GRICE ITALO A-Z Z ZA

 

 

Luigi Speranza – GRICE ITALO!: ossia, Grice e Zabala – filosofia italiana – Luigi Speranza (Roma). -- è professore ordinario (icrea) di Filosofia contemporanea presso l’Università Pompeu Fabra, a Barcellona. Tra i suoi libri: The Hermeneutic Nature of Analytic Philosophy. A Study of Tugendhat, The Remains of Being. Hermeneutic Ontology After Metaphysics, Comunismo Ermeneutico. Da Heidegger a Marx (con G. Vattimo), e Why Only Art Can Save. Ha inoltre curato: Il futuro della religione. Solidarietà, ironia, carità (2005, di G. Vattimo e R. Rorty), Consequences of Hermeneutics, Una filosofia debole. Saggi in onore di Gianni Vattimo e Being Shaken. Ontology and the Event (2014). Collabora con il «New York Times», il «Guardian» e la «Los Angeles Review of Books». Nome compiuto: Santiago Zabala.

 

Luigi Speranza – GRICE ITALO!; ossia, Grice e Zabarella: la ragione conversazionale e il lizio di Poppi – la scuola di Padova – filosofia padovana – filosofia veneta -- filosofia italiana – Luigi Speranza, pel Gruppo di Gioco di H. P. Grice, The Swimming-Pool Library (Padova). Abstract. Grice: “When Oxford opened its Logic Institute on St. Giles I was so happy – no longer part of the sub-faculty of philosophy!” “Note that Zabarella’s discussion opened up new perspectives on how NON-scientific ALL philosophy can be – since it deals with contingent ‘secundae intentiones’ – from semantics to ethology!” -- Keywords: lizio, liceo, liceale. Filosofo padovano. Filosofo veneto. Filosofo italiano. Padova, Veneto. Grice: “Most philosophers are stealing the voice of Zabarella; Poppi ain’t!” Primogenito di un’antica e nobile famiglia, eredita dal padre il titolo di conte palatino. Considerato il massimo esponente del lizio padovano. Studia a Padova, dove e allievo di ROBERTELLO, TOMITANO, e PASSERI, laureandosi in filosofia. Succedendo a TOMITANO (vedasi) nella cattedra di semiotica nello studio padovano. Declina l'invito del re Báthory di insegnare in Polonia, ma gli dedica un saggio, l’opera logica, stampata a Venezia. Sono pubblicate a Padova le sue Tabulae logicae e a Venezia, il suo commento agl’Analitici II del Lizio. In risposta alle critiche mosse alla sua semiotica dai suoi colleghi, PICCOLOMINI (vedasi), BALDUINO, E PETRELLA, compone a Padova la “De doctrinae ordine apologia.” Apparvero rispettivamente i suoi saggi, la “De naturalis scientiæ constitutione, e i De rebus naturalibus; postumi comparvero i suoi commenti incompiuti alla fisica e al de anima di Aristotele. I libri della sua biblioteca sono conservati presso a Padova. Altri saggi: Opera logica, Venezia; De methodis; De regressu, Venezia, Bologna, Tabula logicæ, Venezia; In duos Aristotelis libros posteriores analyticos commentarii, Venezia, De doctrinae ordine apologia, Venezia, De naturalis scientiæ constitutione, Venezia, De rebus naturalibus, Venezia, In libros Aristotelis physicorum commentarii, Venezia; Opera physica, Francoforte, Verona; De generatione et corruptione et Meteorologica commentarii, Francoforte; In tres libros Aristotelis de anima commentarii, Venezia, De mente agente, De rebus naturalibus; De sensu agente; De rebus naturalibus, Rivista di Storia della Filosofia, De inventione aeterni motoris e De rebus naturalibus, Bruniana et Campanelliana. BERTI (vedasi), Metafisica e dialettica nel commento di Z. agl’Analitici posteriori, Giornale di metafisica; BOTTIN (vedasi), La teoria del regresso in Z., in Giacon, Saggi e ricerche, Padova; Bottin, “La logica in Z.”, Giornale Critico della filosofia Italiana; Cuttini, Natura, morale e seconda natura nel Lizio di Z., Padova; Pra, Un’oratio programmatica di Z. Rivista critica di storia della filosofia, Papuli, Da Balduino a Z. e Galilei BONAIUTO: scienza e dimostrazioni, Bollettino di storia e filosofia; Poppi, La  scienza in Z. Padova; Poppi, Introduzione a lizio Padovano, Poppi, Ricerche sulla scienza nella scuola padovano, Rubbettino, Mannelli; Rossi, Il Lizio e i moderni: le ipotesi e la natura, in Lizio veneto e scienza, Padova. TONELLI (vedasi), Z. ispiratore di Baumgarten; o l’origine della connessione tra ESTETICA e logica, Da Leibniz a Kant, Napoli, Treccani – Enciclopedie Istituto dell'Enciclopedia Italiana; Cantimori, in Enciclopedia Italiana, Istituto dell'Enciclopedia Italiana. Dizionario di filosofia, Istituto dell'Enciclopedia Italiana. Grice: “Z. is what I would call a proto-Griceian.” In fact, at Villa Speranza, Grice is often referred to as the English Z., after Z. produces extensive commentaries on Grice’s favourite tract by Aristotle, “De Anima,” and “Physica” and also discusses some Aristotelian interpreters. However, Z,’s most original contribution is his work in semiotics: “Opera logica.” Z, regards semiotics as conceptual analysis. One tool Z. calls ‘ordine’ (cfr.  Grice, ‘be orderly’). Another tool Z. calls “metodo,” by far predating Cartesio. “Ordine” relates to how to organize the content of a dictum to apprehend it more easily. ‘Metodo’ relates to how to draw an illatum, or implicatum. Zabarella reduces the variety of ‘ordine’ and ‘metodo,’ classified by other interpreters, to ‘ordine compositivo’, ‘ordine resolutivo’, ‘metodo compositivo’ and ‘metodo ‘resolutivo’. The ‘ordine compositivo’ from a principle to this or that corollary applies to this or that ‘creditum.’ The ‘ordine resolutivo,’ from a desired end to the means appropriate to its achievement applies to this or that ‘volitum,’ such as ‘pragmatics’ understood as a manual of rules of etiquette. This much is already in Aristotle. However, Zabarella offers an original analysis of ‘metodo’ The ‘metodo compositivo’ infers a particular consequence or corollary from a general principle. The ‘metodo resolutivo’ INFERS an originating principle from a particular consequence, corollary, or instantiantion, as in inductive reasoning or in reasoning from effect to cause. Zabarella’s terminology influences GALILEI’s mechanics, and has been applied to Grice’s inference of the principle of conversational co-operation out from the only evidence which Grice has, which is this or that ‘dyadic’ exchange, as he calls it. In Grice’s case, his corpus is intentionally limited to conversations between two Oxonian philosophers: A: What’s that? B: A pillar box? A: What colour is it? B: Seems red to me. From such an exchange, Grice infers the principle of conversational co-operation. It clashes when a cancellation (or as Grice prefers, an annulation) is in sight: “I surely don’t mean to imply that it MIGHT actually be red.” “Then why be so guarded? I thought you were co-operating.” H. P. Grice. Grice liked to recite Z’s works by heart. Saggi: Logica, Venezia, De methodis, De regressu, Venezia, Tabula logicae, Venezia, In duos Aristotelis libros Posteriores Analyticos commentarii, Venezia, De doctrinae ordine apologia, Venezia; De naturalis scientiae constitutione, Venezia; De rebus naturalibus, Venezia; In libros Aristotelis Physicorum commentarii, Venezia, Physica, Francoforte, De generatione et corruptione et Meteorologica commentarii, Francoforte, In tres libros Aristotelis De anima commentarii, Venezia.  Z., Iacopo (Giacomo)  Nasce a Padova da Giulio, dal quale eredita il titolo di conte palatino, e da Gigliola, figlia di Girolamo Dottori. Si forma nell’università della sua città, dove puo seguire le lezioni di professori di spicco, come lo zio materno Marcantonio de’PASSERI (vedasi), detto il Genua, TOMITANO (vedasi), ROBERTELLO (vedasi), e CATENA (vedasi). Addottoratosi in artibus succedette a TOMITANO alla cattedra di logica. È trasferito a quella di filosofia straordinaria e ottenne la cattedra ordinaria secundo loco, in concorrenza con PICCOLOMINI (vedasi). Gli statuti dell’ateneo patavino, infatti, prevedevano che ai primi posti venissero chiamati docenti provenienti d’altre università.  Sposa Elisabetta Carazza, dalla quale ebbe nove figli.  In occasione dell’inaugurazione solenne dei corsi di filosofia naturale, ovvero dei corsi di passaggio alla cattedra straordinaria e poi a quella ordinaria, Z. tenne due prolusioni, in cui si propone di chiarire quali sono gli officia di un buon interprete del lizio.  Nella prima oratio il filosofo sottolinea che il pensiero del lizio deve essere esposto in modo chiaro e preciso, cercando di tornare al suo autentico significato, dopo secoli di commenti ed esegesi che spesso non lo hanno illuminato, ma anzi hanno contribuito a renderlo più oscuro. Ciò non significa, però, che l’insegnamento dello Stagirita debba essere accettato a-criticamente dagli studenti che, al contrario, devono limitarsi a considerarlo frutto ineguagliato dello sforzo della ragione umana di raggiungere risultati con le sue sole forze. Un buon esegeta deve poi seguire nell’esposizione l’ordo doctrinae aristotelico, che procede dall’universale al particolare, attenendosi al metodo dimostrativo esposto negli Analitici posteriori, secondo cui non può darsi conoscenza scientifica di un oggetto se non a partire dai suoi principi propri, e deve infine sapersi districare all’interno dell’intero corpus dell’autore, in modo da poter lumeggiare un passo con testi di argomento affine tratti da altre opere. La seconda prolusione torna con maggior rigore argomentativo sui medesimi temi: Aristotele è stato l’inventore del metodo scientifico e la sua dottrina si configura come indagine rigorosa dell’empiria e della prassi umana.  Nell’arco di tempo intercorso tra le due orationes videro la luce le opere di Z. di argomento logico. Sono stampati a Venezia gli Opera logica, cui l’autore si era dedicato sin da quando un’epidemia lo aveva costretto a lasciare Padova con la famiglia per recarsi in campagna. Due anni dopo fu edita la Tabula logicae e il commento agli Analitici posteriori, dal titolo In duos Aristotelis libros Posteriores Analyticos commentarii. Gli Opera logica si aprono con un trattato sulla natura della logica -- De natura logicae -- in cui Z. afferma che esistono due tipi di conoscenza – contemplativa e pratica – e solo alla prima di queste, che comprende metafisica, matematica e filosofia della natura, è confacente il nome di scienza. Due sono infatti le condizioni necessarie per il darsi della conoscenza scientifica: l’assoluta necessità del suo oggetto e l’assoluta certezza, da parte del soggetto conoscente, che tale oggetto non possa essere altrimenti da come è. Ne consegue – afferma Z. in netta opposizione a Scoto – che la logica NON è una scienza, perché essa ha come oggetto le secundae intentiones, ovvero i nostri concetti – cf. H. P. Grice on representation -- , che non sono eterni e necessari, ma sono ANIMI figmenta, costruzioni – H. P. Grice: “Like me, Z. was a constructivist!” -- speculative per rappresentare oggetti. La logica, perciò, è soltanto un habitus mentale, strumentale alla comprensione delle altre discipline e all’organizzazione dei loro dati. All’idea di Z. della logica come instrumentum, che intende tornare alla genuina concezione aristotelica di organon, si contrappose lo scotista PETRELLA (vedasi) con i Logicarum disputationum libri, stampati a Padova, dando inizio a una querelle alla quale partecipò anche PERSIO (vedasi), discepolo di Z., che nei suoi Logicarum exercitationum libri duo priores critici, consegnati ai torchi tipografici, confuta punto per punto le obiezioni di Petrella. Negata alla logica la qualifica di conoscenza scientifica, Zabarella si volge alla fisica, sostenendo, con una presa di posizione radicale e inedita, che essa invece è formalmente rigorosa, al pari della matematica. La filosofia della natura, infatti, procede secondo la necessità deduttiva dell’ordine compositivo, che dalle cause perviene agli effetti, e può perciò assurgere al grado di scienza. Poca attenzione viene invece riservata dal filosofo alla metafisica, perché essa, come spiegherà più estesamente nel commento agli Analitici posteriori, non procede per deduzione a partire da principi propri, ma perviene ai principi comuni dell’essere per via induttiva.  Al trattato De natura logicae fanno seguito i quattro libri De methodis, che, insieme al famoso De regressu, contengono il più importante lascito teorico zabarelliano. Innanzitutto Zabarella distingue l’ordo doctrinae dalla methodus, l’ordine espositivo dal metodo propriamente detto, grazie al quale da elementi dati si giunge, per inferenza, a verità nuove. Il metodo, dunque, finisce per identificarsi, secondo il filosofo padovano, con il sillogismo, ovvero con quella che, in base all’insegnamento degli Analitici posteriori, è ritenuta l’autentica dimostrazione scientifica, la quale può partire dalla causa per dedurre gli effetti (demonstratio propter quid o a priori) o può muovere dagli effetti per pervenire alla causa (demonstratio quia o a posteriori). Rilevata la superiorità della dimostrazione a priori, Zabarella afferma che la demonstratio potissima, grazie alla quale si può raggiungere una conoscenza certa, consiste in una sintesi dei due movimenti dimostrativi: a una prima indagine che conduce alla conoscenza incerta di una causa a partire da un suo effetto deve infatti seguire una disamina mentale della causa individuata, che da essa ridiscenda nuovamente all’effetto, riconoscendo tra i due elementi un collegamento necessario.  Se questo procedimento, detto regressus, è considerato a oggi una delle più interessanti acquisizioni speculative di Zabarella, a suscitare scalpore tra i contemporanei fu però soprattutto la netta distinzione operata dal filosofo tra metodo e ordine espositivo. A quest’ultimo infatti Zabarella assegnava un valore puramente didattico, volto a favorire l’apprendimento da parte degli studenti, al contrario di Piccolomini, suo diretto concorrente alla cattedra di filosofia naturale, secondo il quale l’ordo doctrinae è fondato sulla natura delle cose, connettendosi inestricabilmente all’ordo naturae. La De doctrinae ordine apologia di Zabarella, del 1584, è una risposta alle critiche mosse da Piccolomini sull’argomento nella seconda parte dell’introduzione dell’Universa philosophia de moribus del 1583; risposta cui Piccolomini replicò nel Comes politicus, che fu stampato nel 1594, cinque anni dopo la morte di Zabarella, dando l’abbrivio a strascichi polemici tra i discepoli dei due filosofi che, andando ben oltre il nucleo concettuale iniziale, mostrarono la sostanziale incompatibilità tra la logica ‘strumentale’ zabarelliana e la fondazione metafisica platonizzante della filosofia di Piccolomini.  Parte cospicua della trattazione sulla methodus è infine volta a contrastare quanti, attenendosi pedissequamente all’introduzione dell’Ars parva di Galeno, sostengono che la medicina sia una scienza. La medicina, invece, è un’arte, una techne, dal momento che non ha principi propri, ma li trae dalla filosofia della natura, e si pone un fine pratico e non teoretico, al pari delle arti meccaniche, che solo marginalmente sono oggetto dell’attenzione del filosofo, il quale, nondimeno, a esse riserva uno spazio, spinto probabilmente dalle discussioni sui Problemata mechanica pseudoaristotelici che animavano l’ateneo patavino, l’unico in Italia nel quale venissero tenute letture pubbliche su questo scritto.  Nel 1586 Zabarella dette alle stampe la sua prima opera di filosofia della natura, il De naturalis scientiae constitutione, concepito come introduzione alla sua ultima, poderosa, fatica, i De rebus naturalibus libri triginta, che furono pubblicati postumi nel 1590.  Gli ultimi anni di vita del filosofo furono assai fecondi: oltre a dedicarsi allo studio e all’insegnamento, egli era solito recarsi ogni domenica presso il collegio dei gesuiti, dove, con ogni probabilità, entrò in contatto con Antonio Possevino, il quale, sin dalla prima edizione romana del 1593 del suo magnum opus, la Bibliotheca selecta, dedicò un articolato capitolo del tredicesimo libro a una disamina accurata dei De rebus naturalibus. Erano anni di grande fermento, in cui lo schieramento dei ‘bovisti’, così chiamati perché si riunivano nel palazzo del Bo, si opponeva strenuamente al collegio padovano della Compagnia di Gesù, sostenendo che dovessero essere tenute lezioni solo presso l’Università di Padova. Una chiara violazione della libertà di insegnamento, considerata invece irrinunciabile da Zabarella che prese posizione contro i bovisti.  Nei trenta libri di argomento fisico, due sono i nuclei di dottrina di maggior rilievo teorico, affrontanti dall’autore con originalità: la dimostrazione dell’esistenza di Dio e la discussione sull’anima umana. Il primo di questi è trattato nel De inventione aeterni motoris, in cui Zabarella afferma che la metafisica, al pari delle altre scienze, non può dimostrare l’esistenza del proprio oggetto, che deve trarre da una scienza diversa; in questo caso, come ha correttamente sostenuto Averroè, dalla fisica. Soltanto tramite la nozione di moto eterno, infatti, è possibile giungere a concepire il primo motore. Per quanto concerne l’anima umana, poi, Zabarella fa propria l’interpretazione alessandrista di Pietro Pomponazzi, secondo cui essa non può sussistere indipendentemente dal corpo, di cui è l’actus primus.  L’incompatibilità delle posizioni zabarelliane con la teologia cristiana può aver indotto, come è stato scritto (Vedova, 1836, pp. 430 s.), l’Inquisizione a indagare, costringendo il filosofo ad affermare che egli come cristiano credeva in tutte quelle verità di fede su Dio e sull’anima umana che non era stato in grado di provare con argomenti dimostrativi; ciò che è certo è che, nel corso della sua opera, Zabarella si trincera cautelativamente a più riprese dietro la distinzione tra l’ambito di pertinenza della ratio filosofica e quello della fides.  Morì a Padova il 25 ottobre 1589 e il collega Antonio Riccoboni tenne il 28 ottobre, nella basilica di S. Antonio, un’orazione funebre in sua memoria.  Due commentari aristotelici che non avevano visto la luce durante la sua vita furono raccolti e pubblicati postumi da due dei figli: In libros Aristotelis Physicorum commentarii furono stampati nel 1601 a cura di Giulio e In tres Aristotelis libros De anima commentarii nel 1605 a cura di Francesco.  Opere. I quattro libri De Methodis e il De regressu sono editi e tradotti in inglese a cura di J.P. McCaskey in due volumi: On methods, books I-II, e On methods, books III-IV, On regressus, Cambridge (Mass.)-London 2013; l’edizione dei De rebus naturalibus è a cura di J.M. García Valverde, I-II, Leiden 2016.  Fonti e Bibl.: Antonii Riccoboni In obitu Iacobi Zabarellae patavini oratio, in Id., Orationum volumen secundum, Patavii 1591, p. 58; G. Vedova, Biografia degli scrittori padovani, II, Padova 1836, pp. 429-432; M. Dal Pra, Una ‘oratio’ programmatica di Giacomo Zabarella, in Rivista critica di storia della filosofia, 1966, n. 21, pp. 286-291; C.B. Schmitt, Experience and experiment: a comparison of Z.’s view with Galileo’s in De motu, in Studies in the Renaissance, 1969, n. 16, pp. 80-138; A. Poppi, La dottrina della scienza in Giacomo Zabarella, Padova 1972; E. Berti, Metafisica e dialettica nel Commento di Giacomo Zabarella agli Analitici posteriori, in Giornale di metafisica, 1992, n. 14, pp. 225-244; H. Mikkeli, An Aristotelian response to Renaissance humanism. Jacopo Zabarella on the nature of arts and sciences, Helsinki 1992; Id., The foundation of an autonomous natural philosophy: Z. on the classification of arts and sciences, in Method and order in Renaissance philosophy of nature. The Aristotle commentary tradition, a cura di D.A. Di Liscia - E. Kessler - C. Methuen, Aldershot 1997, pp. 211-228; A. Poppi, La struttura del discorso morale nell’opera di I. Z., in Id., L’etica del Rinascimento tra Platone e Aristotele, Napoli 1997, pp. 231-246; D. Bouillon, Un discours inédit de I. Z. préliminaire à l’exposition de la Physique d’Aristote (Padoue 1568), in Atti e memorie dell’Accademia galileiana di scienze, lettere ed arti in Padova, 1998-1999, n. 111, pp. 119-133; A. Poppi, Ricerche sulla teologia e la scienza nella scuola padovana del Cinque e Seicento, Soveria Mannelli 2001 (in partic. I. Z. o l’aristotelismo come scienza rigorosa, pp. 125-152; Metodo e tecnica in I. Z., pp. 153-166); P. Palmieri, Science and authority in Giacomo Zabarella, in History of science, 2007, n. 45, pp. 404-427; D. Bouillon, L’interprétation de Jacques Zabarella le philosophe, Paris 2009; B. Mitrovic, Defending Alexander of Aphrodisias in the age of the Counter-Reformation: I. Z. on the mortality of the soul according to Aristotle, in Archiv für Geschichte der Philosophie, 2009, n. 91, pp. 330-354; C. Vasoli, Jacopo Zabarella e la ‘natura’ della logica, in Rivista di storia della filosofia, 2011, n. 66, pp. 1-22; J.M. García Valverde, El comentario Giacomo Zabarella a De anima III, 5: una interpretatíon mortalista de la psicología de Aristoteles, in Ingenium, 2012, n. 6, pp. 27-56.Z. Logicam dicunt esse facultatem, quod per hanc eornm refponfioncm difficultas, qui in  pn fentianos vrget,  non foluitur; quum enim conflat  Logicam  habitum cfle intellectualem, et credendum fit plenam, Sc sufficientem esse talium habituum enumerationem, quam LIZIO in lib. de Moribus fecit, attamen non dum apparet, ad quem ex illis habitus logi» redigendus fit: imo nos ad nullum eorum redigi posse demostrauimus: et in sola mentis conceptione consistuntj fabricat enim illa intellectus, vt ijs iuuetur ad rerum cognitionem adipfcendam; hic non sunt nili conceptus ANIMI – H. P. Grice: “of the soul” --, qui voce articulata fune a nobis SIGNIFICARI. Vox  enim articulata  est SIGNUM conceptus, qui  ellin animo, duplex autem est eiusmodi vox, vt in  huius libri initio diccbamustalia namque SIGNIFICAT CONCEPTVM REI, vt  vox “homo”, vox “animal”; alia  vero  concepcum conceptus, vt vox “genus”, “species”, “nomen”, “verbum”, “enuntiatio”, ra-quia logicancquc est scientia, neque  intel-  £ tiocinatio, et alii  huiufmodi; propterea lectus, neque sapientia, neque prudentia, neque ars; qui igitur faculratcm esse dicur, fi facultatem alium quendam  habitum cfle putant  pritcr  illos  quinque,  Atiftotclem  in habituum enumeratione mancum, ac diminutum faciunt; fi vero non alium, sed eorum aliquem, id DECLARARE debebant, et argumenta, qui  nos  attulimus, folucre, quod ipfi  neque  fecerunt, neque facere,  vt  arbitror, potuerunt. hx vocantur  fecundi notiones; illi autem primi: prius  enim  mens  rem  concipit: deinde in  eo conceptu  alium  conceptum effingit, enmque  voce SIGNIFICAT, qui dicitur vox fecundi  notionis, et est  nomen potius conceptus,  feu nominis, quam  rei: voces quidem  primi notionis non funt inftrumenta sed SIGNA CONCEPTVVM, vel falrem ipfi primi reru concentus nulla ratione inftrumenta funt, fed imagines  rerum,  vt  docet Ariftotelcs in principio libri DE INTERPRETATIONE; propterca i»  Z. Pataumi propterea disciplinx illae, quj in his versantur. non dicuntur instrumentales. At voces feciide notionis instrumenta dicutrruri quoniam conceptus, qui per eas significantur. Tunc instrumenta nostri intellectus: nam An-gere in conceptibus rerum alios fecundos conceptus non oportui/Tet. nili  aliquam nobis vtilitate prxllicuri fuiiTent; igitur aliud non funt, qua in instrumenta: quouiam ea vtilitate amota, indigni qui a nobis cognoicerentur. feu formarentur,  extitiifent: sed quu vtiles sint, et ad rerum cognitionem capeffendam maxime conferant, digni fuerfit, de j quibus aliqu* disciplinx conllituerentur; non quidem per se digni, sed propter alia, ad qua: vtiles sunt: propterea lue discipline vocantur instrumentales: quia non propter J^;^y.fe,(ed propter alias traditi sunt. Has ego i’.f, duas  cfTc exiftimo, grammaticam, et logi- Gum**-  eam: nam vtraque est instunmencum pliilo- i»  fophif. sed alia, et alia ratione, que difterentia breviter declaranda est. Mentis humane officium est, tum humanam speciem conftituere. taquam proprie eius forme, tum etia proprias  hominis edere operationes, quaru prxftanrisfima est contemplari, et cognoscere: deinde vero, et adionibus nostris pr$ef- Gramt- fe, 5clnfpiccre quid a nobis eligendum quid tkt  mtive fugiendum fit. Sed caeftipfius infirmitas. vr ipsa per se. abfque alieno auxilio, tum in contemplatione, tum in adione parum proficere queat, et nemo hadenus fuerit inventus qui solus ipse cogitando, et ratiocinando plenam, et feiendarum et agendarum rerum cognitionem fuerit conlequutus-.sed artes oinnes feientic ab hominibus per additamentum inuente, et pierfede funtj primus quidem aliquis in aliqua disciplinaali- i quid invenittid tamen rude» et iniperfedu; alius posteaco principio adiutus, aliquid aliud invenit: deinde alius aliud adiecit, do nec ad perfedionem per multorum operam dudafit; quifque igitur nostrum dodorc indiget, ad plenam eorum notiriam aflequendam qux homini humanis viribus vtentico gnofccrc datum est, difeimus autem ab alio aut prf fente> et per vocem docente; aut absente, et per literas, qu{ loco vocum sunt; id- circo quum Scabalijs  intelligi. Et intelligere quid alij dicant, et feribant, et addifeen- j dum, et ad docendum omnino necessarium fuerit, grammatica inventa est. quf concinne loqui, et feribere doceret; cuius quidem difeiplin; cognitio, si omnes vno atque eodem idiomate vteremur, minus fortafle necessaria, licet non omnind inutilis nobis esser, quum fepe videamus rudes, et imperitos homines ilia, que ab eruditis dicuntur, vel feribunturin eodem idiomate non inrelligere: sed propter linguarum varietatem est penitus neceliaru, quum neque iiccraci viri, ea, que ab alijS:aiio idiomate dicuntur. inteldigere queant, nisi illius linget intelligeutii per grammaticam fuerint aifccutj: propterea non est eadem apud omnes grammatica, quia neque ecdem voces, neque exdem Ii terx, vt ait Ariftot. iq principio libri DE INTERPRETATIONE jverfacur enim grammatica in sola vocum, quibus conceptus animi SIGNIFICANTUR, limationc; et quutn ad omnium disciplinarum intelligentiam vtilis sit, precipue ad omnium prfllantisfimam cofert que philosophia est, eiusque porisfimum gratia •s»» inventaro ac traditam fuifle credendum est. Logica vero alia ratione instrumentum dicitur: quoniam non in polienda locutione, sed in conceptibus ordinandis tota eius natura consistit; propterea vna, et eade  est omnibus getibus, et nationibus: quia apud omnes homines idem sunt conceptus, tametfi no ijfdem vocibus, neq; ijfdem literis apud omnes significentur: ideo logica eget grammatica eaque posterior est, quia intelligere aliorum conceptus non po(rumus, nisivoces eoru SIGNIFICATRICES intelligamus quare omnium disciplinarum prima debet dfe grammatica: quia omnes ea egent, vt  intelligere, acjntelligi poifunt. Ob aliam quoque rationem logica grammatica liquitur: quoniam ipsius Logicsr constitutio a nomine, et verbo ex ordiumluniit. quc a grammati- *(•««  dico videtur accipcre logicus quamqua alia, et alia est horum consideratio in grammatica, et in logica; grammaticus enim voces rerum SIGNIFICATRICES alias vocans nomina, et alias verba; has et reliquas orationis partes tradar, vt partes locl:tionis; conceptum autem SIGNIFICATVM non cofiecrat, nisi propter vocem SIGNIFICANTEM; logicus vero conceptus ab eis SIGNIFICATOS contemplatur, ipsas autem voces significantes non considerat, nisi propter CONCEPTVS SIGNIFICATOS, quod diferimen in definitionibus nominis, et verbi a grammatico, et a logico traditis inspici potcfl; logicus enim primario cocepru s respicit, secundario voces; contra grammaticus primario voces, conceptus secudarid. Exijs, qtix diximus, manifestumeil logica vna cum grainatica sub intcllcduali instrumento, tanquam sub proximo genere contineri, vtraque enim est disciplina instrumentalis, seu habitus animi instrumentarius, et nobis inferuiensad omnium aliarum disciplinarum, et habituum acquiGtionem, precipue verd ad prxeipuas disciplinas, et ad habitus omnium praestantissimos. Differentia vero harum duarum instrumentaliiim disciplinarum, quem ad modum, et aliorum omniu instrumctoru, afcopo, et ab vsu vtriufique defumitur; grammatic{ enim fcopus est, reda atque concinna locutio, qua iuvemur ad omnium disciplinarum intelligentiam, et au- De Natura Logica:,  Lib. et audiendo, et legendo. Logicz vero fco- i puscfl, viam ac methodum  tradere, qua ad rerum notitiam adipifcentiam vri debeamus: ignotum enim non cognoscitur, nili ex alicuius NOTI cognitione, et ad cuiufque ignota rei notitiam aifequendam a flaturis qinbufdam principiis, et per certa quedam media progredi nccelfc clt, line quibus eius rei cognitione numqtiam  potiremur. Tales igitur methodos logica ducet, ouas coguoscere vanum prorfus eiret si ad rerum NOTIAM adipiscendam nihil nobis vellicaris przbcrcnr; quam obrem ea cli Logicae natura, vt  scientiarum instrumentum sic. ik docear quomodo conceptus rerum disponendi luit, vt ex notis cognitionem ignotorum adipifcamur. Sed de logicz fine diligentius ac fufius in sequentibus loquemur. Cap. an Logica fttb aliquo quinque habituum intcllcduatium contineatur. Declaratvm eft haaenus, qualis habitus logica sit: efl enim  habitus intelledtualis instrumentalis quo iuiia-tur intelledlas ad aliorum habituum ade- as ptionem. Nunc videndum cll, ani.i  illis » quinque ab LIZIO numeratis contincatur. Dicunt nonnulli LIZIO  in illo libro de moribus solos nominare vn-, luifie habitus  principales, i taque sufficientem cifeeam numerationem, tanquam habituum principalium; aft habitus Logicz non est principalis, quum sit instrumentarius: nullum enim instrumentum dicitur principale, quatenus instrumentum cll: quia cll propter aliud  tanquam propter finem: finis autem prellantior efl ijs, quz  ipfius 1 Y gratia  funt, vel fiunt; habitus igitur logicz illa enumeratione noh  fuit comprehendendus. Hancrcfponfrnncm haud equidem fpernenda aut refutandam eife ccnlco, sed potius magis DECLARANDAM, vt omnis hac in re difficulcas tollatur. Videtur enim dicendum ellc Logicam ea habituum nurnc ratione, et comprehenfam tui(fc, et non coni prehenfam: no fuit coprehcnfatquia no fuit exprclfajfi quidem LIZIO. folos exprimt- re voluit habitus principales;  fuit tamen etiam modo quodam implicite, et secundario comprehenfa: quia prxeipuorum habitu uni nominatione illi quoque comprehenduntur, qui eorum gratia funt; quemadmodum fi quis ad percontantem quo iueric respondeat Romam, hac responsione  alias quoque  medias  vrbes,  per  quas  tranfeundtim  fuit,  implicite  significat vt  Bononiam re!  Florentiam,  quz  exprimende  non  funt: propterta  quod  prxeipuus  illius  itineris fcopus, ac finis non fuere, fcdfola  Koma. Similiter  ratione  folemus  dicere, Jmpera- i tor  Romam  venit,  fine  expreffione aliorum quam  plurimorum  Ducum,  et militum,  qui vna  venerunt,  hi  namque  eius  gratia  venerunt: ideo  ei  nsvnius  nominatione  totum eius  comitatum  fub intelligimu.  I A C O B I Z ABARELL AE PATAVINI I O TE %A L O C I C A : Quorum argumentum, feriein & vtilitatem oflendet tum verfa pagina, tum affixaPRvEFATIO IQJNTilS LVDOVICI HAVVEK\EV* tjlkjl DoBoris Medicij & (PhUoJopbi, in A kgeis^to* ttsfTzifsi Academm Profefjom* RERVM QjrOQJVE ET VERBORVM maxime memorabilium Indices accef- ferunt locupletiflfimi. Editio Tertia. Qtm Cratia & Priuilegio Cafirea Ullaieftatis. C O L O N I AE, Sumptibus Lazari Zetzneri, clo. lo. Avn. fXJ> 6X OP E IOHANNES LVDOVICVS HAVVENREVTE RVS, M E D I C 1 N AE £T PHILOSOPHIAE DOCTORj A C A- deraiae ArG£NTORatens!S Profefibr, Studiciis Philofophia: S- P. D- VMtria fibi Phdofcpht wfttis fcrtptis omrti tempore pro- ^=5^2** pofuerwt: Vnum, vt antmum homtnis reritw prsjlanttf. Ji m *rum jcientta tmbuerent : ali trum , vt vitam hont- fiis exornarent mortbm : tertiurn, vt bona id ratione & .^stfel^' commcdo facerent ordme tn ommbm Artftoteles excei- : , luijje vtdetur. Nam Ucet tongeante Arftoteiem Thalts ^ Mtitftm natur w Ubris derejamilta- h m eadem habttantes clono probefaltcttei tj ; vtuerent, ckrakit. Inaureolm de Repubitca hbris,totim ciuitaia fatutem S wcremen- t(tm,adeb definxitfertte.vt mhdmpublicu rebm.pactj bcliwe temporejujci- PRjEFATIO. piatur , de cuitu euentu non longe certtus dtuinare ttceat , quhn vtttts Aflr* bJ exaLrimfituaudeat. Hanc autemtkmmultarum &pr*ciartfnr>*' tZJaua vera & ftti* djdtcantnr: bona k mmfr dtfiermmtur, & lux ad- Gtc 4Mhodte vocare (olemus. Hacentm, vttpjem Toptas tjflatm ,non JJJuJeHtnfirur^ntumadco^ttionem Phibfiphtcam^prudenttam. Ha^ tndefeffo.muUtpUet crudtttone, yu fingulari modo, & ^^^T£ co {J d0 re damLret noxta, colmunta ^ ^necd^un docitfmo huc vtro, hraret vttlta ncbU kyu kje*t&e»> Logt- quhdvfsmpr.ceptorum^^ auoqu*Dtakctxaqu*tuortrad>derttc^ doclrtnamfine qua muula ~W£2£^ ^natm eti. Infcrm* ttqUt. n$a & certaejfe, ^fjJ^Z^J tJbula mbiguafton * Marj.- schalz Q bibbopolti folefttfiimis : qui quam emtndattftma .tderentur: & txiguo pretioa vobis comparari : & commoda forma tractari pojfent,procu-- rarttnt. Hoc entm grato veflro an/mo, ad ftudta veflra tuuanda. tttm ^ tisipfos,tumalicsincitabttis. Valete_j. i^Aroenio- raio x : r.Auguftt K^Anno Ch i^is ti Cl3 /J X-Clt'-- Z. PATAVINI, DE KATVRA L O G I C AE, Libn Duo. LIBER PRIMVS. Xlaput. I. Prafationem hibri continens. ^ef^/ N cognofcenda logicae ai tis natura muko ma ior,quiim multi putet, Mai ^ifficultas ineft;etli c- ] nini dcriuitio nominis S^' ntminem fere latere fo i let, fiquidem nommc logicaecunfti etiam pa- ^ rum eruditi uiliipliiia quandam argumentatricermfeu artem quaa- dam aroumentandi fignificari intef taunt: at- tamen definitio rei, qua: intimameius difci- plinae naturam.Sc comiitioneni dedaret , ita obfcuia t ft, n eam plurimi litetati vin , & lo- gica;acphilofophi£ l'roh:flores,tum fuperio ribus, tum his quoq; noftris tewponb. igno- rauerint.Huius autem difficultatis ea(vtarbi- tror)caufafuit, qubd nemo quid fitlogica be ne inteltigere poteft.qui & piopinquum eius genus,&fubitiium, & riiiem, vnde diffcren- tiar fumuntur,non copnofcat : lubieftum ta- men logica; nemo hactenus cognouit.nifi fo- lus Auerroes ; finem vero noffe perfecte non polTumus,dum rubitdutn ignoramus :fed & de generelogica:, quod an te omnia cogno- fcendurn eft, magna etl inter Philofophos al- tercatio;qunm alij logjcam fcictiam efie, alij artem.alij nequc fcieritiam,neque artem,fed facultatem : alij miJIum horum recipientes, nil ahud effe, quam inftrumentum exiftjma- uerint. Hoc i^itur dtgfiuui efie cenfuimus.dc' quo aliqua fciiberemus, & fententiam no- ft ■ am , pnfertim qimm ea ab alijs plunmum diftst, exponeremus , genus quidcm logica; proximum inprimis inueftigando;deinde fi. nem,& fjbieiium,ac demum in p3rtes totam lo^icam diuidciido,&migularum fcopos ac feJes confiderando. A Caputll. de Rerum ac difdplina- rum diuifione. N A T v r a m Irrgica; peru eflisatm i a re- rum diuifione cxordium fulnamus o. Rt "' m potret, houioem ab ea difaplirtatuin quo-^ que ditieifna-s , & iingularum narura e. i  noerationem ticoium diciticienEi-iu -" "Ufdn^M dupUcemin fcientia requir. n.cefliiatem y V- ^ tj H J- naiV. in ipft re ftita, qux fimplidter neccfla- \ ria fit.8c ai.ter elTe non poflit: alteram in ant- moftietitis.qVi omninb ceitus effe debet, rem illamali.ereffe non poffic; bam duaruin cond.tionum altera vtrauU fubiata non habe- niu.fciemiam.vtfi icrum c_ntingetium no- ftxa cogilitio Gt.vd necdlanarum quidcm, fcd cum fflflmi incertirtidine , & h*fita»one. Rerum autem contirgentium>& a aoitravo- luntate pcndentium duo fuiugenera , rtftn. ftotele. docet in ^apbef libn de Monbus, vnde dus quoque difcipbnarum tn bis yer- fantium cUfies oriuntur eorum enjm.quaea nobis fiunt, alia agi.alia effici ^?,fj^ : tunaaioquidemeo.u ^^S^i Scv;tiumpcrttnent,quoruminte lectualisna 3 , bitus prudentia dicitur-,atque m his tota mo- ^„„1 ralis dircipliuaverlatur:effectia veto eotum, ^ ^ uux ad mater.al.a opera pettinent.quoruin habitus intelledualis dicitur ars : propterea prudentiam & artem dehnient A.iftoteles.di cit ptuJentiam effc habitum reftacum ratio- ne aftiuum:artemvei-6 habitum cum recta ratione effeft uum. mter aftionem , Sc efte Lpeilatl funt; folam emm fc.etwm per con- r ^ „ d aifcrlm . c ft, quodinter hnem, „„ P Uitionem quxrunt.non oper« ^^S^^*^» 1 uodam ' __r_n_ s diuifio e rerum omn.um , qtW-W v- «^..^ dorainurn Sc feruum : artes en m omnes aliquam mitenam traftantes,-: ela- b 0 rantes,ad ciuiiem fciimatem-tanquam^ ius miniftr* diriguntur.fiquidem ab.Uis ona mbusvitEciuilicemodafuppeditantur.pro- indcn.hilpropterfeefficiuntfcdpiopteite- lickatem : aftio vero non ad lelicitatem mn- Atur,fedfe!icitasi P rae.ft apud AnSotelem, v luifeliciwtem vukeffenonvirtutemipram, iVd aftionemexhabitu virtutis proficiicen. « n) ;huiu{modi igituraftio dominaeft, &h- n«omnium effrftionum : effeftioncs autem omnes propter aftioncm , tanquam propur finem , Scipfius fcru» ac mmiftrs uint. horum omnium diligens d « ar ™" n«rriBet,iio_is ratis 6\ G inteUeduafiw» ha- c h*l bituum numeru & ditterenriam pro prifenu darl. praster ea» »s», — . .. -__finn_ co^ noicarnus : tres quidem .ncei. S.^eliqu.omnesdirciplinx.nr^ lis verrantes^qu* f^^f^^^ F aiSftiendam.prudenfam & a 1 tcm:fed a fienooiTunt.Contingentes s u " J , ' _ I -n„ f - ,.. n r, hb.de Mo temp ationem q-*i -">■> -r— - eanamq-, diuifio e rerum omn.um j qu.m v- S&t , & e-tti» multipl.c..confidera tione defumitur, P«^«« deW ^"Sfl omittendaeft.vta propofito atiena: lat.s elt fcientias conteinplatiuas; diumam, qu.« Me- taphvfica dicitur, mathemat.cam , ecna.ura. lem -diuina quidem res_ matena peuitu, ab- unftas ■ conuderati-aturalH autem res ma- "r.ales.quatonui materiales ^£tM| tica verocas.qu,- matenales qUWem iu.u, nropterea oubd fine matena non ex.fterent. tamen q.i-eai um eiTenti.i afenfill mater a non peSdet ,ab ea P er mentaiemcoi.fidera^ riou em fcparantur.fi al.ud genus rerum qux anoftravoluntatenon penaeanr-prKternii. tianondatur.fequiturncq^roencamaliam daii,p«tereaitres,quas modo «oumaau rnu P Reliqu- omnes d.fc.pliniin rebus.l. "^ 1, . ^ u .u k..m,nivn lunta. ° enitionem pro fine nonhabent.quemad- n ?f dum dix,mus : tum etiam quod eacogn - Kquu rerum neceffariarum non ***** M^tu^ nominar. non debet: fcient.a namqu ft fi - fh. nia accerta cognitio rerum fimpiiciter ne- c toum, & ftmpuemarum,vt » r o oco «bri de Moribus , afient Ariftote- [ e °vbi eam te&m tfie iubitum demonftta- lcduaiesnaoicuscxii-,^"^ Eimus,fcientiam,pru-entiam & aitcm:led a- Lsduosad.icitAnftotelcsm^.lmdeMo ribusdntellcctum&fap.ennanvintclleaus 'quidemdicitur principioru cognit.o, exc.ua fdenttam condufionum adip.icimui : qua.e maiorem haber cermudine& neceffitatem, quam ftientia, vt probat Ariftoteles m J.cap. . Ubri pofteriorum Analyticorum , , & rnocapitc*. libri. Sapiemia vero eft habitus prrftantifHmus, ftientiam cfi mtcUeftu con- [uiigcnsAvtiutifcicu-acaputlubcns.v m de Natura Locncae, Lib, I. jlloe hb. de Mmib.docet Ariftotele^. Qjum icitnrquinque fint habitus tntclleciiiaicvma Bifeftum eft tits ita elle rerum fimplicirer ne ceflariarum & eternarum.w eattra eas nulluoi locum habeant, ncmjic fcientia.inrellectum, &fapientiam:duos veib co t .'g-ntium quae in nofti.T voljntaris aibicrio fuucconftirutx, pruJcnt^.m cca tcm-preter hosnullum 3- lium intclleci talcm h.bitttm pofuic A> lito- teles : de quibus h.trc paucadiccre necetlariu ciTc iudiracinus : quia rion bene poflumus incelligere qualis hahirus loeicafic, nifi ali- quam i pfbru m h tbituu noritiain haoeamus. Qriotri-m autem de duobus potiflimum ha- bictbus diSu;i f iniui >feientia&arte, in qui- bus fere tota difScuIras pufica tft,n6 tft igno. rindum i J, quoJ ab Anftoteledicitttt de fci. entia&dca.tcin vltimo capite i.libri |*oile* rtorum-.dicir entm fcientiam de enre efie, ar- temveib de generarione;jig;iirjcare vr>!cns iJ, quod nos paulo fupeiius iiiximus , f, ien- tian: iti jjs rebus vei faii, qujc iam funt : arcem vero refpicere ebrum crftcrionem & genera tionem,qux nonjum 1'utHfJc rieri a nobis pofTum- Philolbphus enim conrcmpiatiuut aihil cfncerevulr/eJea.queiam funt.cogno- fcete.artifexautcmemcerevulraliquid,q'uod nofi ttt : pro;>terea ttiam iri quarto cspite (ejailibrrde M jribus mquit Aiifloteles,ar- tem omnero in generarione veifan;non qui- dem generartonem intelligens nacuralem, fed eam , qur i nobi> tie per habitum artis, vtgenetationem Jejmii>iousimpo(ita,vt r.enus , fpe- cies ! nomer. 1 veibum,propofitio,fy!log!fmus, & ?.'.\2. eiufmodi , fioe conceptus ijifi, qui pct hrc nom:nafig'iit:cantur.Noininib. quidem priraa; nottonis fiatim resipta figmficatacx;- tra animumrefpoJet.quocircahxcopus no- Srfi tfle non dicuntur:nemo enim calum, e- leinenca, anim.ilia & ftirpes opus humantim tlT. diccret : quia litec omnianonMha xb ho- minibus inuenta , & rebus tmpofita fuo arbi- C tratu fuerint,tamcndum illud, uuodperrale nomefignificatur.tcfpirimus, ij anobis fieri nrjii dicttur,vcanimal ab homine fadum non dicimus,ctfi homines huius vocis inuentores fuerur.t.Atf-Cundasnotiones nemo neaaret opetancftra,ocanimi noiiii fiymenta eff*e-,ho moquidem &equus funt etiam nobts non cogitantibus,fed genus,& propofi(io 3 & fyilo gifmus,vbinam funt.ntfi quando a ncbis fiut? nobis nil horum cowanttbus nullum hoium D eit.Huiusautem difieienti^ eaeft iatio,quod nominaptim.j; notionis rcs figmficantprout funt:idebilIud,quod perilh fignificatur, etia nobis non cogirantibus eiTe dicitur,quemad. modum fine vlla noliiacogitatione animal & ftiipem,& elementa cxiiVre videinustat no- mma fccund.-e norioni» res figciificant, prout a nobis mente concipiunturmon prout extra mentem funt, prnpterea conceptus potiiis conccptuum,quam ccnceptus rerum firjnifi- E car-,t,vndefectindiconceptus,&:fecunda;no- . tionesappellatarfunc; opera ighnr , atque fi. gmentaanimi noftiiiutenuncupantur: quaj quidemomnia exemplis fient manifefiiora: duniconfidcrarnusSociateni,&Phtonem 1 & Calliam in hoc limilt s elie, oj horaincs funt, conceptuliominis communemente forma- mus,quidiciturconceptusiei,proindcpri_ musconceptus , & pnma notio : poftea verb dumconcfptiihunccogitamusefle comune t quiddam.quod dc multts folo numero , non nacura difcrepantib. prarJicatur.ideoq; con- ceptum homiim , & omnem alium eiuimodi vocamtisfpcciejtuncfccundam notto^e cffirt gimus : fecundu entm nomen primo nomini iniponimus, & in conceptu rci alte: D fecun- dtim conceptumformamus. Eadcm ratione dum iiomine.bouem & equum.nstuta qnide difiercntes.ftdincocimen rontiententei efie cunfideramus quod^mWlta funt, comitiu. . nem ammalisconceprunj facimus,qui ftatim res itgmhcat, & p,j m , JS cta«epru- didcur: a i IacobiZabarellxPatauini 7 i' A ria m -Scqaifo'iisoft"«emteretui-,»r!qiam deinde quum eum nM c0 £* m £ L" * h« P»aocffe taentiam,» r«e«no« efte riam.Sc quiin uwoueuw , - hoc paao tffe .Icicnriim, » .cueranon ctte feicmian a eumento e fca«IBm^mou- feam. Idrireoioboc nullu.n eft diftnmen nte, rcslogicas.&resarce faftas. namfirea arte fa^ai Ariftoicles «nnngentM i vocat, , i„p.ima»nempem concepturew-roH-« a "^ liinobt Uuut 5 currcsioufta $ cffecou 4pm.i» « ma *o t i 0 pere- auimaduerten Jum .nfic.emur, quz fim.l.tera nobis •£« «...jUf "l^iiimn* i d . cuod ab omnibus dici folet, ggjg^ mentis arblt . ,o operac,bus?liccc deinde quum eum lu^^— ---- tentibus fpecie iri eo quoxJ quideft . & omne ale appcftamu» genus.ftcu.idum cocc ptum maonopere aniroaauErreuuw.., «• , ■ : - -- W« " ,S i" .muv i d , ciuod ab omnibus dlCJ folet, «»" V- ; f ]Sn^oft 1 n,teUeau,o r: erat 1 o- lucicumtresinasnoiiHii'^"^—-!- nonfint materuies ,ikmh ' "■•*'«_,";," ^confiderarc,^ c 0 mpof.tionem,acd 1 u 1 fio.iem,5c !a r.oc 1 na » £™j cogl T a tione fabr.car* , non tamen com r „ __-_ /:„.„ii..irprmte laamus.lo- meni.ii ■ „ r ,(r„„ P . nuando- nra' T -n.t.£,vi-i« , mentb "cogiratione rabricat*. non tamen p opterea necefiaris dici poffunt; quando- uuidero tl\\ neceflariuro,vel conuogens non ?neoconfift;t,qi.odmate,iale fit. vd non ma t,b..s produci pnffir, vcl non po.hr,quemad- modum declarammus. Vndeipat^ Iw^ i^icM fimilioremeffeart»bus,.quan.ftienti|sin re- /„, J rum^ffdeta^^^^^^ compoiitionem,acai-»"u-^'" Km.fi enim fintp hater.ntelhgamus _ lo- £c"m ^«tu^ **$^hSt rierare decipimui ittuta eatraaatto a taculta- « ScaX de An.ma P ertineat,.vbi de humancemeuri naturTac de eius-operatiombus ftrmo Bc 8 Shgendum eftcfifider* , l oradusftcundarum nocionum.qui ex» confiderataru coiWitions:iH cl "'*"""- Emeuris noffra opetatione ^ 'pftmen- rum con ^Rriteri.cceflanjs ve.fantur: «* Enoftra «nerantur, & p. -oducuntur nam ,C C ^ ^ omnes io rebus conlln . tenoiTrj t, .,_,.,,,. v ._ li ., ul1l i E noiione*T.oti mgica ve. _ ff ,aucuntin: propte- Ste^ncVpiunturt trlplcxautem eft noftra ™ autenim fimpiicitet rem appre- matio harum nononum, genus, ipec.cs , no- men vetbum , Sc aliarum ftm.lium ; aut hu- ^feeVei conceptum cum lUin* conctptu con oue in rebus iimpucnci uv^v.— ' verJ. & artes omnes in rebus cont.n- ^«Us,qu* i nobis producuutur.propte- rea eriam rar.o*e ftopi , & Bms log.ca artibua ££3 , fci* ns vero **&ffi£Z& t.arum fin.s eft fola rerum confldtratarum cum.tio s artium vero non cogmtio.ftd ette- atS^quam cttim cogmtionem habent , eam ad effe&onein diriguntrfinuiemm A pneri- lisopmio effeMquisetederet eorum 5 qu3e ' nobis fieripoffunt,cosmtionemaiiob,s^ __ : L,: ,, P ;„ cifn avehmusconqut- f in affirmationem & negationem d.u.d.tur. oua* enunriatio eft lccundanorio-, qur ex &da operationc intelleftus ortum habet ; Sndem ab ftocad ihud d.rcurr.mus, & v »"« aho colligjmu. , quam ope^iouem vocamus ratiocioationem .«nquarn- ftcun- dam hanc notronem in tettia intelkaus ope- ratinne Eenerantet.Htsdeclaratts, a. gum ■^rr^^murKin modum.Toratraaatm logica ciamus. ffi,-? non poteftiplTus I^H"" ^, U eV,cundis rtotronibos, tifcaotem o P us E W*™ n m°J. eo mn cogmtionem tra- ™ m ^fcSAWb^ generationfs doeere ,vt ea efig noftunt : no.v func iguur res nccelians-, ^ vtl ? anqU3m inftrumetts pof- (edconrin S entes,itaque fub ftienUam no ca !H,t^^"" u "- 4 "- quam ita qtt*ri,vtinea fola «»™« «nqua- cftereific enim infiuitus pene eaotireturwa. nium dtfciplinarum numerus.quum nos P lu- nnia cfficcrc poiTimus.quxtum ipft p«fc nihil dignitatis Kabent,tum ad mhil a hud vti Lfitnt^alium«itui-cog n .uoanobi,non propterftqu^Tfuriftdvtmodumfaciemh,. L .rede Faaendi cpguofce«tc*.mcli« ea ta- ciamus. QHum igftur logicus '« ^^[«"J; c; ^„ rt hisi,r,flunt.non poteltiplius ttd continsentesjita». uc icatoui.uji. ' Rt rerum tantummodo j , rWJnm efle ftientum, quia ett fc- araumcntodemonftretur.eam fctentiam non l^^SSSSL ijlum non efle iiiortuui,contrar 1 etasmc l '5M"„ , , ■ - , mor ' - __,_:_;, r-trita fulum hommis nis naturam interimictacitq, w " nomen xquiuocum remane.c ; ita etiam ae hoc,d 1 ea q o,rationaljs ) d,eendume^^ doquidem ^q^*' 00 »" 1 ™ r u bftientiamnoncadunt,quumnon(intne- SSa : quamobrem dicereTcienttam rano- nakm, perindeeftac dkere fctemiam mora- Um -ft ientiani raedkani.fcicnuam edifacato. dere, rdmoaum genr- ' r facere 5c faftis «.fanqnao* mftrumet.s pof- fimus Huturmodi autem effe attcs omnes. mamfeftum tilidocer.t enimquomo. o mul- ^nS^tainobiafiautiqmbmfec^po- fiea vtamui ad -umane virce commoditate.rK Qjbdigitut lop.-canon fitfc.cntia.&quam. ob caufam,mamfcft!im cft- CaputlV. inquo eadtm feiirentU teftMiomoArifioidiscen- ffimatttr. HAC c quae arstimenro ex ipfa reina- rura deduao^onfirer, & afleuera.e- compellimur, telrimonio S" 0 !"*'!^" lis apertiffimo comprobaripoffiint. Ar to- tele T namque in i. lb. Pr.orum An^lytico- um "nprincipioa.ac3. Seaioms ,alftr,t fc ^Si^iins*^^^: juoiiioJofa A ftrumentunj vtileaJ vtramque philofoplne ilint.vcn-jsa . eosefficien jtr^nmfntM IX l Ub. Tmf 9 de Natura Logicas, Lib. I. pe qtiomodo efficiendi liut, & -;u -ii ii fi^.-i n«vcQosad«--. at quis non videat calem cir; a~:rem oqmfltn doc.ntem ? Siqws e«iDJ artem .cdificatonam fcnbei et , nil aiiud do- cerct.quim quomudo (ir ocne, acfacile vdi. Bcanda domus & alia-aitrs GmiJrter.AIius efl apnd Anftotelemlocus prohtfiusfententia: voufirmatione validiffinuis in capite o.libri i. Topicorum, vbi definitipttein probUmatis ^enu»m,vei/ug!endum,vt an voluptatfit tligen. Pialcaici ex dr.ierli> materiebus defuinpra 1} da,nicne: tfuxdam autem ad /iiendum txntitm, . _ i k _:A i-„ -_:. -..^uUmiMiiM nrnc vt jh mutifii** frt vrevv. ,it — X.>_- . l-___.__.__ partem:q;ium igitur hicduo intctfc non pu gnent.AnftoteJes dieeus logicam inftrumtn- tumelfe philofophi* , non propterea negat iplam per fe fcietiam efTe,& cognitu dignam. Hanc rdponfioiiem & vcrba Ariftotelis qua. ulntUnit i m mo o s-vpofuimusjnonadmittunt. &mu!t(. pn»«*i,i. mmu ■■aluiequetia, qusfunthsc: [$h**dam * enim problemitum vtitttflfcirt tantitm xdtlL gendttm,velfu$iendttm,vtan voiupttufit tligen. tradens Ariftoreles , triaproblematum gcne ra enumerac,a£tiuuni,contempiatiuum 8t io. gtcum: aftiuum problema eft, vtrnm vo!u- ptas (Tt bonutn :conteniplamium ,an mon- dus fit rternus-.logicum, an detur qnarta iyl- logifmorum bgura; an medium demotiftra- tionis fit definirio "nbitcti ,ao afTeCtionis, & alia eiufmodi. Dantut qaidem etiam in arti- bus piopriaprijblemata, nempe quxft oues de rcbus dubijs.que ad difcuticndjm yropo- nuntur: attamei iiuJla.ii horum meiirionem ibi Ai iftotiles facit ; quoniam ea fola pruble matumgeneiacoinmemotare vu!t, qux fub Ph:lofop!iurum cofi terattonem cadere pof. funt; f lent autem Philofopbi tum deagen. «Jisrebus difierere, acfciibere, qu rebus,quxad effec.rices artespcrtinent,Phi- lofophi non difterunt,quatenus Philoibphi funt H«cigttutrtia pioblematum genera A- riftoteles accipere volet_s,eorum propnj-i no miiubus non vtitur ,fcd ea per proprias con- ditiones circuiifcribitinimirum per fcopos dtuerfosiilarum trium difciplinarum:dicit e- "nim alia probletnatapcr fe rcfplcere clcftio- nem fogam,qu_. quidem funt problemata rr an muitdni fit xttrnw, ncmt : yufophia:itaquefentenria Anfto. telii eft,qubd rerum logicatum non fit fcien- tta,qi!um perhanc conditionem feparetpro. blemaca rpeculatiua ab aaiuis&logicisjquod fola fpcculatiua fcopum habcnt fcientiam. S>Ut>o. Quod fi aduerfarius aliquis dicat , euenwe poile,vteademres tum adalia conferat , tum etiam ipfaperfeexpetibilis fit , vt famtate & ptopterfc ipfam expcdnuis , Scvtcanferen. tem ad obeundas opetationes vitx; quocirca idem vidctur delogicadici po(Te , tum ipfam per fe Cognitu dignam eifc,quia cognitioncm tradit rerum logicarum ,tum euam ctTcin.' \ ) mentum tantummo do elTephilofophir : ap. plic.itam vero fcientiam, & philofophix par- tem elfefaterttur contiaLatinidoccncem di- - . _ cnntefle fcientiam s apphcatamverb nonfci- >j' entiim.fed u^rumcntum : qua fententiani- hil talhus efr, vt tum ratio a uobis declarata, tum verba Auftotelis memorata demon- ftrant: certum eft enim logieamefle fcien- tiam eatenus foliim , quatemis fcientiam pa- F nt ,quatenus autem fcientiam non paric,ea- tenus non eflVfcientum : A iftoteles autem r ■ j- eo in loco partim affentlogicam parere fcien „f tiam , partmi ncgat : mgat quidcm pcr fe.af tU ; appLc. I A jertt autem propter alias ic.qiii p C r lo-icam tjifenu- fciunturiefuafidicjt parere 1'cientiam remo. te,noii proxime. Inlibrisenim logtcis, quas eftlogica docens, oibit per fe dignum eogat- tu tiadtatur ; quare logica tlocens.nullam fci- entiam parirper fe, &proxime • patittamcn remote: quia pottft phtlofophia; rebus co- giiuu digms applkaii, & earum fcicnciaai . II lacobi Zabarellce Patauini tftf Jii fUttiAt t,a,«re.Qi;;scT»oitJcarcuscft,vtnonvidcai A XriftotelftBi ibi manifeftc dicere Ipgtcani P er rcfumptam^ 1 rebus a,huc ii)>M> diciturdocens , laentuun non efle : af.plica- tam vm & fcie..tijs,& in vfu poutam , vere £ fle fri?ntiam ? Siquidem applicatafc.eiit.am pa- , e'unaavcr6nulliu-.ieit,ad !C fcienn a| n. Ven.ru ignorare non dcbemus.quomodo m- tribatndum fit loniwm apphcatam ph.lofb- obiJLartero philofophia: & faennarn c u. Swmmnon kaeft fcientia.vt prxfe. aljas fe e uia quedam rrieatiaftatuator,qus dicacur $L frientifs alia fcicnrianpn datut: fcd fci- intia dicit«t,quatenu5 fitlcientiaft a.cuian- Scatur : quicf enim aliud eft naturahs phfto- FophUMlulm losica rebus natura hbus wpli- ca«> Totacer?c naturali» phftofophta eft «onicries multarum propol.ttonum , indu. ffionum & ryllooifmorum in rebps natqrak* "us formato unitita de Geometm,de An h- BUi ' " , ,i,,-mni>.:nrorJtere; Caput V*h cleArgumentisScoti, & eorum folutwnc. VEit 1 t a t f co^nita.comieniens-eft ,vt a- Horumargumenta.qurhuicrcntent.a, obfta.e v.dctu.,foluamus, quod difEclk non erit Duo areumentai Scoto afteruntunn p T in« quiftione Vniucrfalium , altero pro- btl -gicam docentemeffe fctentiam , oupd tale eft:L ^cuscft rc l ens i E.golo S ica aHn- ^ B er i ;!a:airumptumftcprobat:Log.cu ? .dcmon "1 ftHt-Ergo eftfcieiu:boc quoq; affumptum s.^.; -|- nrobWl^.cahabneacmnia^ucadoemo- Lationem fackadam requiruntur :hab« : e- nim propnum rubieSum.ncmpefyllog.rm habetprop.iascius affca.ones ,qu* deipfo demonftrantur.habet p riucipia, perquje de- n.onftrar.tur nam pcr Jehnitio.«m fjnlppt mi multa ipfi ineiTc oftcnduntur ; Log.co itaq, decft.quQ minus in rebui Ipgicui cVe- Altcroarcu STe*ah>^ loeica applicata nomen log.ejr non ferua H fcientU emritur,& nomen fum.ta..^- bus hs ,qu.bus appl.caturA vocatur f .en- J N taiwl Amhmetica>vel aha aliqua. VidVturautem philofophanubua illud eue. niffe quod multis longum iterfaauris con- tinPcrc fokt:priurquam cn.m iter ingreck n h:l deeit,quo m.i.ui 111 —a—- j C onftiatinnci poffit ewruexe. AJtcrojugU- J««J mento probat loijicam in vlu pofitam non ,«™ t «l Skndam , fofca applicata phMop - I oroccdit per medTa xommunia;atfci e ntia ex prop. iis fit,non ex communibusiigitur logt- caitla lion eft fcicnda :minorem probat au- thorirate Arifto telis , qui multw m loc.s phi- lofopbix naturahsquando vt.turratiombus probabihbus & communibus.qux faentiam non parium, »s vocatlogicas.&atjuaombt» anturjuturamviammed.tantur.confideran non^p m e x adueifo drftmgu.t: «s per qu*m«diaad propnfitum fibiloci m D ^°^ ommun : bus fi u „t ..demonfttatiux 1 f:x. s* ,~. n Ait,cruenite.aueant:mox q ui * c * ... u^^,ntitn,imentaSco. tesper qusmediaaa prop—^ T'Z„n, melms & commoduis peruemtequeantimox Sa nuenta,8ccognius mcdqs iteraggredl- U ntur" & p.iccden.em iliam meditanoncm exeSuuntur.&invfu ponunt : fimlh ratione Sfophus volewad rerumrc.cnt.am pet uenircviam priusmed.tatur ,cju* co duce.e pX^qua.nuenta.percamad rerum con- Jcmplationem progreditur t*^*^ pi opriumnao«:u»,-^- r nemillampixcedentem .nvft ponere dici P V ropriail | iusar tispnnc.piaiOnin« mr . Meditario quidem vi- Iogica cft ft ,qua? E ^ do ^ afi « xpr Wognitis s &perdifn ^citurdocens : cxecutio vero&vfus eft.pfa- ™-t pbilofophia:& quemadmodum qu. &i- «rumitermeditatu^nullurn adhucter fa- « , "T P hi ofophu, dum kgicx cognmon em md t, nuilam adhue fdentian-licumsreipa r t fed prcceptatamum & modTm docet quo fc ientiS eft aaip.rcendaifcue aotem.feu faen t an tradcretuncinopit, quando ■ inc.pit I "habitu logicatiu rcbus phdofopharug _ •ii..„„.^ri, 1 it terfacere.quando demonltratiuii qu-"' » — „■ g, auia ex communibus fiunt , demonftratius autem ex proprij*. H*C font argumentaSc^ ti.quo.um vanitatcm oftendete facik eft. ™. pritB qu.demargumentnm, fi validum eflet, non magi-inlogica, quimin artibus omm- bus cffcftribuj loeum habcrct; fi namque ar- temaliquam doeentem ftatuamus , vt medi- cam , vel aedificatoriam.illa quoq; iutnetium propiiumhabebit.dequomultademonftra- bitperpropriailliusartisprincipiaiommse. nirndodiinafitexp ixccgnitisApe r ■ d I ikut- fum a noto ad ignotum; Qaid WBlt > Arsat. diGcatoria docens etit fcientia fpeculatiua, Ad argumentum igitur Scoti nceandum tft antccedens:Logicusemmneq;eHfciens 5 .,t- que demonftrat.nequc habet ea-omnia, qu_e ad veram demonfi.ationem verasiaentw r el- fect.icem requiruntur: no l.abct enim fub.e- ftum tak, quale ad fcientiam contcpiatiuam ■ ..... .rL;».,»;--.ii(i-m ruhictlum pol.u- "■ V I:;'jif(Jl tiam traoeri ■"—r--j ^ ... - 1,,.;,/;- fituil) ta c, quaic au >■.»... -r- & exbabitulogicsiu rebusphilofophan: fic itul '^feientia quidem Ibbiedum poRu ^viatot illc tunc mc.pititerfacere .quanuo F "1""" Don eonting^s , quod atbitw mrditariottem incipU excqui,&ea vti. la ^!"^,^ " effe noffit : at ryllogilmo Kr viatof .ue cunt im.ii'" ■«»■ ■ n ftaam mcd.tationem incipU c.cqui^ ea rti Txhis autem , qua;mod6 diximus coHige* poEus iJgkara fimphcitcr diaan, non ^ff fcicntiaml quamuis emm in vfu pofin rcientia cffe dicatur, ea tamen rten vocatu Sl.-.Io^Jd P hilofopb«p^ra^>»el mathcmatica: lo^.cavero propnedicitui ea, qujcdocet^&pracccpta »radit,& futu.am viam meditatur, hxc autem non eft rcien- tia. lai : seternum , non contiugci.s , quod atbitrto noftroeffc,acnoncffepoifit:atry!!og,rmu S eft opus& figmentum noftrurfljquarc ido- i.eum fcienticfubieaum .nor icft.imo ^necu- pnus cffet.in quo coguofcendo L-p«^« jnkgica , nifi ad rerumfcientiam in ph.lolo- phialdipircendamv,ilcnob,s.nfirun.etum cfiet. Pra;terea mimme vctum elt, qtiod lyw log.fmus loe-co proponatur, vt fubieaum- coanokendum , ftd potius vt genera ..ous.Sl- cficicndus gropoiutur, quemadmodu .« a, - „ dc Natura Logia-- , Lib, L „ i+ demonfcammus} quatrimus enim gene- A prajceptaac regulas docet.no eft fcienria, fed ^tionewcoafiofccreryUogifmi.ytgenerare jpfum apti Iwiuis.ixgeniro wimur.ntin v _co. gnof-amusr-i&m^iuod.uterr^eryllogifmo S l anws,iU^^em_edcoionfc«ione,acde aliisreUw logicisd.iceqdutoeft.OttQdfi.jb- ikiar Srocus; NtSnne Logicus multas colli- eitaecefl-riai canclufioties expnncipijs ne- ccflirifsfin rebus igitur necetFailjs, noo m continuentibus vcrfatur : obiettio hsc non iuftruivientu kicntiarmn : . tveio applicatur rcbus, eft vere fctentia ,non quidem lcienm-, quE dicacur logica , fcd fitkentia naturalis, yel Geoiuetrica.vel aliatquoniam fcientiatia- tuiuiis nihil aliud eft,quam ca pars lot;ics, qux tcmonfttatiua dicttur,ad conrcmpfatio- ncm reium uatuialiuin,&ad earutri fcientiam ex earnm proptijs principijs coniparandani applteaia : quod fiveru eft, vt ceiteeft veriili- ^fts dnnin- fle^tiua ftten ttix apf- licom ;.:.'.::'..' -. minus in arribus er}caric.bus,qtiaru in logica B mam,non video.ti argumcntum Sjcoti contra ipftim conuertamus, quid pollit sd illuJ rc- fpodere Scotus.dirit enim logica applicatam, phdofoplnc non elleTcientiam,qi4ite. r.ius.non eft ibi neceiiitas fimpliciter difla, fed foliim ex coofticutione ttati:aliquo emm fine coiiftituto.cttera omnia exco colligun- tur: v t fi extruedalit Jomus vtilisad habitin- dum,5c ad nos tuendov a irigore 6c _ftu , ne- ccflc eft eam tx tali,vel cali niatena conllrui: itatnK gicadicimus.fifitcolhgendaviiiuer- falisamrmatiua,nccelfe efttn primo modo pvimar tigu^ fylioaifmum ticri: fi pcr (yllogif mum ttadenda fic perfcdaconclufiiims fcien tii,neciife eftiptum fien exprop litionibus ncceif.uijs , &pritt)is , & caufiv conclufionis: tota igitui li.cc necetTitaseft cx finii confticu- ti >neTfeu(vr dicitur} ruppoficione : quialini- plicirer l^^jendo, nullanos necefiitas cogit ntc V/ fcten- tiji appitcx- t*Jciiiia tttt fcienuam pei deinoftiationem aoipifcamui : attamen diim coiiftituiniusjindagaudam etfe fcientiam ex hac conftitutiortCKquiturne. Cf fl-numeiTc talts propo(it:ones alfutneie, (impliciter tamen non tft necclfarium- quia neq; fcientiam in Jagarc cft nobis (iniplicitcr ncctifatium : qtif madmocum non tftnobis fiiiiplicitei net; Ifartum «dificare,fed du con. ftituimus coiittiiiendam ttle donium, fequi- tur nectirariuni eiTe talem tnateriam pro _t- dificattone acctpeie. Alterum argumencurn, quoprobat Scotusiog ca applicat.im rebus K.cntiain non etTe, tta vanum eft,vt profecto nnraii non dcfinatp,q:ioniodo vir eruditus, aut ita fit decepcus.aut dccipt re alios fallacil- fimaratione pcrvoci* ambtguuatem volue- f»r titixntt tit:na:n A^iftoteles ;qt:ando iu philofophia ra ^•/uV-yocentioiitbus lciubus & com uiubus vtenseasvo- \fr Itgtctt. caclogrcas , probabiha aigunienta intcliigtt, . : '. : ";;j:^. eorum qi1e,ignotantur,denionftiattone pro- gteditur, & i tbus illis, Teu ilti rcientiajttaim- mifcetur,& inferitur,v t in eius naturam trant cat, Sc nomtne logtcaeTcncto , nomen certs alicuiui fcientia: aLCtptat,quefibi certam fub- iefti naturam canftderandani pMfcnbit,& vo ciiturnon ampluis logica,fed C3eometria, vel Arithnietic3,vtl fcientia naturalis. Arsau. temToptra , fi rebut nr.tutalibus applicetur, intimaearum non penetrat, ntque ex earum propiia natura rationes deliimit, idcirco re- bus naturalibus, aut fcieris naturali infeti n5 dicirur, neque eius icienti.r nomen fumit: quiatnedtjs commtitiibus vtitur.que ctimcj. rum rerum natura nullum habet cflentialem connexunijfimon minits ahjs quoquerebut aptari polfunt, quam naturalibus :quofit,'vt non poflint appellari lationes naturales. o- ttinif enim argumentatio nomtnatur a me- quitcontrarationesAnalyticas&exproprijs F d ; o , quare vbi medium eft pluribus fctentiis ntix pnnciptjs ductav dtftinguere fblct: commune , ratio quoque communij d^citur, & anullaccrta kientia nominationcm ftimiD huiurmoJiigiturrationes,quum nouum no- nien non fu(cipianr,nomen futim retinent.& dicuntur rationes Iogic_-: rx his coiligimus, idem eficin rcbus naturahbus dicereiatio- nes Analyricas, (iue demonfti atiuas ; & Jice- re rationes uatutalas : rationes cnim natura- les illae dicuntur,qug c ptopria retum naiura- liumnatura delun.pt-: funt: atnon itajdem eltinrebus naturalibus dicere rationts Top^- a 4 logicam emmfumtt non pro toti logica difci ptina,fed pro fola facultate Topica,quam cur logicam vocct, quft hoc fittotius artis>Jogica; cummune notnen,ratio cognofte Ja cft,q"uam aneniine vtdt vnquifuifle dechratam. Dua; funt pattes iogic-intercaeteras, qitema.imo- dum pufte.i iiedarabunus , Demonftraciua, qu* hbris poftrrionbus Analyticis.fc Dtale. ft'ca,quaelibrisTopicis tiaditur: interhasiL lud taiLfcrimcn , qndii demonftratiua dun tiua duiu/ 1$ Iacobi Zabarellse Patauini cas,fiue logieas ,& dicereratiooCi nattitales nam quae alijs quoq; tcietuijs funtcomniu- nes,natu:alts nomlnari non poftunt.fvopte- rea aductteriduni eft, neob illa , quce a nobis anteadictafunt.ahquis in errotcm labatLir: quum cmm diximuslogicam docentcm,&a rebus feiunaam , fcientiaro non elle.fed phi- lofophiae mftrumeutum.de totalogica, & de ommbuseius partibus idiatelleximai:quum autem Logicam applicatam rebus fcicntiaro eile dtxiraus non de omnibus Ldgicx partr- busid accipiedum fuir,fed de fola pai te pt a». cipua,quMM. rebuifeiunfta^nequrvtappbcata. Carterum dubitarea]iquispoffecdee>>,qviod diximus, losicam leiundam i rottJfitne »n»m mentum vocanduut eft , quando aftu incidit aliquidiabfr dum lgiturvidetur, & ab inftru- menti natura alienum id,quod diximu.sloeu cam effe iuftrumentum philnfophia: , fed 10 «fupofitam, Scphtlofophiasapplicatam non amplius efle iiiftrum.iuum, Ad h-anc obie- Vifftmtt* ftionem dicendmu eft,aliam effe. verum cot- i»fi""-**ti poialiumnaturamjaliiinfi^riwnrjmiiiiuru- $„>ut»&- ^nuimqutdem corporalenon poteftfien «7«r«fo. i]llldjpruraiCUl u Se ftir)fttumenmm,vt(t rt Vfus eUdiieftinciEiopaniSjgladiusnonpnticithe- riipfaincifio,quoniani corpusin nC cotpus, St in accidens ttaiiftrc non poteft,ntquc po- teft fieri idcin , quod panis ipfe incifus : quia neq; ciatut eorporum peneciariomeq; cotpus alrquod in aliuJ corpus fiue aUeratio.ne mu- tari poteft: res autera fpiriraks.,ipphcatione, & coniunc;io«c iriter fc vr.um & rdem bcrt felent, vtc»AtjftotetecoUi S tmu»in I- de Anima;ibi namqSe dicitmentem noftram itttelliffciitem fieri illam ipfam rem,.qua? in- tellisitWquia intelledio eft receptio fpeciei incorpores: &fpiritalis ; proin -Je laem ett id, quod!ntelugit,&id,quodintelligirur,&ipra iiitelle£Uo;noneftigitur mr.rum, tT habmis. loeicr ,quindo fpiritalibus rerum concepti- biNc(immircetur,&eornm.eontemplationi,. quaTphilofophiaipiaeft, apphcarur , htipfa- met philofophia, & inftrumenturo fit illud ipfum,cuiiis inftrumentum effe dicehatur- s m his i"itiir mftrumenti natura infpici non po- tefl Siftinaaabeo,cuiiis eft mftrumentiim, nifi ab eo, & ab vftt ipfo reiungatur. quare lo- eica dum fdunSa a rebus& ab vfii iumitur,. fntbumentumphilofophiaieffecognorcituK atdum invfu poniturjam eft ipfi: philofo- pliia; cotgotaliatameu inftxumcnta&feiun- 16 A ctaabvfu, & applicataad v^um inftrumenti dicutur,propteteam,quam disiiuus,caurain. rim, I Caput V l L qued Logica nort ftt in- ttlleclm , netfefiptmtusiefc prudentta» HActenvs logicam docentem fcien- tiam non elfe oftendimus, ad hocvnum er.ini Jemonftradun),ea omnia,qua: hucufq; ^ dixiinuspertinueruiit. Eadcm ratiotic ofien- ditur.eam non ciT; hahitum illum, qutdic ; . u tui intellecius : fiquidem eiufdcm genetis &; cnn>!itionis efi'e oportet res illas,qu3rfub fci- entiam cadOt, & illas,quarum eft mtelle£tus^ eftenim fcientia habttus conclufiontnn , in- telleftus verb habitus prtncipiorum , ex qui- bus coticlufionesipfe Jeducuntur: quoniam ig^tur fcientia eft rerum {Jmpiicitei neceiTi- ^narum^fequitut inteilec.tum quoqjnon rni- C nus rerum neceiTatiarum elFci coclufio cnim necefliri-i per iyllo^ifmum fciri a nobis non potett.rv fi ev ncceflarijis pnncipip cotligatur, vt oltendir Anftoteles in i.libro Pofteriorum. Attalyticoruni. quare fi res logicse non Tunt fin>plidterneceFaria?,feq,uitur iubitum lo- giv.r^vtnon eft fctentia,-itauon efle intelle- duin. Similiteroftenditurnon effefapientia, „ w;j J cjuumnilaliudfitfapientia,qu^mfcientiafi- „,„ jM iiuilcumintellectu. Sed neq; prfltatia dici tntuM ^pottftiprudentiamenim definitTltiftoteles^oiCT effehabttum reda cum latione aftluum , (i n°»fi'""«' hoc tertio modo ars appellari no poteft : pri- motamenatque etiaiu fectindo conuenttci arrts nomen;fed perhoc tamen proximum eius gcnus non exprimitur, ftd rtmctum, SC valde communemequc adhuc cognofcimus, fub quo intellettuali habitu , habitus logica: confiituen.iu.fit : quoniam ars , qur ab rirt- ftotde inter intellectuales habitus pomtur, lugicam , quemadmodum dcmonftrauimus, non ampleftitur, Ciftit IX, quhdgfnus Legicanon ftt facultai. AL i oyt fuere^quiea, quae modo dixi. mus, confiderautes } lo^icain neq; Ecien. oatnit . recipirutjVt Ariftotclesdocetm ej.context 3. libn de Anima. iiiquit cmm , foiam animam intelf efliuam tifc locum fpecieiu ; quu letr- ftts fitquidem perrecrpttone fpeeiei , 3; per- peftlonem ; attamen non in ipfa aniRia fenhv bilirecipitur fpeaes,fed in organo attimat >, vt color non in vifu , Ted in oculo ; aftanima int.lJectiua nullo vtitur corpoico oraanoin fpcciebusrecipie.Tis,(ed ipfaeas iccipir:pro. inde folainteromnes partes animae dtctt lo- cus fpecierum : hic ena rofus eft fenfus verbo. rum Anflotelis in i!lo 6 . conrextu 5, libii de liwktfnitH Anima. Logica igitureft habitus , qui finc vl- - *n , ^j» lapr itfusn.atenaopetaturtum organi,tum ""'" *' ' rcc p ci.tis habita ratione;lrs itaque dtci non tbuli potcit.du proprie liomcn aitis accipirur;am- pla tamen fignilKarione no negaremus cam nou modbartem , fed fcitntiam quoque ap pellari pofle; aum enitn fcicntia; nomen late rutni:ur,pio omni ccgnittone,qua;curique ea fit.no modblagica, r ed & aittua phil'.fophia r &ars omnis uoclj potcft vocarifcientia:pro ptereaqub-d Cogninontm altqnatn tradit;hjc ratione medicina f.jiet quaruoqueappellari fcicntia.Sirrtilicei fi nomen arti.« arriple iitma- turpro quauis mentis noftn artifTtiofa togi- tanone, vel operarioiie (.irtificiofj autem .it citur, quaido cft ordir.atj,& ad pr-^p i7 uni fibi Hnem alirjuem perconuenieii'..! , &t.lo nea mediaprt)greditur}n..ii modaiogica.fed ipfaquooucphilofbphia t'n diL'unrgLnusIog'ei,nifi ampliflitnuni & remotnTnii um; quafi dicant logicSeffr quan- aam ditii^linam^rlhabitum qucndam^oni- nis eni.11 babitus intellcftualis animu aprum F reddirad altquiu , queadmodum dicc baniusj veuiiu hoc.qrum pci fc compertiiTimum fir, in pra;ftnttanon qua»rimus, fed mag.spro- pinquum Itigicie genus indayandum ptopo- futmus. Aliquando ftnCtiu^^&inaai-; propne, noraen ficultatis accipitur , ijuam fignitica- tionem dechratopttme Altxander hl P.afa- tione fua in 1. lib. Topic. vbi dicit fminfur, quam nos faculra^i m.feupoteftatein appcl- lamu^-caiti propue vocan.qtia: xque vtru n_ tjue conttai ium refpictt ; ts tnim prop: tedi- ptts couttra^laciuis, alias omrj.stiiibplinas Vcitur poffe , quiconttariapottftjVtanibulare 29 lacobi ZabarellaePatauini 20 is O oteft,qui Stiart. poceft non ambulare-.coe- A nolU rarionc poffi.n.us Pg«^W*"t . ■ .,r. ; m „r„r. t ,;- .hnrur. re : n?itur fi aluiua losiic^ pais elt, Sc ainter lum vtro polk mouen impropuc dicitur, quum non poftltno moueriun hacacceptio- iie fidifciplimsnomen facultatis tr.bue.ium iit, duar tanuim funt ^vt ibi docet Akxander) quibushzcappellacio conueniat.quiaheTo. laedocentinvtrainque partem dilputarf , & nos aptos reddunt ad e_que vtramque pauem tuendam,quodetiam ttftatur Ariftoteksm ilio 1. hb. de Arte Rbetoiica , vbi dicit has 10- las vocari excogitandi argumenta. tiones pro vmulqtte pattis defcnfionc. Cer. tum eft autemnomineDi.ikc"tk:eAnitote. lem non totam logicam intelligere.fed iblam eius parte difputatricem, qua: ocfo libiis To- pjciscontinetur.hancconipaiatcurrtRheto- ika ,&ei fimilem elTe dicit, notjtotana logi, cam : ideb non paium miior,quod multintt eruditiinhunc ernorem iiiciCciint , vt puta- uerir.c Arift.ibi nomiue Diakdica: totam lo HUIIrt 1 a^i" 1 '» ^ . « — — - — - n re : igitur fi ahqua logicr pais efl, Se, a inter omnts praxipua, cuiiiomt n DuleCtica; non conuemt : fequitur etiatn h>g'..a: toti no.iun illud non congruere; imo nulh pam logicx cogruit,n.fi folis libtis Topicis.omues emm hbnlogici.quipofteiiorei Analyticos prece- dunt, ad eo> di.igutur, & corum potiiiiniiim gratiafcnptifunt.quarc fi puftenorei Analy- tici non funt Diakttici, ati j quoque non poi- B funtDialecticinominaii, pariu itaque logi- cz pirs remanet , cui boc no ne aprari qu~.t, tantum abtft , vt totam logicam difcipluum bocnoniineliceatappellaie. Proptcieairru deiidoselfefemperexift^mauimultosekga- tiuv ph:lo!'ophaiites,qu! Latini feimonis can- doiem magis,qu;im philofophiam fcctantes, difciplinaiii tota 1nalu11tDuIecric.ini , quam iogicam nominare,quafi Diakctica Latmurtt nome fit, logica vei o alienum, vel ba.barum; «SSffldB ntm nomeiiiprum C neutrum certe vocabulum Launum eft, ki gicamsntdhgeie^quum icq . P C mutmlu e : ncc magts vno.quam al- Diakdica, neq«e illa, qux de Dialeaica ibt dicutiturab Ariftotele.totilogiccaptanpoU fintjipfe nanque ibi affem Diakfticum sqrie paratum etTe in vtramque partem hjtrl®~ difputai r,hocautem arti demonit: a- dijquar pra;cipua pars logkat eftjcerte r.o t6- ueniccaenim non docet quomodo quamli- bct tem propofitam demonitrare dcbemnus, quandoquidem non ommaeiufmodi funt,vt fub demonftrationem cadant , neque doccc ] quomodo ique vtramq; con:ranam partem Jemoiiftiemy^qubJan.uurademoiittrario- nis ahenilTtmum eft, quomam altsia tatmirn contradictionispars, qua: vera & ntciftaiii efl.demonftiationis eft capax.non altera,qu^ falfi eft Sed nequefimik.n totiIogica:Rhc- toricam diccret Ariftottks ; quia Rhttonca cft pars qusdam lo^cSjVtmox delogic* di- tufi l ,nel(iquenEes,demonftiabimU:,quem- admodumigiturncmoliominem animali K- mikm diceret, quum homo feeundum fuam fubftaittiam animal fitnta nequc Rhetoricara lo^ica: quoniamRhctoticafteundum cflen- tialn fuam eft logica, 5c fub logics parte vnt- uetfali tanquam rpeciesfub genere contine- tur.Ceteium etfifp eciem generi fuo fimik ni nunquam dicimus, alteri tumen eiufdem ge- netis fpecietfimiUm dicere poiTumus.vc afi- numequo:quianeutiu dealtero prxdicawtj itaRhetoricam Diakaica: fimikm dicit Au- ftuteles , id eit,parti logicx difputatrki, qu£ Topica diciturfunt enim dua: diuerf*parse« eiufdem dirciplinA-, & pats paiti fimiiis dict potcftjfed non pars toti,pra:feitim quumto- tumdeparte 111 cafu leaoprae.iicatur.Nome quoque Diakaic* rolam oifpuratrieeai fa- cultatem (ignificat.non h.gicam totam:quia algLAf^spud Gr^cosnon figni£katrati->ci- nari, vel demonftrai-e , fcd difterere,ac dihiu- tare. quare fi nobene dieeremus demonftra- teai^M}*^, aitem quoque deiuonitiandi Cira:cum vtrumque : ncc magii vno.quam al teio nobisvrihcec; eorum autem ea cil pro- pnetas.vt D?akctica Iblam difputatncem fa- cultatem fignificct, qua: logif x pars quidam 5 eftjlocicaveib totam difcipl'.iiam,a nominc enimpTsV®- deriuatur,&fignific3taitequan- LegcA dam.qirerationevti^ctatiocinaridoceatjcu/iw-iil iufmodi eft lomcavniuerfa. In eun^ ^rrotem Anftoteks & Grarciinterpretes lapfi r,o lunt, apud cmos vix vnquam Diakaica nomc prc' totaartefumprum rt peiias,quado cnim to- ■tam difcipltciam !igniricarevolunt,logic.^ no- minevtuntiii,quandi:. autem paue lolamdif- putiatricem,eam vuc.mt Diakcficam. Vt igl- ,turadid,qiiodpiopofiiimusiedtamus,tacul- tatis nomen pioprie fjmptum torildgicx no c..ngruit , & Ariftoteks quando Diakdicam dicit cire facultatcni.no de totalogica loqtiu tur,fed defolapartelogicediiputatrice.vtlo- cum illum ,5cta,qua: modb diximus, conti- deiatibusnianifeftuni eft.IHud przterea anl- maduertere illt dcberencqui logicam dicunt e(k facultacem,qubdperhanc eorum rcfpo- fionem dimculcas , qua: in pra^fcntia nosvr- mt no foluitui,qtium enim conftetlogirain iiabitumeireiinelkaualem.&crededum fit plcnam Scfunicientem efle talium habituum enumei3tionem,quam Anftotel. in 6, hb. de. Moribus fecit, attamen nondum apparet , ad - quem cxillis habituslogicaredigtnduslit: imh nos ad nullum eoiu redigi pnfledemo- ftrauimus : quia logica neque eft fcientiame- queintelleftus, neq, fapienttaj necu pruden- . tia.neq-.arsiqui igitur facuttatem tfle dictint^ 1: fif.icuUacem alium quendam habitii tfle pu- tant prKteriltos quinquc, Anftotekm in i-lu- bituam enumerarione mincum ac diminu- tum iaciuntjfi vcib 11011 alium,led eorura a.i- qnem , id declarare debebant, & argumenta, qu^ nos attuhraus, fohuie, quod ipfi ncque , kccruntjneqj facere, Tt aibicwsr, potueumt. 11 dfeNaturaLoaic^ Lib. f. ti C.tpur X m qtto prapri* fententia de 1 gencre Lojice exponitttr. -r^Go rempe; fcnrentiarmllam vcrilfimam f^efle exijhmauijqnam Grarci ioterpretes 1. ,'m* ^O^fic.irevififiintJogicamiiulrumewmd M /!,*».f*«S.fe' P hilorophi3e 3 eiusque naturam r.onpoiie melius & aprius , cjuam inftruinenti nomtne figmikari & declarari: proimk genus logicce eiTc dilciplinam infirunictalem , feu habitura jnfhtimeutalcm. Ha>c fententia tum ratione, B tum Artftotel.tifiimonioftiitanobisiri pra.'- cedenttbus declarata.dum alu degeEerelo- gicx dogmata icfuraremus; fed nuucmagis derlaranda eff, &in:'humentorum genera di- ftincuenda,vtqua!e inlhumcntum logica fit, .«rttwM» itire.ligamus . Antc omnia non eft ignorart- uni. dum ,quid iicinfiiumentum ; inflrumentum illud elfe dicimus, quod quum piopteraliud. lit, tanquqpi propter fiiiem,ipfius ea tantiim cftnatura, vtadtiium finem 3lTequedum vti- lefit;qu6 fitvt illud proprie diraturinftru- merum,quo J amota vtilitate ad illud , ipfucn nf.rumtnts- per fs experen dtim non ef. Jnftrumcnrorum aucem duo funrgene.a ,aha namque a natu- ra , alia a nobis fiunt ; partes quidtraanima- lium, & ftirpium natura: opeia funt, &inftru- mentaanimx ad obeundasoperationes vic.c. Qua; vero a nobis fiunt,3lia corporea fur.tjVt oninia artefadj; liaec cnim per habitum artis a nobis fiunt, vt iis tanquam inftrumctis vta- mur ad ilh nobiscomparanda, quac hnmana: vicz neceflari», vel commoda funt; cale in- ftittmentum ef. clauis , & domus,& nauis, & s!adius,&a!iaeiufmodi, Aliavero funcin- corporca, & in (_■!_ mintis conceptione com ftftunt; f-bticatenim lllaiutcllectus, vt iis iu- tietur ad rerum cogtiitioneni adipifcendam; hic uon fur.t nifi conceptus animi, qui voce arricuiara folent a nobis figmficari; vox enim atticulata efl ftgnum conceptus, qui efi in a. I nimo. duplexautem eftciiifmodivox, vtiu huius iibri initio tiicebamus : alia namque fi gnifkat conceptum rei , vt homo , animal ; alia verc coticeptum conceprtis, vt genus, fpecies, nomen, verbum.enuntiatio.ratioci- natlo, &alia: htiiufmodi; propteiea harvoca- tur fecunda» notiones ; illa? autem prima?: ptiuscnim mctis rem conciptt : deinde in co ccnceptu alium conceptum effir.git , eumq; vocefignificat, qua; dicitur voxfecundse no- F tionis, & eft nomen putitis conceptus,fcu r omini5,quim rei : voces quidcm piimt: no. rionts non funtinftrumentajedfisnacotice- ivienta noftri intellefhisinam lirigete in con- ccptibus rcrum alios fecundp, lonceptusiio' oportuilTct, nifi aliquam nobis vtilitatem pisfiitmi fuifTcnt ; tgicttr a!:udnon funt, quam inftntmcnta: cjuoniam ca vtilitate a- ntota, inaigni qui a nobis cognoiccrentur, fcu tormarentur 3 e.\citifleut : fid quuin vtiles finc, &adrerum cognitionem capeirendam maxiine conf«rant,digni fuernnt ,dc quibus 3'iqua: difciplina: conliituetetitur; nonqui- dcm per fe digni,fed propteralia,ad qusvti- les funttpioptcrca hidifciplinaevocauturin- flrtimentales : quianou piopcerfc, fed pfo- ptet aliastraditaifunc. Has ego d»cs efie exi- Diftiplin* frimo,(jrammaticam &Logicam : namvtia- ixprumtit*- que eftinftrunientum ph,lofopfcia3, fed alia'" ^ u '*> r " a ~ &alia ratione, qure differentia breuiterde- mlUC "- ei L " claranda eft. Mentis hiin,anx officium eft, tu^' r *" humanam fpeciem coliituere, tanquam pro- pi ie eius formf£,tum etiam prupiiashominis C edere operationes, quarum prseftatitTima eft contemplaii & coguofccre: deinde veto & aflionibus noliris prarefle , &infpicere quid a nobis eligendum, quiJve fugiendum lit. Sed ea eft ipfius infirmttas , vt ipfa per fe, Gr*nm*tica:quiaomneseacget, v nteil.gete, ic mtell.gi poffint Ob aham quoqneuuone logica cjranamancam fequi- t q ur : qooniam .pfiuljogu* coaftitutio a no- mine & verbo cxordium fumit.quae aGram- matico videturaccipere Logicus-.quanquam V ,a & alia eft horum confidcrat.o in Gram- matca,&in Log.ca- Grammatkus enim vo- « rerum ngnificatrices al.as vocas nomina, & alias vertia 5 has & reliquas orationu par- testraaaCYtpartes locutiomsiconccptu au- «m fi^catum non confiderat, mS propter voccm figmficantera ; Logicus vero conce- ntus ab lis fignificatos contemplatur. .pfrs Ltem voces Ign&awes non conudertt.n.li proptcr £ on«ptgsfignihc«os , quod diftri- Ken vn definit.onibus nominis & verbi 1 GrammaticoSt a Logico iradms, infptci po- tcft-I o^tctis enim primatio conceptus reipl- ct .'fecuodario voces; contra Grammaucus nrimariovoces.co^ccntusrecundario.Eviis, ««dwUnus, manifeffum eft log.ca vna cum GammantaVub mtellcduali infitumento, ^Patauini 24 nut fales igiAr mtthodos logica docet, iuasCO£Kofterevanumprorfuseffer,fi »die- rumUOfttiatn adipifcendaii. n.hil nob.svti- litatis piarbcrent; quamobrem ea cll logicae narura, vt ftieniurum inftrumentum ht , & doceatquomodoconceptusrerumdirpona. di fint.vt ex notis cogmcionem lgnotorum, adipifcamur. Seddtlogic*finediligtntius acfufiusin fcquentibusloquemur. CA, Ket± iifa* lefit* tiriminatica mu iuhuw— - — . tmouam fub proximo genere conuneri ; v tta- aueemmeftdtft.ipl.na.nft 2"„™nimi '««rumentatms &nob.s.nftt. mcnsadomniom aliarum difclplmaru &ha- biwumacquiGtionem.piccipuevMoaapr?- ciouw difci P lma i ,& ad hab.tus ommum p>e- Effimos DifFercntia vem harum ddarum nftmmentahumd.ftiplmarutn^quemacimo- dum & aliorum ommum inftrumentorum, a fcopo & abvfu vtngfqoe drfumitur; Gram- mSn.m fcopus eft, refta atqne connn nalocuno.quaiugemgr ad ommum difcpl.- na um intell.gentiam, & audiendo ,& lt«n- co .Togks vrtb ftopus eft ,mm ac metho- dum nadetc , q«a ad rerum nom.am adipi- &"m vti dcbeamus S -gnorum ca.tn non ,oVapfdtur,nifi exalicuii.s not. cogn.rione, S Sd cuiufqutiKOOte.C. not.nam afleqne,- d *„ aftatutw qgibufdam pr.ncpus, & p cer- uauxdammediaprogted.necefTe eft.fine q u buseLUSteicogniuone nunqgam poute- Cap.Xl. dttLogica fub aliquo qmnqui habituum mtelleihiahum contineatur. DEC iahatv m efthaa"enu!,quilisHa- bitus logicafit ; eft emm hab.tus mtel- kctital.sitiftrutnentalisjquoiggatur.ntdle- drti ad aliorum habituu adeptionem. Nunc videndg.n eft.an in illis quinqueao A-iUor. numeratis contineatur. D.cunt nO.nulh.An- C flotelem in illo 6. hb. deMorib. folos nornv narevoluifie habitus pvincipales, itaque lut ficientem efle eam numerauonem.tanqujm taabituum principalium ; aft habnusjog.cx non eft pr.ncipalis , quum fit iuftrumeianus: nullumenim inftnimetum dicitur pnncipa- le quatenus inftrumentum eft : qu.a e« pro- pteraliud tanquam ptopterfinem : finis aute prrfantior eft iis , qua: ipfius gratia funt , vel riuntihabitus igitur logice illie.tumerat.onc D nonfuitcomprehendendus.Hancrefponfio- nem haud cquidem fpernenJam ,aut retuta. dam effe cenfeo , Ted potius magti dec aran- dam , vt omnishac inrc difficultastollatur. Videturenim dicendameffe log.cam ea ha- bituum numeratsotie & comprehenfam tuii- fe,& non compiehctifam; r.on tu.t compre- henfa ■ quia non fmtexprelfa; (iquidem An- ftotelesfolosexprimerevolu.thabitusprin- cipales;fuit tamen etiam modo quodam im- E phciti &fecundaribcomprini#!cnti* acquiricui.Hiccertj. I_:.i„*-K.fir,ftii{h) illaiiabituumnume- deNaturaLogicac , Lib. L 2 * A cffcd. icefla > & vt finem ; non di.xit operatio- neni effe finem furmaj.fed iomnm ipfam di- xiceffe tinem:quiafoimam inregram ,&to- cum fuura complcroentuniaff.-cutamacce. pit: proindenon otiofam.ftd op.rantcm, id eft , toimam cum fuis operationibus ; harc e- nim diciturfinis; fimiliter itaquc habitus in. tellectuales habenc Iocum fiiiis , dum acci- piuntur fimul cum opcratiombus fuis -nam habitum fapientiae affcqui vnlumus , vtcon- fuit Ariftocelisfenfiis ratione, rt ipfiusverba fignihearevidcntu,; duens eniin fcientiam efle habitum demon- firaduum , demonftrationem innuit,.qiia; in- ^rmtti» rkumewumeftfcKtr*acquireodx.e«oau- u x.i-t, lem locovaiidifumiturreiitent!a:noitreco- ■ ji „ lB v - - j u„;„,n^ .npSn.s neoue B rempiemur , habitum arcis qui-ri rous,vt erh- cdhyt* n obacio, quod Iogica nemus: namli Arifioteles expnmcrenonde- buithabitusillosintelleduales.quiprEcipui non funt ; dicuntur autern non pricipui .ili, quialiotum gratia flint, ffquiiurneque pru- dentiam , nequeaitcm eoin loco nominan- datfuiffe.quialuutpropteraliud ;naadope- rarionem dirigunrur; mutiiis eft enim habi- tusprudentia:, nifi actio fequatur; & habitus artis , nifi fequatur eiTectio , vt coium defini- Hubium. tlon es declaranc, Prsterea certum eft.eorum ejuinquehabituum aliosaliis efle nobiliorcs, & vnum fortaffe aiiorum omnium prsftm- tiflimum effe ; atqui id, quoi in quoquo ge. nereelt eiufmodi,a!iorum omniu.n eiufiera ciamus; refpecius itaque habituum intclle- ctualium ad fuas operacioncs, quas edere poifunr,petfeaioriemjipfotum habituum fr- gnificat: operari namque,feu[poflt operari peifeftto efl, & iorma quauto pluresedere poteft operationes,cantb nobilior eft; fed re- fpecius inftrumfci ad finem , cuius gratia eft, 'i imperfedionem & ignobilitate notanpfius J'™ inftrumenci :quia eft propceraliud, &alij in- C feruit. infcruireautem eftimperfettio.adar- gumentumigiturdicimus, habirumnon efl fe lnftrumenulem ea ratione, quaaptuscft operari ; fcd quando a.i altenus habitus ade- prioneni dirigitur,& propter ilUmefl, tan- quam propter finem , runcinftrumetum eiu* effedicitur,qua[is eflhabituslogicsrefpeftu aliorumhabituum, qui principales dieuntur. Ad alceram vero dubitationem refponderc Stlutn poffemuSjdeclarandoquomodo illoru quin- gi-ntiisfcopusjacfiiiis efl : vnusigitur aliquis D que habituum principalitini alij ad alios co- cx iis quinque habitibusaliorum quatuor fi nis erit,vt fi talcm efle fapientiam dixeiimus, ve! aliorum aiiquem; necefle eftenimintec oninct mentis ntft.r babitus aliquem vnum clC ,qui fit fuBima ipfius mentis perfc£tio,& cuius gracia lint rel.qui omnes; eum icaque vnum Anftoteles exprimere debuic,alios vc- StUiic. IO implicite tantiim complecti. Ad priorem quidetn dubicationeii! dicimus^aliud effeha- biturn atiquem divigt id aliorum habituum adcprionem ; aliud effe habitum dirigi ad o- peratioiiem propriam; dum eoim chctmus, fiabitum aliquem cflcpropteralioshabitus, «iicimusad eos dingi , tanquam ad finem , & corum inftrumentum effe, &habiturn jnftru- mentalem j cuiufmodi efthabitus logicaz re- fpeflu hahituum principalium ; quifq; enim habitus sb aliuhabiribus Jifiindus eft : ideb fjropter illos elfe,elt feruum alterius efle : fed ubitum dir.g. ad operationem,tanquam ad *n ftr- Enem^ton refle dicitur,nequepropteiea fit, vt Teruus akerius effe dicatur;operatio enim eft de interna peifedione ipfius formae, quia perfeftio form^ eft.vt non fit otiofa.fed ope- retur. habitusautem forma quardam eft, & a£tusprimus,vtinquit Anftot.in principio i. ]ib, de Anima : igicur ad operationem dirigi non eft alreri inleiuire , fed eftpotius perfe. ctionem , & eomplementum fibi comparare; proptereaAnftot. in eo 1. lib. dcAnima, di ferant, & altj aiiis nobiliores fint, & habeant racioirerr: £&h \ hoc cnim verifiimc dicitur, fed eftfano modo intelligcndumthoc etenim reftciutelleciojappaierernullum eo.um ha_ bituum inftrumentaleni refpedu aiioium dic; pofle.Sed quoniam rnulti altior effet ea contemphtio , qnam vt ad Logicum perci- nere poflit, ea omiffa, fatisfitpropiacfenti oecafionej fi dicamus nonfequi,fi vnusex eishabitibusaliorumprafftantiflimus, &in- ftarfinis lic s eum folum fine aliorum expref- fionenominanduni fuiffe ; fieii enim poteft,. vt aliquid tum ad alia vtile fit,tum etiam i- pfum per fe aliquam dignitatcm habeat , & non modo proprer alia, fed etiam pioptetfe ipfum expettbile fit,quales dtcimus eosha- bitus elle rtfpediu ilhus, qui aliorum pra:- ftantiftimus fjc;quamuis enim modoaliquo piopcerillum fint, tamcn ipfi quoque per fe dignitarem habent, vt illo quoqueamoto,, per fe ipfi cxpetibiles mancant; afthabitus ]ogic« non eft huiufmodi : ita enim tftpro- pter aliosliabitus, vtnullopafto fitpropter fe, neq; propter fe expetatur,fLd foliim quia 3dalio5adipifcedosconfert, vt f)y>ra demo- ftrauimus. Quum igitur (iicimus Ariftote- lem eo in loco folos nominare voluiffehabi- tus principaics,noniine principalium no eos tanttim intelligimus , qui prsftantiffimi Gnr, & nuilumhabeant pra;ftanticitem:fed eos o- xit animaru effe cauiam , & \i founam , & vt -'uincs, quiipfi pet fe aliquid habea-nt dignita- r 27 Iacobi Zabarell-e Patauini 2t rss, quaper fe qiioque cxpetibiles fint; expe- A runt.fed tanta cum difficultate.tanto cum la • * Vi 1 .1 S. UiU; . 0 _*_• m..M 1 inir.iliirH . «V II t__i".  4 QU t.r.dus perfe sft l-.abitus prudentia. , & babi t.isartiv, licet fcientia pi-eftantior fit , 8c pra.- _.antitfii__ ommura fapientia-, tdcircb nomi- nandi atquecxprimcndioniiitsfuerunt.non ita habitus logicae ob cam , quam diximus, rationem. Caput X 1 1. dc duplici Ligica , & de tmongine, bore, vt piuciadniodum ,4c ij tantuni.qui ptrfpicaciffimo eflent itigenio , phtlofophia & coqnitioi.e rerum potu -tur.AcIogiea ha_c artificiof- ab Ariftotele condit-mi. ihce vtam nobisad philoloph.-Jum cxplanautt, & mul- tb facilioiecogmtu re-didit viiiuert.m phi- iofophiam. philofophia.gitttrcaul-fuitlo. p gica: tum vt effeftnx, tum vtfims; Philolophi f"'*4 emni lugicam genueiuttt propter philolb. £"'" I v _ , qui natutan. logicr fitdeclaratu- B ptiiitn, vt facilcm fUa, viua pb J_^,rus , non patum intereft de eiufdem ori ' dn gme verha faeer*. Stiendum eit igtltw du- lifx" piicem effai-gicam; vnam natuialem, aite- l.t.cai.ttu' ram artilkiofam ; logica naturalis eft qtiidam t*lu- naturahs inftmciu. , & vis qua_dam nallo hu- niano ftutiio comparata, qua homine. etiam penitus indocti, lyllogifmos Sc argumcnta. yones faciunt, fine vlla notitia artis atgumc- tandi ;hacioi?icanatuiali vfifuntin philofo- icddercnt. Veri.n ptfipropter.fi. lam _ fophiam logica _ Pailofophis inuenta -ii ta- menco.uingit,vtgeiiitaalii-qtio(]uc bmtil- bus difciplinii . tiits eflc compertalir, nec ta- menpropttrtea ommiim difciplinaru .nttr_- menttim vocanJa eft,fed philpfophii folius, a qtiafola, Sccuius fohus gratia fnit cumpo- fica:arresenim neq;ge.neiare logicam apt* erant, neq; finalis raufagencrationis 1 gica: ptinidi tle "m philo- tandi ; nac .o__ca_iaiu--u- ."-->"-■" i * v , , _ o. ■- phando pnla fapienies ;antequam cnim ali- C fuerunt, fed fola philolophia; contetiip.atiua r • i . : /-.:_/TiT^f. ««,1 Anr in_>r. _Tii,ipm nrim..ii_.fec_nd_iioaLirem IttlU-ji-C t. ii.i i i ., i ■ -ij. ...... - , — ■ - i quii logicam artcirt (cripfillet , vel docuidet, ipfi natutali inftir ftu du Cti in remm conteni- platione methodum quandam fcruabant, & quibufaam notis piincipiis coiifi-tutis ad i- lcn.wtifi- gnota progrcdiebantur. Pofteriore. autem l J hilo!bpln eoiumfciiptalegentes,nonnio- do philofophiam.vetitm etiam logicam uo. ao quodajn didicerunt: nam philofophindi rationem ac methodum expendetes, eam ad quidemprimaii^/ecunciauoaureni a6tiua,vt jnfequentibusdeclarabimus;ad a:tes vcio quod loglciconferat , et(i non cft cutitra in- tcntionem Phtlofophorum , qui eam genue. runt , eft tamen pra:ter eoruui lntentioneni : fic enim ttiam artifex tnfem facit ad pugnau- dum, non ad fecandum panem,fad.us tamen enfis& ad panem incidenduniiS. _u alia utul- ti priter ilhusartificis intetioncm sptari p. tationem ac nactuouuii. -■ r - ■ _ _ re-ulas , & ad artem redeeeumt, & loaicam, D teft. Ex his omnibuscolligin.us , resq; per le L.M S .» '.- .: _ . C _....«. I .... r_ .n.f-ft. ,_• Inolnm __ .1 £) (1 1* t lO f (f 111 LlilttO- P ri9f. qu^ artiB ciofa dicitur,compofuerunt. Latt- tiem hanc fibiatttibuit Ari-iotel-S in calce fe- cundt libn Elenrhorum fophifticorum , vbi pr. fitttu r,fe primtim, quum antc jpfum ne- mo deivllog fmisaliquid uocuiflet,hanc no- bts ope'-m p rt;ttittflV I & logicam artificiofani ttadtdiffe. Simiieptincipiumattem quoque KhetotKam habuiiie teflaturin principio pri mi hLiriRhetoticciram; ptiufquam enim dc arte il!a aliquis fcnp6fl_t,multi natuiali quo. Sj,,t,ric* dam mfttiiftu dnSB j Rhetorica nat_rait vte- r.xmrti*. baiitur adpciftiaiiendum ; poftea verb il i ex coruin otationibus regulas tk prxceptacol- leactunt , qua; ad artem rcdigentes,Rhetori- cam artificiofimi compofuetunt ; quonum ig ttirpriusexaite, . uim de arte locuti funt homincs; id.ii priores Rhetoribus Or.toies extiterunt, & arre logicapiiorfuitphilofo- t ,„ -jjphia Ejthismanifeftumeft.logicamartificio- Mnl fhi- fam. ^ in prlf-ntia loquimur, optis i.fipbi*. quo ddam ,& partum quer.dutti efle philolo- phiE : ab alio enim BBijo, rnt. I folis Phiiofo- phi. ,5c perphilofophirh. bitump.-!>duci,ic generari poterar ; fedpi?'ertim;\pfit!o;bpliia contea-platiuaortum duxit,cuins fcoposco gnitio cft . prius namqv opoituitanimuai r-i ruinct.gnitionepr.T-dittim er.tinHV, qtiam de tatibneA mttbodo philo fophandi artcni lo- gicam , qua. aliis opc 111 fctttt, compofuetit. Pofi-mus quidem etiam periolam iogicam natu: jlem phitofophari , vt comp!urt'i f«e. manifeftaeft,logicam& pofteitorem philo- pmA fophiafuifl-.&pi iorem;in illorum enim ani- /"'P*J mis,qui primi logice inuentores fuetunt,iie f c-.ife eft fcientiaift lubitu.s liabitu Iogic^ pno- reifuitre; in alns veio , qui logicageiiita vti cccperunt, babitum logicx priote cile opor- tct,non qubd ita iiectfiltas cogat,fcd ad ma- iorcm vtiiitatem, ik pbilofophindifacilitatei logica tamen natur_lis in ommbus homini- E bus ex neceffitateprxceditphilorophiarha- bitum, fi quis emm huc naturali acuuiineca- reat, is ad philofophatidum ineptus omnir.b cft.vtpote necefl-riis ad hoc munus auxiliis a natura penuus liuftitutus. Log:c_: autem ar- ttiicioiE fi & principium , ongnicmque & _- nein fpedemus.eam poilumus appellare fci- ctttiam,quatenus„ lcientns,& proptericien- tiasgemta eft,ft verb ipfam per fc eius n„turi connderemus, noneft ftientia,fed fcietiaiuru t inftrumentum,4t aittbus fimilior,quam fcie- tiis:quiain iis rebusverfatur.quc fien a nobis poffuiu, & eaium generaii^nctn docet,quod cttain artes faciunt : ex ip_ us aut logica: ori- gine, & ex eorum.qui tam inuenerunt.fiopo &. confilio id comprobari poteft:nani l'hilo- fophi non alio contllto earn vtdentur compo- iulffe , qtiam vtahis tffet infirumentum vtile ad philolbphandum . Nolohn filcntio prx. Duli terire argtimcntti quoiundam,quod etfi letie ac puerile eft.adolticcntibus t;tmen atque tl- v ror.ibus itsg')tit!m faceffere potcft ; nonnulli i ' nouotum de Natura Logkx , Lib. I, 30 nouorum dOgnaltuin lnueiitotes viden cu. Mentes,Gr*corUDJ fententiam coirigere vo- lueumt: quum eaim C5rici dicuntlogicam elTe mitrumentum philofophia; , hi nonrc- Ctam eile hanc appclUtionem ioquiunt; fi- uuidcm mftrumeoca ea fuot, quxin iogic» uaduntui , non logicaipfa ; funt emm logica iuftrumenta ryllogifiuus , entbyme.aia,indu- dio,demonftratio,&aliaeiufuiodi:hisnam- quc Philofophus vtitur, non vtitur totalogi- ca ; ipfa ieitur loeica inftrumentum vocan Ja Ji men hsc lenrcntia non probatur; puto enim noneft,fed facultasinftrumentorum fabrica. fccis cfle.ij dicamms finemlogicse effedircer- tikui. trix . Puerilis ccrtc animaduerfin : quali ali 3© A in aftiua bonum a malo , hac dufli ratione, quod inceromncs conftat.logicam vtriufque philofuphix iiiftrumcntum ciTe . Videtur e- ^rjwmf*- tiam eorum fententia teftinionio Ariftotelis tHm tUtrum. eomprobari,quiin cap.9. hbri i.Topic. dicit logicam effc inftrumenrum vtriufqueparti» philofophia;, & adminiculai i tum ad cogni- tionem vcritatis in pjtte conteiiiplatiua,tum ad elcctionem & fugam in partc actiua : ele- ctio autein efl boni , fuga vero mali. Mihi ta- Ctnfruiit. quis vel Grscoruoi , vel poftcrioru itataruus fueritjVt logicam ita ioftrumentura efle di- xerit,quod rcieoci z toto ipfo volumine logi- cx canquam inftrumento vtantur. Quum igt- tui nemoidvnquam dixerir,fed omnes logi- cam ita effe philofopb:ae inftrumentum in- tellexerintjquiainftrumeiitaipfiphilofophie, nerein philofuphiaverum afalfo, quafi dica- mus cognitioucm efie rotius Jogica^finemj de bono autem & malo nullam fsciedam ef- fementionem , fed fuperuacaneam effe hanc additionem,& in definitione vitiofam,quod qttidem faciie oftendemus. Inprimis illud Tiuii hgita. conficemur, logicara & fpeculatiua; & a£riuaj philofophixinftrunientuui efle; dicimus ta- fubminiftratjcertum cftiftos dcfolononiine C menn oneire in detinitione Jogicae mentio controucrfiri,quum de ipfa re mternos con- ueniat : etemm qtiibus inftrumcntis philofo- phia vtatur ,nenio Grscorum , autpofteno. rum Philofophoruin iguorauit; fedfblaap- pellatio horum animum curbauit, qua; tame nobis iiullim difficultateoi facit/quam enim Mtioncm habent res logice^ad philofophicas, eaodrm habet logica tota ad ipfam philofo- phiam:quonisni i^itur difciphnaiarebus co- #d?raiit pende.it/Stak eisuomiuationem fu- fctpiuot, logicapoteft relpectuphilofophia: vocaii inftrumentum : quonia;u ca, quanra- chmtjr in logica, fi;nr innVumoma cogrto. fccn Ji res in philofophia eonfidcratas: vt ao- miaeir.ftravBeti n\ sliu dincelligamus.quam oifciphaam itiftiumetalem,qualem ipfi quo- ^ueJogicaru eile affirmant. Ciput XJIl ifeFwe Lcnc£. QVo hia m auttmciii:.;fqueinflrurne;i- ti nituia & cuiferejatia propria afin; fjniicur, non fatis tft p;oxinnim logica?gc- nus cognouiire, nifitiuem quoq; ipfius pro priutn cognofcamus; de eo qmdem ajqua •iiximus, dum logicam a grammatica diftin. guerc-nius: aliqua etiani ad eius plcnaiii in- /»- teUigentiim tiic:ndainanent. Soietamul- V lis adlgoan Jerlnicioiogica: talis :Lcgica tft infti-uinetumphilofophii jaPlnlbfophisin uentum ad difcernendum tn phiiofophia ve- rum i£iiro,&bonuni a ma!o;duplicem enim finem exprnnere voluerunt.quoniam Iogica vtriufquephiiofophixmflrumecumeft. phi. Jofophia quidern contemplatiua in vero ae falfo verfatut , id eft, in cognitione; coenitlo emmeft veri & FalB; afliua verb in bono ac malo, ideft,inaaionc,vtagendoeIigamus bonum, cVmalumfugiamus; fignificare isri rur volueiunt fincm Iogic S eire,d,f C erncrem plulolophn contemplitiua verum afalfo , & ncm vllam faciendam boni & mali, fed fo- liim veri &falfi; ficcnim fatis, & ad plenum ipfiLis logica; vtilitattnt & finem cxprimu mus: quia verum & falfum, eorumque co- gnitio nonmodoin contempJaciua philofo- phia,fcdetiam in afliua, &in omnibus arti- bus locum habeut, vt aiferit clare Anftoteles* in z. capite 6. libri de Moribuv:tiam in omnu bus difciplinis cogmtio qusricur, & difiin— D ftio veri a fa!fo ; id tantum inteicft,qubd con- templatiua; nullttm alium fineni habent, quam cognitionem;rcliqua; vero omnes co- gnitionem nonperfe qua;runt , fed propter operationem: docerhocde nrtibus Ariftote T ics in contexru ij.libri 7.Mttaphyfic3e, dice^, cuiuiqueaitis duas effe partes ; vnam docen- tem , qmcognitioucm ipfiusartis tradit; al- teram vcjo,qua? ex cognitione operatur : ea. dem latione etiam ariiua philofophia diui- E ditur in docentem & agencem : docens qui- dem mo:alibus S; ciuilibus libns Continetur, q:ioi legfiido , cognitionem aiTcquimurvir- t^rumaciitioruni, &ventatem docemurdc agindisrtbus bonis & rnalis,fed nondum a- flrjtud agimusj JicetaptiotesaJ bcneageo- dum,peream cogriitionem reddamur; aflio enim cognitiontm fcquicur, & cxtraoio.a- kilibrosconftiiuta efindto Anifoceles in 3. cap.r.Iibri deMoribus.dicsbatiuuenem oon. ? clleiIliusdiftiplina;auditorem idoneu : qttia pei turbatiuntsfequiiur^finisaurem non eft cognofcere,fed agereiqtiafi dicat,fe folatn co- gnitionem agcndarum rerum in iishbns cra- 1 derc,cjua;inucilis eft,mfi aftio fequacur, Bo Eenumfr num igitur & malum aliaraeioiic fub aftio- malum. nem cadunt.aiiafiib cogtiitionem; fubaSio- nem enim cadunt proutre ipfafunt , & ea ra. tione bonu & malum propne appellltur.r»b cognitionem autem cadunt,quatenus animo concipiuntui (Latini noftri dicerent^eiTe rca- .Je, &tife cugiiitum Jfic aucem ad vetum& 31 3 1 „ ( ■,- .j;aimrarqucliber emm mentis no S*3tt affirmat.o , vel nega- T^t f.ue de falubribus & mlaiubnbw, & mahs , fiue « 11 d amuis diftiplinam fi ue de quauis a a filfum om __ M di - IacobiZabareUasPatauini 32 /„-„™ no "r _..__ , , n „ am coamtiosiemtraoi ' nnmimus.ucertu.iiifldubitatumqueat 7& ^«SoSS aUquamcognitionemtrad., «? lls , ?,„ d3i;um refum, fiue agendarum, fiue f r 6 £S«E? & Ariftot.lwipfc in memo- ^ioco de morali d.ft.plina hoc confatetur, ^ ^ d atVnon effe in ca d.fdplina qwerjn- 1 /vauifitas demonftrationes, ftd tales, das exqu.Htas u bfmus £ _ l T K "l&n^ataadutabtatinne verum o- MmeruaAhg^ trad i_urum al- ftendamus.ve.itatem i . u . ferit dc ekgendw, ^f^ft^eati* ar- ipfa qjl*K»j2gS2Sd com P robar,dum. gumemu fum. potc ^ tiBs difti- pU m tfad"ns alteraoperans^sKaeftin- tiouem "aa« r } . nam x . SrTtcW^» rKl0 * k ^ Mt ^ . tc ^din atoriaXednon in opcrat.o- dC * ' ™ conftruciione, logicairaque ft- «iSB r^^oneftbomacmal., io eft> ene*"» r QUOqu _lo_,rca inftru- a^apcSnt difternere mum.i W- KSumimato,mfi e* acadentnqua. _o»n«« bonu inglt efl _ m rebus bo- W,W "Tm,h« hocautem v.detur perfc effe mS ' V f e L^m &nulla probatione mdige- m T f l^SSSurfumit». m P% "J f Ir^Spuftquam enimin primo li- nbns Ao*lyncis . p l ft aion _ & de natu- r t anfit inftcundotibroadiyl- ra fyUogtfm.) tra n - tates _ c vires confidetadas «m« B «ceffeeft pofitiones ryilogifm > veix ^ ^ fiot ^ dUr, reftnrfirJn"ondSonem, ; ae falis.non ff « e i^ M6s , .«coilisi : tedan ftlftm, qnS bon 1 CO uclufio bona.an ™t l "oSen aprot^etletanaturafyilo- teles : qutaaUB ^ ■ . emadlt , oc ir, etiara ,n hb.o de iwtf* . ._ C 5_itibnem ,*t lit epnnaationis dfen .1 en fd ,__. »e»a_ «# ,l SS tum in omnibu» frKKSE £:i^;iUin^,u t n- 11 ir *2 d mentionem , non bon. ac : tMme li«2 cot _ u ! m ftrumcntoru na A nia.Bc omnes d.ftipSiriascompleaenMitt sft A proprnftientiarnm «n.emplanuarum^ft p t0 pria,eftvitiofa:quJalo S «ca debe efie co- ffi inftrun.etum omniunv d.faphnar vm faltem omnium paraum philofophis . prat ft rim eapar* logicx, qua; l.bro de Interprc- Se^prioriL.An^^cmumeu^ fi fftcommimis, V tieucraeHedcDet.i_,iiiu inlftrifquoq-, Morabbus omnu cnunuat o fJS% falfa,&omni fyllogifmo verum 5 11 fairumconcluditur.bonumai.teni8tma- nmp opri* conditione» mater.e.funt.hcu- KbteL nfambte; artemum otcaducum-, dh rom&mollei cahdum l alias eiufmodiomn«ar»losica,&on.n ia Liea inftrumenta acc.dentar.c reipiciuntj idlb fi dcfimtione logiae fumamus bo ; num i malum , penndc cft ac fi ahas quoquc ^^t«^=S : riSo definit.onem logic* fomamus,«n- quam ex ipfc fine logic^ , ft »mp hff ^ ™ nium dift.piinarum, & ommum ma enerurn "onditionU»»* aliaaomnei propri.»fingu c n ap l P prin^S logicam efij ^mftrum- neie con emplatiua ad ft.entiam ventaw; «!« eatcnusad vtrumque pett.nere ,quate- j E nus ftmt mftrumenta adminicnlant . ad v- trumq^onrequendum^refpondemusftrilto- Fleftiouem & fugam: quta perfc,&liatimiic j Xmentum clrferens adbene^ndum, fedquiaper cognit.onem vet.tatisde agen- d,s tebus vt mediam & interccdentem ad be- ^reendum conduciticutautem aa.onem m moialibus nominatemaluerit , .quam co- • l fti°onem, rat.o eft 5 ^-^'f^ ; F Spemlocumtenet,quufitvla«n««.acpreci i nSnis ad quem omms eatum uift.phna- ) fum coiitlo «trieitur.quare non poterat ah «K. Arfftotclc.de fine &ftopo att.u* PhaXm f .Sednotadumeft,cosnmonem Kaftionem aho modo ad moralem difo - nam . eferti, aiio ad logicam log.ca en.m Pju mano cognitione vetitatisrtrpic t , actionenu m «»dan6, & pcr mediam -§"'~'H UaVcrfcaaionem primar.o.rccundatio coh g ;"rionem:quia P rop«t,ft. U nemtan uaJ ^opterfincm. Quoi autem ea R 33 deNatura Logicse, Lib. I. Ariftotelis eo in loco , ipfe feqtumibus ver. a bis declarat , dum inquir [ yaa^am enimpro- tilemitnm ttiie efl jiire tjntiim propttr etettto 3* nem neqne lcgic* difcipline n.turam.nequequa. lelubieftam in eaquarrendum fir, eorum vl- i-i«/n nm t t ^ — ----- -- ' us cognouit;idcirto vno argumento omnes, , & pe^endenduiu efl enim il- vnoque labore pcr ventaris declarationem verb-m [/ciwj^uod figrific3t pioble- conuinci poiTunt : igitur omiiTade ipforurn fabuiis difputatione, ad explicandam verita- tem accedendum eft;hec emm cognita com- munem omnium crrorem deteeece f_ei!e potetit. . L j j »~ , d. • — r tnata nioralia pnu* fub cor;nltionuii cade. re : deinde ad .lectionerr.» & fug-im pertine- rjr, aJ h.inc enim vltinmm fineui tutam illo- ruin prubicmatu.ii cognitiouem diiigit^ vult igitur ttism logica problemaia eatenus ad etectioncm.&fugam pertiiKrrt*, qu.ttcnusad B ipforum probiematum morali im cognitio- f«r /, quse modd d.-imus, fi£;icafecundau6harumin- ftrumcntumeft. OjoJ aurem appdlatiro- Jcatinftrumentum philofopbie; tum contein- plattuar, tumadiujf, nec irauicaturartium inrtrunientum , id non rit quia magis ad afti_ uam philofophtam , quam ad artes confeiat, fiqui Jemadhasomnesjqualis cftlogi&n vti. D litai,& mint.r, quam M contemplatiuas . fed ratio ciusfumitur ex comlljo, & rcopogene- rantisi phiJofbphi namque iogicam gcnue» runt,&propterphi!orophianr 3 nonprGpter a-tes,idcirco phiiofbphi^non artium inftru. mentum d:cicur. Qua- igiturlitlogics vtlli- tas,& qtn finis mamfdtum eft. *C*put XIV. hiquoAliorumfentemttde fubietto iqgi;£proponuntur. E P«« £ '"gicardechrato.deipfiusfubisao J. Jiccndum eft^Je quo m.igna fuit intcr Latmo.scontroue ; fia,queadharcv"quetem- poramtei pofteriores P e"rdu^at; Thomas e_ mm ens .atio.ns w' ;x , t effe rt.bieirtum Wicar, bcotus tyHogrfciam, Albcrtus ai-um?nta- tionem. ah, qutdaaa Ttrcun.ias not.ones P ,o- vt funt .aft.-umenta (vt Ipfi dicunt) notifi- V cand.jal.fortareal... CLuomnesvno at- tent am tuenuamvfi f un r, quoJrum.tur ck condttion.bus ad fnbieaumVcient.Trequ^ fibu^A f ^'^^«^«smpoftcno. iec-"um (>' P T'''' 1 ^ » d «-'jHlogica fub. monrt T™ dU ™ , ellV » P ro ?^rca in eo de- ^ icinpti vauam , &fii!)ilem rsr. QV v m defubiec>o logicte quarftio no- - bispropofitafit. non eft ignoranduro quoL modis ftibiecium accipiatur, ne in am- biguo laboremus , vtalij laborafle videntur. Piunme funt huius vocis fignificationes.qua. rum pluicsvt ad propofitum nonconferen- tes diraitteiidar funt, pra-fertim quumtrita: fint,& vulgatar, & fcrp.ift' "]1 i hunianum eorpus art.s volumus, debemus nui r x, B g hcobiZabareltePatauiri , 6 'f_ «?W ^.wVaJa sattium, n.mirum ;ici 1-* ' ,m't ■ ftenim umne e.uimo moditatem hW« *a»BOBretiaquuiit Alimix etian, attes iunt,qu.i uu» t rtiiquj- cii eauntopsrationcm 5 vta.s ^atio . h*c autemipi- j boatttn confe- iur, Bifi eam f^ftSlltoa c ipfa efficit nonob aliur. 1 tx« : , ; ^ operattonesvtiiisi.t. t.ncu „ertet- a iud bonum eam to^fequerctut, pert" pra expetibilis M prxftamiam uemomtiat, anx > , uc operationem, ft*e ^»**^'^^ BenVrf«,«pcrib.Um e *££?'5 p.onter alium extcrnum hnem b hotcm , qui fottafle ettam ipfc prup e J Diiio.iiii [ , ^.„ ml . esomtml maitiun enim corpoi.s ats medie» , ua h« animi ia- tiae.rjartim diiiim.iis> 1,mli,a "-"'^ ~£~ ;Z rr f -^c^ndumcund^ J*"?*-. * " em,r ! ,fS fubieftutn Pt ajnotcitur quod * — ss^^jcses* geauter^u lh rjkJ , raagnopete digna cogt_i s du o vc ardificator.a domum ^^-^^ Vami^rume^um quo^ KlLii" - V' Saivkasvero vei patticuia q»^ 1 ™^ ^ fu dit J ne qua non potcft e!ie telicitas , mtm ^ Z habeaat, ^^.^S^fateL f, eai-ncacteiisartibuspixtt.reiii eeant, » t3 ] C m hncm fibi efh. : mur: pr^ptet.a qtio» ta t:ra ii u m n f loqui n6 de e.terno : qou» en.m Jeftb- c ^ftolo-icae aifteptatw nobw propofiiahr r j £'£ huiusvocis figo&eat^™. ^eSSnut^ temulationem non pert.net iftdihewmui «nU folct interdt.m vocan fub efl * ouam fubieilumdice.cmus.»auuri | 37 itiftum dicatur, quidinreripfum, Scfibie- flum )*cie:itiac inteiiTc, declarare o_.pimus, «ixnuu.que' huius fii-.is & principia,&ar■._' ft babeat , breuiter tfeclarandum tlt; finiJ ... /.„6.. .r- hic , qeora fic u-ftrurr.entum .-,b opeiatn- cuOcii.ii: ^r- ce diloplina ?fui grana fabricatuai , acctdcn- mtt*. tia pjula habet. qujc in duas clallts diuifa fuut; aiia nam^uc i-iufmocii uint , vttorum cogmtio coniYrar ad piiiu.pioiuni inuen- tionein, qua. pet re.t/lutionetii iir , vtfiqua; finc propi ittatcs , & acci.ieniia domus, quo- rum cognitio aJ mateitani, ex q.iadumus conftrutnda eft , inueniendaru conducat : quse quidcm omnia fimnl cam ipfo fine prar- cognoicenda fiint, vt a notione finis mf- Jrus, ac facihu. inueniamus piinctpia : ideo horum traftatio in ai cedocente longediuer- fa eft ab accidenriuui confideratione iu fci- enria conrcn_p!a!iua: nam aec.dencia liarc non de ipfofine dtmonftranrur, queniad- modurn atcidentia dc fubieAo in fcientia fpeculariua : fcd potiu. prxnofcuntui pto principiorum inuentione: Scaccidenciaqui- dem fubieiri *cx principus demonftraiuur i.i fcientia ; in arte aucem potius principia ci accidcntibus finis decla.antnr, vt in ar- te a.dificatoria fi bcnedomi!_ adificationem deNauiraLogicic, Lib. L 38 A igitur accidentia cognofcenda quidem funt ab artifice,non tamen ante principiorum co» gnitionem : fiq uidem ad inuenicnda pruici- pianon conferunr, fed poft ipfam inuentio-, nem,vcais pcrfedta tradatur; vtii tradcnda iit arsa_dificatoria , antc omma coguofcendus eft fiuis cum illis proprietattb. qua. ad pnn- cipiorum inueiuionem conferunridcinde fa* aarcfolutiorie,& u>ucntispriucipiis,txqtii- bus domuwronftruendaeft, debet artifex e- jj tiam de vfu domus rermonem faceve, &cas proprietates deelarare, quarum coguicio ad cius irfum conferat: hjc quidtm Droprretaten confequuntur principia per riffolutionem inuenta: ideopoft eorum inuentionem co- gnolcenda: funt; illa: veroahz , quaeaf prin- cipiorum inuentioncm conducunt, formaiH pociiis confcquiiinur , hoc eft , definitio- nem tinisiideo cum finc funtprjecognofcen- da:, vt inde ad principiorum inucntionem C ducamur, Perhcec. qua. diximus,facile quif. tjue intelliget meihodum ab Aiflotcle ier- uatam m libns Anaiyticis in tradatione de Jyllogifimo, & dedemonfiratioiie,necnon ea, qua: dicunturab Auerroc in comment. i o o. lib.i, Pofter. Analyt.dum declarat ,quomo- do fit perfe&a tractatio de fyllogifmo , & de demonftrationein hbris Analyticis,quje om- nia alias fortaiTe & nobis explicabuntur, fi oc cjfio dabituredendi commentariosin libros tiocerealios volumus, propnetates . quaf- D Afialyticos . Nuncfatisfitdifferentiani imer dam, quas Jomus habitura tft, abfquevl- Ja piobatione accipiamu; oportet . vt ple- nam finis prjenotionem habencts , meliiit tila principia, qti_e ad talem finem condu- cunt, indagare, oV inuenire valeamus : pro- pterea Bt itt accidentium , 5c in priucipio- rum confideratione magnum difcriirten eft inter fcientiam, & artem : fubiectu.n enim fcieniij» habei principia conftituentia , cx quibus accidenna dein onflrantur habetprincipia,exquibus ipfe anobiscrfi- ci3tur, non ex quibus aliquid dcmonftre- tur,proptereacontrano modo f; h_b;t prin- cipia, 6t accidentia fioisiri arte, quam pitn- cipia, &acc;dantiart;bie-ii mfcientia: nam ia fcicntia a priiiciptK ad accidentiuni dc- monftrationcm piogicdimur, & pnncipia mnttemiiH, aqaibus : accidtntia vero rer- mini, ad qut.s; ac p;incipia ipfius fiuis ftint ti.rni!r.i,adquos:a- fc-ur i f noWintopftoi. 39 B tnr in qua formamgeneremus.quum n.h.l gE n «itur ex mh.lo ; talii .gvtur ma «r.a eft l»b. iertumnon ad fc.endum , M ad op«». - dum: proponitur enim «mwthqui^fe ciarur ■ buW d.fcrimen aliud omu. , quo J "nirio, fcd tanta, quama adoperarmn m iad finemailequcndum fltffic.at, iproprcr- ea ftpe non cognofcuntur ab auihee puiw Ciph foi fubicfti, Vt faber naturam fcrn u «norat, & multas eiui pioprterares : q.iom amadeffect.onemelauisnoncoc.rcmncl.d fatis ei eftrudisquxdamfcm, fc*Uqe»or»m eius accidermum cognmo , ad dauem em- „ u cicnuamyitamoral.ph.lcfoplwnoncirnt. c-fkia pleoanotiria partium animi.fc-. ta- ft «/»./«- v a c^.libr.T.dcMo ; ibus;deh 1 nu(niodt. £ .i- u £Lcte nnlla Bt demonftr.uo acciden. timn per fua princ.pia, n.fi ahqua.ido pro SaSi talis aliqnademonftratm Kquiracur.quodrj.oadmodtim.eucn.t.P.c- S Tubi^um fe.entix eontemp »««* : eft «ins proprium, neque ah| al.eU, d.fc pl.. >* pc.uft commun.car,: at mb«ftum d.k.p - nx "peratritis poteft ei cum alnsrffe om Sfune ! vr corpus humanum non modo m ™ m dica, fcdin aUi.qB dwf „,« f - LmnominaretvtquunvdKimusfUoieaum 'mp^i^M^^L .^m effe corpushumanumvtla- Iacobi Zabarellx Patauim 4^ A quafi ex h,s duabus partlbus tanquara ex ma- " tem, & fo.ma fub.edum cou^ ™ - ^ ^A»^-^ arte med i £ a effe corpushumanum vt ra- i>rfr**»fi n^dumividetur enim operatncis difciph- i""?? *~ " rSftum rei confiderat* m tontempla dui & fimsoperatticis modo confide.andt h"c tamen fimiUtudine etwm dtff.mil.tudo SiSeft : qmamodna ije horoinem in atte mcdica non efl resKiiqua S"s, qux ad cc^nofcendum propona- uTkd figmficar P o t tu, aliquid non^ quod emcendum propom tur : ^?°J™ propric loquimur , dum dictmus fcb caum ^ aite medtca effehommem v.t.fanandum„ tetia, cx lu.uiu iw— .- .. . prop.ie loqutndo aheia ta«HM9 Pa«s dta- L lubieftum , nempe huma,u... tWgm* altcra ve; bnon lubteftum , fed tob i quom- amenimhiepr«.p,i.. S «usart.sel t ,m o b- iectum i quod to.nmune eil , P cr iclatioucm a^utJoataat.tiquem.dnvodu^rik- cntia per modum co.ifi^erandi reseonh^e wta e^ringitur , fcd hk vtraquc par t prop*. vte^-^vtfcbtc tam.pl^ entia: complens ,. atuue confttruens . Q.u.ie &a , ouale difciptin* operatr.ces, e . h s *S(*sZ ert . no*autem vtaUer«m ab aU tero iT.ievilacot.fufione drlt.nguamus . P r o. prl i,vtraquenoty..niI.us appc taui J ..u,, U.b- ftum de quo: de ipfo enimaffeftjoaespet C prmcip a^emonftUtur ; fub.eftum veto Lat/operamceshabcnt . vocammus lubie- 0 umo r ^,ationi.,fiuerub.ett«mmquo n eo emm operandum C ft,& eh.eien du-.. ali- J Sd Ex ommbus , qux difta funt , quatuor cjM rub.crt^ accepnones colbgtmu, , pr.ma eft, ouar.dc, rubiertum lanllime fumitur pro qt.a ^ cunnuere confidenta in quauis^icipb"> i^ w J fecund», quando iumitur pto fiib.etto d, monftrationi. , qualehabent fcentix con^. D platiu* 5 tertia, quando ^pcr metaphor.m -c- cipitut iubieftum pto £***^°t?£ fcku.rW.quom fubiertum med.cma. d.«- n.useff, fit.aumi ouatta demum, qpaodo fumi.urpro fubiefto C-P«^°»* S .' J»»**» operauictbus p.op.ie fub.cttum dK«^t in arte mcdtca corpus humanum ,ft m tabn lifctrum. CAfut XV L dc fiibkaoLogminFum Jigwfitatione. HI s declaratis , ad piopofitaequxflK nis fotutioneru acccdendun. cfti u,.m. n. -'J uuiuem.fiinpnmaillaampbfl.ma Bjmhc» ,1 tione fubieftum fcmamus p o quacunqne re rj J confiderata in quauis mfciplin». r.o ntodo ta- cilis exphcatu res eft, fed omoerquoqne.qm hac de re locuti fant , verum c.xerunt : 3 lo- e icb namque eonffdcrau.rcna ranonis ,& ft- j iuod» notiooes W^J^S ipftt primi,quiafecundx fine pnmi, m&m non poffunt; conflderantur etiam nomjn, v e rbum,enunriar.o,fy!logifmu S jndua^,en- Vhymema , exemplum , demonftratio,&»nv. „e»e argumentatio, & inftrumentaco-u - tionUiqui iptural.quodiioru«^velp.ura vel ommarubreaum Og.C» effe ^ uunt . n.i- falfid.«mr,nifi dumhuiufmodi fubieao ei* conditionesap.a-enituntur, quas ^^ te - les n l-bro h Pofferiowm Analyticorum de- datau M namqueomni rticonfidiiati non o 41 copetuntjfedi-biefiopropnerumpro, qua le hibent fcienna; conu-mpiatiuje ; qub i fi omni rei eonfiderata. conueturenr , ftonere- turprinctpiorum elTe piincipia, & arFeerio- num ijreaffe£tiones.& ftcin iiifinittim : nam pnncipiaquoque,&3rrect.one. funt res con lideratavpioindefubiecLnnin prima figni- ..catioricappellanpoiTitnr quare li omne ra- le habere: principis , 6c affettiones, id, quod modb Jiximus, ibGrtd um Ceqo ere tur , & tta omms fcientiatoUrreuir: quiainfinitu com- prehendi non puteft. Propterea rcrtum atq; indubitatum ciTe debcr, neminem curum, quidefubiecio isgka. loenti funt.in prima hac ntmis ampla ntmis rudi acceptiune fubteclum fiimpiiile. Caput XV 11. de SubitUo logiu in fe- cundu figtuficatione. ^ M n t s , qui fubiectum logica; qua.fi- _ crunt.m fecunda fignificationc fubie- ctuui accrp i tfe vi d e 11 tu r,t.e m p e pro fubiecto denioTiitrariunts, de quo affcctionesperfua principia denionftrar.turfctendi eratiaj huic enimftbietro, non alij a!icui,condittonesil- lar ab Aiifto.elepofirx conueniunt, quas ifti etiam fubiefto Jogic3e,quod quisque confti- tuit,vc iyliogifmo, vel argumentationi , vel inltrumento norificandi.vcl enri tationis ac. ^runi;(icquoqueadrriic- tit Ariftoteles , vt per tran?.lationeni dicamu» poculum efleenfem B itchi,& enfem dica. mus etfe poculum Mams : vt rnim pocu_ E lum adBacchum, ita enfis ad Martem fefc habet.in hoctanrum pofita cft corum fimi- litttdo,non in ommbus ; nccopottet.fi enfit eft ferreus,pocuIum quoque fetreunt efle; vel ff poculumeft vitreum, enfem quoque efie vitieum.Quoniam a u tem hi omnes iiib Qfimfomm leitum pro fine accipientes non omnino fal fumdicunt.-illud euim,quod fubieftuml ,,,oat "'/'"«- c^ltatuunt,eftpotiusipfiusloa'czfinis, vi- cognittonem tradit , fiqtudem in ipfo Iocic% inir.oadhucnonextant,fedipfonimvtnor7 exiitentium fabncationcm doeet; vanum igitur,& rwiculum eft horum alicui eas con- ditione:- ttibuere , q Uas A> ifiotcles foli fub- ieao fcientiarum contemp!ati uarU m tribiu «ndas efle extftimauit. Hoc autem cuique d itgenre, confidcami , 8c libere , «q U _V gtnu. philoiopbanti ita deberet efleni-ni. dendumeftquinammeiiu^qutdereriiis fen ■ iennt; mea quidem fentemia quj fyliogif- niutn,&qui demonftrarionem dixere^f^nt re tquis ommbus pra.ferendi.-nam fi vnmer M*«fi£, lalem totius logtcae finem quarrimus.i. ,, on altuseft.quam fabriratio fyiiogifmi; fi vct b tH fs ll h"•" ^i^m rei confiderata: elTe debere in tonititu- fiitr*tA. cllI i () verofubieao fcienP.x coutemplatiua?; oubd (I quisobiiciat,ergomodusconfide- randi luperuacaneus eft, quum mhil ab eo reflfinsarur: nam ab sequali nullafit coaitta- tio : dicemus non rem , fed confiderationcm teftiingi : homo quidem , & ratiocalc a;qua- liafunt,neque reftringitur homo perratio- nale fedhoiniiiis tofideiatio poteft eiie mul tiplcx : ldeo h.ec leftiingitur; poteft homo confiderari vt fa.iabilis, vt fdicitatiscapa», . & alikfo. raffe moiiii,ideo dum dicimus lub- ieclum i fle hominem vt homo eft , vel vt elt ranonali^i id han.c vnam confiderattonem koanniiucoaiaamus,Sial:as txcludunus:»» 44 A quum dicimus co-pus quatenut habf- pnn- cip um roocus effe fubieCtum philoii.phir; na tuiaiis.non coipus ipfum leftrmgimus , icd corp^ns confiderationemi corpus emm om. ne Lbet in fe priucipium motus,& orune habens principium motus eft co . pus ; fed ta- men poteftcorpuseonfiderati vt quantum, & ahis multis modis, quos omnes txcludi- mus.dum dicimus,quaienus habens pnn- cipium motos: ideo id, quod dicere fole- B mus, rem eonfideratam efTe amphorem mo- do confiderandi, verum eft , fi fano moder intelligatut: commumor enim eftnon qua- tenus res, fed quatenus confidetabilis. Hje« fi veia funt , duplex eft illorum error , quidi- cunt fccundas notiones pio Vt iunt inltru- mentanotificandi,eiTefubicaumlogics;;e- tenim rem confideratam reftnngunt,quocl faciendumnon eft ; confiderationem autera non reftringunt , quam potms reftringere C debuiffent ; lecunda: quidem notiones_la- tius parent, quam inftiurnenta notihcandi:* Graiiimatico namq^ fecundat notiones con- fiderantur, qv»se iuikumenta notificandi notv funt ; videntuntaque fic dicentes rem ipfam teftringere. Quod fi fecundas notionesncnr ample fumant , fed ftnae pro illis tantum. qua & logico confiderantur, & funt inftru- menta nottficaadi , mhit reflring»nt , dura dicunt , prout func lnftrumenta notihcan- n di j rem enim non reftringunt, vt manife- t5um eft: fed neque modum confiderandi: quia harum nulla datur alia confideratio F quam prout funt inftiumenta notibcandl: meliusirjque dixiflent,fecundas notiones, qnx funt inftrumentanotificandi , ftue hm- phdter inftrumenta notifitandi , effe fubie- ffcum 'ooicx. Funautem huius etroris caula 5 . quod finem profubieao acc(perunt,quem- fipropriefinemeiTe, non fubiea-jm, cogno- v uiiient, eum cx re confiderata, & modo con, fidcrandic.-.nftarenon alTeruiffeu;:quori!anr __ _ - _ ___ .4 __^riu_. fini compofitio h_c n _n coueait, fed potias ipfc totuslocum habetformx^: modi conii- derandi refp.au fubteai difciphni Oftix. trtcis.vtquum dicimus,,in arte me_icafubi{> fium elfe hominem quatenu^ eft fatiabiU»* ipfam autero fanitatem ex re cojifideiata, modo coiifideranui coftarenon diceremu-j quum noufit fubieaum, fed fim_. Viden tui p autcm hi inftiumcntanotificandi fyllogiimo latiu.accepiire^adAlberti fenteiniam ac- ceffifi_,qin non fy:)ogifmum,fed arguraenta- tionem fubieaum logica: ftatuit,vtahaquo- que praeter lyllogifnium logica mftrumenia compl.aci etunnam 8ceii-hymeroa ) & tnda- aio,& txemplum, &a ? ud aliquos enam de- finitioinftrumentafuntnotihcandi. Vcium quod ad definitienem attinet, eam non ells loeicum inftrumentum in libro noftio da Methodis demoni.i auimus;c-.teravero in- flrumenta q,ui4eia aouficwidi funt> kd a* 45 1 '- infer « i ''«- Hoc tuoque fignificauit Anftotdes in principia PpSTREMA ftgnificatio expenden- da relinqmtur, quamvnam omnes,qui de fubieao logicarfermonemfaciunt.coV fiderare deberent: qooniam enim logica eft difc.plma operatrix, & inftn.mcntorumfa- bnc-trix aliquam ei matenara fubftemi necefTeeft, q u __r u bieauminquo.fiuefub- bus operatncibus ommno neceffarium eft- quianuila forma Jnobis produci poteft.ni' fi tn aluTua fubieda m atena , qua: ipfarn re- hudLl*^ ' gitUr nu]lum a- nntml,.,* £t ,a , 5 qU 'r °P™tioni_ , qua.ren-M»as dumeft inlog.ca.idquedicimus effe res 0 - mnes fiue earum conceptus , q _, prim CO n- ceptu s , feu pnrn. notionesV ocan folenf quem en.ra locum habet » mcCZ. & a p.s,& 1 nfab,il,f mami& j Ignu U ra a ^ gica habent conceptus rerum . qu j dicuntur tcano proponitur xs tanquam matena ir, qua tormam ftatu* efficiat, ITei™ ' " fubieaurn f U6ear r «"«p.us^nquarn gantur, vt f?nt inftrumenta no s iuuantia ad gl c.,non fubieau.: prima. m b notiones ^ b _. 47 IacobiZabarellxPatauini 4 g fobieaum logica propne loquendo, non A quidemfubieaum.dequodemonftrauones i5ant,fedmbieaum operatioms. Hanc ien- tentiam abomnibus prolacam video, .rUc.u tamen , & ipfarei veritate ad ita loquendum coaOs : omnes cmm dicunt togicum fecun- das notiones traaace apphcatas pnmii, quod nil aliud fignificat, quam pnmas not.o- nes effe fubieaum , inquo logscus erhcit ie- cundas, quai ftintEms logic.:fecunda; nam- queffiiepnmisneq;effe,nequementecon » apipoflunt.quidenim effecharcvox.genus, niifi ei fubftaretantmal , ftirps, tr.angulum,& StmnAt »~alta eiufmodt? certejaihil. Noo eft autem I eKUtnHiUUUHJ ) n.vu"« -- * . . /:»(. * dam a prirnis diflundum , quod poitea ill.s impo.iatunfed funr jpfcmetres.feu .renim conceptus his fccundis conceptibus opetti: quare fibieaum alogico confideratum^un res omnes.nontamen quatenusresftmt fed quatenui fecUndlS not.on.bus fubftante*. ^ lem mateiia: naturali imponant : alia igitur eftconfideratio ferriin Philofophia iMturali, alia inarte fabnh; in ea emm confideratur, D vtcognofcaturpnhacverovte.formactauic •impo S natur : fic atia eft confideiatio humant corporis in libris Dean.mai.ous , aha in attc m-dica-ibi qnidem cft cognofcendum ,hic ve'rb famcas ifl eo efficienda eft : fic an.ma in hbris De amma confideraturvt cogno.catur, inlibris autemoralibusnon vt cognofcatur, tei vt virtutum habitibus exornetursquam difFerentiam cla, e ab Arift. cxpreffam legi- mu. in cap.7- lib-i. De monbus, cpando 3i- cit, fabet , 5c Geo.netra d.uctfo modo rr- aumaneuIumconfiderant;ille cjuatenusad oL fotummodovtile eftthie quum ventaus fpeculatoi fit.quid, & quale fic mdagar. n i cieometrafc.endi ergo teaurn angu U tcon- fiderans , vult & naturam , & affeaioncs co- ! nofcere, Hoceodem diftnmme togicus a Philofopho Jiffidet in rerum confideia 10- ne abeoenimnonquidem tene,vel iilam ,em fibiconfiderandam fumit,fcd omncs: ' s p. ur omncs confidwat Pmlofopbua. res omn "ogicus; ille vt eas cognoftat; h.cvt.rt c.Tfecf.dasnotioneseffingat,qu S mftrume [ i ; tacognorcendifi..c.ibiquideft.ntfub 1 ea.m j benio.iftrationis-,hkvero opetat.onis. Hanc^J fentenuS aperciffimekgcre apud Auerroem poffumus ii.vlcimo cap. Epitomes hb.Ca. Lor.vbi dict decemCategonas effe fcb- .edumAin fcientiii, &mlog.ca, duobu,^ ^a men diue.fi; n»dis ; in logkaqutdem , qua- ^niseisc6uiigu,n 1 nrea e a S (>cunua.deft t tmateuus W fecfid* notione» rtnponutunn. 49 de Natura Logicse , Lib. I. fcientiisvero quatenus funtcoceptusretum, A titia,quama adoperarionem reejuiraturj ve qux extraanimam funr,quafidtcat,quacenuj in artc fabrili nort citneceffarii peife&a co- funtcognofcibilesjresnaniquecognorcimus per ipfarum conceptus,quosmente appre- hendimus. Vifuseft etiahocfigmficare loan. OtnUw Gandauenfis in cjuasft. e.lib.^metaphyiicei, f* r - dices in logica duplexefte fubieflum ; vnum quidem rjrimario confiderattim , & funt res omnes lalterum fecundaiio, & funtfccundae jrpmt.u- notiones. Sed in Gandauenfem quidam po. ,ndi iterioresacerrimcinuehuntur,&dicuntlen- a Medtco oculum curaturo neceftaria eft ali. guitio naturjc .Stproprietatum feni i ideo u pfiusdefinitioncm faberignorar. Hme fen- tentiarrr apud Anftot. legrmus in vlrimo cap. lib.i. Ethic. vbi dicitneceflariara efle morali Pmlofcpho cognitio n em ani m , & pa rti u m eius , non quidem perfedtam, & exquifitam, fed rudeni.&imperfeclain.idq; pulcherrimo exemplo dedarat dicens, quemadmodum tlt qHtrnrt ttmrt Gm- tentiam cius efleinextremo(vteoruruvcr- dnMnftm. bisvt3mur;faifitatis,&abominationis:quan- doqutdem^AriftotcIesexiftimauit res omnes fcientiarum rantiim eonfiderarioni efle fub- ieftas^nonloeica*, in quadefolisfecudtsno. riombusagitur. Praiterea vbi alrqua res efl fubtecium, ibidem definitur,ibidem eius af- fectionesqua?nintur: at in logicanulfa res, nuilapiimanocio definitur, nulla eius affe- qua oculi eognirio,quataad curationem fuf- fictat; ita Philofopho morali, quiMedicus quidam eft anima: humana?,a]iqt*a cognitio partiutn animae necefFariaeft:&ftattrn m eo- dem capite rudem , & popularem nobis tia- ditanima;,& parttum eius notitiam fine vlla defitmione.finevllaaccidentium dcmonftra tione. Noneftigiturtieceliaratui, vtfubie- ctumoperarionisibi definiatur, vbi eft fub- tfytnfitp™ ftjo quanitur. Ego vero etli non puto Gauda Cre&um , fedilludeft neceffarium de fubiectc» andxmnft, uenfem plene tpfam rei veritatem efTe aiTe. cutum, fed trmere, acventate eoacrum kxc dixiile,tamen hos eius aduerfarios egregie deceptos fuilie exiftimo tu hac in re, tum in ajria multis ad logieam atrincntifaus,in quam fuperioribus annis &commentarios,& qux- ftiones ediderunr; hi (t logicae difciplitii na- tura cogiiouifTenr, facile v idiflent quam ina- niaha;car^umenta fint, qua: ipfi vtvalidifli dcmonftrationis, quale habentfdentiajcon- templatiuaj; ideo argumentu nil aliud often- dit.quanrrcsipras non efTein logieafubiectu demonftratiotus ,quod ad fciendum propo- mrur,quod qutdem nos conccdimus.Scd da. t3,nectamen conceffaiila propofitionema- iore^poflumus aliter refpodere negando mi* nore : dicimus enim,resomnes in Togicade- finiti ea ratione, quafuntfubieftumlogica?, maaduerfas tnannem attukrunt : nos enim D nimirurano proutres funtjfed prout eis fe- firmis jfohdisque nitentes tnndamentisnul. lo negorio ea folucmus. ad priorem quidem rationtm Auerroes refpondet in memorato loco Epitomes Categortirum , dum dicitres omnes &in Philofbphia, &in IogicafubieftQ efTe,f;d diuerfis modts, vr iam declarauimus: atqui abfurdum non tft,fi e.idemrFs diuei fis modis mplaribu? tiitciplinis fubieaum fta. tuatti ; cfTecquiJem ablurdum.fi eodem mo do ; tiirura cft fubrccruro in libris naturalis Philofophixvbi de merallis agitur : qui d igi- ttir. nofipoteftproptereafe:-rum eflefubie- ftum in artc fabrtfi- non poteft humanu cor. pus e(Te fubieaum in arte medica, qu.mtam mfcientiaquoqjnaturali fubiecttim eft? res certf> nimis daia hrceft y fed cauTa errotis miiItorum,nedicainomnium,fuitqubd dif- ferennaiTi intei fubiettBm demonttrationis, &fubietiumopetationis, &difcrimen inter contcmplattices,& opcratrtccs dtfciplinas, necnon earum natuw non cognotterunr Adalterumargumentum duobusmodis prf ru.nusrefpondere:p rl nH.q. J i.ien 1 .necando rtiaiorem illam, vbi#e. eft (bbieatim Jbi de « finitar.ibi riiu aFeftiones demoi.ftrantur- ?1r" T%l£ d i fubiefto denioftrationi. , fed ™ l /r f uo,e ?° "Pmrioms.hoc enim non ad laendum, fed ad opera^um Gippoaitm q^are neque neccffanum eft ipfbra definiri K ."Snof" >«eq; eius afleaio. «es demonfttan : quiafatis eft taata ctus po. cunda; notiones acttifauuntur; homo enira definitur in I6gicanon ptoutefl homo, fed prout eft fpecies,Si protit eft nomen: itaani- mal in iogiea delintrur prout eft genus,nott prouc eft antmal: fexundx namquenotiones non fignificant aliquid a ptimis feparatum,ve antea dicebamus, fid res ipfas hisfecundij conccpttbus apprehenfas.&his fecundis no. mmibusappellatas rgenus enim non lignifi- 1 eataliquid difluncium abanimali , ftirpe ,& aliii eiurmodi, Vid figtiificatanimal ipfum, & ftirpem,& alia fi.nilia; non quidem proutta- les res fiint, fl: J prout earum eoceptus, quos mens noftra ficit ; prasdicancur de pluribus differentibus fpecicin eo quod quid eft : qua igiturrationeconfideraturin logica animal, & pIanta,&a!ijsomnes res,earattone definu Uiitur,nempevtfecundis notionibus fubia- centes.nonvtresfunt. Dldum autetn Gan. Zrrtr C*»- tfauenfis, nifiad refltt fenfum trahatur.quem dtntnfit, ipficogmtumfuiiTenon arbitror, reprehen- fione non earet:logtcus enim &in primisno- tionib.verratur.&rnfecundis.&vtrafqjpoire dui fubiedum bgica n6negamus;red qubd res piimanb confiderentur alogico.fecun- da: autem notioncs fecundario , id quidem non vidtturefTe vetum:quiafecunda: notio- ries funt finis fogica:,ad quern rejiquaomnix oinguneur; principemigitur locumin logica f enent: quemadmodu etiam m qualibet arte id ; quod pninario confideratur, efl ipfe artis lacobi ZabarellxPatauini m ,xl »__ - jf !___„ «■____ *. IH »1 51 fi,.. S :quomodoi^tUTdicitjoannes ftcun- A dasnotiones tffe iubi.aum logica: fecunda- r,um. quod fi pnmwiumA fccandarium ad folam 3ppel.acicH.em leteramu-, & pnma- uum fubiedum iHod ioteHiga«ws,qujjl ma- g i_ proprie fobieaum vociiur, fecundanum vc.6id,quod.mp.u . ....._»... , — _ rtitas. SedhicGandauenfis neque coniide. uuit,nequecognouit Cap. XX. in quo ratio eorum,qu* dicla fant,& definitioLogtcx «- panitur. 52 Philofopbis genita cft,& a Phi.ofophix habi- tu orieinetn QusitiPhilofophiav.ro ou.mum rerum eft cognitio:ipftTum iguur rerum eotl ceptus Philofophiin animo haoebat, m qut- busaliosfecundos,&iivftrumei.tario S roiiee. ptus enWrunt. Nec tu.ba.e »os debet ot- do , quo nos has diftiplinas app.ehcndin.us. quum enim prius logicam , quam 1'hilc.io phtam difcamus, poffet ahquis ex.ftim-rr, pniis in animo noftro ["eeudas notiones con- d P i,quam primas :hoc enim minime verum eft,4iequevl]arationefieri poteft, icd rudis cusdam s & confufa revam cognuio in ani- mo prxcedatopovtetA rudesre.um cooce- ptus, >n quibus pofteafccundaniconcePtos Lm^tur , bis demum luuamur ad P.erfcaam & exQUifitam rerum cognmonem in L iiiio- _ Iph^omparandan, bcclarata eft tato *>g| nH s,Di fallor.totalogicr aitis natura,vt facile *"»• 1 cuicr fic ciusdefinitionemexomnibus.qua- \ .T 1 ' _ 11. _._.-_. . _.fl »mm Inpica habltu uer* lunt .«'_"".' """ ' "-. "I'^: - r ,ii_ in an mo noitro iceuoas nuuu. Jum propneloqui volumus:vtin arte mcd^- fp isi ■ - faoc enim mlr! , mc verum ca &Wec.nm tft corpus hamanum , non ft- B X^eouevlla ratione fieri poteft , fcd rudis nitas. SedhicGandaucnfis neque confide- «^«S _ evam cogm[10 in aui- . oHt.n.mit: coenouit. j_.„Kr.rtpf A. r.idesre.um cor.ce- x jO*v«.q B --ef U b i .aoIo^ di«. cui^tc^ J -^-^^S ftfc lo ^ieoru m inftrum en to rn m n / tu , ra ', & , e,c eo.unftine , & ex efiWM" caufa fac.lc defu- mi poteft: a natura quidem ipforumjquo- niam vt prius dicebamus, eacft fecundarum "otionumnatura, Vtfineprimis efle nequ^ anr Tunt cnim conceptus quidam fecundan, Sariis rerum conceptibus acc.dente S ,qui Le illis efle non poffunt , quemadmodum neoue accidens fine fubiedo. A hne autem, uvtju :,»'u]fimus.auem exter- dtXimiiS , CO.ilgerc . s." . intclleaualis inftmmetali^ftu difciphna in- ftrumetalisa Ph^lofophis exPhilofophis ha- bitu senita , quae fecundas nouones m con- c ep tibusrerumiingit,&fabric 3 r,vtfintinftru meata, quibusin omnire verum cognoica- tur &afalfodircernat U r.Quod igiturad vni- oerftmlogkam attiiiet.perfeaa.Scommbus numerisabfclutaefthKedefinuio:quianihtl in ea videtur fuiffc pixtetniiirum,etenim lo- r>- : ,,ir gt raiinim eius ttte- ^cdd^fincfhbi^o: Atineautem^ ^^^^^^^ nuoniam n«« '"S 1 " " ' ' num vocauimus.eftommumrerumcogni. tio.idcircoin omnibusrebus taquam m fub ieaa mawria ipfam verftri oportuit ,& in o- mnibus inftrumenufabricare, quse omnium rc rum co£;nitionem ptJtbcre nobis pofient. Ab cftearice autem cauft s quonum logicaa eicx eneniiJiiitAfi"»-! — - - ar_cem,&fubieaammatenam,&-i«em,CU. iuseratiafuit conftruaa; qua: omnia quum abunde iri pricedentibus dedarata a nobis fuerint.eorum exphcatio re pctendanon elt. fed ad partcs logic» coniiderandas trani- eundum. piHJS P R I M 1 LJBRl IAC. ZABARKLLAE PATAVINI, D E ^JTV%J LOGICM Liberficundtte. Caputl. Vtdiiufionelogtcdi. A O m n 1 A,qu-e ad logica. vniuetfx naturam cognofcen- damconferre poterant , inli- .' bro prarcedete dedarauimus-, reii^uum eft vt ipfius diuifio- *J2£m&& ncm in partes, 8cipfaium par- tiun. lenem doceamus: his cnim ignoratis lo E eicE diftiplinssnatura ptene cognita effe non poteft. Quoniam autem non modo perie- aam,&omnibus numerisabfolutam, ied e- tiam admirabiii ordine difpofitam etTe eam loeicam arbitramur,quam fcripfit Arittote- Irs: ideo inlogicis eius libri. tum logicz di. uifionem , tum ordinem paitium confidera- re ftatuimus. Quot partcs logicahabeat , Sc quis fingularum Jocusfit,paitim manifeftum 1 ° omi.jbus 55 dcNatura Loglcx, Lib. II. H omnibuseff^omnicjiiedifficultatecaret, par A deinde quid ipfe fentiam dedarab». Am- tim dubium,& vclapud interpracs Arjfto- reliscontroue, fum , vel etiam ab eorum ne roine ta£tum,vel deciaratum : hac igitur de re fermonem habituri, operafpreciiim fade- nius.fi ea,quat nihil difficultatis habent,pau- cis expofUenmus , in rehquis poftea diutius moiatun, lilud in primis interomnescon- ftat , quod ab Auerroe declaracur in fuaprat- Ttu fatione in primum lib. Pofteriorum , totam ii»*s k*htt i 0 gi cam jjj j uas pr^eipuas partes fecari; t""P'" u quarum vnam vocat Anerrocs vniucrfafer», feucoimnunemjalteram particularem , fiuc propnam : pars coromunis tribus Jibris ab. foluicur, libro Categariarum.delnterpreta. tione,&Priorum Analytieorum: pars autem propria conrinet polteriores AnaJytrcos, Sc alios onmesfequentes ; cur autemilla com- munis dicatur, hxeautempropria , ratioda-- ratft: illaenim de fyllogtfniolatiffime fum- p:o, & ad nuilam matenam, nullimve fpe- ciem contraiSo diflercns iurecomunis nurt. eupatur : harcaurem deipeciebus fyllogifmi tiaclans paTriealaw.ac piopria dicirur. Pars communisparti propriat anteponenda fuit: quia qux magis communia funt, debentin docltnna pr;eeedere,vt Ariftotcles docet in prsfationeprimt libri Phyiieorum, & vt tii- bus a:gmnent:s probat ibi Auetroes in Tuo pro.Emio, quibus eifdem etiam inproceiuio Dionius , atque Simplicius in hoc vno de. ^nmen** monftrando laboraruiit, Ariftotclem in eo " c ilm P ' ,c f Jibro- non de voeibus tantuui agcre , neque /*•**•***, de rebus:antiini,neque de folis concepti- bus animi , fed fimul de hisomnibus, videli- eet de vocibus res fignificantibus permedioj anisni conceptus; quod qua ratione often^ dantnori refeiam, quum apud eos hsfcom. nia legerepoffimiisi&quum rcs ita fitnia- B nifefta,vt nulla probatione indigerevidea- tur: quomodo enim de vocibus agipoteft, mfiresfignificantibus ? quomodp de tebus» nifi per voces , a quibus fignificantur ? nam doeere.vel fcnbere de aliquare non poflU- mus , nifi vocc vtatnur eam rem figniBcante: fed conceptus quoque anirui interfint ne- cefle eft ; prius namque conceptum rei in a- nkno formaii oporcet , qttam pervocem ca ^ tesfi^nificetur; voceenim fignificamuscon- ; c-cptum rei,quem in animo habemus. Sed quomodo harc traciatio ad logicam perti- neat,&anliberfitlogicus, Grici non con- ftderarunt. Latini . & pofteriorum magna Latineruw pars, vt adJsgicamfaeulrarem hunc librum */>»«"« reducerent , oWrunt tres elfe noftri intelle- cius operationes ita difpofitas, vt & prima ad itcundam,& fecundaad tertiam tanquam pars ad rotum referatur: prima eft fimpli- Ttiseptr^- ciumapprehenflo, Vtquanao hominem , vei tier>eimtt(~ luo m pnmum Imrum Pofteriorum oftcn. D equum , vd aliam rem mens noftraconctpit: dit.partem logics communeni paitt ptoprix anteponendain fuihe rqt.* omnia nufia fa- dmus.ne inreomiubus nota cempus con. teramu». SeJ ftdefirigulis.qui partecom. mum continetitur , hbris nemo ilubltauit fecunda eft ejiunciatio, qua; in affirmatio- nem,& neeationem diutdittir.quas etiara /:.; : - ,■ -rr quo ordine difponendt fint : omnes enira, qtil iurum Cattgoriarum logicum efte pu. tant, eum ommiim primum flatuunt, fecun. dunj verb iibrum de Inteipretattone , ter- tiumautem iibrum Priorum Analytico'riim, a qua communi ferrtcnth ctediistu non eiJe Tcctdcndum. Caput 1 1. in quo it Mro Catcgeri*. rmi fmtentU Uhtrum tx- fcnuntur. SEd liber Categoriarum non paruum ntUtli ^egotium faceffit. nam & qui fit tttt? flbri fubteftamatena.&uuomodo ad fog,cam pertmeat noirfatis conftat. Cuius quidem difficujt.tis expluat.o quoniam a j P^tmus mtel ligentiam fummopere^ t*L?DtLZ! € "-' leclir ? 1 ' 3i,t »»He& conipofitionem , & diuiiionem vocant : ter- tia deinum eft ratiocinatio.Si difcurfus: con- ftat cnuneiatio ex fin-piicibus terminis, Se rattocinario ex enunciatiouibus . Locutu- rus crgo Ariftoteles iu |og, c a «tehac tertiao. pcratione,ha-c enim eft inftrumentum co- gnitionis, alias duas omittete non potuit: E q"}acog,ii(iopartiumdebet pra;cedere co- gmtioneintorius; prtustgituragendum fuie de enunciatione,quam de ratiocinatione, & pritts dt fTmplicibut terminis, quam de e . iiunciationeinianiftftuseft itaqueordo lo- gicoruni Iibroruni, &ratio cur liber Catego* riaiumad logicam pertineat: in libroenim rnornm Anaiyticoriim agitAriftot. deratio- cinatione , qux eft tertia operatio intelles- ctus,quem hbrum pra?cedit liber de Inrer- P^^one^vbiagiturdeenuiiciatione.qua? e« iecunda operatio ; oportuit eigoeaden» tatione etiam hbro de Irtteipietatione a. • hum librum prafceffifTe, qui 1 de (Tmplu eibuj cerminis;finr hoc etnm ars logica man- ca,& mipeifeda cffirt : is igirur efiliber Ca. tegoriartim , m quo de vocibus agirur res fT- gmncantibus per medios conceptuj , tan- qnan^cfimplicibusrermini^ex.mnb.poft. c i ^nncatio confiituatu- : propteref u> eft primushberJogksiquiaeif de pn naopera. 55 Iacobi ZabarellsePatauini eiuslibri inirio trftatur: diftinguii emm vo. A ces in fimpIices.St comp!exas,& omtlTrs com pkx.s de fimphcibus agedum proponit.-qus funt piima decem genera res omnes am ple- ftentia. Hate eft communis opinioa me pau- BMmdfiM cisvetbisrelata. Alij vero fuere.qu. eum h taili*. cisveroisrciiia. i^, . F . i »- «ft,ctuod poftetior illa fefla dcmonfttauit, f»nm. ftbrum Categoriarum non de fecundis no- tionibus , fed de rtb. eiTe : hoc enmi verifli- me dicitur,& negan non poteft. nam fubliart tia,quamrim, & quale, & reliqua fummage- nea, &onineseotum fpeeiesfunttes, non e ■ funt feciinda; notrones : quod ctiam Cirxci fi^nificaiunt dicentes eum librum efle de vo eibusres (ignrficantibus perconceptus me. dios,voces enitn rerfi fignificatrices non funt ntfivocesprim* notiems :vndefequtcurfal- famciTecominuncm Latinorum opinioneru qubd ineo Irbroagat *rift. de primaopera. tione intelkftus , & de fimplicibm. tcnumn, j e ouibusenunciatro coliciatur. Prrmum qm- . ^'Zt dem quod drcitur logicum agere de tnbus F operanon.bus rnte^ftus ,non omnmo ve- it&m *d ^-rumeftjmfiranomodointelhgatur.-quemad t it*m ftrn- modum fupra declarauimus : operationes e. ( mt*M. ■nimintelltflusnoftiico^nofctre non cfl ot. ficrum logici.fcd confideiat logieus tresgra- dusfecundarum notionum tx tribus llus o- perationibusexorientes,vt tresillas opera- nones ad re^ulas, &prarccpta quidam redt- pat,quibusruueturinte)kctusad rerum co. tmtiuiiem ilT-quendam : debet autem ba-c fogicacolideratiouium opeiationum intel- Vll(JHUilI*Vlll^**Mi»*-"'l rium efljtotum enim,& partes,quae integran tes dixuntur, debent eiufdcm efle ordinis,& n aturaa : & qu u m fy '. logi fmus fi t fc cu d a u o ti o, enuitciatio quoq, ipfiuspars, fccunua notio efledebet. Eandcm igiturrationtm habere enunciatiohe ad fimplices terminosneceire eft,vt ipfi quoq; fint vocesfecunde notionis, ficeninr partes erunt enunciationii 1 & ad lo- oicampettincbunt. Huiufmodi non funt i- piicatccoriar,vrdiclum efl : Tcd defimplicu buStenmaisprimatintelleSusoperationire fpnndentibus, qui vere paites enunciationis fuat,agitur lnpnncipio libri de Lnterpreta- tione,& Tunt nomma,& verba, ex his dicit A- riftoteles enunciationem conftitui, non ex fubftantia, quanto, & quali, vt patet legentu bustotumlibrumde lnterpretatione,inquo nulla vnqua iit mentio fubflautia:, vel quan- titanquam partium cnunciationu ,fcd cm- petiiominis,&veibi. Veium aliqui confide- rantes ea,qux de nomine, & vcibo drximus, adhocconfugetunt, quodtraaatio de fim- plicibus terminis duplcx effe dtbuit , vna quidem fine vllo refpeftu , & abfoluta, altera cum refpeftu ad enuuciationem , cuius pars eftmam & de enunciatrone dupliccm uacta- tionemfecitAiiftoteles,vnam io lib.ek ln- tciptetatione,vbi deipfaagit iitnphciter ,& piout eftenuciatio.ficenrmad fy.logifmum non refertur ,neq; ad aliquod aliud : alterarn in priorib. Analyticis , vbt eam confiderat vt partem fyIlogifmi,& mutato nomine propo- fitionem vocat, & de ea agendum proponit inciLis libri exordio, Ita igitur de fimphcrb. terminis dupkx tiaaatio eik- debuif, vna abfbluta.qui- fit in lib.Catcgotiarum ; altera cum refpectuadenunciatronem,qua:efltra : aatio denomine,& vciboin ptincipio libri delnterpretationeihjtcemm traaatio in eo- dcmhb.cile debuit,in quo de enunciatione agitucquemadmodum traaatio de propofi- tione, qua; ad [yllogifmum refertur, eft in eo iplb librojin quo agitur de fyiloEirmo. Hic omnia,fibeneexpendantui,tnania 1 &fal!aeP fe cognofcentur:Primum quidemquod di- cunt,id, quodalterius pars eftjpiiusfimpli- ctterconfiderandumeft,poftea cuni refpe- Cin ad totum; hocconcedt poteft, fi icfte in- telligatut-,quando enim de tuto agimus,&i- p(iu?fliuauram confideramus , non puflu- urus n,on eius partes cftfiderare in ea ipfa tia ajtione totius: quod fi par tcs etiam fine re- latiotie adtotum funtaliquidj& abfulutaha bcut iiatuta ; eatuiii ttaCtationEm abfolutam pix- l.tlinil, s7 de Natura Logicse* Lib. I f. $s pratctflirTeoporter traaationi totius, fice- A datione VQcanturfubieaam,8t prfedicatum,, nim pcifefta & partium,& totws cogm tio ha- quo in loco nulia fit mentto nomims & ver bi , mfi qiucenus tn enunciatione funt ftibie. tura entm multa de no niiu-.Sc verbp dici pi ifinr,. eoiura camen magua pars ad Giammaticum. , - " • r 7 — " * — o — »■ v ~- betur: lyllogifmi ctmliructior,em docci Aii ftotel.W Priur.A-iaiyE.quare fi a piopufitio- nibusconftat fyliogtfasus, nuliaaJjacfl* po- teftryilogifcniciactitio, q.uani tract.itio pro. pofitionmn , exquibus contliuitur : hxc igi- turconfideratio partium cum iclpeftu ad to- Burn non niodtnn eodtm iibroclfe debet, in qjjo de toto agirur,fed & it.i cominiica tracta- q.uu u«- _ - & .»-«».v- v Kui.i.muj. uiuj. eoium caroen magua pais ad Giammaticur noMtaaus^vteam non procedat, ncqueab li peitiner.pauca logico dcclaranda relinquun eafit diliuutta netiue m eodcm libro . neoue r„r: AnfiW....... ;„;„ _..,r- , . eafitdifiuutia nequein eodcm libro , neque in alio: quude pattibus agtre rtfpeduto- tius eft de toto ipfo agcre . Trattatio autein abfoluta de partibus non prout partesfunr, diliun&i ciTe debet a. traciation; roritJs,cdu totius non effe dlbuocUia ab ipfa cotms tiaaanone. quo- modo emm de enunaatione agi poteft , nifi parciuni iplirn conftituentium confideratio »at? ? aitcs autem eius funt fubieclii , & prx- diwwm>qaae pafii.n ibi nominantur, & con- ^eia.-cur ab Auftutei. qu.e enim flmpliciter Jumpta dicuntur noinina, & vciba, ca refpe e cui enuncutionii mucato nomine dicuntur lubuctumApiajdicatunnvtquam rationem. enunciacioadpropofitionemhabet.eandetn natjeant nomea , & vtibum au fubieftum, & F-acJicatum : %niftcaot eriini eandem ttm tuin umpbc.tei , tum tefpetfu akeiius confi- derara.-n. DtepIexigituriflftracHrio deflVn. pncibus teimir.is, vriaabi.jlu-:,,,. princtoftr 'b. L)elnre,p,ccac. qttaiMp 3g,tur u e noim. '■M*vcr|jo;a,reranou, refnectum ad enun- ««0«wa», quanuo i n , ? ( a cuu „Ciatiom s dertt,quemadmodumdiximus. TracVatrot. gitur de fimplicibus terminis.qui? prima; in- teUeftus operationi refpondeat , nulla alia irr Jogid habetur,quim que de nomine,ac ver- bo iic: ideo non male illi fcnferunt,qui initiiV logica; a lib. de Interpretatione fumendum cfle cenfuerunt, hoc euim quadaratione ve- rum cft: nontamenica,vtlibrum Categoria. SttittrtU lumexcludamusjvtquofdam eum exclufifle Bildmni I>d ixiuius : logicusenim eft, & ordi ne primus, csnfntath^ yt inss ofttiidemus. Dicancquxfo, qui Iibiu- illum excludunc, cuiufnam fcicntiat 3 ve! difci- plini partcm ipfum effc aibitientur ia ; u,it. Sed & ill-, ij ux in eo hbro ab A: iftottle de rerum gctieribu>dicuncur, facile dcclarare pofiiint,. ciim proj.tc,- logicani fcriptum, &!ogicum iu.ruartium ous brum fciipfent , quitum nulisus difciphns pars effe poTeft,tumip.c per fc facuttatem alt- quam conftirucre aptus non eit,p;oiii de inu- tllisprorfu^j& abiiciendus. Caput IV. tn qtiop-opria fintcntia dc hbro CtttvpTumm tx- V 1 V 1 ppnitur. r T hlp in re verv:as c >gr.;>f'-arvn , inpriniis onuiium diceudorunt iunda- raentum ftatuendum eil , cjuod fu^ertu* de- monftrauimus; res omncs in logica iiibie- ftum i^Sk eo modo, quo tcrrum in arte faofl Sb Ut8um Ujotinartc m cdicahuman u eorpus.l ale aw- ep .._n..ww tem fubiecium quamttat»onc6gniti6n»yea .„_._•_. ff- operat j ljn is gratu fubfttmatur, tamennon humafii corporis , ommumque partium cms magnam habeat cognitionem . nam pra:ter prima» materi_enoticiam, ad quamipienon perucnit : quia ea non eget, nulla alia huma. ni corporis feu pars.feu caufa ielinquitur,cu- ius coguitionem habere no.Kiu3.iat, ac de- beat: quo faaum eft.vtpiures m-dici uppa- o>iW, rentc&inaniargumen.o deceptinon modo ndtbtt*r- ooerationis sratu fubfttnmur, «mennon lent.a rciecenmus, quu ""'-'3- fi vtf**. ^b/t peni.uscne ineogniu.rajqupni»min C fpicabuntur, propoiuos imttci _pra.te.gr-_ i&mrn . 2X teri, penitol tgnota ivulius arti- ^ diemur quandoqu.dcm ad quatftioms noftn luDicai w x s - , , , ... Careeoriarum cxolicationem ha:c co fexaliquidcfficerepoilet: debet emm taber aliquara ferri cognitione habcre , &xMedicus notitiam habe.e humanicorpor.s i & partium eius.no quidem impe^feaam,& exqumtim, fed tantam, quantam operatio iinguloium requsrit : docechoc Ariftot. in vlt. cap. 1. libr. Ethtc quando dicit, vt medico oculum ciua- turo ncceflarium eftahquam oeuli cogmtio de lib. Categonarum cxplicationem ha:c co- fideratio fummoperc conferet : illud enim a nobis omnino conftituendum, & pro coper- to habedum eft , qubd qucmadmodum om- nis difciplina operatrix aliquamfui fubiefti cogmtioncm poftulat ,itanullaplensm eivis notitiam habet : quo fit vt Philolophus con- teniplatiuusanullaartefumatieialicuius co- turo neceltanum ettaiiqu.mocuucuguiL^- . — „...t, nem hibere , iwmotili Phiiofophoanimwn D gnitione , fed potius ab ipfo artes omnt».lor ncn " ' ^r._ _n.__: s, l. .-.i„ m r in. niinr antcm de coenitionc lntellettiia-i per fanaturo , necefleeft animse partium ems aliquam habere notitiam, no quidem exqui- fitam , fed tantam , quantaad propot.tum U- nemconfequendumfufficiat.proptereabre- uem ficitibi Ariftot.diuifionem partium am- me,& pi"gui SjBoem-jjae popuiaritet de Am- n.aloquuur:quia non eft ibi rinisanimam co- Enofccre, fed eam virtutibus imbuere.vt bo ■ nas cdat aftiones: peifefta verb animx co C U1_4V II _• J 1* " f « w- ™ — • f - ' ^ quor autcm de cognitione intellet-iiaii per taufasacqui-ita^hsc cnim folius Wiilofophi contemplatiui propriaeft.Dicimusitaq.non modo medkinamtotam iio poffe ftientia» dici.fed neq; illam eius pattem.in qtia dc de- mcntii , de humonbus , de partibus humani cotporiscarumti. natura, &;vfu diti"er.tur;id- que oftedimus prinuim quidem latione fco- pi , ac fioisiUius rraftationis-, fit enim qvian- na^ edat aftiones: ptrteaa vero amni* i«- j,t , _-«bh i..,m- _ _ tSidoi Sfopl.o P cowerapiatiuo io libris E n.muis «liligens,& cxquifiia no n cftfcicntia gnitioa inuoiup wyr .^.Unnn (.-ipi-.tia-Piatiahc. fed operatioms £Ul»v p *__*_,» — . — | 1 de Animatraditur. Morahs lgitur animam o- ninino ignorarc noti deber,neque ettam per- feftam eimi cognitionem requuir,ied quan- tamh"nis ; acri:opi.seiuspoftuiat.Sicemmvi. demus in arte inedica traftationem heri de parti.bus humani corporis,& de eius contiiu- ttionc non modo ex part.bus inftrumt nt.ih- btis,& quaiuor humoribtis,veiiim etiam ex quatuor elemctis, quibus fingulis hnguli hu- quianon kicnti_egvatia Gt , fed operationis, vt cotporis famtatem vcl confeiuare , vel re- cupcrarevalcamus. Qu&dfiquis d:cat,par- temiliam etiam fae.iitai.i-ni gratia legi pot- f.-, n.n gratia medenctittunc Ptqtiitur.eS non amplius t ffe vocadam medicnia partem , led pars erit fcientia; natwalis : latis tft igitur ,fi quatenus eft pais artis mcJica- , catcnus fci- entiad rinopoteft. Sci pr_ete:ea quncunq. finariior e emetis, ouibu. nncuns nnuun wu- » • r------r - ^o es rcfponden Moc Lgittlorambu, ope- F modo eapar* furaatur.emrafi rciend, graua mo.Esreipo f . w( .| icetoro . Wiotj eiTsdicatur, fcientia dia non poteft, illVitaii-i|'""-'' o I' ratticibut dirripiinit contmgit , vtiicetpro pofici fubiefti cognitionem non quserant, ta- men non omnino ignorare ipfvim debeant, fed aliquatenus coanofccre:vnde pro fintufn diueifnate difcitme quoddam inter eas exo- T ttfiVtt *tt* riturj quonia.n alius finis maiorem f.ibieai rZfr S cognitioncm pofcit.almsmmorem.acicuio- ptr fAj: i 1 , , A ■ . - tV^ i " __ : j /. t~z _ t _ _i.i_.ij--.»-, ....._..._,* uuui.umu- i-mioiopnum potius, quam Medicum in e flare. nam habere angulos arquales duobus B parte appeli.mdum effe nrbittatuHdq; Gale- reais,no!.foli3.quilacerocomperit,n_que nus ipfe ignoiaiTenon videtur, quum hbellu qu_teiiusett^uilateri.:&exelemeiiri_ con- au_ ....an. CrrinCerirvA n a M A»-a~*. _.__ r . r\ . . 1 . , , . m , _ , >.-,.,,,_.-.,--. .... . t. — ■_—■_- — fc I — ' - ...........v ftare non fol: iio__iini,neque quateoug homo eli. Huiufinodi autem ells totam fete tlbm medicina; partem nemo negaic pcteft: do- (rt enim hominem exquatuor elcmentis , & cx quaruorhu-iioribus eflnt qubd iieogni. tioiiisgiatiu.&vifcieritiam aiiuuaoi compo B«ent,i.adocui_{ent, maximarepreheniio- nedignifji/Fetit^totaque eorum traftatiode iis,qu^ tx accidenti effe dicinitur,& ibphifii- caappcliaiiJatiretiSedquoiiiafoIutn fanan- d. huminis gratia ita docuerunt, admittenda, laudandaqjefttota corum doArina, vtad e- iu(modia;tem tradeodam idonea,& accon». tikfipi» modata. Qtii .eroartein medicafcientia.na- «r»..,.V./V tiraiiaudsntanteponere, ridiculifunt : qtna Wium" nihl1 rtJ C0 3 ;lltlJ uignum in humano corpo- b.«-i'J„ rc W 0prioir.genioinueniie,& caperepoteP.il. Januhomcdics artis auxilio indieetpto u raa. eogmnont adtpi(cenda;fed contti pe. turs «neUKos aPbiIofo f bo n: t ur_ii eaonuria •■»it, Su-.ptocogniiioncpattiumhumiHi 1 -» 4i^_--i-^4 >. _ . W— » JLTJL ^M-V-UJjp 1- JLJ 1.1 J__" Jam humani corporis ccgnitionemhaberet: ita Iogjcus fecundas uotiones , cjuae funt iru ftrumefltafciendi, fabricare nou pofTtt,nifi aliquam rerum notitiam haberet . Cogno- fccnshoc Ariftotcles , conftituitin principi» 3 logics rudem , acleuem rerum omnium no- titiamnobis tradere, Silogica; vniuerfefun- damentaiacercjquarfunties omnesj&rudb cai um cognitio. Cafut V. confirmatio eorum, qu* di&n funt, ex primo capitc libride Intcrprctattone. VA t I r> v m argumenttim ad noftram hanc fententi - -jtiam couiprobandam fu- mitur expiimo capite libri de Interpretatio- ne,quo ;n loco & confi_iuro,& artificium Ari- ftotd.a ncmine haftetuis declaratum eil. In. iKterpttimi* fcribi.urliberille deInterpretatione ; a te c 1 U .'. j VUIIJ v lh ■-_■-■ J -1« -.-■-"■wi--| - in .M.ilofbphia tes potius confideran dici jnus,quamvocesierum fignificatrtces: con. tra verd in llbro Catt ■gortarum potius voces rcrumfigniP.catriceSjquam res : naminPhi- lofophiar.rum ipfarum cognitio qusntur; qubd fi vocibus casfignificantibus vtimur,id facimus vtres cogno(camus:proptereaAuer_ roes in vltimo capite Epitomes libn Catego- liarum-icebatjipradeeemgen.rafubieau.Ti eiTein fcientiis contemplatiuis , quatenus h- gnificant conceptus rerum exiftentium extra ainmum;res cnim in fcientib cognofct-re vo- lumus- logicusautem de rebus qiudem aglt, fed meliiis eius l'copumamngimus : ft dica- mus ipfumde vocibusagete figiuficamcibus rerum: quiaipfe cogmtionem reium proh- nenonhabet,fed fecundarum nutionum ta- bricjtioncm in rebus, hoc cft ,in nominibus rerum ; vocibus enimprtma: notionis iple a uytivjiviv."!"'»» -j-- minat.eam quandoque debuiiret interpieta- tionem appellai crhoc tamen nufquani facit. Omninoiguui dicere cogimur infcriptione elTe c»mrnunem^ quia wi eodem libro & de lTmplicibus torminis, & de cnunciatione agi- tur; vtraque enimiiouune interpretationis ibfque dubio comprthendnntur.E>: his,qu_! dmmusjcolhgere poftumuslibrum de Ir.ter- pretatione & primum logic^hbrum dics poP D fe,fkn6 primum : priinus enimhber eft logi. csBbricationisiquiaAriftotelesibiprimum^H incipitfecundas notiones fiaiicare, & impo &m nere pi imis. Sed quatenus libei Categoria £■ rumvniuerfse logica: fund3mcnta lacit, qus 1 iacere neceft-rium erat.ipte pnmus hber e ^|P liber autem de lnterpretatione fecundum locum ttnet: dum enim vniueifani tractatio- ntm logicam confidcramus, primus eft li. , ber Cattgoriai um : dumautem illos tantiimi 1 ierum ■ vocibus enim pnma: notiun« n'i* •>- u.i v^_n.g^..-, ■ --- iiasfecundasvocesimpon!t,quodface.cin- E logicos libros accipimus, in quibusTecun- - ■ m ; a* inrprnteratio- Aw nnriones tra_laniur, horum prtmus ettii. tctem 84* Cdttgeri*- rnm. cipit in illo primo cap.libn de interpietatto- ne, vbi fttmmo cum artifkio hbru ilium cum libro Categoriarum conneait.accipiens vo. ces fignificatrices rerumiam contiderat-s iti lib. Categotiarunij Scin eis imponeieineipi- ens fecundasnotiones a (impiicibus cxotdi- ens,qua; runtnomina Sc verba:boc enim nu- nifefle facit, dumdedarat voces tftererum (iiinficatnccspermedios conccptus;tIeinde ftatim dicitharum alias efte fimplicts , vt no- mina.Si verba;altas complexas, & ex his con- ftantes-fici^itur&memotatosltbrosoptime coiieait Ariftoteks,& fcopum libii Catego, riatum manif .flfi reddit, qut eft agere de v >- ribusrerumngnirkatricibus.vtvocib. fecun- Jje&otioiiis tinquaiu fundamera fubfterne- rentur. Illud quoq;pronoftr_r fcntenti* co- probacione cyniiderandum nobis eft,qub J fi ciefimplicibus tcrminis m lib.Categonaruin agerct Ariftot.de fecunda vero operatione in- telkaus io lib.de Interpretatioiie,euni bbrii daTnotioDei trattatuur, horum prtmus eft li bet de Interpretatione : q_a ratione libedj Categoriarumnoneit logicarpars, fed fuu damentum potiiis, & tanquam totius logia ca; pta:ludium; quod videtur fignirrcaiTe AM riftoteks nullum ilh hbro piooemium app . - ° _ IVIlMkU _--»j ju «•■•_|i KHiH ij Hl - | v . _ i : , ; ,.' i non librum Categoiiaiu , ied tra£tationem de nomine, & verbo refponderc diximus, j..»ir« idqucefficaciflimisargumentis comproba- fttnii Sjl uimus . Ali j verb ea ratione vtebantur: liber 4kii>- Catcg-riarum de rebus eiV, crgo non eft lo- "jcus.fed metaphy.icus: quamaduerluseos uacoSucrterepoiiumus : ars fabrilis confi- derat rerrtttn , qua. ert materia naturalis, er :ii- ______ _A. /•.: ■ ... i tfifirimt» Tbtltfif l:f fctrttficit l'jr f. li&urtb*t. dOi__propt_r logicam: ideo logica cft, non m.taphyiica. Aha quoquc obieclio nobis Oiir**, -Olueudaert. nam aliquos audmi ita areu- mcntantes: ficocon.ilio volujfiet Ariihne- les i 0 ipfiui logica. exotdio de fumm.s rerii genc. ibus age, e , vrrudem rcrum omniurn cognitionem, qu__ad iogicam crat nccclTa- ria. noDis traderct.mancus.ac diminutus ...TT* ^"*~*"»» „ W^OB» trauerct.mancus.ac diminutui B _ ars ilia docens cftpars k.crrtic natuialis, B fuiUec : quia non omncs res am.lexus eft qua eadcm ratione omncs efrec.nces artes nam fubftantia a matcr.a abiuncta. in Cate .r.,n> i.arr.. naruraisPhi ( il,.r. ,i_-. .,. .,_ » = '""_t-e.nv.ate _-jU_. v _-__i-i.-r-r v_VkUI ... illL.l erunr partes natutalisPhilotophia.: adar- gumcntum igitur negandum dl eonfeques: quem.dmodum etiim ars fabiilis, etJima- teriam n_Turalerntrac.at, non eft fcientia na turalii,fedarsefFe_trix:quianon feiendi.feci operandi gratia inea materia verfatur:ita Jiber Categoriarum , quum res omncs con- fideret nonvt fimplicitereas cognofcat , fed vt iii eis - ■'_., .._ — _nctapf.yi.cui, fcd logicus: quianon omnis traCtat.ode rebus tft fciefitia eontemplati- ua, veleiu» pars : ab baM i n. inftiumentum,vtdomum, vclnauim .M ift logica illud tniiabile eitemt ob eius mwl- ktlualemnaturara,%'t docT;rinsab operauo ncnon difiungatur :-dum enim docet luftru mcntorum generatiunem.fimul ipfa inftiu- mentagencrauquiatamoperatio, quam do arina eft inttllertualis: quo feftutn cu, vt m loeica;traditione Ariftotelcs partim ordme enim eft habitus inttrumetalis, & mflrumen tiimipfum.quod lo^ica fabrica^e dicitur, Effici igitW in logica inftrumenta dicutur:- m.iadumlogicamdifcimus.generaturma- mmouoftrohabituslogicus,quamvocoin- ftrumctifabricationera ah emfdem doctn- oa tion feiun£tam : ideo quando hunt habr- tumiam adcpti ad rhilofophiam acccdi- nuts.Sc in rtbus naturahbus, vct Geometii- logkaitraditioneAriftotelcspartimordine ^^r"^,^^^*^» «^^r^l^". inZmailo.ic,^ v(us:r US da "tneiatio inftrumcti logici.fcci vlus: cus enimnongeneratur in nobis habituslogs- cits.fedeum habentes eo vtimur . Hw d« communi logicic paite fufficiant. Caput folutiuumquidero do£itinaaitislogiC5e po ftulauit : compofitiuum autem gcneratio,& fabncatio logicorum inftrumcntotum ; id- co videraus Arift jtelcm & priotes, c culrate. inftrumenta fabricari inlogica» quum folus Philofophus inflrumeta ipfj fabricet,quan- doad rcrum fcientiaadipifceiidamdcmor!- ftratione'-.ac fifllcnifmos ibtmat: logicus Yeibnonfabricat :quia nuilu fyllogifmum facit , fedmodum tantumnaodo fabncandi 1 1 X. de mceptate LtgicA particukrifr Lterav«bpars,qua: particuhtis, fea- tradiL; docet igitur.non gencratj fed Philo ponuntur; akerum eft Imhw» partis neccl- fitasireliquumvcrb eius diuifio in partes, earumqi numeriw.ac difpofitio. Primu cjui- Duim dcmdubitare a liquis P oflet } &fufpicarj,par . tem hanc non cfTc necevTanam,fcd potms !u peruacaiieam.quum in fola commum partc abfoluLtota&cultas logica Vl deatur; pott- quata 69 deNaturaLogicse, Lib. II. 70 nuamervimdcnomine,ac dcvcrbofcrmo- A nemfecit Ariftocelcs, & ex Im cnunciatio- j, cm , ac demumex enunciatiombu» iyllo- eifmum, omniaq; logicainftrumenta con- irituit, nulia videtur compofitio logica cor» /icieranda relinqui, quum pr*ter illas tres rr.emoratas quartaintelleetus opcrationon detui.&tora ratiocinandi, ac quouis modo difcurrendi ratioin Pnorib. Analyticistra- Afciuifi* ditalic. Ad hocnihil video ab alijs refpon- m«. deti, nifiquodperfcctaeuiufquerei cogni- B tio tunc habecur,quando non folutn gemis, fed&lpecics omnes.qujfub eo funt, cogno uetimus : quumigicur in prioribus Analy- ticis deiyllogifmo, ac dcomni argumentan di ratiorieagatur , alia quidem opeiario in- tellectus praeter argumencacione, & difcur- fum nnn relinquicur , tamcn diucrfx lyllo- gifini ipecies relinquuncur, quibus ignora- tis plenam fyllogifmi cognicionemnon ha- bemus: idco de his agere poft libros Prio- C res Analycicos neceifarium fuit.vidclicet de i) Uogifmo demonftratiuo, de Diakftieo,& dt Sophiftico, dequibus ttibus fpeciebus agh Ariftotel.in tribus fequentibus libris, ne.upe Pofterior- Analytic,Topic.& Elench. C»fruti*. Sophifticorum . Hacc refponlio.etfi in ea o- mnes confcntire videntur, recipienda non eft: quodenimdicunt, perfcctam rei noti- tiarrttunchabeti.qunndo non (olum genus, fed & fpccics eius ornnes nofeantur, verum D quidem eft, fed logicae aptaunon poteft; & qui id faciunc, eo dicto abutiitur : quoniam " illistantumdifciplinis conuenit, qua: nil a- liud,quamcognitioneniqua;runt, cuiufmo di funt fola: conteplatiua: : in his cnim per- fcttam fcientiaru haberc nonpofI"umus,nifi & genus, &fpecies cius omnes cognofca- mus: fed in illis.quiencm cognitionem , fed operationcm pro imchabent, & cognitio- nemnon propter ie.fed propter operario- E nem quxrunt, rano i!ia locum nonhabct: quia eognitioin hisnon omnino exquifita requiritur.fed tanta, qunnta ad piopofitum fincroancquendumfatisfit : idcircofi con. tiiijat vc cognitiogcneris ad operationem fufficiai. admkta qutdem eam non ciTe per- fccram fc:tntiam (ine cognitionc fpccieiii, attamen dicam,notitiam fpecicrum non rc- quin.&fupcruacaneam eile, fiad operatio. tiktitttrt. nemnoaeonferat. Refponfio-igitur.quaj cx F eognicionefumicur. recranoneft; qiitimex. eperacione potius fumenda fit , & ex vfu i- piius fyllogifmi : dc co namq; agitur inpri- oribus Analyticis tanquaindc inftrumcnto, quoadverum i falfo difcemedtim vrarour: proptereaoftcndcndum eft, inftru.nentum inudadhucnonercaptum,& idomumad Uiwcvfum.& adhunc fincm , oiii dc fpecie- bus eius iu logica diiferatur: ilc enim liuiu» paitislogicc.qujalioquifupcniacua, &in- utiliscUct, nccctfitas cgregiedemonftrai c- tur . Nos itaq; vt melioi em reiponfione ad- inucniainus.rcm hanc in artibus confidcrc- mus, quibus fimilem elle natura logicae de- clarauimus ; ilc cnnn fenfilium rerum exem plofaciliu:. ei, qui fola mence comprchcn- dutui,pcrcipeicpoteiimus . Arcium igitur, quc maccrialiaopeia efficiuncvt inmumen ca nobi5 ad varios vfus inferuientia, aliqua: funt, qu2e inftrumcntum ita rude producat, vt nifi ab aliaarcc e^poliacur.S: aptius ad v- fuia reddatur,nondum eo vti poffimus , fed inepcum prorfus, & jnutile lit : patct hoc in illisartibus,quasit3lanacIaborand»vetfan- tur,vt ex ea veftes fiant,quibus humanacor- pora openantur: quzdam cnimarslanaex- purgat,alia net,aliatexit,&pannufacit, qui adhuc ineptus eft.nifi alijs artibus expoiien dus,& magis elaborandustradaturitandem quuprorliis cft expolitus.eo indui nonpof- fumus.nifi futori, qui velicm faciaccum ttt damus:pannum itaque,qui vfum nimis am- m plum, 6c eonjmunem habcbac (ad plucima enimveftium genera, adplurimos diuerfo- rumhominum fcoposaptus erat) futor co- ardac, ac reftringit, & proprium huiusho- minis indumrntum facicns ita vfui proxi- mum id inftrumcntum rcddk.Hoc enim in rebuslogicispcv quandam fimilitudinein- ipicere poflumusjquauis enim longe diuer- (a Cu logicocum inftrumcntorumnatuta, St conditio.vtforcairealicui videri poftit, non reftc hsnc comparationem fieri: camentalc quidda in his euenir, qualeinarce faflisin- lirumetis confidcrauimus: los;ica entm in- flrumentum fabncat , quo \ccumafallo di- fcecnamus , quod quidcm inftrcimcncumeft fyllogifmus ^etcnimnominefyllogifmialia omniainftrumenta logica comprehcndun- tur) hic quatcnus in pnoribus Analyticis fa bticatur.eftadhuc rudis, 5: abvfu remotus: quare oportuit ipfum in alijs fcquentjbus libris magis elaborari,& vftii idoneum, at- queaptum reddi : nunquam enim fyllogi- fmo tali vcimur , qualcm in prioribus Ana- lyticis difcimus,& fabricamus, nempe (icn- plici illa , ac nuda forma fine vllamaceria: fcd femperinaliqua maceria iyllogifmu for mamus,& propter aliquefinero : qutiigictir diucifi fint fcopi.ac fines ratiocinantium,& pro finiu diucriitatematerias quoq; diuer- fas accipere oporteat ; ideo docenduomni- no erat,qu| matei ia ad hunc fcopuattingen dum requiratur,& qua: ad illum : vt pro oe- cafionc, & opportunitatediuerfas fyllogif- morumfpccies fabricare fcirtmus; aliame- aimmatcriamfumefcdifputanti conuenit» c i Iacobi Zabarelk Patauini ntrjk ds «k- mero {ibnru 71 aliam demonftrsnti: quetnadtnodiim ettam A in aitt futoria aliud panni gcnus pio tcgis vcfte.aliud proruftico fumcndum eft : & a- luid procrunbus, aliud piovenne, ac pc- tlorcoperieudis : hasq; omnes differentia» bonum futoicm noife opoitet,vt fingulit Tcopis fciat propnas, & conuenientes mate- rias accommodare Ratione ttaque a fine,& abvfu defumpta ncceliariae fueium ad lo- gicam perficiendam aitcs logica: particu- lares : quia in fok communi pnrte tudc no B bis traditur inftrumentum , 5c nim;s ab vfu rcmotum„proinde nos parum iuuans ad re. rum cognitionem conkquendarri, Caput II. dePartibusLogic& partkuUris. SEd hacc omnia naanifeftiora reddcntur, fi harum pattium numcium dcclarauc- limus: dehoc nonvidentui interpr.etes A- C riftorelis confentire. nam pktiimi dicerefo lenteas cfietres; aitem dcmoriftrandi , qua: .jnpofterioribus Analytkis traditur ; Djak 'aicam^uffiinTopicis^&Sophifticam.qua: iniibro Eienchorum fophifticorum . Sim- plicius autemin praefanonc libri Catego- liarumRiictovicam adijcicns quatuor ipfas facit.SedAmmoniuseodeminlficoPoctica quoque ijs annumerare vidctur, cui videtur aflentire Auerr. qui fokt qutnque artes lo. D gieas.nominare, prsfertim infinefui proa; mijin primum bbrum Pofteiior. Analytic. rbi apertcJcRhctoricani.ck Poeticam cxpti mit, & harum mter fc comparationcmfaci- ens, dicit artem demonftrandi ad alias qua- tuor eam habete rationem, quam dominus habetad kruos,& finisad ea, ctuae funtante fine. Nobis hatin re difficiiis>& ardua con- templatio proponitur, prasicrtim derdua- bus poftremis,. Rhetorica, atquc Poerica:; E qubdenimtresillae, qusein Organoconti nentur,fint pai tes logkse, facile erit demon ftrare.quumid nemo vnqtiam negaucrit:de Bhetorica verb difficjlius,.quandoqtsidcm illud compluribus incognicum fuit : fed dc Poetica diffictllimum, quum ars illavix ad: logicareducipoflevideatur: qua de reuos illa diecmus , quac in mentemvenitcpotuc- runt.qtutm nihil abaiijs diciurmaut fctiptu inuenetiraus . Hunc autem ordinem ferua- bimus, prius quide de tribus illis partibtts loqucmur , in quibus manifeftior res eft , & cflenderaus , quomodo fint partes logics, & quemodo fub libris pcioribus Analyticis veluti fpedes fub genere,fcu filiae fub com- muni matre contineatur : quomodo Philo- fophise infttumeta fint;& quomodo demon fttandiari aliaitt ei©mina,ac finis fit, & quae. 72 fingulatum fcdes efle debeat : dcindc vcrb- hac omnia in duabus ieliquis,Rheiorica,& Poetica, inqnibus maioi difficultas mift, coufidcrabimus. Cafut X. de Aitisr>emonjlr(it'tH&,& D:xUctic4,& Sopbtftu* ytUiuttc^ IAm in prxcedentiSus dedaratum cft,t- niuerfani Philo bphia tam acliua , quasv contcmplatiiiam in co^nuione vetiaircutn eotamendifciimine, qubd contcmplatiua foiam cognitioneroquaEiit.camquc fibi fi-. ncm propenit : aftiua vetb cogn^tinncm non propter le, fed propter actionem : quia ipfiusfinisnoneftfcire.fcdagerc. Nos au- tem rerum cognitione indagantes non pof- fumusftatim pcrfeiftam fcientiam adipifci, fed poftquam multum opeias, ac muhum temporis in fpcculatione confumpfcrtmuE: quando etaim nati fumus , anima noftra cft veluti tabella, in qua mhileft defcriptum, vt in tcrtio hbroDc Ammadocuit Anftote- ks: omniuna itaq; teium ignari, oinmsque cognitionis expcrtes nafcimui, quo fit, vt a fumma ignoiantia ad fumma fcientiam , & ab extrcmo(vtdicitur) adextremum tranfi- refinemedijs nequeamus:quarc rude ptius, & craffam notitiam accipiamus necelVeeft, quiim perfcclam ici fcientiam colequamui: talemmethoduminlibtis fuis Aiiflotelcm feiuafie compcrtmus, vt nos ad rerum fcien tiam duceret : quamuis enim dcmonftratio perfectam rei fcicntiam pariat.tamcn Anfto telcsno ftatimad tei.qua: quxiitur, demon ftrationcm accedit; hocenim argumctatio- nis genus quum intima rei penetrct, ctiffui- leintelleaueft; & magisobkurum.arq; ie- conditum, quam vt animus noftcr illud ita tim iecipereA compiehendete queat : pri- mo lgitui ioco Ariftoteles aiiorum fenten- tias inmcdutmadduceie, &expendcte fo- litus cfti poftea leuioribus, & facilioribui araumentisveritatem declararceiuf que o- pinionem aiiquam in animis nofttis impn- mete: demu demonftratione vti , per qttarn ccita fcientia potiamur. Vndc colligimus, trcs efTe diuerfos fyllogifmi vfus, promde trcs oriti artcslogicas part,iculares,qus his tribus vfibus accommodare fyllogifmu do- centsprimaeft Sophiitica.fecunda Diakfti- ca.teitiaDemonfttatiua; dum enim ahoiu fentcntias perpendimus , neccflaria cft no- bis cognitio artis Sophiftica:, per quam ea. ptiofa^c failacia aliorum argumenta depte hcndamus.ac foluamus; quemadmodum e- nim, fialicui iterfacienti impedimcnta aii- quaobijcercntur, quse pergereprohiberet, is pro> ] 1 dt/non timc 73 j s progrcdinon pofler,nifi priiis illa ifnped, ment.iTiniOuerentui ; ita in ipfa cognitionis via non pofuiraus ad vcritatis inueftigatio- nemprocedcre, nifi priiisalioru cauillatio- fies, qi:.cnosinerroiem duccre:, foluanuis, ac rctellainus : aliquam igitur elfe opcutuit Jogicam aitem, qua: doccret , qnot niodis poifitaUquis fyllogifrao 3d dccipiendu vti, nou qaidcm vt emimodi fallacijs vtamur, fed vt vtetibus alijs eas lbiuere, & nos ipfos "piXlM D>* tu "' ' d,,i,nis : ■ Sc£ ]uitur fecuado locovfus U$.(*. * rI ' s DJaleclicaB, qua; probabilibus arsju- jncntisquodiibet problema confirmare*clo cct: liuiulinodi enira rstiones faciles,acpo- pulares funt,& opinionem quandam iuani- ' >fr. mo gignunt rei poftea demonftranda:, no- ftrurnq. animum prazparam ad vim dcmon- ftiJiior.is, quaefirmam rei fcicntiam patiat, pcicipiendam. Jdco poftrcmus oroniura eft vfuidemosftrarionis.qua;, quumcaufas rei fciutetur,difScjlior intellectu eft; Je hac lo- quitur Ariftotetes in pofteriorib.Analycvbi doccLquomodofyllogifmortenduni fit ad fcientia rerum ailequenjjm . Contingit au- tem quandoq; yel propternoftram imbecil lkate,qui caulaspenctrarcnequeamus, vel proptcr fubiecta; materia: conditione, qiue demonftrationis capax non cft.vt demon- ftrar.ionc vrt no polTtmus; ideo tunc rationi- biisprobabiiib.vtimur.quaedcmonftratio- nisvicesgerunt.quumnullaemcaciorrario tatrui qucat, itaq» dnplex eft Diakaka-fa- cultatu vtilitasiaut cnim dcmonfttationis locum tenet, aut animu praiparat ad fcquen .tcmdemonftrationempercipicndam. Alias quoq; ciufdem vtilitates cbmemorat Arifto te.es is cap.2. lib.i. Topic. fcd nos eius tan- tum..quepra:cjpu.-,eft l mentior!cni fecinms, qua tacultasiila ad fcientias.Sc ad co*nitio. ne:n adipifcendam confert . H;tc igt&r ftft ratio, curAriftoteles r oft logica: Mrtevni- uerlalemtreshaspaickuiarislo gkaJ naires r^^^^e^.^l-cetvtnosdoce/cttres illosdiuerfos fyJfegifmivfaii, quiadreruni cognitioncm confcqucndam pertinent. de Natura Logicae, Lib. II. 74 Caput XI, detriummemoratarum artmm differentia. HAE trcsdifciplina: qubd p.mes lo»i «emt,manifeft U m dkt&kuU nam- q«ab aite communi fum.t comrmtne ,1- ^d genus, communem illarri fyllogifmi for mam,3c docet.cui mareriarappHcalnda fir vt Siimusadlcicnnamparien^ , > i\, _ "enditmatetiam necelTarj nir CUe,ncmpeseceiiana^ p , A decl3rat Anftoteles in lib.r. poftcrior. Ana- lycic. Dialeciicus verb fyllogifmu ad alium htkm diriges^ i adTdifputandurarVel ad o- piuionem quandam inanimo geBciandam, inateria^prob.ibili forma fyllogifrai aptar, nonpcnirusvera; J acneceilaiij;,lbdpartici- pi vcri.&falfi: talis enim matcria taji fcopo conucnicn.scV accomo J.rta eft. Dcmura So- Dhifta fyllogifino «ivoicusa-J decipiciidii, iumitmatciijfalfjm. Prcptciea omnes, cui £ /■ - B harumtrmm artium differetiam declarare uLrVb V- volunt, cam ex folamatcria d.fumere foliti v cx dijiin- funt, diccntcs dcmonllratorcmvfi roatcriii»'" 1 ^- fummcvcra.dcceptorcomninoralfa.Diale- fticuraverb medium materia contingentc, qua: particeps eftveii,& falfi.Sed ineo decc DitftnntU pti lunt.qubd iecandariamdiffcrcatiaad- ducentes primariampra:termifcrunt,qua; a fl*- fine.noHaliunJe, peiendaeft. dcmonftrator me,,d ' teii - enim a Dialeitico, cca cauillatore diftin- C guitunquia fcientiam qujerit.qua: neutrius illorumfinisefti ita cauillatorab alijs duo- • busdillidct:quia dccipeic vult;fic etia Dia- le£ticus,quia vuk difputarc, &vtramqi par- .temtucripoflevel proptervictoria.velpro- pier opimonem quandam in animoproba- bihbus argumetis generan Jam. Hoc difcri- niinelisetresarces perpetub difcrcpant, fed non perpetub in materia, nihil cmm prohi- bct,quominus. Dialecticus inmateria necef- D Taria argumetetur cam ftimens vtprobabi- lem. Cauillatorverononfemperinmateria peccat.fed quandoq; ctiam informa, & pro fyllogifmo paralogifmum tacit verisvtens prop ofit ion i b us, n on fal fis. Hoc i d em in ar- Artu difti* tib i us omnibus eucnit.quibus fimilem in eo z'"""' ,r P r  "'" ex didifciplinadifcrimen prrcipuum ex fine ""• fumjtur.quod in fcientijs cotemplatiuis fti- E miiurafubieclojviflcmus enimplurcsartes- eandem materiam habere, tamen ad diuer- fos fines dirigj; quia tota talium difciplina- rumnaturain ipfo fine conftitutaeft, non itt raatcria,nifiljfcrri,negamus camen in a'rtis logi- Cv tiaditione,cV doclnna libros Topicos po ftcrioribus Analyticis cffe antcponcndos. Caput XIII. de Rbetonc>:,6' ffff- ■tica,quodpbilofopl}'u contem- flatim ihjlrmtient» nonfint. DKarte quidcm Dcmonftiatiua, deDia 1 Pittictt funt tnltf. leelica.ac dc Sophiftica facis ca fint, qua: haclenus didia funt; nunc ad duas rch- quas, Rhetorica, atq; Poeticamtranfeamus, qux maiorem nobis difficultatem, aclabo- rein pisbitura: func; quomodo enim partes Iogica:,& philofophix inftrumenta iint.nc- C mo hadlenus declarauit.Quum itaque onus hocnobis integtii relielum fit, nitcmur hu- iufce reivcritatemratiqoe.duce perueftiga- re. Has duas facukates certuni cft in fecun. R.hiittinQ. dis notionifaus verfari.vc cuilibet eas legen- ti manifcftum cffe poteft : vnde colligimus, easeife in(liumentalcs:a!ias enim demon- fttauimus.fccundas notiones per fe cOEnitu dignas non efte.led foluin vc infti umcnta ad aliquidaliud conferctiajliuc tamcad oftcn- dendumeaslsgicaseirc nonfufricit, quum etiam Grammanea in fecundis notionifaas vcrfetur.S: fit inftrumentalis quedam facul- tas^&adphilofophiaiTivcihs, nec tamen lo- gicaeparsfit:quia non docct rariociaandi, & avgumcnondi rationcm, fed folam tocu- tioms deccntiaik ornatu: vnde fermocina- lisfacuhasvocarifalct. At iogica, 5; qua:li- bet e:us pars e!t difeiplina ratiohalis, no fer mocmalis^ piopferea declarandu nobiseft, quoinodo Rhetoiica &Poctica lint rationa- lc5,& in vfu argume ntationis vcrfencur; hoc enim omnino olfcnjcnduin cft, ii pancslo- gic^eefl"edebeat;tiam ii cffent (crmocinaLs, Vt alij putant , nulla ratione noininc los;ic;e participaret . Sed vt iu re aidua ordinatc^p- grcdiamur.fV a notioiibus ac faciliorife.ot- diamur, hunc ordineferuabimus . primtim declavabimus.ad quid duxha: tacultares v- tiles fint.c\ anvniuci ia;PhilofopIii;-c,,in ali- cuius tantiim paitis inftiumenta lint appel- landae; deinde quomodo fub logicat anqua partes reducantur coniiderabimu^; fV quo- modo hae quoqueferua:, ac miniftra: dican- turartis demonftratiua:,vt Auerroesait: dc- mum ratione afferemus, cur lix dui non m to volumine locetur.qiiod Oiganu dicitur, fedabalijslogicac partib.difiunae alibi rc- ponantur, & quifnani Cit idoneus carij ioctw « 4 79 lacobi ZabarellasSatauini so jrj*.f»_» inueftigabimns. Inpnrais illnd ■ ■« oue compcrtum efle deb et.cas i awcrfo ph.  ' phi_e parte melius, ac faci- liiis inteiiigendam.fatisigitur demonftratii eft,Rheroricam & Poeticam moralis difci- plms ipftrumema no cik: quia neq; ad eius cognitionem conferunt.neq; ad actionem. dum : dicit ibj , prxcer cognitionem mora- lis difciplin.x, qua! vniucrfalium eft, alte- ram rcquiri cogmtionem paiticularem ex. tra libios moraks.fi bona actio fequi debe- at: in libris cnim moralibus, ficuti in quali- bet difciplina docente, no alia prcecepta tra duntur, quam vniucrfalia, & conclufiones yniueriaks pcv fyilogifijios vniuerfaks col- ligunctinfed niii pofcbillara vniuerfalcm co- gnitioncm, quam in libris de Moribus ac- B cepimus, alteram particulaiem per fyllo- gifmum particulaiem habeainus, nondum benc agimus : opoitct cnim vt conclufio v- Biuerfalisin libris deMoribus colkcla, fiat pofteamaior piopolitio lyliogifini paiticu Jaris, cui minorem particularem adijcien- doftatim particularcm conclufionem col- ligimui, cuius cognitionem ftatim affioie- quitur : vt ii in libris deMoribus didicimus -1- — -.._-__ _ , _. ,^,,_j _,_. lumjiuiuimii jiil ci n genna,quos vci rttllto- intemperanter agere malurncUe, & cibus C teks , vel alms aliquis fcripferit; ad quam fuauis nobis comcdcndus offiT^r itr. nnnt. ^ri;nif:-sr. j^™ r. i _.._:.__ _-_ . Capfft X V. qui>dRbetorica&Poe- tica folius ciujlts difciplhu in- firumcnta fira,& quo- modo, RElinquitur fola ciuilis pars,fiiius opor tct inftrumenta elTe has duas faculta- tcs, ii philofophiac inftrumenta appcll.ui debcant; hocigiturquomodofeliabc.it dc- clarcmus. Inciuili fhculrate, ficitti etiam in morali , duo coniiderari poftiint, cogni- tio Sc aftio : cognitio confiftit in politico- rumlibrorum intelligcntia.quosvcl Atifto f-^l^L- nal -I: . 1 : -_ r . - ialeiticam & Rhetoricam : ergo docet ra- tioncm perfuadendi tam bonum,quam ma- Gor^iadicit, Rhetorica: aitis vfum in ciui tate non efic alia rationcadni ittcndii, quam vtanimos ciuium bonos, ac iuftos reddati dcindc in finc eiufdemlibri inquit , qui ali- tctvtitur arte Rhctorica, quara vt animos ciuiummeliores faciat, is non veraRhcto- rica vtttur , fcd adularoi ia quadarn arte. I demdcPoeticadicendueft.eius enim fco- pus ruturalisefl vtilitas , & monim coitc- £tio, Bcaflectioiium purgacio: icd adiecta cftctiam delectatio, vt hoimncs ad hancv- tilitatern pcrcipicndam alliccrentur : idco rectc poeta dixit. [£f prodtjft W««t , & dele- S„rc |Mt_rj quod ita intelligcndum eft, Vt prccipuc fpecUtur vtiiitas, delcctatio fecun darib,3c proptcr vtilitatem, non propter fe» Q_upniamautein in poematibus dcleitatid cumvtiHtate eftcommifcenda, hinc tactum eft.vt mulnartcPoeticaabtitcntes, poema. cm lum :itan; fi ciuilishomo bcJniratcm , 11011 D ta companerenc , qua: dcleu.it lonem aisiqs ' . . . . ,1 1 ! „.v i.Iii vil. prauitatem ciuium quajrit , Rhctonca eitts inftiumentu dici non ^otcft, quum vcramqi perfuader.e apca fir. fimilner neq; arsPoeci- cajnullus enimalius clTevidctur poematum fcopus.quam dele£tatio,qu»raab onmibus proptct valuptatcm lcgantur, & audiantui: iaab ali.jua citcumfcrutur pocrnata ita ob- fccetia, \t mores maxime depiau.ire queant, tantum abeftvt dcpiauatos corvigant : pro- pterea Plato in librisdc Republ. Puttasvt moium cotruptbtcs,* ciuitate rcpellit, St a- ccrnnie in cos inuehitui. Refponfioad lucc cx iplis Platonc & Anftorelc lumirur : nam Ariitoteles in pviucipiolibr.i. Rhctoncorii, dicit Rhetoiica aptam quidem etre pctfua- Fiiii* Rheie- dcretam bonum, qtiam malum ; pvoprium ncxeiih»- tamcn _ & germanuiu cius finein elfe iufta KHjerfrA- p {( f ul( i erCiaoH jniufta; ea narnquc eft Rhe- toricx artis narura.vt, (imulatque conftitu- ta eft.cavti poffiraus & ad bonum,& ad ma- lum; htec enira eft conditio abca infcpara-) bilis, quarnuis inuenta fit proptet bonum, nonpiopter malumjquod idem jnquit A- riftotelcs in alijs multis boniseuenire; v t in corporis robore,infamtate,& in diuic ijs: bo na enim funt,& bonum finem refpiciunt, ea tamen eft ipforumnatura.vc inmalum quo- que vfum vcrti poffin; j fai} eiuns vti poffu- vllavtiiitatc prjsbetent; hi namq; adulteii- »i poeta;prastermirfo pncipuo huius - rtl *^ fcopo fecundanum folum icfpkiunt, qud per fe, &fine altero qujei endus non eflet. Hkc fu« Platonis opinio, qui in libris dc P Rcpubl. Poetas v^aaorum corruptorcs a ci- uitatc reijcicndos eftcvoluiti contirivcib la I Sympofio eos laudibus ad cxlum fert, & I prudentia:, acvirtutum genitoves appcllat: - ! C quum igitur diccndum non Citjtantum phi- Jofoph-i ilbiaduerfari, fateii opoitet eurti 1 deveris poetis Joqui, dumeosvocat vittu- tutn genitores: bi namq; vtilitatem fpe£U- ' torumquaerenreSjCQrumanimos bonis mo.' iibus,Scvirtutibus imbuunti vbiverb in eo«/ inuehitur, Scaciuitate pellit, dcfa!fis poe-' tisloquitur,qui aitc Poetica abututm,di!irri( folam deleaationcfine vlla vtilitate relpi- ctuat.moresqucauditorumcorrumputvt. 1-j F demfignificauit Arifiotel. inlibcllo deartc 1'oetica in definitioneTragu-dic.duni dixit {Tretgccdia efl imiutio nElionw iliujiris pcr mijt- rkordum , Cr memm hutufinodi pcrtttrb.itionci ^jjc^ani] exp nmit enim fineui,& fcopuTtaij gcedix ijs vetbis [ hnlufmodi persnrli^iionct p »r^»«j]quemadmodum autem Tiagccdie^ ita Scalioium poemacum lcopus clt afrc- ftionci aojiDipurgatc, _*_aor,s .oirigetc. Aa de N atura jLomcae, Ad hur>c igiMir finem quum & arsPoetica, A &jrsRhetorica dirigantur, retfe diclu eft, eas clfe infhumenca,quibus homo cimlis v- dtui ad ciues bonos cfliciendos. £ lh>. rr. 8ff C,f/>«f XVI quhd Rbetorica & Poe- tka fint partes Logiaz. RHetoric.m & Poeticam effc inftrumen- taplli[ofophia:,S. cuiufnampartis in ' - r- • — ■ _.u._, uuui tertum queiiaam lyllotJilmi v- ft.umentalintofteiidimus:a.noi.dum ma- B fum ; fumit cnim cx Prioribus Analvticis fiifcftumeft.eas ellc Dartes loo-ica: : nam f7 fi.)U,T,T m ..™ _.. ^ 1- _. . I* - — ■ - ■ • - . -..... • " " (. nifcftum eft, eas ellc partes logica: : nam fi dtfcipiinain aliqtiam elfe inftrumcntaltm confter, non continuo feqtfitur camloiri- camcftc. Hocigitur, quoda ncmincadhuc bcne intellc&um fuir, effa nobis cutn dili- gcntia declarandum . Iam abunde docui- inus.quid fitlogica, &.-quaefit ipfiusnatu. ra:docet anim rariocinari, &difcurrcrea tHUi noto ad ignotum : ideo di£raeft^j>-wi*,tan Caput XVII. quomodoRbetoric&fit- pars Logic&, & in quo differat a Dialeclica. RHetorica: fa.ultatis natura in eo eft conftituta, vt doccat iu omni re pro- poiita omnia argumenta ad perftiadendum idonea excogitarc, & inuenire: ergo fi Dia- leftica uoalia rationeeftparslogicse, quam quia docet certum quei.dam fylloc. jfrni v- fyllogtfmum , eumquc applicat ad difpu- tandum inomni materia : lic& ats demon- ftrandi, quia docer alium quendam fyllogi- fmi vfum:docet enim, quomodo inmatcria nccelfaria fcicntiam pan.it; eademprorfus ratione etiam Rhctortca eftaliapars logice: quia docet alium qucnda fyllogilmi vliim, nempe quomodo per Ij-Ilogifaium materia; ciuili applicatum perfuadeamus alijs quic- »T" . = . " ,. " — ,-.,-»._- ^ju,,, dppucatum periuaaeamus ali/s qmc 4*»n»: quam 3 ranone, &difcurfti, nontanquam C quid volttcrimu.. Suntieitur ha. omnesve «BJtiM- aboratione:&:]IIi redlcfaciunt.oui pam Ha- li.ti f... „-_... s. ,:..rj ?_.. - Mtnt. aboratione:*: illi recie faciunt,qui eam Ra- tionalc;_ivoC3nt,& diftinguunt a fermoci- nafibus difciplinis.cuiufmodi eft Gramina- rica: in erroretamenfunt, dumRhetoricam & Focticam intcr fermocinales collocant, qunm fint potius rstionaks, & partes logi- tx; quod quidem de ipfa Rhetoi ica ita per- _picuurnell,vtmiranJumpiofe_t6 fit, quo- modo viiiin hac facultate verl.1ti.I1mi hac lutiforores, & eiufdcm matris filia:, cicqua fumunt finguL-e communem illam ar«ru- mentationis formam , eamque adftatutum cuique fTnem dirigcndo, & conuenientima tcriiaptadoitaatsjumrntationibusvti do- ccnt . Quifque igitur fan_e menttsrem hanc diligenter confiderans, nonnegabit Rheto- ficampartemlogica: eue:namqui hoc in- ncietur, dcbct eadem ratione inficiari ar- i rr , ^ ■ . —""'"»- "«"«!■ aeoet caaem ratione inhcian ar- n relapfi fint De Poetica yero ita obfcu- D tem demonftrand^Dialefticam, & fophi . lumeft, 5.cxplicatti difticile , vt equidem c\cufandosomneseiVe cenfeam, quodhoc cognofcere non pottterunt. Qtiiun igitur demonftrandtima nobis fit, has duas facul- tatese-Tetationales.in memoriam rcuocan- dum cft id, quod paulo antc docuimus, to- tamlogicamin duas prmcipcs partes fcca- riivnam communcm, & vniuerfafem, al- teram veroparticulaiem, quarum vrraquc vooirur logica : quia norlnam ratiocinan- «ji.acdifcutrenditradit; pars enim vniuer- fahs docet ipfam ratiocination.s formam; particularis veredocet diuerfos eius vftis, Vt ad alium & alium fcopum difcuifti vti vo- Ientes rci.imus cui materi^, id eft, quibus propofitiohibusca fbrma applicanda flt, i- Plasq;propoutioncs,qu.3ndo opus fticrrt '"^"'^''^^^P^mptu habcamus. In ES«f '"^'"P-^i^lan locanda:.funt Rheto *"J l -'J{- ricaStPo.-tica d . ( h,„ , " j r mo »°' «."««.uidcm inorationibusadmit. uer.al, formam argumemationis fu.ncntcs doccntcettun_quendam e.usvfum perap. P icar.or,^ a ccrtnm matemra: f J_ & Sor "i rc proDOIita rationcs excogitare: locis quoq; atgumcntorum ijfdem vtuntur; idcir co RhetoticaluperuacaneaeirevidetLir.qufi DialctTica eandem operam praeitct : poteft cniinoraioraigutnentis DialccTicis peifua- dercquicquid vuitjqubd fi ha:c vocatur ars oraroria, innomiuibus lolummodo dilcn- mcn eftitaquenon crit Rhctorica alialogi- cx pars practerillas tres iam declaratas.qmT 8« A RhetoricaacTionem; DialedTieus enim argu mentaturvtille, quiaudit, ahquid cogno- kat.&credat.nonvtagat; oratorverbvc au- ▼itoie? aliquid agant : nam DialetTicus fyl- logifmus inftiumeritum cogmtionis cit ,o- , ratoriusverb atlionis.quo rit,vt orator ptc- ter af gumcnta ornatum quoquc locutionis adhibeat, quod DiaictTiCus nonfacit : nou vultenim DiaiecTicus aduerfarium oratio- ne ad agendum compellere,fed \ claliquam B rei opinioncm raanimum eius inprimercar gumentando, velipfumvincere,vcnegueat^ refpondeTe.quod fimplici fyllogifmo facitjj Sedquadovoiumusalicui perTuadere vca--' liquid agat.maiore eflicacitatem argumea- tationi addereoportet,idcircc ornatiore o-jj rationevtimur, vtauduores libctius audiat»"|j & eaaudiendi deletTanone faciluis pfuafio-a nem recipiant : ob candem caufam animad-J ucrtit orator.vt omnia miflafaciat, qu* au- jftiormn o- reiufaaDialetTicancn diitinauatur. Com- C ditoribustzrito, acfaftidio eiTe poflint ; id- Csafl , i t u r. Ha:c fu nt, qu 3; d c Gm i 1 it ud ine , a c d i ffi- niilitudinc harura duarum aitium ab alijs ditTa inucnio: nerao tamcn iiarum art:u:ii r)aturara,ac difTcrctiam cognouit; qitaedam enitn (ecundaria in mediura aftcrunt,& pn- matiam difTcrtntiara praetermittunt, qaa: non aliunde.qtiameA fineftimendaeft, eam poftea reliquae omncs confequiintur. £*o i- gitur difcrimcn in hoc. puto efie conttitu- cuin.qaodDialccTiiacognkioiKinicfpicit, frin. notafitiudicibus,& concefia etiam ab ad uerfario : nam fi aduerfariusfaflum homi cidium negct, maioxcm adtnittit, in qur, nt^ cft pofita vlla altcrcatio : fed negat mir.ore ideo foiaminor ab oiatore pronuntiatur, S coiroboiatur; qubdfifactu confiieatur ad- uerfarius, iufte camen facfum dicat;minoiput XIIX. Confirmatio corum, qtu dtfufunt,per e,t,qu.: dsatntur ai Anflot. in prtmo Uko Kbe- tpricorum. HAec omnia.que de Rbctorica diximus, comprobati poflunttcftimonio.&au- thontatc Ariftotelis in piimo Hbro Rhe- toricorum, vbi & fimiljtudincm, & diifi- rnilitudinemnotatintcrRlirroiJcam.&Dia ,„ i.i •«iiiiuaincmnotatintcrRhetoiicam &Di, rerummukam babeat expcnentiam: mhac B leaicam rationemater.a:, di m d c t man i-nim maFCna ijOtliliminn vprfirur - ni..-. „ „- , "-juumuiui enim materia potiiTimum verfatur ; quia o- mnes caufarum ftatus in hac materia confi- ftuntjin hac conclufiones omnes ad demon fttandum proponuntur.qusrc ex eadera ma teria propofitioncs quoque, & argumcnta. fumunrur. Hac igitur ditferentia coniiitu. ta inrereas duas faculcates , qubd vna co- enitionem refpicit.altera adlioncm, manife ftumcft, ex ea vna tanqua ex fonce reliquas omncs deriuari; ea vero prasrcrmiiTa.vt pra:- tcrmitrere aiij vidcotur, difcrimen harurn facultatum nendum cognofci: nam fi quis oinato fetmone, & amplificationibus vtens aliquodn.uurale theorema eomunibusar gurnentts dcmonftraret , non propterea di- ccretur orator.fed potius Dialecricus : qtiia nullam actione refpiceret ; fcopus enim non eiTctnitli.quiaudiunt.agaritaliquid.fedvc intejligant , & cognofcanr; amplificationi barig&ur-A 6mamenti s e ocutioni" i no D ZT A ™^ ioe ^*f(* gica,&ciuili facultate : nam ex logica for. ci « ,l ">>* r iuentcamaDiakftKafeparatc^feddelfci- Iacobi Zabarclk Patauini 92 tionemtommuMmtradidcrir. ^f": A «^^^^^^f^JSSSt ^plncmus ! etfi tatio oratoita, ieucx nne, quanao anjs pcr- IIUHLJM fcUUlll,u>*^.« 1 l*,pKg**th. tcatiaoulio patto admittcrc debemus : ctli enim Aiifloteles antea de earum fimilitudt- •_iepiuradixerat,tamen eas fcmper vt i_uas Domiaauerat.nonvtvnam.&eandemfaeul-- tatem; &mox folius Rhetoncae definitione tradendam proponit, nulli faQaDialccticK mentione- quocirca ea definirio Diaiefli- cara compkcli non deba. Prstcrca licct AriftotelcsiB#tseccdea« parte de foia ca 7- i /* L l" >_ „ ,- tatio orasona, fedcxfine, quandoalijs per- fuadejcvolumusvt aliquid agantincq. dicc rcturDialettkus deomni pcnitus re piopo fita.Se sn omnibus d.fciplinis poflc dilputa- re : nifi etiam in matenaciuili daretur Dia- lectic a difputatio . lllud verb in illa _i- bti inrtld , quando dixitRhetoricamPiaie- „-„ duimr akx efle.qu* verba ptoculdubto 0 r6ipfG' ad fimiiitudmem Ibiam dedarandamab A- DufrBu*. r iftocelc prolata fuere. omnia enim,.]ua. po fteadicuntut, ad folam fimilitudinem per- tincnr r&ipfemet Ariftotelcs mox feiplum deelarat, dum dicit Rhetoricam evTe fimili- tudinem Diakakx, & fubdit ^yt pri*s di- £l H mefi~} fignificans initium libri, vbi cam (tinsfttpo appeliauerat : attsmen hsc vox fi- mul etiadiffimilitudinem notat: quicquid quarenullam aliam fimilitudincm vuit ibi fignifieareAriftoteks, qtiam prnportiona- lervn hxcautcm cum diftimilirudine & di- ucrikatc fcmpcr contun-ta cft. Aiiftotele. autem ipfam difcrepantiam non declarar. quia de fola fimilitudiccloquitur.Vt natu- i-am Rhetorica. declarct : atqui certum eft ea,qu eft Anftotvlis compatatio, qui illo inodo inteHefta incongruaefiet: virgultum euiin ex arbore ma^na non nafcitut, fed ex eadem radicc & arbor magna, & virs*ultum logicae reccnfens nuliam Poeticcc mentio- aem lacit. Ec Ammonius codem in loco, li- cet Pocuca intei iogicas artes nominet, du- bie tamen, & ex aliorum potius , quam ex BfOpria fcntentta loqmtur : nam eius verba hascfutM [& ,ttttliqHfcsl»ni, manalVeieadem igitur.qiiam diximus,ratio- nevcramque logicam efTe oportet , qubd qucmadmodumoratotcs, ita& interlocu- tores cnthymemata, & argumcntationes fa- ciant. Hoc tamen minime verum eft, licetve Ctxfiitttfc rifimileefTevideaturi non enim ex vfu lyllo- gifmi ars logieanominatur, fcd ex rcgula- rumtraditioncadvfum fyllogifmi, & argu- 3 meniationis pcrtinentium; omnes qui dcm fcientta:, Starrcs argumentationibus vtnn- tur.nec proptereafunt parteslogjcs, fed-H- I*fo] um,qu7 de conftruclione , ac de vfu i- pfius fyllogifmi rcgnlas, & przcepta tra- dunt :atverb \t ars tlhetorica artiPoerica, itaorstio poemati propoitione refpondet; oratio qujdem non- cftari logica, fed vfus pottusattis logicae: illa namque eft ars io- gica.quaj deoratione componenda regulas ■ docet : igitur nequepoema cft parslogica:, quum fit vfusartispotius.quara arsj fed ilia, qHxde fcribcndo pocmatc prcteptatradit, & ars Poctica dieitur,reftius, & conuenictv- tiiis pars iogicaeaitis nuncupari poteft . Dc hac itaquc dimcultas integta manet, quo- modo Ingica dici poflit : namRhctorica id- «o logiea eft, quia dcvfu enthymematis, Se cxempli in orationibtts tegulastradit : fed Po«ica nihil docct, quod ad conftruftione, vel ad vfum logieorum inftrumentoru per- t»eat, quumeiusnaturano in argumenta. t ione, fed in imitationc confifiere videatur; qtiamuis tgitur in poematibus argumenta- tiones fiant, ipfatamen ars pocticanulla re- gulamdcargumentationibustradit.fed fo- liim dediuerlbrum hominu moribus, & af- fectionibusimitadis.Qubd verb Ariftoteles dixtm, Poctjca pcius inuenu fuiflc , dciadc Iacobi Zabarellae Patauini frs*. 95 cx ea eduttam efTe Rhctoricam.td dcclocu- tioneintclligendumefiipriusenimpoetash mata locntioncA figtarisvti ccrpcrunt: de- inde oratores hmc cx poeraatibus delunu pferunt.quod lutem ad enthymcrnatum lo- cosAad 3r gumetationesamntt,nihil prot fus*ars Rhetorica a Pocnca fumpiit . quare tiulla adhuc ratio apparet, cur Poetjca pof- Gt logica, vel pars logica; appeliari . Dicam e°o, quid inrc ditricillima inucniic uotue- lim, idqucalijsexpendcndum,5ccoiiigcn- dumreljnquam.Diio funtlogica infhumen ta, fyllogifmus.Jc induclio.quz, dumad a- aiones diriguntur.vocantur enthymema.Si excmplum. dum enim fyllogifmo petfua- dercalicuivalumusvtaliquidagat.alteram cfopofitionemdimittimus,& enthyTaema facimus.vt anteadiaum eft . cxcmplum au- tem eft induftio impcrfeaa, vtAriftotc.es do^uK in fccundolibto Pnorum Analyti — t • 1 * _. _ _. _.__ J j l i _ r_ j-i 1 1 f\ i 9 apt» »d mores hominum corngends*. Pro- tiea ancrcpci i * i — r _■ bus differt.qubd ill* ad coguitionem dirK| gunturs h_c verb, & Rhetorica ad aQiC*| ncm ab ipfa autemRhetotica.quomam p apta ad mores hominum cornge.dos. Pro^ »- - f " £ - nfl g ltjn o„in vfu. At inageid P^d.fir,- pt„ca aliuseft apud oratores , alius apud J M"* hill * fert . ,_fia„ aaioncil _.„,»r/T( -„.™nlnr,,m uftis!nam oratoresvl-r- ao-im"""'* J: _r_ /; n .x iJ poctas exciiiplorum vfus:nam oratores vl-r- boexeinplisvtuntur,poct_ verbnonverbo, fed rc exempla fitla ob oculos fpeaantium ponunt , vt perfuadeant bonos eiTe imitan- dosiprauos autem abhorrcndos, ac fugien- dos: itaq; folum argumentationisaflumptu a poera ptopotiitur non verbis , fed faftis, crjnfcquensautcm ipii auditores, 5s fpeaa- do nihilrefcrtanvetas, anfiaas a-tioncsj mitemur, modo boti„ . ac ftudiof* fint; i* circoqitum Poctica non cognitionerB.M aaionem rcTpiciat , fequitur vt, quauui.srj materia falfa verfetur , iit taracn ao t*| gam,&advfum; prauascnim at"t:onesM gete.&bonasimitatibonum eft, im e « W tac fint,fiue fia^, 1 de Natura Lomcx, Lib. 1 1. 97 Caput XXI qitomedo Rhetmtu &Pee- ticaaddemonflrandi artem dirtgan- tur tanquam adfinem. QV.o oautc Rhetorica & Poeticafer- usefint ai tis demonftrandi , &ad eam i nnem dirigantur , facilc eft often Jeie,fi conceficnmus totara aftiuam phiiofophiam dniui ad concemplattuam ; qua de re non eft in p°xfcntia difputandum , fed fine vlla al. tetcatione conftitiicndum nobis eft,actiuam feltcitatcm tum apud Ariftotelcm, tum apud 1'latonem non elfe vltitnum honiinis finem, fed contemplatiuam , qua: prnftantiftinius finistiominis cft, acfumma eiuspeifcctio,ad quam homo peruenrre non poteft, nifi ani- mum vitiis . ac pcrtuibarionibus abfolurom ac hberum habear.qtrod ei pra?ftat aftiua phi lofophia omtiiahrcmipeiiimenta expurgas, qua: hominem ad cotcmplationem ammutn attollere , & rei um cogninone potiri non fi- nunf. Itaque (i tota aciiua^hilolophta ad contemplatiuam tanquam dominam, 5c tan- quamfinem dingitur, fequmir inftrumrnta quoque actiua: philofuphia: modo quodam dirigiad inftrumentaTonremplatiua: : quo- niam eorum vfus eft propter vfum iftorum; inftrumentum autemommum prxftantifii- mum i &ad fcientiam comparandam proxi- nie conferens eft ipfa demotifirandi ars: ha:c A in quo alij omnes libri logici ordinatim po- fiti funtjha; duat non legiuicur. Hacin re tiuo nobis declarandafunt.alterum ,curIiA > uu.e difciplinae aliis logica: partibus anncctenda: Jion fint; rellquum vero.quiftiam fitpropnus carum locus iefpe£tti hbrorum tam actiu.?, quam conteniplatiua: philofophise. Scien- dum eft tgi tur, quod otnnis difciplina inftru. mentalisillis omnibus,quaruminftrumctiim eft, pra:cedere debet : propterca illa» oames B parteslogica:, qua: cognitionii lnft:u:ncata iunt, viimerfa: philofophiae antepnni Jcbue- runt,fiquidem viiiuerlae philofoplva; i 'ftrti- mentafunt;exhisigiturilludvolumen ru:i- d.Hrin flatum eft,quod fimpliciter , & pefexcellen- d " tiam Organum dicitur,in quo continctur to- ^ ( '/ ta Io°icavniuerfalis,&tres illae particulares ^ a ts{ ' artes^Demonfttatiua, Dialeftica & Sophifti i„in mtt ,,ii, ca : hs namq; om nes cognition;s mftrumen- ta funt: proinde toti philofophia: pt*cedere C debuerunt. Rhstorica vero.atq, Poetica,quu noti fint inftrumenta eognitionis, quare ne- quetotiusphilofophiae^fid exigua? tanriitn eius partis.cui foli inferuwtlt: ldeo neq; fim CurRlrHm- plicitsrOrganaappellari, neque toti phiro-** & , f ,t "" fophis anteponi debuerunt; daraigitur eft H' c f, h ratio,curin co voIumine,quod Organum du , ,. cttur,locatte,& cstens logicat partibus appo fita? nonfuerincQtiodveioadptopriunt ea- rum locum attiuct, certum eft,eas cum tibtis igituradRhetoricam& Poeticam habeteam ^^^P''"?*^ 1 ^?^"™^^^™ rationem, quamfinis ad ea, qua; funtantc fi- nem,& dominus ad feruos:vtenim homines •demonftratione vtendo res contemplari,& earum fcienriam affcqui poffint , vitiapriiis, ck pertuibationcs cxpurgare oportet,quod quidemhomo ciuilis perRhctoricam cV Pof ticamfaeir. Ahudimpenj genus excooitaii non poteft,mca quidem fentetia,quam hoc, ad diSum \uenoi-> tuendum, nifi forte dica- mus, Auerroem illud foliim refpexilTc, quod ^ ars demonftrsndi aliarum omnium logicas partium nobiliffima, ac prsftantiflima eft: ptoinde dommi.at fints rattone habet; quod enim ca:teris omnibus eiufdem generis no. bihtateantecellit,inftardomini , acfinisre- fptdtu eotum omniumhabetifolet. Capv.t XXII. delocoduarumdiftti- rum partium. SEqyjtvr' vtdefede harum duarum fa- culcMumdicamuSjdequa difficultas non P««*a^as„quKdiximus,oiitur:namfive "tid.quodmodo dicebamuj, eat eJTe. w logic*,viderentut aIiisIoo= • # rum part bus effe adiuneend» ■ '"""'S lae P* m i ft^,™.fl ""6 trl:la; .-quod tamen mimme tadirneftjquumemmabArifiotdehjedua; Sn^lT"* ^ ° mnes P"t« lo Ted^ ^ T$ eodemvolum in"o!loca n tur; poffe, quandocjuidem in Hiis fola cognitio quseritur: ha; veib cognitionis mftrumenta nonfunt:fedconuenientius actiua: philofo- phia; libris adiunguntur,ficuti etiamcum its imprimi folentjin illis tamen triplex elfe po- teft harum duarum artium fedes-, aut enim anteiilos omnes, aut poft omnes, autin me- dio, videlicctpoft morales ,& mte ciuiles li- broslocanda; funt,quod foitafte.videturcon fentaneum efie rationi: fiquidem folius ciui- lis partis inftrumentafunt,& infitumentura pra;cedere debetilli,cuius eft inftrumentum, Iiunc tamen ordinem a nullo vnquam ferua- tu effe confpicimus, vtreuera feruandus nott eftproptcr eam raEioncm,quam mox tange- mus : feruatos tamecomperimus &pnmum & fecundum : nam in codiceGratco ,in quo omnia Aviftotcliv opera continentur,ha: due facuhates fequunturftatim libros ciuiles ; irt Latino autem his annis emedato,& in luccm. edito moralibus omtiibus hbris antcponun- tur.Sed abfque dubio conuenientereft ordo Zeciu Yemt tn eodice Grsco fcruatus : quiafiha: dua; di. B&n.P**i r/l fciplina: effent inftrumenta ad cognitionem ty- t * i *~ mora!is,ve! ciuilis philof tphia; conferentia, • omnibus certe morahbus ,ac ciuilibus hbns anteponendc_fuiiTcnt:atqui ad eaium cogui- tionem non confctunt, vt oftendimus, fed foliim ad ciuilis hominis a£iionem,quam eo- guitio difciplina; ciuilis pra;cederedebet:id- eo legcudiptiusfuntomnes morales, ac ci- 99 uileslib Hhf torici, ;utu Poetux.vt homo cmihs. lam dKaph^cuul.^oemrionemaJcptu^eam per basduas faeattates ianqua.ii pcr .nliru- menta exercerc , & ea vti m auuatis res.mi- ne aptus fit. Adde qued hat duas attes , Rhe- torica prseftrtinl , in mater.a ciuilt veifaiitur, ctio fit, vt nMiltfi mehus ab eo & difcanta-v, & cMrceantuv.qui cioilit ftientiscognrttoiie Iacobi ZabarellaePatauini roo mlcontcrunti poft" J_*n_da efl ope« JJggj ei) ^ nmt>wt cred5t verum elfe id,quod.lledixit: propterea fupetius CUia Ariftot. dicebamus.omnem notliam acrio- nem pendere afyllogifmo pai ticulari , quia- aiotus dominu»dicitur:nonemm agiinusa. Iiquidunquam bonum, oifi tali lyilog.tmo collegerimuk verum efle qub J llluu fit bonu. In pnuatis quoque admonirionibus hoc ex. cWeantur.qui c.u.l, W*^^ B p ^ur : ahquan Jo cnim quifpian, patctn» fep«^,Wa^^«^P«^ Lmon.tionefil.umrepuhendu.velamicu, ignarus fit. Rhetorica igitur & ['oeticaftar.m poftlibrosciuilescollocandajiunt, e*qutett jyfarum propria,&eoiiuentensfedes. Capttt XXII I. in quo dubmm quoddam propomtur,ac foluitur. V b i T a r e quifp.am poftet aduer. fus ea,quai de BLhetotica r- talle elocutionis, quod quidem, &alia eiuf- modiquirque fana: mentis extranea , & acci- deutanaipfi hiftoria: etTeitidicaret ; quicquiri sniniaftificij in hiftoria notan potcft, iUoJ oaann J 101 de QuartaFigura Syllog Liber. t02 tortca,vel A td quam logicam vocareponimus,_non eon- niare poffumus; plure:, igitur non dari exiiU- rnandum eft ,idque tuen optimc pofljmus, dum diuifionem faciro&s omnium auxi 10- tum , quarab arte iogica cuique philolbphia; parti rubminiftran poffunt,quara quidem di- uifionem quum ficile quiique ex ij?, quatfea* ftenu., uicta funt, wlifcere queat , in piElett- tia ruiitim ficiernus ,vt iaftis , & fatis luperq, firmatisfui.damentis veriutis,a!iqusm ali)S, quoque philofophandi campum relinquamus. naruram.effentiamquep---- . " rs de hiftori- ftnbendarradl.potcft. Exlns lUommbus, ,u*«ttiffl«»,fl»nifeftum eft.nullam ajiam narilogjc* partem pttewr e^nuas memorauimus Grammaucacwn» ion eft lo«ca,« »nte ofienfum eft. Hiflorica , rs non tiatur : imb eti.mfi daretut , loguas nars non effet, quia non in declarando alicu- argumentationis vfu eerfatetur, aliam ve- f I ?tl S S E C ius Z. PATAVINI, LIBER DE QVARTA &TL~ logijm o rmn figura Caput I, Pra&mittm libri continem, V a x v i s Ariftot.inPriorL bus Aitaiyttci, fiima ratione, folidisq; fundamentis nixus, tres tantum pofueritfyllogif - - ' morum figuras, tame non de- fuere qui c.im n,aiicun,,ac di- minutuiu fuiffe exiflmiauerint, quud quar. tam prjetcrmiferit, quam inuenit Galenus,vt eiattribuit Aucrioes in cap. 8-lib.i.Pnor. A- ( nalyt.inlibris enim Galem,qui nunc extant, nil Jehacfigura leg mus,fedinalitsforrairc, qui dsliderantur.ix.quos Auerroes legit, hac de refermonem fecit Galenus.Quoniam au- tem credendutn eft, tanrumviiuru non fine valida rationeaufum effe aduerfus Ariftotele hanc fcntentiam pofene>non defuere viri eruduiffimi,qui Galeni dcfendtndi prouin- ciam fufceperunt.&eius dogma contraArift. tueti, !isf.amus,art i.tis Galcnum defeudant ab Auerrois argu- mentisi tandcm rationts medicotum contra Ariftotelemadduftasfolueinus. Caput J L in quo declaratt(r,vndeaam figurarum numerm ortusfit. AN t e ojf a m figutam quartam deda- remus , intelligendum cft, vm enam fi- guratum diuerfitaa exortafit. In primis fum- mopere notandum eft id , quod dicirur ab A- uettoe in lib. i. Prioi.Anaiyt. cap. j. &8 Stin Epitomeeorundem cap.t.uccnou ab Alexan dro inprincipio fecunda; rigurae; & abipfis quoq; Galem defenfortbus coccditur, acpo- nitur, quod fyliogifmus confideratus ab ArU ftot inlibris Fiioiibus Anaiyticis efl,qui con- ftituitur luperdctcimm.ro qu3sITto,fd eftfu- per certa aliqua , 5: ftatuta conclufioue, qua; proponitur pef fylloeifmum colhgeda; quod emm Grsci problemavocant, id vocat Auer» f>1 '  ri mcdiurrj ; aut enim ratiotie vhtutis,& effi /yUtjtfm* p» caciseinfcrendi conclufionem , qua ratione in ommbusfiimfisvocattirmedius, quiaper iprtim conclufio colligitur; aut ratione fcdis, ac pofitionis inter exti ema . qua ratione non eft meditis nifi in fola prim. figura. Hmc cft Ariftot.iententiade numero figurarum. Caput III. in quo figura quart* deckratur. jgiMirij fiffi- f~\ Alenvs vei 6 quartarn termini me- r*.quiiftt. \J iij fcdem, proinde quartam figuram inueniflevideturjeftauttm quarta fedes,ft medius ponatur niinori extremo fubieclus in propolitione minore, & de matore prxdi- cattirinpiopofitione maiore; quodvtintel- ligatur,affer3musexempla:fit talis coticlu- lio coliigcnda; aliquod corpus eft homo ; Si fumatur^medius te:minus animal:maiorpro- pofitio ciit hic,omnis homo cft 3nimal: mK aor veib h_c, omtic anjmaUft corgus : vude tsii dxoi : a M0*i*»4 dici totAittm. pus cfle homineminam fi illapropofitto,om- ne animal eft corpus , pro tnatorc haberetur: ilU vetb, omnis homo eftanjmal, pro niino» re,fcqueretur omnem homineelk corpus,& effct figuraprima^non quatta : fed dum con. uerfo modo ptopoiitiones fumiitur, non ett ampliusfigura prima,fed quarta,qua condu- fio conuerfi colligiturtalia ettim fedes quum iit,aliam figuram eile necefteeft (dicunt ; tia- B leni fcctatores ) q_u_ numero quat ta erit,in qua medius tenniaus neq; medium Locutn tcnet.neque fupremum^itqueiniimum ; fed fimulfuptemum & infimummttm maiorefu- perioreft,Bcinferiorminore. Str.iilicci Rcon ^'tlns^ clu(ioproponaturnegatiua,aliquod cotpus '_'"*• ^ nonefthomo,poftumus inquatta tigura tta-^ w * . ratiocinan per iapidemruediym :nulIusho- moeftlapis:qu_ cftpropofitio malor;omnis Lapis eft corpus,qux eft propofitto minoi ,ex C quibus colligimus aliquod corpus non efle hominem ; qui modus perpetub talem con- clulionem colligct.nequein aliafigura ioca- 'M jj pDteft,quam rn quana. Videtur autem h_c quatta figurain eo efie fimilis tertise , qudd nunqu3m coliigit cocluffonem vniuerfalem, fed fcmper particularetn tum afErmatiuam» tuni negatiuanijquemadmodum tlla. CaputlV, inqiiomultaargumentitprg D qumafiguraafferunmr. PLvtt 1 b v s argumentts oftendere pof- fumus, hancefle quartam figuravtdem, &aliis tnbusannumerandam, Pnmum qui- p r i mvmtl dem ejeiisjqtjarproxiroc didafuntjaigumeii gitnttmf tura tale coiltgitur ; datur cjuarta fedes ter yt ^j* nnnimedij teipectu extremorum:eigo uaturJ_ ,, ir quarta figura vtilis. antccedes taui tuitdecla- ratuni; confequensfimilitet manifeftum eft: E qutanuiiaalia'rauone Anftutelcs figurarum numerum adinuentt, niii ex diuerfapofitio- neterminimedij ttffc&u extremorum . l'r_ tereaiiletft bonus lyllogifmus , cui conipe ^»_»«* tit defiititio fyllogifmi ab Ariftotele tradita; atfyllogifmis quarta; figur_ ea dcfinitio ccra petit:ergofuntboiiifyiiogifmi. minor pio- batur t quta fyllogifmus quart_ ftgurat ert o- ratiojin qua duabuspropolitionibus pofiris conclufio ab eis diuetfa ex neccflitate fequi- p turpropteripfas,vtinexempltjpatuit. L>r_ Ttrtiim+ terea illi funt boni fyiJogifmt , qui p erficiun -_ nem conclufionis nu- A uerfalis in parriculat em: ex hac enim maiore, omneanimaleftcorpus, qucein quarta figu- ra erat minor,& hac minore, omms homo eft animal,quarin quaica figura erat maior, con. ■cludiaiusin Barbara , omnemhotninem effc .corpus, ex qua conclu-ione inferturronuer- fapai ticu!aris,altq.uod eo.pus cfthomo,qux eratconclufio in quartafigura Alccrquoque, nuem diximus', modus quarta; fisurs ntga. a i :_. _j .-_-_.._. -_' - . n ■ i!-uer_erit&conftru_cctic,exijs ) qu.i. noi aliis j^,. de natura logicar diximus , tnanifeftum eft; ph Xi n*t>>r«- quum enim dupIexfitlogica,vna naturalis,/.*.©....-/;^- altera artificiofa: logicam quidecnnaturalem ««/*• iiema vnquaminuenit, vel eompofuit; cft e- mm innacaqu-edam vis, &animishominunt infita, perquam etiam tgnoratiflimi homi- nes fvllogifmos , &argumentationes faciunt, quum nullo ftudio, nulloque labore eam ac- quifiuetintjfed logica attifictofa ab Ariftotele timts reductrur ad Ferio per conucifionem B inuenra , & compo_.tae__e.dicitur; exlogica Uiatoris tn vniuerfalem , & minoris inparti, cularcm hoc modo . nullus lapis efthomo: a. liquod coipus eftlapis : ergo aliquod corpus t\ov- efthoHJO, qu_c fuit conclufio tpfaquar- ' x x figur.?. Tandem poifumus ua argumenta- ri;A_ifioti.le_. nuli-talia racioneiudicauicmo- dos figurarum inutiles, quam quia mhil certi concludtint; & e\ eadem propo.itionti com- plicatione modb arhrmatiua conclufio col- fisitur, modb uegatiua; aft hoc de ilfit duob. moJis quarta: f.gur_e dicete non pofiumus; quihbet enini perpetub , & in omni materia conclufio.iem certam coneludn;a__irmatiuus quidcm femperparticularem aiFirmatiuam , nutiquam negaciuam *, uegatiuus verb fem- pcc psrticularem negatiuam,nunquam affir- matiuam; non funtigiturinutiles;ergoboni, &vt;les : ergodanduseft eisaliquis locusin figurisfyllogifmorum : atinoulla triurn.figu- rirum ponipofiunt obdiuerfitm medij pofi- tionem: cft igirur eis tribuendafiguraquarta ab alijs tnbus diftin fts.Haec funt,qux ad Ga. leni fententiam comprofcandam medtci ad- ducunt, vdadducerepqfflint. Caput V. deditpUciLogicdj&duplici fyllegifmo, mturalt>& arti- ficiofo. CO m x r a hanc quartam figuram pro Ariftotele .efficaci_T.nl e argumentatur Auciroes , fed vt eius a.gunnentaintelligan- tur, mulraprius cognofcendafunt adomnes figuraspertinentia, quibus ignoratis neque huiufcereiveritai, neque argumenta Atter- roisbeueintelligereiitur. Illudin piiinisfci- endum eft,quod Ariftot. ipfeprofiteturin fi_ ne fcc-ndi lib. Elenchorum rophjftkorum, Ariftorelem artis de ryllogifmo ptimum jn- i««c, ° s f r C l; = ,1 toieni.S.conftruaoremfui_re,quam ne- I mo anteipfum fcripferat, vel docuerat-,hoc idem cefiatut Alexanderin primo Itbr. Prior. Analytie.fea.z.cap.3. dicensjfyllogifticame- thoJumprimus Ariftotdesinuenrt.quaman teipfumnemo cognouit ; huius atittm for- mseinuentorem pofiumus vniuetft.' artis lo. gireinuentoreappellare;ha.cenim cftcom- munis fomuomnium methodorum , feu o- mnium logicorum inftrutnentorum, vrinli- oco noftrode Mcihodis Fu.e declaiauimus. Q^a autcaa tnodo Atiltc:. I. • jrt ( m logicam namquenaturali, quaalii folo duftiiniiinitu naturx vtcbantur,Ariftot.artificiofam logici genuit, nimirumobferu-ismethodos, & pro- gicllns, quibus pet iogicain naturaiem ali) philoiopliabantur , omn csque ad prsecepta, _&adregulai artis redtgens , quemadmodum in memoratoloco expofuimus. Quoniam i- gttur Ariftot. artem defyllogifrao conftruxit exlogica naturali , ,&exfyIloeifmo naturali; C ideo nullum fyllogifmum coraider_uevc!uit, quinou pervtam tiaturalem progrederetur, id ellpenllam viam , per^uamhomines na- turaliinfhnftu dudiprocederefolent.imo & omnes fyllogifmos concludetues reducere voluttad lyllogifmosnatura!es,& eorumvim, acneceffitatem declarare pervim , ac necef- liitatem (yllogifmorum naturahum omnibus hominib. natuialitercognnam: uon pofiunt autem iyllogifmi artificiaies ex naturalibus D effe dedufti,& pereos confitmari, &.corrobo ,rari,nifi eis fimiles , & eis conuenientes fint, nani fi effeut contrarij vel diffimiIes,quomo- dQ hi exillisgenerarijvelquomodohi peril- Josconfirmaripoffent ? Eftaucemaduerten- _dum , nelegendo Auerroem ob vocis ambi- guitatem erremus : dum enim dicimus fyllo. _ eifmum artifictorum , duo poflumusinteJli- ■ e X'f m ">» gere; vel emm intelligimus fyllogifmum ar- dx / bui ' m , dft tificioium duftum exnaturali, &ei limilem, ,«/ f //„ ( ,. t E quemadmodum diximus, qualcs funt omnes pojfnmKt. fyiliogifmi, de quibus agit Ariftoteles intri- bus tiguris:dicuutur enim artificiofi,quia pet artem defumpti funtex naturalibus : vehn- telligimus artificiofum prout opponitur na- turali,& eft ei conrrarius:quia non fecundutn viam naturalcm concluditur, fed fecundutn artificiuin, & machinationem alicutus homt- nis : hoc modo artificiofos vocat Auerroeso- mnes fyilogifniosquarta. figur_e , td eft con- trarios naturalibus.-quianon progrediuntur per viam naturalem, per quam magna homt- numpars progtedifolet, vt infiadeclarabi- mus: atfyilogtfmosab Ariftotele confidera- tosvocat Auerroes naturales,id eftimitantes naturam , & feruautcs ordinem naturalcm ; quos eofiiepoifumus vocare aitificiofos qua- ici.ut ad 31 titn redatfi funt,non recedendo tamen a via naturali , vt diflum cft. Ex his, qus diftafunt de fyllogifmo nstut-ili , &arti. Dxbmw, ficiofOjColligiturfolutto cuiufdadubij.. quod plerifquencgotiutiiface(fit;Ariftottkscni_a 107 lacobi ZabarellaePatauini I ' ?: infib. Citegotiarum , Scin libro de incerpre- A vocatur totumrefpeau iiifimi termiui, St eft tatione faipe raiiocinatur, &fyiIogTmos fa. cit,quum tamen nihil adhuc de fyilogilmo docuerit: quodquidem r.oii refte &8uao w- detur: quia non polfuinus iniuumento vti priufquam ipfum conftruxerimus ; canftrui- turautero fyllogifmus , Stfabricaturin Prlo- ribus Analyticis. Ad hoc dicimus, ignoiari quidem fyllogifmu artificiofuiii ante libros AnaIyticos,ft:d non propteieatolli vfum fyl medius terminus in fyUogiliuo: fupremus att tem ille teiminuf,qv.i dc toto ptredicatut-,eft maius extrcmti : itifiaiua vt 10, de quo totum p-e_dicatur,efi minusextrtmuit;. Duii: iiecur,quippc C qus: ab eo non contineretunquum veib liib- iungimus praedi catum illud fuprcmum itade, parteprrdicarijitde toto pr^dicabatur,con- clufionem coliigimus, qus &affirmatiua , 5» ne=atiua,& vniucrfalis,&particularisclTe po- ttfl: nam io quahtate maiorem imitatur pro- pofitionem , quxmodb cft afflraiatiua, mo- db ncgatiua: in quantitate veib miiioreni,- qtvae modbeft vniuerfalis , mo^b panicul3- ris : quia pars fub toto potefi fuira & vuiucr- omnium fyll^gifmorum artificiahum , quos rj falitet, vt fi dicamus.omnis homo eft animal ineolibro tradaturuserat: ideo refle dice bat Auerroes in Epitome eorum libroru cap. 1. Diaum deomni cftradix,& principium ontnium fyllogifinorum concludencium: re- uera enim ex dicio de omni origineiu ducfic omnes fyllogifmi affirmantes, qucmadmo- dum ex dttto de nullo omnes negantes.tan- cjuarn ex duobus p.-optiillmis , ac aotiflimis fontibus, e quib.etiam rudes hominesabfq; vllalogicc artiscognitionchaiiiiuntryllogif- E mos. Propterea magnopenj cauenduKi eftj necum multistum l«gicat,tutn Pliilofophi^ profefloribusarbitremur, nii alitid eife ditiu de omni , quam propofitienem vfliuei lilern •Silfftmie o- affirmatiuam:& .diftutn dcnullo eltepropo- (fi/ofitionem vniueifalem negatiuam, in quibtis Um ftiffi vtrifque duo termini finr, aJcrdc alrero vni- rin yniHtrfa- uer £ ^ prajdicatus : h*c enim faifatft cxiitl- matio , qustotum deftruic Atiftotelis artifi- ciura in eo libro. Sed duo iila diaa,funt iluo integri fyHogifmi tnbutterminisconftaiues eoordiue fecundum pr^dicationem dilpofi- tis, Ktvnus fitterminus pi jedicationefupre. mus,&ordineprimus,quidefecundo vniuer se pt^dicaturjaffirinatiue quidem irrdictodc omnt;oegathie autem in dtcro de ntilIo,vthe diftiones oftendunt, omms,& nulius :fecvn- dus verb terminusde alio tertio p.-aedicacur, qui vltimus omnium eft,& pra?vlicationt irifi- mus,.&fubfecunJo tanquafubitcta pars fub toto contiaeturadeoftcuodusillc tetminus &particulariter,vtfi dicanuis, aliqui* hom» eftanimal. Ha;c omnia Auenoi opcime co- gnitafuerunr,quiin finecap.i. lib.i. Piioium declarat riiiTerentiatn tiiter dictum de omni, & propofitionem vniuetfalem affirmatiuam,, & fimiUter unerdiaum denullo, &propofi- tionem vniuerfitlem uegatiuam ; dcinde iu; cap. j.inquit diaum de omni, & Jictum de nullo du-as neceiTarib poftulave conditiones; vnam,qubdrnalor propolitio femperfirv- niuerfaiisialtei-am qubd minorfemper litat- flrmariua : vult igicur h*c duo difla integroi figniRcare fyiiogirmos.non fimplicts piopo- fitiones: incapite-autem io,8t i^.eiufdem li» bri dicit Auerroes confkicrationtm tociusy St partis in fyilogifmo concludtrite pei di. ctum de omni,velda nuilouon bab:reIo. r cum nifi ln propoiitione ndnore, proinue^ miuorem fempertfle affi;uutiti-am : in ma- p ioreautem piopofitione uori ifle totuni , Si « partem,quum poflit elfe &ain:matiua,& ne- gatiua: eam tamen fempertire vniuerfalem, nuoquilD particularem: qui. fi ciretpaiticu- laiis ,non adelfet ibi dictum Je onun, vei de ntKIo : vocat itaque Aut rroes totum , Sc par- tem medium terruinum ,& minoiem txcre- mitacem, qu» fub medioaccipitur taqquam. pats fub toto. Hocautcm , fiuod detoto,&. pai te diximus , fano modo eft.tnteBlgedunv ne fottaile putai et quifpiam femper fptciem-. ftjb geaete, vchndiuiduuajfub fpeae aca- gieadtttti ie>9 deQuartaFigura Syllog. Liber. no piendumeiTe: fsd !ata. &amplafi£nificatio. A rum illoium naturalium principiorua: effi- totum,5c partem fumimus, nulii nos obli- cacitas,qu;e prius non apparebac. Cttput VIL dereductione aHorur» jjllogtfmorum ad primain ftguram. NO m eftautem ignorandum,quot mo- dis harc reduQio tiat, & quamobrem hat. KxiftimarefostifTequiipians polTtteam gantes materierum conditioni,vt quodcun- queaffirmatiue de altcro pra:dica!ur,2d il- Iiul eam dicaturhabere r*tioncm,quam to- tum habetad partf m : in omni igitur propo- fitione affirroatiua disimus fubiectum etfe parteni prxdicati; vt fidkan-ius, omnis ho- nio eftrifibiIii:rifibi!epro toto habetur,& jiomopro parte: fiverb dtcamus,3liquod a- nimaleilhomo;homohabetur pro toto,& B obcauranifyllogiftncsaliarum figmarumad fslfit.tf*"' ttniit"»" pfltti*- DiBxm it t - »111, -* i primam figuram coiinent ; quia in vtro- qae nccelfe eit vtmcdium fst pofitioie me- dium:quum etiim (it rotum , debetde pattc pisedicari: debet etiam alij fupremo termi. no fbbssci , quemadmoJum declarauimus : tione Ariftor.onjnes bonos trium figurarum fyilogifmos comprehendi voluii : quia fyllo- gtfmumita ample definitum diuidit poftea c«Wy,%'V in fyllogifmu primae figurae, quemvocat per- mi iltaritr» fe&um,& eum,qui fiunaliisfiguris, queim-/^^™™ perfectumappellat. Secundargitur,actertia d ">"' a ' t, « figura non minus.quam prima, nccefiuatem reiumatttr iirationis habent, fed tamen noti cofplcuam, propterea qubd non eis aptatur diftum de vnde quatuormodi oriuntur prima» figurx, D omni, vel de nullo, vnde cuideutiSfufcspiunt Bec plures. nam in difto de omni fi pars fub toto vniuerfaliter fumatur, oritur modus il- kjqui vocatur Barbara: fi verb particulariter, oritur Dai" 1 ) :ficin diSodenullo fi pars fub toto vniuesraltter accipiatui jortturCelarent: fi autem parttculanter, rit Ferio ; plures his modi in prsma figura non dantur ob eam, quarn diximus , caufam. Alia: autem figurz fub difro de omni, acde nullo non continen omnes boni fyllogifmijidcirco ad primam fi- ^uram reducilntur, vt earum necelTitas con- fpicua fiat,non vt neceftitatem fufcipiant :fi- gnificauit hocAriftot.in primo cap.primi lib. t > riorum,diflinguensfyllogifmumperfcc"r.utn ab impesfefto. dixitensm eum fyfsogifmum efle peifeclom , qui nullo indiget vtnecetTa- nus efle appareat , smperfetiuio vetb, qui e- get redudiionead prima figuramvt eiusne- tur,nifia>l priniam riguram reducantur: quia E ceifitas apparcat,Simanifefla fiat : non enim ofitum dixit, vtfitneceflarius,iameiiim eft,feddi- tcrminum medium extraalios duos p habet, vbi horum duorum principiorum vis, & efficacirajnor. confpicstur: ideo Auerroes in ptimo hbro Priorum capite r^.snquit di- ftumdeomnicflein prima figura ac~tu,in a- liisverbnou aclu , fed poteftate : & Ariftote- les in capitc de prima figura non alia ratione vTusesl ad mndos vtilesprima; figura; confir- mados,quam diAis deomni.ac »i"i« alteram quidem propofitione conuertimus, vtterminQ medium, qui extsaalios duos po- fitus eft,inmedia fedc collocemus :ideo in fccunda figuraillam propofitione conuetti- mus.qucTutura cft maiorin figur.t ptima,vo- lumus enim medium in maiore fubisci,quod in fecundafiguraprrjdicabatur: in teitiaveib figura illam propoStiousm c6uertimus,que d 4 III Iacobi ZabarellsePatauim 112 Futuraeftminor in figuraprima : quiavolu- A bir^dm.queeftconfridiSoriaahcriuscoa musmcdium in mirioreprardicari, quod in tertiafigura fubijciebatur : hacreduftione y- timurin omnibus modis fccundae , actettiae figuia:,duobus cxceptis , qui vocantur Baro_ co , & Bocardo, in quibus quum propofitio- num conuerfione vti non poffimus, confugi- musad ductione adinipoffibile, quaperpri- mitmmodum primae figura: horum duorum modorum efrTcacitatem declaramus jnegata cefii propofitionis: efi enim inter fingulares oppofirio contradidoria,quK non tflimer particularcs;ideo Anftoteles reclefeutfta- tuens ex dnabus particulanbus mhil conclu- di : tatijen videcurin rflodis vtilibus ceitia; fi- guraidebuifle hunonumerarejqui cft exduat- busfingularibus, quum alta ftt tn particuiari. btssracto, aliaiafingulanbus, partkulare e: n i m ftgnificat a d mo du pai ti 5 , & eft v a gu m ; J; H*}* enirnabaduetfario cmclufione, Siconceffis B quarein eolocum habetambiguitasj quoma /(IBti Ixptlitit ftnjilii. ambabus propofitiombus aecipimus oppo- firam coclufionis vniucrfalem affirmariuam, cui akeram concefiam propoiitionem vni- uerfalcm affirmatiuam adnecrimus, &exijs per Barbaracolligimus oppofitaaltenus con ceflaspropofitionis : itaqi-e ad hocaduerfa. lium ductmus, vt afferat vel duas oppoiiias eile fimul veras, vel taies ratiocinandi modos elfevtilcs, & vi;n uiferendi habere , quod de- clarandum erat:hac aute duftione ad incorrv modumnonin ijo tantum dtiobus modis vtt licet, fedinahjs quoquefscundar, actertia; figurx modisyattamen quum in a!i js nrciittt, ac facihiis redudionem b5c facere poffimus percoueifioncm propofitionum, fpernimus duSionemad impofhbile, vt qnx ohiiquior, acdifficilioreft. quandoenim reflaviaada- liquemfinem pro°redi poffumus, non eft o- pus perobliquarn,"&Iongio,-eni incedere. V- propofitio affirmatiua poteftoe aliquovera- effe, & ne gatiua fimtliter veta dealio. quare r.ullaeft intereasoppofitio,6cfyliogifmus ex tahhusmhtlcorKluderet: quta quatuor ter. minisrcoftaretptopter medtj ambiguiratem-- Atfingulaiefigniticatadmodum totius,&eft fignatum,- quare nullam recipit ambiguita- tena , & habet cotradiftonam oppofkioncm: ideorario ex finguiaribusefficaxeft. quando C enim alicui certo fubietto duo prjtdicarauj. funtr, femper fequitur affirraatio alteriusde aheroparticulariter, fiue fubieftum illud fic vniuerr;ile,fiuefingu!are:eftigitureadem fyU logiftica visw eo modo.qui fitex vtraque fin- g Jlari, qu;e eft etiam in Darapii,vtcuiq; con- fideranrt patet, Adhocdubiumcgo reipon- dendum putO jtiegari non poffe eam latione arguiuentandi exvtraqj.fingulari efficacem, &eoncludenrem effe ; qui enimhoe negaret 3 fus efteriam Ariftot.alia iertia ratione confir D fetiffi egerec : tamen A^iftot.eam nomraefy)- mandi fyllogifmos propiia,& pcculiari tertic figura, quam vocafiitexpoiltionem m capite de tettja figura; Auerroesautem , & Alejran. derfenfibilem cxpofitionem appellarut: ter- tia namque figura tota pai ticulaiis eS, & ferr. lilcm conclufionem coliigit, & medium ha- betvtriqueexrremofubiefl.umjfumimus igi- tur fub medio aliquod particulare fenfile , in quo ipfaconclufio fenfu cognofcatur; veiuti- exempli gtatia, fi itaatgumenremur , omnis homo eft bipes , omnis homo eft : iiftbilis,er- go aliquod rifibile eftbipes : pofiumus per fenfilem expofitionenv ofttndere huius iUa- tionis efficacitatem,rumendoaiiquod fingu- lai e notum fubhomine, vtSocratem.qtii cer- nitur & rifibilis effe,& bipes s q«arein eo ma- fJp*» tiifeftum effaliquod rifibileeffebipes.Exhis MsJrmw ' J « biun, ouoddam oritur,qnod a nobis facile' * ' foluetur: videtu: enim exvtraqjpropofitio- ntfi qut p , larem arfirmatiuam, ff namque Socrates eff bipes, & Socrates c-ftrifibilis, fequitur necef- fario aliquod rifibile effi; bipes , qui ratioci- nandi modusinomni mateiia efficaciani ha^ ber, & potefteriam confirniari perreduftio- netu ad prima figuram psrduCtionem ad imv poffibile. fumpta enim cotradiftoiiaconclu- fionis, nullum rifibile eftbipes, & eiadiunfta: ahera propofitione fingulaiiconcclfa.Socra- tes cft liflbfJis 3 Xequicm Socratem non efle: logifmi dignandam tfle tion cenfii]t,nec|5in^ tti (yllogiirnoseacoUocarevoluit : vbienim eft confideracio tota fingularis, & lenfilis, inr quanihil eft vniuerfale ,"ibi nullus cfi vfus ra- tionis.aquafyllogifmushabet appellauonei. nomen igitur ratioeinatienis non meietur } , quuillaconciufiofcnfu potius cognira.quain- rationecolkftafiti & tft altena i.4*Stm ck mni,acdenu(io,inquibusvtriufqLtepropofi- ttovniuerfaliscontineturjVtmanifeitum eft; MequeienorauitAtiftor. huiufccreodi argo- mentationem , quum fit illa-iriffiiis txpcfi- tio, qaaipfe ad modoi terti» frgurar confir- mandosv&seft : cogriofcens nanjq;eirepo- tiu, ftnfitiuam cogniticncsn, quam ratiocii nium.nonpoiuh camioter fyibf.! fai o s , fe i mafuitper ipfam tanquam ptr tcftinioniura fenfus , vim & efficaciam fyilogifiuotum tet- tia:figura:declarare.. ijgulariinterriafiguraficri fy;logrtmfj ta Aufrrnw rontfj. auartank twn prbnurn Auerrou contrj, qtui ru m fytifanr, qtto efienditur eam non c cffe naiufalemi HT I dedaratis- ad tres fyllogiffnorurn 1 figuras peitinentibus , accedamus ad quariam jdequadifrurationem ir.ftituimus;, & argnmenta Auenois contraeam rxpen- damus , & vid-amus quxalij pro Galeno^ AutrroirefpoudeaiK.&obijciatu. Ursniiim quidemv de QuartaFigura Syllog. Liber. ir* mentuniAueiroisitaintelltCtumipfi efEc3x ; m ■nidl Auerroes in cap.8. hb. i. Pnor.Aiialyc. A aduerfusG.ilenum na argumentatur : fyllo- offiai confiderandt in logiea uks tflc de- bent , vt propofiro cetto quarlito cadat fu- ptr cos cogitatio noflra natuialis s ar fuper Lloairmos quarta: figura: non tadit cogita- rtonoftranaTuralis, ergo in logica confide- -andi non fiint , neque altjs fyllogirmis annu- rnciidi^hacrattone &iefutacAuerroe*quar- BjnfignramCialcni, & caut"amadducir,cur ArirtoteltseamncgUxeiitjciconlideiateno B Jueiit, aduerlatut enim procefiui noftto na- ruiali j promde cttamccnfilioipfius Aiiflo- tths in tu^tandis fyllogilmis : iam etcnim di- ximuSjAriftotcieinfihi piopofiiiffe inPiio. nous Analyti-cis ti-aCtandos cos tantum fyl- fogifinos, quiiintconlcntaBei natura, non- e.rs.qui contra natmam proccdant. Non eft autemexiltimar.dum, Auenoem ideo dice- reuuartaiii figuram efie connariam natur»: 00« condudatptadtcationem non natuia-> Iem,vcluti ipcciei degeuere, vcl fubiecii de accidence, vtfi dicamus ,aliquodanimal tft Iu>m"o,vel,oirine nfibile cft homo : taliscuim iniiatur.ilitas,vciialoiiuaraur,eftratione na* tciia:, non latrone formx, proinde ab Auer=- roe , turo eiiamab Arifiortlc in pofteiiori- bus Analytieis confidcraturi-ibi cnimmate- rt.i foectatur,tH>n farma,quocircaha;cpia:di- catio ntMft cenfetur, ammal efthomo, rifi- tileeft boraojfed in prioribus Analyticis nul* laraatenx ratio hibetur, netjue vlluminrua- teruvitium ctlfiderarur , fed nuda fe-rma re- fpicirnr fcpsrata adhuc ab omni conditione miteri*:proptcrea dtfenfores Galcni in hoc refic dtcunt,qubd fi Auetroes hocpacto in- naruralitattm mtelligat , argumenrum irjfius nihiirobovis habet, nrc magis contra Gale- num , quarrj contra Aiiflotclem procederet, namillaconclufio non naturalis-, omne rifJ. & validum effepucauerintjCjuo tamen nihil di cipofferabfurdiuSjfiitaintelligeretur. INos igiturdicimus, aliamfuificAuerroismetem, rjui locjuensde viainfyllogifmis naturali, vel non naturali , imelkxit nacucalicatem , &in- N turaiem, vcl non nacuralem in propofitioni- bus,quum hvc ad mateiiam pcrcineatjfed in- tellexir naturalem,vel non naturalem illatio- nem condufionis ex propofitioiiibus , mmi- rum qua:fiar,velnon fiat fecundum ordinem infercndinaturalem -,vis enimillatiua infor- ma confiflir, non in materia : ids,o narur«li- tas, &innaturalitas illationis eflnaturaliras. & innatm alitas forma:, & lunc mtellexit abf- qes vlio dubio Auenoes. Ha?c autem natu. Falitasfoima: totain difto dc omni & in di- ctodenullceonffituta cft, vt Auerroes ipfe C teftatut in urimo capite Epitomes in Pno- res Analyticos,dum 3lt ^lyllo^ifmmdtqttofer- mofii in bif tibris , tH qx- jit juptr determind- t o a*0pta jeiundiim vmm difit dt omni , cfl rianAturaiii} curauccin viam difli de omni^ vocet naturalem , ipfe declarat in cap. f. li- bri i. Priorum,ecal!jsinlociii dicitenim efre viam naturalem : quia talis illatio fit a maiore homiriumpartcfecunditm natufalem cogita tionem: fyllogifmos autem,quiapaucis tan- 3 tumhominibus fiunc nonfecundumviam di tti de omni,appeIlat Auerroes artificialiter, & contranaturamconciudentes. Sedclara o- mniaerunt, fi explicemus jquacnam fitin di- cio deomni, &indiSo denullo vianatura- lis.- r3icimus iraque, ilJam efTe illationera naturalera, quandoid', quodinpropofitio- nibus prssdicatur,. maneretiamprajdicatum inconelurione : &id, quodinpropofitioni- busfubijcitur, manet Cmiliter fubiedum in biSeefthomo.&illa, aRquod animal efthoL. E conclufione : qualisillatio fit pet dictum de xno.porTluitin prima irgura colligi : quare fi- omni , &perdianmde nullo : iam enim di- militerfequercturpnniam ftguram non efTe ximnstiesin vTroquetermitios comprthen- naturalerrtjpr^terea Ariftotelespro reducea- di , e quibus fyllogifmus naturalis conftitui- cislyl!ogi|:ni£alia:iim fisurarum ad primam tut, quoium fupremus dicitur raaius extre. docujtconiterfiofies propofitionuro; qjaa- mum, ftb qrio ffcatmedius tejrminiif, K&h quan. f turrteifomB«mpropofitioncm r in racdio iiw laruntis omntutit tincjtiam pars quafitpradicatia nacuralis, Seri non natu- fub toto.quajdicicurminorextrcmitas, quu. ralem,dum conuertitur, qnum enim natura- igitur maius extrenlum fic in propofitioni- lisfitha;cpropofitio, homo eft rifibilis, con- busprsdicatumtantum^nonfubieftum : 8c uerfa fit non natutalis,tifibik eft homo : fe- F minus extiemum fitfubiectum tancum,noa quitur itaq; vel nalkm propofitionem pof- praldicaruni, reguladiiii de omni poftulat,vt te conuerti , velalias quoquetres Aiiftotelis $gutas aducifau natur* , quorum neutrtim dicere debemus. Talcm igitur materia»inna- cUraliratemAuerroesimdligere non poteft: qiiia in-PHoriBus Analyticis hxc neque ab- horretliTjneqjanimadueititurjfedibiomnis p r opofitioadmittitur 5 qu:eficconcefla: imo ntqueanvei a.anfalfafitattenduur: &miror qufi-J tnuid logicsproftffbres huncfenfura fatuuni vcibis Auerrois atuibuerint, & argu- ijdem duo termini in conclufione eundera interfe refpeitum , eandemque pofitionem retioeanr ; nempe vtcolli^atur pra:dicatio fttperioris de inferiore, id eii vt illud, quod in propofidonibus prasdicabitur , inferatur de illo pra;dicari , qtrod inpropofitionibus fubijciebatur,& non e r,oncrarioifuperiusau- tem, &inferiusnon eainteJIigimtis, quaein Categona, & reipfa fint eiufmodi , vt coga. mur corpus de animali pr3edicare,animal vc- facobi Zabarellx Patauini H5 rb de eorpore prxdicare nequeamus : fed in. A vnam coiligit primanb , &imniediatc , alia. teliigin,iusfupcrius,& infeiitis fecundum no firam acceptionem in propofi;ior,ibus , yt quod in eis fuperius fuir.raaneat limiliter fu- perius in rondufione , & quod fuit inferius, maneat inferius: haec eft illatio natutaiis, qua? perdictum de omni manifeft^ ligmficatur : no cnim dicimus, quod de aliquo cmni pra?- dic3tur, fubijcitur alicuieius paiti : feddici- rnus, quud de aliqtio omni pt-dcatur, pra» mcdiati , & fecundarib , vtBarbara tres con- dufiones colligit , prscipue quidem vniuer- falem affirmatiuam. fecundanb autem,& per cam duas particu!aresairrrm:uiuas;vna,qua; pais eftilllus vniuerTalis ; altera ,quar eft eius conuerfa: fi quis enim demonftrauit,omnem hominem ert'eammal,firr,ul demonfttauita. Iiquem hominem efle animal, & aliquod ani. mal ctTe hominem : quia illamvntuerfalem dtcatttr ctiam de qtialtbet eius parte : quare B ha? dtiae ex necciTitare tonfequuntur : necta- quart.tfizu- Utie tidtn. perdiftum de omni figntricamus , prardica- tum in propofitionibua manere pra:c'katum lti concIiifionc.QuaTta igttur figura cotra ua- turanijSc contra diitu de oranieondufionem coiiigit; propont batui enim in quarta flgura conciudettdum taje Ptoblcma ; aliquod cot- pus eft homo ; Sc coiligebatur per mediutti animal hoc pacio : oniius homo cftanimal, omne animal cftcorput , ergo aliquod cor men haecconclufionum diueifitas , qux exc- if&em propofitionibus deducuntur, facitfi- guraruoi , vel modorura dineifitatem : fed v- nuseftniodus , qui vrti primario colligit pet diclum de omni,aIias fecundarib, & pet eam» &artificIaIiter.Similiterin Celaretttquacuor condufiones negatiueex eifdem piopofitio- nibusinferuntur» fed vaa vniuerfaiis prima- rioj&naturaliter perdtclum de nullo, fecun- pus efthomo:inp;opofitionibusquidero fu. Cdaridvetb, & artifkialtter altera vniuerfahs pretnum locum prjtdicatione obthiet tor pus , intimum honio.nara corpus de animaii fumiturpraedicaiS , &auimal de homine,qua re fupeiius eft corpus animali, & animai ho- minc,proinde& corpushomine, &corpus inpro^olttionibuspraedicatur tantuni, non fubijcitur, homo retjt fubijcitur tantwm,noii pra:dicatur : ccntra verb in conclufione fub- ijcitur corpus, przdicatur homo : (ic aute na- negatiua conueifa , &du:epartieularesnega- tiuK,qua: funtpartesillarum duarum vniuer- falium. Ille igiturmodus aff!rmatiiius,quera, dicunteffeqitattsefigtux, pofirus eft ab Ari_ fiorele tanquam primje figurje:quia fi fbecie- nius ordinem terminorum in propofitioni- bus, efiprimafigura; quoniam mediumefr pofitiene meditim, fed oblique, Stattifidali- terconcludens,& eftmodusille aLatinis vo- , turalis ordo tltationis peruertitur, necferua. D catus Baralipton , quem in prima figura po tur natura difti de onini,cuihxcillatio refto tramtteaduerfatur.Ideo dtcttAucrroes.qubd fttper illam conclufionem non caditcogita- tio noftra rtaturalis : quilibetenim homo au- diensillam piopofiraonum eomplicationem, cxpeftaret proptetinfitam vim difti de omni conclufionem naturakm, omnis homo eft corpus ; nam reueia fyllogifmus iile , quem dicunt tffe in quaita figura, eftin primo mo- do ptiniK figurse , Si mtnor propofitio eft an- tepofita maiori; qua enim dicunt^ffe maio- rtm , tlla efi minor, &quadicunt effemino- rem , llla eft maior;qubdautem conclufio illa fequatur,aIiquod corpus efthomo, no nega- mus, fcd dicimtis tnedtatam,& remorsm cfle hancconfequutionem , &^ vt ait Auerroes) arttficialitcr , & cum tnachinatione dedu- 6 am : primarib namque, Si immediate fe quiturin Barbaraconclufio vniuerfalis, om ttunt , &vocantindirefle cotuludentem : fic entm diccnteslonge mtniis errant,quam qut ailerunt efle figura quarta. Eirigiturvalidifn. mum hocprimit Auerrois arguraentum,quo ptobat, quartam hgurstm no elfc natttralem: &vetin1mum eius dictura , quando tcquit, fi proponatur rale quatfitum in quarta figura colligendum, aliquod cotpus cfthomo,&fi_. mamus has duas propofitiones, omuis ha- E moeftatiimal, & omne animal eft cotpiis, tuncfumus mter duo, & iitfpenli ftamus , ari dimiffo quasfito illo ptopoliro.folam infera- mus conclufionem. naturalem , omnis hotno eft corpus, adquam nos tiahtt inftta nobis vis difti de omni; & itanon colligimui qus- fitum propofitum aprincipio: an pu-tiiis v- tramq; fimul inferamus,nempe Sc condufio- ncm natutalem,&altetam propofitam iptin cipio ; quafi dicat Auerr. fic-ri non pofTe,vta- rirhomo eftcorpus : poftea exhacvniutr- V iumiis nofter non colligat conclufionem na fA li&tt ftilt incegttiitt A- rtUet. fali afKrmatitta fequitut fua conuerfapatti- cu!aris,a!iquod corpus efthomo;!i9;c etenim non immediate ex ijs duabus propofitiont- bus coi!igitur,fcd per mediam coclufionem vniuerlaiein in prima figuta colkcfam. Ne- que Anftoteli incogntms futt hic argumen- tandi modus , quem ifti quartam figuram ap- pellant : eius enim nsentionem fccitinpri- ino capite fccundi libri Prtorum, oftendetis aliquos efie jyllogifmos iiifiguris, qui plures €ondui!onescolhgant 3 quanqua.ni fingulus turakm, quae ex iliispropofiucmbus deda- citur per dtciura de omni : tiatura enitri noa cogit audittstllis propofitionibus eamcogi- taie;ideo velhnnc foktm coiligtmusj vet alte» ram cumipfa, &pci ipfam. Caput XI. Rejponfio fetb.it orum Cdeniad p ri m u m Auerrois .irgu men rum. AD hoc aigumantum folcr.t defcnfotcs ^'9*' Galcairefponderfjqubdiidu^iH.f pro- 0,1 pttStio. 117 ck QuartaFiguraSyllog Liber. %t afft mathisitadifponaiuur.vtier- A que artificialitercolligitur refpedu duorum diuerfjrum modorum. Quernadrnodum au- tem earundem propofitionum tranfpofitio variat modtinifyllogirmi , ; ta neceffe eft figu- ram quoque variari , fi coimngat mutari me. dijterminifitum, quodin fwcunda, acin ter. BOllIIOII" jiii.cm»"»- r - ,*ruordincmprtmxfigm»,neaipevtilra,o nm c taima! clt coftponaturtan- quamniinor, tunc res alitei fefe habet. nam jlhc6dufioj."hqijod corpus eft homo,[equi. quiiurimmediatc,&naiur3literper quiitam fi antcameuiiuiiDus, qut nla eft ^iiullushomo 119 IacobiZabarell-ePatauini tt/ralif, feiur. dx t 0* in lerittt gnrx jit ittx- m ntixrx- *ftlapis,omaist3prsertcorpus,ergoaliquod A corpus non eft homo: nemo enim dicete po- tefthunc effe in prima figura , & habere mi- norem antepofitam maiori, quod alteri mo- doaffirnmiuo obijciebat Auerroes : namfi prupofitionestranfponantur>fietminor pro- Eofitionegattua, quae in prima figura locum abere non poteitincc dicere poffurnus con- clufionem hanc negatiuam colligi mediate, fii perfuam conueiftm - quoniam eius con- uerfa nullo pafto exijspropofitiontbus col- B ligitur : falfum.eft enimaliquem hoininem Tion.cfTe .corpus : fedh;ecfblacolligitur, ali- quod corpusnon cft homo : adde quod par- ticularis negattua non conuertitur.cjuate co- clufio haccimmediatc colligirur, non peralia conclufionem pnorcm, & colhgirur perfo- lamquaitam figuram,nonper pnmam. Hoc modo defeuforcs Galetii .irgumentumAuer- roisoptimcfoluttjm, & foiutionem egrtgie Confirm3taefTcarbitrantur,prjefertim qunm C argumeiuum ipfnm etiam eontra Anftote. lcmconuerti poflc videatur. Caput X. in ouo rejponfw impugnatur , & ojlefitlitur, nonpojfe argumentum A- ntrrok contra fecundam ac tertiatnfiguramre- I terqueri. D HAEc diccntes neque Auerrois argu- mentum foluunt , ncque ipfum bene conna Artftotelem retotquent , quum ii- lud contrafolamquartamEguram plurinrum valeat,contra alias nihil, quas pofuit Arifto- telesthsecfactle ottendemtis, fi dedaraueri- rous, quomodoinfinguus figuris fiatillatio naturahs,&quomodo nonnaturalis. lllario naturalis,qu* perdidum de omni fignifiea- tur.in hocconfiftit ( quemadmod.u dmmus) E vtprardicatu in propofitionibus maneat etiS prardicarum in conclufione.id eft vt dn.o tet- mini extremt.in conclufione eundemferuet fitu,Sc eundemrifpe vel cnini aequcfubijciunturmediOjVtin fecunda figura , vel aeque praedicaniur demedio , vt intertia : idcircoquum in propofitionibus nullaappareatratio , cur duorum extremo- rurn magis hutu , quira illum faciamus ma. 120 lus extremum , vel minus extremum fcrua- mus faltem ordinem noftrs pronunciaria. nis , vtqui terminus, 5c quz propofitio prioi proferturjdicaturmaior: qui vero,ii quepo» lkrior,dicaturminor: hinc ontur diflereaiijSj inter duosillosmodosfecundat riguia.-, Ct- fare,& Camcflrcs^necnon jntti Djriit : >k Di. famisin tertiafiguia , quatenus enim vtraii- libet piopo;itionem alteii anteponcre po£. fuuius, eatenus ytruirt duorum extreiuorua volumus , prsedicarumin conclulione poiTu* mus confttruere : nccproptereaadueiiUmur r.aturK:vcli linttermini extremi,lapis,&ho/> nio , xque naturalttei per medium -.iOimat colligemus j nullum hominem eirelapidero, ac nuilum lapidem effehpmincmjillud qui- dcmin Celarejhocautem in Cameftres : iu ncutro enim horum duoium modoiuin ptj. dicatum ia conclufionetaciemus id , quoditi propofitionibus fubicctum fuit , quuni ho- mo, &lapis in propofitiombus ssqualcm fc- dem habucriitt , Stneutrumalteri lubicAum extitetit : quarequum nullus aiius fciuctut ordom concludendc, quam noflrxpiopofi. tionum enunciationis, tranfpofitiopropoil- tionii variat mouos. Dicere etiam pofiumus, djueriitatem hoium duoru,m modorum at- tendi penes quarfituroa' prin.eipip propofi- tum.namfi condudendumptuponatui, nul. lum hominem efieiapidem , & offeratur me- dium animal , argumenrabimur neceilario inCefare : quta dc maiore cxtremo Upide negabitur ammal , 6c eritciaior piopolitio negatiuahomo tutcmminus extremu fubijp cieturanimali anSrroauue , iSt fietminotproB pofitio affiimasiuatharccnim vocarurminor; quonnmhomo in quicfito propofiro fubii- citurjillaveromaior, quoniam lapts in quae- fito propofito przdtcatur : hic enim ordo, feu hicrefpcdus terminorum ou^^ipropo- fui manct in aninio r.iriutinaiitl^B^fcco fit uominatio maioris, & minoujH Hlitio. nis, ^iverb qusfitum coiiiiLiiiii^i^iona- tur, nullus lapisefthomo, &idem offcratur medium auimal,ncceffari6argumentab]mur irt Cameftres:quiaminor critnegatiua,& ma iorafKrmatiua. Patetigitur,qu6d ex etfdera propofitionibus aeque colliguurvtiaqi con- uetlaconchifto : illa ramen Uicitur pnmario colligi,qua: fuitpiopofitain principio : pro- iude neuter horum duorum modorucftalte. ro naturaltor,& euidenttor, necaltcracoclu. fio peralteracolligitur, fed arque ex proprio modoamba: colligunrur natura iter,6c txal. tero artifieialiter: in propofitionibus autem non magis hoc modo, quam tllo confpicitur diftum ue omni, vel-denullo: quare neutro moiio fitillatio contra naturam,& conria di_ cium de onini. Hatceauem dicenda funt de duabus tllis niodisteitiJtfiguras , Dilamis, & Da - ii:. Dicutituraureiti f.cunda.ac tertiafi- guraelienaturaics : quia pluie>hununes in his 121 de Qoarta Figura Syllog Liber. 122 htsnJturaliterratiocinanturao minfojquam A nobi;; naturaliter infitanoi fempertraherer jn primarit>ura: Scquamuis bx nonhabeant in propofitiunibus actu didlu de omni,quum non fmbeant mcdium in media fede collo- caium, habenr ramen poteft homin , um P ar ^ m - " Dignumautem cognitu .„.HfotT eft,licet,i neminehadenus declaratu ,qu6d tfutaitnr, quum ob infiram vtm d^di deomni fepe vul- P" nites homines abfque vlia artis cognitione , frmu. fi- fyllogifmos faciant, attamen non femper i- -Q&gf- pr 0 diSo de omni vtuntur exquifitiflima ra- 'j 1 '" 4 '' tione accepto, fed faepe parum obliquato, Ariftotelem hocfignificaireinipfadefinitio- ne fyllogifmi,dumdixii [pofim quibnfdatque deftru- D tiocinatio pto colligenda conclufione, qua £to : ideo non folum in prim3,fed infeeiin- da quoqueaetertiafigura ratiocinantur:fuiit enim & apud artifices raateriales norma? ^usdam,ac regu!x,quibusnon femper vtun- tur exquifite reftiSjfed interdum areclitudi- ne aliquAtum deuiantibus: naro propterma- teriani , cx qua materialia opeta tonft.uen- dafuntjfepe coguntur regulavtialiquantum. tt ■: ^"^fAl nius enim, duas effe tanones, cur duoruin extremoium teiminorum aitcrum potius , quam altei uru appellemus iiuuui exti tnium: pnor quidcm utio eft diijjofitio tertninQ- '"n»M Totiusitaque difricultatis folutioin hoceft D rum in propofitionibui: aau fccunduin di- »>rmj conftituta , quod omtics ratiocinantes C[Ux runt naturaliter euidentiam. hasc autcm du- plex eft;vna materix ,vt ptopofitiones notar, ae conceiTa; fumantur : aitera forma; , vtper diftum de omrii ratioeinatio fiat , fic enim euidentifsimaeft; iJcrco fi vtramque iimul euidcntiam habere potfunt, in primafiguia abfcvue dubio ratiocinantur,noin ahjs ; quod fi vtramq;fimu] alTequi nequeant, euidentt flumde oinui : illum enim termiiiuni , qui^mn prstiicatione fupiemui ommun) eft, maio- rem vocamus, & propofitiontm , inqi.-a eft, propolitioncm maiore: lliumvero, quifub- ijciturc^teni,tlicimus minuienii&illam pro- pofitionem tnim;reni appellamus : akerara. tio cft ordo ipfirutn ptopofttionum, qutfu- niitur exordine uuorutn terminorum qua;- fitiabinitio propofiti, quii enimexipfater- am materias fectari malunt,qui magis vigere E mtnorum prardicatiouc m piopofitionibus vid£tur,quemadmodum declatauimus. Hac ratione propter matenam declinamus ali- quantum ab euidentia fotma:, fed poiiea hac quoq; adipirctmurpeneduttionem lyllogif- moruni ad diclum dc omni,& ad figuram pri mam. Quod tgitur fccuuda , ac tertia figura ftint naturales , & quomodo , & quod aduer- fuseasargumentum Aucrrois maie ab aduer- fari/s retorquetur > manifeftum eft. Caput X I, quod argumentum Auerroa contrn folam qujrtam figuram fit efftnafiwwm. NVnc oftcndamus,ipftim contra quir- tam folam figurant plutimum roboris habeie, & vanani efle folutionema medicis excogitatam, qui non viderunt,quartam B- gurani neque cum prima , neque cum aiij-s duabuiefle conferendam : quia nequeiila- tiotjem facit etiidentiffime naturalem, vt pri- nuilus pofiittpfoium ordo defumi,quoniam duo extremi termmi stjualetn in eis obtt- netit fitum,vnde non polfumus iudicare, v ter maior,vtctminorvocandus fit, nequc Vtxafie propofitio maior,vtraminor:ideoillam vo- camus maiorem , quam prius protulimus} illani minorem , quam poftetius, habita (T. mul -atione quxliti propofittt) pancipio.Ve rim hatum duarum racionum ptioilonge ef« F fkatior, atque vrgentior eft, & dum illam habemus t non refpicimus alteiam : quando enimin propofitiombus tetmini fecuniJurii diCttim deomni luntdifpofitt, nd confidcra- mus,vtra propofitioantepofitafucrit.vteain ' appellemus maiorem: fca tnaiorem vocamus iilam, inquaterminut praedicationeftipre- mus continetur, etiamii alseri ptopofitiont poilpofita fuerit , vt fepe in libfis Ariftotclis lnucnimus minore propofitione maiori cfle antepofitam : propterea ryllogifmu illuni ex Vtraq, vruuerfa;i affirmadua, queiuquarta fi- gtira' de QuartaFigura Syllog. Liber. cutaefTe dicfit, Ariftoteles non mdicarec lia- g„ e coffl piicat!otiem propofitionum diuer- fam a prime» modoprima: figura:, qm dicitur BJrbara: quiaquum adfitactu diftum de o- mri, maiorterininusfcmpervocaturille,qul «ridtcatione ftipremus eft,&llla propofitio. «n nua ille inefi , feniper diciturmaior ,et«fi ml nor »n« pronunciatj fuerit:quocir- jca ni3nis prorfiis cft aduerfanorii cxcogita- t io,qti6d trifpofnijinpnmafi^urapropofi- ronibus modns , & figura vartetur : manete- nim eadem figura, & idem modus : quiama- neridemtLfiminusniaiov , & idem terminus jninor; itaenim inmentibus aoftris impri- jnicurdi&um deomni,vt quomodocunque propofitionesdtfponantur.nos Tempei pro msiore habcamus illum , qut prsdicarur de wedio; pro minoreautetn illum, qui fubii- ckiw tnedio , idqtie cft in anirao cuiufque hominis fana: menris recuiidwni m.ftinctum naturalem. Ideo icfellcndum penituseft i- ftorum figmeiuum.quod tcrminus ilie.qui prsdlcationc fupremus eft, dieaturminor; jj u j vcr o infimu?,dicatur maior; eft enim at- tificiofa qua:dam excogitatio alicuius ho- minis, non omnium,neque pluiium , fine aliquo ordine naturali , imo contraria natu- ts. De CeC.ire autem , & Cameftres , ac ii- militerdeDatifi.cV Difamis alia,aclonge di- uerfaratio eft, in his naq; eefTante priore ra- 125 A mcnveiitans habentilegem enim perpctu- ani , & vniuerfalcm habrmus , qubd qaan- docunque medium mter extvema politum eft,fiuebene, fiuemaleid fiat , eft primafi- gura : iudicatnr enim pnma figuranon ex V- Tig»r* iu£- tiIitatemodi,fedex(itu medii :ideo Arifto- V****** '* teles in prima figuianon folitm quatuor il- ^. "JlJf^ losmodosvtilesnominauitjfed etiialios °- ^'/J- * mn:s inuriles; omnino ltaque dicendum eft, hunc fyllogifmu negatiutim,quem hi in quai B tahiura ftacuunt,effe in p;ima figura, inuti- Jem tamenj8i non concludemc, quum mino- rem habcat negatiua; nam redte , & naturali- ter mhil concludit, quauis ei accidat vt arttfi- ciose,& obltque ccrta quanda conclufionem colligat : fed tam non tfle natuialem illatio- nem*, quiiibet fincerus, & fanae mentis iudex diligenter confidetando cognofcere poteft: femper enim dum medium ponitur lnter ex- ti cma.propofittoillaiudicatui maior,iti qua C terminus jncff prjedicattone fupremtis ; illa veib minor.in quainfimus: ideo naturalis o- mniut i hominu cogitatio caderet fuper con. cluitonem connerlam : quilibet enim expe- ctarcttx illi* propofitionibus talem conclu- fioncn'.,iti qua anitnal deequo prasdicantur, litet modus non concJuriens,& inutilis fit: quare eollectio conclufionjs conuerfe.aii- quod animal non eft cqutis,efte6traomnem anims noftri expedanonem,S: cogitationem tionead fecundam confugimus : quia quum Dnaturalem. Neque Arilloteli fuit lncogmtui non habeant actu in piopofitionibus dtiium deomnijfed ambas extremitateshabeant s- qualiter pofitas.priorratio nullum ibi locum habet, nec poffumus latione pr^dicationts ha ic potitisquam illam appcllare maiorem, vei minorem ; tuncigiturllcudamrationem jefijjcimus, & portumuJVtravoIumus appel- lare r»aiorem,Dihilo tnagis fic, quam dc ad- toTrUmtesnatury , & difto deomni : qtio fit, vt Cf fiie, & Camertres frnt duo modi diuer- f in fecundafi^ura, fic etiam Difamis,& Da- trfitn terf.a. Qaod etiain dicunt de modo il- lo negatiitoquatti ngun,vant!m,&: cornen- titium eft, etat enim modus ille talis, nullus equus efthomo, cmnis homo eft animal, ergo aiiqttod animal non eft cquusthutc mo- do (ainnt) obiicere noti poifunt AriftoteSici, quod fit :u prirua fignra, & minorern propo- fitionem habeac maiori antepofitam, quem- admodum alteri modo affirmatiuo obiicic- bant; quia fi minor ea efle dicatur, quar prior pofitaeft, Scfyllogirmum cfTcinprinia figu. ra.fequetur in piima figuta minoie elTe ne- gatiui,quod qitidtm elk non potcft ; quftin pnma h^ura cxminore negatiua nihil colli- gatur: h.c autem modus, qaem expofuimus, tit fyi!ogilinustoiiclud£ns ; qtionia igiturin prima Bgara locaii non poteft , mulro minus autem ir feitet con- clufione naturalem,quat eft, omni:Thomo eft corpus:ipfe poftea audic conuerfam , quam non expectabat,aliquQd corpus eft homo: i- deo hanc i!li fubnectendo concladitur per pritvsamfiguram aliquod corpus eiTecorpus: quiafi prrdicaturde homine corpus, &ho- mo de eorpore,concluditurpr|dicaridecor- pore corpus,quas cft pr-:dicatiQ,c contrari) naturse, & apud plures homines i» vfu minimefunt: Hancobcaufam ab Arifio- ^ tele in figuris commemoratinon fuerunt,fed ! folum extta figuras, vt dtciurn eft. Poflumus ettam concedere hos effe fyllogiFnios vtiles,. prout contrapotsi tur vtilis inutili in priore G- gnificatiorie accepto,proindein aftqua figu- ra locandos,non tamen direae,fcd obliquei eftenim rationi confentaneum ,vt ficuti ob- Iique conelufionem colligunt, itaetiam ob- lique . &fecundario in figura eonftituanturt non eftigitur necefTarium adiicete quartat» P figutam ; quoniam hi omnes funt ia prjma figuta vt oblique con- dudentct» S l 7^1 S L I E 1{ i p TL Q_V jt \T *£ Tignra. Syliogifmrnm. IAC 133 £fS t-£> dfo Cfj? ieaflimo volui : tao-  «juuftt in ii.syentutc logicani pu- srdtnnm MMMfthodi  dearticulatione iplius ,quia coniidciaie aii- 1-oc, velillomodofonusficarticulantlus pro ■ fignifkattonererum, ad Giammaticum per- tinet, vel ad nominum impofitores \ ideo A* riftoteles in ipfo ftatim iogicsc arris mitio ac- cepit tauquam notum quodvoces fintfigni- ficattices concepcuum, neq; cotifiuetauic aa ! hocvelillomodoformandaefintjfed ab all- qua altoattiliee iam formacas fumpfir, neo> viliua 137 de Methodis, Lib. I. 13? vllamampltus mentionem tahs inft umenn A lumalnim doceatieademrationepoteftlo- iijlibris logtci.v fecit. Pnterea fciendum eft, ■ornnem methodum effe habitum logicnm, fiuehabitum intelledualem inftrumetalem, 6c omnem talem habitum eife methouum; nec propterea perfedam eile definitionem mctftoui , fi dicamus , niethodu effe habitum jntellcdusinthumetita!ein;quamuis hccde- finitio ex genere, & differeiitiis conftet^ & cu definito.vt didum eft,reciprocetur: nam do gictts babcre hos inftrumentalts habitus , & ncmim eos ttadere, fedipfe pereos fcienti- am rerum inueftigare , vei alus fcientias tra. dere. aiiud enim eft logicam docere , aiiud eft fcientias , &artes docereperhabitum lo- gicae;genus igiturmethodi non aliud fumen- dum eft.quam habitus menris:difieientia ve- rbjnftrumentalis ; finaiisautem caufa cogni- tio rerum fiue ab eodem acquirenda, fiue a- cuit Anftot.in fecundo hb.Pofter.Analyt.ac- g his tradenda ; harcfuit abfq; dubiomens Oa cidcntisdefinitionem non elfe perfedam, e^ tiamfi effentialisfit, Scsequalisdefinitio ,nifi caufam exrernam expniuat,a quaaccidens pender ; eft quidem effentialis haec dtfinitio, eciipfi* eft prtuario luminis iunar,&cura ecli- pfi reripMCatur, fed non eft perfeda,nifi ad- daturcaufaextema, queeft obiedio terrs: quoniam igiturmethodus inftrumecum eftj & cuiufque mftrumenti caufa piajripua eft leni in principio artis medicinaiis, quando Q«id Grft- dixit [ Trei jnnt daBrinx, t]He orditsi innitnn- »«• ptrtrtt r»r] deordinibus enim loquens fignificauit deSritiatfi- tres effemodos ordinate docendi fcicntiasS"'^'"""'- omnes,ck artes, fed non confiderauit, qubd ordines dicantur dodrinar , quiaprajceptoE logicustres ordines doceat difcipulos.hoc e- nim fi refpexitTet, ipfe quoq; reinehenfione nou vacaretob eam,quam diximus, rationc; ipfeiinis , idcirco in definicione mtthodi fi- cfrmiliterAnfto^in prmeipio libii j.Poftcrior lialem eaufam adieeimus,qua; eft reru cogni tio anobis per methodutn acqui; eda ;in hac enim confiitittota iuethodi na-tura; qua re» fpiciemio pofTumusnon incongrue mefho- dos omnes appellarc do&nnas , hoc cft mo- dos docendij & tradendiom»esfcientiav,'& artes, vtdodmtasnomen fine ipfum metho- W« *!i~ di figmficet. Sed aliquifuerunt,qtri dodrina nm dt pro genere meihodorum, atqueordinum, i- mb 3; fcientiarum , & aitiu nmniumaccepe runt; hos enim oinneshabitus confiderarune proutdocetur,id eft, prouta dodore eos ha. bente difcip-ulis tiaduntur, vt fi quis doceat atios fciercriam naturale ex eiushabrtu,queni ipfe habet. frientia ii3turalis vocabiiur do- drina; quai e fi prseceptot habens habitum log ca; doceat alios viam ipfam procedendi, ncnipeordines,acinethodos; itaordines, ac methuiii appcllabuntur dodiina;,quia tra. trt tae- dj. Anaiyt. dicens omnem dodrinam cx prsrce- "dentecoEnitionerieri.notnine dodrjnsenon ipfius logics, fed fcitntiarunr traditionem mteliexit. illud igiturremper animaduc: tttc debemus, dum hos h ^bitus vocamus dodri- nas ,vt nom«n dodrin.e non ad logicam do- ijferei7tU fine vlla difputatione referemus. Q^um mc- ititer ardint thodus fit habitus loeicus, docens procedere ab hocad illud cogniuonisadipifcendse gra- tia.duplex effe poteftifte proceflusaut enim res ipfas tractandas difponimus,vtpnus de hacj pofteade iliaagamus: auta cognitione huius ducimur in eognitionem illius. aliud enim eft hanc rem prius effe cognofeendam, ^ methoc& fr*prte.a£C6 conucnienter cSifponere. Dehac tameri de_ finitionc cgo fenipet dubitaut: elfi emm fal. fa efle noti vidctur , manca tamen ,& imper. fe ignorantur & quamtntur; veluti prius deccrmt de animnlt generaliteragendu efTc, mox de fpeeieb fingiilis; poftea veib tic animali communi tiaftjtionetu aggrediens methodos qua?iit,quaead animalis naturam, H iatuerit, & ad eiufdem acctdentia cogno- Icenda nos ducant: finiititercjnum de homt- lie^& fingulis alits fpecieb.eftlocuturus. Vi- detur ertam ordo vmucrfalius quiddam f iT?, & latiiis cxtcn:ti.qu.ini methodus:nam in or- dine rcientism vmutrfam refpicinuis , & ems partes jiner fe confcrimus ; mcthodus vero invnius lei cjuifit* inutfticationc confiftit finevita paitium fckntia: incer fe compara- ttone. quare omnino de ordine prius, qttitn dc niethodo □iffei cndum eft : &prinium de ordinc vuiu«nc fumpto, Cf/iKr i V. in quo definitio ordink ab aliit tradita, & diffimlta* contra eam _ exoriens exfqnitur, Griiuir dtflr T 71 n s n T v r omnes ,qui de ordtne to- niiisficmt- ' \ cuti funt, in hac ordinis definitione fe. 4*u*iw. tc confcutire : Ordo dodriux e&hatutusia- difponeadi, vt bene, 6c conueuientcrdi;atur efle difpofiEa:proinde qu^nam fitiftaconue- ,4 niensdifpofitio,nondum coguofcimus ; nort eftcnim dicendum,eam difpofitionem ano« bis temere,&abfq; vllarationc,&penitus ar_ bitratunoftio fien,vt quecunq; ordtnem feu uantcs, & quocunq; modo pattes difciplinae difponentes vel tranfponcntes, dicamuror- dine ftruare; ita enim tSerct,vt ordo non efter q ordo,fed omniattificiosacvtilitatecarensin- ordinatto.Propterea non reftam eflceorum fenttntiaatbitramui,quiputantquSlibetfci- ^rmij, entla, & ai tepofleanobis quocunq;volueri bu M mus otdinetradi,&exp!ic3ti,velutiaite me. ^*'*" dicam arbitno noftro ique fcribi poflc ot- "*"* tionem , vt omnia, qua; in qualibet fc-icntia f "^ 4lj confiderantur, ab vrn» .,liquo pen.leatit.&ad ' LlJudrcf.raiituijquofj quum effc poffitvel v- tiujiii I i T4I deMethodis, Lib. I. ^«orindpittfn^velvnummedium.vtlvnHs a nixam fundametis efle opinioncm Aucrrots, & priniipi ? qu _m llli reiecerunt ; reuera emm non ex «"• f" !_* t Cr'r finis liinc exoriri dicunt tres ordtnis fpecies, com pnfinuC,refolutiuum,dcnniTiuii. Senten tiam hanc diligenter ex.pendercnon pofia. mus nifi de fpeciebus ordinis loqusmur, id- cjrco adaliumlocumeam confideradam rc- niittcmus,vbi oftendemus, pendetiam hanc ab v;io ncque ordinis naturam dcclaiare, ne- auecmm orJinicompetcre. Multi videntur t«»!f* \ ftntenti* adimeie.qaam fusi aliqui phi- f^ViTlofophi explicarunt.dum prarfationem prt- B difcetur. Quam qutdem veritatem compro f '"',',Tti- nniib Fhyiicorum Anitotclis interpretiien- Z^Hfrm*- tur; ibi namque Auerrois opinionem rcfcl- i w«« lunt , qui *->' clt Ariftotelem proponete m na- wn ,i' ( philofophia ordinem feruandum eflc a b vniuerfalibus jd paiticularia, propterea ipfa rerum confiderandatum naturafumitur?"-'' ratiooiJinandifcientias, & dtfciphnas om- nes , fed ex meuore, acfactliore noitra cog- nitione; non enim fcientiam aliquatu hoc potius,qua_n iilo modo difponitnus, qubd hic fit rerum coriliJeraudarum naturalis ordo proutextraaiiimutnfunt; fedquia ica melius , & facilius ab omnibus e*a fcientia qubd vniuerfaie efl nobis notius, quampar. ticularia, Scinjcioribus nobisfempereftjp- erediendum. At Jicunt hi, deceptum fuiffe Auerrocm, qui id attribuitordini,qtiod po- titisfflCthodo,at vi_e tribuendum efi. pro- prtum enim eft na;,feu methodi,vt a no- tisprogrediaturad ignota: quia finis metho- di cft facere ex noiis cognitionem eius^quod ignoratur. ordo autem non requirit,vt a no- tioribuiaufpicemur, fedlblum vt eaantepo. canrur, qua: natura priorafunt. Horum igi- tur fenrentiaiu fi feqtiamur, ratio ac nornia bene,& conuenienter omnem difdplmam difponenJi non aha eft, quam ipfe naturaits ordo rerum confiJerandarurn ,vt iJja fit par- tiutn ahcuius fcienti_e conueniens difpofi- tio , qua: rerum in ea craftatarum naturalcm ordinem imitetur ,& fequatur , vt quum or- dine naturs elemenra prajcedant miftum, erdo doctrina; reftus, &conueniens ille eft, quo pritisdcelementis agitur , quam de mi- rtis : quod fi prjus de miuis agcrerur, praua eflet difpofitio; quia ordini ipfarum rerum Jrvumtii- nsturaliminime eflerconfentanea. Senten bare,& contrariain opinionem euertere non erit difticile tum ratione duce,tum mulcis Anftotelii tefttmoniis. Primum quidem, h p,iw»mii. ___>. rt ^ mmImm _4_._inil- ^Ir« , n itnrPr... . _V __ O tllOUS qni fcientiam naturalem aufpicatus eftitra aatmne de primis principiis, qustamcn oc culta, & incognita eranc, &cognttu maxim^ difficilia, iptiiq; compofita multo notiora e- rantjnon poflumusigitur dicere,Ariftotelem priiis egifle de principiis, qubd notiorafue- rint : id enim eli mantfeftc falfurn ; itaq; con- fireri cogimur, ipfum de pijncipiis agerc pn- mum volujfll', ea tantum ratione duttu ,quia prtnciptafunt: principja enim quatenus ftirtt ] principia,naturaprioralunt copoficis.&effe- Ctis;ratto igit ordinandi oes dirciplinasvidet effe ipfe naturalis o: do re; u confiderandatu. Capur VI. inqMditlafentetiarefellitur? & efiendkur ,rationem ordmandi mn  terejdptincipiis enim exorditndu fuit : qucn. niam exptincipioium cogntttonc perfeetara aflequemurfcietiam rerum natutalium , hic U cnim reuera cft caufa iinalis omnis oidtnis, in qua animus nofterabfque vllo dubio con. quicfcit; 3c hancipfam affertibi Atiftoteles; traSattoms cnim de piimts principiis non hancrationem aflert, quam ilh dicunt,nem- pe quod fint ptincipia,&fecundum naturarn prima: fed quiaperfe£ta rcrum naturaliit co. gnitiopedetexprimoium piincipiorum co- gnitione ; nullo igitur alio medio oftendit etus ordinis tationem , quam noftra cognL C tione,hancvultibi Aritloteles effe rationern ordiuandi omnesdifciplicas. quare locusiL leapertiiftmefauetnoftra: opimoni, Stdres ii» 4 , (pi> hscmagis eftmanifeftaj quam vt plinibus ar- ^»0»^ gumentismdigeatj traduntut entm dtfctpli- iiJtnon vt in rebusipfis ordo ftatuatur; eum ecim iam narura ipficonftituitjfed vt nos, difcamus ; eo igitur ordine vtimur, quome- Iiiu,acfacilius dtfcamus, hxc eft veraratio or dinandi.ad quam & rcs ipfanos ducit, &ipfa D quoq; vocum fignificatto: appeilatur enim a cunftis ordo doctriiise,nou oruo naturaj.Sed Ctuf/t,^ caufa,vtputo, errcjris multoru fuit ; queniam tllerHa, quandoq; hxc du.o fimu! funt; cotingit eniin^ vteadem fcientia & natuta;ordinem fetuet,. &oi dine meliotis cognitionis; tdeo opinan- turtalem feruari ordinem earatione, quaeft. ordo natura ; non quatemis per eum melior cogjutio habenda cft, quemadttivdum qut putantaliquam figuram habcte tres anguios l a;quales auobusrectis- quatenus tft sequila-' teta.non qttatenus eii tnaiigulaiit:quoniam contingit eanuem figuram triangulum el"et fii squilatei um ; quando tgittrr cueuit , vt in fcienttaorco naturs gtnttantis fouetur, id non fit quatenus cft ordo naturs,fed quate- nus eftordo melioiis noMix cognitionis , vn- de etiaappeliationem fufcepit: votatur.n.ab» omnib.queadmadu mximus,oruo dodrinx.. Gaput VII, m quo tx qugrtmdAtn afn£ Artftot.loiorum obferuationetdem demonftratur. ,T T O nvM,qu2 dixtmus,efBcaciflSma con- ~ J_firmatio fumi poteft tx plunum Joco- rum obferuatione ,in quibus Arifrotdes or. dine natur^ neg!c£io,volutt ordinem noilias melioris cognitionis feruare ; quemadmo- dutn enim quado ordocogmtionis eftetiam naturas ordo,magna d;tur oecafio etrandi, quum non appateac, Hrum duorumauthoc ipfe 145 ttjattluti*. jpferefpcxerit j ita quando difiuncti^atque e tiam eootrarij funt, nenipe ii conwigatordi- ncm nituiae noneffe ordinem rneltoris co- rnitionis, tota rei veritas claratrobis, & pcr- ipicuaredditur, dum videmus , fperniordine naturx, Srfoluni ordinem cognidonis feiua- rL I'rutulithanc fentetiatn Arlftotcles.eamq; infuislibrisexequutuseft: namin principio Jib. s . Me tap hy fic. daravoce teftatur.non fem perm difciplinis principium cognitionis dfe etiamprincipium rei,fed id.Vnde facihus di- fcamus. Iu primo quoq; lib.de Moribus cap.- ^inquit, dubium eife.an eamoralis dirciplu lic.-V* ■ natra[ j^ jaficordine compofmuo, quem vo- £ ataprincipiis;anrefb]utiuo,quem vocatad pnncipijj qua dere ait Platonem re£re dubi. u j]e ; poftta quasttionem diflbluens,dicitnil aiiud effe refpiciedum nifi vt a noris iueipia- nius ,non confider«:ndoanfint prindpia rei, ndcne, quareiubct ordineiii cognitionis fem per feru2r!,nc>n femper ordinem naturse; mi- rurautem, qtiodaliqui etim locum iaterprc- BttfflSfro wntes, dicanllaverbaadviam do&rma^non pjuj ■;*»- ad ordinem pertinere, quod coditio metho- di (it,non ordinis, vta notioribus nobis pro- grediamur,eo fortafle argumeto ducti, quod ibi Aniforelesnon nominct ordinem,fed di- cat •&> qua» vi a eft; quod quidem argumen. tum nullius eft toboris, quum poffit & ordo, &;n:chodus communi appellatione voeari ihs. quarevox quoq ; compofita ftfyhs, fe- J pe proordiue accipitur, vt multis in locis a- pud Ariftotele:, & alios Grscos authores ob- feruare poirumus;reuera enim flipfius vocis ftgnifkatmncm rpeftemus^non minus ordL nem fignificai e poteft,quim illam, quar pro- priemerlicidus sjici folct : nam &h.Tc, & ille via quardam cft, & qui Jam progrefllis ex hoc ad iiiud : diftinftio autem vocsbulorum non Kipia vocuoi proprierate dcfumpiacft, fed ad euitid im ambiguitarem , Scobfcuriratem I inuentafuit;ratioiraque illorum ftiuolaeft. quod autem Anftoteles ibi de ordine ioqun. tur,non demrrhodo, manififlum eff,,fi eius VetbapcrpendimuSjdicit enim dubium cf- fe,an a pruicipiis.anad principia viatenenda fit;at certuir cfl ,fi demethodo hxc intelli- ganrur, fign.fi eaii his verbis diias fpecies dc- monftiaiionis s eiTet igiturqua:ftio Anftoce. iis.vtrademonftratioms fpecievtidcbear, an ca,qua? cft aprinri , an ea s quara pofteriori; F tpja: cen_' vana ciTet dubiratio, & contraria lis,qciar antein ttitio capite dixetat, vbipro. teflatus erar,fe nulla vfuruni effe demonftta- noije,ftdatgumentis tanitim comniunibus r « «vulgaribus, quaha mareria fubieaa requi- rit:itaquenon poceftin cap.+.dubitare, vtra Wtonftrationu fpeck vti debeat; idque ra- tir n: confcitaneu m cft : quiaff in C3p i De mechoik. vei bafeccrar, quam ad res ignotas ceciarandavm us hbris ft-ruaturuserar"; poft- " 111 quarto cap. jion debuit iterumdcme. dc Methodis, Lib. I. A 146 thodo loqui , fed deordine , vtHgnificat ver. C*p. S./i j. butu lllud \_tncipere'] quod non viae dodrina;, fcd Ibli otdini conuenit ob eam rationem, quam in fiquentibus declatabimus. Plures etiam apud Arift.locinotari poilunt , in qui- bus ipfe otdine naturx pra-terito, oidiucm faciliorisdoctrin3;feaatuseft;in Iibroenim Categoriarum relationem qualitati antcpo- "'•">""• fuitproptei faciliorem dodrlnam.quiain ea- pite de quantitaterelationismentionemfe- B cerat,tamen ordine natura; qualitjsantepo- nenda erat, quia abfolucum eft natura prius refpefliuo.Porphyrios quoque caputdefpe- Vcrphyritu* de antepofuitcapiti dc diffeientia &ciIioris do£tri.iaEgratia,quuni tamen difterentia fit natuiipiiorfpecie.Et Adftor.infecundo Iib. 1 H& De*ni- dc Amma in traflatione de quinque exter- mttrsci.tie nis fenfibus a vifii evordium fumpfit. vrtimo/e»yiiw, autem loco detatiulocutus eft; tamen ordu nenaturaj tactus pncedere dt buir,tanquam' C omnium fenfuum imperfeiiiiTimus, & com- niuniftimus^ordinem igitur naturas fpreuic propter faciliorem dodrinam; qtiurn enim in (ingulis fenfibus cognofcenda fuerint ob- iecla dk media, & organa, vt cognofceremus operationemfieri exaaioneobiectiin orga- tiumpermedium, trasferens fpeciem ab ob- iefto ad organum } anjmaduertit Arsftot. ita effeincognita,& obfcura in raftu organum,& medium, vtii ataduinccepilTec, iuredubita- 3 repQtuifTemus; an quilibetfenfus organum, &medium habeatiideoavifu aufpieari vo- !mt, in quoeaomniarnaxime dilucida, 6c di- ftiniSa eiant, vtquum in vifu, &aliisfenfibus no&ilioribus cognirum efict, operarionem fieri ex translatioKefpecietab obieftoador- ganumpermedium .llludidemin aliis quo- que fenfibus , in quibus obfcurifliraum erat, fateremur,videlicei:ingu(tu,&in ta£tu, quos ibi Anflot.in poftremo lcco pofuit. efte aute : diflidha cognitu orzana, &media hotii duo- rum lenfutJi declarat ipfa Ariftot. traQatio, ex qua nihfPBrti dehis defumi poteft,quuin ipfe nihil exprimat,quod!n iis duobusfenfi- bnsorganu, aut medium dici poffit , fedhaec leuiter tangat, &ucco pede pixtereat. Uxc fuitveiaiatio liliusordinis, aliis adhucinco- gnita; omnesenimvna cum Auerroe dece- pti , nuilam aliam afTerre folenc eius ordinis rationem, quam quod Ariffot. feruare voluit ordinem nobilitatis; fcilicetfiataQu cxorfus efTec, non minusidont-aeius quoq;_contratij otdinisrationeallatuii etant; dixilTenteniro ipfum ordine naturar generantis vti voluiliej natura enim ab imperfeftisad perfeftapro- gredi folet, dum generat; igitur quemcunq; voluit ordinem feiuare Ariftoteles potuit, fi- quidem pro eius excufarioneratio aliqua il- liusordinisiiobhnon erat defutura, cjuoni- hil ineptius dici poiTe demoftrabimus in fe- quentibus. Atveib li eos percocaremur,qua- rc in traftatione de Senlibus voluit Ariftot. i 4 7 Iacobi Zabarellae Patauini r4ft .ordinem feniare a nobiliore; intraftatione A ra.quofitvc minimc vemm eiTe videatur id, aucem De partibusanimx non leruauiceun dem crdinem, fed potius contranum.qui elt ab igrtc.biliore ? nullaro huius diuerlitatis ra- .tioacm,quamaddueer.ent,haberent;nosau- tem horuna omniuro rationem optimam af- ferimus . dum dicimus ordinem vtrobiq; fer- uattim eiTe facilioris , acmelioris doftrinae; hacc enim poftulauit, vta parte animsc igno. biiiore , & nobiliore fenfu traftationis exor- dium fumeretur. Similequiddampro huius veritatisconfirtnatione apud Anftot. legere Prlnts dc bi- poiTuiiuiS if. pritr 0 Dc hiftor.animal. cap. 6. fier.ttnimtt. gjj n z , D e panib.antmaUap. to. qnib. inio- C °P; 6 . c!sproponit,dkendumpriusdepartibusho M S P'7"7 m inis,qisam de parttb. aliorum ammaliumi • ' qu i lrlo bis,quihominesfumus,prorr,ptio- les, ac noti«ties feot , ex quaruni cognitione in noticiam partium aliortim animalium fa- cilut 5 vetiire poterimu»:certum eft aucenrijA quod nos cum Auerroe diximus , non folurn viam doftrina:, fed ordinem quoq; eflea no- tioribusnobis;ideo vtomnem penitustol. lamus difnculrate, declatare debemus, quo- nain modo ordo doftiinse dicatur effe a no- tioribus nobis. In primis notanda eft diftin- £■„»,,■ . ftto ilia vulgara, cognitio noftra duplex eftj rw/j^* vnaimperfeft3,quam confufaui vocant; a!te r) perfefta, quam voca:it diitiriftan.iqua» ad. B huc duplcx eft; aliqua enim eft fimplicitet ?'"•«/,. perfcfta, aliqua verb non fimphciter, fed fo. "\5 fn !>i. lum in genereperfefta dicttur,id eftpro con- ditione,ac narurailliuj difcipiinej.viexempli gratia philofophus naturalis debct habere plenarn , &fimp]iciter peifefta cognitionertii omnium metallorum , vtin eu riihilipfi mt- neat cognoftenduro.fin minus.impcrfeftam, , ■ ipforum nocicia habere dicitui ; faber autem airarius non ecnetur untam habcre a»ri» co- riftottiemibideordinedoftrii-.a: loqui,non C gnitionem, quantani habet phiioiophus na. lib. dt P/sh tit. devia tordinem taraen diciceffe feruandum auotioribus,neque dicitab homine aufpi- candum ctTe.vt a nobihorejfed vt notiore.Li- bros quoque De animalibus antepofuit Ari- 'ftoteks libris de PJantis.vtipfe tefbturin fi- ne libelliDe [ongitudine, &breujtatevita;, iAn hbro aut .01 De ortu,& interitu con- fiderareeam gen.-rationem,qns cft vnius cx |W>ribus: attamen generatio non diciturtra. -tarimfivbi perfe ex fuis caufis cos;nofreda jropoiiuijijic vbi dtfiaitui. ryiaie ^rimu. li- quod vero polteitus.HClpccies.VDineq; con- fidetatur,neque fieii poteft illatio vlla. Inor- Oris'refilu~ dine autem refolutiuo "ex notione finis vide- •U*n*- tuullacio fifrieorum,qua.adfii5em ducunt; **» **" tamen refolutiuusid nonhabet quatenus eft "J r " d ^ t h"T ordo; oporteret emm omnem ordincro effe l,/,'/,^^ eiufmodi,fed potitis quatenus eft talis ordo; ^ c^g, eft-enim pecuiiaris conditio ordtni. refoluti- uiifed de hac ic Ioquemurinferius;fatis cftin prrfentia difcrimea interordinem,_-n_e:ho dum declar_if_ , -fhia eft eflentialis eonditio methodi,vthuiusrei ex illa faciat illatione: pidinern ve o, quatenus ordoeft, dicimus non cflc ai gumenratidncm, &nullam alicu- ilis rei txaliareiliationem facere fecundiim propriam lpfius oidinis naturam. Caput IX, in quo & ordmU, & metbodi vtilit.ts deciaratur, & clarih exponitur, q.uomodo ambo fint a notisribm, ad ple* namargnmenticontrarij fihitionem, EXhis , qiix dida fuiit,pc;-Tumustam or- dinis, quam methodi vtilitateni, finem- que colligcre; cuiufque enim inftruraenci natura in fine & vtilitate confiftic; methodi fVltta cHjidem vtilitas. &fini. eft notifi«arej.id eft 151 Iacobi Zabarellae Patauini 152 cognitionemface.eeius.quod ignoratur: fa- A alterius ,quum vtrumlibet di(.inf.e eognofci poilit ettam altero ignoiato,quod contingit in fpeciebus,qu_e aeque fub eode generecoa- tinetur, camen alterum,fi priiis cognolcatur, alterius cognitiouem faciliore reduat : vt co. gnitio partium hominisfactliorem rcclditco- gnitlonem partium alioru animahum; &co- gnitio fenfuum perfeftiorum facihorem red. ditcogniti .nem aliorii impeifectiorum , qui difficillimi cognitu funt,ideo tunc quoq; iL ciugiturme.hodusvt diftamus , quia aperit illud,quod abfeonditum erat ; ordo aucero hanc vim nonhabet; nam fi res traftadas re. fto ordine difpanereiuus, nec aliqua vtere- murmethodo', vel argumentatione, nilnl di- fceremusj& nullam cognitionem adipifcere- VtilitAt vrii- mur;fcdvtilitaso.diniscf.,vtpereum rneliiis **• ,&facilius docearrtur; vt enimtnateriam prt- «nam.& elemenraj-Cmiftacognoftar.uSjme- thodus nobis pra;(lat,non ordo;ab ordineSu B lud antcponere dtbemus »quod ad aborum tem habcmus vt meltii s, vel faciiius h_.com- nia difcamus;melius enim eacogrtofcimus,Ii priusagamus de materia prima , mox de ele- mentis.pofteade miftis^ quia nifi hunc ordi- iieui feruemus, fierinon potcft.vt pccftftam Sc diftinftam horum fcientiam habeamus, fi- tatHter quod fenfum vifus , 8. icnfum t-ftus cogi.ofcamus, methodo.no ordimacceptum fenmusj vtautem facilius horum cognitioiie cogr.itio-.em conferttanquatn vttle,etfi non confcrttanquam neceflariC. Hi. igiturduab. diftt.uibu. [»?_.> aij & [fxcsliuf\ totam otdi- nisvrilitatc. expiiniimu-;ratio eium ordinari- difumitur e nuftra cogwticMie vel melius,vet faciliii. acquirenda ; meliui quidem,quando alter dtfponendo cognitio optima in co ge_ ncre haberi non poteft:facilius verb.quando poteit quide optima acquiri cognitio etiam otiamur,ordo prxftat:fignifi.auithocAri C illoordinenonferuato,atmagtio cumlabo ft-_. in principio hb. j. Metaphyfic. quando de ordine loquens dixit, priucipium doft ti- na. non femperefTeprincipium rei ,fed vnde aliquis facilius difcat; hoc enim ordinij pro- prium eft:quia ordinate difcendo facilius di- fcimus. Diuerfis igtturmodis ordo,& metho dus ad cognitionem .conferunt rideo ambo debuerunt eiTe progreflus a norioribus , alto fcf.fWtwre- tamen,& alio modo,vt declarauimus. Idve- fyirit ctg» "tUnem **' dum , qubd quum ambo noftra cognitionem {"r"n« tanquam .finem refpiciant, nontamen ean- S t " , ^ A '1"'" n tjcm; mcthodusenim tam ad c6fiif.im,quam de rtri f*& a tisii lit mctf- ftriw erdi, efle principium rei , fed quandoque effe id, vnde qui^>iam faciliiis difcat. Tetigit etiam . vtramqne rationcm Auerroes in primo ca- pite primi lib. Meteorologicorum , vt eo in Joco videre poilumus. Ex his patet cos erraf fy fe.qui putarunt, omnem fcientiam , &om- « nem artem pofTe diuerfis ordinibtis pro fcri- ** ptoris,feu doftoris arbitrio ttadi ac Uifponi;* reuera enim vnus eft, non plures , in fingula *" difctplina tradedaordo lnelions acfactlioris doftrinaTjquifipei untatui jceric ea iiicultas beni de Methodis, Lib. I. I$3 hr „ e onlinata dici r»o P oteft,quia fic «1 p«- S^gnitw acquiti nec,P«t,«l d.ffic.hus Sritur; ideocui eompofitiuus ordo be- * cq «t.>. illi refolutiuus eomperere nou "'S &econue>fo ; fed hacde refufius lo- Kemur, quum rie fingulis ordimbus ftrmo- Saci^us.Ad argumentum .gituraduer teorum ciara eftrclponfio,qu*omnem dif. Ktem colhtidicebant emm , Ar.ftoteles 154 iis exotdsri velimus ac debeamus, quorum cognitio ad aliorum perfeftam cognitionem neceftaria,aut faltemvuliseft; &quum di- fcipliriEpropternos tradantur.vt noseas co- gnofcamus,fequitur in iis omnibus ordinan- dis pofteriorem huncrcrum ordinem fem- per attendi,non alterum priorem : in hoc igi- tutfenfuverum eft,quod ratio ordinatidi o- mnes difciplinas fumitur ex naturareium;ve rum eft etia,qubd eafemperfumitur anoftra ntuii»"' ertofdttur, qux maximeincogni- •~>+~r¥*%«*> ....1^11.^... »"•"»>"* — « P funt, '& :£ompofita,8£ eirefta funtiis muko B cognitione : kmniWdw io eunde fenfum cadunr,vrconfiderantibusmaa.fe8umeft. Cxput X 1. in quo defimrio Ordinis ex iii, qtudicta ftmtjoib.guur. PE k hzcycraa. haftenus dcmoftrauimus, conipicuaractacft ordinisvtilitas,& fi- nalis caufa ; quoniam igiturordo inftrumen- tum noftrac cognitioiiiscft,& omnis inftru- lllJwi^ coonolciabiquedsftiiifta C mend naiurain fine,&vti!itate couMtU. ldeo cnimoi.iiu"'.' s 1 r c_„„ u..„, ;„ s„n, ArKnitinnm. fJSorr er«-o «tordinis conditiovtfitano ti o bus nobts. Inell ir, hocargumento falla. a iftcuudum quid ad fimpkotennam.prm aefienobis isnotiora efteais,verum eft ftLndum noftram confuram cognitiontm; fenplidter ramen igoot.ora non fo«t,aiita ftXumordinemcogtiitionis-diftmaai: fnnt not ior3,&ommnopriusco ? norceiida,quam cffieaiu , quia magis notio- res;alise facijiores cogmcu,alis diftic;liorcs,& aliKadaliarum copnitionem corrferant:con- trivttb hxadillasnequatjuam. Hic sutcm ordo non femper eft illemet crdo j quem res fecundum fehabent.fcd contingerc poteft hunc Hil co ntrarium effe , vt alius"fit orrio re- rum naturalis prout fecunduaj fe confideran tur.ahusvcib eatundem vt op.timt: St facilli- mei riobiscognofcendarum, ideo quum ta- ut iii natura uoftr&m cogaofceutiuiii , vt ab ■41 .IHI ILdlWfiH. lll.V)^* . n*. 1.«.^ ^ ■ — fi Jinemhunc in ipfaordinis definitioue ex. primamtrs,perfcftaetit, &omnibusnumc- ris abfoluta definitio , qus alioquin eft man. ca, & imp et fefta, qualis ea i\ut ,-quam alij at- tulerunt. Nosigitur dicimus,ordinem do- Definit™ tr* ftrinis effeinftiumeiitalehabitum,per quem *'»» ^Hri- apti fiimus cuiufque difciphna; pattes ita dif- ponercvtquantum fieti poffit, optime acfa* cihtme illa difciplina dtfcatur.QubdhaJc de- D finitio-optima fit,multa teftantur. primum quidemrei definua: natutam egregic deda. rat, acdilucidam reddit, quum expiimatve- ram,& vntufrfalemiattonem ordiuaudt om. ncs difciplinas , quzquidem eft fints,&vtili- tasipfiusordinis. Omnes etiam difticultates foIuit,& aliorumerrores,errorumq|ue cau* fas aperit ;alij namq;non expreflerunt,qua?- namfit veraordinandi ratio;qubd fiahquafii' fi^i^iiCLilie videntur,ineafalfifunt, quum di- E xerint rationem o ( dinandi ex ipfarerumna- tuta defumendam effe: qus quidem fenten- tia tantum abeftvtdubiafoluat, vt potius in pluiimas, easquemaximasdifticultatesalio- ruin snimos traxerit ; quum enim in difciph- nis ab ilhtftribus authonbus traditis modo-' oidinem rerum naturalem, modb orrJinem contrarium naturali ,vel faltem ab eo diuer- fum feruatum efte vidcamus, nullamhuius vuietatisrationem atiriucere poifumus,dum F iliam fententiam fequimur, &magnis,atque infolubi!ibusdifticultatibusvrgemur;atno- ftfa opinioue receptaomnes difKcultatesfoI- uuntur ; femper euim oftendere poffumus ^irdinem feruarinoftrs mehoiis , vel facilio^. ris cognitionis; ad quam dum confugimas, caufam omnis difpofitionisfacilc reddimus; fiue enim ordo naturse , fiue huiecontrarius, Gnc alius quilibetferuetur,is femper eft or- do nofirs melioris cognitionis . Denique hxc definitio caufam aiFert omnium eorum 3 qua; ordinem veluti accideatiaquc;daniCon- fft . lacobi ZabarellxPatauini Irt quod veioparticulare nominamus ,ipf1 nia. t**^ «fle,quam de fpeeiebtw, Sttraftationemvni- C ceriani ipitus retnedij appeilandam alT^:lunt, w ' , "" , * uerfaliumanteponedam clTs traftationi par- ticularium: certe Ariftot. in pioostnio prtmi libri Pbyficoruiu non a!ia ratione probauit elfe ab vnruerfahbus ad particularia progte- diendfr, quatn quiavniucrfale,quod de mui- tis prasdieatur, eft nobis notius patticulari- bus , &itanotius, vt neceflaria fitipfiusco- gnitio ad patticuiatium cognirionem perfe- fiam adipifcendam. Auerroes quoq; in prar- fatione fua iu libros tllos, nec non in fua prsc- fatione in pofterioies Analyncos trcs tatio- nes adducit, cur vniuerfaliafintanteponen. da particulanbusin omni doftrina.qtta: om- nesejt noftrameliore,ac faciliore cognitio- ae defumuntur, vtin mcmoratis locislegere poflumas, non eftenim operspretiu eaom- nia,qua: tbidiciintttrab Auerroe.in pr3eff:n. ti a r ec e nferc, q u u m loc o s o ft e n difle I at t s fi t. CaputXl J. qubdproccdere*b vmuerft- Itbw ad particularianon fit pro~ frium fotiuf ordtnu tom- fofitiui, PE R hxz tnanifcftus fit errorillotum ,qui putantproceflum ab vniucrfis ad fingu- taproprium effeordinis compofitiui : nam fi ratio huius proceflus eft fola noftra mclior cogni6o,ba;cautem finis eft,& comunis con ditioomniumordinumrigkurptoceffushic F autliores^comperimus quaudoque^fpedeS mturam ordims quatcnus ordo eft , confe, gcueri,& particularcvniuerfaii ia trartario. quitur ; proinde omni ordini competit,non fjiicompofiriuo. Patct autcm Ariftotelem Iion modo in fcientia naturali ,qus ordine eompofitiuo tradita eft, abvniuerlisad fin.' ! vtlactucam. Attamen vtnos eorum appellaZ tionem nonreprehendimus , ipfi quoq; no. ftrim rcprehcndere non deberent ; fpecies emm remedir' frigidt laituca cft , de qua frigt. dum incafu tefto przcdicaturiquE etiam non incogruemateriaillius remedij dicituriquan doquidemvniuerfalcvtAiiftocelesaitinpri pio libro de Ceelo , Cgnificat formam ;partu culareveroformam 111 matcria : non debent D iaicurnegare procefliim illum a frigtdo fim. pliciteradlactucam cffe ab vniuerfaliad par. ticulare,quam comunem omnis otdinis coa ditioricm eiT« diximus. Scd res harc magis declarabitur,quum dc fingulis otdmibus ler. mone faciemus : hsc voiuimus brtuiter hoc inlocoannotate,vtpateret,communero eiTe omnis ordinjs pioprietaicm ab vniuerfali. busadpaiticularia ptogi edi,non foliuscom- pofitiui^vtaliquiaibitta-icur. E , , Cdput XIII. in quo dubium quoddam proponitur contra ea ; qudtpro- * ximt dicta funt. CAE t e r v m aduerfus ea, qua; tnodo diximus , dubitare non abfquc rationc quiipiampofJ et ; videtur enim non etTe ordi, nis proprium.vcab vniuerfalibusad particu-. laria progrediatnr , fiquidem apud probatos f;ula proceiTiiTe ; veriim etiam iitlibtis mora. ibus,iS£ in Anaiyticis.in quibus feruauit ovdi- nem refolutiuum j in moralibus enim prius de virtute iu vm'ue:lum locutuscft.poftca de virtutibusfjngulis.-inAnalyticisautempofte- (i^ribus pdfisatiotione usiis inucnit aiediit ue futfle antepofTtum;Euclides quatuorE- lemenco rum libros quinto antepofuit, in iL listamen dc Iineis tantiim , ac fupetficiebus agit. inquintoautem de magnitudine am- pTifliroe fumpta,qus 8c lineas, &fuperficiei, &folidaquoquecomplectitur ; vnde colligi- tur.Geomctttam, &Stercometriam no duas efTefcietias omnino difcinftas, fed duas eiuC dem fcientia; partes, in quamagrtitudo latif. JJmcfumtafubteciura conftuuaturjquintt» igieuc EjmbA de Mctliodis, Lib. I. 0 n ■tti. ordinis eondirio eft,vt ab vniuerfalibus ad SAticularia progrediatnr. Anftoteles quo- cyje i" rradacione derebus viuentibus non nJetar vniuerfaliaparticularibusantepofuir fe;prius enim decorpoie viuente debuit ge- neralittr& conimuniterloqui : deinde tte e. \tf UC i.VivlllUUIB, UU. k. \$% jnitur iile Elementorum IiLer quumvrranq; A ponedum.noiiqutarTtviuuerfjfCjfediiielio. ris doctrinx gtatia : quoiiiam cognitio partu cuhrium ex vniuetfahuin notitiapendct;igi. tur fi quandoq;concint;at , vt propter cogni- tionem melius fitatittpuniae paiticulare v- niuerfali,abftj; vllo dubio vniuerTaleob ean- dem rattonem poftponendum eft : ideo praj- ceptum illud Anftoteiis, quod tiactatio vni- uerfalium dcbeat pra;ccdere tradationi de particularibus,intejligendum eft vr verumin SiiVfpeciebu5 ; nenipe animaiibut,&ftirpibusr B plunmis, aliquado etiim eontingit (quamuii iaro)vtfacilioris do£hina: ratio cogat ordine huncaliquantulu pertutbare.Quomodoaii. tem, & quam ob caufam id eueniat,confide« randum eft. In omni re piopofita duo funt, qua: cognofcere volumus; primum quidem tiTcntia, fiae naturaipfius reiideirrde propria eius accideneia: ideo quando dcceraimus a- gendum effepriusde geuere ,pofteavero de tpede, ipfius generis naturam , & accidcntia C primoJoco declaramus: deinde naturam, & accidentta Ipeciei : ipfa enimnatura fpecici non poteflcognofd, dfi naeurageneiisigno. rarur; declaraturus igitur naturam homini* debet prius animalis uatura declaiafle ; hinc colligimusj quod fi forte contingeret,vttum generisjtumlpecieinstuia^vclfaltemfolana ruragcneriseiTetres per fenota.&nulla ege- ret declaratione jtuncneceflarium non eflct genus fpeciei ordine doclrinac anteponere, tamen primo loco dc Animalibus egitjorn nium enim deviuetibus libroruin prinii funt libriDe hiftoriaanimalium, poftea libri De partibusanimalium, quicerte ammaliu pto. piij funnpofteosegit de anima in vniucr- Funiiniibris Pe anima, qtia? quidem tracta- tio omnia viuentiaconipieClitur. quarc tra- ttatio pattkularis fuuantepofita iniuerfali, lniisquoqueSibris,qui Panri nattirales vo_ ontur, idcm infpicere potfumus; aliqui e- nim,quiad foia animalia pertinent,aliqui- bus fitnt antepofiti animantia omnia com- pledtentibus; prius enim egit Ariftoreles de fenfu,&ftnfiiibus,de memoria & reminifcen tia,demo!uanimaiiumj quam de vita& mor te,&delongitudine,ac breuitatevitar, de iu- uentute &'fcne£tute,qua: communia acci- dentii funt omnutm animatorum ;aat igitur Artftoteles, & Eudides non refte fecerunt, aut ncn eft neceffaiium in difponendis cu. D nifi cognitio proptietatum id poftularet. Ac- ^cddeitHam iufqu; difcipliJia: partibus procedereab vni- uerfahbus ad paiticulatia. Caput X I V. in quo dubijfelutw exponitur, DIfficvlTas bscc ad plenum fol- EH non potcft, nifi & de rcbus mathe- mancis , & de lis , qux ad animantia perti- nentj nmlta dicamus , qtiar fortaiTe limitum tractatiomslogiea: tranrgrefllo alicui effe vi- debittir:attamen aniroadiiertere quifquede* bet, nos de rebus logids ita traftationem in ftituiffCjVtnon modo logicam arebus abiun- -5j««j™)s tum fpeciei ea eft differentia jquod aliquan- dmgtntrA. do proprietasfpeciei eft ipecies proprietatis generis; aliquado non eft eiusfpedes,vt mo. tus eft proprietas corporis naturalis , motus autem amedioeft proprietas corporis leuis: &quemadmodu corpusleuecft fpeciescor- poiisnatutalis: itamotus amedio cftfpecies ^uscdam motus; calor autem eft eiurde cor- i poris leuis proprietai, quarnon eft foecies motus : ita aptitttdo adridendummhomine non eftfpeciesfenfus , qui animalisproprius eftjhuius autem differentia: ea eftratio,qubd propria fpeciei natura tum proprias edit 0- perationes, &acddentiapropriadiftinctaab accidentib.propriisgeneris ; tum etiam ipfas gcnerisproprietates coar£tac,&fibia;quaIes reddit , vtmotus aniraalts alio modo in auc coarflatur.alioinpifce, & alioin terreftri a- nimali ;flc etiam aliomodoinhomine,& a. lio in brucis ; propterea proprius hominis mocuseftfpeciesillius,qui animalisproprie. tas eft. Quaado igituraccidftiageneriscon- fcrimus eum accidcncibus Ipeciei, qua: illo- rumfpeciesfunt, certu cftaccidentia generis priits cfle cognofceda , quam accidentis fpe- ciei : motum enim elementorum, & nrjotum animalium bene cognofeere non pofFtjmus, nifi priiis motum vniuerseaeccptum cogno- uerimusjvtproprietatem corporis naturaltSj, Cn etiam de gctiiratione fimplicitei fuaipta m lacobi ZabarelkPatauini leratione a- il priusagendumeft,quamdegenerati nimalium. Qubd fiaccidencia fpeciei non fint fpecies accidentium geneiis, nuila do- arinarneceiiltastogit, vt ante deaccrdeuti-. busgeneris,qurini defpecieiaccidentib. dif- feramus;poteft quidem fubftantia genem, ii aliqua declaratione indigeat, poflulare , vt prius de genere, quacn de fpecie traftatio fiit , fed fi fubftantta rci non confiderata , fo- hsafteflionesrpeaenuiSjntitlacertc necet fitace copellimurad accidentiageneris prius traftanda, quam accidentiafpeetei; nifi fortc facilitate doftrina; ducaniiiTjfolentenim ac- cidentiagenerisfacihoracognicci eiTe,quarn ^ecidentia fpeciei , quafldo vtraque fenfilia funt; tunc eniro priiis,& faciiius accidttia ge- neris,quam accidentiafpeciei fenciuntur; in talibus igirur quando diftjnftatn cognitio- neniqua-iitnus.Afacilionbus.proinde acom muniorib. exordiri folemus ; veium fi neutra 'fenii]ia.fint,nonniodb nulla doftnna?necef fitas, fed neipfa quidem facilitas poftuht , vt accidentia generis p ius declaremus,quam accidentia fpeciei - quod quidem in ieb. uw. thematiciSjVt mox declarabimus, potiifimu UMk pn»- contmgk . Ex his omnibus qua difta funt, rkdubi; di hoc elicimus , in quo tota propoiitas dubita- txtlidt. I«5q A Hs eft deBmiio magnitudinis latv lumptat: o. nines enim noiunt, magmtudinem tfle id quod aliqua fit dimenfum jpropterea aftu. rus de magnitudinc Euclides m quinto Ele. mentorumlibro eius defitiitione exprimere neg!exit,fed nonina tantum quoiundam e. iusaccidentium detnoiiiirandotum declara. uit ; to tus igitur ille quintus liber eft de accU dentibus msgnitudinis r.rr.pil' acceptae, dei. pfius autem lubftantia & natura nihil dicitur. E Species autcm niagnitudtnis Gmiliter fuivt per fenot2,&earumdcfuiiticnesper feia. telliguntur,exprinienda' tamcnfuere, vtea. rum difcrimen nofceietur,quod indimen- fionum diuerfitateconfiltic.De bisigiturtra. ftatutusEuciidespotui: a fpcciebus magni. tndinis tisctationem aufpicari : quoniam ad eatum effenriam inteiUgendam mtlla gene- tisdeclaratio requitebatur, quum fit per fc notum,& nuilibi ab Euciide dcdai etui; acci- C dentia vcro fpeciemm magnitudinisno fiiqt fpecies accidentium generis. quare derr.on. ftrari,& eognofcl poiTuntetiam jgnotatis ac. cidentibus geneiis; videmus enim , nujlam cfie demonihationemin quacuor anceiioru bus libris Eudidis, qux fupponat aliquam earlim demonftrationum ,qua in quinto IU b ro fiunt:ficuti neq; vlla clemcnfti acio quin- rihbripendetataliqua earum, qux in illis ouatuorlibrisfafta;fuerant;vnde patet nuL tionisfolutio corififtit; qubd fi euematjVt na, tura oeneris fitper fe nota, &nulla dcclara- tione indigeat, & aceidentiafpeciei non fint ftecies accfdentiumgen £::5j uon eftnecefla- D lam doftrin^ neceffitate coegiffe Eucl.de» lumptoBcjLtameliore cognitione^ vtprius autapnmo j3 ut a qoiritolibro exordt,- .; po- terat enim ab vtrolibet fumere traaationu initium : fed tamen propter maiorem facili- tatem a primo llbto incipeie voluit, non a qttintoi nonqubd primi libri ccgnitiofaci- Iioiem reddat ccgnitionem quinti , fed qtiU demonftrationesprinii libri funt fim pliciter intelleau faciliores ; quac verbin quinto fiut, difBcillimx: certu eft enim & accidenciama- E gnitudinis vniuerfim fumpta',& aceidentia linearum, aefuperficierum ,qux iniis libris demonftrantur,omnia infenfiliaefTe,&no. bis penitus incognita non modo curfint, fed etiam quod fintrideo tantb difficilioraintel- leaufunt,qtiiinbvniuerfaliota,&abftiaaio- raafuppofitis: quianon ita poffunt illae ds. monftrationes permatenaliaexenipla ob o. culos poni jfiquidem exemplo lineara pro- pofitononftattmapparet icaetTe infuperft- degenece, quam de fpecie agacur: nam de i pfa generis fubftantia agedura non eft, quum fit per fe nqta:eiusauiem accidetia non con- feruntadcognofcendaaccidentiafpeciei;or- do quidem naturaiis ipfarum retum requi- reret,vt prius de aceidentibus generisagere- tunfed fi ordofaciiioris doaiinx poftularet, Vtfpecietaccidentiaprafmitterentu^hiccer- te feruandus effct reli&o ordinenstuiali. E- uenithocinfcientiismathematiciSjGeome- tria enim prout Stcreomctria tanquam par- tcm coutinet 5 fubieaurn habet magmtudi- nem latiffime acceptam, fed menteab omni renfili matcris abftraftam , cuius quidem ita acceptxfubftant:a,& cfTentia per iolam no- minis declarationem toto exprirnitur,.& ab omnibusintelligitur;eftenimfimplexquod. dam accidens ,ad cuius eilentiam fignifican- ■damfola vocabulideclaratio fufBcit, proin- F ciebus, acfolidis , nifi aliqua mennsadhibi* denominalisdiaadefiuitioab eflentiali de finitione nondifFertjneq; pcrfeftior lbi da- turdetinitio, quam nominalis, ideo refte di- cebac Auerroes incomment l- lib. i. 1'oftet- rior. declarationes nominum reium mathe. maticarum effici perfedasin eo genere defi- nittones. Geometraigiturtales definitiones tanquam principia ptofert , quia fimulatque audtuntur 3 ineelliguntur, &funtperfe notar; quandoqueetiameasnonpiofert: quia fine vlla expreffione funt omnib. notiffima:,qua- confideratione. Quoniam igiturfcientia; ma thematicaiillatepeftate puctisante folidio- res alias difciphnas proponebantut tanquam faciliores, vt contemplationi a£Tuefeerent,.fl£ jn illis demonftratioiiibus eserceretur ; ideo voluitEuclides a faciliore Geometria; parte aufpicari; & vfque adeofacilitatem doftrina; fcaacus eit,vtGeometricorurn librorum fe- riem inteipofitis Arithmecicis libris inter- rumperevclueric :nam poft fex Elemecorut» ;j libios GecmecrieQsreptimucn,oct3uum,« i conuffl de Methodis, Lib. I. 161 nomim Arirhmetieos pofuit,in quibus dcnu A «eris aeit.poftcain decimo l.bro ad magtii- rudinei reucrtitur,& tota Oeometriam alns nluribus libris abfoluit:i.am Geometria; no- intStereonietria quoq; eomprehedimus, , qu a poftrcmi Elementorum libti lcnbun.. tur Ev lihiis igiturEuchdis magna fententia; fl,£ C onnimatioderuruiiur;fiquidemper oi oitcndimusitotam ordinandi lationem a ' ft r3 meliore.feu faciiiore cognitione acci- nicndanieiTc;f?mperenim atteuitur doclri- B D x faciJitas,dumroodb P e 'fecle m eo eenere onitionis neceflitas in conttarium non vr- eeat.hac 3 utem vrgente feiuatut ordoperfe- Irioris dodf i"a» , etiamfi ordini rerutn natu- t iti, ralicontranus fit. Ad alterum dubiu de libris AtMi- Ariftotelisde Animalibus dicimtisnoomni- n0 peruerfum fiTe in iis libris ordinem ab v- ^iueirahbusadparticularia.redkuemquan- dammutationemfufccpiffcproptercascau- fas quas modo declarabimus : cettii eft enim C tresefTe debuiflediftinftastraclationes. pri- mam quidedecorporeviuentelatefumptoj fecundam de animalibus;tertia vcrb deplan- t,i> fh»- tisjeoromenim,quawueiitibu« competut, „ K einde multo tiotius forrna: quo- niam igiturnullatraitatio decommuns ma- teria prarmitti pcterat,quia nullae fimt inftru jnentales partes,qtus eafdem habeat anima- Jia, &ftirpes,iiifi propnrtione quadam:idc6 cenfuit Atiftoteles melius efle aliquam con- fiderare matcriam, quam niillam, quii etiam propria animaliummatcria fatis confcrat ad cognitionem omnis aniroa: adipifcendam. Quod veto dcparuis naturalibus dicebatur, lcuismumenti eftun illis cnim dc aecidetiti- bus viuentium corporum agitut, oidovrto ab vniuerfMibui ad particu!aria,pQtifIimum proptereflenriaf cognitionem folet efTe ne- tdUtUu: nifi enim cognitio fubftantiE ho- minis cognitam poftularet fubftantiam ani- rn3!:s,pyfientignoratis acctdentibusanima- lis^acctdentiahominispetfeite cognofci, nifl eorum fbecieseflentygitur pari ratione dum & animalis &homims naturacognira eft, nul lanos neccffitas cogit.vt pmisaceidentia ani malis,quam accidentia homuns demonfue- musjfed vel do&rins: faciiitas attcnditur, vel fi bxc non vrgeat, aliquid qui;>piani rcfpict tur; qucmadmodum in illis paiuis naturali- bus cernere poffunius: nam fi Atifioteies to- tam de corpore vitientelate fumpto trafta- tionem feorfum atraclatione de animalibus^ & de RirpibtM abfoluere vMuiflet,in ea eert.2 omnes quou-, comniunes operauones & af. feeuoiies viuentiura tra&ati oportuiiUt ante omnes deaniimijhuslibros: fedqufi dccre- uertt in eodcm Kbro continuata oratioite a. gere de forma & viuentii, Seonimalis, & ho* juiuij, aulUdeaeeiuentibtu uatfiatiyne iti- 1(34 terpo(ita,manferuntpofiea confTderande au fcctiones omnes tum viucntis,tu aniinaliuro ptoprir, vt ipfe teflatur in piincipio libri de Senfu & feniilibusjJchis i^itur omr.ibus tta» ftationem a«g:ediens poft cognitam itatu. ram & viuentis, & animahs, nuila certe ne- eeffitate coaitus fuitad pr;us declarandav». uentis accidentia, quam aninialis,quum ne. quefpeciesil!oiumhj:cIiiit; teftibit igitur, vt facilitatem cognitionis fpc£t iret.fed neqj B hEcibi locum habtiit: u:iu ntque commu.* nium accidentium cosnittu corfett adp:o_ pnotum notitiam faciliits a[lcquendam,De. que haicad illam: pvopria quitte animahurn efttradtatio defenfu & fenfiiibu?,den>emo- tia 5c reminifcentia, de fomno ekvigilia,de motuantmalium, acde.ipforum Keticratier. ne.commutiisautem ominbus viuetibus ea, quae sft de iuuentute Ei fcn;cfute, de longi. tudiae &breuitate vitae , de vita & motte,de C fanirate &motbo:at quomodo hQium cov gnttio faciliorem rcddat illorum cognitio. nem.aut econuerfo illaad hxc conferant, vix imaginari aliquis poteft; Avifiotelei igitur neque neceflltate.nEq; ficilitate vlla doflri. nse coaftus aliud quiddani iniis libtis difpo. nendis obferuave voluit, & propriasanima. lium afFeftiones communibus anteponert eonftituit, vtipfevidetur polliceti in primts verbis libelli de Senfu & fenlilibu* , qu^ funl D hrc: [TaftjUAm dt an\mndic!im efi ftcuntiitta ftipfitm,dictndum cfl deanimaliius, & vitam hit beniibns omnibitt, yxrf f.nt p;-L-/jrite &■ qttx ccnt. Knncr operatients ipjorum'] priiis emm iiuiih. natanimalia, quam viuentia omnia,& pniis . proprias operationes, quam comunes. illius autem ordinis r.itto harefuit; tam diximut A. riftotelem conftituitTe in animaltbus decla. rare tutn arci Jeiitia propna antmalium, tunt Communia v iuentibus omnibus: quoniam i. E gitunnaninialibus hsc omnia contempli. batur:ideo iniis declarandis tum oidine fer* I uare voluit, qttem habent tefpeftu natuiEi* pfius animalis : itaque illa, qua? animali ma- giseflentialia erant.prius cunfiderai e voluity qua: vero minut eiTetitia!ia,pofteiiiis; maxi_ me quidem omnium efler.tialis eft animalj. fenfus, fiquidem neceifarius eieflvt fii-aut^j mal enim perfenfum eft animaI;poft fcniiiro motus : hic enim atiimalibus, qua; tx fe dw, F ucntur,eft neceflarius no vt fTnr,fcd vt feiuari vfq-, ad perfecram xtatem poffint: nam fihti- mo vel equus abfq; pedibus nafceretur, effel quidem aliquandiu homo, vel cquus, enam fine pedibus; fed quum viAum fibi cjuatrerC no poiret.breui inreriretjnemo enimipfi ci- bum afferrct.ii omnes eflenthuiufiiioditfiic- ceditmotui generatio.qus neque neceffaria cftanimali vtflt, ncq; vt indiuiduum ipfttrrt feruetttr,fed foltim vt ferueturfpeciesjnam fi omnibus hominibus,qui nunc riuun caufer- tetur vi.generandi £biiTmile } iLIiadhuc fio- minec 16S deMethodis, Lib.I. 166 'nes efft 111 ' & eorom plutimi poflent diu- A que non omnium, fieilioris docirins gritii, n1 i- * viueifjfeJ tanie humana fpecies poft »»J»fi»;« .~ i«,-~ "*«'" ^irit refrjira- Cl : . J . I , 1 ■iftA^plpr iniMl« eorum intcritum deleretur; Aiiftotcles igitur Brimo ioco defe-.fi & fentibilius agerc .o- f it St'ie memona, & aliis opcrationibus ad ftarientem factdtatem attincnttbus; poifea Ae roctu aRimakum: deinde vero de genera- tlfin £:adde cj. generatio/implicitcrf .tnpta rtoperaticianinisev^getalisjiicet a propna inwtalis natu:aa:l har. fpeciem reftringatur, v. ii v wajiuiuiui a»LHiutin • — — w vr ipfe in eo loeo teftatur. dicit eniru refpira- tione vitamaniinaliumconferuari,&fint h.ic ne modicum quidem tempus durare pofle, proinde cdiungendam efle tractationem isque natura:: nam cogni- tis diife;entiis , perquas genus in fpecies di- Biditur, fpectetum quoi^ue definitiones ma. nifeftar fiuptArduu nobis certamen fubcun- '» dum tft ctim iis ontttibus, qui haQenus de hac re ftripfetunt, prxfertim cumMcdicis, qttimagtfttiluiGaleni fententiam d clarare ac defendere voluerunt : Galenus enim in princtpio libri de Atte mcdicinalt tres otdi- nes pouit ; coiiipofitiuiiui, iefolutiuum ,ac definitiuum , quam feutemip.m omnes Me- dici ad vnum l>cuti funt; ita eriim iurarunt in vei ba magillii , vt folius Cialciii authorita- tefr'ti,nullam illius dogmatis rattonem in- ueftigatterint, quafi nefas eiTeaibitrantes tan tt viu fentenriam in uubium ieuocare,& eius rationetn expetere : propterea multos vidi eam fententiam proficetites , ipfam tamen non ratisinu!ligt:ntes,ex quibusii quisra. tionem exqulr.eret, nthil, quod dicerent,ha- berent. Nos vcib Galeni qutdem authorita- tem,vcpareft, magm factamus,fed tamen rationem ne con[tmnamui,,cainc|ue Galc- no pnfetre nevereamur.iiab ipfa Galenum diflcntire inueneiimus; non folum enim S fcopum attigerimus , atit propc ad vtritacem accefletimusjVe.Ltiiietiam ii alitjuantum ab ea nos aberrare contigerit.Bihilominus lau- dandi eiimus: prritai cnim v eritatis amore ductos inahquviiinrorem inadere, qnaro Galeno adciictos in fola ipfias anthoutate acquiefceie fiue lationis indagatione ; illud f i 167 lacobi Zabarellae Patauini namque irtgenuum , ac philofophicum ani- A tione, a quaipfius exordtum fumitur: ordoj- giturdefinttiuus ab vna definitione, iai.q U j ab vna medio aufptcarur.ad qua rcliqua om. mum prse feferr.hoc vero feruilem. Cdp, X l. de dtfferentiis ordtnem doclri- mdiuidenttbus fecunduma- ttorum opimonem. OMkes Medici.quihoc Galeni did-um confiderauerunt, illud verum rffefta- tuentes,acferait: pro a,.ioma.tehabeiues, id tanmmdcclarareaggreflifuntj quibusdifte. rentiis hi trcs ordines a fe inuicem difcre- penceas cnira di(Ferentias,ac totam tpforum contemplationem ad Galent fcntemiam ac- conimodare maluerunt, quam veritarem !i- bere inueftigando cum ea Galeni di&uni eonferre,& videre an confonet.Qiiod sutem plurimi hacin .edieerefolent, boceft, ordi- dinem compofiriuum efle illum>qm apii mis principiis,& afimplicif_.mis ineogenere in nia refcruntttr, &a quaprndent. Ira^ue fuf. ficienseft ordinis paititio in hastresfpecies: quia quum crrdinati dofttina illa flt, qux ab vno incipit, illudvnutn non poteft efle nifi vnum prsrsdpium, vel vnummedium,velv. nus finis : quare nec plurcs ordinis fpecics dantur.nec pauciores. Caput 1 1 1. in quo diclz differenttd con- futantur,& ojlenditur,non ejfe ordtnis condtttonem ab vno ituipere.. HAE c omnta, qu_e ab hts dicuntur, puU cia quidcmfutu, &ingeniose excogi. tata.at (idiligenrer expendantur, pltirimutn in fe difficultatis habent,quurn abeis multa. dpiens ttanfitadcompoftra.qua. exillis prin C gratts,& (ine vllatatione dicantur.multa et- cipiis producunturjrefolutiuum vero, quiab vkimo, &afine, &a compoftto exotdiens pergit id fimplidora, donecad prima acfim plicifl-ma principia perueniat, quocirca co- trarius videtui ordo refolutiuus compoiiti- uo,deniquedef.nittuum effe illum , qui neq; aprimo, neq;ab vltimo,fedadef.nitione au- fpicatur, euiusfingulas partes trac.ando,do- necomnes abfoluantur, feruari diciturordo iam.quK apertc rcpugnant veritati. Ptimitm quidem illud conlideratiduin eft, quod di- nu c,,^ cuut, ordinatam efle do£_rinam,fi ab vno o mnia pen^eant,.. quo tr..Qattonis exordium fumatut: huiusquidem dictinuilam ipfira- tionem attulerut, ouum pereom veiba non appareat, cur, fi a pluribus initiutn dodrina. funjarur, ordinata ea dodrina appellarinon poffitiat ceitc fi resrta fefehaberet,in eo fal. definitiuuSrqui propterea diuerfus appatet a D ret^ efleot reprehendendi,qubd talem con- comp.ofi.tuo &i rcfolutiUQ. Verum a!iqui diJigentiushscomnia perpendentes , Sdiac fententiam magis declarare volentcs, dicunt exdefinitioneordinis doftiin* colligiid eC feofficium ordinis,ytomniap£ r ipfum con. uenienter difponantur;rec.am autem difpo. fitionem efle , qtiando ael vnum omnia rtfe- rantur, &ab vno pendeat; quum igitur illud vnumpofiit e£Te triplex,tres ordtnis fpecies oriuntur, vel enim.eft vnum principium, vcl vnus finis.velvnum medium, a quo cuiufque difcipltna: exordium rttmitur, & adjquod alia omnta referuntnrivnum qttidem priiiciptum £fuerit,aquo fumatur exordium,8£a quo to tafcientta pendere dicatur,oriturordo com- pofitiuus: fi vero vnus firiis, fitordo rcfoltitt. ims, qut ab vltttno fine aufpkatur , &tranfit ad ea omni_tinueftigaiida,ecierum multitudinem non iJipeclirefcientia; vmtate, dummcdovnu;n fiteenusfubiefium, aquotanquaa comuni radKC omniaprodeant: non eft igitur nectf- Cuiuoig vtfcientiaaufpicetor ab.vno princi- «o,quunnmiusfubiecli pluiaprima pnnci. Ltlff poffint: harc aute frtbiecti vnitasnuL B fum ordinc conftituit, neq; compofitiuum, ncque ref ilutiuum, neque aliquem alium: quia fubiedum totam fcientiam capit, vnde ettam folet vocari adiquatuin,non tft igitur fljagis primum, quam vlrimum, necfcientia abeo anfptcari dicitur, quum in nulla fcien- tii parte quaratur.a.ftt t3men omnibus par tibus.au-atenusomnibus.qu.tin fcientia tra. fiaiuur", fubfteriiitur: afbbkdo igitur, &ab pium aurem vnum, vtl vnfi accidens fubieifti efii 11011 til neceifatium, quii poffint eff.* plu ra.ergo no^ iJatur aliquod vnum in fcientia, 3 quo exoidiuin [umcndo compofitiuus or- doconitituatur. Iliudquoq; non reftediei- tur, omnia quann fcienria confiderantur.re- lationem hnbere ad vnum priroum princi- pium : daro enim tj huiufmodi principium ptimum >n fcientia uium fit, non tamen ve atiuerfus hanc fententiam mouere potuciur, ittmmopere obventatis amorem defiderSs, autahos eognita veritare ln meim fcniettam vcnire, aut mc, fi ipfe hac in refallor, errore meo petfpecio mutare fententiam.nam,fiia tio mihi perfuaferir, pahnodiam canete non verebor.Ante omnia,quum ordiuem defini- tiuum eum effe dioat.qui a definitione exor - dium fumit.videndum efi, qusna m,Sccuiuf lum eft\qu6daljorum oninium eatenus con- D uam reifit ea defiuitio,vt no illatantum,qua fideratio habeatur,quatenusad illud referfi- tur.principia enim fubiediconfiderantur cu telationc ad ipfum, & propteripuTin; non e couuetfo fubiecJum propteripfa,neque cum Rlltionc ad dla: quia principia fubiefti qtia- tenus principia funt,iefpeftum habentad id, euiusfunrprineipia,vt prineipia corporis na- turalis ad ipfum corpus natutale; atfubiedu ipfum nullam habet relationem ad principia, ab his dicuntu,r,fed aiia quoq;omnia,qua: di. cere pofltnt, rciiciendo, omnemq; fubter- fugij locu de medio tolledo oft;ndamus,nos prohuius ordinis Jefenfione nihil inuenire potuiffe.Non tft crcdendum,eos quimhbetC'«/«*.ffi'* dcfimtionem {ntelligerc, vt quycumque fit/;?Kj-;'«»i mf ea definitto.a quaexoidium doilrini' fuma. tur, oidoabea notainetut de&nitiuui ; cte i" f " I ''/" r "- nun hoc atimiftojfcqueretur folum davior. ttnttam d? j j.r. - 11 1 nHHMii UdUtL LCIdLIOHCUI dU J » I U i 1. 1 p I J , jiijji nut MUIIIIUJ, 1. t] UCrC IUI lOJUHl tl J L J Ur- AeC fed omni refpeftuabfoiutum eft. Qax igitur E dinem dc finitiuum, ck eo vno fcientias, &ar- B ',^ Bflt abillis Jicnr.tur, nullam in ordine compofi. tiuo veritaiem habent: videnturautem ma- gis competere rtfolutiuo-hic enim no modo ahrie, fedabvnofine traftaticnis exordium futnit attamen non id^o ab vno fine aufpica- tur, quiaordo ScretSa pattium difpofitio id reqturat: Ted quiaartiv vnitas poftulatvnita. tem firiis:nam vnitas finis adordinein ac dif- pofitionem nihil conferr,fed ad aitisvnita:e: tes,Sc difciplinas omnes traditjUj eiTe, & tradi poff:-: omnes enim k dcfinitibne aufpicatur, vtreuera aufijicari dtbencquia pr^ccptu eft Platonis in I'hsdro,vc de .iliqua re diceie ag- grtfluri eius rei definitionijin primts propo- namui; idem pia;cipit Aiiftoteles in 1 lib. dc Motib.cap.7.&aliis in f.icis:qcr r ctiatn in om- nibtu fuii hbris obfcruauit. Iibium enim de Intetprerarione aufpicatus efi a defitiitione ordo emm refolutimii poteft tam ab vno,q a 1- nominisjSt verbi,& orationis, 6; e tunciatio pluribus fimbus incipere: attamen fi a pluiL busptureseruntartts, non vnareftigitur or- dinisrefoiutm; tondit.50, aufpicari ab viiofi- ne, nmcn n6 qtiatenus vno,fed quatentis ri| ne. Ab yno iszitu. incipere non eft efTentialis coaditio ipttus ordinia, qufl tn o.d.ne com- pohriuo minime Kcrafit.ini efolutiuo antetn iocum quidem habear.non tamen perfe,fed «.tacculi-Liti: quta neque qtiatenuseft ordo, neq;qiiatenuseftordorefi.]utiuus,fcdro'u!n luawnusarsiilavna cife debet. QuG ts^itut nisilibrum PciorO AnjlyricorD a definirinne ratioctnationis : Iibrum 1'ofterioiii a denni- tione demoiiftiationis:fcditiam natura'ein totam a definitione n:ituri ot co* poiivnatu- rahs. Scientia; quoq; mathematicz a dtti, u i xcoguarunt,in- tellexeie.Quarnam i"ttut tft ea d.finit o,cui f J 171 lacobi ZabarcIl-xPatauini I?2 hanc pizrocatiuam tribuamus, vtabeaor- A da.qipfum medium : ad id namqtie omnin 0 dientes ordine dicamur vti defimtiuo?ratio- eonritendum ratio nos ipfa comp_ellir,ab eo- ni confonum videtur eam alicuius rei,quat in illafacultate ^&etwr,defiaittoo6effe:quom enim de eo ordine uunc fermo nobis inititu- tus fj^quiinterretindifciplina aliqua tracia tas feruatur, aliqua earum tfle videtur.cuius definitio toti difciplina: antepofita ordinenr faciat definitiuuni:attamen cuiufnam rti co- fiderats ea defiimtio eiTe pofTit,equidem no video.nam alicuius primi princlpi j ca tileno poteft,quouiam a primis principiis ordifites faeimus ordinem compofitiuu.' neq; defini- tiofubieaifcientise vniuerfasi ca namtiue ex primis fcierise principiis conflata eft,promde compofitiuum oidineconftituit: viinfcien- tianaturali exordium lumitur a definitioue natur£,qur etifubie£tum:id eft,forma!isra- tio fubiccti totius naturalis phi!ofophi*,im r r __ . _ __,,a._. .t;,,,,,.,.,; de Methodis, Lib. II. ^ordinisdniifio.quaaiiqui fecere, dirctucs orJmemciTe.iii quo fumitur tx ordi jm aut l\ n o principio , aut ab vno fine.aut ab vno m.uio- nam j.quiuoce medium accipucnin ;„ eodem fenfu medium in_elligaiit,to quo & „. ial u .i&vin,iiumacceperunt,iHmpeme- dlum rale.quod inter ciufmodi prrmum & vl 174 Hic A e3ndem fententiam Iiii vftbisr.ferrc poifu- mUs.Artem medicam tradituu luimii.in qul deralubjib!?s,&infalubribus,&neutris diflc- remus. Ariftotelesveroin pnncipio ptimi Ii- b: 1 Meteotologicorum proaenuum f-tcit , m quo proponit res omnesin ea fcientisr natu- ialis paiu*c6fiderandas,quam totam feuten- tiam poffiimusleui ne_;otio i.n illtuj difctpli- ni mcteorologicc; dcfinitione connerrere.di cend M.reoiologia eft fciencia caufas detla Hocatum : quum ig.tur priroum B rans flamarum omnrum infublimi appaien- timumlitco Jeyitimuni accipiantur pro ebua coniTder3- t," s medium quoq; proaliqua rc confiderata fkmi debuit:attamenip»/««&$sao««* medm accepcrunt iu quadam vatde ttnpropria , & comme[itiai : yiHi^atione,quareipforum du uifio non eftneceff .ia.o.uuai membtadiui. _{ea_ian6pc.irmtproptet a.nbtguitjtem te_ £ neco«:i.,:camus, quidnam fit derimt.o ipllus fcientiae, vel artis , &quomo. doea-itriniiioad pa.tescius difciplinj refe- Mtur, nulla ratlone oidtne hunc definitiuum admittemus, quoniam i:iterdeti:iitioncm a- licuius fcttntia: & partes etufdein nullus po- teil ordo confidciari: vt igitui hoc cognofca. ttir, fcireoportetomn. difciplina, cui ptoce- mruin firappofitum , diuidl folere in prcce- _nium&traftationem:traiSatip quidem pr^- cipnacft,im6 folaeft neceffaria,& eft corpus ipl"um,vt ita dicam ,illius difciplina? : prooe- mium vetb 116 eft ipfius difciplinae proprie di fta pais, nequeeftneceirarium,quu iineiplb tracUtio & difcinlina integram3neat , frd ab authotibus apponi folct ad lt-ftorisdoctlni- tem. Tolent entm in proirmiis proponcre res confiderandas, 8t quandoq; etiam otdinem, quo confiderandi iunt; n;hil tame ibi confi. deratur,nihil ttaftatur, fed vbi incipit author aliquid confidctare, ibi traftatio iiKipir,qu^ ipVoaemio diftinguitur :vnde pattt.pofTc ,\ quauis dtfciplinaaulerri procEiniuni,ea inte- gra manente,quum non ob neceffiwtem,fed proprermaiorem comoditatem foleat ditci- dem tractationi ipfius adic£ta,vcl dcleta.nul- laquc in patte ordine illius mutato,ordinerri tamen mutare,& ex compofitiuo facere defi- nitiuum.qm quidem re nihil abfurdius ettco gitari potcft; fenpta t nim effe eam fcientiam ordine compoficiUo nemo eft qui ignoret:il- D li autemAriftot.proat-mium appofuic,in quo quidem no expreftit res omnt s in cocafcicn- tiaconfiderandas, fediniis tantum libris de Naturaliaufeultatione ,quo:fi reffieftum ad reltqitas eius fciencia; partesfignihcare fatis habuit. nam omne proamium eft omnino aibittarium, Si poteftauthorvelipfum pror- fus omittere, vel aliqua tantiim pncipua di- rniflts reliquis in eo propontre, vtibi propo- fuit Ariiloceles tradlattone facitndam dc pri- E mis principiis , lint quorum cognicione noi\ pofTunt alia beue cognofci ,nos aucem fin- _;amusAiiftotcIcmibi plcnius feciife prooe- niium , & in eo resomnes in tota fcientia na- tutali confidcradas propofuifTchuncinmo- dum : natu/alcm fcietiam fctipttiri, de primiss principiis primo loco dicemus, quonia ablh; eorum ognitione c.etera cognofci tton pof- funt; deinoe ordinatim de 1 ebusommbus na turalibusdifTcieint.ts : ptimtim quidedefim- plinis procemium apponi.ln principio igitur F plicibus.mox de mittis,& his priii- gcnera- alicuius fci*. nti^,ft eius fcientic definitionem ex orniiibuMcbus confiderandis conftirutam afferatnu., ,nil aliud eftea deftnitio, qptop- mitttsan quo resomnes tiaSade proponun» tur: difcriroen.flquod eft,eftfolum in mod* loquendi; nulla eft enim eiufmodi dcfinifio, quam 110 poliuaiusproferrc ad modu ptoce- m:j:& c conuerla nullumtale pioo_m!um> quod non pofltt in modum definitionis pio- poni*. nam vbi Galenus dicir, MeJicma tfl ici.iiEiifilubnuui. irjfaiubnu, & neutrorum, tim, pofiea fpCiiatini,quou:q-, ad infitnas fpe cies pcruentrimus:h'ic prooemio e\us fcietia; coniiirutd , in quo appatet rei omnesin tota illa fcientta traaandie, fitraftatio tota reques integra & immtititafi ructu , & eadem fetie, qua eam fcripfic Anftotelc* , tiuonam orJine fciipta dicetur? nonne compoGtiu ,? procul- dubiu : at piooen lum ilIuJ in d pot;fi iaeaaltusordo tflte geni- tus 3 fi i J ttn.cjU i ptius erat.ordo (tritatur! li ve rbdicat tfir adoueordiactn compofitiuum v Vticuera effet, ipfipioprmm fuum dogma e- ueituut deordinedtfiiiiriuo.naordinifcieri. tix naturalisaprabiturdtfiviicio ab eis oadi- taordinisderj ivitiui, & conditiones eius onv- nes ,nectamen erit dtfmiriuus : eiit quidem primo luco propofnatotius fcientiai defini- tiofumpta arebtts omnibus in eaconfideran disjque^pofteaabaucorein partes omnes re- foluitur,quum acatprimiim tle prisnis prin- cipiis, poffeade fimplicib. eo[poribus,deiri- dede mifiis , & Jeniquedc aiiisomnibus or- dinatim,proutin eadcfinitionefueiat difpo- (Ita-.ciir ergono eritordodeflnitiuu;: f.Lte.in- tur vel inuiti, erdinem hunc comentum e/ffe» & nuflaratione in fpeciebus ordinis. nuine- faw JSct» randum. Ejchis coIligimu.s,i:t erroiem mani- tmm ■duici* feftuin l3pfos effe nounullos, qui inani argu. Jhtm fcrijiff menlo dgccpci , putanint Ativ-enuam , qubd V , in artismedice traditi orteab eitts deiiiiittone itfiniiwe. aufptcatus elrjeam atcetn rcnplifle ordme ue- finittuo. Qus fententiancq; vera-cft, neque verifimilUtfiquidem eaquoq; appaientc sie- fenflone deitituti fuiit, aJ quaru huius ordi- nis fectacotes , vtmox euofiderabim:i;> , con. fu^ere vidcnrur, quum dieuntjpropnum or- dinis definitiuieiTe brcuiloq.uium, rpialefer- uac Galenus in artemedicinaii:£'ed Auicenna cum ntagna Termonis proltxitate artem iUam icripfic; ideo curdefiniriuQOrtlinetraJitadi- carur, equidem n.uMneq; veram,neq; app.i- rentem lationcm video:qui>d en ; m ideflni- tione inceperit, id nihii cfl-, quoiiiam omnt s dirciplina: , vt praeduimus , i definithsnibus exordium rLimunr T tiec ob idordioe defiftiti- UO omnes tcrrptat funr; qubd autenon a qna cQq; derinitiotiej ftd i deflnitione attts me- dicje iriceperit Auicenna,id ordniem illffred- dere defitutiuum noti poreii : dtcaiit enim (quxfo ) ari abl ata ill a medtci n x d eEn i ti on e,. ars ilia Au'ccnnsE integra &pe'feda maneat, ita rt !egi & iiueliigi pofllr, necne : hoc qui- dem fiinficientur , 116 efiqnbJ aduenfus eos, qui res nianifeflas negiintjjifputare velimuj; iam enim fcieutis; naruraJis exemplo oilen- diniuSjCiiiufq; difciphnaf d, lintcionera atq ih pofie apponijiSt auftrri,integra manenre ipf t aifanliax; h->c auteni fi verum t fi.vrcerre ett ?siullmum,auftiamii£illam AuicenrjKdefL A nitionem,ars ij;irurtntegramaneni,quonain otdinefcnptadicctur? ii dicant derir)-.tiuo,ri- diculi funt. nam fi ablquedtfininonedatur ordo definitiuus , etiam abTque antma ratio- nalidabiturhomo : fi autem alio,ergo nequc cum illaderinitione eft oido derinitiuus.Ho- rum autem omnium ratio ea cft,quam paulo ante exponere cirperamus:quoniam eiufmo di definttio ipfius difciplins: eft infta: prooe. mij , nequeell: rractationispars vila, proinde B ntque ipfius difciplina:,propterca nullus or- do pottft cotifiderari inter iliam difciplmar defiiiitionem.&ipfam tractjtione, fed totus oidoin folatiactatione, &in rcrum confide. ratarum ferie comprehenditur,non in esrurn propofitione _,quam autor in proccmio factt: eftenim ordo rcfpedu-s quidam conuemens partium cuiuftjj difcipliua: inter fe , partes jL lasintelligendo, qua? resillius difciplina; tra- ftant,3tfuntverepartes,nimirum partcs tra. C flatioiiis : ordo enim totus penes hatum fe- riem atteditur,non penes prao:mium,in quo nihilautor tra£lat,red roliim qua: fiint tra- ftandanponit: idcitco ordine alicuius fcien. tiatconfljtuto .nulla efteius fcientia^defini. tio, qua: toti fcientijs antepofica poliic ordi. nem variare,ea entm noneft pars neceflaiia ipfius-dirciplina;, fed extraneum quoddain & aibitrarium , aquo, feu .icuius relationead ti aftationem nullus poteftdefur«i,fed folam D .1 relatione & refpeflu partitim rraclarionis- ad fe inuicem. Propterea etiam liber Galeni de Arte medicinali, aiiquoordine pia;ter de- 1 finitiuum fcriptus eft, vel nullum pemtus or- dinem habet:quia definitio illa medicina; no eft traftationis pars , fed protEmij locum ha. ber. nani primiT ctus hbri capuc proa-miurrt 1 quidem cft, fed nimis commune ,& logicurn potiits.quiim medicinaie,& cuilibet aiij diftt plinas aptari poffet : definitio autem medici- £ ii£,quxponiturin principio fecundi capitis, propriu eft eius at tis procemium, qd f , quem. admodum diximus,ntillum ordinem potcft coiifiituere: (juisautemille ordo fir,qtioGa- 5 lenus- in eatiaditione vftis eft , poflcrius dit. , £emus-,quum eiiitn rfefinitiuus ordo non de- I tur,is vcl conipofitiuus eft,ve! tero-utiuus, 5 vel nullus, fiprxterhosduosalius ordonoo. J reperitur^ p- Csput V. tn quo defenfiones qundum aduerfariorum reii- , ciuntttr. ( T~\ '• -t hncfatis demonffrnta effeputo tfft Jj finitiui ordinis vanitatem , fed vt aduer. ianis nullus , ad quem confu-atant , locus re- linquatur , tollenda eft qua-dam relponfio r qua tpfi vti videnttir: qutim enim nus ifica- I mus, non dari ordinfi definitiuum , fiLiiiidem in omni facuttate,qu^hrcord:ne ti s.iira ciTe dicatur ^aliqttij aliusorilo infpici jjoreft: iptt vt dtfi- .1 de Mcthodis, Lib. II. 177 definiciuum ordincm conlirmcnt , & ita ab A ^ordittibusfepareawtcuinyiisno^a. a ' ' rte C ommiftus,d:cuntordinisdefiiiitiui oroprium efie breuiloquifi , & propiiam eius tilitatemeffejvtadmemonam coferat.quo fit vc liber Galeni de Arte medicwali jF pter eiu's breuicatemnon dicaturalioordinc eile l:r nufitus-5 definitiuo:fcientia Veronatura- f P QU S tradidit AnftoteleS, dicatur ordinem habere copofuiuum, noo defitfiuufi, ettamfi talemei appouamus definitionem,qualenJ B aiueadiximus. nam propterlibroru multitu- dineni, Sctotius fcienti* prolixitatem, non poiTet llle ordo dici defitiitiuus, etiamfi a tali definitione exordrrerur: fcictia verb natura- lis que nuper edita eft ordine dcfinitiuo,non dicitut traditaordine compolitiuo , ftd po- tiii, detintciuo propter cius breuitatem>qutf a j mcmoriam maxitne eonferf, qd'quidenl de illa,qui Ariftotelcs compofuit, dicerc mi- nimepofllimus. Verum hi.qui Iiec dicunt,fi C ' eadilisentei confiderarct, ab hacpuerili de- fenfione defifteter,nos cnim non inficiamui, breuiloquio maxime iuuari memoriam > fed a, breuitai & ptolixicas fint elTentiales difFe- rentic,qua.' diuerfas 01 dinis fpccies coftitue- re aptje Gnt, n.emo etuditus vir dcberct enun fiare- (i.jtiiJem id a ratione,& ab ipfh ordinis iiaruiaeil proifus aJienumieftenim ab his pe ftndum,3n huhis ordinis derittitiui natura in breuiloquio fic conftiruta, au irj dcfinitiorie tlifciplinae ta'ii,qnalem lupra declarauimus:fi in breuiloquio. ergo etiam fiue iila definitto- ne eritordo definitiuus, quod abfurdiffimu eft. namVhde vocabituf definitiuus.li a nulla rfefiflitione aufpicabifurj pra:terea fequere- tur,c;uod quoeunqvordine,imo Sc quacunq; inorainatione de altqua re breuiter tracHtes, diceremur ordine feruare definitiuum, quod quidem ncmo } ne puer quideni,alTereret: (i verbin deliiiitione.quod Sc rationi,& appel 1 fationi magis confenraneum eft, crgo eiiam ITne breuiloijuio porerir eflc ordo definitt- uus. Atcerte neque in denV.rrione, nequein Bretiitate, ntquein ptDlixicate oraciom; ipfit ordinis uatura cofifht , fed 111 rcruni confi de- ratarum ierie,eaiumqi:ead fe inuicem refpe- ftu &re'atione:hinc h.iutiendc func differen tfje, quibus ordo diuidatur, & diuctfa: eius fpecies cooftttuailtur : nam fi propofitim hl- beamus eandem fcientiam eafdem res, & ca- I dem fetie difpoiitas tractantem,a duobus au- i thoribusfctipram . fcd ab alteio breuiter, ab* altero i etb profxe, no eff dkcndum, eam a> lio Scalio ordineab iis duobut t,aditam eifeVk fcdidcm tftordo ab vtroq; autore firuarus: quemadnioJum dicet e debcmui de nattttJIi philofophia ab Arttlot piolixc tradita, & de eadem histemponb 5 fcripca, vt multisyide. tnr,ordine dtfinitiuoiin hac t nim rdcm ordo feruatur, qtitni fet i-auit Arifioteles , quare eompofitiuui ctt,;:c;] defiouiuas.Q^an) au- 17$ tem omms ordo,quatenus ordo efi, difcipli- nam faciliorem reddat, eicad memoriam con ferat,concra verb inordinatio faciat ,vt re« diftuuli.tr memoria: mandentur: magis ta. nien memoriaiettnemus ea,qu^ breu ter di- cta fitn,quam quit cum fetmonis prohxitate: cjuia faciliuseft pauca recordan , quain mul. ta: fed in hoc non eft confntutmia alicuius ordinis narura; accidens entm eit,quod xquc cuilibet orctini compctere pottft : quare nul- la ordinis Ipcciesper boc ab aliis oiuinibus diftmgueda eft. Q^bd fi quis dicat,propnum MU drfin* eiTe ordinis definitiui,vt Uonfolutn tpfius di- fit. fcipliux dtfinitio ante omnia propon?.tur, fed res quoque omncs, qua? in ea cractantur, per proprias definitioncs explicentur : id li- CanfHtntit, rntliter nb redie dicitur : ad mtthodum enina potius, quam ad ordmem peitincre videfur; prf^terea hocidem in pbilofophia natutali ab Anltotele tradita ordinc compoiitiuo ani- C niaducrtere polfumus: etenim nilul ferein ca competiemus,cuius dcfinitioncm aut ex- prefie,aut faltcm implicite Ariftoteles non adducat, ornnium etnni Sc fubftanctatum Sc accidentium peifecta cogmtio cofiftit in co- gnitione qUid cft, vt mox , quum de metho- dis lotjuemur, declarabimus. A"iquos etiam MU Aifiu* audiui dtcentef , prop-num effe ordinis defi- /**■ nititn , tranfire ab vniueifalibus ad particula. ria, quoniam Galcnustradita illaartis medi- 15 c.Tderiiutione, diuiditftatim falubna Sc in- falubria in corporajfigna Si ctufas:quare hxc' fub illa defininone unquam fpecies iubge- pete^ontineTltUf, bed hauc effe no pdffe liU- Crnifnttti?' ius Ordinfi conftttufricem dsfierentiam , ex ii>,qux generalner d-e oidine dixi"mus,mani- fefium ati : oiKndimus eriim.cbmunem om- r;is ordinis conditionem effc, vta communi- bus ad propt ta tranfitus fiat : quare efiam in (Ciencia naturalj tradita ordine compoficiuo, f h:u:c ordinem confpicere poiTumus. namli- cet in hbns Phyficorum agat Ariftofeles' de primis rerum naturalium principiis, tamen iubieitum in iis libris cit corpus naturale la- tilfime fumptum , quod poftea ab Atiftotele" in principio primi hbri de Cuelo.diuiditurin iimplex Sciniftum :Sc omnia aliorum Iibro. lumnaturaiium fubie&a fub naturali corpo- re ,tanquam fpecies fub genere comprehen- duntur.Sed nonne ertoreac caratacem fuam F detegunt, quihzcdicunr, dum ordinisdcfi- i hifiuicoduionem &naruiam aliundc, quam adefinttione defumunt? eaenim certe in fo- la definitionc,iqua etiarrf appellattonem hic' ordoaccepit,Collocanda eiTe videtur. Acqut propriamne elie ordinisdefinitiui conditio- nem alierent* vcrvdefinitione "difciplins nbn) ex ipfis rebus confiderandis,fcd cx earum %e-Mi dcmonftrarc, vt miiandu profeflo (ic tot virosinphilofophia atque inmedica flimarunt Jiftionem illam [ >»« el faltc vtilia runt# atprirsioiuin ptincipioiuu! cor^niLio eftne-*^ ccifaiia pro i e-iu naturalium ptrfecta cogni, tione:ergo cogimur prin-o loco de principiis primi, 3L ere,quieftorcoco!npofitluus.Qiii Jgitui dicunf/cientiam naturalcm polTe tra- di ctum orUineiclblutiuo.fT authoritati Ari- ilKrehi non acquieicu.it, ad ipfius areumen ■ F u ffi)upoflunt,rcrf-ontleaat.naiiiii;esnatu- ilia reflringitur ab illisvcrhis, cognolceteSt fcire. tum quia p'roprie fumpta fcietia lcctim non habet nifi in contemplariuis, vbiresa». terna; & necefTarij: tractantui,quum reliquaJ difcipliua; verfentur in contingentibus, quse a nobis fieri & nonfieripofllint : tum etiam quiaincarteris fcopusnoneft cognitio, fed operatio; dum igiturid, quodin eis praici- puum eft.refpicimu^illa; cognitionem notl . _ E quariut.fedhoc fpcculatiuaru eft propnum: qtiare modus ip!e loquendifignificat, Arifto teiemibi.deilh.ij tintum methodisloquijqug finemhibent praecipuum fcientiam; vtfen. fusfit.in omnib'jsdifciplinis,qtiaium fcopus fitcognitio, & frientia, & qua; habeataliqua piima,cxquibL'.s aliaco:iP.ent, cognitio ipfa | & fcientianon acquiritui nifi ex illorum pri- morum cognitione, quod quideni prxdica- tum de aliis difciplims ab Ariftotele no pro- nunciatur; quoniam illac fubfubicfto illius ptopofitionis nou continentur. Ratio igitur ha;c Aiiflotelis eft efficaciftima ad demon- flrandum.cj fcientis fpeculatiux foloordme conipofitiuo tradipoffint. Idcm confirmare Cenflrmith poffumus argumeto fumpto ab oidme refo- f Km f>t autem a defi. derioalienaj vtilitatis trahi ad'fcientiam fcrjj bendafitordme vri t efolutiuo, quemadrno- dumifticomrninircuntur, niihl quidem ridi" cuiuni tffe videtur,&coiifLjt3tioneindigni£ iimum,(iquidem ordo,dequo nobisin pra-I fentiafermoeft, logicurri inftrumentnm eft* quod ad res melius cognofcenda» confcrt.ck locum habet Iuc nupet inuencus oido reitjlu D quo eruditi ac literati viri vtuntur: a fine au tiuus ? piimumquidem, diim nos ipfidifc muslaboiado & coi)tcnipIando, qua vtamur rcfolutione nonyideo; quod enim a fciendi cupiditate ad resipfas contcmplandas mo- ueairiur,id mhil aliud eft,qunm nos arebusi- pfis fciendis moueriad eatum contemplario nem.vt easfctamuSjipfaeigiturfuntcV finisSc fubieiflum totius noftra; contemplationis,in quo ycrfamur & in prjncipio rcientiie, & in tem ad aliquid agendum moucri non modo omnium horriinfi, fed brutorum ciuoc;:ani- maiiumcft, imo&ftirpiutn, &rerum quoq; omni anima carentiuni;lapis defiderio natu- rali infeti tnctduftu» deorfum fertur. quid i- gttut? vtittime lapis ordine refoIutiuo!q- au. tem aliud fic ordineferuitercfolutiuum, orn nisoperatio tum natur^, tum artiv ofttndrt. naturam enim inrernm produftione ordine medio,&iii fine: quare cftprogrefito afine E vti compofitiuo manif fium eft, ftquidem 3d fine,ab eodem ad idem: quta tn omni no- fti* conremplatiohis partefcigtiam iliquam adip!fcimur:h^c igitur no eft refolutio : quia tunc i efoluimus,quando a fine pioa^edimur ad sliaqua:dam ab eo diucifi, &ipfo priora, quod quidemhic ne ringere quidempovTu- mus. Sed ; pfaquoq;appellatiohtic errorem tleclarat; ordinem ettim refotutiuum omnes \ocant ordinem a notione fims, finemergo fimplicibus adcomppfitiprogredittif, rame quicquidagir,agit propter finem; afdiricatot cjuoqtte domum conftruens agitpiopterfi- nem; finc enimaliquo mouetur, ordinc ta- men compofitiuo vriturduriii aedificar, neca- liquisvnquam dixit,in ipfa natura? & artis o. peratione commiftum e ffe cum ordine com- pofiiiuo altctum prdtnem refolutiuum, fj.fi. nemoueamur: quia ordine feruare dicimut ant-jomnia notum effe oportet; 4; definamiis, ajquibus incipit ordo compofitiuus. v» fi urdiamur a tractatione vlttnvarum fpecieronj, rcluti hoti.ims, bouis, afiiu,& altarum omnium. mox trafeanius ad E parresheterogeneas,deindead homosiencas; ab h;s ad traftationem de quatuor clcmiri», Sctandem perueniamus ad primaematerixct furma: ccnfidei.itione,aqua aufpicaturfcicu tianaturalisab Ariftoteie tradita ordine co pofinuo. Scdquitaliordine refolutiuo pu- tant naturalem fcientiam tradi poffe, igno- rsre videnmr, quid (Ttordo refolutiuus; hic , , emm'vt ipfi quoq ; confitentui)eftanot!one "£r fini3,:acinfr 'V"S fp cei es poiTunt quidem voca. fihiA„juL s: v,tirnu m,fed 110:1 finis: quia no omrte vhi- -' miim#3U£,,,«..., fc ,j *A_:ft_^_t__:_ 1:1 _. itltlrt fcttn ( JSr. Cixfhtat;.. ftituere,quod quidem mintme verum e_t,ta- nien d 1 cini us.cas in tota naturaJi philofophi 3 tra(Sari;necmagisin caicc,quamtn principio iliius fcientix, totaenimin eisverfatur, non fulavltima ipfius pars ; genera nflmque non reperiuntur extra fpccies fuas, fcd funttpfae- inct fp ccies, qua; fub ratiotie communicon. fideraatur: animal enimconftderare quate- nus eft animal, nihil altud eft confidetare» C quam hominem,equum,bouem, & aliasfpe- cies fubhac comuni conceptione quatcnus ariimalia funt:idcirco traclari inlibris deNa. tuialiaufcultatione corpusnaturaIe,quana- turale eft,nil aliud cft, quim traftari homine equC,ignem,a_rem,aurum,3_s,& alias omnes fpecies cotporis natutalis fub hac comunifli-. ma confideratione,vt naturalia corpora funt: fimpfirer in libris deOrtu & inreritu traSari de mifto, eft traftari de vltimis fpcciebus> Dqttatenui funt corporamifta: quodidemde aliis inferiortbus.generibus dicendum cft;po ftrcma omnium eft earudem fpecieruui tra- ftatio fccuridirm proprias fingularum natu- ras,quibus vnaquarq; abaiiis difcrcpat: hanc igiturvhimam traftationem fi fpectemus.ea eft quidem v!tima,non tamen eftfinis refpe- iSu prscedentiumiquia illKquoque fuerunt de cifdcm (]jccitbus, liccc fub eonceptibus coiimiinronbiii.qui nominiis fiinlp,;*. ™ um : e ^ fi"is,vtdocet Ariftoteles in libro i. J fas fpecietu fenfilium,Sccaufas accidentium, Priyfic.rjsauteharc vtintc!:igatui, fcicndum"\ qax funtin ets; non enim intellexitpfoprias efi.tota 11 naturalem philofbphiam ab Anflo :antum fpecierum caufas.&proptiafingula- tele tra iditam -. ti ordineni iiruare , qmefiab» ium accidentia, fed omnescaufas, &omnia , qu Wiiuerfisad fingula, qucn-iad.nodCi ipfirpro- •teftatur inprooeaiio libri 1. Phyfic. pnmtrtn eniininoaolibns Phvficoiu confidcrar cor- pusr.atutalem fua inavinia amplitudinc ac- «ptun^eiusqucpri.ic.pi:! & arFfft-ot.es de- - ftereft,quem quidem finem titeoi efie dixi. B mus, vt neceftarib ordinem compoiniuum lgquirat : quiigitur dicunrfcientiam r.atura- lemtradi poffeordinerefblutiuo, decip:un. cur.Sc propriam huius ordinis naturS & con- ditionemignoraut. Catut 11 X. quod neque ad fiienti* ftecuiatiue muenmnem ccn- ferdt ordo rcfolu- tiuut. If tginit. L'i ojr' t fuerunt , qui putarunt fden- uenerunt,a quibusexordium fumpGttradi. tio fcienttcnaturatisordine compolitiuo:iru uentioigicurfcientia? naturalis pra»ceilitpcr ordiiiemrefokitiuum,rnoxeam lubfectitt eft ipfius tradido per eompofitiuum . Meqiia-^ , qnam tamen verum cft id ,quoJ ifti commi- ,4 ^"%, nifcuutur. priniiim enim dubttare non abfq; rationepc>{VuiRUs,an in lila prima reium coa fiueratiunc, quam ipfiinuentioiiem tcitntise vocant.is oido feruetur , quem arbitrantur: quuni enim iti vltinus Ipecicbus onimumfu. "i periorum gcn;rum natur£c6tiueaiuur,pr0- inde fpecits ipfa: nobis coguofcende propo- JS nantur fub aiuerfis conceptibus, S; magis & mums comrnunibus,qutmailiiiouum cuxu, & mus, raiiom confentsneum aSc videtur,vt prtiis nobis offe:antur, & dcffdcnum cogno. fceudi in nobis rxcitent fub conccpru com- muniore.fiquidem id, quod magis vniuerfa. Ie cft, pnus tk ftc.liii:, a nobis cognofeirur , n3turaleiii, quo ab eis ir.uera prtivs fuit. nam lifolo ordine compoiitiuo icientia nirurafrs tradi potuit: qtiia perfefta rerum naturaiiu n ccgnrtjo alio ordirre nonpctcft comparan, iequitur, primos quoijtii-huius fcientninuentores alio ordine perfefta re rumnatursliRfcientisni inueniie, Sccofequi sonpotuiire: quodetiamde ineihodo alTe- retiduincft, quaenim metbodo Atiftoreles' perfeihm nobis t.adidit fcientiam natuia. lem, Deceffeefteadcm iDium quoq; ad reiii» ■ituwlittm perfeftam cogrfnioriem duftum luiiTc, Stead em fu fle in u : ii tarn fci eii t lam na. rnralem : fraudatfct qutppe nos Ariftotcles, »el quilqnii a j IUS 1):;t;lla i ls fcientia- priirus inue tuoi fuit, fi eo ordiue.eaq; m^thodo di- «iittu ; quibusinrs vtcaskisunam naturakiH diaadfinem illum ducentia,vtin atteiJifi- catoriaiinis eft domus ipfa.principia vero ia- pides, iarcresjig 'a, & aliaciufmoci domus enim fiiam ex:ftens, autfaftaa natura,vel ab» ■ (aiiquoalio agente nobis proponeretur, nul- lis certe lapidibus, nullave aliamateria pro ea conftrucnda egeremus,fed abfq, vllisme- diis fineoptato potiremur: verrim q^uiado- mus neque eli,neque fitab alio, fed anobis; ideb matena mdigemus, ex qua ipfam effi. - ctamus^ais enim folam artificiaiemformam gtgnere in matei ta poteft , rnatetiam gene- rarencquit, fed eam anatura genitam acci- pit. Ordoigitur generationis ac operatio. % n emm^ta» ntsinomni arteeft ex necefTitate campa(i-«i™[j tiutis, nempea prinetpiis ad fincm,a fjroprt- ?*«c«i«% «- cibusad compofita. conditio namq; eftper. g f »"f>i!* r perua, & lex neceffaria omnis generationis j™""'?^ fme-i natara, fiue abarte,fiuea quouis alio J^° m ^' - agetefaClir,vco[dinciu feruet compolitreil, ilib Aiifto teles iu con tcstu 4J. feptimi Mt- Iacobi Zabarellas Patauini 191 taphy-.co.u_-- , loquens deordineartis opc- A rantis folum ei tiibuitcorapofitiuu-T.,quieft aprinciptis.Sedordos.tis docetis eft exne. ceffitateeotrariusordiniartis operitis. nam finis ipfe nunquamproponiturignocus,nun- quam quarritur, nec vnquarn definefit ali- quatonfultatio, ytdocet Ariftotelcs inter- tiocapttetertijlibri de Motibus: fedfcmper ptoponktir finis abquis cercus cofequendusj vt Snisexercitus eftviftoria, dequanuntjua fit con.uSeitio, anquseiendafit, necne: fed B certum & conftitutum in omnium n.ffituni animQ]eft\incendum effe:di_ccptatio autem tota,actota confultatio eft den_ediis,quibus viftoriaacquiri poftit : obfidentium ciuita- tem finis certus eft expugnatio, confuliatio autem eft de modo,.& de mediis ad eius ex- pugnatioi.em conferentibus. Quum igitur inomniartefinisnotns proponatur.fi media quoque ad illura ducentia, &prin.ipia, es !92 dini artis operantis, qutaneeeffe eftin «&__. finere artis doflrinam, aquibu. operatio in. cipit: & ab iis doftrina: exordiuntfunij,,^ quibus operatio definit. CapHt X. confirmatio ditta ftntttitU tx Arifiottlu,Galtni,Auictn- n&,& Auerroit .dictu. SEntbntiam hacapud Ariitotelera legimus in.J. contextU7. Mctaphyf. fe. pcanobb memorato, vbi veritatem pulcre dcclarar , vrens exemplo artis Kdificatorij; InquiteniminJapidibus, acprimis elemetis definereartis eius doctrina,&ab eifdemincL pere opetationem: quemadmodu ab eodetR fine doctrina. initium fumitur,it. quo acqui. fito definit operado:vndeco!ligit,quod mo_ do quodam domus domum facit, nempedo quoque ad lllura ducentia, oc pnnupi.., « -- ^__--._ _ , ouibus conftituenduseft , per fe nota fint, C mus pra.cogn)-a,domu_ment;_Iis domu ma- UU1_>L_- tuu._in*v.*"^- , r . * iiulla arte docente opus eft.fed fola arte ope- ranre: artisenirn doarina ad op.rauoneni  ribusj&in capite 8-libri j.inquit Ariflotelei, finem,inaatonibus efle prjncipium , ficurttl tnathematicis ruppofitiones: vteniminma. themacicis fuppofltioBes demonftrari non  --• 'i -". — s — »r eainfecundo libro lncipitagere devirtute: nim nonfimphcitet eorum cognino qusr^ , * de Ariftotelisigiturfcntentia dubif e(Te no^ ^r,fedfolur__vtadtalemr.n.econferentium } _, ' poffi-musj exetus enim ledione vel ccecttj &i_propo.,iturnotus,requ 1 rureaexio1icol lationecuipfo finepoffe rnanifefta fietindeo in eoriini coE;rationcm non peruenimus,nili «x notione finis : exipfa igitur talium diki- plinarum tradendarum natura ortum habet neeeflarib ipfe ordo refolutiuus; eft igitur ex neseflitatc contrarius ordo artis docecis or- |;v.i..iji...-, -^^.w- * ...... ■ -jnfpicerepotef., quid ipfe fenferit.Hocidem. .& Galenu? faflift eft in .libro de Artis me- 1 dics conft.tutione. nam ln pr.mo, & vlnmo^ & penultirno capuib. aftent artcm medi. cam conftitui a notione fi-ijs: quia eft denu- meroartium cffcancium,qu_e omnesa finil fui notione conftituend.e funt; quarc noa arbiti-- I93 de Methodis, Lib. I L 194, 4 ibitrarifif« vult in artibus eiTc ordinem re- A nis.quas fapientes viri tradiderant.logicam fblutiuum,\t alioquoqueordinepro fcri bentisarbitrio tradi polfint, fedneceffariu, ■yt nullum alium confiitutio ahcuius 3rtis recipiat. hancq; dicit vecerumphilofopho- wn ,fcntenti5extitifle:itaq; ineolibro de- cLnat modum tradendi medicam artemor- diac refoluiiuo; fuflt ctiarn.qui dicant Gale nlim jbi nofl folum modum oftcndcre tra- dendiartcm med:cani, fed ipfam quoq; ar- rrm eo ordmetradere : icd qua dufti ratio n e hocaflerarit, non vidco, quum exeius li- bn leftione faifitas huius opinionis facile ■ m dcptehendatur. Auiccnna quoq;artcmmc- dicamfcriplitordine refolutitto, noncom- po(Itiuo,vt medici arbitrantur.idq; nosik- inceps apertifiime demonftrabimus; aut e- nim Galenus & Auiccn. humfce reLverita- temnonignoraucrunt,aut faltemabipfa at tisnatuia,qna;aIiumofdin«ti uon patimr, artem defumpfir , atq; conftruxit : ita nobii quoque liccbit ex alijs difciplinis, a quibus logica ortum habuit, rerum logicarura de- darationem deprornere,tanquam pcr logi- cam in vfu politam prscepta artis logicse explicantibus. Et quemadmodtim Galcnus inlibroDeartis Hiedicse coftirutioncvnitts morbi exemplopropofito.totius irciscon- ftitutionem declarac: ita 5c nos fu.npto me- B dicmj; excmplo ordinem, quo aitcs omnes tradenda: funt, explicarc commodepotcri- mns. Hacautem in re huncordinem fcraan dum clfc duximus; prius cnim artis huiut naturam contcmplantci confidcrabimiu ra tione duce, quem ordiaem traditio illius actis requirat.&vndeaam fumcndum fit.co gnkionis eius inirtum : deitide eundemoc- dinem in Aucrrois, Sc Auiccnnx Sc Caleni tradirionibus fei uatum efle oftendcmut.il- ad euin feruandum tracci , atq; coa£ti fuerc. q lud inprimis a neminelitcrato viro, & inar- Galenus quidcin in iibro De artis mcdkx conltitmione, videtur veritatcm»ciusq; ra.- tionem non ignoraue : attamcn dum artem fuam mediciualcra refpicio, nefcio quid de ipfo dicam;nam in ea fitniliter ordo ferua- tur refoiutii!U5,vrmox dcmonftrabimus :i- pfetainen alium ordinem clfcputat, sempe .dcfiriitiuii.quem antea rciecimus; propter- *r ***"*_ ftulare,vt \ cognitione humani corporis c*- "**?*. ordium doftrina: fumatur.cteiripe vt omnes "2",'* ipfiuspartes tam homogeneae, quam hete- hHmtnictu ro«eneje, Sc fingularum naturse, ac t ern p e- ^ecw. ncs,necnon £cofficia,&operationes ifitt omnia cognofcantur; hoc qmdem medicis incognitum futfiinon videtur : at huius ta- "tcro infuo.qui infcribitur Colliget,no mo- artcm medicam tradit ordine refoluti- uo, fed S: cins ordinis conditioncs ica egrc- Bjtt de;larat,vt In illius artis naturacogno- Kettda, & in ea artificiofiifime difponenda Cgnificet , fe cxquifita logicz cogr.icionc pra:d.iumfi;ifre r & in eatamGaleno, quam Auiccnna: longe elTe prajferer.dum; potcft enim liber ilkvocari idea ordinis rcfoluti- ui.quum eumexa£te,tum feruet.tum dccla- tet i bi Auerrc es;vt m ox oftcndcmus. Capttt X l. in qw declaYtttuYtn artit medicit tradttione conditis or- diriis refalutiut. QVomam autem cx attis medicittra- ditione pulchcrrimum excmplum neicio . ratioau- -tem duplex eft > & vtramquc aperte declarat Aucrroesin fuo Colligct; vtramquc etiam vifus eft fignificare Galcnus in cap. 11. libri fui De artis mcdic* conftitutione ; vna eft, quam tetigimus in libro noftro de Natur» logic^, dum delibro Cstcgortarum fermo, nemhabcrcmus:ob ccndemcnim racione, ob quam voluit Ariftoteles in principio lo- gica: de Deccm fummisgenerib agere, ds- E bet etiam mcdicus artem docens a partibus humani corporis traftationem exordiriihu- manum enim corpus cft fubiectum , inquo / Hiedicus vult effueie, vel conferuare fanrta- { tem. nullus aucem artifex poteft operari in l fubicfto penitus incognito, fcd tantam eius \ dcbct habcrc piarcognitionem, quanta ars K illa, & opus eius expofcit, qucmadmodum r .um/ tcftatur Atiftotcles in 16. contextu libr.2, lumi potcft oidinis refolutiui , non erit ab/. Phyficor. 5c -clarius in capitc vltimo primi te ii eam aliquantum confideremus; quan^F Jjbti De moribus.vbi hoc tpfo exemplovti- qu.tmenimmedici 11011 fumus, ncquc de reSl 1 „r: ficuti medicus oculum cuiatuius, de meaica.ied derebus lorricis in m-rrmt i-> nn. ed derebuslogicisinpraefentiano» bistermo innitutus eft rattamen fi eius artis excrnplo q lu d fit ordo rcfolutiuus , S; quo- »nodo fcruttur docuerimus, non paruum ccttc ope ra; precium fecerimufilogica enim omnium difciplmatuni inftrumcntQ eft; & «luemadmodijAr^Qtdci cx ipfis difcifli- bct anccomr.iaaliquam oculi cognitioneRj habcrc, quam illa curatio poftular; ita mo- talis philofophus animam fanaturus debet in primisahquam animae, faltem lcucm.ha- bere notitiam , & partesanima: pinguiMi- nerua cognofcere Toti igitur arti medkie t,im opcranii, quam doccnti necelTar iaom- g m Iacobi Zabarellx Patauini 196 nino efl pra:cognirio bumani corporis, & A «nda.vcl recupoanda poterit indagare > f 8 pmnini»eiuspattiuia cum piopnis imgu- iantm ctncijs,& opcir.rionibus; quomodo enim vitia , & morbos humani corpoi is , & partiumcius retlecurabitmcdicui, nifi par tes ipfas eognofcar : vt recte Gaienus dieit in cap.n. lib ri De artis medkiseonflirutio- se. Hac ratione cogitur omnis ars docens tradere antc omnia proprij fubiefti cogni- tionem aliquam, poftea in eo rationein , & modum operandi docere, nifi contingat i- pfum fubieftum artis itacffe per fc confpi- cuum,vt a neminetanta cius notitianonha- beatur, quantam ars illa requirit; hoc enira fi cueniat, fpernitur huiulmodi tiattotio: quia iuperuacaneis non eft immorandum. talc?utern piofcitb non eft humauum cor- pns,& eius paites; liamm enim quampluii- «j* intcrnas.ec abfconditae funt; qua; ve- ti> fiutt externsc, pingtii Minerua ab homi nitas autem nih.:l alii:d."ft, c.uam bouatc». tius corporis b.tbitnan , & lonucmtDi fin. gularum partium tcmpciies; eonfiat emr» aliam cilc elcmc.itorum mifturam in carni aliam in neruo.aliam in ofte, & aiiam in f at J guine, aiiam in bile; pioinde diueifos efTe in fingulis partibtis pnmarum qualitatunj oradus, diucrfa.- a notione finis s ctenim ptxcognofcendus fim, r/f «r*. £ ft ^nis duplici praccognitione, quemad.. «;fl«/i-faa«r modum & de fubieSo fcictuiiE docec Ati- tiaoftendifle, qnbd lanitas non poteftbene cognofci, nifi onnncs humani corpoi ispar-^ tes,earumq; naturar.&tempcries, ScoiKciaj & opcrationes cognoicantur, V*nde mani- feftum cft, tantum abeflevt ars mcdicatta-.J^H dita ab Auicenna fcruct ordinem coiiipofi tiuum,vtomnes ptitanr.quumab ekmentis ^"^ 1 incipiat, & ab humoribus, alijs k coiporis,,,,™ humani partibus»Vt potius hac ipfa ratione djphapr*- ftoteles in piimo hbro Poftcriofum Ai^aly- st^miisne. t i c0iumj vt cnim fubietlum in fcientiaefi ptaecognofcendum & quodfit, Scquidfit; ita fims inarte prainofci dcbet tum qubd eiTe, fcu fieri poffit, tum quid fit; nifi cnim «fTcpofTet, fruftra qua;icrer.tui mediapro cius gencratione; fi vcrb quid fit ignore- mtis,nulla r.itione inucnireilla mediapof- fumus principio ad, eorum inuentionc ido- ^ jtteo deftituti, quod vnum cft dtrlnitiofinisi tx hac cnim vna duci poflumus ad medio- rum, fcu principiorum cognitioncm; docet hoc Arifiotelct in cemtext. illo 15. feptimi 1 Jibr, Mctaphyficorum, dicens artium om- \ aium dofttinaixi fieri anotione finis, nilque aliud efienotionem finis j quam ipflus finis ^ «icfinitionem . Eft autem finis artismedicse^ 7 ' non eget,proptcrea mi tiicina cadit apcife» fanitas tum confcruanda, fiadfitjtum rc- "* ,fiione fcicntitc fpcculatiui , vt aho 111 loca demonftrauimus . Vidctur aute dupiici vi* Pj (i propi lutiui, Yt antc omnia pr^cognofcatui tum finis, qui cfficiendus eft, tum fubicftum ^ia quo eflerficicndus; qu* quidcnvpiatcog» tio in alijsartibus magis, 111 alijs minus ei- quifita requiritur pro earum diuerfiscon- ditiouibus & naturis ; ars ccitc mcdica cam valdeexaclarn poftubt: nam quid fit fanitiit nonfatis pro ipfius conferu-uionc.vel recu- H pcratione intelligcie poflumus,nifi caufas. &matciiales,-& tinaleiomnat prittium hu-, - - mani corporis cognofcamus : finales qui- don caufi funt fingtilai um officia, &cpe- rationcs ; materialcs verb q.uatuoi prima. coipora, quae elemcnta \ ocantur , ex quo- rurn duierfis commiftionibus part :s noftri" corpoiis finguls diuerfas , & piopriastem» I peraturasadipifcunturi ad primam autem \ matcrianw &fubfu;ntia!cm fotmammcdi- usnon peiucnit : quia haium cognitiorrt cupetanda-, ft lap fa, fucrit ; debet igiturme- dicus antc omnia piacnofccrc fanitateni a. xnitti.Sc recupcrari poflc: quod qmdem no- tiflimum omnibus eft: dcindcctiam quid llt fanitas, Scin quo confiftat; hsc enim fi i- giioiet, r^ucmodo icmcdiapiofaaitatctu- wfult** dcmonftrauimus . Videtut aute dupli mcdicus vti ad coanofccndas humani cor- , pons partesivna quidcm per fcnlum , pti anatom cn , q u a finc caularum c c: g n i 1 1 on e j a m fcd ipium qunquc ardinem declarauit , S: oftendit, fc non te- mcic, Sc ab i p a rci natura coactum eum ordinem feruaffe, fed fcientem , & optime praeditum logicat difciplinae cogmtione, cjuam reucra alij msdicinon benc callue>- tunti vt ipfe ibi fignificate videtur ; ldcoin priEtatione eJuiJibri proteftatui Auetroes, «os qui nonfint in artc logka, & tn naturaii fcientia eruditi.nonefle mtelletiuroshbrtt illuni,& artificium, quo efl confttiptu-s. In primo igitur capite primi hbri Auerroes medicam attem attificiose difyoCturus, & Itonionorsnsalium ordintm artibus.alium A cipiaartisdocentis, qtue funt principj a co „ gnitionis; alterum vci o poileuus contin eat4 ea, qua; locum habcnt conclufionmn, rumcollcctio eft fims ipiius artis doccntij- ptincipia cognitioms fmit cognuio lubi c . £ti,& cogmtio finhjconclufiones veio, cj UI ex hac cognitione inuefti^antur , funt ipft principiare ,a quibus operat io incipit^ enim eftordo lcfolmiuus a riuis notionc a( j inuenieda principia.ex quibus, feu perquj. B finis illeasobis effid poifir . Noneftautern prsetcrcundum id, quod millopiimo capi, '" te doftiirimecdiidetat Auenoesidicit tnitn pxincipia cognitionis non poffein arte fu&j(/£*? derooftrari, led vel efle pcr ie nota, vcl fumi /tan Vt declarata in alia ahqua ditciplina, quod etterjit inmedicina; principiis; nampartcs fubiecti funt per fe notc.id eft perfc cogao. fci poffuiit; icnfu namq; per hurnani coi po- ris feclionem cognofcunt-ur. finem autem; fcientijs conuenire, ante omnia fundamen- C dari nemo ignorat, omnes enim fciuntbu. tttm hoc ftatuercveluit , mtdkinam no cflc fcientiam, fed artcm effcctriccm : 6c rcpre- heniit deftniti&nem medicine a Galenotra ditaminprincipioartismedicinalis; in qua fcicntiam accipitvt mcdicinae genus, quum potius aitemaccipcredebuerit , quadc te Mosloqucmut inierius, quando Galeni li- bros confiderabimus. Hoc fundametocon- llituto, ftatim ptoponit Atteiioes ordinein, mana corpora fanaeil'e,6c a;gra; quidautcm g*fm natttrali : ideo in tota illa partc omnis tcd- mt&cui d :t i o c a u fa;, St omn i s deiE o n fl t a t i o p e r ca u« famrwtcriaiem , vcl pet finalem tradita fu- mitur ex naturali phiiofophia. Priorem igi- turpattemad principia cognitionis attinen mo,fecundo,ac tcrtio, fedmagno cum arti- ficioi priiis enim cognitioncm fufeiccli tra^ , dit in primo libro : dcinde cognitionem fi-,'" nis in fccudo ac-tertio, quam difticfttono» neq; aGaleno, neqsab Auicctnna faSacom- penmus» etfi enimambo ab hac ttaclaiieM ne aufpicati funt : attamen fubiecfi declara» tionem a declaratione finisnon feiunjierutj.- 1 ■quod pulcheiTimefacit Auerroesj in primo-- ftmus.hecauremfuntipfapiincipia.exqui^Ty tnim librotraftat anatomen totius huma- bus,feu perquxattifcxoperatur, inquibus 'nrcorporis, & docct diligcnter fingulas i- I pfius partes iine vlla declarationc tempc-- riet um, vel officiorum : folum ciim expo- nit, ex quot pattibus totum corpus & fhr- gulum mcmbrum conftet , fine v3!a i cddi- doflrina artisdefinit, & a quibusopetatio incipit; quarcabfque dubio ttibuit attibus oinnibus otdtnem refoluttuum, quiano- tionc finis tendit ad inueftiganda principia p.to iJlius finis confcquutione. Tria bxc ca- p.itaab Auertoe pofita poffum' nos ad dua t edi gc r c; q u.o i u a k e t tun compleflaturpiift tionc caufarjcorpusaute , 5c pattes eitisiunt- fttbieclumin quomedicus cft cffectuius fa- nitat tiii i :ota hxc cognitio alcniibus fumi» tut 301 dc Mcthodis, Ub. 1 1. 202 , cr liumani corpoi is fcCtionem , & per- A vuk tanquam aecidentia naturalia viuen- tium coiporum: itactiamvult cognofceie alia acci Jentia pofteriora, qua: cxillis pno- i ibus prodeimt : niedicus vcrb qui cogni- tionem accidentiu naturaliumpro fine nou habcr, fed operationem, qua: non eft nifi in rcbus particularibus; ita his accidcntibus vtitur.vt ei ad operandum inferuiunt s ope- ratio autem cft in hoc,& llloliomine fanira- temtiieri.vcl induccrc,fciLTgritudinem vi- tmct ad cocuitionein iubie£ti,vt ibi afifeiit ^uciioes.ln fecundo lib.tradic nobis Auer- lilA*""' j0£SCU gnirioticmtinis,r.empeian!tatis: id- t0 jnproocmiutotiusoperis, duin facit di- uilioiiemlibroiura, dicit cum appcllan li- brum (aaitatisi & in pnncipio iilius fecun- dilib ponit definiuoncm lanitatis , dicens faiur.item efie bonam tempciaturam in fin- »oi«Aji| ytrJjjj^ -Tr&pf-Gy.y-lvj , Gyiu.&&7tx.l'jj , 'jymiljj » >Jtpy,^ ■xdj-nxljj^ quas medici femper inorchabcnt; tamca cur in bas partes ais mediia d,ur4|jj tur,& cur co ordine difponctida' iint, .icmi- nemvideo csgr.ouiiic , ni!i Iblu Aitcvroem, caufas^onferuates.cVreftituentesianitatem 3 qui eas in fuo libro ordinatiliimc acd.ftirv ctiifimetra£rauir , & tplarucum nfc^iiitate; tam conuenience dilpoficioncm nb almndc fumpfic,quam ex ipfa oidinis refciutiui na- tura,dtim arti medicqtradetide.ac difponert, dajisordoapplicatur; quod quumfacilie» | iis, quaemodo diciafunr, colligere quilque ' poffit.in eo dcchcandonotimorabimur. afcendicur , quaium inuencionc abfoluitur ordo tefolutiuusin his quoq; ordinem fer- uat Auerroes conuenieittiflimum : nam pn- rno ioco loquitur in quinto libro de natu- ri6,5c viribustum ciboru.tum rrieilicfinfn- toiii, & prius quidcm vniuerse , riemde fpe- ciatim: vt exempli aratia, pniis loquitui de aatura medicamecitorii induvantium & moi lientium & apericntium, &aliorum huiuf- rnodi, poftca tranfitad nominandas imgil C latimmedkamenrorurri fpecies, quibus has iacultarcviafunt . Sed unedici priorempar- tern appellanda cenfent deremedijs; poftc- neremverb dematecia remedioru, vralias notauimus; quam fencentiam nos cjuidem non reprchendimus : attamcnipfe Auciroes noftra pothisvritur appcllationc: nam in co ct uinto libro in calce capitis 30. & in princi pio 31. priorcparrem vocar^niuerfiilcm tja itationem dccibit.ac de medicamentisipo D ftenorem verb dicit efle fpccialem . quaie procelfum illum a genetibusad fpecies ciic exiftimauit,vt icuera eft. Siceriam Ariftote- les in fecundb capite primi iibri Poiterio- rtiin AnalyCicoruma definitione demonttra lionis progreditur ad quafdanivniueifalei principiorum condiciones" inueniendas, 8c declaradasi poftca vecb in quaito capite de- «larat, quxnam fint lllji propofitiones, in quibus illae nmnct conditione» repcriun- E tur . Dcmtiin Auerioes in duobus poftre- mis libris docet modumoperandi perilla principia, videlicetper cibos,& pei medi- ( camenta;in fexto enim librodocet.quomo- dofanitas conferocturtdcinde in feptimo, ^uomodoamiifa recuperetur; icaq; conuc- nientiffiino ordinehanc de principijs me- denditraflacionem difpofuit; prius enimin Cjuinto libro eorum naturas fimplicitcrcon iiderauit: deindc infcxco Scfepcimo dc cii Caput XIII. inqtio oftetiditur,quomtt- doAuicennk meditam artemtradi- dent ordine refolutiuo. EVndem ordinem,licet ciim paruo difcrr mine , apud Auicennam qutfquc obf^r- uarcpoteft; illud enim difcrimen ipiamrc- fblutiui oidinis nacutam nulla ex paitela- befactat, Primus quickm Auicennsc libcrin quacuoi partes diuifu ab his tranfit ad humorts : deinde ad alias corponspaites natura pofteriores: proinde afimplicibus acl compofita, putantomnes ordinem ab eo fcruaci compofitiuum:fcili- tec nullumeftaliud ibi Auiccnna: cbfilium, quamfcientiamfcubere naturalem, & no- bis cognitionem fabricx humani corpori* tradcre : nam fi hic folus ipfius fcopus fuif. fet.vtiq; ab elementis inchoando vfiis eflee Qrdine compofitiuo, eiufmodi tamen tra- datio non amplius artis medicae pars fuiC- fet, fedfcientixnaturttlis. Qu^umautemi* , non fucnt Auicenna: fcopus in ea parte, fed fcopus fuevit acognitione humani corpo- lis, & parriii cius, Sc fanitaris, & morborum omnium piogiedi ad inuenicnda icmedia, pei qiws a me^ico operante fanitas prxfcns confcruaii.fv amiliipecupciari qucat : ideo traftatio dc clcnutisTSc dc humoribus,& dc partibus, & dc tcmF crle k us p4*t»« humani corporis efttrafiatio defubieflo , Sc de fine artis medicte, quorti cognitio ad auxiliorii F inue:;tione,5c ad operationcm.qucmadmo- • dum diximus,neceiTariaeft) eftigiturordo rcfolutiuus: quia eftanotione finis ad prin- cipiorum inucntionc. Ccrtehuiufcereive- ritas clariffima eft, & miror qubd medici O- mncs cx fola refolutiui oidinis cofideratio- ne eam non infpiciant; hunc enim ordinem effe a notienc finis , & ad principta proce- dcrc ipfinoninficiantut : at quum principij I " ■ S + 207 Iacobi ZabarellsePatauini 20g nomenrcfpcftumnotec ad aliquid > princi- A mittac * adhibstio igitur remedioiu eft q u j piura cnim cft alicfiu- pnncipiu, cuiulnatn rei prmcipia (unt :l!a,.id q>nc itiueRicnda^ - giednnur ordinc refolufiao? nonne princi- pia fiflis propeliti.id cllper quse illum ryo- duceie polTimus: etgoa fanitatead princi- pia famtatis progredimur, quando ab eius notione ad liuiefiigands remedi.iti.liimus; caufa; namque, & j; rineipia, perquae medi- cus efficit fanitatc m.funt ipfa remedia, non dem rtnis refpccTu precedentis cognitionifc fcdeft tamen principium mcjiti efrectio.. nis, a quo ad fanitaceir. progrtllio eft 01 do, compoiltiuus aitis opcratis; mcdicus eninj. pet rcmedioi iim admotionem eiHcit fani. tatem : vndc patet in arcemedica cotratium. fempcr clleordinemopeiarionisordmi co, gnitionis; ybi cnim cogmtio dcfinit , indc incipit operatio, fiue vniuecfalcm , fiue par- quatuor elcmcnta : nam illa principiaab ar- B ticularem cooninonemfpcaemus; ytraque. ttemtmttt im mrttmtdtCJ md qucdptr- On tat t . te docente inueniuntur ordine rcloliuiuo.a quibns incipit opetatio ordine compofiti- uo, vt ait Aiiftoteles in contcmta^. feptimi lib Mrtnphyficorum j> nobis fxpe memo rato: medicusaurcmper remcdia operatur, non per elementa.vt humanum coipus con- ftjtucntia; elementorura igitur cunfidcra- tio non eft traftatio de pi incipijs rcfpedu finis ipfius artis mcdica:, fed potius eft pars tiafiaiionisdeipfo finc: quia fanitas cogno C hisigitur ratio fumitar oidinis refolutiui; enim in remedijs dcfinit , a cjuibns initium opcrationis fumiiur. Dcbcmus ante exijs, qux difla funt,diftiiiccionem hanc collige- rcac mcmoria: madare, qux omne dubium n aj( ■ foluit.&ahoruerrorcmdcciaiat : duoprin- j>i»tj^ cipioitt genera in medicma confiderantur:- ekmeta quidem funt principia rcfpeftu hu- "r'/*""- mani eorporisi remedia \ crb (unt priiuipia, ""Q' refpedu fanitatis.qua: eft ntedieine. finis; ab fei non potcftfine cognitione naturalistcm pei ici.imo hasc eft fanitas ipf3i nequc natu- i. ralis temperies fine cogmtione pnmarum VnbsHm. quniitatum, & elemenrorum-. Scd.dubitare quifpiam poffet,an vcru flt illud, quod mo- db dicebamus.medkum operantema.remc dijsexoi dium fumereividetur enim incipe- rc a confideratione fignorum, &ab hisad naturam morbi cognofcendam proccdcrc; quidicitur effe ad principia refpeftu finis»- non rcfpccfufubietti; illacnim funt princL pia operationis , quemadmodum diximut, quod ctiaGaJcnus fisnificauic in libio fu» dcarcc Mcdicinali , vbi de caufls falubnbui & infalubribus fcrmonem faciens , remedi* ipfa caufas falubres,id eft fanitatis caufisap pcllati dc eiemcntisautem nihil dicit : quia noium confideratio in mcdicina noncft pe- Stlati,. deincJevkinioloco^emcdiaadhibere.pu D nitus neceflaria.quu poflint fupponi Tt de- Dmt ctgni- tisttts praci dttnt tf^er*. tifjitrts *nt. WM dicsartis.yt ance detlntauimus.. Otput XIV. in qm oftenditur , cMk- .I^M numinartiiniedic&rradirionealium erdmcmnon ftruajfe , qUAm refplutiutim.. Vod veto ad Galcnum attinct, five- k *\J rafuntea.qua; dcAuertoe, & dc Atii- cenna diximus, fatis facile nobis critoftciu • dete eundem ordinem nonmodb in librr* de Artis medicse conflitutionc, fed in acte ^ quoque medicinali a Galeno fuifle fcma- ifpH tum.Prius quidcm,vt a notiorilius ad igno- tiora^progrediamur, confiderandus eff or-  in libro Deartis mcdica: conftitutionc fer rccnpereiur; dicit in principio illiuscapi rij,qubd curandi rntio a fanorum, Scaegro- rum corporu affe£lione aufpicatur, Sctran- fitad inucftigarfda remedia fingulis moibis contraria , quacfunt principia operationis. Has iziturduai parccs in illa artis medicK iKfpoutiooe cofpicimus vna.in qua de prin cipiis cognitionis agitur, uepe de cognitio- nc fubieUi.Se finis; aSteram,in quafit tranti- !us :id principia rei.ad remedia, qua: funt cautat lanitatii; hic enim reueiaeftordo rc- folutiuus . In eo quoq; libco, quem fcripfit Galenus de ordnielibiorum fuorum , ean- uandumeuedixit ie artibus- omnibus.qui , c£lordorefolutiuus:ipfe tamenalium ordi- nem efleputat, quem vocat definitiuu . Sed Rtprthtnjiv neq; reprehcnfionc vacat ipfapec fc Galeni rff ^'"^J definitio , cuiusinuentorlicet nonipfe, fcd g^ tBJ Herophilus fuerit , rt alio in loco Galenui confitctur : attamcn definitione vitiofa »ti non debuit , prasfertim dum eam vt funda- mentum totius medic* aitis conftruenda; proponir. Mihi quidem leuis, & parui mo- mcnti eftc vidctur aduetfushanc dcfinitio- neobieftio ilia, qubd medicina inter fcicnc tias collocet, quum non fcientiafit.fod ar« demfcntcnuamprotulir, inquit enim, ante I, ad hanc enim fatis ipfe Galenus refpondetc aiios clfe legedosAnatomicos libros} idcm fignificauit rn libro illo , qur infcribitnr, Qupd optimus medicus cognitione philo- fophia; prsditus effc debeat . Hcec quum it», fefe habeant, negarc non poflumus . attemt vidctur,dumait fenomen fcientix non pro- prie.fed latovocabuloacciperejp quacunqj cognitionejhaud eniru falsb dicitur, medi- cinam cognitionequandam tttc- Scd illud in ea definitione vitium maguu inefl, qubd ^uoquemedicirralem codcm refolutiuo ort F.-fei definitc naturam & effentiamnon expri dineelfe difpofitam: in co namq; totolibro* Dcfalubcibus , S; tnfi! ub ribus agitur . pn-* miim quidcm de corporibus , dcinde de fi- gnis, derr,Li dc c.iufis ; atqui filubi itas Sc in- ^falubritas corporum eft artis mcdica: finis; «aufcverb falubies rcmedia ipfa funt , quas fin:tatis ptincipia cite diximus, in q:tibus rfefinitordo tefolutiuus; tieitaquc efl ille; mit;arsenim omnis m cogmtione quident alicuius reiverfatur, fed tamcn ipfiusnatu- ra nonin cognitione, fed in opetatione, >d quamcognitio tota dnigitur,confiftit;de i- pfa tamen operatione rn ea definitiont nihil dieitur : proptcrea longc melior eftdefini- tio tiaditaab Auiccnna , qui dicit quidem midiciaam eiTc cognitionem humani eot- / E i Dtfimitir mtiitr, m Iacobi ZabarclIsePatauml m tjoris pr«utfanitati,vcl morbo fubijcitur, A flcaptacur rnedirinac hatc definitio.fed »m qus vcrba ad anis cognitionem pertineut, fcdftatim praccipua definicionis pattc iub- jungtt,id eft cauiarn finale , euius gratia co» gnitio qusentur, dum dicit; vt fanitas prae- fens eonferuetur,&amiuarccuperctur:qui* i»us pofttemis vcrbis animz(vt ua dica) me- dtcin* conrinetur , Sc finc illis natura ipfiu» tionexprimitur; paterautem dehnicione tta nitam aGalcnoclle priorem paitem dcfmi- il tionis Auicenna: dimitTa parre pjofteriore» quac pra:dpuaeft,& omtrti non debuit ; nec fatiscftfi quis dicateam fubintclligi ; pra:- eipua enim dcfinitionis pais exprefsc frote renda cft.non tantiim fubaudicnda. Et mut- to meliusfaceret qui dimiffa pas te priore fo lam pofteriore fumeret , dicens raedicinaru eueartetri conferuandi fanitatem iants cor- ponbus,& candem xgrotantibus icftituen- DtjtakhAr di . Idcirco optima eft definirio tradita ab tttrrsis sgti- ^ucrroc m primo capiteprimi libri j Mcdi ***» einaeftars aperatrix exicnsa prinripijs ve- ris.inqua qu^ritur eoferuatio fanitatis cor- jjorishumani,&remotio firse argritudinis. DefinitioautSGaiem, fi beneeonfiderctur, fld philofophu naturalera potius, quam ad nicdieutnpertineti philofophusenim natu- talis res omnesnaturales cognofcere vult, earumdj aecidentia omnia, etiam fanitatc, & raorbum,& horurn figna", & caufas,vt an- tediccbamus: ideo Ariirntelcs libcliu fcri pfit de fanitate,3c morbo, cuius paruumfra gmentum tantummoda habemus , reliqua defideranturjcjucm libru noudebernus me- dicum appdlare, fcd naturalc : quiacogni. tio cuiufcunq, rci naturalis, quxcun^; llla fsr.sd naturalcm philofophu pertinet, dum mulla notlra operatio cognitioneillam con- fecuturaift; (cd cognitio alicuius rei natu- ralts,qua: adaliquamnoftramoperationem dirigatur f nonamplius ad naturalcm philo- fophiam.fcd ad attem aliquam pcitmct; cu- fufmndi difcrimcn intet fcientiana natura- Jcm, & atte medicamin cognitione fanita- tis & morbi dcclarat dofte Auerroes in pri. irio capke primi libt. De attemcdiea. hane autemdiffcrcntiafacile infpiceremus in de- fiiiitionibus fcientia: naturalis, & cuiufque aitis: namin definitione artis cxprimitur o jperatio.in definitione autem feientiscnatu nino «portuitvcl operatione.vel faltemno,. mcn zttis in ea expnmcre:(tquidemarti$ no mination* operatio fignificatur; eft cnini ars habitus rcfta cum ratione cffetliuus. V- na rcmanct Gjlcni ctccufatio, qu^rquantum G-tl-n^ roborij kabca;,a];i cont: d!i.crcpof-/'">A, ' fumus.Galcnum confuttb.fic d3taoperaar- tem operaeitc omifirTejquutnanirn fibi pto- poluiikt compcndiariam traftationefacetc i artismcditinalis.folamartem doeentevo- lnit tadcfinitione coplec?ti,dinnna breuita- tis ijratia atte operante, quum claium, atq; cornpertum omnibus fit , finem illiusattis eife fanitatem feruate, vel recuperare , eru- ditisfakem, quibus potiiTimum iilud cotn. - tJH pertdium fctibitur . Hanc fuiUe Galeni fen- tctitiam ipfc vidcturtn eo eapite fignifica- rciquumenim diftinxillet lalubre fcinfalu- ' b re t n corpo ra 3; f gna, & ca ttfas , fu b i ungit . ' i C nomine falubris, imfalubris caufas prxci. $U pue fignificari: deinde veio cotpora& fi- gna.quodquidcmdiftu de arte tanti:m do. cente verura eft.cuius fiopuj. ac finis cft per tefolutionem inuenire caufai feruantes , 8c ► recupcrantes fanitatem; finis enim femper dicitur principcm locura obt incte:at dero- taartefaifum tflit , qtiandoquidem pnci- ojm pueeft corporu falubt :t.is , qux cft\ ltimus rocdicinx finis, & cuius gratia falubrium & D infalubriucaufarficognrtioquatiturjquod j  fcnpfit Ariftoteles de fanitate, & morbo, & eius defitiitionemafIignarevclIet,nulIa cer- rc alia definitio affcrenda eflet, quam tila, qu^aGalenomedicinattribuitur: quia pars illafcientietiatuialis.eftfcientiafalubtium, & infalubriuro,& neutroru.tum corporum, ttun fignoru, tajncaufamm. quats no« w- musjvnam priorem,in qua de principtjs c 'gnitionisagitur.id eftde fine.eiusq; notio- n^.nec non ctiam dc fubiedto.fi opusfueritt alteraverbdeprincipijs rei.nempe deillis, aquibus opcrationc aufpicar.do poiTimMJ finemillum confcqui,vel producere;Mani« ftum igitureft.nullumdari alium ordinem, c.uoaliC|ua difciplina.tradi poffit, qn»m c6- 2*3 ooftiuu-m & ; efolutiuurn , vr ex duplici di- k ip } m aruinnauiiadcmonftrauimus:incon niplatiuis cnim. qua. Tolani cognitionem prohiiehaberii.neceirerftordinemferuare iompolitiuu.inahjsautemomnibus.quo- numcognitioiiem ad finem aliquem a no- bii ruoducendum dirigunt, necefTaria om- oino tli a notione finis ad prmcipia progrc- |j, _. u icftordo rciblutiuus : itaque fi tcr- tjumdifciplinaiugenus pia;cerca duenon dc McthoJis, Lib. 11. 2J4. A ottauofcptimi cotrarium aiTerere videtur* diccns in aftionibus iiium clic piincipium, ficu» jn mathematicis luppolitionestergc» ordo refolutiaus, quum a iine exordiatur, a principijs eft, fi finis cS pnncipium. At ^riV, non libi aducrfatur Artftuteles : quaado c- nim ordincm relblutiuum ad priacipia effc dicit, principia rei fignifieat , a quibus fu- mitur poftea operariunis inttiura . quando autcm finemdicit efle principium , cogni J datu^fequitui nondaripnterduosiliosa- B cionispriBcipiuni imelligic : quia a norio Ijumordicem.quoaliquadirciplinalcribi, Vclttadipoffit-SententiamhancAtifioteles feftarus eft.qui nullum vnquam alium oi di- nem feruaflc cornpemur, quam compofi nuum&refolutiuii; & nulhus mentioncm vfquamfccic, nifi iroruru duorum : naai in proamiopnmiiibriPr.yiicoiuin.&piimi iJ.teoroliJgicoru ij^uiricat oidmem lcien- tisnauuaiis coinpoittiuunw m contextu au ne finis ad prineipia rci imienicnda, & co- gnofccadaprogrcdimur. Quodfietiam fi- nem dicetemus eiTe principmm rei , mlfe- queretur abfurdi : c.iulx nainquc frbi inui- cem eaufc funtjfatis eft, ii dicamtts Anftete- lem.quando ordincm rcfolutiuu mquiteiTe ad principia, piincipiorumnomine Bonin- telijgcrccaufam finalem, fcd matcnalc, vd eflx£irice : nama notione finis adtalem cau- tem feptimiMetapby&cflru», & libre 6. C fam inucniendam pioccdimus ordine refo- pcmoribuscap.). necnon cap. 8. lib.7, lo- quittir de or dmc icfoluciuo, quj aifibus, & inoialidlfciplinajcenurniens cft; deoidine autcm definitiuo,vel deafquoalio ncver- bum quidemfrcitvnquanfl Ariftoteles. Sed apertitijmcfcntentia iuarn profercin quar- to capitepiimi libri de Moribus, & fignjfi- eat eiufdcm fententix fuiiTe Flaconcm , in- quit cnim ( ne lateat autem nos, diffcrre eos lutiuo. Ex his coli.giinus, poffe inhocfen •jtSqi*™t fu admitti nonnullorum ferrtentiarn.qui di- /*»**» , vti contra a meta ad mmierarios . Ad- uetttndum autcm , ne rcpugnantjam in di- «tsAutiotdiselkfufpicemur.quicoinlo- co^idmcm rclblutiuumd.citeffe ad pnn- mt** ftd in o,«iato ta^ite fcati i,bri, & i a Dtjtmtit et- colligere : & priiis quidem ordinis compo- **" fitiui, quem dieimus effc logicd inflrumen- * tum.quo cuiufqaccontcnapracricis fcicnti_e partesita difponimus,vt iprimisrei jjiinci- pijsexordiendo, 5c ad fecunda tranleundo tandem ad proximaperucniamus.vt quant» icyeo gtncrc ficri ggffitj op timc, & feciilijjai 21$ ^mm rraiari 1 tnirfl fcieat a .ldipiicanHir. Eftquidcmomnis or,- iui> iommtii.t con- ditiO facctc ci rjcilliine , c\ optiu.e eWlca. mus, fed atlfcientvamtanquiinacl vlnmum finern dir.gi nioprium eft ordi.us compo- fitiui , qui ab ipta contemplauu Aium feicn. tiarum namra denuatur. Portb hic procef- jfus.a primis pcincipijs ad fecunda, & ab hii tettia nullam fignificat rat iocinationem, fed folam ordinatamtractationemornnium lacobi Zabarellae Patauini 21(5 A maj & a ptima forma.qux fimplex eft, aj f c _ cundam.quaeeft modo quodam compotita, vt ait Auerroei in pnmo eomentaiio prirnj b k j lib. Phyficorum; hanc ordinatam cauf.nuin r-, PV NT| '' trattationem fecunciiim ordinem compofi^ tiuum fignificauit Ariftoteic; in ip'oinitia ptimi Phyficorum.dum d ixit a [jrnms prin- cipijs aulpicandum ellc : quia cx eorumto. gniuone omniu a!ioium cognitio pendetj hoc enim dicere eft ordinc confhi ueicatatj caufatum tti , qui neceflaiio eft proceiTus a B fis remoris ad proximas, qui cft ordo copo- magis vniuerfalibus ad minus »t»ruetfalia etenim agere dealiqui re m fcientia con- tetuplatius, eft agcre di eius pi-i[icipij$,& a- geredcprinopijs rei ert de illa rcag;ic,eu- pijtrwt*- jusfunt principia: vt in fcientia naturau a- re,efl; maximcpropric ctiam elc- menta appeliantui. Hocdemoftrate in prs- fcntia intempeftiuum cffet:alias remhaac ria eft quidem mateua horoinn, Sc equi, nd D diligentifEme dcclarauimus, dum lacumil tamen quatenus efthomo, & quatenuseft equus.fedquatcnus naturalia corpota funt: idco eam matcriam confidctare ert vetfati infubietTo corpoie naturali ampliffimeac- cepto , a quo & homo, ckequus, & alia eor- pora natutaliatanqua fpecies a gencic cou- tineiKur : dcinde confideratio elcmetorum prout funtfecunda matena, eft traftatio de eorpore mifto, euiut principia funt : &ita jum publiccinterpretaremut , & oftedimui nulium in eo contcxtu verbum ab Ariftote- le profcrri , quod ,p ximas caufai (ignificetj fcd primastantiim, acremotiffimas exptefc fit; Ipcundie.actcitia: non exprimuntur, fed tamcn iubinielliguturi dum enim dicit cfTe primo loco agcndum de primis principijs, qu3E elemcntavocantur, Ji|njficat ab hispo ftea ad fccunda.acteitia cflctranfeundu. Ai 4. canttXt* ttb. deiaceps donec ad pnncipia ptoxim» per- % declaiandam igitut ordinis compofitiui na ucnerimus, quorii confideiatioeftanimalii eonfidetatio quatenus eft animal, vel homt- nis quatenus cft homo,& fic dcaiijsjhicigi-1 tur idem proceflus , duni fubictiturn ipfuml refpicimus, eft a magisvniuetfali ad minui l vniuerfaic&a gcneread fpecies, a cerporer naturali ad miftum; a mifto adviucns, avi-^ ucnre ad animafab animali ad homincm.&^ hunc fignificauit Ariftotcles in quarto con textuprimi libri Pbyficorum. dum autei^a turam bec, qua hatTenus difta mnt,fuffi- ciant, CapUt XVII. in qtio defimtio collw gitur ordinit refiiutitti. ORdoautsm refolutiuns cft inffrumeo- D*/*» tum logicum difponi ns, qito ii notio. . ncfinis,qui ab homine libeif opeiantepro- mk \ t duci,c5c genetari qucat , progiedimurad in. J ; ucnicnda.&cognofccndapuncipia, esqui- principiafubiecTi fpcftamus.eft a primisjacl W bus opetationem pofteainchoanres.produ lemotiffimis ad minus remota, Sc fecurida: deindead tertia, donec advltima, Sc^pria, quascuiufque fpeciei propriaiunt, pciue- niamiisi inqua difpoiitione cosiiiftii ordo eompofitiuus.qui eft afimplicibus ad com- pofita, vt a materia piima, quae fimnlc.-; cft, ad matcriam fccundam , quae cenfL.V"-. fu ceic , & gcncrate finem illum poifimus . Eft quidem omnium oidinum communis coo- ditio, vtad tjognofcendum aliquid coterat, fed ad cognitionem conducerc, qua; pofte> jn opcrationcm tanquara \ It mu finem di« rigatur, proptiu eft ordims icfblutiui; iua» doquidem exoperanicibus difciplinis hic cidt dc Metliodis, Lib. XX. ^••«'»». nem, & methodum nori in eo eflc conftitu- B tam.vt methodus Gt fcmper ratiocinatio.ot do verb nurrquam; fed in hoc qubd metho- dus necelTanb, & cffcntialiter ratiocinatur,: & illationem facit;ha:c enim efl methodi na tura; ordo autem non iemper , neq; necciFa- rib; non tamcn ita.vt e. repugnet : fatis eft i- gitur,fi non omnis ordo fit cirm illationc; compolitiuus enim nullam illatione facitt qubd fi refolutiuur. ex notione finis aliquid' colligitiid prouenk ex proprtanatura ordi- ceika paiticularemeius notitiam indagan- C m» refoluHui.non ex natura oidinis, qucm- ' — "-■* cpmpofitiuum vtilemelTe, refolutiuumau- tem prorfusinutilern; cotraverb in aljjs di- L oinccompouciuo, vr ordo ai.m.,, leruetur, St ^ t ! " tlUufclum ^«,lem,com. V quj per fc non fit compofitiuul . & ,n part ^l T r v S ua »P re P 0 «'0« q«t ^iciiu. attisttadt.atordmetcfolut.uo ali- temnTa q t u^ f S 7 P °- rj Vl ^ ^  ceptattadi poftunt prster id, quod dc or- dine vniuerse diximus, nempc illa efle antci ponenda, quortjm cognir ; o ad reliquorura cogfiitionem neccflaria fit ,• eticnirc aucera poteft in parte alicuius fcientia; tradit* or-t dinecompoficiuo, vt ordo aliquis feruetur, templaciuatufcienciaru traditionem com- pofitiuus,ica ad aliar6difciplinarum tcfolu GrdtKKr» tiuusvtilis eft.©rdmum autemnobilitatcm ntHlitM. aliunde.quarp cx ipfarum difeiplinarum na bilitatedefumer^tidiculum eftmam fecun- d«m fe nullam isaiorem preftanti.m. hic or da aab?t,quamille, redq-.atcnuskie:iti^ \ .quam eiuidem rem exemplis facile dedara- bimus i Si totam fcientia naturalem fpct.e- musjoara dicimus fcriptam efTe ordine com pofitiuo: quonia a pnmis principijs aufpi- eatur,S_invltimis,acproximis definit; five- topartcmaliquam eius fcicntia; confidere- mus.vtofto UbrosPhyficKaufcuItationis. 221 dcMethodis, Lib. II. 222 '■ ad totum rcferamus, adliuc dicimus, A prior moiu : tempusSuttft poftciius. quare oidinecopofititio fcriptam cifc quum cjuum motus loco, & tcuipon tuni antcpo- Limhic fittotiusfcientreQrdo.cft etiam ordoomrmim partium prout totiusparus Lrt & totum ipfum conrlituut. At fi jpiam I* cundum 'epaitero funiamtis fine rclatio- nVad totft ', alia rat 10 efti poilumus quidtm telibrwUlis diceir, ordinemfcruan com- poliriuurn, quaKnus de principijs corporis M J tur.ilisp': ,ls:l g ,t,J, ''t ,oikadci r , ' lllsa£;C1 ' deatibus. Sed ii pi imumiolum hbrum ac- yiamut.iaquo dcpnmis principijs agi nir'iTl neo non plures t ra£tationes, fed -Ba traaatjofit.qux cft dc primis princj- pijs; plura quidem thcoremata dcdarantur i attjiicnuaad ipfa prima principia,&inillis hjcordoferuarur,qubd priti* theoremata magis confufa & vniuerfalia , deindcmagis djftiiicta.&particul.iriaexplicantur; fcd hic nonma^iseftordo compofitiuu*, quamre- foiutiuus , quum in \ troq; a confufis ad di- ftincla, & abvniuetfalibustum rcbus.tum quailtonibus ad candtni rcmattinentib. ad patticularcs prosjreiito fiat, qui poteff vo- oftponatui, nullus ccnusordo fcruatur, nili fjcilioiis noflix cogniiionis; hoc autem adhuc cuidentiu: cft , vbi plura ciufdcm fubiccri accidcntia traciatur, quo- rum nullum cft natura prius a!io, neqHe v- Dum c* alio pcndct : eoium cnim dif politio non poteft vocari oido compoiitiuus, ncq; rcfolutiuus (ecundum fe, tainen refpeituto tius fcieutij: cftordo compofitiuustquia cft pais quadaui ordinis coinpofit ui totius na turalis philofophiae . ln artibus quoquei- dem poirumus annotare; ars enimmedica traditacft ordinc refolutiuo,fed prima ciut pais,qua; pliyfiologica dicitur, fiipfafecun dumfeconiidcretur, netn fo]um «on habct fetis «f ordiiicm relblutiuum, fcd potius coatia- multifuU' rium compolitmum, quodmultos in tiwi"""'^'" crroremtraxit, vt crcdidcrint, artem medi- c J*(r tu ' tt ^ C cam tEadstameircab Auicenna ordine com- m ^i ciWa r- pofitiuoj fed non animaduertcrutjt, aliud dhit cempt- CiTcartem medicain coniidcrare, aliud ciTe jitixi t primam illam partem fccundum feipfam fu mctc abfqucvllo rcfpeclu adalias mcdici- nx partcs; ars cnim mcdica tradicur ordinc refolutiuo , & pars cius phyfiologica ordi- nem habet refeiutiuttmiquatcnustotiusat- tis pars eft,& refpicit ahas partcs, ipfamquc artemtotam;eft cnim pars prima,3c jnitiurr» D orditiis rcfolutiui tradens nobis notionem fims, quemadmodum antca dcclarauimus: at fi fccundum fepars illa confidetctur.non prout cftillius artis pars, & alias partcs re- fpicit : ordinc quidcm habet compofltiuu, ied non cftampliusarsmedita.neque ipfius pars, fcd fcientise naturalis : quiacontem- plari humani corporis iabricam finc vllo refpcctu ad curationem,vei aiiam operatio- nem,ad quam illa contempJatio dirigatur, E oftacium eft philofophinaturalis. Videmu» ctiam in arte medita proeefium ficri ab vni- uerfalibusad paiticutaria, a confufis ad di- ^tincta, vt in quinto Aucrrois librooftendi- nus,& in fccundo Auicennz,qui fecunduna, feiton eftordo rcfulutiuus, ncque comp»- kiuus, quum invtroque ordine locumhi- \ cat:tamen rcfpeiftu totius artis cft ordo re- f >lutiuus,id cft.pars ordinisrefotutiui.Hzc volui annotare propter nonnullos, qui no- 1 dumin fcjrpo quzrunt,& putant ncccftariu Tttum intota difciplina.tum ctia in qua- libct eius partc ordmem fcruari tatem , qui * fit aliqua ordiais fpecies,nimirum vel com- poficiuus,vcl dehnttiuus, vcl rcfbiutiuussr q ua fi necelfarium fit, fitotus homo cftani- mal , oculum quoque hominis animal effe atqui oculus cft quidcm animal quatenu» cft pats homini», qm vcic cft animal, at ipf* lacobi Zabardlac Patauini 224 perfenon eftanimal: itaomnis artifex to- A teger, Sic etiam oculus fenfu participat, in tam aliquam difciplinam tiaditnrus certo quodam ordine resin ea traftandas difpo- (lit.qui vel compofitiuus ordo eft. , vel refo- lutiuusi in fingulaautem parte non femper ordinem feruat compofitiuum) vel rcfolu- tiuum, fed ordinerri tamenferuat,dum ea prius declarat, qua;adaliorumdeelaratio- netn priiis cognouiffesportuit.qux ellom- nisordinis codirio, & iile dicitur ordo com pofitiuus.vel refolutiuus habita ratione to- tius.cuiusparseftipartieipat cnim condi- tioncordiniSjVt ordinis pars 3 npvt ordo in- quo tota animalis natura coniiftit, nccta- mcn fequitur oculum pcr fe anirr.al cfle j rffi eft enim animal , r.eque fpeeiesanimalisvU la:quia conditione animalis participat yt a . nimalis pari, nonvt animal totum . Quem- admodmn igitur daturaliquod fenfu prx. ditum, quod no eft animalis fpecies aliqui; ita datur in difciplinis aliqua difpofitio, quas neccftcrdo campofitium , nec rcTolu- B tiuus : cfti amen parjaut huius, aut illius. Hacc de ordimbus dicta fiot,nuc.adriieth»- dostranfeamus. JllilS LIBB^l SECyitDI DE M E T H 0 B / S. IAC. ZABARELLAE PATAVINI, D E m E T H O D 1 S j jLihcr tertiui. .Captt I. de differentia.ordim } C &metbsdif. Vo difcrimine mxrjiodusab ordine difcrepet.iam in pn. icedentibus dedaratum eft: |quumer:im amba fintinftru- 'menta logica, & preceflusa noto ad ignotii, ordo tameri, ejuatenus ordo eft.vim colligendi no habct, Jed difponendi folum : methodus vero vim D habct illatritem.Sihoc exillo colligit. Ad hocdifcnmcdrclarandum videntur illaa- ptari pofle,qua: dicunturab Auerroe inpri-[ rao cornmentario prtmi libri Pofteriorum ' Analyticorum dep raecognitionibus: inquit enim prsecognitionurri demonftrationi ae-/ ftirweii/i eeflariarumUuo eflc gencra; alia namq; eflj *U*^cm, prxcognitio dirigens,aliaver& agcns: diri^ mHtdiriger, gens, illa dicitur, iine qua conclulio non col \, ligcretur, fola tamcn ad collc&ione facien E damno fufficit, veluti pr^cognofcerequoS^ , ijibieclum fit , & qnid eius nomcn, Sc qmd nomcn affeftionis fignificent . nam fi vaa a- liquaiftarum defit , nihil poteft demonfira. ii, ex his tamen folis nihi! dcmonftratur. Prxcognitio autc veritatis propofitionum eft pcaecognitioagens: quia iamagit, & in- /ert ntceflatio conclufioiiem, Dicere igitur inpraefefitiapofrumtis.tamordiftcm, quara 1 methodu efle progrefitim a norionbusi.Or. dinem quidcm a notioribus cognitionetaa . tiim dirigcnte ad aliorum notitiam.rrictho- dumvetb anotioribus etiam cognitionea- ' gente,qucvidctur effepiqpria mcthodi di& • fcrciia, quamethodus ab orcinefeparaluii, inqua fignificatione metliodum acccpit A- riftot.in context. + &j".primi lib. Deaniraa. • Propterea refteilli dixere.qiii ftatucrut mc- : thodumeffe inftrumentum notificans,id cft v, iamfaciens cognitione ignoti , otdinemve,.,- rb efie infrrnmentnm difponens: partes e- nim difiipliac ita difpomt, vt eaantcponat, quotum cognitionos dirigat, Scnosiuud ad ea^quaEpoftetius tiadlantur, cognofcea- da. De hoc quum abunde locuti fucrimm, &demethodo agendum reljnquatur , pro- prie fumendo nomenniethodi prout ab ot- dint diftinguitur.primo loco ipfam metho- di naturam vniuerse' confiderabiinus, dein- dcad fpecies defccndemus. Caput II. in quo definiriometbodi fonhur, & dechtratur. EX i|s,qux dicta funt de mcthodii atcjue Vif"" r oi Jims differentia , hic mcrhodi de- finitio colligi poffc videuir , Methoduscfl intdkcluaU in^iumentuiii faciens ex no- tii«B» 225 risa ,roprium eiTe methocii no th» tifieare 3?S£" e * differenriam fiberie conTidere.  efta pro. pofitionihus aJeonclufionennhit-ee-nim efit propria TyUogifmi condirin: fedinhocme. aqnc, ex quo in huius cognitione,ducimur. D thoni quoq; naturam conftitutam ffledixi, mu fimphcittr quzcHmq; fidet,& jectmditm fttimcumijife thodum, nunc dkendum tff: omnn vnim credi mtis nutper jjUogijiniim, aus ex indnciiant] iq tjuibus verbis duo funt maximc notanda, v. num eftquodibiteiiatt-i philofophui, om . nem n_ethodum, quaefidem aliquam facut, formam habetefyllogifmi,S£ n£ceflV;6 ad a. iiqutm modumvcileui trium figjjrarutn re _ duci: St e contratio nil roboris habere, Sc nullam facete fidem } IT ad formam boin fV|. Isgifmi reduci nequeat; alterum eft, quodo innia iiiftrumentalogica apuU Anli. Vub fyl. fsi #L logifmo eonrinentur.aquo iwbcuitota coV * f.qoenti* neceflitatem . quum enim cr.thy. meina fitfyI!ogifmus, exemplum vctb fit irt_ du-tio illaqu.itunrad duo re Jiguntur, ad fy[ _ogifinum,& induftioneimideo Arilt. omnij credi aitvel perfyliogifmum, vel per indu- pr'os c.ie qijaniijliirimosj qui putarunt Ari- C ftionemmcc vu!t aliquo alio inftruniento fi iiotelem nuiiibi io iogica de mcthodis. locu tum tfl-,quum nullus alius fit eius fcopuv in pofterioi :b us Analyticis,qu_m de mrthodis a^ere Syiiogiibii autem Dialtftici, tk orato- lij non proprie dicuntur mtthoji: quiafo- Jam habent methodi formam, atmatetiam conuenientem pro faenti_r adeptione non habent, neque cum d:u fecundi hbri priortini Anaiyticorum: indufc^ . fto veluti imieciSttt Jj ^ojijw»^] imbecilliiitiv* ftioautemfi p- rfcfta fit, vim habet neceifa- ' cat, id cftinpraua forma confirnftum, quar tiam CoHigedi.fed per .yilogtfmum: eaenim rationeconclutiit.qua vim fyllogifroi haber, & ad bonum fyllogiftnuhi redigi pouft, vt ibitiem d«clarat Anftoteles incapittde In- «iuftione. iitqueeut ab re, fiipfius veibain ptiticipioillius capitis pofita leferamus, qua» ti hi ! ex neceflitatc coll.git, vt ipfepofteade- tlaratrvia igitur fyllo_ifticaapudAriftoteient ftiit notma, quanH'tnodo.1 vtiles ab inutilr-j businternofcere dcbtremuv. nam vix diuiff- itx en-cacitatem cognofcere vofens, eana ai fyiloeifticani formam redegit, &: videns pra- UiUD^iioet&aium cxca-ii;»} iuduIc cffe iir- tiicaiUX 22? de Methoclis , Lib. III. 236 r . ...-ainifiaanndremignotaniCTa. A dem ipfam rei veritatera pauc.s verbis ex- caultvia nrur-teici ipiani r ,0 noto notifiwndam, proprerea ipwu. '" ! .iroaruam particulam mctbodt fy.logi- S^XSSw» rrllogifmom. Alexander j ir . jmbcoimni i, 5 pr j ml , m librum n puwoemnil ahud fu.flcquam viam d M ? ,uU1 i>L»ro.totamaixe«n togt- " ' h«i ditnde.ido confifterearbttracus B ,"ih'eo profecti funr,noa uavtunturnomi D.aJ t a.« , feo atunt eam efle viam &ra- tioBem quandam cm fadanius in rpeces.sc dciiafi igulia diC feiamus : qna in re quuin difficuteas magna, & arduum tum 3ltis om,'.in'is f-,timen rio- bis proponarur, hunc o: iiieui f. • ci I o.n do ciiiazgratiafcruare ftatuimus^piimumqui- ponemusj deinJealiorum plac,ta,ac dub.J, quE nos ad ea retutanda tiaxerunt, icfere- mus: poftmodum adveram fencentiam re- ueitentes eam fuiius, ac dihgentiits txj.la- nare.cii compioba.e mteniur. Dicium a no- biseft,methoJ. nomen icientian. vt hnem refpicerei eli ciiim via ad fcient.a; adeptio- nem duceiis,nomineautemfciennr quam- hbet certam cognitionen» jntelhgimus : Ita videtur methodum accepifle Euttianus in fua pra;fatione itj hb. r. poiiciior. Anaiytic. quando demethodorum numero, atque v- tilitate loqucns , dixit quatu o r efle metho- dos,quibus oinnis difciplina fcientialis ac- quiritur. Q^oniamigiturmethodus eft via, & forma fyilogiftica, certum eft,hanc non pofle fcicntiam alicuius rei parcre,mfi tna- teriei neceflaria: applicecur, hoc eft nifi es propofitionibus necefiariis canftet; necefia- C tlas aurem propofitiones Ariftotelesillas ef- fe docuit.quarfintdeomni.perfe, & voiuer- fales, ad quarum conditionum declaratio- nem noslibrum fcrtpfimusde propofltioni- bui neceflariis ,in quo oftendimus , nullam propofitionem hoc modo ueceffariam elte pofle ,nifi eflentialem pisdicati cum fubie- cxo connexioncm habeac, 5c nuliam pratdi- caticum fubtedto conncxionem elfentialem efle pofle.nifialterumalrcriu* caufa fit. HincM«*« *»de D fitjVtin omniryllogiihio fciendi gratia con- weJ,,! " i!,m * ftrudonecefle fitvel i caufaad eftettum.vel ■»»««•*«■ contra ab efteduad cauf-.m piogreiTum fie- rt,aliud genus fcientifici fylIogifmi,&ex pro- pofitiombut co modo necelDrns conftittJti non muenio : qrium emm in piopofittone maioremcdtum , 5t maior extremitas collo. centur, & neceifum fit attetnm atterius cau- fam efte, medium quidem nuioris caufi ff fuerit, fyiiogifmos eii a caufa ad efTefti.m : fi g vero maior cxtremitas fitcaufa med.j ,cft ab effeduad caufum: duar.giturfiiciutricx mc. Dhm mttbt- thodl oriuntur , non plutes , nec pauciores, dt. altera pcr excelientiam dcmonftratiua me- ihiidii, di.citur, qttam Grscci x^»,- ^n^tt. I» jVeli^na..^" tS Ash vocant ; noftii ,pOtif- fimam aenioiii^rationtm, vel aemonftiario- nem propter quid appeiiare confijeuerunt: altera,qua; ab cfficru ad caufaru pmgrcditur, refolutiua nominjrur : huiulmo di entm p'o- F greflos refolurio efljficut: a caufaad efFectum dicitui compofitio. methodum hancvocant Graxi euDsttwujit tbot., vt I ?^g,t*iftiiaii , noftri demotiftrationcm quia, vcl (yllogifmum .ifi- • "110. vcl fecundi gradus demonfttationem. H-is duasmethodos iaAriftotelis d fciplina reperio, demonft-atiuam. & refolutiuam,a- Iia.nccpofjicAiift')te!ei,nec ratio vjdetur admittcre, quod cum ex its, nnae modo dicta funt, facile rollig; pot.ft, ■um t xiis, quas di_ ceiidama icnt,ti-. i mamfeftiil] nunrnos au- tem fortaife non incougrua aj>peUatione h j 231 Iacobi Zaharell-e Patauini vtfremtfr,fidemoltiaiin.rm vocaremus com- pofitiusm ; quum enim ropofitio iit vucori- tiaria ref-Iutioni, necefVe c-ftvt quemadmo- dum progrefllisab cftectuad caufi>m dicitur refolutio,it_eum 1 qiii eftacaufaad efteittim, liceatappellare compoRtionem : fub refolu- tiuam mtthodtiredticuuiin Juitio , vtpoft- Induaic. ea dcdarabimus. Piaster has ntillam daii a. liam fcientificam merhodtim ,nullumque a- liud fciendi inftrumentum ego c6ftantcr ext- ftimo ,quod mihi Scipfa tatio , & Aiiftotelis authoritas perfuafit : omnino enim credcre, atque confiteri dcbemus , prxcipuum eius fcopum in logicafuifi. methodorum traJi- ttonem ; hrc enim inffhrmenta fciendi funt, vnde logica vocatur infirumeiuaiis : non efl jgitur afterendum , ahquani roetbodund ab Ariftotelc omiffam fuifle,de quation docue- rit : artamen nuliam aliam me;hodun> tradi- dit, nifi dcmonftr-tiuam, & refolutiuam: de. monitratiuam quidem primario, quum ad «am omnes logici libii dirigantur : refoiuti- uamaurem fsciinda:io,cuius rationcm in fe- quentibus declarsbimus :ad maiorcm enim veritatis comprobationem decreuimushuic hoftrx demethodis traetationi difputatiouc anncfrere de Ariftoteli- conillio in Pofioio. ribus Analyticis: in it> enrin crcdimus Arifto- telem diligentifllmc ,atq; artifiHofiffime de metrjodisdjfleruiflet fortifli enim &no!tra contcmplatio non patuutii lumen bbtisilijs intelligendisaliatura eft , &ijcifTi:nipfa Ari- ftotelis fententiadccma noftrfi miriric. con firiiiabit.Nunc qutd alij ii numeio metho- dorumfcmiantjCxpoiiamus.. Caput V.ln quo aliertm de methodU fentsntia declaratar. iniiiniityiit. T^St bactempeftate comjnunis ommum thtdt ftcuii- t^fcntentia, quatuor efle methodos , de- j&malui. rnonitratiuam, 5crefo!um:am,quasdiximus, & prarter has etiam definitiuam , 3c diuifi- uamtvideturautem 6; antiquomm fuifTe hec opinio, quum apud Grarccs Ariftot. inter- pretes ettamfxpe kgarnus-.fedcam aperto %v\tr»tim. ponit j ac fnse declatat Euftratius in foa prar- fationein fecundum libtum Pofteriorum A- paJyticoriim . vbi & numeri nec.ffiratem , & fiu_uiarum methodorum vtilitatcm oft.dit: fcopum qtiideni merhodi definitiue dicitef. fe ret eftentiam declarate, deinonftiariua: ac- cidcntia,qua: per fe inflttYtjffota facere : ditii- fiute autemvtilitatem efle, vfmethodb defi. nitiua: materiam fubminiftret: genera enim,* & differentix fimr materia , ex qua definitio coftituitur, qur matcria per diiflfionem fup- pediratui : tan Jcrr methodi rcfolutitiie 1co_ pus t fl a particularib. a J vniuerfaiia progre- di,& ,i pofteriorib.ad pnora. Has methodos inter fc conferens EuAratius , tiicit defirmiua ac demonflrariuam pnucipem locucater.e- A re,&niagisdcfin!tiuam,qua:orrinium pra». ftantiiliinaeil; quuni fubltantiam rei dtclaL rct :duasautem reiiquai (ccunJarias efle/fl. iliis Juabus niiniflrantes, ac kvuientes :n'atu diuifiuamateria methodo ucfi iitiuarfupne ditat,ijeneia,ac differentias: tef-jlutiua qu 0 . que cftminifttadtfinitiu.f, ct:oniam „ p:rti" culaiibusad vniucrtalia , cx quibus d t finitio omnis eftconfiituenda piogreditur: cidem inferuiunt etiam meth_do'dem-ni!ratiu*- £ quia demonfttatiua li;;e defiiiitiua (liennri poteft, quum abfque Jtiimtionc non pulnt effe demouftratio : nec tamen defimtiua ci. citurminiftrademuflratiuarjquamuis ei me. dium terminum ftippeJitct : quia Jefinitiuj: eftetiam fibi fuilici.ns abfqut dcmonllrati- ua,quumad fubftantiam declaiandam ade. monftratiua nonpedeat. c metha. dus defimtiua, fiquidcin abfquc definitioj|^B fubfiantianon cognofcitur:.id accidentiave- to cbgnofcelida vtimur methudo dcnionflra tiuaiatde -nitio ciiflitui non poicft, nifi par. tes,ex quibus conflitucnda cft,ncmpegene* j ra,& diflerentise in proniptu h -bcautur.has 1 autemvenari pofttimusvel a primibus pro. grediendo ,vel ,i pofterioribus : a prioribui. £ quidero per Jiuifionenijdum afuremogene re ordientes,ad propinqutorageneia , uifFe- q rentiascjue defccndimus: a poftenonbus ve-. J ro per mcthodum tcfolutiuam, qui a pofte- rionbus ad prioia, ex qnibus definitio co&9 flaredebet.progreditur.Quatuorigit-.tr me- thodi nec-lTaria; funt , duarvt primaria.', duse vero vt fecunaaiis , & illis duabus infcrrten- tes. Hinc eandem demethodis fententiam apud Ammonium legimus in (uis cornmeitsB^H F tariisin pra;f_tionem Porphyiij. Pofleriorna,qua: in niedium Xrintur:innltae«amftti«critpofl«a mter rontcmpUiidum confiderare, 5c fingulattm endcre: illud in prarftnria omittendum elt.eos non mod6diu.lTuam,ardefiniti- " p , s tcr deiuntiftratiuam,& refolutiuam, "uasi.ospofuimus/n methodorum numetu eniliflc ; fedetiam refolutiuam methodum Looe aliter acrepiffcquan. nos fupra decla. rauerimus namfub demonftratiuam metho /um onmes demonfttationis fpecie* reduxe ,unt, ilhm quoque, quae a figno ad caufum ««oreiitur, quam nos dixtmus eflc meiho- 2um rcfolutiuam : nomine autem trethodi Mfolutiux ahudquiddam intcllexere,nem- pe proccflum diuifioni cotraiiurrn vt quem- admodum aftimmo generead inferiorade- (cenderediuidereeft, Simethodus diuifiua, cflc vriIitateecies habira dnoniljn nnittm ratione. Sed vt cumque res f fehafct3r, Sc quicumque methcdi diuifiua; Enis effc fta. tuatur, illud certnm cfie cebet, quod rtiam F illi, qui talem methodum pnnunt, nepaflc non videntur, aliquem cfte in ipfa dittifio. ne tetminum , a quo nt tum -, & aliquem i. • gnotum, ad queiv; & demum illarti nem a. fiquamhuius exillo; hoc tnimomnino di. ce t cogitur, quifquis dituft^nem metho- dum efleaflerit, qiiandocuidem ntt-thoJus omnis eft procelfus a noto ad cognitionem ignoti cD illationis necefticate: hxc igituc quomodoin dimfione locumha- beant, confideran- dum eft. h S 23$ Iacobi ZabarellaE Patauini 235- Caput V I I.tn quo eorumfintentia refellu A terminus notm, & differctia? funt maior tttr, qui dicutit dtuifionem effe vietbo- dum rtiiem-ad venandaf partes definitionu ign ot&i* V v m duo finesmethodi diuifiua; sb aliis ftatuatitur, firefpeclu vtriufque o Itc 1 1 1 d ' e ri m u s ,d i uifion em efle prorfus inuci- letnadaliqmdigtiotum notificanduni, fatis ex. tremicasignota,quam qua?rimus,homo vercV minor exttemiras.cui oftertderc volutr tis ea S difrerentias inefle: fijmatur igitur inprimit. hxc minor propofitio nora ,'bomo eft cor- pus, &quiaprima;dirferentt-e, per quastjj, uiditur corpus, runtanimatum, Sc iaanimii • nosautem eligerc volumus animatum vtho mini competens, &reiicere inanimum: ideo- animatum cfl maior cxrrcmitas, quam qua;. ent demonftrafum , ipfam inrermcthodos B rimus,ergo (i maiorem propofitione ex eor Bon efie collocandam: prioreni igirur illam rtiliratem confideremus, qua diciturdiuifio ad P artes definiticnis notificandas conferre, &videamus, qmfnatri firterminus notus, a re,& animato conftituere volumus,mai u r erit vnaex tribus, vel, omne corpus eftanf. matum, vel, aliquod corpus- eft animaturn, vel, omne animatum efl corpus: ii priniam.' rumamus, eafalfa eft:fi fecundam , eritfyilo. gifmus exmaiore pamculari, qui prauus eft Sfnihil concludit in prima figura; fi tertiam, eritfyllogifiuusinfecundafiguia ex duobus affirmantibus, qutfimiliterprauuseft, &nL Chil conciudcns : nullaigkurrationc peream diuifionem colligere poflumus, hane dilFe- rentiam homtni competere, vanaq; eftom- rrium fciuetta, qui putant , diuifionem nohit> talem notitiam tradere. Quocl fi in iis termi». nis bonum rj-llogifmum facere vo!umus,de- bemusin maiore extremitate vtrantq; fimul' dtfferenttam fumere, rjon altetara fo!am,6i diccre,omne corpus eft animaturo 5 vel inani- mum:athomo eft corpus,vndc in primafigir tatrt hah liquodfuperiuspenusnotii, fit illud corpus, D rafcquitur, ergoomnis homovel anfmatur ccenim notum efthomine elfe corpus, quod cft,velinauimus:qui bonus quidem fytlbgifi deinde diuidcndtl efl per ptoxi.nas cius dif- ferentias, vtper animatum, fltinanimatum: Jeinde corpus animatumperfen(ibi]e,&in- ienfibtle: mox fenfibile, quod animal eftiper rattonale,& irratiotiale, vndeaccepto ratto- nali colligiturhominis definitio, que eft,a- nimal rationale, vel, corpusanimatum fenft- tule rattonale,quodidem eftjfi hoemodoin- telligatur viadiuifiua.nullaro habetillationis E' tioneaccipiendasinqttitimut, Staliquod fit ,7,neceilitatem,neq; exnoto notificat aliquid ignotum: quare methodus appellanda non cft;ad hoc oftendendum eo ipfo aigttmento TPir,quo vfuseft Ariftoteles in memoratolo co prtuij libti Priorum Analyticorum.vbi de- ridet .ac fpernit taquam inurilem viam hanc diuifiuam inquiens [Diutfio cfi yutdnm parux farticuia dtBx methidh eji enim dtuijin im&ecii~ im fyttogfmi#5~} qiiodipfepoflea deciarat; vi muscfl, fed non collteit propofitum ; voltii musemm coifigere,foTum animatum homi» ni compctere reteclo nianimato. Hac ratio*. nevtituribi Arifl.adoftendendam diuifionir inutilitatem,ad differentiarum, fi latuerint, inuentionem : idq; reuera cuiiibet manife. ftume£Te deberet-, quado enim hominis de- finitionemjidefttlifteretias inipfius definii penusgenusnotum aceipimus.vt corpus, 8c ipfirm diuidimus peranimatum,3tinanima- tumjVtaltcradifferentiareieaa reiiquam ho mini tnbuamus, tuncvel eflperffe notum cj homofitanimatus, vel ignotum:fi perfe no- tum,accipiturflatimanimatum reliftoinani mato, non tanicn qubd et ipf» diuifronis vt illud elucefcat,fed quia eft pcr fe notum;fi vr rbfitperfeignorum,diuifio adid notificani dens emm nullam pofTc fieriillationem nifi V dum nonfufficit, &fafta diutfione corporis- per (yllogjfticam formaro, hanc dmifiorji ap- peranimaturo, &manimum adhuc ignora- rur,vtradifferentia homini tribuenda fit:ve- ^ rum quiares perfe notaeft, homine cile ani- niatum; idco data efl multis occafio crran di, plicat, 8c facit ex diuifioiic fjillogifmum,5£ o- ficndit,eum velprauum cffe,&nihil conclu. tiere.vel fi bonus, & concludcns fiat,non col- JigereidjQuod cratcoIligcndum:ficenim eft debilis ryllogifmus.quia vel eftprauus, & ni- fiilconciudcns, velnon eondudens propo- £t«tca,5t itainutilis:hxcomniacum Aiiftot* leficoJleiido : fi ab ipfo genere ritproeefllis illatiuus ad differentias,quc; horatni compe- «aar, inusftigaadasjeft e:gQeorpusaiedi«s &sxtftimandi eamper diuifionem fieri nota, quum tamcnnon diutfionis beneficio, fed ! perfeipfa fitnota: quod quidem manifeflfe' infpifiemus, fi eo exemplo dimiflo aliudaK- tjuod fumanius defittitionis perfeignotaj, & in cotrouerfia pofftar:ve!uti fi quiramus de- 6 ni t j one m Zo oph jrt [jo^uociriofatiseflclaru, aii vitaoj ^ I ,n« .i„at anfti.mVquiaanfen A adaliud notius.confugiendUTri «fl , iiludque de Metliodis , lib. III. 238 necne, non omnino tognofc.tur: ftima- ° nus ! ,o. U m corpus.ctmtm cft emm f"'fhyturn efle corpu», prmium qu.demfi . a\L,s coipusper auiniatu.n, &inanu dlU ; n h i rd'ffcr E cntLptopof« ISip ,parctiIl i - ^Tnonhyium efle inim*tdm,nonin»nimu, 'len non qubd td nobis diu.fio praftet, ied K«fc noturu cft.Zoophytum fiimerea- 3 L.-. *, natnd: uoilea vero quando accC- u * u ....,...,- ,- r _ - lim nimato corporT, ipCum duiidimt» pcr B lud quomie,quod et.amh non fit cogn tum, «u«nuu »» v»"- ,0 eft medium in ijrllogifmo, perquodeam ue- monftramus:dehf'Cpcrfe ignutofi loqua- mur,certiffimume(tid per diuifiuttem att- nime nottficari, vraiteoinloco Auerroes,!- niu &Arittoteits: P ei feautem notum,feu.na turiliternotumdupkxtft.vccxip oAnftot. P" f'" paiTimhPoftertorib. Aualyricis coliigunus, di^tit. 11 o n folu m eni m ill ud , q u o d o m n i bus f ui- dentilTimumeft.dititU! pet fe r.otum.fcd il B onapp"etriHgw Zoophytum dTe fenfibl r e auin .nfcnfib.le : qnu vbi m piopofita re leutra^ffetemiaperre cognofcttut , diuifio B0 Uamprotfus nouficandmm habet. tunc Wtur Utfi ad aliquam methodumconfuge. nmuf. quriMMtkem vim haberet, nullam mobis wkoitione diuifio ipfa pr*ftaret:con- fijere aucem poifemus ad ahquod accidens ftlfijm conkquens,& metfaodo «i reWuO- C ua veluti fi oiUnderemus Zoophyrum do Ure quando pungitur, ex co emrn dolote, irolli^remusZoophytofenfumineircquod Lfi dmifio oftendere liaudquaquam potelt, jdque mihi viderurica eiTe maaifeftum , vt aulhprobatione indigeat. Cdput JIX. in quo dul/ium quoddam folmtur, & dedanttur,qutdnam fitj>erfe»otum,&qutd fer fetgnotum. CAe tervm aduerfus hoc ofaiieeM jhtiuisooiTet.videntur enim plurim* «etimtione»* per folam diuifionem nonfi- can.quaiante diuifionem i e notab.(ntur,ve- ]jtidefirtitiohomini S) deitoitiocirculi nam R rufticum percotemur, quid ett homo?quid eftcirculus? nuilam liiet definitionem afli- fnare,fcdfaaadiuifione,&nullaaliarnetho- oadhibiuvtramquecognofcct: diuifioita- oue notificat illud, quod perfe ignotum e. tat . nam fi omnes pattes dcfinitioms homi- cis fuiiTentpetfenow, ruft.cuscerte etiam ame diuifionem eas eognouiiftt : declatatio igitiir definitionis ignot^ rota diuifioni attxi- tmd rnpt, buendaeft. Hanc difficultatem . ficile folue- ftiguim, tnusjfi intellig^mus quiJnam dicatur perfe noturu,& qutdnonperlenotum ,id eftper fe isnotuu. : nim , vr docet Auetr. in comni. 2S, lib. l. Pofter. Ana!yticorum,illud_dicitur perfe ignotuirj,fiuenatu-aliterignotu,quod lumint propno, 8; propriaeuidentiaA nobis cognolci non poteit, fed opus habetoften^i per aliud, promde perfyllog.fmum notifica tur, vt hscpropofitiojttiangulum habettrEs anguios zqualcs duobus rtdis;ipfa enioi per fe nunquam nota fietet neque pet longam mentis confiderationem , nequeperdiligen- terntrianguiunrpeaionein:quoniam iltatri- anguh affeaio naiaimefenfiiis eft : propterea quam eiufdem confiderat.onem abfijue vu liusmedij ope cognoriinir : Ariftot enimii» fecundo ca P primilibn Potieriorum Analy- ticorum i.iterpnncipia imraediar», & inde- monft abiiiauonfola pomt axiomata.qux per fenota ftmt dircipuloantequa ea audiat exore mag-ftri, fed etiadefinitionei , acfup- poficiones.quaenonfunt difcipulo cognitK anrrquamaDoftore exprimantur: vtenim perfcnotadicantur, faris eftii non proben- tur per aliud, fed ipfa per te, quando propo- nuntur,credantur : pofiea vei-6 in tertio eiuf- dem lib. capite poftquam in fecundo fpecies principij immeuiati diftmxerat , incipit eorfi ferjtentiamrefellere.qui nihvl fciii poiTe afie- iieraban t,neenon eorum , qtn Otn nia per de- monftrationem fcin poile aibitrabantur, & oftenditvtrunqueerrorem ejt co proceflllTe, Dqubdqualifnam fitptimorum piincipiorum coguitio nun aduerterunt. putarunt enim pnncipiaquoque, fi fciri debeant, p^r aliud tiTe demonftranda, quod omnino ncgat Ari- ftoteles, fed die,t,primapriricipianonexa- llo,fed ex feip fis nota fienmecde folts digni- tatibusloquitut, fed de omnibu* principiis, quse prius inter fpecies p^incipif mdemon- ftrabilis iiumeiauetat:ou.nia igitur vocat per fe nota, vnde colligimus , duplex elTe pcr fe E notumtaliquaenim dicuturpetfe nota: quia funtomnibutaau perfe cogntta: aliquave- rb, quialicet non firit aciu cognita,funt tamei pcrfe cognofcibilia, (i proponancur : veluti definitiocirculi,ruftico non eftaftu cognir^ liramenipfi proponatur, liatim abfque vllo medioeam inteiliget: fic d^finitio hominis, erfi notieft aftu cognita ruftico ,tameu,fi- mulatqueipfi proponitur.ab eo cognofcitur perfe, non peraiiud :hoc autem facile vide- repoffumus . fi finguias defimtionis paites homini ruftico fine vlla diuifione,imb etiani fine vllo ordine proponamus : nam G rufti- cum percontemur,eft ne homo rationis par- ticeps? anrjuet proculdubio: fimiliter fi im. terrogemus, an fitfenfibilis, an fit animatus, an fit co' P us.h«c namque omnia ruftico r.o- tiOimafunt: quoniaigitur ea, dum finediui- fione proponuutui alicui,ftatim coguofcun- turjftquiturqubd etiam quSdo etim diuifio- n e dicuntur,noti per diuifione.n notafiunt, fedperfcif f^cognofiutut:iilavet6,qu*pe>T h 4 t 239 lacobi Zabarellae Patauini 240 fe non cognofcuntur, ignota manent , (Tue A oftenfum eft, prima omnium principia e fl£ cmn diuifioiie , fiue abfque diuilione profe tantur. nam dtuifioad euuouiicadat.itprof> fus inefricax. dtput I X. aduerfm eos,qui dicunt, diuifio- nem e(fe methodum vttlem udnotifi- candumnumerumftecterum ignotum. duoconcraria, & vnum fubieftuin , tj;'t( Ise a manifeftusprincipiorum numerus abltjj vlj a diutfione :fit quidc diuilTo qindam ab Arifi iuctitcxtufextoillius Iibri,fed peteam pr 0 ponltutfolum qua;ftio,non expltcatunquod inaliisquoque llliuslibn locisnotaie r>o!f u , mus;quandoquidem,vt anteadicebam'us,dt. uifioutl iguotum notificac,q'jan uo nullurn niembrum eft per fe notum : ideo qui di s -j. Eiim>vnvK aiiererrorconfutaii- JJ principia vel plura eife, vel vnurri, &, fi p]^ R Jus eorum,cjui dicuntpermetliodum diuiiiuam inueniri numerum fpeeieru igno- tuin : primilm quidem hi in co raihi viden- tur erralle.quod numcrus fpecierum in que.- litis faeuualibus non numeratur. nam Ar|. flot. in pnncipio lib. 1. Pbfter. Aiialyccorum dixtr,qu3tuoi aJ fummum cfieilla^quae qua;- ti.ac fcin poflunt, an fir, quid fit, ar, mlit , cur infit,non adiecit ,qttot fiot fpecies fub gene. ra,velfinita,vel inrinita, & fi Ftnita.vel ctta vel quatuor,vel inalio aliquo ftatuto numero' nonpropterea numerutn printipiotu drdi. rat, lcd folum qu;eftione proponit Jc nume- ro priiicipiorum;quonta nullum exhs me ra _ bris eft pcr fe iiotum : fafta autem qua-ftionfe Ariftot.non e3mfoluitper diuifioiietu;fiq U j. demyelceecus vidertpoiFet, diuifioaem ad hoc munusidoneam 110 n e{le : fcd per metrto re: fi veib totarn Anftor.philofophiam iega- Q dum tefolutiuamretenim indu&ione probat omnium rerum pnncipia efle duoeontiaria- deinde oftendit , dart primam matcuam pet demonftrationem abeffeitu; itaqs .iemorf. ftrando quod fint, & quid fintprincipia,nu- merum quoque piincipiorum confequcncer declarat, & tiullaibi notari potdi oitcnfio nu merifeiti-la a declaratiune quod fint,& quid fint : quare nulla methodo nuinerus iauotus dedaraii poceft,ni(i illa eadcm,qua veltlTeu- muSjVidebimusipfum nunnuam proponete Kwwcm numerum fpecicruin iuuemgandum ; vult ciem ixfiiin quidem in pfiilofbphta naturali cognitio- tw qnxntHr. nein nobis tradere ipeeierum cerpotrs natu- ralis , fciiicetvtearum natuias , & accidentia cognofcamus: atquotilla; finr,nunquam dc clarauitjparum emmrefert togrnjicere, an fpecjesanimafisfint mille,anbis mille;fed fat eft,fi ipfiuum ^pecieiu naturas,& acciden tianofcamus: hjc noutiaiii adtpti polluuius D tia,vel faltetn extftetia dedaretur, Qui igttur fpeciesjli viIumus,numerare:qii6Ll !r nume. rare eas nolimus, m>o proptereainiperfecta, vel diminuta feicntia noftranuncupanda eft. Videtut autehuc ccgoitio numeri effe quid- dam confequens ipfarum fpecicrum cogui- tiunem fiuedifliii-tanijfiueconfufam. nam ex cognitione quid (Tnt, numerum ipfamni colligete poirumus,quem nnnquam perfcdte cngnofcimus, dum eaiu naturas tgnoramus; fed cognitionein etiam fpecierum imperfe- Ctam confequitai numen quoque cogmtio i Tip.i fecia . quando Katol folurn quod fiitt, non quid fint , cogtiofcimus , dcbilem quoq; riurneiTnotiUam habemus : quia dum earum natuias ignoramus , poffumui iipe dubitare an dua: aliquatfpecies fint reuera dua?, an v. na,& eadem,vtafiuus,-;quodir! mul- tis auibus, arq; iii multis pifcibus contingere facile potcft : cognitio igitutnumen ipccie- rumnoneft feiunfiaaeogiiitione an fint, & a cognitione quid fint,fed cum cis ex nectifi. tate efi coniunda, 6t eas confeqtiitur: pro- pterea hutufmodi quzfiieau nuila itut men*. tioneiriAriftote]es,& in fcientiis nunqusm tiumerus fpecierum quseritur,wi aliarum re- rum,nifi dumqua;rituranfint, Bi quid fint, quemadmodum in primo libro Phyfrcor.no. tare pofiumu^etemm qu*rit ibi Aiiftoteles, fjuot finr puncipia rerum naturaliu,cui qux- ftioni non perdiuifiouem latisfacit, fed p:o- bando t]Uoafint,ci quid fint. poftqua:n enira, dicunt, methodo diuiliuanumerttm fpecie. rum igtlotuno inuentri ,commentum dicuirt» quod r.e excoaitaci quiJcm mcomdtcio po- teft: quandoquidem fi earum fpcftci um cxi- ftentta uota eft, numeiusquoq; cognofcituh fi veto ettam eirentia,adhuc magis cogiioftiL turnumerus,neq; optts trt « pcr diudionem inueftigetut iqucfd fi & c.iTencia , &exiiientia igiioretur, vana efi numen iiiuasatio per du uiiToncm, is enim nuntiuam intitmetur , nifi elfentia,vel fakem txdietia nota rist : at neu- t:a poteft per dtuifionem ottendi , eigo neq; numetus. Duos igttur etrotes il!i cummffe- re : vnum quidem,quoniam quaTtio numeri ftiuda a qua:ftioue an fi:,k a qua^ftsont quid fic,n(ineft in vfu apud philoibplior: alttrum ' veio, quia eo mo^o, quo tft iu vfu , nin,num : * contunita cum altera memorataium qusEr- ' : 'ftjpnum,digifioadeam q»a:ftionem diiToL uendam.&numerum qusfitum dsclaradum nihii roborishabet. Veium ktce ciartoiem huius dogmatts Falfitattm infpiciamus jcoiil fidctemus quisnam fit in eo piogrellu cer- Uiinus notus, &. quis lg^.otus ,& quahs illasio buiusex illoiNecelie eft,vt qm numcrum fpccierum per d uifiontm notificaii dicunf, faceaiuur t:es carttfjn^oii., terminc.s hic pof. fe coiifideran.rieiius, Jiricrcntus, fpccies: vet lgitur pTocefiuseft aijciieic ad di flei eptjas, vcfageneread Ipccicvci a difFereiuiii atl fp^eciescognolcendasjquoium nullum dicl p^llc 24 1 deMethodis, Lib.IIl. acivi^iuwviu, fwiJ iffer !"" orumdiffepentiae non ignora Fui J *^" ornm differentiz non ignora- *P ima L* Ln ftnt ignOt*,licet genera |M«"; hit " . nil od fi quis dicat , hanccon- c>gnol« ni » : 3 fl ' e e ft 3 riimal,ergo cft ra- t,0 r 1'^e'iasinferri refpodemus.ad difte- D ° . 5 co ;, "n i ti o n e rn nos no duci ex cognt- r - enl crnerfs nam C igneraVemtis dtffercn- none genen ionale & irrationale, dt- ^^r^lfemu.eftan.mal.ergoveleftra « re f"^' a rna!e: 3 Hoigiturmed,odu- tioiialt^c ,j u f, T et:arumnotiti;i,ni- «I effeftu fArin E?«, 3U, :« certe non P er genus : J* U 'P utc m iamcognit» eas « genens ftrentlU aur f m e n,m eognofca t,ni.n»IUd.ffereati» Scintcril- ^odarimedtam.cemetia " ftarnmaU.lludvel - d tur: ideo ioia accuiLim- - quoniamipfotumcaufe extra corumeffea tiamfunt:adubftantiarumnon eft demon- ftra™o.quia caufa.qua funt , eft -pfa earum ipfa fo.ma,ae different.a proptia ho»ini* qu* non eft extra hc m.nis cflent.am.fed ipfa eVentia , 8c narura hommis eft : quare B ho- R minem demonftraremus per rationale pe- B SSn» iUud idem.quod nftendere vefle- mus. rationale namque n,l _ aliud eft.quam Ko^fe.^qocc^gnoa^am^ dum homoignomtu, ■ , eaqj f ra Anctrois.& Euflratn in eodem , ioco ,« rt- omnes, quod demonftrando fpecem pe f- lUtd e V n , „ riiStcril- ^ c.p.oqu.rebatn, ****** (S , rti etil fumus qc- C d^*'^^ x necef- ratmnale effcvd 2-^1^-^1070^ «l^ m 3l ,iuuu ; ■ bitoncxgenerecogmio ad dtf- r"° na L e m not tiam pe tfeclffariam iHa. ferC X^non;ovT.,nus:fedne q ueexge. t,U ? mc ^ tionem fpecierum , eadem e- *" n ™S* Xis.vaUdaeftconfequen °rr- -alrasomnescumdim.na.one vetutifi dkamus,eftmangu!um,er- ^SeVum , vel «quicn» , veHbde. £urn ■ qu a ian, nouimusahas tr.anguli fpe- g "prwerhaatresuondariiaftvbirpeae. nmnesnor* non ftwt, qnamuis notum fit 0 ;r,eaiUationev t inon P olumus-,no- r un enimnobiseft 3 enu S ammaI,tamen ex Sumerus rpec.eri. infcTti no poteft, quum pKrimxfint nobis ignota:: quare fi dicamus, eftanimahergovel homo.velbos, vel equus, vel aliquod afiud nobis notum.tatio eitptor. fus ineffieaa: quiatffepoteftaliqoaalia am- malis rpeciesexearum nomero.quai igno- «mns.-genus igiturnorteft tale npfum.ex ft(ri« «ononumcrusdifferentiaiura.vel r P ecierum tfh,*m,^ iMotuscolIigi,acnotificaripoffit. Superelt .' ; _ , : . 1« rt Jr* A i tiiltu ianotUiCoilmi, JCnotinun -_"r--" vt di:ant, in meihodo d.uiiiua pr-ceflum fie- ti^differeittiisad fpccies tanquam x noto ad Wnotum , vt ex differenuis notts uucamur 111 Sgnitionem numeri fpecitrum ignotiift- Beqnehocdicipoteft:in tali enim procetTu tleret petitio piincipij manifefta , 4uon1a.11 ^dbiilatio fiert non ; 'otift mii boc funda- menroconfiituto , qubd numerus f;ieci£rurn ignotur infc»ur ; jr ex nu.riero differtntiarum noto.hoc Jdt tft uifeti e idem ex fcipfo : qui* ^&t£t,aeftipfaraeteffentiarpeciei,necpo* teftvnquam effe cognitadum fpecics igno- . ratui ■.- propterea Ariftoteles in fecundo 11- b.o PoUeriorun, Analynconim , vbi doctt e demonflutione dehnuionem extrahere, in- qiur i!U t^nuim poffe demonftrari, quae cau- f ..a babent tsternam": £c er.im aliud exalio nodo poteft : cognitio antem nilaliud eft, quam cognltio d.ft naa^eci $ toducamur in cogmtiouem numeti Mpecie rum ignoti , fed prms ftec.es ipfas ;»o«»«. D pofle! d.fferent.a S ,quibus d^ctcpant.mda a mus.dum ipfarum effeawm »°^ fi r " 0 ^ dJmus : ,dq- nemo fan^ menm infimr, de. beret : quiares ipfaloquitur,&.n.pft V^a bulo ve itas a P er,e f*^£ nimhoneft aliouid pei fe «^"fg fed alten inexife, nempe id, quo 1« dineie Pita-e differeiuiam aliquasn poliumus inyc %: S ipfa ri.fferente? idrirco nemo vnquam E diccretf animal al.ud rationale eflc , alindlt- Iisfteciemrationiscompotero,&aliquam« o m exoertem : ficdicimus.ammal.umalia «rr ftna P effc,alia volat.ha, ^»^*^ bm nouimus has fpcc.es , quibus hx difte- ^tiarcompetuntiUliamenimharum^- Ltia.uJpronunciaremus :,m(U P cem cui incft , nofceremus , q»«; g ■ tcft : quod B fien poflet . vt 1? ofcere . bus ignoratis has difterentias cog mus, Sipfi. vteremut , cur non e «m q« a - rf am differentiam adnceremus , dicent.s a a Trnalia ,n teira.alia i-^nf 0" admmu ! inignedegere? *«»«MtJKm2£ foe- quia p.siis nouimus , BttlH efle an.maiis ,pe ri.m cus in iene viuat : nunquam igtturdlt- ciamus» nil fpecies, qmbus competant, « 1 Slfii 6ltem ahquas cotdofeamo* nontftigiturveiumid.quod.llidicunt.es facobiZabarellx Patauini Bixijle tfl sonhsdt». Triuijis . *ttt»j,i ttt- t/tm fiiitiam ktttc treU* 2 44 ■umerodifferefitiirumnoiducipoffeinco- a dum corpus naturale gerieraliter arr^ enitionem numeri fpecierutn ianoti : auod riiiin.rKi, r.... e i-_. . Ptum.» * ' ^v.i* ^\s- gnitionem numeri fpecierum ignoti : qaod in ipfa quoque diuifiont manifefturet eft; quandoenim geaut per differentias diuidi- mus, nullam ilJarionem facimut, nuilovti- jwurratiocinio idtfferentiis id fpeci.s pro- eedendo tanq- notis ad ignotas r non enim dicimusr_»tionaLe,ergohomo 1 trrationale,er go bruta, fed propolitas differen tias fpecie. bus vt prius coguicis applicamus . dicimus e- nim.animal ahud eft ra_iot.aie,aIiud irratio- nale;rationalequiden_ eftho uich irrationale V erb peralias differentias diuiduur, quz iin- gulse fpeciebusnotistribuuntur, nuriquam ipectes vtignota: excisdeducuntur; nullus igitur proceiTlis illaciuusin diuifione appa- retmeq; enim a genere ad differen tias.nequc i genere ad t>ectcs,neq; i differeotiis a.i fpe. cies:quare nulla ratione eorum fen tentia ad, niittj poteft,quidicut methodo diuifiuanos d uc : „j f — j huius diu_fioi_ei_i fe.itinfi._ip] _ X) fkrniftn™ latefumpruni ; deinde miftua !mpeife£i_, ™ & perfeciutn) deiu-kmjfti peifeftt i n hZ mogencum , 3c hetcrogeneuins poftca ho" m«geneuul_pidc_, & in_t.-lla,, &heteroae" neiinxniajalijj&ftnpo, ikhotum omniuro in fpecies vltima., vc primo loco dccorp^ re natuiait communi tradatiouetzt faceret. pofteade fimplici, poftea demifto eotnmu, ni, deinde de fpeciehus tam nitmoratii v r" que ad infimas: q.jaleri. diui_ionem videttj. eriam tetigiffe Artftoteles wprincipio priu,^ libri Decoelo , dum corpus nacuraie paittrtif iu fimpiex miftum , vt de fimplici corpo te tiaAanonetn aggrederetur :. rt_cnon in pjj. mo capite pnmi libn Meteorologtcoruni y. hi omniatumdjd_.tutiidiccndaeommemo- tat; inhac aut diutfiorie tlluJ inlpicere pof. futnus , quod antia de ordin . d-.claraui_n[i S . Ign ci ad cognofccndunj nuinerum fpeckrum C queadmotlum euim ordo nihil ignotu noti otum. Scdhums erroriscaufafuit, quod ficat, fedfolum difpomt,ita duni dimfionern facimusco.porum nawrajium , nullamrera ignotam deciatamus,f«d diuidendo res natti. rales difponimus; mox auteni methodisvti non cognouerunt.nonpoflenun.crum fpe. cierum ignotum rSecIarari,ni{i ipfarum effe*' iia, vel faltem cxiftentianotafiat.-diuifio au- t-em ^uum nullamhabeatvimdeclarandi ef. fentiam.vel ejciftentiam ignour_i , nurucrum quoq; rpecierum notificarenoi- poteft:quod autem diusfio eflentiam ignotam non decla. r*t,pn£isoftendimus,dum dc dcfiaitionis ve ^ .._.^_.,u Ulu uv. utuHtLiurn. vt- pci it nocx , nue isjnotr tucrint;tiuandij t natione pcr dluiSonem locutifumus t quod J> nimfuntperfenoti.ideft.ulrem perfeabC. vero neo: ejffrenriam niV^mn.ft, veroneq; exiftentiam.nucdemotiftrauimus, quoniameJ(necefl.tateprius eftcognitafpe- ciei exiftentia,quam differentia.. Ha_cigitur fententiarationi confentaneanon eft: fed & antiquorumphilofbphorum authoritati ad. iterfatur : Ariftoteles enim quando Platonis dediuifioneopinionem recenfet s nii aliud ipfi attribuit, nifi quoddixerateameffe ido- neam mettiodum,perqttam partesdefinitio- nuignotaainueftigemus : de numeroautem fpccicrum yer diuifionem indagando}|n:hil _>rorfus dixit Ariftoteles,neqiab aliis dicium «ommcmorautt, Caput X. devtUitxtediuifimis. 1N diuifiorte nullam efTe notificandi vim, fatis eftin pra.cedeatibus demonflratum, nunc dedarandum eft, cju__nami_t diuifio - - * . — — ■ j ■ L . laeiptmus m fingularum parttum traftatio. ne, quibus a noto ducimur ad cognttionern i^noti.Eadero eft diuifionii vtilitasin defini. B - ., tionuui aflignatione, fue dehnitionis partev «at-j? pei fe not* , fiue iguotx ftierint: ^uando e. uimJ nim..n,n.F_.-. n :J.H .J... — ' , ,j ..._ *m ■ J.nilUI, l| U , _ 4111 vt prorfus inutiiem reiecifre. Dicimus igitur, diuifionitvtllitatem aon innotificando, fed iij difponendopotiusctTeconftitutam.pro- inde ipfam ordinis potiiis, quam methodi' > conditiones J a_natutam prarfe ferre:nam ad partes rotius dirciplina; redte difponendas non parum juuatdiuifTo rerum confideran- darum, vt in naturali philofophiacredendu cft Anftotele diunionevfumtflead eiusfci- encia. partes bene ordinandas ,quum enini fubiefturn ipli ptoponcfetnr «ot_fidmn- i - ■ - ' ^ , ... . , ... f * n__#pau que alio medic cognolcibiles, vt parcrs defi- nitioni. homii.is rcfpediu rnfticijtunc diuifio facitvt ordinate omnes proferantur & ecnu» diffetetiisomnihusanteponatiir, & diffi-eB. ti-E fuperioresinferioririui ; quod mfifierec, nugacio eommitcciexur : fi vero vel omnei partes, velainjuar fint naturatittrigrioc-. , & inueftigattonc,atqucprobation£indigeanr, diuifio facit vt ordinare inueftigentur, vcfi aflignanda eilet hatc hominis defini :i o ;cor_ pus animatum fenftbilerationale, & nullaro harum cffetper fenocum hoaiiuniiefl_,pro- inde /ingul-jdernonftrand^eir-ni: primum quidem demonftrandum eflec, homincmeC. fecorpus , deindecfreanimatum, & ita d^in- ceps, qu^paitium ordinatio commode per diuifionemfic, flnecjuapoffemus uug„tion£ committere demonftrando priii'. hi.niineai . effe rationalem, deinde effeanim_tum : fei -, - . ; ',V u ™""'' ene rariona em , denuie e eantiiucunT fei iT fona P r." Ur * nos " m F q»™ diu.fione fitmmi generi S Vtprorfusinuttiem reiecifre. Dicimusit.itiir. 2« F.,; m ... „.,i.„..i * „ e . . crcB » . - o I 1 1— uasfaamus,ordinat_pioced'mus,&_ju..ru do in aliquam partemnou perfe cognc^a biiem incidimus,ad methodum aliqua .onfu j.imus,8c probationem adh.beiiAisqoouian» diuifio vim probandi no habet,vtfupradice- bamus: methodus igiturpai te. defi litionit ignota. notifieat, diuifio verb non nntiriiat, fed folum difponit. Eft tgitur diulfto ord» potiiis,quam methodus,& ordo quidem mo- do vniueifahsjmoJb parttcularis ;vniuerfali» quidem iD totius dtfcipliiiK difpoiTtionefa- tieait: dcMethodis, Lib. III. 246 f*6ai«* cognitas oidinate, & difti nae n^^randa^vtqu^cuaiquedicaturciled,- eam non in notihcando, lecl eiTediximus.Dehacre poteft quifque ArL Itot.legereinprimolibro Priorum Analyci- corum m calce feftioois recundi,& ini. Po_ umindifponendoconftiruamus. Si veio flet.in.2J.&tn 73-contextu,alnsque feouen- njam videaturnon proprie diuifionevo- tibus } 8c ipfius dicla bene confiderando ex fordinemjidftltemille inficiari nonde- B eis hanc,quam expofuimus, fentcntiaro de. het diutfionem miniftiam quandam otdinis fumere. CaputXI. tn qtts methodm definkim refeiittur. foh.ni in difponendo conftiruamus^Sj mo m videat car iordioem,idfaltem aen. . .ffe quum eniraduo fint prafeipua inftru- men taloeic3,ordo,&methodus,noneftne- celfarium , vtomne quod logicus doeet, & nuo nhilofophus vtitiir,oido fit, vel merho- dusiftd f" is e ""> fi acl hscduojreliqua omnia velVariqu-m partc4 notaad defi ltionem vc ignotam, . dquem: & quiftiam terminus B quuntur abfurdl: primum quidem entp ro . nusignortis, a notus, a quo: vt, quahfnam ab hoc ad i viafit, confideremusiquatuorad fummum inuemo,qua: refponderi poflint, eaq-,omnia van a &abfurdaeffedenionftrabimus: vele- mrodicunt, »0 methodo definitiua procef- fum fieri aparte definitioms nora ad alsam partem ignotam : vel are defiuitavt nottore IddcfimtionemvtignotioremquumArifto tdei dicadnproa-mioprtrm hbri Phyi.coru nomen rei definitse e*k nobis notius dehni. tione; vel dicunt(qu K potitis videtureorum cffe fcntetiajmethodum definmuaefte pro- ceffum abipra definitione ad effcnua,fiuc(rt aiunt ) quidditatem rei defimta. cognofcen- damveldemumdicunt.vtaliqui dicere vifi funt' mcthodum definitiuam effe proceltum apartibus dcfieitionisprecogmm adtotam defimtionem , qu* «* carum compofit.one colligitur.Frimum quidem minime dici po- te ft,quum roanifeftum fit, nullum effe m de j„ d ( *««^finttioneproeeffiimillatiuumi parteadpac ZnTf* tem,fedtotamdefimt.onem ccntmuatalo- ilUm e*rt» fw ti 0 ne pronunciari taii qu am mu ™£™u- txparlt. q Uam multa j quamuis enim in defimtione ■pnrtib. Atfi nitio»** n " n cinttenit dt- tlit ceninn- 0mh mnlwfint partes, tamen non vtplureipro- feruntur, fedvtvnum, quemadmodum ad- roonuitnos Arift. it) libello De interpreta- tione:ideo naturs definmonis repugnatdl- ftio coiunaiua,qua; multitudinepra. fe feifc nfi.enim c6iungimus n.fi efcqua yt plura £ - ponutur: ob eandero rationeillatio inpatn- bus definitioms nulla effe poteft: qma no ml nusmultitudine fignificati quemadmodum enimideroc&reipronoconiungitur.itaneq; ex f-ipfoinfertar: partesautdefinitionis,et(i pluresfunt.tamennon ponuntur «pluies, Fed vt adconftituendam naturam , & tflen. tiaro vnam conuenmnt, quatenus aha pars noceftatem dicit, 6c detetminatur; alia veto K. - b, c,„ grcffus ab codem ad ldem , definicio namqj idem elt ac dcfinitG; fequeretur eti.i deE:iiti{ effe definitionis parte, quod quii!e minime dicendu eft.nam fi ipfadefinitio eft via, & me tliodus qusdam, oportet in ipfa defittitione cpprehendi tenuinu noturvua quo, & termi." nu notii,ad quem, vt in ipfa mcthodo tranS- tusiile confideretur nullo extiiiifecusaffum pto: itaqi res defimta pars ertt methodi de. Cfinicius, proiitde etiam definicionis, quum apud illosckfinitio fit methodus ipfn deiini. tiua: erit igicur repugnantia magna in hae pofitione: quia ilum dicitur, hancviani effe adefinito ad definitionem , definttum cxtrj definitionem ponitur:quatenu^ vero definL tumdicitur effe terminus,a quo ,in methodo definitiua, fic defimtionis part effe dicjtur. Sedquid m re manifefti pluribus opus eft verbi??certum eft,cx cognitionc rei definitae D nos non duci per necciratiam illadonem itj cognitionem definitioni? Ignots; hocenini fiitafe haberec, facile effet omnia definire. qualibetenim repropofita, ftatim cx eain. ferretur, & in lucem prodiret ipfitts defini. tio, quem3dmodum evfutiio, quem intue. mur,infetimus ibi ignem effc:attanien id no contingit, multas enim rcs cognofcimus, quarum definitiones ignorainus : quoniam igiiur ex fola cognitione ■ ei deiinita' non du» E cimur in cogmtionem dehnitionis ignottf, fequitur procefium hunc adefimto ad defi, nitionem non ell*e methodum,quum metho dus fitviafyllogiftica cum neceffitate ilhtio. nisignoti cxnoto, & ipfius ignoti notifica. tione.Neque nobi^ obeft diftum Anftotetij inprocemio primi libri Phylicorum, qubd nomen rei definita? eftnobis notius dehni- tione: notius enim eft, non tamentaleno- tius,ex quo pofTimus duci in cognitione de- fle luro fieri dlfcurfum a parte defininonis i d partem Pra-terea genus mdefimtione difte- rentiis femper antepomtur, dicimgs emm, Mimalntionale effe hominis definmonem, ereo fi proceffusahquis illatiuus nereta par- te p«cedeute ad fubfeguentem, effet vtiq; a«nere vt noto ad dirferentias vt .gnotas tamcnhicillationihil tobons habet , & cft penitus ineflkaxiquianon poffumtis dicere, diciEurpraEcognino dirigens," altera verdl»J2(Ef gens:ditiges dicitur illa piaecognitio,qu3e eit^ i quidem neceffaria ad illtus rei notitia com. parandam, tamen ad eam notificandam non l*ufr}cic,vtpr3;cognitio fignificationis nomi. nit eclipfiseft neceflatia, fi ipfius eclipfis co- gnitionem confequi debeamus, attamen t% C3 fola 111 cognitioncro eelipfiino ducimur: quiahscnon habetproceffum (y!Iogifticu:ae prX- deMcthodis, Lib. II f. iU=« lii2t,0 "r"uoe^tiofatni facit ignem «^'^m.iaexhac prscognitione fit fyl- . rs akcft.qa* pernecefla- A ne.ndiiVumeft: poCu.nus.g^ etu.n vo P. rl "?, f i 0 nem anjevhacprscogmt.onefTtryl liiatiorvem ^ . ^ facitlanem tlIiar r,; . niil ,,roceffus,quem polfumus mctho- K onccdimus igitur defin.tum auin d finitione,b.ocemm nilaliudfi- no!lU • „ tra ou6d cognitio Cuiufq; rel con ce hocidcm «lifcrime nutare. tu U rem rplatn confu.scconccpu%nincarevolumus,rt&mi- nevti,nur,&diamus,homo: tivero eandem diftinacconceptajidcflipfiusquiddiutem, vt.murdefinitior.ej&dtcimus.aiumalratio- nale: idco Ar.ftotelcs in prooemio lib.i.Phy- ficorutn dicit , definitiones in fingulas eflen- tialespartes rem diftr]buere,quc per nomeri tota confufi fignificabatur : no.nen igitur a «fl CD rei 11 ' imnaa^poteftquidcmcognmo IPF r Sirieete , ac iuuare ad acqui- ^lifentutmdefimtidccbrandmmn fitmetbodasdefittittuai ^ V 1 vero dicunt , in co efte coftitutam /l ^oditJeftnitiuxnaturam^vtht^- V- m deemrio«ad euendam,* atfddu , oefiftita i^otam dedarandam , in nte r ntemiam inc.dere videntur , qui di. ■ SSSrfS tioncm effe .nftrumetuum fc.en- ■ T^ult WenMnim eft methodus.atqiin- diqutdeu. ... aj . QUum ioiturvttumque dogmajn ' « con f utat io. In primu co seacceptum i fediftiufterumpto.quale eft difcriruen inter illa.qus: ab vt.lfque l.gnih- canttir. res enim vttdtum quoddam conru- rumfi»mnc..turanomine,eademvtdi(tinac fiimpta€ftid,quod perdefimtionero fign.h- cat U r : hm"cfit,vtderimtionomenvnumelle nor. poflh,fed fcmperfit oratio : ldeo Arilio- teies in defiriitione defimuonis eam dicit el- fe orationem, eft enim oiatio velutigenus C definitionis,propriaauteraditre t eiKia,qu£ ab nliis orationibus defimtio feparatur, eit finnificatio quidditatis rei , omms emm pra- . tio eft alicuius rei.vel aliojjaiii 1 eru fignihca- tio Clt ailCUlus rei.vci*»^."- ' ."*>. , j. tiixi at foladefinitio eftiigtiificatrix quidd._ tatis Hx-comnia itafunt minifefta,vtanemr ne oeeati poftint. Ex hiscoUigamus, magna propofiti dos;matis abfurJitatem : dicentes enini definitionem eifc inftrumentum fci- ammcnw £ -, pnll T,nr umc adat,ea- endi quidditatem rei,fiue methodum.qua d^ainvnum.&e^ dem erit vtriufque confant «>• ^ pro nffiim ciTe idefininone tanquam nota, ^^Sa^iS^^ ^termino ? Muo,adq«idd, M temtan idum noots w r - Tli Sifind QuodGnci^omsnoSriqutdeHi & S5dS«« appellare deamus, qd inte. ht mter ; dchnmc me , , » Utatio- proccilum ctiEatuiii„i"""—.| Svtcrmino, i quo , ad quidditatem tanquam terminum ignotum .ad.quem : qua quidem fententia nrl poteft cife abfurdius; quando. qutdem definitio,& quidditas non dtfcrepat niftvtfian.ficansj&fignificatuinonpoielt 1- eitut delnttio elle nota, dum quidditas igno ratur s quomodo enim notam haberc poliu- mushomin.s dcfinitionem , &quidditateni hominis .gnorare? tamen fi dogma lllud ve- rum eiretropoi teretdefimtioneefTe uotam dum eft ignota quidditas , vt a defin.t.oms coenitWUC ad cognofcendam quidditaterri duceiemur^quod an dici , imo an excog.tari- paffit.qttifqjK tationis compos confideret: ficenim dicitu. .demnotii cire,& ignotum, Scprosrefium ficn ab eodem in idem. Rtrei vemashirceft.quoddcfinitioeftipfaqu.d- diras,quiafiinificatquidditatem:ideo_deti- mtioncm mtelligeie eft quidditatem intek li^ere : & quidditatem ignotam dicere, eir dfcere definitionem ignorari : quidditatem qux i efl definitionem qu.en: & inueta deh- nmontflii aliud nosaiTecutos ciTe dic.mus, cuam cognitionem quidditatis : nul.a igitur me:hodus eft i definitionead quidditatem tanquam i noto ad ignotum , & vana efl eo- tum fsnte.uia, quihoc modo putant dehnl- tioncmefTe inftrumentum ducensad cogni- tton£ quid eft. Quod autem eos fefelht,fo» ambiguitashuiusvocis,inftrumentum:igoo-- 25» lacobi Zabarellae Patauini rarunt enim .qaomodo definitio fit inftru- A nientum, &quxnamfint illainftruirient*, in quorum ttaditionc logicus verfatur,& quse pcffjntappcllanmethodi; eft enim dcfini- tio iriftrumentum quidem ,non tarnen noti- ficandiquiddirate ignotam , fed foiuro figni- ficandi : non cnim peidifcurfum a noto id U gnotum dicitur dehnitio uotam faccre q/.idi- tatem rei,fed quia eam fignificac eodem ino- do,quo nomen GgnjScatrem per cocepcum raediuni , neq; vlluminter hrc diicrimen af- B fignart poteft,fi eiiim res ignota St,hoa»en quoq*, eara ignotam figrv.ficabir.non eain no tificabit, Scita ipfum quoq; ignotum dicitun ficquado quidditas eftignota , defin.it io eam figuificatignotam, pioinde jgnota ipfa uefi . nitio dicitur , neq*, rcm notiiricabit : eft igitur Omnt inflm- definitjo inftrumentum fignificandi quiddi- mentHm U- t atem ret, ficuti nomen eft inftruniencum fi- pcm t!i dif. g m g can .]i rem confusc aceeptam;dt non hs. (»'/>"• ,ufinodiftintinftrumenta]ogica,.q:.torum fa. bitcatto m logica quaititur, fed fuOt inftru- mentanotificandi ignotutn ex noto pet rlid cuifum a noto ad ignotum,&ilUtione necef, fariam huiusexillo,qu;e dieiturtetria men- tis noftra; operatio ; at couceptio definitio. nisad ptimam pertinet opcrationsm, qu-e (ImpiiciuiTi apprehenfio dicitur:ideo Arifto- telesinconttxtu i^.tkj^- primi libri Pofte- tiorum negat definitionem enunctare: qua 2J2 quam rubcommuui genere eontmentut: *-, ec ob aliam caufani Ariftotelcs in Poftenorifc2 Analyticjs de methodis , acque iiiftm fflen tis fciendi locuturus, confhtuu Prioies __ ni ^ lyticosiis anteponeie , 5c in ns agere de fj,__ logiCmo latilTuTie fumpto,quamvt pti&_4fc genere ommum methodorum.quam d_ fp e _ ciebus ipfis loqneretur. elt enim lyllogifmm conimunt genus, & communts fornia oinnL umlogicorum inftrunieutoruin , vtantea de B cla;aninius: hinc fit vt , quum otune initr. ittentum Ivgirum fit progitllljs a tcrmino ad teritiinuui, hi te.-uiint t-iufdem oidinj_ g_ eiufdem rationts tfled?beant,r vcj jmbo m cori. ceptu anirni fumantur : fic enim diciumr ab vno duci in cognitjonem aitetius, quiefty e _ re difcurfus logicus : at a voce ad couce. ptum , vel a voce ad rcm nullus tft I jgicm djfcurfus, quia ftatitn fine vllo difcuriii C ne vlio tatiocinio voxfignirit^t rem perme. dium couceptum ; dehmtiu igitur , quum Gt vux, non poteft eatcnus dici mcthodui,^'. iniL umenttim logicum , quatenns fignificat conccptum quidditatistet:& qtuhoc d:cunt_ debenteaiiem ratione couh.eri umnem o- rattonem,& omnem vocem tfit: methodtirn, &mfttumctirumlogicum. oinnis eniinon- tio , &omne nomei) Aiitiuam nin iignificw id ratnen aiiercreabfurdiflijiium t-njvtaduer refifecundam operationcm non habet,mu!- D fauj quoque tpfi conce^ttLiit: iuco fi aduet. tb minus habettettiam, qua; non eftfiiie fe cunda: non eftigituriogicum inftrumentum; omnianaq; inftrurueta logica funt difturfus inoto ad ignotu, Aliqui vero,qui dicunt,ali- qua dari iiiltrumentalogicaaaprima.non ad tertiam metis uperationc pertinentia,& eiuf modi elTeipfamdefinitione, quid fit inftru- nientum l^igicum, pcnitus ignotaie vsdetur: quum emm logicaiiri tS *.ayv fit, non ran. quatn ab oratione, fed tanquam i ratione, & E difcuifu jdvctre inftrumentura logicum fine difcurfu,eft dicere ^ijnyi otificins qgi res omnes dicerentuf per fe ignota; , aede- monftrabtlcs, ttiam iila?,quar peraxiomata ' fignificantur : pervoces ciiim earum fignifi- cantur : pervoces enim c-arum iiguifieatricS notificaremus resomnes, tanquasi: i^notuni tx noto pcr logira inftrumentii probante|| hocramen ncmo lana; rnentisalfe etet. He* noftiafentetitiaabfiJuevHo dubio Anftote- lis 25? Ikfiiit «onftrtbirous, inquo traaationem &ab Ariftotele in Pofter.onbos Ana£. ■ faSam declanu uii fumus i nunc faus Gt, l^mlocun] ar>ud Anftotckm perpendere, ^'"'"nm tftcontfxVus quartus, & quintus pmni 011 e ' „„ iniJ; qurrit ibl Arlftoteles, anfil • r:fc^unumln 1 , l h,dus 1 nueft,,Sd lq .d S^nomnibus fubftantiis, mcthodos enam Eai s nominat: fubiuneit eoim an ficde. ionftratio.an dioifio, aaahqittri» njetbo- J 51«* ei a S definit.o vei methodus defini- fi,aeftet proprium inilruraerum, Stpropna «erfiodusvqua nocificatur.cjuid eft.vana cer- - effet qaaeftio Ariftotelis m eoloco.non e- JL oV* erat dubitare,* ad aiias methodos Wbeere, quum jn promptu ruiflct com- mtioismethodus inueftigandi omnes rerum ntidditates, nempe defioitip, feu methodus Xr&nitiua: igitui vidit Arifto.reles defanitio- ntranoneJienieihoiiuir), vel initrumentum ' aorifitandi quidcft,fedeffei«ud, quodper methodum notificatur, quando latet: nam ou*rerequid res aiiqua fic, cJtdc.hninonem eius -qurrere, proindc definitio quando eft io.iota (iniseft mcthotioiu, non melhodus: aoanda autem notacft.notum tftquufres fir necmcthodo egcr, qua inucftigetu;:prr>- pteres ibi Aiiftoteles non ipfam dehuitio- nem, fedalias me-Lhodos nominat, nempe diuifionein iuxtaPIatonis fenrenriam,& de- mont aronemfecundiimpropsiam opinio- nem • Plato iiamque definitinncs ignotas perdiuiiionem venabatur; Ariftoreles vrre» putauit dcnionftiaciontm etle methoduro, qua omnes accidentium definiriones inue- ftiaentur, fubfiaiuiarum aurem definitiones inquitt methodo refolutina. quam fignifica- Uitdum dixir [ -ctlaiicjtta aim mtibedat'] ftd de his poftea accuratms diffcremtts. Nunc a- nimacucrlione disnumeft, ne quisea, quat nni. dixn-nus, perpeiam accipiar, dtfinitionem trttt- jnueftigan.quando eft igoota , fc per logica "'fi- jnft umenra, fculogka.'> methoJos inucniti: idro fi eas methodos vellemus a fine nuntu- parc aefinittuis , nil fequeretur abfurdum. noneRirn ita definitiuam methodum refeiie re volurrius,v:mtthudum omnem.quadifi- nitiu iguor^ inueftiferur, dc niedjo tolia- mus: fcdfolumvt olleniiamus, delinitiuam methodum *b aiiit diftinflain nondaii quu eiu.mdefinitto ignota poflit & perdemon- ftritiuarn.&perrefolutiiia n methodE inue- itigari, barum vrramlibet f! quis babita ra- tione fims definitiuam appcllarc velit, nort prohibemus , dicimr.s tamen eam, quam il- K definitiuam votabit, effe reuera.deinon- fi.armaixi, vel refolutiuatn: alis nam- »jne praetei has duas metho- dinon dari- tur. deMcthodiS, Lib. III. 254 Cipnt XIUI. quod prorejfusA parufou definitiom ad totam definitionenon ftt metbodm difwiiit.i. vt3p?rtiff:mc 10 libro fequente de ', .., ;„ .Tiin rraLtationem de me, 1) COn s i Diti s dvm fupercft, an rn progrciiu apartib. definitioms au tota Lk-rimtioiieinmtthodi definitiux natuia ht cooihtuw,huiusmebri co'ifutatione fumerc poffumuscxiis, quitradunti r ab Aucrroe incdmenr hb i.pofterior.Anilyc. vbi ab iplo multadofte dicutur ad dcfuntione, Stadid, dequoinprsefentialoamur, pertmetia.oCe dit.a.nullurai.'ffc poffc dircuilumapartibus definititmis ad totaderinitione, tanq anoto ad iitnotu.itavt ex patnbus prxcoenttiJ de- firutio per neceffaiia ill.uioaem colltgatur.ii: innotefcatiid emm fteffet, dcfimtionesnatu raliterignotsnoeeetentfyilogifino.quono Oficar6tor;6lM emm ex parcib.fuis tota deh- nitionotafieret. quomodo aute defimtio u Bltotapei fyllo-irrou colligacur, accurate in fequenbusdeciarabimusinucfatis eitadfen- Vtfinlth f- temiam Auerrois declarad5m,Stad id.quod u&timp*» npof«ir«us,deai6lW«lira 5 G dicaraus tum M reip?eau rei definit* polle duobus modis^ roofiderari; aut enim cognofcutur lolumvt^ prxdK-jtailii iiiexiftcntia,aut cognorcutitur etiato vteflentialia, Sipraedicata in eoquod quideftjquatuorigiturmcmbraconlideran- da r.obis proponfitur, vt diftinde omnia de- claremus.primum quidem Tunt partesdefi- nitionis prout pi xdicantur dedefinho, idq» vocemus A. fccundum verb ea>dem partes prout funt partes defiiiitioni3,& piasdicataii» eoquodquideft ; &vcceturB. tertio autem iocotota definitio, non vt defimtio , fed vt przdicatum quoddam, quod appellemus C- Demum ipfa definitio piout eft eiusrei de- finitio,Siipfiusquidditatemiignificat,&vo. cetur D.Pastesquidem non poffunt efleco. ■f«t»mnes enit;e dum definitio eftignota : quiatotum d.ftrt a frh nondiffertafuis partibus fimul coileSis; tfiprubmfr ieitur modo cognitaeft definitip, velinco- m*l fimfM* gmta, cpiofiinteognitjr, vel incogmtaf par- tesinoneftigitureognitum A.fine C.neque eft cognituro B.fine D.fed cognino A.eit co- gnitio C. & tognrtioB. eft cognitio D.qui e- Dim cognoifil partes fingu las de ilia re pvx- dii:ari,ifieeognofcit totadefiuitionede eade re pisedicari,tioiidu cameproutefteius deti- mti qui vei 6 cognofcit paiKs fingulas dc il 1 *rc iii eo quod quid eft pr3rdicari,cogriofeit ttiatotamdefinitione effe illiusrei dcfinitlo nem.quarenullusfit difcutfus a partibns ad totam, tanquam anotisad ignota; partes e- nimnotasinvnumcolligete non clt peme- celfaMam illationcm proeedcre a notoadi- gnotfi, fedab eodemadidem, &anotoad tiotunii eiat enim actu cognita dcfinitioin partibus fuis vtl ftdefioMoJl ill* finttogui^ Iacobi Zabarellse Patauini tse vt pradicata in eo quod quideft, velvt A partts ucfiirinnr.isvideaturjqua/ip.jpjs j g prasdicatumquoddam, fi ill&'fint nots fo- taefuemir.uo eirtamen diuifio.qu.? nobisr-5 lumvtpra;dicaca,ii6 vtpraidicatain eoquod quid eft. rotcfttamen A. eflecoenitum ante B.quare &C.anteD.prius eniin cognofcun- turhstcpraedicata vt illi rei competentia.po- ftea vt eifentialia, &eiusdefinitione confti- tuentia; quaigiturmsthodo ducimur a ro- gnitioneA. adcognitionemB. feu(qtiodi- demeft,) a cognitrone C. ad cogmttonem D?certenulla, vt Ariftoteles optime uften- ditin i.lib.Poftcr.Analyticorum.nullo enim lyllogirmocoiligere pofttimus, hocilli com- pereTe in co quod qtnd eft, ftuefle illius de- finitionem, nifipctatur illud idem, quod o- fiendere volumus , eveoenim quodhocilli ineft, pcfTumus quidcm colligerealiquid a- licui inelfe, fed no poiTumuscoiligerc qubd irtfitin quid,nifi in propofitionibus alfunia- tur medium minori inefle in quid. hocaute efteiufdera reidefinitionem vt notam alTu- meie.cuius quxrimus definitionem, qux eft pctitio principij, qtnim vnius ret vna tantum fit definitio; poftqua igiturcognouimus hrc deillarepradicaii, nullo fvllogifmo, proin- denullamethodo probare poffurntiS, qubd prasdicentur in quid,3cqubd exeis definitio illius reiconftituatm; reftatitaq; vthocper jfnf»«i«»o»* feipfum nobis confidcrantibus innotefcat, »»tifit*xt»r quando pei aliud oftendi nonpoteft; ntque ni» pt* a lotd,ftdptr fClfffkt cognjtionem prellet, fcd quia diuidendope,- praedicata cficnrialil tranfimus: proindeda tur nobis occafio ea auimo ttaftandi, & cori" fideramh: ideo facilc nobis innotefcit eaefl fentiaiia efTe, atque in dcrinitione illius rei (umenda; notaquidem etiam arte diuifi,, nemeranr, non tamen vtefienck.l ... hrjcafit fine dtfcurfu nobis manitcifam fir , dum ea B fiue perdiuifionem, fiue.eti.im abfque diui. /iotie intentc eanfiueiamus. Non eft ighut methodus definuiua piocerus il!c abA. ad B. fiuc a C. ad D. q Jia vhi resperie lpfaco- gnofcitu 1 , ibi ntiila illatio ficri cutinir; fcdcfi procclfiiv a ro^nttiune eiufdem rci imperfe» daad perfeftam per eiufmet di!igentcm irs. rpeftionem; propterea refte dicit Auerr. ta- lesdefinitiones.modica cgere dec!aratione fsue per diuifiunem,fiue perinduftione", fl« C ue aliquo alio modo, quo in ipfarum ccnfi. deratione nientis aciem intendamus; fice- nim litproccfliisab A.a^ B & a C.ad D.Hoc igitur m.odo ficnotum B. & D. quando nriu* cogaofeebatui A. 5c C. Sed quando A quo. quc- ignorarur, tuncvtique afiqua methodo id inciagare oportet ; quado enim partcs de. finitionis automnes, autaliquas Bonmod» qubd fint partes dcfiiijttonis j fed etiaqubd omnino inesiftan t htnc rei ignoramus,iylf$. reshicdubia.videri deber^.quandoqnidem D gifnio opus eftad eas colligendas; in hoc« l»d«3m de in fenfu,i>of r..i.rnoprniiPi;iffi.iilt_. Ariftocelis veiba non tecipiant, sn alterun. c r no.- -t nnfli. n neraliudno- tetur: at demcnftiator, qui rc* potius, quam «ocesietpicit^fumit delinitionem it oratio- nemfignificanttni iilam ipfarn itni.qiiam ct- itm romen liyniri.at : propterea icfiuitfO. rem nunquatn^enunciat de re definita, dum c.rnfumit vt litrir.itio cfl; & dicir, eam tion figmncare quodfit aliquid, vtliionfit, fed foliim quM fit; maxime igitur Dialectico c6. ueriitci.ere, dcfinition em ex caufis rci eSle: proinde ex prioribus & notioribus feciin. clucr natirrami caufa enim, qti-tenuse-tcau- fa, noncl. idem quod effeaus; nequc idem tftnatuta piius, ac notius feipfo: ideo in fe- cundolibro Pofterior. Analytic.quum oflen- diflct Ariftot. in 37. context. qubd definitio vt dcfiniti ? eft, no pottft dc dtfinita pet de- monftiatioiicm euncludi: quia nportet eiui'- dem teidcfinitioncm in piopoimoaibas af- fumi, cuius dLtiuitio qiMEritar, qtia eflpeci- tiopnnfipij : po{teaiii';8. tiufmodi fyllogif- niuni adn.ittit vt Dialccticum , quem ~t dcr. monfttatiuum refutaucrat, oc «itiofum effe dixerat.nam , vt ibi uotat Auerroes , apud Dialecuciim non tft inconucniens , qu6^5 enjfdem rei du* ponantur dehniriones altera per alttram oftendatur line petitione piincipij ; liuius aute latic ea eft, quam dixi- nius: qma Dialcfticus confiderat definttio r ein m .nunciatione pofitam,6: pr-dscatam de re d.finitai quare non vt idein,en. damus.Duo refolutionis modi ab alus ftatu- D», untur;vnus ab Atnmonio in fuis commenta ♦•«*»'«.. riisin protemitl Porphyr>i;a!ter ab £uiiratio^ r "*** in pra»fatione fua tn lit>. i. Pofterior, Analyt. ' veluti rei per fetpfam notific.nio, qua; fim- C pofterioresvetb vttumquc modumrecipie. pltci quadam exprelftone &fiiie vliametho. do fit. nam fi paites defiuitionis ad ipfam qui Jditatem teferamus illarn poriiis fignifi- eant, tjuam notificent^ficutantea demonilra uimus; fi verbad ipfum nomen rei defir.irx referantur, notificant quidem etus fign fica- tloncm,fcd a.ihuc fimpliciter, & abfque me- tho Jo, riifl methodus dicaturetiam illano- tifi:atio,cjua nomen illud,merum,per vinum tes inhas duas fpecies methodu refolutiuam diutdendam efle cenfuerfit.Ammoniusinqtj metrtodurn refolutiuaefTe, quido hominem in caput,brachia,pedcs,& alia mebraditroluj mus; hscrurfijsmpartes homogeneas, car- nem,ofla,neruos: deinde harum fingulam m quatuor elementa,& hsecdcmum in materiS ii. formamjpofteriotes verb hanc vocantte- folurionem i notione finis ; homine enini dechratur;atcerte anomine.ad nomcn non D propofito , & eius operattonibus & officii» *fi mcthodus: quia nulla fit illatio hutus ex illo, & nominis declaiatio pro probatione nunquam habetur, fcd potius pro principio; ideo etiam ille, qui rem per fuam definitio- nem declarat,in prtncipiisadhu^ verfatur, & nondumaliquid ignotuni ex principtis no- tis deducit. Quomodo igttur defimtio ex iiot!0ribus,/uie ex prEcoguitis frt,manifeftu «(i;exiiotioribusenimeft, exquibusnulla fit illatioj&perdefiiiitionem dotlrina,acdifci- plinanon fit per mediunt, fed res poriiis per jfE/ftt* i- fe ipfam.q peraliud diftitur; quod enim fine futtdriifk*- mtdio aliqiia difcamus, cjuae ptins ignora, turferft- bamus, ttftatu- Anfloteles m piiutt> capise tfifir,r,c-v p>r p r j m j |[bri Pofteriorum Analydcorum; mib etia fine ipfius tsftimonio maniftftu eft tum in iis^quasfenfujtum etiam in iis,qu« mente perfeipfa-diicuntur. Hsctfl Anftotclisfen- ttntiamillo cap. i. hb.6. Topiccjrum,necn6 conflderatis, colligimus eorum gratia fuifle h^cmembra homini neceffana. quarc per notionem tinis hominem tn membra, tkei- dem ratione hxc in huutores , & homoge. neaspanes rcfoluimus, & irj deinceps. Eu- txpttim firatius veib nullam ponit aliam refolationf, quam illam, qul eft ab indiuidms adinfi- mas fpecies, deinde ad genera proxima,mo» ad remotiora,donec tadem adfummum ge- nus pciueneiimusjquam quidem refolujio. nisfpeciem eonfiatefTe direcie contraria^ diuifioniiin eadcm enira categoriaa fumm» adima defccndendo diuifione facimus; ab i. mis veio ad fummu afcendedo refolution£j Vtiiem anteeffeait methodiihanc ad dcfint- tioncsvenadas; quonil enim delinitiones cv eencre f & diirerentiis conftttuuntur.per qu* & diuidendo, & refoluendo ttanfiniuS:ideo- ad eas indagadas modo diuifione, modo re, in cotextu 48. piitni Mctaphyfic. Quod aute F folutione vtimur, IMonnulli veic iinem om- vtroq; inloeo definitione cum demonftratio »c comparet,dicls definitionf exnotionbus «flcjficut etudentoufttatio, id nobis non of- (; ficitjtio entmvultArrftot.eoccmodo defim_ tione acdemonftratioti£es notiotibus tfle, nimi: u cum illationeignoti cx notis;id nam- que fi ipfe affereret, ciuifentencia defeierc, aerefutare no vcreiemur: Sed folumin hoc comuai vult earu fimtlitudincm confifterc, qubd vtraq; cx notionbus conftar, alio tame, feilia mouoj demonittitio enim efl exne. . nis refolutionis eundcm feimc flattitint ) qu£' &dtuifionis, nempe nuniertim cognofccre; nam (dicunt ) diuifione numerum inferio. ntm, refolutione vetb tiumerum fupcrio- rum, acpriorum itiueiligamus; idcircociif- ferentiam hanc in ipfius metbo-ii icfcluti- ua; definitione exprclleruut. Alta ([tioqne ntulta ab aliisde hac redicuntur, quar con- . fultbmifia faeiinu.v. Nus vi- ro du:.i ^aidcm c '"-"' ( j refolntionis fptctes his fim;!cv tti ftqtieLti- t' mi 1 but Oatucmusj tamcii ucutiain ib aliis bc- neia- 2(51 deMethodis, Lib. III. 2(52 -v r,,,rTrabicramur;quurnenim A partes iilas effentiales notificandaJ, quo vfu .eintelleasmfu.ne a \ J,t " mu :>J„ .,-..,«„„£ eft Artftoteles ad pr.mam marenamw om. Latuorfint.quarbaci Snjunt,termi»u*aq •.^UeCtam tu.ne ^iu') -v--— v . f€ ' n ftnt go* bac in rc in «onfideratione qU _ t uor » ■ H j qWV eimtaoi ad quem, rfftSS acdcnYum finM«U!t»> S_ n.ax n e balludnati funt, pr^erttm IH b »n,e "a refoluaonis r P ecic,q»c, pnncipem f „, ener- quando en.m refolut.one com. feStin partes t , P"edum g* STi panexilUanterefotaaoeem S an ienotse : fi nota: , nalla opus ett B 1 f ft partium, feu princpiowm tnaouo, .iUndcmu* i Gy«o funt ,gno«, v» wnihil h.bet eiffcacitat.s ad eas nonhcan. d» , q--od in eo ipfo «em P o dcckran po- tc fi- homiuem enimin membra refolmmus, ^hicincarnem , oiUneruos t poia h» o.n- «estartes fenfiles fimt , & per fe no« . qua- naLtX ipfohomine cocreto pattiu harum eft Ariftoteies ad primam materiam.n om. ni corpore naturaii demonitrandam. Huc DccUmtir modo fumcndacft methodus refolutiua, & t»i»«*.i.»« ». fic cam intcllexit Auerroes interpretans tcr- ^Jtf- tium contextum prirni libri Phyfieotum: quum enim Ariftoteles ibl dicat ad primo- rum principiorum cognitionera progredten- dumefte acoufufis vt uotionbus, confufain. teihgens ipfa naturalta corpora,que_ compo- lita uunc a philofophis noftris appellantur, Aueiroes ea verba declarans inquit [ pofiibt- Le ex rebtn compoftis , idefl ex confeqistntibtts ex- ritmcognojcerecaitfxs^ deinuein commenra- rio qttutto clantis eundem fenfum reterens dicit[ fttcits compofttx xpud noi fnnt natiarti fttis cAttfis i & tX iflis fpeciebiis procedimus id cognttionem ctu/nrnm medizntibut Acctdtntibtu exifienubus in «*] quse verba profcrt Auer. roes ad declaranda ca, quas dtxerat Arifto- C «lcsincontextuternoMdeopeccanti, >q ui , s mttoneni conlequimor '• _,,_ doarinierefolutiuamintellieune ^^^itumprocedete^feniUpat- S fli* omnes cognofcnnrut , ftoto«n« iUa quzpercipit, flatim&finemediopcr- apit.«go nulla ibi methoduy ft , cmu. be- ncficio mnotum exnoto notificetur; idque adhtic ciartut eft , vbi pattes perfe ignotae , 3c inftnl.!esfunt,vtpi'iniimateria&torma > in quas omnecorpus naturilc refoluitur ; ex t- nfo enim naeorali corpore in maten? pnmr, viam iilam doCtrinje refolutiusm intelligunt a comporltis ad principia abfque accideu- tium confiderationejpcccant etiatnilll, qui eo in loco confufaintelliguntfola aceiden- tia, noncorporaipfa coinpoGta, ipfacnim corporapropne dicuntur confuTa , vt exdi- uerfirumpartium confufione conftantia;ac- cidcntia vero prjffunt quidem dici confu- se cognita, quando ipfommcaufeignoran- pfo ctoim ^ ^ D tor 7« quum fimpl.cia (Int , non re actoimt AQtiti m noa dutimut, nccd] ere u T t „ , Jl. ii' ■•■ - — licet,ignisibi e(t,ergo pnmamateria,dum ipfam miteriam piimam ignotanius, ipfum iaiturcotnpofitum nonfufKcit ad partesfu- as etTentialcs notificandas , quando abfton- jr,ij,»m»,- dim, &inrenfiL« fiint. Huiufce autem rct ra. U b imub- tio exiii, quEanteadixtmus , coillgmirmul- ft*i*mttha. ]j enimviaeft, qus exnotofaciat ret igno- tmnfiU- tE CO gnitionem , nifi via fyllogiftica , yt Ari- ftote;escL:ri3tin calce fecundi libri Priorum con- fufa apperiantu.r; fed per fe clarares eft,ai iiiueniendaprincipiaopuseffe vtraqueprae- cognitione, fcilicet&fubiecti, &medij;Ari- ftoteles enim demonftrat in corpore natura- li materiam primam inefle exgeneratione, & interitu tanquamexmedionobisconrpi- cuo; a conipofitis igiturad principiainuent- enda pei refolutionem procedtmus perac- eidentiamedia.quxin spfis funtiqueadmo- in caicciecunai tiDn rriuiuu! ,. - ■ r Analyticorum . ryllogifmus autem omnis ex E dum enim qui lignum a iquodin partes teca 22s lerrninis conftft , ex duobus noLHis fit re ^f^^^lt^Z fyllogifnius . quandoigitur corpus naturale in pattes effentiiles: refoluendum proponi- iur , duos tanttSm terminos habemus : corpus ipfum nottim , & parres ignotas : ergo ni hts nuiia poteft il!:>tio fieri, quum tetttus termi- nns dcfitjfcilicettctminos medius ; nam duo illi,quo: habemusjfolam conclufionem con- fittoont, quxfft, omne corpus naturile ex matetia & forma conftat : ideo qtii dicitnt ex compjfito noto nos duci permcthoduir. refolutiuam ad prinia materitc ignotse cogrti tinncm, dicunt conclufionem naturaliter i- gnotatn poffe feipfam notificare . & folurri itibiectu propofittonis potTc notificare prje- dintam qoodcanque ipfi attribuatur, qifte quidcm falfa , &abfutda fur.t, medius igitur terminus ptteter hos duos accipiendus eft, nempe aliquod accidcnsin ipfo corpore na- tu-.alicauras illas confequ^ns, Ktgcneratio,& tatctitus : hoc enim eft medium idoneumad to.quo ipfum fecet -,ita humana mens volens compofitum in priticipiaipfura conttttuetia telbluerc, egecaccidentibus euidentioribus', per qus hancrerolutionem petficiat . Hkc fi Dtmenfiratla ita fc habcnt, manifeftum eft, niethodum"*'^* >L fi proprie demonfttationis nomen fumcntes refolutiuam metho dum ab ea diftinguere ve llmtiS, n on alia eft methodus refoiutiuaa co- pofitis ad fimplicium inuentionem progre- diens , quam demonftratio abefFeau.Qitod autemahquidicunt, metbodum hanc refo* iutiuarn cffe a notione fiuis , id fortaffe ia 25? artibui eoneedi poteft , vtmoxconfiderabi. A mus: at in fcienciis contemplatiuis nutla ra_ tioneadmittendum eft; quando enim inqui- unt, ex officiis, & opetauonibus finguloruni humanicorporis menibrorum oftendi,qu6tl necefTatium fuerit , hominem iis mcmbris pneditum cfTV, hxcnon efr merbodus refo- luriua, fed demonftraciua; eft enim potiffima demonihatio fadTa per caufam finaJem, de qua inlibro noftro , quem demedio demon- ftrationts foipfirmjs^copiose dilleruimus.ex- B truitur ailt talii demotiff ratio, quado coono- fctmus, tum illum iffechim elfe, tumata- li effectrice eaufa fuiffe ptoductum, vttalia membra homini anatura datacrfic, & qtiar- rimus,cur illud erficiens cfTectuni illom pro- duxerit; fic enim finalem caufam quarm musinjis, qua" noscognofcere foliim, nort producere pofTumus ; fic autem hominem inmembia non refoluimus,necinueniievo, hcobi Zabarellae Patauini 2 ogrdlu non m 0( f^ dem dicendum ell, fed ctiam fi conceda™! eamcffemecbcdum, eft p-»tius afuJ.S bus ad tnfenora , quam e conrran6 5 L 0 7 l " mm pnus i mentc noftra c«:-rtofcit ur , e ft , c " *V>, gis vntuci &le, a quu a j mtnii.i vniueriajfc .■«imfacitjprimoiritur.Wo .u^ti c or n ' * ! " nsin Sociateccntfoiur, dcn,- v, poftrt ammalis, tanuem homicii } h lcI pS^l procelfusneque eft fyllogiflicas , neqjabh? rerionbus ad fupertota, iid ct-Jl qmdaini contemplatione vniucrfiilium tranfien^fu penonbus ad inferiura, S-d qnsnam eifiu lus refolutionis, qualem ifti fir.guuc, vtil lt j*i an ex i nferioribus n u mem m fup eri ortirri ifi uenire,vcaliqui dicunc?at veid mirabiti df -«"""■■ "->•■" "."" ^— uenire, vtanqui tlfcunr ?a t vei 6 mirabiie rii. liraiusquonllafmt.fcd quumea pnus co- C Au hoc cft, quod equidemttllieere neoLl* gnofcamusiratronem fingulorum qu^iimus, ab inferioribus namque ad fiiperio.a afc Pn * caiuqueex.operaticnibus Stmuueribusfin. gulorum adducimus tanquam ex caufa finai ll. Qr>6d fi aliquod auimal nobis antea inco- gnitum offeratur, in quo an infit membrum aliquod,vtpulmo,ignoremus,ti!uditiieex o. peratione.vcluti exipfa refpirattoncmuenia- mus,ab effeftu argumentari dicimui jnoam pliiisa caufa fifialt: quia membrumiilud i dendoadvmtatem potius, quain ad nurne rum ducimur; f.mpe r enim mulram Vrill ^ coltigimus, &tandtmadf l imm i ::genusper uemmusjquod e.-; necefTTratevnum tffom inainfeiiora compleaens. Qui veronicclro* dumhanc advenandim deiinitionem vttlem elTe dicunt.rsftiiisrcntiunc: imareciiffirni, fi eius illatianis,ac venatiotns modu m decla- vrrVfT. '"■ 1L ' l - l »^i4c venacioiiis moduni dec i. gnoramus, &an fii .quznmus; eft .gitat de- Drallent: nam i particularibus ad vniuerflfi monftratio ab effectu , & methodu» refolu- tma.cuiusfcopusefi inuemre.&cognofccre aiiquarn rem effe.qus i^norabatur : atquatt- do pulmonem jncife cognofcimus, & ipfttm ex refpiratione demonftramus , noneftde- monftratio inuetiouis , fed demonftratio pet caufam finalem , & tnethrodss cemoniiVa. tiua . Methodi autem refolutiua; nuncdtcia- ratj fcopus quod no fftcognofcere numerum partium conflrtuentium , vt aiiqui dieunt, E fed foluin cognijfcere quod /int, tum raani- fcftum efl csiis, quajfuperitii aduerfus me- th-odum diuifiuam dixinius,rum etia;» exiis, qua; raos de hac methodo didturi fumm^na- € j nf» uti 4 - n i f efti u s fi e t. A 1 1 c ra t;u o q u e r e foi u t i . j n I s (p c- fttnndta,- a.es, qutetftab inftiionhusad liiperiorain w*". eademcategona, mihi videtui ndnpjeneati aliis fti.ffc inttllefta , fiquidem qtiatoam in i- pfiillatio fiat, riondcclararuntrimofecundfi eorum ftntentiam nulla ilIat»o fieri videtur; F merts enim noftra.qu^pitibtli.s dicitur, pri- mo loco indiHidua, qui' BBi afenfibui offe- runtur,inteIIigit:deindee>rttrnolumii>ead. iuta nacuram vniuerfalem in iftis inruetnr. i. bi aurem duo piocellus cooffderarj pofliint; vnuseft, quandomemab irdiuiduorum ?& vrnuerfalium intelleftione craiifi';alci, qnM'. do plura vniuetfaha ordine quoda:ii cl.u- templatur; prior/ quidem pro t rr-ifus nul- Jam fllatiQnem babit : quiamensjiorj dicitj cilSjcrates, exgo efiiioino:fed ordinem po- _ r ...-. lt ,,.o ,.u .t.jucriaui progreliio fat s non vtipfa vniuerfalij genera, vel fpecies cognofcantur, Ted potiiis vtali- quid inelle alicui vniuc:f2(i coliigatui , eo quodiJiudidera omnibus pa: ticuJatibus in- eft; vt iiomnemhoniineit] bipedem efleo- ftfiidamas , propteiea qubd fiuguli homi- mt bipedeselfe infpiciuntur; ha-c r^iturre^ folutio nti ahud eft,quam induftio,quam A.i««,,j riifot.mfecundo hb. Pofttr. Analyt. compo. fitmncm vocat; quia afcendendo multa co- "f'1*™. ponimtiSj&invnum colli^imus ; Je hacnoa. inftriiis loqirtmut; nunc pauca hxc corrrrai aliorum fcncentiau! de mcthodorcfolittiti»! diccre voluirpits, vt lauo modohicmtiho- dusintelti^ar. Caput XVIl.ittquo ojicnditttr ; duAS me~ thodoi a.d res omnes cogn ofcen- t dasfti 'ficere. . QVod autem ad rcsontnes cognofceci-- dasdua; methodi fjfficlant, demtm- itiaciua & refolutiua, facileoftendi potcft:: r.Jm omne, quod coguofcenduni proponi- tiir , aut eft fubfbnriaTauc accidens: ftibftan. tsa cjiiidemtuncplcnecognofcitnr, qu-snd»' p e i fecf a ipiliis ti e fin i ti u Iia b e t u r ; hzc fi no. ta /ff ? ntiifa eget methodo vc inueftigecui ; ir veroignota j peialrquammethodum venan- da eft;per demonftrationE ni quidenrvenad eaiunon poilumus, vtait Ariftotties in con- teacu i6$ icxtu dcMethodis, Lib.IIL 265 .1 fecundilibri Pofteriorum Analyti- A ficus progrefius vela eaufaeic ad effeftum» i enim folo apiiori,&per caufam no ^a^poffunt, quoruro effentia pendet ab Y , e ^terna caufa , at effcotia lubftantixi ?t, ,-vrernacaurapendeti nulia isiiturcau- huff" f "datusper quam dcfimrio fubftitiar.fi igno fueriMcnioiiftrtripofTitjielinquiturjeam " n poffenKi a rebus poftertonbus, &ab ef- ftftu alKiuonutiore cedatart, qu* eft me- L„ d0S rtfo[utiiJa.Accidensautemaiiudpr-o i ' mn eft,*li"d commiine: eomune quidem B pra^terdemonftratiuam, & refolutiuain ' fub fcientiam no ca dir, propiiu vero ftm pec vclab effeftu ad caufam; illa qutdem eft mc- thodus demonftrariua, harcaure retolutiua; afius proceffus, qui certam rei noririam pa. fiat, nondatur: nim fiab aliquo ad aiiqund progrediamur,isoccui!arprincipia,ex qusbus demonftrandum eft , ah i;not:s aiit progredi ndpoflimiu : idto neceflitatecoacti idfecfl- danam quandam viam confiigimus , cjtia: eft nicthodus re[bkitiua ad principioi um inue- tionemducens.vtex.eisinuenEis poftsaeffe C flui naturales demonftrernus.quare metbo- dusrefoluciuafccundanacft, & nimiftrade- nirjnfiistiu^quamfementiim ani[ ,i ^rifto. telcm legerepoffumusin protEmio primi li- briThyficoruniifmipfo enim eius libninitio metbodumferuandam proponit demonftra- tiuam , qua prrcipue vti vmt, dicens rcsua- turales ex principiorum fuomm cognrtio- necffe cognofcendas ^ deinde videnf, non efft iiuhis nota illa prineipia,rubiui!£ir vten. dum efle aha fccunja la merhodo^a notio ribus nubis , 3J principia notioia natura, qua- efl methodus iefolumia ; ad quam cer- tenou cmtagi&t, fi pnndpia ternm natu. ralium fiatim nobis nota oecurriflVnt. Exhis eol!igerepofTur*is,h'nem mechodi demon- ltratnia; elle pcrfcctim fcientiam.qua; eftrci coijnitio perfuameaufam. mecijodi aurem F;»it mttbo-tefoliimix hnem effe inutncionem potnks, ,Aicu demotiftrationem inuen. tionis . Theiiiifl.uAdc eadeir. locmtns in cal cs jpnmicontexttis libru , Poflerior. dicit/i. g»3 poftenoia tffcqiiidcm rjrincipia inuen- tioms , qucm pe.r ta caufas inueiiiamus , tai. nien non fffe veras caulas rei, quardemon- llratur. Idem in contextu 9;. primi hbri Poi. poftea exemplo hanc refXtionTm'^ r: ran», facitdemonftrationem ab tfleftu quam dicitinueniri caufam ignotam define vtriufqLiemetbodt in prxfentia f u ffi C ciant: nam in hbro fequente declarantes tr clationem Ariflotelis de methodis fuh s \ s eodem loquemur - r nuncad colhgcnclashit tum methodorum definitiones latisfiiue QU2Z modo Hivi miK ti:i pelni-wl..^ i ?*» fitik J» «iS Uu*. Titmif monftratiua , in qua declaranda prsccim t vetlatur Ariftotele* in Pofteriorib{is Anao? ticis, ab ipfo ctiam ibiderr. dcrinitur: propofita in pritiiistaii demonftratiomsd^ finittone pcrcaufam finakm tra,iin,deaion ilratioeft fyllogifmus fcienciam paricns, ei ea inueftigat mareriamdemonftrationis ftj, licet pnncipiorum conditiones, quibus' n~ uentis hsc affignari poteft pcifeCta, 6com- nibus numerisabfoluta definirio , Methodu» demonftratiua eft fylloniimuv fcientiampj riens ex prnpofitionibus nectfuiiis, medio?***» «rcntibusuotioribus.&caulisconclullonis- ** qua? quidtm definitio obfcuia clTtnoj J tcftus , qui roft;tiorci Analycicos Ariliocel hs incellexerjnt : ideo ipiiiis^declirtttjone ir~ pratfentia fuperredebimus :pr*rertimquuiu. in alui libris logicis , quos de rebus ad de. monftrarionem actinemibus confcnpfiuius" Dhas priucipioium conditiones faris abunde declarauerimtts , Methodus autem refoluti- ua eft fyllogifirtus ex propofitiombus necell fariis conftans, qtiia rebtis poftcnonbui,» »«• effeflis notioribus ad priorutn & raufarum inuentionem ducit; ciretquidemdeclaran- dum, quomodo hxc methodus expropofrL tionibus neceflafiis conftet, fed tum hacdr re , tum de aiiis multis ad hac inethoduni at. tinentibusfatis fuper% diiium efl a nobisift i libro noftco de fpeciebus demoiiftrationis, necnon in iibro de propofitionibus neceffa. riis : ideo inde omnia petenda funt ; nunr an ha: dua; methodi aliquam diuifioneuj re. cipiant, conflderenju^. Caput XI X. de Jpcciefas metbodi refefa. tiu£>6" tttrum Htffetentm. NA x v r k vtriiifnuemethodi deciarata r confiderandum manet, an ha? in fpe. cies diuidantur; fed mcthodus quidcm de- monftratiua, quum fit foia illa demomlt.u tio,qua;potiflim3dicjtur,nulIam dinilioncm. id«n'ttit,nifi forte illam,quK exdtuifione ge- ii eti} . A ■ iiytie. tiicit rtfoiuere conduflo- ^iiu piincipia , eft concluiione vera pr opourafn ucn|fe principta , exquibus coL F*ff«*.v : ^uare (weai refoiution» in inuen- V ll " n ; conft.tmt. Euftra-urvquQqne, in foa pr^iitioue ia f-ciinduii^ettidja&deiiiou^ r.erumcaufarum deriuatu,-. ba:caur*ad t': : r- feutem coiiderationem parum Dernnerevk detucfedcleea didum anobis e"fiin libro de ; medio dcmonlUationis . Methodus autem refoJutiua in duas fpecies diuiditur eiSc.ici- tate interfe piurimuin difcrepates ; alrcra eft dejjaonftratife ab cffcchi,.quz ia uii mtinerti fu*- t69 dc Methodis , Lib. 111- 270 .ftefficarifTima.&eavtiniuradeo. A ignoturafecfidi.il. natmai.hid dicitur, 4 uoi fun«ione c ' .V ^r-.,,^ & a btcondita funt, in f ulS fingulafib.sfenr.lc 110 eft,ideo egeta. llomedionotiore, perquod demonftr-tuii Scquuipftini proprio lumine no cogno.caf, pei'a!t-riuslumeiiinotefcir,velutiprima m> -eria.qiia.quurenfum penitus lateat, perfe iiunqua cognofceretur,nifipcr generationc notiricareturiita hrt propofitio,iriang.il'ii-i habettresangulos duobus rcftis _equal_s,dl citurignoralecurdum natura: quiacius pne ^mone; alce.a efi indu.tio.qu* eft mul il=ot refoluto , & ad eorum tantummo ETSwentione* vfitata, qu* non ptomu i- « fu.it Steui egSt de.larationc. v*iramqi &r.efolutu.ametnodurn,&lvb.«. flionenunqua cognoiceremus treiiliosan- gulos effe duobus rccjtis afquales,fed ratto i d nobis deruonftrat-, itaq; notumfecudiim na_ turamidem fignificat ac per fe notu. ignotu autefecudiini natuiam illud eft, quod perfe jonotfi dicitur, & cognofcitttr per iliuci.que- admodum declarat Auerr. in iy. &. -d«atot1t tnftiumentum co- c in 1. Piior.cap.de Petit.pnncipij. His igitur 11 r cr. ia,Ar'ftotel-smuIti- inlo- difftrentiis inu.cemdiffidet induflio ,& de- S r ' j mcaiceretundilibriPtior. Ana- nioni-ratioab effeau: vtraq; cmm eftmecho rf ti - io rjnite de irduaione, in c6textu 134- ehis rerolutiua a rebiw poftenonbos ad prm. ^eriof um,& in vltimo cap.te fecun cipta progrediertsifed duo pnncipioru gene. l "* hiUnifflt-ninibusloci^afleritAriftoteles.^- nota funt:ideonuilo egent inftruroeto logi- mium irinc-pia cor.fiimeniur. Eft autrm induaio nisenim riL ftra cogmtio Afenfu originedu- □ raci-iiusaptiftenotibusad priora;quiavni citjnec poteftaliquid anobis mente cogno- uet^lcfltnatuiapriuspafticularibus, 6tha- D fci, quin pnus fenfu cognitum fueric: pto- bcnattorem caufa;; ideo a parncularibus ad inde induaione omnia eiurmodi prmcipia nobjs innotcfcunt, nec propterea demon- ftrarijfeu probari dicuntur; eanamquepro- prie dicunmr probaii, quse demonftrantnr peraliud: induaio autem non probatrem peraltam rem, fed modo quodam eam per ie ipfam dcclarat;vniuerfale enim a fingulati js-Virnylfc i reipfanon diftinguitur, fed ratione folumi&^*^»^» ,,,» quia resnotioref. vtfingularis,quam vtvni- tU^mguintt r- I _ j-'jl k fl ( 1 n A a r- « * ■ ■ — 1 p 1- fin mi I 1 JP#_ tietrationcni t»ujj,- - r -.. vniuetrale ptogredi , efta potienoiibus ad piiora procedere, idqs dicitchre ArtLtotcIes in capite de Induciione in fecundo libro ^■'T^PriorurriAnalyticorum. Eftautem interhas £3Sar_.duas refolutionea magnum difrrimeniquia "indufiione non inueniuntur nifiillaprinci- pia. quz fuiit notafecundum naturam,& ie. ■ obatione: atdcmonftratio i ui eoent compioojnu.iti «1 ut.,»!,»»,»,» . *t»«- . — ;"~>"P"T-""-' -« — >•• •-- • knoeftnuilto efficacior, per eam emm illa E uerfalts: quoniam fenfilis dicitur vt finguia. n priucipiainueniuntiit, quae lecu.idu.rn natu i_.ti funtignota, ad quorum inuentionein- dl ftio tftpiorfus iuutiiif; ha.c autem diffe- rftiaclaracrir.fi unelligatur quidnam fit no- Kiii™ ^tum.velignocum fccundum naturam.de hac A*quidem re fuperiiis aiiqua diximus, aiiqua **- etiani bicMict.idafuntinoti:rn fecundiim na turam:iiud dicitur,quoifeiiiileeft. eiufmo- dtautem funtnon ca fohim, qua? fingulatia ris,fionvtvniuetfalis: ideoinduaio eft pro- ceffius ab eodcm ad idemiabeodem ea ratio ne, quaeuidentiuseft. ad idem cognofcen- dum earatione.quaobfcurius eftatq; laten. tius; propterea non mocib piineipia rei, fed etiam principiafcietiar.feu principiacogno- fcendi, quse dicutur lndemonftrabilia, indu- ftione cognolcuntui , vtvidcic poOumus a_ pud Ariftotelem in contextu vndecimo pti. uiautem .uncnunca ioiuhi, ij.ruiigum» ^ii" ... ■- r - funt.fcd eanuoqivnii'e.falia,quoiumfingu- ,F «nfib. Pbyf.corum,&in omnibus amea me . >■ — -■-■] — -^j) . 1 o laria Ptnfu pereipi poflunt ; hominemtnim tem feiifiltm eife dicimus, nun qucd homi- nemvniuerf-Iem ftnfus cogn"feat,fed quia finguliindiuidui hommes feufilesfunt: pro- pttrea haecpropofitio, horno efi bipes, didl- turnora fecundum naturam, quia quocunq; indiuidun homine oblato ftdtim cognofcit fenfus £u cirebiped-m.hic auteiurc vocan- tur nota recnndum natura:quiapropnolu- minecognoftutur, neqj eget alia tenortore, pec qua mediam dcmonftictur, Contta vetb moratis locis: prxripueverbin vkimo capL tefecundi libri Pofteriorum Analyticoium. Alia vtrd prkieipia func naturalitcrignota, • qtiia infenfilia, ideo ad ecrum inuentionem induaionihilpenitusefficacitatishab.t.fed egent demonftratione lfigno,qua per tffe- aum notiorem inueniantur.ac notif.ce.nur, quum ipfaperfe ncqueant innotefecre, vt prima.natei ia, qua. eft principium tuethodi demouitratm^, peream eriim taaqutm pti cauram demouftrat Anftot. plurcs ewtwl »7t IacobiZabarelte Patauini 27 lutunkt.TtwprimolibroOeoriuflcinteii. A in cap.8. lih. ?.De moribus, qua-tdo dir- c tugencratioms polGbiluatem.&eiufdem at- nem inaftionibut efli princrplu fi-ut ,„ termtatejfedquiamaterianaturaliterigno- thematicis fuppofitioncj-.Exaltcra ve,£ *~ ta proponcbatur, nonpotuts Ariiloteles ea «prineipio ad aJiquid demonftrandumvri, nifi priiis ex effe£tu notiore ipfam demon- firafiet: ita ptimus mo.ora.ternusef_ caufa, per quam seternus mot-is demonftr-tur ia o£tauo Iibr . Phyfieorum , fed qu.anarurali- tcr ignotusipfc pritnus motor nobis offere- batur,prius iprum inuenit Ariftoteles per B demQ-nftrarioneiTiab cffecUi.Principiaigitur wietbodi deinonftratiuse refblutiua mrtho- do inueniuatur, aJia quidem folainduftio- ne,.aiia verddemonftra.-ioneafigno . Hanc differentiam eriam jn illa definitione, quar fcienri-eprincipifi eftjnor.irepoflumus ; eius enim partesalia: ibla indufiione cognoftun. tur,atia_ vcib, qua. non po.lunrnifipcraiiud "oti fieri, tgent demonftratione ab efte. ciu, «uod figmficasit Ariftoteles in contejj- tu 11. libr, i. £>? anima,dicens atcidentia plu- rimum conferread cognofcendas fubftan. tiarum definittones. Sed de definirionibus omnibus quomrjdo per methodos innote- fcant, fle ad eat methodi dingantur , docuit egregie Ar.iitotcles in Podetioribus Analy_ ticis, idque nos in kbro fequente declara- re ft3tuimus- teridetur effe methodus rciblut.ua : quot afineprocedilurad inuenieuda principij ad ipfius generationem , aeproductionem i_. 0 nea:ergo eftproce(Iusarinepotiiis?tab eff. Ctu,qvracauCi,& ad puncipia quatenuspru, cipiaiunt.ej; quibus prodncarur, nn n q u » e nushabentlocumcffecius. quare eftjiietho" dusrefolu.iuaab effeftuad eaufas. P ro huj„" dubirfoluaone ft.ertdmi. eft,quod quand.!* de niethodis loquimur , ftientias tonttm Vl"'* platiuas refpKj.nm, quarum !mis eft frire "■  O tlone finis, & ipfanon per fc qusfita,fc(! prc». prei operationem. Quoniam igitur metho. di funt inftrumenta acquirendi ccrtatn fcr. cntiani:ideo huiufmodi difciplinis propnfe non coispetunt, aptari tamen ilhs aitqu» modo poffunt per fimilitudinem pro rubic- ci* materia?conditione, quemadmodum e- tiam fcicntia; nomen impropriS acce^r"!n ipfis quandoquetribuiturinam, vt aitAJeL xander in principio commetariarum fuorum E inprimumlibrum Priorum Analvticoru ,lo- gicaphilofophiaeinftrumetum eft,ck ptoptei- eam rradita, no propter alias difciplmai ■ at- tamen poftquam fcrjptaftiit, inueia eftahis- quoque difciplinis predeffe pofte ; idco alia non prohibentur logica vti eo modo , quo. poflunt. Oicimusitaque,indi%piir.isvte-J3«Ji»* tibus ordinc refolctiuo nullan, uari demon.j£5 itrationem nequt 9 caufa, neque ab eSfedu ■ nam vrraque fcientiam parit immutabilera fi fitiali ad cfltaum : .. liflimam dcmonftrationem fieri- poffe do- cuit Ariilot.inhb.i.Pofterior.Analytic.vide. Uir e tiam huic fenuntia; faucre Ariftot . ipfc quum propne loqucndo non fint demcn- ftrationes, inillistamcn facultatibuslocum tabent demonftrationum , fiquidem eJfica- cioresdemonffrationes ibi non dantur- noa eli igitur mirum, filiuiufmodifyllogifmia- Iiquando & demonftraticnis potiilim* & demonftrationis a fi^no condmoncs ptcefe terunt , quum folum finiilitudine,dr ptopot- tione quadam , non fimpliciter dicantur de- monflraaooes j idque caufa fuit prarfenti» dubi- deMethocfts, Lib. III. ■274 175 « MMfa i ine arrisad A mediajcerte hoc pcitcriujlonge pratcipuum *rf«t«foms : n» m proecltus a n « »™ »° _ , rcm P diorumeoiinitionem propter C ° ' pattfliM. p.rrim de. P «nfio abclfeftumeutra .amen propnr, ^flam S demonftrati.Pim, qua» qu.- ■7 * uem mtl u.intelhgemus.fihanc demon- dem remmt s philofophi naturahs £3 StS « Snah rafta contu, pftrum difcr.men cxmfiderajsm- tBfaib-m»*' „.„„(« nutiitioiiem tanquam co- ^» tuI fXm "nTm & hec omniaYunc ffm CT5*- fi ^ coftriccm ahmeuti ; nequein noflro K- C»" retoftitutan. &cerc vtanimaiia nu. K U non „«ri«eitur,& « v.m eoftru «m hab«nt,vel non habeant:ergo fi per nu. "iHonem denionftremus, anima havmiha- hYre coftr.cem alimenti , erit pottffimade- monffiatio pcr caufam finalem fafta , & pro- JS££, cVunt Smplicimneceto* qum fmc.fi renecenltas.neft, non ex noftratan. rimconfliiutioBe.ideooutntiovtcaufttin- tum fumirur, uon vt cffeaus:quranos effice- reipfam non poffiimus-ideo propoffio cffe- Ai noto, ipfa vi coftrice a natura ammalibus tradita , demoftftratio llla non habet pro fine inuentionem facuhatis coftricis ; h*e emm iamcoanitaproponiturjnequeadeiuserre- aonem ,fiuead effeftionem numtionis div rieiturcognitioilla, quam p^reamdemon- ilrafionem quserimusj quandoquidem ha?c facere nos minime poffumus,fed adfolam facultatis coftricis cognitione perfuam clu- _ f-m w — . - — . ;1 >1 1 1. nM. a wri a^I ilP. eft : nam remrdiorum cognitionem propter effcftionem fanitamqua-rimus , hauc igitur efft ftionem ab irtitio concipientcs,ad remc- dia cognofeenda progredimur potms vt ab» effeftu , quani vt a caufa , Quod fi medicar» artem folum vt tos>nofcentem , non vt ops- rantem rpeftemusffortaffe famuslocum h*» betcaufefinaUs.perquamcognofcimusilIa remedia,attamen quum totailia cognitio a4 B operationem Jirigatur , fcnitas videtarno» vt caufa.fed vt effeftus confidcrari,& proarSE fus ille potiis dicenduseft methodus refe- Iutiua r quimdem0nftratiua;addequodde- monfliatiopercaufamfinalemfaa-anonde- monftrat ex fine caufam effeftiicem,red ette- ftumacaufa effeftrice produftum.vt aJib» Cdeclarabjmus.quarenonvide^^ fus pofle vocan demonftratioacauis nnaii, fed pacms ab e&ftu . Praeterea ordo refolu- «f tiuus ideo appellatur refolutiuus : quiaett a pofteriori ad prius : ergo fiquamethoduseuj eoconiunfta eft^a eftrefolutiua,prointie 10- effeftu , non a cauft : nam omni^ cftufa qul- tenus caufa eft, pnoreftcffeftu; hnisigiruf quatenus eft caufa finalis , non eft pofteno! iis , oux font ante finem , fed pnor. Solemu» r> etiam dicere.inartemedica remediamuenu ri ex pra;cognitione fanitatis &moibi; vtt^ murigitur nominemucntionisj&fatemurri- Jam efle demonftrarionem, qust eftmetho- dus refolutiua : rram methodum demonttra- tiuam non admodum folemus demonftra- tionem innentionisnominarejetemm lnue^ tionis nomen folam refpicit cogmttonem aw fit methodus autem demonftratiuaconnlttr in declarationc quamobrem fit ; illa igituf iciscoen tioneper uam cau- 1» atujniiu^ h-™ ■ quare noneftaliamethodus, E methodus ad rerolutiuam potius^ quamad ,™ , . • „ ^.«onftrat.iiam vidctur effe reaieenda. aq fem finalem . q«am -derrionftraEiiia.Atquando m arteme dica demonftramus, fitalem febrem cinare, tt fanitatemrecupcrarevelimus, talibusre- mediisvtenduinefl-,6eita exfebreremedia coliigimus, 110« pioponiturnobis fanitasvt esiftens/cd potitis vtnon exiftens,& vtano. bis recuperanda, & efficienda .quare potini YtefTeftus, quamvtcsufanobii ptoponitut; qvnjm enim duc ibi confidcranda fint,cogni- tio remciiiorum tx illius finis prKCogjiitio- RCi deinde iiliusfinis produftio per lilare- mcuiouus au ii.iuiu...™. | t . demonftrat.uam videtur effe tixU U ^ Anftotelem autem m libr. 7 . de Moribus oi- ^^J^ cetemfinem eiTeprincipium, d.cimusjpSum intelligerepiincipium cognmonts, no pnn- priruipitmr cipium rei i vel fi admirtamus etiam pnncr- „, pium rei figniricari, idnon proprie dicttur, Ted folum per qaandam fimihtudinem : namr ille proceffiis fpeciem quandam habet me- thodtdemonftratiua3,redmultoi3menf magis rcfol uriuz,vt di- ftum eft . U E T H 0 P l & T l I D £ 275 PritYspiitto rtctntis iaq zabarellae; PATAVINL 2) £ E T H O Dl S Ltber QnartiM. Caput 1. xlioYumfentcntu de confiito AriSlotelts in PoHenoriius Analjtscis. Os t i aqv a n ratione duce demetitodii,earum;}; nume- ro, ac difierenriis verbafeci- mus,no erit ab re,fi eajp we- thodorum traditione, quam -^rj Arift.inPofteriorib. Analyri- cis confcri pfi t,ali quantu m pro o ccafion e d e. jelarauerimus; quumenim nulJu aliud ibi co- jilium eiHsfniiTearbitrefnurjquain demecho disagere,idque optime,& artificiofiifime i- pfum pnftitiiTe non dubicemus, noftram de methodis fenrenria tcftimoniorantiviii mi rifice comptobatam iri fperamus; prafterea vero in conCderSdaAriftot.de merhodis tra- Gatione occafio nobis dabitur deftngularttm mcthodorum vtilitate,ac fine multadkendi, quas niaxime digna cogtiitu funt,ck in prexc- dentibus diftanon fuere: ea namq; facilioris dociring gratia adfeqtientem contempiatio- flemremjttenda effecenfftimus . Quoniam autem verum collatione faifi melmsconfpi- ci, firmiusq; eognofei folet, primo loco fen- tenttas aliorum de PoSerioiib.Analyticisrc- feremus, eorumq;errores detegemus : dein- de que_nam reuerafit in iislibris ititenrio A» riftot. aeclarabimus ,totumq; eiusaitifidum in tra£tatione de methodis explanabimus, Dua» circumferuntur hacdere interpretum opinionesjvna eft Latinorum omnium excc. pto Liiicoiuetife,& Grecorum prasterThemi ftium,quamhi*temporibus paucifequuturj altera,quam omnes fere poftetiotes tuerur, . &AuerroiacThcmittioattribuut.Latini di- cu:-,tintentionem Ariffot. in iislibris hancr- nsm efle.agere dc dsmonflrarione.&tn prt- mo lib.traftari de prineipiis eitis complexis, de propofitio>iibus,earumq; condirionibus; in fecundo atntm de principio fimplici.nera "e dcmediojac defacili eiiu inuentione. PL leriotes vero piitanrin priroo quidem hfaro agi dc demonfiriitione ; in tectmdo autem non ampliuijfed de definitionc tanquam de altero itiffiurr.ento feiendi t fcipia diftnifto i demoriftratione: proinde duo initrumenta in iis hbiis tratii; denionftrarionerr., quaac. ddemia,&deiimttor«em,qua lubftanci* co- A gnofcanttir; quibusatttem ars;ij meru j , quefefla nitatur,coniiderandurn eft. Capm 1 1. m qno pmris fecia argume*. ta exponuntur. LAtin-i & Or 3 cifententiam fuam Dr f. uant mulcis argu m ent 1Sj q uorum ,J™; pra.cipua tn mcdium nfleremus. fttmu quidem dxcunt , demoftrationem etTeinflm ft, «* mentumfcienditradjtuinpioptetvfum-om ii pterea emstraaationem has duas partes nn" ftulaffejvna, in quade eiur conit:ua; nr]e f °' mofieretialteram.mquamodusfaait'" itruendi traderetur; non enim fatis eft d oc , reexquibufnam propoiittonib. demonftrT tio extruendafit, fed modus quoq;deci afjlr r duseft,quoeiufmodipropo/Tri 0 nesfaciIein. uenire poffimus , quando demonftrareaJL quid volucnmus; tatisfuittraaatio Ariftar" deryllogifmoinprimolib. priorum Analirti" V - «> f "m; pniis emm egit deipi?us S enerati Q . ne,poifeadeiacili eiufdem genera"tione,vti- prettftatur in principio fecunds, acrert* feSioms eiufdem libn;facilis autem confltti. flio fyllogifmi eanfiftic tn facili inuentione 1 medij.tx quo propofitaconcitjfio per ncccf fariartt illationcm .olligatur . Quoniam ia. tur demonftrationis quoq; traaario talisef. redebuit,&Arift,in primo Pofter. libroprio- rem tanrumpartem profequtitus eft;esite- n=m ibt de gencratione &Cfmftrufiionede. moltratioms , Hti cotiditiones onines docuit illarum pjopofittonum , ex quib.demonftra- tio coitruenda cft : crgo fequtbatu-.vt deft. (Jil : eiufdem generatione loqueretur.quod quidem factt to fecundo libr. docens facileni lttuetionem medij ; hoc enim iT n e^emus fe- qmtur Arift. in tiaccacione de dernoniltatic- nemancum, icdiminuctim fuiffe. Secundo tl ^, argumento idem co^manc. meditim in de. „^1 E mclnftratlonep3! 5 pI ? (:ipt I ae^^ 5 &p r j 1 , c ^pem' , locum tenet:ctgo in librisDe demonftratic I n . e tuitomnmoagedum dcmedio; imopri-. cipuc demedio: eigo Anflot. vel demeditj '«git inpttmolib.vehnrectindo, non inpri- mo: quia in eo egit de propofitionibus, qu* luiu pttnoptaf oplexa.medium vero eft prin ctpium ffmpIex 3 q lt oJ n;m eft prnpofitio:er. g o in fecu n j 0 , q „ ai e & c D d tis iib e r t ft d c me. T**» ' Hio dt mc.it,auoiii«,Tcitio lcco ita aigunienj>««* 'tatur; deMethodis, Lib. IV. 2?S R Arifiot in fecundo Poftcr. A tione authoris m aTiquo bbro.fen deeiush- (gW5« rt " m l 5 fi rt itiofl e-at defiuitio duob. bn matcria coiitroue.famur.e duobus fonti- iib. age' c **-j" ,„.,., niinnuan i, 1 jr,W> ^111»« «r beat,indjganius.primumigiuirexiis,q.ucab Ariftot. inprimolibra Pofteriorumdicutiir, arsuraentum rumeiiituidcindeexiis,qua. in tionK-q" 3 ™ ' ' 0 ^ t " ui ; tu " r;1 ii »_», nunquam fe«undoj dcmum ratione cx natuia rci fum- a Qj»K to ar f" n erio| .jb Analyt.de defimtione B pu demonftrabimus, quid in his hbris Artit. ' Mffl refeiatad detnonftratio- agere dcbuerit. In prtmis quando aduerrartj m mt ? T L q ""„„ m ,,p m derimtione autelTe dscunt, Anftotelem in fecfido libro agere de medio ttemonfiraiioms, & ipfum mediu elTc definitionem , petendum eit ab eis,an intel- ligant mediutn ibt traftsii vt patiens fcientii piopter quid tft,an vt pariens fcietiam quid eft;ipfeenim in prindpio fecundi iibri aflerit abeodemniedto vtramq.nobis prxbetico- gnitiorjem,vt per cerras inierpofitionem co- C gnofcimus, &curLunar infit eclipfis, & quid iitjplaecliptis.quam fentetiam pofteafufius deciarat in eodenilibroicontextuj&wrque ■_d47.Si ditant , medium trtttari vt pariens fcrciuia-mquideft,feeruitnrtra&ati medium. prout eft dcfinitio, quod ipfi negant; dicunt cnim,definitionem potius tractari vt mediu, qulm mediumvt definitionem;quum enittl nojninatio ilimenda irt amodo eonfideradi, fcqueretui, traitationemnon de medio, fed ffiicitcnimomnem def.n.t.one autelTe I^onft.atiouis prmc.p.um,.Utco B duft». t m autdeoionlrrattoncm pofitwae dfffc, f e ,.t. n:eri»ononv iJ -t lefiotttonem l_l»ll- Lialiauo modo cor.fiderare mh cum rela. tLc addemor.lr-tione, acjnopterdeino- flritionerii.proinde tota vttiu% hbrlttacta- rioeSdedcmonftratione: quu ommspto- D tKdBmoHftationet,aaaorTUt:tgitMq#an- do in fccuodo iibro agit Aiifto. uedcBnitto- -p eamconfrderttpiautad demonftrattone JirigituntruoprouteftmediumipioptCfea «dfmusAtiftjulem inrccundolibro de de- finitione loqueatero, f;'mper demonfiratio- BjsmenHoticfacere.quia cmniatraSat pro. pterderaeiiftrttioneabQ^ibtttra aigumen- tum addcre 1 olumus.quo vtitttt contra Ale- xandniin Eufiratiusin piincipio libri fecuri. xand.uinEuifratitiSin pnnerpio nori lecun. ic^ucrtru,, 7 ->-;- di Pofteri oTum-, dicebatentm Alexander,tl- D de definitione appellandam eiiei conlequeti 1 r„,.-.^„ m l,Kr„rr. f iedefir,itione efie ad- tia vero daraeftt quoniam trsdcre eognitto- eilt'UCMV>MHI) ^ , . — - ]pm k-cudumlibrurndedefinitione efie ad- uerfus quam fcntetiam huc in modtitn ab in- fcriptio.iearguinentatur Euftratius; libriiifi i rcconiideuu infcnbutur tefoiutorij, qurt fiintdcdcmonftrat.oi)e,qu2eeSrefo]utlOiat fi fecundum librum de definitione cfle dica- ntuijilli ea infcrtptio non aptabitur: quia de- finitio n6 poteft vocati refolutio, fed potius illeliber defintuuus.quKnn refoluriuus appel kntius ertt. attamen Artfloteles vtrumqivo- E £atiitreR.iutOiium: ergo fecundus quoej; efi de demonfttatione.non de definttionejnon poteftatjtem a,iat;itione diei de demonftra- , tioite, niftquiaeft de medio demonftrttio- ais, ficdedtfinitione quarenus eft mcuium: igtur non cftde definitione, fed dc medio. Aiiaque-q-, argtimenta addueere poiremus, qui c6fulrcromitttn>us: quia ex ho. um, quae Ktuiiiiius.loiutione, omnium alioruni f lu. tto faciJe Jefumctur. videnrur autem argu. t ioentaornnia ad iccundum librum ditigi,fi- quidtm de primo nuilafuitapud alios alter- tiLio^irer etiam quid inprimolibro agatur, tionomn.no inttlkxennt. « Cjpittlll prima dicl.i fetitcnm impugnatio, SEmtiyjtiam hancfaiTam efTe,& ab ^.iilotele aiienam poiTumus dupliti ta. twne demonll;a;c; ciuantio enin» de iaten- tia vero claraeftt quoniam trsdere eognitio- nem quid cft, cft propriumdefinitionis offi- cium, igtturtraciarivtfaciens cognitioneni ejuideft^nilahud fignificat quam traaarivt definitionem, Siverb dicatjtraAari medium in fecudo libro.vt pariens rcientiam proptet quid eft.contraita argumentor: de medio A_ riftot.hac ratione in primo libro fatis ftipetqj bcutus eftjVt nihil amplliisde eodicendum maneat:ergo fuperuacuum eftde eodem ea. dtm rationernfccundo libro traftare;ante- cedetis ita probatur; ibi agttar dcmedto vr pariente fcicntiam propter qutd eft, vbl dc- claranturcondttionesomnesqii 1 in.pfoad talcm fcientiatn pancnda requn untur:at hat omnei in piimoltbro dcelaTatur:eigo :_n pri- mo agitut de medio vt pariente rcientia pro- pterouid cftiOiaiortm propofitione nemo fan^iiietis negaret minorprobatur, tres _c6- rwwm(SL dtttouesin medio requ.runnir vt talem f.tc- ^ „ riampracftct; prima vt fit notius: fecundavt i[(B ; „ fitcau r a illius rei, quam qu*nmusj tertiavt tlemt / eaura prima,ideft proximaj&*quata,cer- tnmeft nullam aliam condidonem poflula- rkouiafi**tresadfinl, fetentiam peifeaam acquinmus propter quid res fit.vtcuiifide- ran t.bus ma-ifelturo eft, & vt Ardfoteles tc- ftaturin cotextu 9i.primilibril 5 ofteriorum, CT.indo dicit [fcirntix profirr 9 uui tfl fisftr fttmam raigfc»] nam cut dubium, fi medtum fic caura pto>;:uia rei quadsts , & ptajteie* [acobi Zabarellae Patauini emm notior.qubd fciemiam tradet prefhn- A pnus m demonftratione » rep . ff . tiiTimam , qua. dicitur proptcr qu,d eft? har condittonem dedaraffet ■ M 5 U - ,d utem omnes conditioncs tracfermir ab A- nifi in fecundo capirc o Ua '.e T td krt, diHone* pr.ncipiorum, tradit C or,d? t ^° n - Jnedy.per qtiMpoftu diftingait demo' f? ei «oaeproptei quidi demonWionToTJ Incontcxtuetiam 99 . declarans Arilr^^' 1, eam demqnftration.H. , qua. fi tp „ , remcram.in fingularinumero nomi n « c 01 medi^naminpnnc.pic.Ii.^^^; B SSS^,^ 1 ^"- finiens ipfum fcire Arifto.de. dixir f . rera °tum a tifto.ele diligenter inprimol.bro.vtvidere pofliiniusinrecundo capitc, & jn memorato «ntextu 9J.&aliii fequentibus: at refponde bur.taduerfarij.tra&ariquidemin primo li_ bro easconditionei.noii tamen vt conditio- nes medij, fed vt principiorum complexoru: cgo verb oftendo,.a_ _ra£tarivt condttiones finiens ipfum fcire Ariftotcles dixit £ fiireefi t«Mftmcogn»fieri,propterquimrtt ef}] nomi- tie autem caufe omnes iiuelligunt medium. quare.neadefini.ione exprimitur medium vtcaufa.propterquam res eft, id cftvt faoes fcientiam propterqtiid eft: deindcex ea de- finitionecotiigitprincipiorum conditiones, interquas nominauit duat illas prarcipua., principia eiTep.ima, feuimmediata, ScriTe -.4../?.. ; J -fl -__._ s-~ - -. • * cWid eft effe caufts immediatas rei, q US e C fte mmediata MtiS™?™"-*** demonftrirur; quas conditiones certum eft ^tV^^^JJl^^i^*^^. , ,„ lJua . oemonltratur; quas conditionei Ccrtum eft inedioprimum competere: deindepropofi. tionibus propter medium ; imb neinteliigi jguidem inpropofitionib. poflimt, nifiprius . mipfomedio mteJIigantur,ideo Ariftoteles f rocdiump.a.cipue refpexft; etenim nomen ££_._*, caufepotefti^multaV.Scare: quiaZ" ' pofitiones pofluntcITe eau.a; inferendi,pof- funteffeeauf-e cognofcendi; poflunt deniq; .ore extremo. quarc dubitare minim> A mus, Anftotelcm c«nditione S o mnt ^ termim inpnmolibro declaraftcquod TJ. 1 quoqjmanireftu eflepoteft, quoddeil.,, verbum.qmdem in fecundo J,bro fadt TttJ men eas cfti coditioncs in mcdio reou,I] ra mfician nemo poteft; qubd *nim p? in S complcxa debeant effe ■mmcd.ata, & S concedimusi-tnonneetiam medium deb« gimrfi ageredeprincipiisnon fui t a ?efc £ medio, debuit Anftot. non fokimde prind pi^fed et,i r eor f un , de medio eas cond bo" nes deelararerergo fi fecidus libcrde med^ eft,»bmim mfccundo Iibro doeet Arifl Z Aiam effe caufam immediaca. certc nuilibrt fccundus^turJibernon eft dicedus denS d.o,flconditiones, qu* i„ mediofunt p er l tus neeelTar,a_ ) in_fecundo hbro non deLriL eflecauf-reffendn qu6nam'ieiturmodo'in' n ■■^""■*'" E ' ,1, . , " unQ ° '«.ro non declari. tellcxitAnftot prfn^fS^nne ° ^10=^?^^/"^ q«od fcsomnibusIimu^potifTimum verb eflendif fioccerte omnesfatcntur; atqui caufs, q U j' busresfunt,non funtpropofttiones, fed funt resfimpIicesjVtDeut, co_lum,materia, for. ma,h« namq; res aliarum rerum caufa: funt, nomen igitur caufe non competit nifi me- diotertninojpropofirionrbus autem tribui- tur ratione medij : quoniam ex eo vtraque propof.tiocon8atur:ideo reftcaitin com- fnentario vndccimo eius libri Auerroes \j> rm tipiafuit caufie, qui* medium ef} cnufii maiaris txtremt] quod ipfe quoque Anftoteles ibl fi. Snificauitjdeclaransenim eam conditionem fiibiunxit lcaufics^uidemtj[feopartet, fuU tunc fcimui , yj)«!H cauj&m cogmfiimuf 1 (ineulan namque numero medium fit;nific_' U ir,& per wedium.quode&caufa.declaraoitprincipia «ffecaufas. In contextuaurem 9 f. djfcrimen flatuerevolesinterfcientiam propter qu d F H^l '"^ )o( 3" atut & fcientiam quod eftj « alteriu P . conditloiit fbSlttS!!. "^" ^ m 1 . ■ l L k_ | UU.U] & fcientiam quod e ft, e xalterius conditionis defefiu, eaSnominatin fingulari numero: quiain medio ipfas confidcrar: nam-in prin^ eipio ilJiuscapitis dicitfieri tuncfcientiam foIu-TT quod eft, f e d nonprppter quid eft, quado non-fumiturprima caufa. demde ad- di t [fcieniU enimpropter fuid efi.fit per prim*m c-*/-;m]perhanc autem conditionem ibi fe- paratdemonftrationempropterquidabjt!. ^.monftratione quod , cuius medinm eft cauC» icnaota, quodfaccrenonpoflct, mfi principia complexai medio diftmeucre vo Iuerunt,quc Ar.ft.in pofterior.busAnalytidt^ nunquad.ft.nx^mnsenim materia dem6 flra .oms, non .o.macofid.ratiir. matcri sm «wt. auteml.ueipfum mediuincfTedicamus.fiue ""«K. propofitiones.idem dieimu^ex medioenim con tatvtraq; propofftio.&prster medium^''"."' mhiihabctnifiterminosconclufionis difcru ***** menautem intermediB.fc propofitiones eft""' r T m Pf"« fwmam logi C am:qu,a mediura eft voxfimplcx.velfaltcm conceptum fiani. ncatfimpl,cem:pr,ncip,aveibfuntenuncia. tionM, vetu vc falfum fignificStesj q US qui . demforma mhbro delnterpretatione, &in • ptiorib.Anilyt.ci- confideratur, fed non " poftenoribus, vbifola marcria dcmonftrl. tiomt rcfpicitur;quofir,qucmadmod U mdu ximus.vtdeprincipiisIocjuensArift.deme- d,oloquat U r,&dcmedK. Joquens loqu.tut Iibns confund,t^t vidcre eft m 48. &4.0 c0 textibuspnmiJibii; quum enij prop4if- «oftendendum.priricipiademonftraijonj, 1S. neceflana, probat medmm efl: necef^ r(un.; idem legerepoffumuj in contn rj fi c e ,am m M-offindit pri.cipi* dcmm_ ftt it^ ' l f, - C ' 1 fe . &V ' ,,uerf3l, - ,: d ^"de id decli. rans.&cocludens ,n j ff.dicit medium tertio, &pi.mum medio per r e ineife,%nifican_ nil aliud efTV princp.a ponere perfe, q)1 5 m dj ce rcmedm termmuperfe cum moq! extrerno conucxum 2fl deMethodis, Lib. IIIL diutn.quireperipfrj non oftenditurnifi extremorum connexio,& : „ , ftiones complexas, quod eft,& propterquid eft; eftenim veluti mediator quidam intet duos, qui eos componir,arq;coniugir;qu6d fimedium alrerius extremi efTentia, &quid- ditate dedarec, id non pr;eftatquatenusme- dium , fed quatenuseftdeiimtio. officium e- nim definitionis, vt omnes norunt, eft decla- rarequid resfit, & qusftioin fimplici fatisfa- eete> quare dehmtio, vtcftde£nitto,non eft media interduo : qucmadmodum medium reipicit duo extrema,& qu^fhonibus tanttirri complexi» fatisfacere poteih defiuitionem i- .demed. de medio.vt nou de pnncipus. hacenim, firccVeconfidcrcntur, pugnantia ftint.quas ILulconfiftcre nequefit. Notaieetiam pof- fumus , Ariltotcletnii. ccntexttbus 75,74,75, BritnilibriDi prKtognitts loquentem,& di- rentem prinetpia efte prscognita, nomine princip'oiuin 11011 modo propofinones, fed etiam fubie&um campr t L liediffe, tamcn £ub: iectum uunefipnncipiumcomplexuiii; nou eft ieiturverurn , qudd itafeparauerit rraeta- tionem de priucipiis coniplexis itractatio- ne de fimplicibus , vtin priniolibro de com. p!exis,rantuni:in lecunuo de fimpjicibufr tan- tum agereconliituerit. ^ Cjput 1 V. eiafdem fententU imfu- gttAiio feLUuda.- P\0 s s v m vs etiam ilb fpectando, qu« infecundoitbr. Pofteriorum tradantur, ciui fenrcntii faHitattm oflcridere; Arillo- telesin primo cap.fecundi libtl Pofteiiorum Analyticn-uni dicljrar; quomodo vna,& ea^ dem lauf ,vnuni,&idem medium fati«faciit omnibns qurft;ombus,qua:de eadem re fie- nrioirjntjfiiieanfit, fije-quid fit.fiuean in. fti,lKie cur infit ; quo fit, vt omnis quxftio fit fsmsmedij qn|ftio,vtipre ibi colligir:pofiea dedcftaitioi.ietractatione aggreditur, in qua vfcj;ad contextum 47; eius Iibri veriatur. Vi- oeanTisiotur, attin i!la parte dtfinitionem ct>ri;idt!Ct quarenus cft mtuidm ; an pntiiiS mediuin quatenus tft dcfinitio. hocautcm hciledignofccmtis.jfi tntelligaratif,qui Jnam fitCrtpdium cofideiari vcintdium.&nicdium vtdtfifiit^o tem, &defitiitionem vt medium,- &definirionem vt dcfinitione ; officium defi- ■JtiOBij-tft fignifica: e quid eft , cfKcift autem nieuij-tlt aiteiijN in altero inbaerentiam de- «w*fe;mtdiBQieiHria cxtfemorum eftme- autern fumere vtmedium , eft eam confide- rare vt notificanrem propter quid inefthoc in illo : finuliterfunTeremedium vtmedium, eft ipfumconfidefare vtfaciens fcientia pro- pterqui J eft: at fumere ipfum vt deflnitione, eft ipfmn confideiarc vt declarans quid eft: quod fi /Vriftot.in primo cap.fecundi lib. Vo- fti.riorum dicit,qusftione quid tft efleqirs. D ftionemmedij, non proptereavuit medium s quatcnus eft mcditim,pra:berc cognitionerti' quid eft;de medio enim demonftrationis lo- quitur,&oftendere vuIt,quod v'num,&idem' medtum latgitur ccgnirionem propterquld, &qtiidi stnoneadem latione; ptscttat enim fcietiam piopter quid, quatenus eft medium demonfttationis, declarataute quid cft.qua-- tenus eft defifiitio ,vel pars defioitionis t non quatenuscft mediura, feupats dtmonftrai E tlonis «quandoqutdcm eadem ratio,vtin. qttit Anfloteles , alio modo dscitur denion- ftiatio , alio modo definitio , vt nos infrade-- clarabimus: igiturnonad modum confide- randi ipfummcdium , fedad medium , &ad rem ipfam funt 1 1 ferenda vcrba illa, & fenten' tta rVriftoteri^ridccn enim medium dat nobis' cognttiontm propter quid , & quid , aliatai men. & alia ratione. His omnibns declarati»,. quas ex ipforum vorabiilorum (Tgnilicationc F manifeflafunt, falfitas illiui ftntentije facilll- mc demoiiftia'iir.nam Aiiftot.poftquam dc-- clarauit, omnes qajefliones efle vnius medij; qi#:lliones ,-proponitin fineillius primi ca-- t pitis inueftigandtim, quomodo veniamns iti , cognitionem quid eft , an per demonftratio- nem,an ptr ahquam aliam viam,& in hac de- cifando veriarurvfq; ad 47; contextum. Vt^ igitur coneedamus, Ariftot. in totailla pirte" ageie de medio, hocenirn nos quoque affe- ueiaiViUSjtamen clarum eft, demedio iM ag.i' nqn p.t o u t vft m echfi , fcd p ro uc eft dctittitkr; ; 28? lacobi Zabarellae Patauini 2 « A nominauit qurefttonem quid eft * libris logici. doceat Ariftoteles raerhni" 1 *Iiqi_am , qua. ducat in cognjt loriCm quid eft,quando ignomut,ab% dubio I cam artem mancahi, atque imp'erfefi7~!°^ 1 " didit eorum quate fl A modo confiderandi traftatioui no- meii imponere eonuenit, Iiber ille dc defini- Eionc potius vocandu. eft, quam demedio : quia de medio agitur vt ducente ad cogm- tionem quid eft,proindequatenuseft defini- tio , non quatenus eft mediura . Prsterea tii- plicem efle definitionemdocet ibi Ariftote- fes: alia naruqi.eft principium deinonftratio- nis,alia eftdemoftrationi. conclufio, alia de- mum eft ipfamet demonfttatto p_ fitione dif ferensademonftratione:dicaiitigtu;raduer- larij, fi in eaparte de definitione agerttur quatenus eft medium , de quanam d ttitiitio- neageretur? certe refponder.' coguntur, de illa.quac efi principiu demonflrationis, idem enim eftprincipium dicere demonthationis, &medium dcmonfirartoni., nec aha t arione definitio principium demoLirationts efl;:di- citur, uifi quatenusefl ipiius medium; id ta- inen eft manifefle falfum, & Anftoteli aduer- iatur,qui in illa parte ia context.41. aftem.fe C fiim : quod abfutdum aufusVa conlteriA! quod qaidem abfiirdum ftneentk». fequitur, qui dicunt Anftot.in r ecun doPoitenorum ij oro non agere de definiK ne nifi prout eft medinm uemonftrat'nn °" nam meditim quatenuseft mediutn 11 6 B ftat nobis aliam fcientiam, quam quod h " infitinilloAquamobreminfit.rednonq^ fit^hocemm f_pra.ftet,id facit quat.nXft dennmo , non quarenus eft medium : ete 0 r de definitkme agat Ariftotlcs eatantttrn ta tione.qua eft medium demonft.a.ionis Oo l confiJerateam mfi vt nos ducitincognitiQ 11 nem qu£fitorun.;complexorum Tg!turirift m ~ mettira , quo ducamur ad cognittonem qm eft, de.idcra_ur,S.ab Anflot fuit pra.ter.nif non loqui de itla definitione , quje eft imme- diataj&demoftrationispiincipiumiSctotam illaro partetn legentibus mat.ifeft.im eft, Ati- ftotclem confiderare definitionem, & ipfum quid eft , prouteftignotum q^uoddam^quod fub quiftionem cadlt:illa vero definitto,quse cftmedium 1 eftptincipium notum, Scinde- mcnftrabile. Sed vtcunque res hxc fefeha- beat,ha.c cnimomnia in fequentibusdili- bertus in fuis commentariis inPorphyriti« traftatu primo.capite quinto , dicens definj, tionero a primo quidem philofopho confil derari, fedtamenalia rationcetiamalogica efle eonfideratidam , nempe quatenus tradit cognitionem quidefl,quam ttaaationenc" queab AriftoteIe,neq-,3b viio alio antiquol rumFaftamreperiri, proinde dcfideratitn. ftationem logicam de modo definiendi : vn. gentius expendentur, illud certum effede- D de fit, vt Anftoteies logicam a.temtm-.etfe bet, Atiftotelem in totiillaparteioquide ea definitiottc , quK eft demonftratio pofitione difFerens,non de illa, quse eft dcmonftratio- nisprincipium : &hajequidem eft principiu ante demonftrationem cognitum; illavero eftnaturaiiter ignota, & quaeritur,& exfaSa dem6ftiationeextt2hicur,&innotefcit;qua~ re non ad demouftrationein dirigitur,fed po tiiis demonftratto ad ipiam: qui igitur di- aam,&macamtradiderit,8;partem eiusval" depr_efiantem,&precipuam pr_rtermiferit. Cognouititaq; Albertus , tiattandum fui_ret_™«g ln Jogica de definitione etiam qu3tcnase_li m ,i definttiojfed deceprus eft ,dum putauit.tra xitin,. ctationemhancab Ariftotelc pr.TtermMram fuiffe,vcnospoftea demonftrabtmus.Viden. tur etiam Ladni folam accidetiura coonitio- nemrefpexiffe, dum folam de:noftra_ione_n cunc, agi in eapattede definitione prouteft E in Pofterionbus Analyticis tradari aflerue- medtum, & proutdirieiturad demoflratio nem,decipiuntur, & ilfana Ariftotelis ttaiSi- tiouem non iatclliguac. Caput V. eiufdem fententuimpu- gntitw tertia. VE r v* M non modb quid egerit Arifto- teles, fed etiam quid agere debuerit c6- fiderando, poffurous aduerfus eam fcnten- tiam argumentari: arslogica, vt perfcftadi. ci poffit, tradere nobis dcbecinfirumeina, fiue methodos , quibtts ad omnium eorum, qus qu_cri,ac fciripoirutitjcognitioucm ptr, uenire poffimus : quajtuntur autem tepe re. rum definitioues ignotas; imo inquit Arifto- telesmultasdefinitiones vfque adeo eflei- gnorasjVtdemonftratione indigeaut,quain- notefcant, proptereaetiam in principio fe- cundi libti Pofteriorum Analyticorum inter iila, quac io fcie»tiis ignorari, & quasri folt nt, runt: demonfttatione enim fola accidentia cognofcimus, non rubftintiasitame rubfian, tias quoq;ignorari,& quseri contingit:quare ipfae quoque inflrumctitologico egent, qit» innotefcant. Ratio tgitur nos faten compeL lit.traftandaeffein l-ogicainftrumeta decla- rantia non modo qu__;ftiones complexas,fed ettam qua.ft.onem quid efti& nttn folumad acctdentium , veriirn etiam ad lubftantiarunt ' cognitionem conferentia: attamen fi eorum fententiam admittamus.non tradidic Arifto- teles inftrumentum ducens ad cognofcendii qnideft, neque inffrumentum id"oneuma4 fubftantias notificandas, fed folum ad acct- dentia,&adfoIas quxiliones complcxas. Caput VI. hi quo pcflermm felia argti- Tiienta proponuntur. ALt e'm m fententiam plttrim: poffe. rioresrequunuir,quam Auerroiifuifl; profL ^ * „mvidetnrfe *f- tionem effeinftiumentumfubftanti-ecogno r m.,-.*»-. fccnda-.videndum eft.quid notnme fub._an- tixuitetUgsnt: fubftaiuianamq-.duobus mo disaccipiVolenquandoq. figmficat pnmam ^ hbrowctarinenio vnquam ncgauit, B ?;Ca drfficukas manetir, fecundo, an m ' \, dc.ur definitto vrinitmmenrum fub. tori*c"gnofcend*,.e diftinaurna demon Sne- idco hanc partem pluribus argu. comprobare n.tuntur. Pnmurn di- 22" p vnaquaq; re duo funt ad (ummnm, fiiobi' cognofcenda proponuntur, fub- X .t.,fius tei 3c accide:)!ia propna.que tn ftiiuiaipnu- - fl j ; ncx disacc.pi_o_et;quanaoq. ugjiwc» r ....»-- reittfunt vt " s W ka Je _ C £a «goriam ab aliis nouem d.ft.naam.quw. ^f^.. u pnm» W D finttionem declaratur, fiue de fubftantia,fiue de accidenteloquamur. demonfttationeve. rbaccidentia cognofcimus non prout feotn- dum fe conftderantur, fed prout accidentia funt, id eft prout alteri vt fbbieito inharrent; quid enim fit gencratio,definitione fignifica- tnus, vtrum aut?m in eorporibus naturalibu* fnfit, velcurinfifjdernonftratione; hscete* C ntm accidentium fcientiam tradit prout al. rteriaceidunt, definitiovcrb eorum eilenttam. declararproucfimpliciterproponunturrideo teftc dicitur definitionem qua»ftioni firapli. ti fatisfacere , demotiftrationem vero cotn. plexa;- Preterea fi in fesundo Potlciioium ;iibio de Definitionc ageietur tanquam de .altero inftrumento re diftin&o a demonfira- tione,IiberPofteriorum non efietvnus liber': deiruiuoJfit demonftratij pofitiorie a S* l ' rens, ckidenircquod Jemotifiratio " pemtus diftma*fi 1 it,fiquidefubft ai ,.V I iUum : 1 '■ efldcmonftratio: «iilcrtiiit aute,n& finis.Sc rationx formx, : eo ;nirn amh " propofitiones.es; nftant: m2teri3 \\iu defini tionis funt partes ipfa,quxin dcfinitionefn ' muntur: at non pereandem caufam mediarri accidentiademoi)itiantur,perquam fub(W tiadefimtur; vult enim Aiuttocs medifl^» monftrationis rarb efle definitionem ftibie!! fti,£i vtplurimum eflealteif accidens, q Qo i alterius accidentis caufaef;:e:{ caJcm iaj tllP matetia non conflattn deSnitio fu.--'jntjc, tx quafit demonllratio accidenti'-: i;iomii«Lus i»^Hjir4/(j. inftrumentafunt, vt fit etiam vnum, Sed qui hoc Jicuntjptcptium dogma euertunt,& pu- gnanttadicunt: priiis enim dixetant.demon- quatenus fub vno cnmmuni Si nere,quoda- nalogum vocant, comintntuj; cft emm cont. mune vtriufque genus inilriip-.eiuuin fcicn. di : fic autem vna tftmtencio Ariftot. docere jnftrum.entum peiiict.c (Vifmtx sctjuiredj, cjuoJ pofteain tiuas fpejcsti mriitur,in de. monfttatior er dcrinitioucm. llxc quoq; refponfio vana, fk comm t u:iri.t eft; quoniani Anft. nullum ronfideraiiit demotiftrationis E geniis, nifi fvllfigifmurr., vtpatet Icgentibus itiitium primilib. Priorum Aualyticoruoi, & initium capitts de prima figura in eodemlL bro:in fecundo etiam c:'pnc :ib i. 1'ufteriotiL in definitione demoiifti-arionis nonacctpit inftrumentum loco genei is.fe^ lyHogifmutn: 5c in fecundo libro deii, ic„s Jinitioneni fu m pfit p i o gen e e o . :iti (; n = m , ii 6 i it ili umeu tum:erattamen accipiendum loftrumeiituni invttiufque definitione, fi vtraguc.vtfpeciej ftiationem, ac definitionem efre duoinfttu- F inftrumenti coufideraturTeJ reuer3Comina> mentarediftinfta, poftea verb dicunt cflev- itum re. Praterea non funt boni Auerroifta?, vtfeeffe hacin re proritentur. neque ea, qt;a: ab Afiftot.infecundohb.Pofterioiurn dicun. I tur,intelligfit-Auerroes enim iu prkno cora- , nient. lib. 6. Metaphyfie. clara voce teflatur, cam definitionetD,qua: eftdemonftratro po- fitione differens , non eflefubftantiae defini. tionem, fedaccidentis: &h3ec eft Ariftotelis fententia in fecundo Pofieriomm manife- fiii1ima:quare dc defiuidonc fubftitix haufi- neomnium logicor um infti-umentotora ge-» nus apud Ariftoteiem tft fy']og!fmus, vt an- tea Jemonftrauimus. & vt ex Jcfinitione de. monftiationis nianif.Jfc colligiinu*; quum@ gitu r fu b vn o senere d t fi n tt i o n o n c ontinaM tur,non eftinftrumentum k^icuniTjideo Ati. ftot. in-contextu centcfiino ftcnnJi lib. To. ftetiorum epilogo coliigcns omma,qtrae in \u bris Analyticis docuerat, nullam fccit definu tionis mentionem.fed fdlum fv]!ogifmtim,ffl demotiftratiouem iiominautti tatuiuam se- nui.Se. 289 deMethodis, Lib.IV. 290 * m • oobdfilneo ftcamib libro A fi nullum in eo libro locum inuenenmus , in n us & tracbffet tanquam de fpecie quo Anfl otelrs de definiiiot.e agar.vt de ;n- ,je De- m jjflj nCxa 3dcmoiifliatione,eim iliumento ducente ad cognitionemqiiid.it, ^ rUll !VvnHriicrein*illo cpilogo debuifTet, hoc vno aigumento eafententia fatisfuptiq; ... cxpriincrei ^Y.pfum c.mmune vtmifque genusin- fcWenwrn. de quoctiam al.quaprius t.a 1 , il c_an-4a-fp^iesaccederer,qucmad P .tametiapnusile ryllogifn.o egir, qu.im gnitionem qutd eit, conhc 1110 , nftratione. Sed certe demonftratio * qua.nam iit illa via,&de qt confutata cnt: Anftoteles ab initio eius Ubri vrqueadconttxt.47-dili£etcm traclationcm 7 '-""^»- facit de definitione, & de via ducente ad co. •**" gnitionem quid eft, confiderandu i^itur ^tf'^ p"a)' t nftratione. Sed certe uemonnrariu * quasnam fir ilia via^&de quanam dtiinitione ' " Ww"' l 4 rfimuoniillumi 1;il,cntcolr,,nune g tnus ' l°q"3«urin " parte Ariftotelesjcerte vcl cc;- *bft,tu mt flimum,o.ari-.ne_n, Vt iignificant £ cus infpicere poi]'et,totam illarn traftatiorte efle dedcfinitione accidentium , non de de- ruii renmt  tells incontcxru 45. irj.i*.* u- ^J' ftenotum.de quaet.am a!iqu»di*ttAr.ftotc- tcsinprintipioltb. de Interpret-ttoi^qua- rVfi inftturn-entum fetendl putaiTctefle tatu- rieoiproxrmum genus.multd magis deipfo, auarti deorattoneloqui drbuifl-f, genus e. nirn p: ox. m u m pi i n ci pal i u s eft, § 101.0111 m : * oratio no« fo!u ' n aLogtco, - j" "r nuTro folo cofideraii poteft: propterea cfctntia_, imoeius confiderationem reiicit in aiJLU a ._ rtf™.,™ _,ft ..__.,._..-..., h,:_ , bntm vnum conflituere no poflcnt.Pia^terea jj taphyficorum: fimiliter clarum eft, viam dtw imt PtSt. icprfhcnfione dignus eflet Ariftoteles, qui in frcunito iilo libio fibi proponens de defi- nitioneagendum,tanquam de altero inftru. mento penitus difimcto a dtmonfttatrone, fspius in co libio ad tta£tatione demonftia- tionisrenerritur,c>: has traclationei confun- dit.puftqua enim longo fetmone egit in fccu dolrtiro de Definitioue,ad demoftrationem redit.&docet, quomodo ipfius medium pof fiteirequodiibetexquatuor generibus cau. farum.deindeitcrum ad definitionem teuer titu-, pofte3 iterum ad demonftrationc : de- builU-temmim.lib.totum de demonftratio nefermorrem abfolucre: deinde in fecimdo reorfum Jc dcfiiiltlone loqui,fi duo iirftin£ta inftrumenrafunt.qutmadmodutrftlli trafla. ridirunt: quantditticultatcm non effugiunt nonnulli,qui aicunt defmitionem tractaii in x.lib.vt initrumentu re diftinftum l demon- ftratione.non tamsn vtinftrumentum fubflS ] ux tantum cognofcetidar, fed fimpliciter vt inftrumetum cognofcendi quid eft firje fub- ftantiarLm.fiuc accidentium; hi namq; mul- to mirsus peccant,fedtamen ipfi quoq; deci-t piunturrquia defiuitio vt inftrumentum ca^ gn jfctndi quid eftin eo litsro no confldera. tur.vcarguaientft modbfirSum ,& alia prius 1 addufta demonftiat.Sedhuius f^ntentia; fal litasnon poteft clarius & cfficaciusoftendi,cJ totum ilium Tecundum librum peicurrendo, & iingulai piit.es bieuiterexpendendo.nam centem ad tognoicendu quid eftin arciden- tibus non efte definitionem, fed demonftra. tionem. in fine enim i.cap. proponit Anfto- teles declarandum,quomodo perdemonftra tionem declareturquid eft &in cotextu 47. epilogum facienscolligit,fe declaraile, quo_ modo fitdemSftiatio ipfiu 1 quid fft,& quo- modo quodquid eft monfttftur- fedtotam illam pattcm Ugentibus manifeftum eft, A- E riftotelem nil ahud cocere, quim quomodo d£monitratio ducat ad cognitioneni ipfius quideft: noneftigitur definitio inftrumen- ttim ducens ad cognofcendum quideft, fed demor.fttatio.Deinde Ariftotelcs in contex- tu 48 inciprr. tract:itionem de gencribuscau. farum,& docer,torti quodlihet pcfle in de» monftratione medium effe:&M eacanfarum confideratione vcrfaturvique ad contextum 68. qui tota trattatio abfque vllodubio de F demonftratione eft : quia nihil ibi diciturde deritiitione. Poftea in contex. fumquideft,&vena:i definitioncm idem Cap.UX. tnquo ojlmditur eam fen~ tentiam Auerroi qmqtte adnerfari. POsteaq^vam Jogma illud de d;fi ttone ab Anftoteie ahenifTinifi effe de- inonftrauimus, nuncab Auerioe t|i!Qct,a|ie* numeffcoitendamus:fententi;i Autrroij J| in mulrislocis, quod pnmus Poftciiotuai li ber ad fecundun) dingatur, & demonftratji piopter definitionsm traftetur,vtlegeietft ■ Qm commenrario vndecimo prinii Pofterio. rum, & j n 3 S . fecundi, & iu Fpicome logices in capite de demonftnitiunt , ,& inqua?ftionU bui iogicis.qUEEflione dccinia-arqui Jcn>on. ftrario ad definitionem fubftanris nd diriei. tur, quu ad eam nihtl penitus cuTerat, quaru doquidcm ad folam accidentium cognitiorje vJ conJuclt : fed potiu^j; cc.nrrario dtfiriitio fubftantia? ipfi dcmonftrationi inferuit, eam dtrigitufjtanquam eius principiurmita. J ^ » " — - 1 —- ^ r 1 |* *m »ij , nenificant:quarenihil vauiuseft, nihtlab A- D quehune in modum argumentemurilla de- riftotele alienius,q .itcere deflnitionem effe methodum &infirumentum,quoipfe inea patte docetvenariprasdicata in quici , vt pa- tettu legentib. verba Ariftotelis in eoloco, tum rem ipfam perfe conffdcratibusiergo in caquoq; parte,q.ua;a conrex.69.vfq; au 84. protenditur, manifeftum eft, tu Aiiftotelem non loqui de fola definitionefubflatise, tum etiam non ccfhuderare definitionem vtmc- finitio in fccundo libro Pofteriotum tracla- tur.adquam dirigitur tiaflatio de demon- ftratione tn ptimo, fed ad iubftantia; tkfinL tionem non ditigiturdemonftratio; ergo f«. ' cunduslibernon cft de definitione fubftan. tiar.fed eftpotitiii de ds.finnione accidentis;-^ adhancenimditigttur demoi;ftratio,tamen reipfaabeanon diftinguitar: quia differurif ' folaterminorumpo/itione; quum igiturne- ihodum &inftnimcntu,quo vencmuripfum E qtte addefinitioncm fubftaricie; dirigaturde- quid eft.Hincfequitur, nullum cffe locum in «oa.libro, inquo Ariftoteles de dcfiaitione fubflatiaefeorfum loquatur: &nullum etiam efle locum, in quo eonfideret definitionem Trinftrumentum ducens ad cognitionc m i- pffus quid eft:quiapoftilium corit&ytum 84. vfque id finem libri nil amplitui dicit de de- finitione, rbi enim ad demonftrationem re- uertitur,&loquiturdeicietiaipfius,proprer rnonftiatiOjneq; ad definitionem late acce. ptam,qu3e &definitionemfubftantia?j&dft. finitionem accidenris compleclatur, feciai folam aceidetis definitionem, feq.uitur qucfi Auerroes no exiftimauit traftariin coffcun. do.libro ^efinitiontm vt inftremcntumco. gnofceiica: fubftantia:,neque vt jnftrtimerl, tutncognofcendi quid eft,gerietaliter furne- do quid eft tam fubftantjafu, quam accideif quid cftpercogQitionera caute vfque adce- F tinm. neque vc inftrumentum diftinftumFC tcftmum contextum, in quo Epilogum facit, & dicit fc de /yfiogifmo ac demonfiratione aocuifie.dc definitione autenifitl dicit;quia rilJ^T U m n i ^ fi (1 17 frt n & 1 A i I titfVl Inmn. .'i' a demonftiacione: quiadefimtio accidentis re non diftinguitura demonftratione: imbrl diftosAuertois locos legamus,vult AucrroM leuera omnia.quaevfque.aj illum loeum tid- ipfam potiusdemonflrationem eiTc inftru- — J J t\ . _ _ . ■ .. . .1 1 r- 1 -. fi cuerat,ad demonftiationeiii pettinueranr,vt niox claiius oftencfemus.Demumin poftre- ino capiteeius fecnndi Iibriioquitur Ait/io- tcles de prineipiis, ae cie eorum eognttione, & deciarat, qua via fitin nobis acquifita pri- morum principiorum notitia, &viam dicit we induiaioaem, Faffaeftignur) &abAri- mentumdueensad cognofcenctum quid eff» 1 quam definitionem: nifi dicamus.definitte^ nem ipfam accidentts eatenus efte inftiume- tum,quatenus tftidem te,quod demonftra- tio; ficaurem n5duo erum inflmmenta, fed ■Q" vnum, quemadmoduns infra declaiabimus. M Verumad hocargumentu aiitjui reipondint' noH 295 dcMethodis, Lib. IV. rr,iu vtftosputamus,intelligendaA. A 00,1 ^.V.rba,quando dic.t.dcmoftratiouem r , rdehnitionem:non enim fign.fka.e ^?-r_aationem demonftra.ioms efle gra red demolrrationem eile m. ^en "m dimtfone P r*ftauuo- :q««w ? rt £ plu«in aliqua d.rcpl.na rraCUn- d0 n, • n vnum eft nobihus cstens.dice- auodaliorum preftantiffimum 'II UiliS t' 1 ' ' . .1 • .i) .*irinn6 fic prooter tractationemB fT m ^SZ Juara vana fit , darum SeSX» omn.bus memoratisloc.,: non . definkipnem effe demon. S&ftra.ioncm efiftruont , effe «tra-too- C arfnitioi.ii , fccogn.noncm qu.deft : Tlm.giturfunt Auerro.s verba, & ipl.us fen • « _h eo'um dosmate ahenifTimam ef- B m oSt«« Pr.LeainruaPr^atione n rimum librum Poftcr.orum, Aueiroes ra f/nem redJens.cur Ariftoteks mvno & «o- d!ra lib de dem". ftr-none , ac de defimoone thaauerit, inquit, no t£fe inter easraagnum 294 pter quid cft,iu fecun.o autcm quatenu. tra- dunt ctiam cognitiorem quid eft. Dicant er. go hi Auerroiftx.art Aucrroes intelligat pro- pofitiones necefiVias traaari w eo fecundo libro , prout funt d.fiiiittones fubieai,--. ac- cident.s: fi fubieai.adueifantur Auerroi,qui in pr.mo libro Poft-riorum,comnietariovn- decimo, &in t_ua:ftione fuade medio demo- tirationis confutat corL.in fenceiuiam.qui di- cunt, medium effc definitionem fubiefti ,& probateiledefini:ioner_i femper, & exnecef- litate mai oris extremi.non minotis,nifi raro, &cxaccidenti: atqui dum dicimus ptopofi- tionts demonftrationis , dicimus terminum medium, vt fupra cotra Lstinos oftendimus, flcYtifti quoquc Aiiertoifta;contraeofdcm difputando confitei.tur,& fumunt : reuerac- nim praeter maius Scminus extremum nihil eft in propofi .iombus, nifi medithergo tju». rtte ars propofiticmes fint defimrio maioris, an mitioris extremi , ni! sliud efi*qu_,m qua:- rerc an medium ftt dehnitto huius, vel illtus; quando igitur Auerroes dicit propofitiones, qu^materiademonflritionis funt 5 confidc- tati mfecundo libro Pofteriorum.prout func definitiones, & ducunt ad cognnfccndum quid eft, intelligit accidentis, no fubieaiier- go non cftverum , quod in eo fecundo libro fccunduro Auerroem traftetur definitio vt eft inftrumentum fubftantiae cognofcend», . . __. I _«. .-, _- 'nj.nnr^nrl I / 1 1 S 1 A pfl : 11 I1 1 1 T^X^ZZ D «q« genS^oicendi qu.d eft.oui, tfc.imeri,quoU a.ueno , j _.,.-,„ .. j,fi n itionemrubfianti» nulla tanoncretpe- , u . poftuhuerit : fed hoc Auerro.s dichim de arfoitione rubftantiat minime verumeft : hsc enim , vt anrea ofteud.mus , eft d.uerfa penitusadenionftiat.onei crgo hascnon elt iUadefinitio, dequaputat Auerroes Anlto- telemaoete in [ecutido Pofteriorum ^necjue etiam p = v:tac traaan ineo libro alterumin- ftrumentum re diftmaum a demonftratio- ne , fcd potius idem te , d.ffetens autem folo ll_;LJUtg(_Jii%.i*iai.Vi - -j jl definitionemrubftantia- nulla tanonc rePpe- xitAuerroes, in declatando Ariftoielisfco- poin illofecuntlo libro, fed folam definitio- nem accidentis ! non eft et.am verura , quod Auerroes pntet, defir.ittonem ibi ttaaari vC inftrumentum re diftinaum idcmonftratio- nc.quumenimdicat, eafdem propofitionei demonftiationisducereadcognofccndum & propter quideft, & quid cft, dicitvnum in. n, r- ,i 'lotiu-; idem te, u.tteiens autem ioio propici ^u>" ~> i~- - . . SSfa A iaqooquevferbafuntio E ftrumcntum effe , quodvttamque cogmtio unrnnorumnu. " 1 H H _ „,„„j„ nra ,ft_. . & vocatur tum Jcmonitratic VLIIIIIHV.U • - 4 A eoproormicAuetroi^ expendenda, quando d.ctf, poflquam t-uftoseles in Pnonbus A- naJyttcis egit de formadcmonftrationis, vult inl'ofterioribusageiedeeiusmateria:mate- ria auttm deniotifitationis funt propoficio- nes vetat , qua: quidcm& in primo , &in fe- cunda libro Pofteriorum ftnalyticorum con- _Tdeiantur,aliatamen,&a!iaratioiie:in pri- mo quidem quatenus ducunt hominem ad vertficatiantmperfeaam, in iecund. autem F quatenus fiint definitiones , & ducunt homi- nem ad pcrfeftam forrnationem : eftautem veiificatio apud Auerroem cognitio quxfi- torum complexorum,qit^ perdcmonfiiat.o- c. nem, quatenus demonfttatio eft,innotcfcut:^ foimatioverb eft coceptia natur_r,fiue quid- ditatiSjqu^ per defiiirctoriem fignificatur:f-n tentia igicur Aueirois eft, quoJ propofitio- nesvetx, id eft,neceifarij_ tam iu piimo,qin fecundo Pofterlorum libro ttaftentur,red io primo quatenus ducutad cognttianem pro- nem pracftat, & vocatur tum «lemonitratio, tum definitio : vt ipfe quoque Ariftoteles af- ferit in comext.4f . fecutidi Pofteriorum,& Vt nos poftea declarabimus. Caf. I X. quodnamjit Arijlotelit ce*~ filtum in VojieTiortbus AnaMicif: PO s _ o_v (t m .liorumfententijsreiect- mus, adveritatis declar ationem accede- dumeft,Tttum pcrca, qua. de methodisdo. Cgimus, adcognofcendam Ariftotelts men- tem ducamur : tum viciffim ti aftatione Ari- ftotcHsintellecta fenreniiam noftram de me. thodis tanti viri teftimonio mirifice com- ptobemus : etenim ea inftrtimetafciendi tra- aauit Ariflotelcs , qus traaare debuit, & ea modo ,quo debuic. lam oftendimus, duas taiitiim cari methodos, feu duoinftrumenta fcicndi , methodum demonftratiuam, & me. k -- Iacobi Zabarcllae Patauini 29j th jdum refi.lutiuam^ quxferua eftmethodi A vt cauf_.funt , natuialiter notx funt (C demouftiatiiia:: quoniam rcfolutio ficp.o. verojVteifeauSjnataraliterignoti-iliud " S ttuA metbo pur compofitionem , vtiiJi principiafubmi. niftret : oprime igiturfecit AiiftoteIes,quim Pofteriorib 5 Analyticis duas tantuni m ctho- dos tradidic,demonftratiuam &refolutiuam; d*, tri8 a „ i r demQn&t!itl " 3in ^ 1 "^ 111 prim2ri6,rcfolu- fri«UHi,tf tiuamautemfecijdario.&proutpendetade- /tknk/d r„i monftratiua:propterea dum pretipuum Ari- fkaaUUrii , ftotelis feopum fpe_tamt!s, re&e dicimus , v- Ham efle vtriufque Pofteriorum libri fubie- dammatetiam.demonftrationepotiflmiam: ideb Ariftoteles tn principiop.imi libri Pi io- rum AnaJyttcorum prcponere nobisv.lens finem omnium Jibrorum Analyricoi um , v- nicum propofiuc, demonftratiuam i.icthri- dum: & in epilogo in calee f.cundi Pefte- riorum eam vnam colkgit, demahodoau- tem lefolutiua nfhil dixinqma eatu lecunda- rio confiderauir, quirenus dirigitur adde .__„,„_„.., „ _... 5 .._. ----- .."^..._-, __ui__ lt _penoDis elleincosnita monftratlua^iiJO fit, vt appeiiationc demon- C eftedus verb fcnfiles & notos.h-rc etiim _ff ftratiujre foluiiua quoque cotnp: ehenJatui, lltjtii d_.j. perfecta traSatio de methodo de- monftiariua eaomnia compleftitur,que spfi dfinonllratiua; methodo iuferuiunt, acne- ceflariafunr. Qunmuis igitur noii vBaro me« thodum traoflbtn,ii,fiexc 0 1nT^S: tione caufniuni , licutineoue efft finecaufi ' iutspofrunt^giturignotifecundumrtiamn. turamdicuntur:necpciturl)3renosd{bet i videamus, eaufas fipenobis efle incosnita? ftuum cognttio abfque caufarum coEnitioni debih. &impeifcda tft : & pJurimuintcitfl • quahfnam fit noftta coguitio, & quahfn.n,' eHedebcretieftquidcmimpeirefta,^-,™ itatu ignorantia- iumus conilituti , aeif.au, fine caufis cognofcimus: fcd tamen itaaflei+i elledeberemus.vtpriu. csufas.a effcttusto gnorceremus, & „ caufis art effedus naturam imitando progrederemur:ideo qnando dici Dmus,caul.s cifenaturaiitei notas,rff.ausve. rbnaturjliter ignotos, no iiitellrgraun ne.er ftnum eiie vt id fempe, eueniat.vcpniis ta U - fts,quam effcc"tus J & excauii. elF. a , s C()nr)0#i fcamusifedfoJam fpettando neifectam &di- ftinftam cogniciontm fignifica ie voliimii* talemeiTecaufarum naturam qu..tentis caufe fum , & efteduum au3tcni!s iunt efTtclus. vt prius, & magis caufas, quam tfft.dus co^no. ftcre deberem u s , qu s ftc t op t, ma , & rriaxi_ , _r r ~" • H"" u »"■■ "'" t,c "'->.qu3: tiictoptima.Simaxi. dixiHtt, fi putaffct defimtionem quoquevt E me perfecla fcientia,ipfiq ; rerum njturecon mltrumentum fciend inflrumentum fciendi confiderari: ea enim effet infiiumentum demonftratione pra:fta_ j tius, vtetiam Auerroift* omnesaffereie vi «Jentut. Caput X. in quoratlo conftlij Arifla- telis exponitur. y~tA_TERv v w -ttum horum omnium ra s . ..,, r .,^, , L111 i,i iuiihc con. Ientanea,fiqu,dem diflinda caufarum o eni. tio a diftinaa effeauum eognicioncnon pen dct, fed effc_iuumd fiin6a co^nitiobaheri nonpoteii, mfiprius caufa: ipfo^rum iici.an. tur. Ariftoteles igiiuc tradett nobis vuledii methodum & inflrsime ntum . quoadrerum cognmonfcmducercmur. perfeium cogni- tlonem pnmarib refpexit.S; primanb dicere voluit mftrumentum ilIud,quod naiuraltm ffTH ft r- r "t I ri » I — v-, \ J _ __ ____*_ __ i . .- ■ . , ruiu.i iiuiruniElJt-m 1 Ufl.quod rjtu;a cm tionem habeamus.tum ea, qua; duenda F rerfi ord.neimitando perfeftam nob S3 manent, intelligamus , fciendum eftquod ^potiflima demonftratio optimam nobisre- rum fcientiam tradit; feriem enimrerum na. turalem imitatur, d. facit aos ita rcs cogno-" feere,vtfunt, -.vtcognofcenda; funt: ea eft rerum ferits naturalis, vteaufa priorfiteffc- Ou; natuta enim ex caufis effedus pioducic exeaufarum igitur eognitione ii .ffeauum fcientiam eoiifi.quamui,methodo vtimtir re- rum natuia: confent_nta.& 3 notis ad ia no ta fecundiunnatmam piogredimutiquia caufe. r ,1 .yu Jtiuj. tiatn traderet , qua ita res cosnofceremus,vt cognorcenda. ftint:inqua fua Dtimariatra. aationenonrefpexitingeirii nofiri imbecil- ttatem.quicauras, aquibusprogreditiidiim iikt.nepenumeroignorsmus.feci folumqttS Aamfii methodus peifeflam fcientiam tr£ dens,cc.ni?Jer3uit.Haiicf_ntenuam opiiine expicfiic Themifiiuv in deeJaratione il!otu«i vetborom j.capitislibn i.PofterioiC vtr» & n9tit.ru dup(Uiier.-\ vidcns en :ni A . iflo telem fdtta ilia ptions & notiou. diftjndio- ne non 297 deMethodis, Lib. IV. m fhbiunxifle, Vtro duorum modoruni A non habeit,vt aflerit Ariftoteles in contextn 5,1 ia demonftratiotiis piiora & notiora ^i.fecuudi Iibrt l'ofteriorum,ideoque dixit, &X*annobis*n omma, hocipfe expli- !r. JnIoit,inquiens pnncipia notiora efie ^hVre no nob.s.fcd uaturaiquoniamautem i^icere aliquis poterat.ergo ab ignotis pro- ° fvmur quod tamen diccndu.n elfe non K I u "qu«doqnid«p Jemonftratio mftru ojrnofcamus.nonvtnatura cognoicat. ";. rae %,mncquedemonft:atjneq ; cogno- r it fed nos fumus, qui demonitiationecx- lr .imus.vt fcienttam adipifcamunad hoc rc- r ■ ondet ihemiftius.demonftrationem non ngini; nollri infirmitatem, fed folam verita ftijfenteni Jhj ramefunimopere probatur, &doaiiii maacveriffimacflevidetur.&AnlVotelima- jjmcconfentanca, qui quumnotioradiftin- xerir dicensa!ianobis,ali3nfturanotioracf- fe certe alterum membrum reiefto altero ac eipiedumeirevoluit;atquiilludminime fu- incndum cft.quod fint priora & notiora no- bis non naturs: fiquidem principia debcnt effc caof3t;crgo alterum,quod natura,n6no bis. Voluitigitur fignificare ThemiftiuSj g> Ariftotelej docensinftrumentumjquaresi- gnotasindagare & fcire poffiraliSjnon refpe. xitjkiuomodo nos aftefli fimus, fed quomo- dosffe&i effe deberemus, nequeideo negat pr:^cipia nobtsnotaefle debere, quia velit eanobis effe incognit»-, fednegat eanobis jiDtioratffe.vt in ftatu imperfcaionis&igno taotiai conftitutis, &vult effe nobis notiora, vtnatiiramimitantibus in rerum cognitione perueltiganda;hacautemratione toram co- gnitiouem nobistribuit Ariftoteles, nonna- turae, vrillius diftinftionis hiclit fenfus : alil dehnitionem fubftantia: non poffe demon- ftrari: quiaquod caufam non habet, non eft denionftrabile : fubftantia igitur fecundiim naturam, &fecundumeffenciam fuamnota dicitur: quia ab externa caufa non peridet: propterea Ariftoteles in toto primoPofte- rioium libro,quando de definitione fubftan- tiieloquitur,fcmper ea numeratinprincipiis B p ie notis,qua: fecundum nacuram demoftra cionenon egent: itaque vaniflima cft eorum fententia,quipraecipuum Ariftotelis fcapum effe arbitrantur,docere mftrumftum cogno- fcendat fubftatizr,quandoquidem dum prs- cipuum eius fcopumrefptcimus, fubftantia proponitur, vtprincipinm nottim , Sinullo inftrumento eget,vtcognofcatur.Sedquam. f*£»Vnra pri- A inferifiles funt:quum enim eafitnofha niariam intentionem caput illudincalce ii. bricoIlocans,tanquam fecundaria tractatio- ne ad arti* perr'eetionem,& ad doftnne abu- dantiam adicftum.De eadem locutus eft et- iam in tod cm fecundo libro,quado raodum docuitvenidi ea, qur prxdicantur in quid, &definitionem eiTentialem coF.ftituunt, vt mox declarabimus. Ha?c dicuntur ab Anfto- teleinPofterioribusAnalyticisdevtraq, me- thodorefohitiua:reliquaomnia,qu;etumin B confufam; diftmcraenim co primo,tu infeeundo hbio tractantur, ad de- monttratiuam methodum perrin£nr,quxin fttoque libio piimaria eft, vt memoratum procemium & epilogus majifefte declarant. 300 r — § l, irioire» fii onginf ducat,iHud omne, quod ftnfurl gnofcino potelt,etiani{T principiurn & cauft aliquafuerit.ignorum nobisf C cund um ' turam dicitur, &ex alto cognofcitur, liri, fjmplieiter, &fecuudiUi propnam iiattji a J anullopendeat, & t* fe cognotibilelrt. Efi demfenfum aliis vr/bis referemus,Gdiftj||. guamus cognitionem noftram diftinaatn & confufam; diftinftaemm cognititfac orniiia piincipiafuntnota fecur.diim natura^quam. uicabfcondita & inlenlibiliafint : & omnes effectusfccudum natuia funtignoci, etjamfi fenfiles fit]t;At!ideeonfuOnolira cooni [m Caput XI. fohttio dubij deneto cr ignoto fecmdum nn- turam* ADvEitsvs ea,qux diximus, dubium noleuc oritur:antea enim quum difcri- men intet demonftrationem aheffeftu, & induttionem declararemus , dixinitis llla principia induftione cognofci,qux fimtno- ta fecundurn naturam,hoceft,que.ex feipfis, nonex aliocognofcibilia- Tunt: demonftra- ti onc autem ab cffectu illa principia dedara- ri,quejgnotafe£undum naturam funt.&per o ni tio. ne !ij,qua tationecaufgaliqua: di- «mturnobis ignoti fecundum natuia: quta •Tslmie. cognttaeriripfa methodorum natura.Qjiotf igitur in iis libns fraftetut definitio , omner Vtrmfq; fefta; jinrerpretes concefTere.ftd de ratione huius traftationis, ac dc ii.t;;)ciea« Ariftoteliidubiu cil.quu aht eam vt demont ilrationismedium,a!ij vtinffrunieutu fcieai di a demonftratinne diftirjfTum traji»mii t cedere.cj definitio ca ratiorie i Mctaphynco /mM M c6Gderetur,qLtatenus figtiiticat quidcitatej '*/«4 rerum,idt]iapud AueToeaperte le^imus io, comm.42.lib. 7. Mctaph.eft igitur coonofce- dum, quidnam litdefiniticnem conf::crari, vtfignificatricem quidditatis: mihiquideal videtur,nilaliud elTejfjconfidersri vt dcfini* tio eft.namdefinitio ab Ariftoreic ita defitiiv • tur,definitioeftoratio ligniffcans quid. aua- re Ci d Metaphj lico confider3tur vt figniricis quidditates reiu,certe confideratur vt eftde- 3 iinitio; quomam autEm definitio eft ora- tio fignificans quid eft, Sc oratio omnis,quc- 3 imodum 5c omne nomc,& on>>:c verbnm, e.4initrumentum, quo conceBtiones animi ftgnificamusfequicurcv clerinitio, vtcft dtfi- uitio, &vteftoi3tio (fgnitic.i; ciuiddtcatem, y eftinftrumentum fignificans ciiviidlr.item, quam aninio concipimus: Scdctjriitiot-e co- iiderari a ptimo Philofopho.vrfignificantein q.uidditai- 1 30t CJ.IH deMethodis, Lib. IV. 304 ,. ffl eOcamconfideraK vtin- A nem referatai . Qnalitautcm fithaec reia_io> t**»m>$» ram.c-na.uihu,, & u.rcurrenti- ; , „oto ad ig-otum,hec enrm func inftro- ntI !_-ica,"tantcadcmonftrauirmis:di- j£ut q«"K Philof-phus agere vult de quid- tne ■ -*> rint' -.r.tibui tcru.ii, & datur. nam quatrerequid resfic, nilaliud eft.quim eius dcfiniiione in- dagare: quomodo autem haecomnia ftleha- -erioit;-nietat?gnific5di conc mj neetamrneftattifexinftrumentalis-dici. C beant,manifcftum fiet,fi omnes definitioni» ma^ iuque definttionem conSderarta Meta- fpecics fingillatim confiderauerimus,& fin- •.huiico DTOUr eitiniltumeniu (igniScans re- gularum rcfpeftum ad demonfirationem , Sc , •* '• rumquiJ-iitatcs.neq.hocnirentcsinabfur- dititem vliam incidimus. Hacigitur cadem ad logicas methodos declaraucrimus. -ratione fi etisni a Logico d; fimtionem con- fiieran dixctimus , abfq-, dubio logicam cum mctaphyficscoftdetationem confundemus ; quoJminimefaciendumeft.Sedneq,dicf re poil-nius.earn _ Logico confiderari vt inftru- mentum notificandi rem ignotsm , a Meta- D \ TT hac inre irebus definitistanquitli'- phvfico autem vt inftrumentum fignificandi V "otioribuirprogrediatnur^omue, quod Cap. XUl. quaratione definitio fub. jtantiit in libris Analjticit (onftdtretur. phj quiJditatcm , quandoqutdem dchnitioncm initrdrnentu notifica«jdi non cffeiam in prar- eedcntibusfu^e dcmonftrauimus. Quoniaru igiturnd eonfiderat Logicusnifi inftrumen- ta notifirandi, &ta!e inftiumentum noneflr *definitio,relinquituream nulla ratione poffe JLogicoconfidcrari , nif! prout ad logica in- ftiumentarelationem altquam habet , vel ad definitur,aut efl fubitantia, autaccidens, vt nomine fubftanrie; ilia omnia complectamur, qu aMofcten tiii vt altcn fabftrata . & fubieda coritflBcantur-cknomineaccidentisea , qu» confiderantur vtalccriinhjrentia.quffolent vocari pafnonesjfiueaffectiones :propterea magnitudines&numeri.quz in fcier.tiisma- tbematicis habent Iocum fubie-ti , de qiio eorumcoanitionem,vtltraditionemaliqua E aftetftiones demonftrantur, licet fimpliciter ntione confert: quum enim loeicafit difci plinainttrum.talis.nildebet confiderare,nifi inftrumeta fciendi,vel ea, qua; ad inftrumen- ta fciendi aliquo modo rtferStur, atque p er- tiotant: id autcm Aiiftoteles tpfc manifeftif- fiTie pronuncnuit , tum in primo, tum in fe> cundo Poftcnorum Iibto,quando dixit,om- nem detinitioTieaut principium effe nemon- ftVationii , aut condufione demonftrationis, accidentiafint.tamen fubftantix nomine co- prchendcntur : idcb Ariftoteles incontextu 178. primi libri Pofteriorum vnitatem & puntSum fubftantias vocauit : quia in toto c*« libro ea femper vt alterifubic-ta , non vt ac- cidentianominauetat. Vtautcm _ definitio- Dtfiniiitnit ne rubftant;a: cxord.amur,huius duplex tfkf*bflSti*d»* in Pofterioribus AnaIvticiscor,fideratio;vna/''" : '}'"»- pnmaria , altera fect:ndaria : primaria qui Jidrrdtto ia li . , -_. — — , j , — . - , .... ^ .... , - autipfammec dcmonftrationem folotermi- F ^em prout eft principium nofum methodi " ' norumfituabeadifcrcpantcnimullamigitur demonftratiua; , fectsnd^ria vcrb prout eft definitionem in iis libris confidetarevoluit, finis ignotus niethodi rcfblutiua: : quum e- nificumrerpeAuaddemonftrationem, idq; «nim primarta tiactatio fit dc potifllma ei vtriurque libri leSionemanifeflecoIligji. demonftiatione tur. nam 111 fineprimt capiti* Tecundi !ib£, quandoproponit Ariftotelcsf. i!l:gente trjL iSationem dedefinitionef-fturum.proponit tntercastetadeclarandum, quomodo derini- tio ad demonftrationem pertincat: poflea in connxtU47 . Epilogumfactens dicit,fedo- ciiSe, quooiodo deEnitio a J demonftratio- derinitio fubftantia: ad hanc non refertur, mfi vt eius principium notum. nam h_c dcfTnitio non ttaditur tx caufis extra rei dcfinita: effentiam pofitis, , fcd ex internis , quJE efTentiam ipfam conftu tuunt: propterca Ariftotrles indemonftrl- biiem talem dcfinitionem effe dixit incon. , textu 4-, fecundi libri Poftciiorum-definitBr 303 _nimfubft_fltiaperformam-&materiam, & A cius dcfinirionis nulll caufa aiferri potcf.t: quia illa formatn materiainefi fiiir vllame. dia caula j fiquidem ipfa cft & elTen tia rei , & caufa, quares effe dicitur :idcb f.cundum i- pfam rerum naturam hatc definitio locum hi betcaufinonpendcntis ab ahacauf-.proin- dehabetlocum principij noti iccundiini pio- prtam naturam:propterea in primaria Anfto tclis traftatione lirc definitio non confij.. ratur,niiivtprincipiiim denjonfltr*rtonispet B fe notuin , v: pat.c if gcntibus Arjftotelem in pnmoPofteriorum Libro 5 vbi paffim defir.i. tionem hanc numeratin principiis deinoii- ■ $ r *" onls P cr, " enot ' s ! &i nJemonftrabi!ibu';. \mtlau- Dehsc defimrione Latim reaefennimr.v.uu IHtiZ ,'&*fi- d ! CUnt eam n "° reScc c onfid.ran, nifi n n*e - wmmt. ri«ip«c>«»/*7**^»««r.] I>,ir„ar, a ,s_* , tur huius denmtionis tr.a.-.io non a | a %' quam ea, quam diximus . Dum veib fec.m danam inns hbris tractatioucm reip, C in" u in qua Anftotelesriam tradit. qua a J pr jn" ' r>otuninot!tiam,f iatiicimc.ducamurd* finitiofubfiantiar confidcrat.i ;tf. i> j"_ £ tus mcthodt rtu.iu.-:.*, £: .chd^ Anftcicles in fecun.:o Ulio Pofteti o 1 tjnj A na ytieorurn _ contcx.c?^.v% ad 3 4 ibi n _rn" que docet , qua via eam defimtionsm venari debeamus,cux cft pimnpitim indemonftta! bfej&refutatopinioiicmPiatonis.qui _ lu j. fi.r:. dcfiniiionem venabacur, non qmderri  & lam non fufSceie arbiiratur,vt eam, q U _ Vlru fyllogifticam nonhabet . ipfe igitiirpr;_f ei . „ «■ C viam compofitiuam, quse vim habetillatri cem i ^noti ex noto : fi ertim proponaturinl uefiiganda defimtiogencris.vtaninialis vult Atiftotelss fpectandaieffe fpecies omncs i| lius generis,& ea,qua: d e ipfis Tpecieb. ( ff !n ~ tialicer pndirantur, hisnaiiiqui p -pdic.a», ommbuscolleftisjcxc^pcivqucilli^qu!/;^ 4 sularum rpecierum propria liint, rdiqua ae neris defimtionem conltituent: fimili tatio. ne fi fpcciei definitionem quarramus, indC J = (r_:.: ,r ■ ' » iptiici aenmtionem qusiramus, ndL defin.tionem efte immediatam & mden.o n _ jj uidua ccnfidcrar. debemus , & fumere oni r .___._. . ■ i ~ . i_. j _ 1 1 >_ v_ Irnr Au,r. ti.vel Tuppoilti. Autrroiirx quoquedccepti ^funtjdum dixerunthancdifi.iitiorieni conti- ha beat rt fp eQ us ; vn iiin ad i"i) bi ed unffui us cftdefinitio;.aiterum id afrediones r _bie>" cu „aL nartesdefini_ionisvtil'sfit,nihilin - uf u ^«^ McAnftotc ies ; fatke„,»babB«, K^SdeiUamP«molibroIccUt^\tb minu. ad eas iodag»nda.,quc \ - iV.,rahterisnota;,eftiCaxei«:redquqd E2K££ t u ^' b e ^ au d€munllr£ * ™ r DKtetdennitionisnaMral,terignots,M- t> r P'" .■_ . _:n„. _.!,..= i., rnnrevtu ii.libnr d dcMcthodis, Lib. IV. 30* Gif>. X I f . quotupkxfit defnitk accidentis. Ccidentis autcm definitio mul- A riplex cft ; alia enim eft perfefta, & om- nibus numeris abfoluta , qua: eft d cm onftra- tio pofitione differensjalu imperfeaa & ma- ca , qux t„m conclufio , turo principium de- . monltrati.nis cffe pot# rquxomniifacilc intclli»entur.(i quarnam fit perftaa acciden- tis defimtio, declaraue-imus :quod enitn ia quoqucecnerclummun^perfcaumqueelt, norma eflc folet , qua cstera eius generis di- gnofointur . Acciden tia omnu pcr formam l matc.iam defin.cnda funt, quemadino dumfubflantiar.aliatameivatione. nam ac- cidentis uenus form ? locom tenet,proptium autcm fubieaum cftloco matenz.tjindeh- nitione pro different.arumicur,vtdennitio tomtru. eft fonus inn_be,&fonusqui_iem S2*__se_sa=-S_& SsbiSSSSSS: fubftamiisatcidat.in quibusgenushabetlo- . _.: - .r.-XfArrnT i_i 1 ^idcoonof.cndum quid cft.nam cx ns.qna. „i drfmedJt accidunc. duci m cogn.t.onem eoruaiq"* rius rei eflentiam coftituunt,e__ jbeffeabus eavena,i,&demonftrareapo- ftenori. fxhis patet,defin,.ionem fub-tantia. nulla al.aratione confideran ab Ar.ftoceU r.n CbrisAnalyticisquam vtprmcipium mftho- di dcmomt. at.ux , & Vt finem mcthodi refo- lutiuar , S cam ignotam efle,& quxr t conun- £) __T pnorquidemillaconfider 3 t,oprin.ana «it hrc autemrceundarivquodSamficamt Auftoteies in concextu 4 a ■ W>« a . VoOeuo rum.de hac dcfininoneloquens, quando dt- xit,eam cffe piinciprum, notum, vel,t, igno- ra,i contincat ,non demonftranone, fed ali* via manifcSam ficri: dequaa.ravja fernio- rcmpofirafacerevoluirineapatte r quaMn- ftribuui de vcnatione defimrionis. Has dua. ftadationesdedefn.itioneuibilitixin usli- E fcris iruenio ,& p xteTta nullam: m quarun, ncutiadiccre poffumus,dcfipiitiunem vtlti- frrumentum fubi.antia. coEnofcendx ConG- «rerariab Ariftotele.red foliim « principium, wlufincminl-rumcntl i quando snimeam tool-deist vt priicipium demor.ftrationis, ■oo a:: fubftantix , fcdad acridentis cogni- ifonem i;ifain dirigit. quandq auccr» docet waniy.n--n.il prardicata ciTentialia, & partes dcfiflirion:., non videmus Anftotclem dieC- F *t defi.ntionem effe methodum, velinftiu- «nenrum , quo talia pr__dicata venemur.id e- niai fi dixnler, ridiculum fe omnibus proe- buifi"et:f..i viam uiu.fiuam , 5c.iam compo- C _ _ • _fi t : .._.— . «i *_—*-_.«« /-.^ -wiTet:redviar.i uiu.fiuam , &.iam compo-» ptxi litiuani, vtsiir.vua..r,tahu;usvenationis co~P not; fdcrauit, dcfimttonem ve:b nori vt inftru-\ ud" jntntum , nsquc vtviam, fedvtBnemviJ- . ^m 1 * __m qucre>e e i.quc in eo quod quid e3 prc^ ditantur, sl. ipfam dcfinitioncm quae- rer_:,vt f..pius aictuin eftin. p:xc(dcr._ibus. Cuni maten-e, differcntia verofonna_:Kin fubltantiis materiainternaeft.ex quarescon ftat; in accidentibus vcrbexterna,in quam- hxrent. Defioitio harc ex matena&torma conftis dicitui effentialis , fiue quidditatiua: quia tota accidentis effcntiapereamexpri- m „ur , fcilicet pcr genus reftnctu a fubicdto proprio fungente otHcto difterennx: etenim quidnialiud eft eclipfis,quam pnuatio qu*- damluminislunx-quidalradefttonitrus.q fonus qu,dam in nube faftus ? Sed ahud eft magni^oment, difcnmen inter hanc acc. - detms definitiooem,& definuionem fubttan tir, quod ad pi opofitam nobis contcrapja. teles . Ob hanc igitur rationem in «ontextu*i.&4j. Jipri i. Pofteriotum c:cit A. iftoules, definictonem arcidentis qutadi- tattuam demonft.abilem ciTc, n qb q a 6 J rota dcrimno demonftretur, vt fi coliigitur ecti- pfini effe priuacionem luminis laax>6c roni- trumelfcfonumm nube, quem fenfucu mul tiperperam accipmnc : fed qubd alteraciefi- nitic_ms pars de^Uera parte de.no.ifir^cur, nempc tbrma Jemateria o aliam rcrtiam par tem adie&ani , qua: eft caufa inhxren:ije for- m_e in mareria : de iuna enim demonftratur piiuatio lummisper mediam cerr^ mterpo-i- tionem , ficdenube fonus permediam lenis Cxtindioncm *. idcircb hxc perfstfta acctden- tisdefinicio apud Ariftoeelem eftrpfametde- monftratio, & folo terminorumfituabipfa demonftratione _iifcrepat:quia ex iifdem tri_ busterminis oemonftracio accidetis . & eiuf. dem definitio conftituittuvgenus quidem ac- cidentis eft in cftmonftratione maius extre- mum, fubiedum eftminus extremum , cauia tntaceiitn. veib tuedius terininiii. H-ecperfeSadefini. m dcfinif,^ t , 0 I0 duas imperfeclas diuiditur, vt notat A- nlf. contex. appellau non bene cognofcitu^nifi perillam vtipif,,' 1, ,„,-.(, rt,-,.,..... ,u :ii- ir _.— . 5 ,c un , eflentia. ciufa declarat, 5c eftperfeaa dcSni tio,eam vocauit noniinalem : quianorriinij tantum fignificaticmem expriinit , effcnriatn vert. n*S bene declarac:poflea verb ta corjtejt. tu 45. ex iisi qus prius Jixerat,colii igens om. ncs defini-ionis rpcctes.eam vocatcor.cl_il. (1 . nern demoftraiioni.: quia caufam extra fc h» bet.pcr quam demonftraii potefl.Tot igitut numero funtaccidentis definitiones. ^ Cap. X V.de aliorum erroribm m ea ctefini- tietie,qmeifdemonftrarionit cemlufio. NOn Cuiit hlc iiientio-pra.tereurn.ic!ua alrorum errores in inteliigendaillade., tiiutione , qua. recundtim Ariftotelem eft de" monftrationis conclufio:vnus error eft.qubd multiputanederiiiitionem hancnon effi e_L dem , quam Ariftotelesin coutextu -14 eiuj uerroes ln commentario 154. pnmilibri Po- D libri nominalem vocauerat , quum tamen ea ftenorum. quarum alte ra eft principium de- monftriEionis,altera vero conclulio? vt enim vtraque limul furopta facit integram dcraon- ftrationem:quiafimul condufioncm & priti— cipia continet: itafi in duasdiuidatur, aitera erit pnncipium demonftiationis tantiim, aL teraverd erit folum conclufio : illa cj-im,qut; tradi.urperfoIamcaufam,cftprincipium de- monftrationis; yttj dicamus , edipfis eftiru terpoGtiotetr_e,quequidem improprie dici- E tur definitio , quu dicatpotius propter cjuid, Difiniiie m quim quid : idebvocatur definitio caufalis, &ad demonftrationem tefertur, r.ou aiia tiot.e,quimvteiusprincipium, v{ atTerite- tiamThemiftius,interptetins cotextuai 46. fecundi libri Poftetiotuin: eft enim princi- pium,quia eft demdftrationis medium : idci quartdo Ariftoteies dicit, aliquani deSnitio nem efTe principiuul demonftratioiiis f intel. ligit quidem praecipue definitionem iuLue- fii,fed adillud membrum redigitur illaquo- que affeftionis definitio, qus vocatur eaufa^ iis, vtvult eo inlocoTIiemiftius. Alceravi- ri» perfcCtae definitionis pars.quz formam 5c materiam linecaufacontinet.iila eft,quac di- citur demoiiftrationis conduflo, vt fidica- mus , ec)ip-is eft priuatio luminis lunae, toni trus eft lonitusin nube; & vocatur eos.eiufio". quia quum extrafe caufam habeat, demon. ihari potett. hanc diximus vocariqutaditatt- uam,fiiic ciieatulem, liue etiafoiiLjlcu dt- ipfa fic, vtpatetlegentibustoramiHampar- tem , 5c vt nosaliointocoopportuniu.de- monftrabimus:alcer aurem enor e!i,5: is  fimtionem totam in conclufione pr3edicaridW».^«i de definito , vr demonllratioiiis co;ic!urio ta-" ,r ™* lis fit, ergo eclipfit eft priuatio Iu ninisinlu- na, ergo tvinitrus cft fonus in nube;lic eriam definitionem tra: , quam matenalem vocant, deipfairademonftrantpei alteram irse defi- nitionem formalem.nam per appetuum vin- di&ae demonftraittiram tlf_r accenfionefan- guinisincorciejveincondtifloneK.cei.ofan- guinis in corde (iepr-e.iicatum,ira veib fubte &um: qua quiclem fententia nihil abfurdius, mhilab Arii-oteleaiieiiius txcogit3ripotei.: fic enim ponitur modus i;le denioriftranii definicionein, qticm piorHis reiecit Ariftote- llesincontextujd. Scp. Hbn i.Pofteiiorum. , •nam definitionem demonftrarc Je definitofiiiW" / vanumperiituscfr,Scnatu[.T'.!eiTionftratio. nis repugnantiflimum, quod multifariam 0- & ftendere poUumus.pnmum quidem id nobis , '' M " conflttuendum eft,tum dc fubieftodemon- ftrationis , tum de afFeaione demonftramJ» prarcogntjfceiidum tlTe quid nomtn ^Jfli- ficct, %09 de Methcfdis , Lib. IV* 310 i nominis intelliei no A dieimus , alia ratione definmcnf iBam effe poire, mfi ^l^wX qaomodo tota defimtio de dehmtopra^tcetu^ed q, altera dtfiaiuonis pai s de alt^nempe fot- ma de matetu cocludatut, Anftotcles talem definitionem condufionem demonittatto- nis effedixit.per mediam enirn interpofitio- nem terta» demonlknius in lunaefie priua- tionem luminis, &petmedium appetitum viudida: demonftramus ir» fanguine cordis uo.vtl faltem remnto-,quomo Jo ^Enomen eclipfis itKell,gem,*,n,fifc.a. en n?ecli P fim figntricare priuationen» quan- , mU ^mim^quomodo intclligemus nome dam „ us n.fi norcamus effefonu quendam? SdcrnoBfttaraus, eclipfim effe ptt- «nnem lumiais Lunc,eclipfim facunus in " * ?monft.*tione lubiednrn, ergo praeco- Dedtfnitit* tlnfi», tpn» % W ° n S 0 nm SSS^SSS B ne^ufiw^uareh* defintttones fr* ^fcimn "^P^^^ftfa mus , quod condufiones demonftrat.on.s, pr.uatiolu- fegnoVcimnsTquodccttVablW^n» Gv^Sibbet fans menns aflereret. nam fi- ^Snomiai.eclipfismf»lia««,^5 ffiolumte» inluna;,dc6fi hancniwo. F ? -n effe oporret. eadem demo __rar. no S nifi idwu d» feipfo dcrmtlrefr, cCtm U.IalniJfite^pfis.qu^mpnaauolumiuis efle •e«»6 0 "^"!^7^££!3 £ ,i ufioni rac d.um term.num add.mus.fc de- IIUIJl *V^V»*»»— » -J- conclufiones demonftrattonis, pnuatiolu- mmisin Iuoa,&accenfiofanguinisin corde: fietenim has demonftremus, veie caufam conchifionii afferimus.ideft.caufaminhar- rennsprsdicati in fubieao: &quiaconclu- fioillafbrmam&matei.am accidentis con- tinet,rubieclum enim eft matcria, pr*dicatu autera forma ideo eft illadefmitio imperfe- aa, & deraonftrabilis, qu.e caufam re, non Xpm --ffe fonuminnube;quiah*c eitfi- Mdficatio nominis penitus mdemonftrafailis dejofonominemequealiqmdroborishabet U auodrauiti d,cunt,defioiftonemdedeh- nito non dcmonftrari ea rat.one, qua elt de. nnitio.fed quarenus eitqurfitum ignotuni; hoc enim ridrcalurn eft: qtna fi eft qua;fitum i E not.jrii,li?iiific3tio igttur nom.nls fubieftl ilnotacftiquomodoigiturdemonftrareah- * . , iT ... rnkfflAn. muic noni c ttoQ clufioni racd.um terminum addimus.cc de- finitionem perfeaam facimus , qus reipra a demonftratione non differt.fedfolo tetra,- notum fitu: harc eft fententia^iftotehs, fi bene eius vetba perpendanr_«Brecuudo 11. bro Pofteriorum, icontejttff^OTque ad 47. eaciueractoni mMim e confonTeit. nam hate imperfeaa definitio ad conclufionem demo ftrationiseam tationem habetedebet,quan , f ft atiOiTiijdo ig.tur demonltrare ait- tirariui.i» c-iu ' j j»™«,ft«rin ISefub^o.cuiusnoaie aon D Pf^a defimt.o ha c ^«^- uite'i:eimns- ? qnod fi dieant, prsECOgnofci quidera quod ecl.pfis fignificatpriuationem juminis.non tarnen eam, qase eft ta luna , & hoccffeid, qucd demonftratur,in ahud ab- fardum inciiitnt non minusgtaue: ficenim fubieaum demonfirationis eritipfuni acci- dtrs.vteclipfi^pirdicatumveib^quodque- litur, entfub.eaum accidctuisjintllaenirn dem'jnff:itioneRihilmaaebitigno:u,quod *- I . . . {V ....... n Otrfl'Jnn:;:!ijnciiiiiiiiinu.unij"«."n-— j— -,=> dicatutQUEri.nifi luaainocautem eftincon- E uenit: oc.quume» . , ■ 1 j. r..i..-a_ tfiniif f.inltttuaiUi nemtoam : vtenimbajc dicitur inregrade-- monftiatio, ficilla dictur dcmonftiaaonw conclufio : Tcd perfcaa detinitib idcm ert re quoddemonftratioimodoiutem&rauone differt ademonftratione s & diffetetiain duo- buscoiififtit.vtinquitAuerroes.ncommcn tario Aj.hb.i.Poffcriorum.in rotma & m or- dtnc terminotum.nam demoftrano formam fylloaifmi habet, qUse definiuoni noticon- - iiiclem fribus tetmims v- ■enitns,debet en:m acctdes de fubieao mo ftrari , vtfi: pra;Jicatio natura'ts> non fubie- 4»i Mt»'»arim de3ccidecte. Prsteiea certum efl cim effe ponlTima; demonftrationis conluna;obteira?intcrpofitionem:at,n de.r o^ftratione nunquam a eenere anfpica. mur,i igiturin contex.4i &«^fle- iitdemonft r ationem ufleJcre quid clhdem- ijeio4S .definicindcrinitiontm diciteara ef- ' fe orsncinem fignirkiintcm piopter quid eft, &oraroncm demonftiantem ; perfe£tienim a.:i :r-\o fignificar qutdditatcm cum caufa quidJitatis; funt autc inillislocisbenener- pen Jen Ja Ai iftotelis verb*,qui artificiofiflL nieiocutustftad denotadum demonftratto- ncmtlTimLiiiodum Sc inftrumcntum logi- ' ,. cumid^fii.i"O ncm vero nequaquam,fed po- 2^.Vtius 'firieiii mtihoJi & inftrumenti logici ; EtfAw»' quan-uiscnim demonftratio & definitiore- Et,»i.- ipf- lintiJem , tamen rationc form* logicl »>,/S lifi- diftineuuntu:; detinitto enim omni difcurfu, omoique cnunrutione caret; demonftratio auttsn & enuntiationem & difcurfum habet : quoniam igitur mftrumentum logicumnon tftnifi cumhac forma logica.cum ratiocinio; ficemm dicitur mtthodus, qui ab hocad il. ludprogrfditur.hinc fit vtdemonftratio fit Jog;cuminfttumcntum,& methodusrdefini- tio vetb ncq;inftrumentum ,neq; metbodus ] dici poffit, fed fims mtthodi , ficuti punftum eft tims Iinea?, & fieutiquirsgrauium &le- nium in ftiis iocis tft finis moruum ipforum r '«".«'i ad eadem lccs-.crmoftratio tmm motusqui •3«>iw». ; . dameftinteilectuali^in quo tna notare pof fumus,vnum fuuiecfum, & duo contraiia;al tetnm a q!io,re'iquum ad quod fit mctusjde- fiaitio vtro etl fimplcx efTentix conceptio eumquicte, & fine vllo animi motu, cuius quietis f:i':a txtruitui ab ommbus demcn- F fitamilus i:cmontirat!0;h3ecomnia figtnfi- cauit ibi Auftoteks, dum munus definitio- nisden cftrationi attribuit,&munusdemon- fftatioi,,s dtfimtioni; tribuit cnim demon- ftratic n: vt oftendat , & notificet ipfuni quid ); •tff jtanq.jam methodo & C"i'c >c'cte & notificare oui tuni & difcurfum a norti ad pi f >pMa lcaict inll; umeti conditio-.m Co tu juttni 4; . tnbuit dcfinitiontofTirium de. moufiimcuis , aoa tamen ampl.ui cum dif- finitio tft oiatiO llimficans proptcr qutd, no dici*mot;ticans, fed figntficans;noti£caree- niiii eft cum difcutfu t fignificareautem fine difcurfu , Voluit igiturdenotare Anftoteles, demonfliationem tin mftiumentum cogno fcendi quid eft,id cft,extraheds definitionisj dcfinitior.em verb efle frucium&fine ilims infti umentt : acctdentium enim caufas addu- cerecfteorumdemonftrationem afterre. ex caufisaute cognitis definitionem conftitne- re,eft definitionem educere e demonftratio. ne , ac veluti Iineam retrahere & redigere ad pun£fum, & ex re diuidua facere conceptum fimpiiccm & indiuiduuni:id enim totum.qd/ per difcurfum inuenimus , poflea vt fimplcx, & omni difcurfu careos comprehendimus. Cap. XVII. in qm ea, qm dicia fitnt, cen- firmantur ex multti Autrrm C. atque Artftettiit « locis. SEstentiam hanc.quam expofijimtJS) aperte legimus apud Auerroem inplit- jiousIocis :nam in commentariou. libri I» Pofteriorum dicit potiflimam tfemonftratio- nem poteftate completxi quzftiopem ciuid cft , qu £ eft dcfinitio, quam naturaiiter deC- deramus.&propteream querimus cognitio- D nem caufarum ; dicitigitur demoftrationem ducerenosad cognofcedumquid eft,hoceft, ad definitionem, & hanc effe vltimumorn- nium demonfttantium finem , cuiui gratia caufas rerum quirnnt, &demonftraraones conftiuunt. In commentario etiam jB.libri i. dicit demonftrationem eflV poteftate dcfi- nitionem; & ldeo quicquid in priniolibro dictum eftdc demonftrationc,dtrigi ad illa* qua:dicanturin fecundo de definiticne. In E Epitome quoque in capite de demonftratio- ne , & in decima quarftione logicafafoe ean- demfententiam profeit Auerroes,qnodfinu demonftrationis , & prarcipna intentio de- monftrannum eft eductio definitionis;quae- tunr enim propterquid eft, vttandem inueta caufa cjenr fcant quideft. Et in Pratfatione fua in Iib i. Poftcrioru, cuius verba ettam an- te perpendimus, inquit Auerroes eafdepro- pofiiionesdemolliationis confTderatiab A- nftotele ,&in piimo,&infecudoPofterioifi Itbro; in primo quidcm,vtducuntadcogni- tionem propterquideft; in fccundoautem, v^traduntcognitionequideftjidem igiturin- ftrumenrufti demonftratio fecundum Auer- roem ducit ad cognofcendum piopterquid , , ■ tota Anftotelis D 'fi»«"»» fTuniustflu"^"'"""'- ntturalium [^itiones inueitiganoas pioporut , vt quid p rtt i 0 „„, m^tus , quid locus, quid tcmpus,quid gene- ra.tiOjquid miftio,quid putredo,quid coftio, DtcUrntit xerbsrtt ^iri flsl.taprin- ciptoi- Ubri Prisrnm. m lacobi ZabarcIixPatauini &aIiaeiufmO(Ji;iJicantigiturAuerfoiftr, Si A fteriorum, necnon verba Auerroi demonftratio eft propnum inftruraentum, 3tf quo iccidentia cognofcantur,nonnedVouit Ariftotelcs eorum accidentium demonftra- tionem potius indagare , quam definitio- nem?quid ipfi ad hocrcfpondere poffini,n6 video ;nos antem dicimus , definitiones illas efie demonftrationes fitu differcntcs, £c in omnibus iis locit Ariftocelem e demonftra. tionede5mtioncmeoliigere;quum enim de- monftratio fatisfacUt omnib* quatuor qua>- flionibus de accidente faftis : vltimi taineri, & omnium pr^ecipua eft quaeltio quid eft, uuxnon potett declarari,nifialiar omnes de- clarentur; haneigiturfipe propofuir Anfto- telcs, &ei per demonttrationem fatisfccit; fiutredinis enitn dtfinitionem inuenire vo- eru,fciensqueeam non efle perfertim, nifl cum c.tufs cognicione,eaufam priiis eius ac- cidecis inquiric, quod ml aliud eft, quam de- manftrationem inquircre : naro caufam rci adducerc, quatenus ciufa eft, demonftrare rcrr. c-ft; ex caufatatitem cognitione dcfini- tioncm conftituereeft e deraonftratione de- finitiotiem extrahere,quod in definitione il- laputredinisoftendere poffiimns. Ariftotr- iesenim primo locodefmitionem nomini- letn purredinisaccipit, qus ante omniaco- gnofcenda eft>dicens cain effe corruptione-m proprij fkinnati caloris in corporehumido; ! ! " vtrinP que loci intcrpretatione ; Anftoteles in prooemio quatrtt circaquid, Sc tuiusfitcon° fideratio.quam queftionem Auerroes i ta j teiligi t , circa quid tanquam circarem conf?" dcratam ; & cuius , id eft , cuiufnani finis „ * tia: ideb quum poftea Ariftotclesadvrraa," que quiftione rcfpondensait, circa demon" ftracionem, & fcientiae demonftrafiuc c. rJt j 2 Aucrroes putat Phllofophu.-n t;o J -.iv propn* i B nere inftrumetum,in quo ell vei ftturtij, tum" frudtum & vtilitatem, quam ex illo inflru, mento fiimus percepturi ; inftrumetum qui? dem vmcum propoiiitur demonftratio; Bnts autem illins inittumenti fc ; ctuiademoriftraI tiua,ideft J p;ifeasfllma&abroiutiiTim3 ; verr ba auteni Aiiftotelis in huius partis dedara" Oofie funt has c [ & dicamm e tmm o u ld yiji^ tat , oine nibktx dtmanflrathne proiicnitt , trit vl affeanamnr cogniiiontm dtmonfiritmayn dt j Com/ti re, attinutm potefi hamamtturtiiter csn /«?*ii, fed ^oiiiis co- gnitioquideft; Atiftoteles qttoqae in prin* cipio fecundilibn 1'olieriorunt ottcndlt, qJ* idem demonftrationrs medium tiadit nobn cognitionem Cc prcpter qu:d eft ,&quidet quo fit vc demuniVatio ducat nos ad cogn». i fcendum quid eft, vt iofe in eo libtopoftea declarat . E:go fecunduin Auerroem & Ari. ftorelem Jiceie cogimur, fcientiimpra^ftan. tifii;ii3m , quam ex Jemonftrarione percipi. mus, eflecognitioneomnium quatuot quar- ficorum ; piatfertimatitem ipfTus quid eft ,ia quo Tumma demonftrationis perfcfiioac»-. tiiitas confiftittquiaquarftio hjc tftfinis onu nium aliarum qu.rftionuj h.;ncigiturintel.' lcxic Auerroes, quando dixit vtilitatc deaici^ : ftrationis effe (cientiaui prxftintifTimam d(jr omni re, quantumpoteft homo naturalite#j confiqui . SimiSiterqiiandoin cifce ficundi TiidSSd Pofleriotum in Epilogo colltgi- A iit ^teles, f*!"" 1 * Jjede ryilogifmo , ac dc^einoltratione.ac de. " nonftritiua fcientia tracf "lle . fcientiam de. r ^nonftratiuam intelligit Auerroes fcienriatn ' qua:fitorum,quaf inicientiis rpecr.latiuislo- cum habcncnecdicitaliqucrum quxfiroru, fed tTmpluiter qu*fitorfi:omnia igiturquae- iitainie'ligit;quarnturaute n fcientiisetiar» quid cftumo hasc efi niaximc piorcipua qux- sm m ■ deMefhodis, Lib. IV. 1(1 "ScX^Anftotdcn, Sc Aucrroem, !. u i tametfi ue deB.iitione piurima dixeiunt, ?Len folam demonflratione vtinftrumen- , am aominanm: quia definitioncm finem ot-us atquevtihtatem mftwmeti eiTe arbi- Ktjfimtiidcirco eam nomine derrionitrati- Efcientii comprehenderunts fincmtnim Uemonftrationis pricipuG tlTc d.xmusde- B fioitionis, qorcdemonftratiooeeolligitnn or opreieaii.qmtibiA:iftoreles,dc-monftra- tionem ac fcieiitiam demonft-auuam idem .ffe.fluoniaidem.cipfaeftdefinitio.ac de- monitrstio,rf>'uminf.)irnaditcnnice&qttae fo-ma.quum iitlonicorum ii.firurrenruium conditionecrfla ia.tacitvt dcroonft.-atio fit ' ioftruaicntuin losjicum; mimrne veibdefi- nitij,nifiinip:r i pr:t s & p.rtranflationemio- *o.uamur.&q'Jod demonftrationis cft,tnbua C ninidefinitioiPiiK er.im dcfinitionem inftm roentum appeilaie poCuaitn ea ratione,qua eft idemquod rfemor.irratio, attamen non ajtinftrumenuim a demonftiatione diftid itum,fedidem,jum igitur defimtionem co- fidcramus.quatenus a demonflutione diftin euitar, finis eft vltimus inftrumenti,nonin- ftrurr)rntuni:dum veib ipfam fumimus,qua- tcnus idem eft ic.quorl demonftratio,inftru tium venamur, methodo autem refolutiua dtfinitiones fubflantiarum;omnium igitur metbo Jorum finis cft defimtio: pro.nde to- tius logici finis eft,non quidcm vt infltumtS tum.fedvtfinis logicorum inftrumentoiuinj fumpta igiturnominatione.ifine, pcttfto- mnis inethcdus vocaii dcEnitiua, quarenus ad definitionem ducit.quarehcecuiaquefi- mul vera funtjomnem mcthodum efle defi- nitiuam.&nullamdan methodum definiti- uam ; nu!]a cnim damr priter demonftrati- uam &rcfolutiuam. CaputXlX. deerdine feruatsabA* rtfoxele in methedorum tradttitme. EXhis, quashaftenus dt&afunt, manifc- ftumeft.nonaliudfuifTeAriftotelis con- filium in PoftetioribusAnaIytieis,quam de methodisagere,ipfumq,id optime ptsfti- tifle,quum & naturaro,& vtilitateminetho- dotum diiigentiffime dectarauerir, relinqui- tur,vtpauca quiedadkamus de otdine, quo eam trafiatiopem difpofnit; huius enim de- claratioadplenam confilij Ariftotelisintel- ligentiam plutimum conferet. Illudinpti» mentumvocar.poteft.fiquidem demonftra- D misin memonam reuocandumeft, quodiu- " c : r -1 . , 1 nnmnrnm etTe in ns lbris tioinftrum£tum cft.necpropterca duo funt inftrumenia.fedvnum, quod quum actu fit denicnftratio, vocaturetiam deflnitio: quia poteftatc ec nonmeihodum umnemcfle definitiua, • ldq;fano modo accipiarnus.ni! faifijVtlab- lurdi dicemu^-jOmnia namque iogica inftru- | mentaad definitionem ducunt: quoniam o- mniumrerum cognitio in defitiitione con- nltH;quxlibt t enim r^s tunc piene cognofci tur, uue u,bftantia fueiit.fiue accides, quan. do pcifecti ipfius dchnitio Inbctur, vt ait Arnraomus in principiofua pia:fatioiiis,in pradeclarauimus.primariam efiein iislibris iraftationem de methocto demonftratiua: fe cundatiani verode refolutiua-, hinc facVura eft.vt totam tradadonis ordinationem fum- ferit Ariftoteles amethodo dtmonftratioa, quam folam in proormio ptopofait confide randam,&quafolamin epilogo collsgit de_- cfaratam fuiffe;patet enim tu m procemio,ta in epilogo iammemorati* nullafactam elTe mentioncmethodirefolutiux:quoniam igi- turhutus confidetatio no fnitprineipalis,fed potius vt connexa methodo demonftratiuaf), & 2b illa pendi s, tota traflationis.omnium- quetheorematum difpofitiofumenda fuita methodo demonftratiua. Dicimus ita 3 ue i„ methodi demonftiaiiua; traditionem fcripta^* ellc ab Ariftotele ordinc refolutiuo, neque M(w> alio ordine fcribi potuifTe, vt manifeftum efttum exiis, quaefuprade ordinibus dixi- F mus,tum etiam eX iis,quxalias de naturalo. gic^ fcripfimus;certum cftenim Ariftotelem aufpicatu cffeanotionefinisj&ab eo ad ptin ciDiorum inuentionf pcr rcfolutione piocef filfc.finis auteduplex ei proponebatui;vnus Hnit&upU*, * internuijipfa demonftratmamethodus;aker """"■*" huiulmodi fines proponuntur, domus qukieni vt inftrumentum ab ipfo fabtican.  inftru- mur ptrfeftam ret fcientiam , tum proptet quid fir, rim etiam quid fit, fed nomtii cau. fat communitcr acgcneraliteraccepifte.fine.. vl'a caufarum diftinftione,vt in mtcibus no- ftris dubium manere poffic, an omnt csuf* gertui, analiquod folu.nad tradendam nr». bis pec- deMethodis, Lib. IV. 322 321 c iliamcoEn.t.onera idoneuni A tradiderit far.iem principiomm inujnno- u. c nfrfc^i' 11 4 llmcl »-'_._ „._,,-.....}, nfm.mamteftumtfteum l.icuracoiifidcii. nem,maiii-eftum efteum locunjcongdcra- tibus: nam naaatio, qu3f tft ah eius libn in- itio vfquead 47. contextum , 3der> obfcun eft, &intil!e_tu diflficil-s, vta nem.ne poft Aucrroimtum i'eiitentl3,tum intentloAri- ftotdis m ea partefuerit iutellsda, credimuf qucnosprimo_hactempeftate locum illum verai"ntc.-pretationeilluftr-ffi. igitur fiin ca parteticilemmedij inuentione reddere vo- B luit Anftoteles.fpeatq; opinione fna cgre- gief-iiftratus eft, quippe quum di.ficrlhma fit medij maentio, fiin lllius parris intcllc- ctrone conftituta eft. Seddicanr.qu-cfo, La- t.ni, quonammodoputent Anftotclem ibi facilem med.j inuei-tione docere: mihiqoi- dem diccre videntur, Auftotelem id ftcere docedo medium e.rcdefinjtionem , fed hoc quomodo faciiem reddat medij inuentione, equidem non rickoifccilis eniro fit m uent.o r/ a u r^uccon:idcrarepoteft ; nob, S e_ Cned,}, 1»™*° cot,d.tio ahqua max.mi. a- ?tp n ^SnVftti- eftmethodum &arti l.art. mconfpicuadeclaratur, perquamreli- I" ico ewc-ra caularum d.ft.nguere confti l oSendere.quomodo fingulum iH P o- ^fa demonfti^onemediu-r. eflc queat; fi n.m ab vnioerftl. a d particulana pr o gre- icau&latc accepta ad fineu la cauft. ^«r.cra-.ibique multa dc ciufis dic.r.que IU 8 «o 'ibro,vel in prima parte fctudi _bl- _f 0 S»«° nls mterrupt.oned.cere no po q l Dcrule !oqui-ur dc modo venandi , .1- &d;fin e !7o.Km\quamdixera,etfe.^. um ft' h ,l-m acdemonftiiHonnprincipiH-, ^ ■a en.m conllderatione h-xvt pcrfe P nm Vfoue ad eum locam tubi» fueraq ibi fecun Jartam quoque ftcere c.uf.c ^nonem.quatenus eam a nobiMgnora- £; n C o ,»git. E pto prsfenttoccal.one optu n.eintelii£-,ur- CtfHtXX. folutioargumentorum priora ~ > Gr&coram & L*~ fecl* tinorum. DE C lu* 10 confilio Atiftotelisin Poftehonbus Analytieis, reliquu eft, v. ^orum argumcnta expendamus, & qua- tU m roboris habcant.confideremuSi & pnus n.ji,'em areumenta La,ino:um & GrZCo.U, quibusoftenderenitebantur Anftotelcm in fecundo hbro Pofteriorum Analyticorum a- tire dcmc^io, & dcdefinirione prout eft quse ignotiotes inueniuntur, quemadmoda fi in magnohominum numero vnum alique nobis dcfacie non cognitum qu_erercmus, &aliquis diceret- Ille,  do^ct ln pr moiir-rt.-, i-icnt..i vu..^— , . - . • „, - Smeonftruaionem ... fecundo.dum do- p recpofteavero ^ m ^^.^ . r. ... ■ _• i:_ rt- _ t nn em co n ftru ere;fed con ti a q u ; r. t p rt cetfacileminuentianemmedij:medionam queinuento,factl.s eft demonftrationis con- ftru£tio. Ad hoc diclniu-.illud quidem venf fimuintfTe.quodAriftotclesjVt de fyltogif mc,ita & multb magis de demoftrat.oned# buit & conftr U aionem,8c ftcilem principio^ _>«.i_i,B- punmt», fccundo quidcmlibro^quodAiiftotcles non ft^.tionemconftruere^fedcontiaqujritpri- muin ipftm caufamrei, ex quainuenta de- n.onit>at.onem ftnt; poflmodum cauftre. Agnita, definitione a_Ti^nat,in qua animus nofterconquiefcit; poftremum ig.tur, quod coenofcimus, eft quod medium fit dehnitio nuuc! Arifitittt yuxfi itdti ,*e * but argumentj. promuniur.] deabundantu L gltur propoflttonu loqui ntlaiiud eli, q_; " locos declarare,vbt inucniri poffinr, cjuanjo iisvti voluerimus: i deb Ariftoteles Jn tettio capitepriroilibtiTopicorum, de locis_ re n metorumtra&auone" inftituens, aireriteim adabundantiamfyHogitmoruft perrirterc & dum pcretus verbacognofcimus, quam de- B in fecunda fechon;' pri.niubri Piiorum pr" 0 finitio ieni pro mediolumeredebeamus?n6 ponensfelocuturuni uc abundantia prooo. iicionum^decUrat locos vnde propufin,,^». bro noftro de Mcdio deruoftrationisfuse dc monftrauimus. fuitnamque inter eosaher- catio mixima,qualifnarn defimtio fit ipfum medium, & vtnus extremi fit definitio,eaq, coturouerfiiintct eorum fc&atotcs ad haec vfque temporaperdurat,vtadhucfubiudice lis efle videatur; quomodo igicur Ariftoteles ftcilemnobis reddiditinuentionem medij, dum docuicipfum efle definitionem,li non- eft igitur fecu dus ilie liber de inuetione me- dij, fedporiiisprimus, quanqua.n aiire me nemotdvidit, nifi Tiumiftiu; : cuius verba me ad hoc inueniendum excitarunt, Scillu- Betelx i» mnarunt.Ctedo itaque.Ariftotelem de co- t*p \iil> fs- ftructiorie demoftrationis e^ifle in fecundo capltc primi libri, de racili auteni puncipio- rum inuentione.feu d« abun JatHia propofi pufi-i.ine, funietida; funt:tta in quatto capite primj p 0 _ fteriorum docct locos p-iop&fitionu demori ftratiuarum.qu! funr. primusatque fecund Ul modtis direndi per fe, vt not alias dectaraiit. mus, dum librum iilum publice interpre la tetnur,cuius loci clara eft firnilirudo cum (V cundaillafeftione pvimi Itbri Prioram: vtc; tionum in capite quarro,a!iisque diubtis fc. C n im ibi Aiiftotclcs locos fvliogifmorum d__ ' eet,regulai tradesde iis,qua:iimpHctternti. dicantur, &fiibiiduntur: fic ertim facifisftt medij , & propofitionum inuenr.o; itahlc locos propoITtionum demoftratiuarmti __■„ clnrat per tegularum traditionem deiis,qu z etTcnnaiitcr prxdicantiir,ac fubiiciunrurded, manirefta res eft coiifiderancibus vefba Arj_ ftotetisin Gnecotexrus vigcGmi o£taui,q_i. bus lllam de locis tcactatione proponit:narrj quentibus vfqtie ad contextum s6,in feiun- doenim captcedocuit conftruitionem de- monft-attotus,dum tradidft codiriones pnn tipiorjm.exquibusconftrucnda eft demo. ftratto, neque alta» condttiones pra*ter tllas requiruntur, vt fiat prxftantillima demori- ftratio.quia li demoftremus ex pnncipiis vc- ris, piimis, uiedioque carentibus.& pnori. bus, & notiunbus, & caufis conclulwnis, ea cft potifli-ia,& oninibu.v nunicns abfolutif. Dfimslibus verbisvfus eftinterno capiteprimt lima demonttratio.tn q ja nulla ampfusco- ditio defideran poffit;quandk^aitiir Anfto- teies in quarti capiti\& aliiife^J^tib#s do. cet principiademonfl ationis debcre eiH de omtiii per fe, & vniueifaha, non piofert has fanquarn al as conditipnes, quae in demon. ftratione reqtiirantur, pra::«r i!las antea me- inorat Js,q i; Joquidem ills fine his effe non po(funt:proindcad demonflrationcm pr^- Toplcoram,proponens traftsttanem de lo- cis, & de abundantii irsumcntorum, The- nitftius autetn in eorum vetborum dcclara. tione clare dtciCjAriitotel.tbi a^erede abun. dantiapiopofttionum demortitrattuaruinjSt Auerrocs ibidem ita loquitur, vroftendatft huiufcereiveritatem ralteni fub nube Tidif. fejfed ea nos sltts conftdernnda & expende. da reltnquimus. Adfecunduin argutnetutmij. ilantillirtiam conftruendam illas nominalTe E ditimus.Ariftotelem &inprimo,S;in fecrm » fatis fuit.fcd has in medium affett, tanquam condtttones eaiiIantiores,8c ad faciUm illa- runi inucntioncm,6t ad propofitionu abun- dautiam pcttincnfts; ptopterea parsillafe- cmida: fectioni ptirai hbri Puorum propor- tione tefpondet, 61 vtrlque cum primoli- bro Toptcot um: imo cum omnibus Topicis libtis compara.-i poteff : vt enim in ilia fe- cundafeclione agit Aiiftotelesdeabundan- _ tia propoiitiooum ad fimpliciter ratiocina. ^timtdmtU dum & in iibrisTopicis de ijbundantia pro- "tU P 0 ^" onttm ad «ifputandum: itain *IIa parte ttr."»t7't"i P r ' m ' l'hri Pofteriorum loquitur deabVin- dteLrare. dantia ptopofitionum ad dcmonftrandum:f rlt autcm nobis altcuius rci copia, &abunj K y dantia, quando locus oftenditur, vbi earef ' pofira cft, vt optime dicebat Marcus Tulln^ jnpnncpto Tvpicoruni Tuotum, dedarar s eorumlibtorfi infciiotioneiTi, &vtilitat/m, CuiusvetbafunthjecL/^facrtmrtrajBjyHJliji- fianiiUtt funi, dtminfiriitD , £fr itnsate ifnofit-.lk tlo Pofteriorii libro agere dc mediojde prin. cipiis enim agerc,eft demedio agere, vtaote oftendimus;fed in primo Ijbro confideratBl medium, etusque condttiDnes inuer.iuntur, prout ducit ad fciEntiam propter qutd efbia fecundo autem declaratut, quod idemme- dium,& eifdem coditionibus prrditum tra- ditetiam cognitionem quid eft, inhocigi. tur fenftinon negatnusfecundum librum c£ F fc de medio, quemadmodum lllinegare nfi deberent.ptimum quoque librum de medio eftc.hanc autem difterentiam indtcat Ariftn- telesinprimo capite ftcundt libri, dumdo- cetquarftionc propterquid, & qLixftionem quid vnius & eiufdcm medij effe, propterta quod vnum, & idcm medif.in, \ na,&cadeai'' caufa vtrique fimul quxftioni fhtisfacit; ffs . enim primum Iibrum cunt fccundo connC ctitjtnprimo emmdemcdio e;;fr3r,vttra- dente fcientiam proprer quideft: in recun- doautem detodetn metiio demoftratf onis aftttruS 325 u id eft. deMethodis, Lib. IV. A e ft vt ducete etiam ad cogmtionem Tercium argunientum peccat ex „, nte enunieraticnc: uim definitio iofu ^1am poteft eonfidcrari vtdcfinirio , & s on io.u *j f mon ft tlt ior.is, ve.iini etiam vt fehcfcc.nfidet.tBrn eft definit.o , &o- Srio P fi-*i6« nI quiJdiutera, ih» aurcro Sc*ii»rao«ii a logicoj in fecBndo en.m Po £ J-.m 'ibto conli Jerarur praecipae, vt eft Krfr»rioniifio«:waacemeft«e*^ 51 «rincipiura demonftrationis confiuera- Sura enira eft dchawo «aftl», qu*oum ad defininonem acodcnris pcifeftam, "nl eft^nn demonftrationis, Sdemonftra- g^ofitionedifferensS.miHtoraJqumBin Erimu* verum eflc id.quoa ipfi iumunt,de finitionc.n n6 confideranalogiro.mfiprout ' ^demunftrationem retertur : « relatto tee MteftcHe duplex , autenim vtrerui ad do. miuom, autvt donv.niad feruum , : nam po. ieft defimtio dirigi *i demonftratione,nem- l, quando vt medium dcmonftrattonisac. ooitur- poteft -tiam demonftratioad deh. m-wnem dingi , quz eft praropua dehniuo- ms confideratio in fecundo libro.quod iftl i- enorauerunt 3 idcb Ariftoteles quando hanc «lationem fignificarcvoluit, nonfolumdi- jrit definitionem ffl'e demonftrationispiin- dpium , ftd etiam concluftonem, & dcmon- ftratknem fitu terminotum diffcrenteniihis namque omiubm modis definitio ad Jemon ftrat;oncm refertur, non foltim vtmedium. Iure itaque Anftoteles Je definittone agens, in fecundo libro etiam demonftrationisfae- penuntionem facir : ibi namque de demon- ftratione agit ptoateftinftrumentumduc.es jW>- ad tilisdehnirioniseduAionem. Exvltimo arguniento,quod fuit Euftratij aduerfus A- lexandium > colligimus Alexandri fu;fle eam ; fententiam , quam nos jn przfenti. fequi mur . argumetum mtem ib infcriptione co- lUffi libroium fumitur , quos dicit Euftiatius infciib: refolutorios a re confiderata, ade- monftratioue , qu* eft refoIutio,ynde iofert, fecundam 'ibrum non effe de dennitione ,vt putauit A;exander; ficenim illi eainfcriptio non compcrerct, quandoquidrm definitio noncftrelblutio. Sedfactieeftad hccargu.. mentum pro Alexandrcft-eipoderc. primum quicem negare poflemus , inffcriprionera A- iialyticotum librorum rumptam eflea tecon- fidcrata , &demonftrationem eflcrefolutio- ntm j hoc enim non parum in fe difficulcatis habe: ; eo tamen in prae fentia conceflb, quff, id excuteread propoGtam nobis contempl*; ticincm nu pcrtinet,dicimus,fecundum que 1'oftcriorum librum effe de tlf monttra- tione, vt AnftotelesinEpilogoin calcceius librt fignificauit, &n nos efScicitcr contra Aueitoiftis oftcndimus , idq-, Ggtiificauit A- 326 lexander, fi eius verba ab Euftratio rejatibe A'tx*ni*i ncpcipendamus idixitenim agiin feondo /«-'«"*"' Jibro de Definitione ptout ad acmonftratio nem pertinet,non dixit prout eft inftrumcn- tum a Jemonftrationediftmftum ,vt Auer- roiftar dlcunt. quare iiberllle tta ett dedeti- nitione, vt fit etiam de demofttatione fccua- dum Aiex;ndrum. Sed quonam modoin- telle.tit Alexanderdefiiiitionem ibi confidc- raripioutad demonftrationem pertinet?cer- 5 tc alcero duorum modoiu pernnct,vei qu64 ad demonftrationcm dtngatur.velquod de- monftratioad eam;fi primum.non reciecar- piturab Euftratio Alcxandeij ea namque ett ipfa Euftiatij fententia, qubd definitio tra- ftetur vt medium demonftrationis none- nim liia ratione a J demonftrationem iling'- tur.nifi vcipiiusmediumjquiim igiturf.n- ter.tiam AlexanJri refutetEuftratius.indkat fe cognotiifte aliam fotffe Alexandn men- Ctem, fcilicet dcfinitionem in fecundohbro traftari, quatenus ad cam tinquam ad finetn diiigitur demonftratio 5 fic enim defimtio- nempertineread demonftrationemintelle- jtit Alexandcr; proinoe ea fuit tplius de fecu- do lib*o fentenna.quatntios Auerois quoq-, fuiffL dettionflrauimus,& quamfqlam veram effe atbttrainur. Cif.X X I.foluM Mgumentermnp- Jleriorts feftx Auerroi- fijrum. SE qjv I T v r , vt ad Aucrroiftas , feu po- tius Pfeadoauerroiftas refpondeamus-, iti ptimo quidem argumento id , quod aftu- niunt, duoeffe in rebus cognofcenda , ftib. ftaiutam & aceidens,concedimus ;fcd quutn poftea inferunt: ergo de definitioneagen- dum in logica , vtde tnftrumento fubftaotia cognorccndse,negandaeftconfeque!ia:nam debet quidero logicus agere de infti umcnto, quo fubftantia iijncta notificetur, fedillud noneftdcfinitio'; fedeft methodus rcfoluti- ua .vtnosiuperiusdeclarauimus :hocigitut atgaraeto nil aliut! prcbsiH,quamag.endum fulffe in logicatum iic nuthodo demonftra- t;ua,qua accidentiJ cognofcantur,tum de re- folutiua,ciuafi!i>ftintii ignotae notificentur. : VnJe manifeftumcft, quivm debihs icvana llc arnumentatio quorundam, qui denobi. liore^tnftrumento logico difputantes, &a- ftcnderevolentes, definitioneni eile inftru- %icntum nobihus demouftratione, itaar -Ajnmfmw eumentantur; defininone fubftantiam co--fi?J*» inorcimus, dcmonftratione accidentia, at fubftamia accidentibus nobilior eft ; ergo&J'~^ , '' 'dcriiiitiodtnob«litisinftrumentum demon--' ft.atione.quadoquiJemillud eftinftiumen- Vumnobihus. qucd ld reinobllijtiscogni- C>nf*uti» tioucmdirigitui:. Sedhi ineo primiim pec-f""""'*- i 3-7 lacobi Zabarellae Patauini 328 eant, qudd comparationem abfurdam fa- a illud eft dicendum nobilius infliutncnr ciunt- folemusenim dicere, comparatiuum quod fit axQttirizta , & fcitiuiaiu pa:iat fupponit pofitiutim : ergo non potcrant difl CCr - putare, vtrum fitnobiliusinftrumentum de. monftratio , an definitio , nifi prnis cften- dtirentdefinitionem tnftrumentum efie no- tificandi ; hoc enim negato , vt nos omnino negamus , tota eorum difputatio inanis red- ditui. SeJ etiamfi detinitio infttumentum fciendi effet, argumetum ipforum^qtiod me tiore;ob idfiduologica inftrumentapro wl" nantur, quorum alterum tiufdcm rei, vej - .arque ignoti fciet;tiam maiorem & cen ^ j j rem pariat, quamalteium,iiludcerte nobL iius dicendum erit;qubd fi non njodoreie. que ignotar,fed ettam ret liiiiotions , atcaT' gnitudjfficillioris cognitiont certioiera no* bistprarftet, quira alterum rei iwinu»ign 0 - t . mtnti. morauimus, nihilptorrushabereterKcacita- B & facilioris cognitu, adhuc maiorillTuainS tis ad probjndutn , eam etFc inftruiiienrum praritaiutus deraonitractone;ft quid emm ro- boris haberct.probaret etiam methodum re- folutiuatn demonftratiua piaeftanriorcm ef- fe; fiquidcm refolutiua fubftantias cognofci mu», demonftratiua vero accidenra ; idta- nien efi manifefte falfum, quumapud om. nes confter, pmiffimam deuionirrarionem demonftrationeafigno atque ir.duttione no btlitasfk cxcellcntta nidicaiiJacrir. tali ilu ,. tem efttncthodus den.i6fir.uiua ufpectttttt, folutiua; : dcnionftiatiuai.aniquecertiorerrj frientiam patit, quum non foluu nor.Bcee rem efle,fed etiam curfrt; refolutiua veto fo- liim declaret itm tfle : certior euim leieniii eft, quaremefleper fuarn caufim rnonofti; . mus , quam ea, qua fin e caufa rem cc j,nofti. mus, vt inquit Aiiftoteles : prauerea illud»,' 2«- biliorem efTe. Soluitur autem argumenrum, C quod per demonftrarsonera potiffimam no- tificarur, eft naturaliter ignotius & diffiei- lius cognitu , quam id, quod per niethoduin refolutiuam; fiquidem accidtns ftctindum rerum naturam non eft per fe notum,qujj pendet icaufi cxrerna; fubftantia vero quuin ab alj? canfanon pendeat, perfe nota dici. rurfecundum natuianijquou fi ignora fit,jj non tft feeundum ipfam rct natutam , frd proptcr n oftram infirmttatem ; ipfa enrrn rei D narura per fe cognofcibilis cfi: quaniame- tiam per fe eft ; accidens veionon ef! coqno. fcibile , nifi pcr aiiud : euu etiain peraliud efi. Illud igitur, quod pcr ineiho Juin demo. itratiuam declaiatui , natmam habet igno- tiorem, quim id ,quod per nieihodum relb. lutiuam notificatur. quare nie thouus deniS. Ilrariua multo efficacior eft methoJo rtToIii- • tiua, quumrei igiiotillinia; fecuncum nato- rain faentiam panat eertifllmani, mquaa. negando propoimonem illam , quam pro a- xiomatc fuinunt: illud eft pra?ftantius inftru nientum, quod ad rei pratftantioris cognitio. nem dirigittir; h*c tnim falla eft, ckmulta eanr fequcjcturabfurda,veluti idcm demon. ftrationis genus nobilms effe in dernonftian- dis accidfntibus hominis, quam in demon- ftrandis acctdennbuE3!i''i : quum tarrenea- dem vtrobiquc fitpotiiumor drmonfiratio- nis natura & vis; & demonftrationem a fi gno ,qua primusatternus rtioror ofteniJitur, prjrflanuiis inftiumtntum effc ea demon- itratione a figno, qtu demonft atur prima materia r imb &in omm potifiima dtnion- ftrationr:q:ioniani Dtus omnibus rebiis no- bilttati praeftatittaque pro rcium cogaofecn. darum vanetate innumeri erunt deirn.nttra- ttonum si-adus inter fe nrjbilitatc & isnobi. Ut a:c di.Wentes, qua; orooiavana Tuiit , & ii Kibikt*, la. nullo Phiiofopho prc-nuntiand». Nos iguur E nimus acquiefcit, neq; deillaiealiquijpt» jf/tv inflritn.e dicimus, maiorem, vei minorem inftrumcn- ammjhmi tl j 0 gi cl nobilitatein non tlfr fiifcenclaai cx r * nm ipfarerum ,qua: notificantur , nt.btiirate.f d ex maioie, jrel tuinoie DotificaudiW & effi- »*bthtute s f d tx r.t.tifi~ i„nd, ijj;,4- CSLCStlte : qwm cnim Anfiottles in piuifi. fju/r. pio prim; iibri Jc Aniir a uic3t , dun t .fe ra. tiunes , qtiibus ahqua lirientia aijj fttentias prxftarc potcft ; vcl tnini praftu nr bihtate fubieg:cam;ob iJ piim». fed Ioium*!nftriimenta, qt * apta fint no- afe rta debuit ciT; eius confi Jeratio jn logica tatt tejutii abfconii;i.irum to^mtioncin ductre^. q^uaiii inilrumenti vtilions 3c nobiiiotis ; fe- cuadaiis 220 A, r i% ve.o nietbodi rcfolutiuz, Vt fuse -S1 S dedaratum eft Ad ! fecuti- 'J-' ^rEumentam neganda cft confequen- !! l,«f enim loeicaffc facultft inftrumen- lL' tan.cn non tft ncceflanum,vtqutcquld ,n lot:ica,.nftrumenWrn notlfian- j veLmftrHmcntum.vcl faltem ad lo- wllrClrume.arefpedum aliquem habens; S en eaioi & verbum non iunt fciendl ^ftramenta.traaanturunienin logicatan- ,n ' ' in a'ena logicorum lr.ftrumentorum. qU ' r[ : ' r quieftiones declarantur ab Ariftote- JiVnBrinctpjorecuJilibrirofteriorum, nec „mtn fnotinftrainenu logtca,fed fcopi & fi" e5in ftriimenrorum;definitioigmirinlo- • ..jgjtur, nonvtinftrumentum logicu, ILlvtprincipium.vel vtfinis logicorum in- ftrumenwrum, vt antea declarauimus. Ad re-tuim rfnimus.definitionem vtinftrumen- tumicienJi r.equea Mctaphyfieo , neque a Lonco ncqueabaii--» v!lo confideran: quo. mamipfa taieinft.rumentum noneft. Ad A- uerroem qoi (cpe d»cir,primum librum Po- «erioruttJ rflede demoftratione: fecundum verb Je definitione, iaru refpond.mus, ac mertem Aumois declarauimus.qui non pu tauit, fecundumlibrumeffe de definitione, vt Je' altero inftrumento re diftindo ade- rnotiltiatione , fed in pnmo de demon- ftraiione 3?i quatenus eft Jemonftratio: in deMethodis, Lib. IV. 330 A idem quod dcmonftrarto.vt nos quoque fu- pride(lavauimus:nam demonnrjtio tft dr- finino, & definitioeft dernonft-atio: i ico definitio qua ratione pot-ft vocarj licinon. ftrario,eadem ratione poteft dici inluunun- tum, quo ducimur adcognofcendum quid eft-demoniiratio cnim duci: ad cogno.cen. dum quidrft: quod hxc fi: mens Auerrois, patet confi Jcrantibus alia eius verbain eo- dem loco.non poteft cnim dicere,qu6J de- B fiiiitio.vt extra cemonftrationem -urnpta, & vt ab ea diftin&a.inftrumentum fit deciarans quidditatem ret.quia ftacim coniideratione hanc primo Philofopho attribuit , dicens [Vhilafophus autem, yustenus fgmficxt qitiddi- taterrerum.] definitlo enim lefpe&u natuiat & quidditatis rerum non efi niti eius fignifi- catrix,fed ad ipfius ignotae cognirionerh nos ducere non poteft;hacigitur rsrioneafierit Auerroes, eama primo fhtiofopho confi- C derari.non aLogico.quare vtinftrumeiirum figmficandi quidditatem eft confiderationis metaphy(ic3e,quo fit,vr eadem ratione ato- ^ico confidcrari non poflit, fAd aliqua alia: idq; nosantta 'emonft auimus, definirjone vt inftturnenturo fignificandi quidditatero, ad Metaphylicum pertinere. inftrumentum autem norificandi ipfa per !e deiinicio dici non poteft, fed foham quatenus m ipfo de- moiiftrationisdifturfii pofiia fumicuriot qua fecundoveTo decadc demonftratione qua. D tenus eft demonftrario . fic tnimeftinft.ru- mentum , quia- aemonffario inftrumen- tum tft j ha;c abfque dubio eft Aucrrois mens in co loco , non quam aduerfai ij pu- tant: ita enim mamft ftum tSt oftendimus Auerrois de definitione fententiam in lo- gicis libris , vt fieo in loco id diceiet , quod. illi volunt.fibi tpfe aduerfaretur;qu6d igitur definitionem dicattfle inftrumeiuutn logi- cum,c6cedimus. quo J autem i c diftinftum E ademonftratione, negamus: idqtie probare debcnt aduerfarij.quia riulio vnquam in lo- co Aucrrcremhocdixiflc aflcuciamus. Cap.XXII. cur Ariftoteks in logic* dt methodts tantum,n«n de cr- dimbus cecrit. o CAEtirVm poftquam de ordinibos 3c mechodis verbafccinitis.oc traftacio- fed (oluna dkere, dtfininonesconfiderari a ntm Ariftotelis de methcdis expufuinius, Logico quatcnus datur inftrumentum ali- quirere non fine ratione aliquis pocTct, quo i !oeicum,quodducit intellcdum ad co ^iuum non minus ordojquammt tho>.us lo- gnofiendas quid,ledditobitidiueTfismadii: Logktts e- nimconfidetatdedefinitiiniliusfeeundum quod tflmfirumeniuni, t^uod inducit intellcBum ad . .«..:.. . rerum. Vhiiofijihus xu- temj iccundum yuodpgnificatriaturas rwam.] His vetbis duos fer.fus tribuere pofiumus. pitmuquidem poflumus dicere, Auerroera nominaredcfinitionem in numcro plurali, quum dicat [de dtfinitionihiuy deinde inftru- mentum In numero fingulan. quare non yi- deturdcrinitioncm appellare infti Iacobi ZabareltePatauim o 331 nouir,fciip(?fTt. Ego vcrb, etfi in admiratio- ne Utgerffj Anftotchs nulli moitahuni fccun. duseffevolo, ramen credo.ipfum neqiieo- mnia fcnbcre, ncque omnia cognofcere po- tuiffe, neque ettarr. veriratem in omnibus, qu«e fciipfir, itaeffe aflecutum, vt nunquam errare poruerir, quippe qin homofuit, non . .„ . Deus; propterea dubium hoc aptid me non *5"J "' P n magni momenti cft A rifloteles enim looj cK rrdcitad 1,lucntor Fu,r ' P'imu m & rcfoIutiufijVtipre figniticauit in capitequar. \ to primi Iibri Ethicoiumj & coiiipaiTtiLLini fahs contemplarniisirefoiutiuum folis ope. ratncibus difciplinis aptari poffc exiftirua. - uit,vt eius vetba declarant in p ro ue.n 10 pu m j libri l J hyficotiim,&incontcxtu 13. Iitjrt lcpci rai Metaphyficorum. Hoc autem quum ita, lc habeat, ordinum ricclarario paucis verhit ajfoluiponutjOon enim tanta in eis dlfrRuL tasineiat, vrpecuharem nactationcm,qtu ' : ftwti, qui.iem qubdiogicam p.-opterdifcetJs, ion D ad legulas, artemque red]gerentUr,pofTuk' rent;propterea in proa-mio Iibri primi l'hj- ficorum breuiterAriftoreles ordini» compa. fitiui naturam exprefi!r,&eum m luliv. Iciea. tiis contemplatiuis locum habeie iismfica. uit, nullis allis nixus fundamentis, quaro iis, quxin Poilcrioribus Analyticis i:irtacrant; ibi enim de methodo ciemonft-atius loquei dixeratjfcientiam cuitifque rei perfectamha, beriex cognitione proximae caufa?: attaufa E proximanocogtiofcitur, mfiprius caufarie- motx cognofcantut: fequitur irique. a cau. (Ts remotis adpro.ximas effe progrcdicndu, firerum fcientia habendafTr; h;c autecn tft ordo compofitiuus, quiin fcientiarum tra_ ditione ntceflarius efl. Exiisieitur, quarirj libris Anaiyticis, &inilIo proamio riicun- tur,fatisfigtiificatan] ab Anftotele habemus ordinis compofTtiui naturam; quemadmo- ^ dum refolutiui in contextu 13. Iibri 7,Meta. 7 phyfTcorum. Qtjoniara igitur paucisverbi» vtriufqueordinis conditio drclarati poteiat, vt paucis ipfam Ariftoteles declarauirrideo cognouit eos rraciarione iogica noc admo- li-jm indiguifTcj &fau'shibuit de methodi» alcuratiflTme fcribere, & in iis fohs ptififte. 7V quatn tracrationem ita csicgic, ac (ft di- J eteconucnlt) itadiuiucptr.equutustft, vt eorum libroium exctlltrtiam egoadruiiari nunquam dcfinam,&m eorum reeta intelii- -; gentia ficilllmam & optimam vniucrfiephi- lofophiaj cogniuonem coullitutani cfiV non dubitem. proprt-r docentes fcnbr.re cor.ftituit: nain nuthodorum cognitio uon foliim docenti- bus,fed etiam dirientibti^ nccciraria, vclfil- tcm niaxmic vtiiis tft.or.iinum autem noti- tiam usquidem, quifcribeie ahquam difci- plinam volunt.non parum prodelie mamfe- Jtuiu eft: fed lis, qui difcerevolunt. vel nihil, velparum vtiliratis afterre poteft,quum fatis effe videarur rudisilJa&confura ordinis no- titia, quamnaturalirer infitam quifq; istio nis con.pos habeicfoler.nempeilla prius tta fi^nda effc, finequorum tognitir.ne caitera non bvnc percipi pcfiuntiideb videmusplu- fimosin libris Ariftotelts interpretandis ue Ttrbum quidcro de ordine fecifle.reliqua ta- men dii gentiflTine detlaraflVjquo enirn or- cinelib os Ana!yticos 5 libros de Moribus,ac libroi iMetaphvftcosfcripf£tit,n6confTdera- runt.de oidine autcm in fcictia naturali fer- uaro, paucaqtitedatn dixerunt, quiaab ipfo jAiiiTatcle in p'ccemio primi libri PhyfTco. rum occafionem huius confTderatioms fum- pserc. Cogni tio autem methodorumd ifccn-e tibus omnibus perutilis tft, fedquandoque ctiam neceflaria; euenitenim fepenuroerb, vtoflenfionem aliquam Anftotelis,velalius authoris inreiiigere tanti momenti fit, vtea jion intelleda locum iilum intelliaerc ne-- . qucanuis: quianon parum refert, qualifnam / tlofter.fio fit,ai) dcmonftratioabtfteau, an/ acaufa, & aj: a caufa proxima, aaartmotaj v deConuerfdem^nftr.indcfin-Libcr. 334 . - - H_s ieiturobxauf-s «ederepof-\ tufacere mihi ea vna ratio poteft.po» fc:.- dub! A-,«Ltefem 6rdir,jbus in logica; pfi-.quia fcnbeie noluit; quod u qu» ml ho- {tfimis.jV 1 ^ idem cgoaliomm gutia rum.quidiximus.recipiat.aliudquidpum $"re volui; quod enim admeauinet.fa- piobibilius, iipoteft,inuenjat. FIX IS LrBl^l IV- OE METHODlS. IAC. ZABARELLAE PATAVINI, LIBER D E roNVERSIONE ,f*Hi"f defin.tionem affectionis perfedam etribus - ) propt,. onis : eclipfis cft priuauo luromis ilonae ob V ferte int e tpofnion cm; hinc fir , vt fi in talem defimtionsjn dcmonftratio mutandafit, ex iifdcuitiibu, paitibus demonftrationem , co- ftare ocortcjt, a'io timen ordine cirpohns: fed lubitaum quiciem afftaion.si;. demon fti atione locum habere minoris extremi,cau &m veib efle medium tetminHm itamani- feftum tft, vt orcni prorfus difficultate ea- re_i;in-oIogtf!Kreuubiummanet.quemlo-*.- cuoi in demonftratione ob.iiieat;fiqui^em E iu minore exuemo poni non poteft.quurn is fbhu . fubiecti locus fit; neq; in medio,q£. m jbi foia caufi ponatur , fea nque in maiorV : quonUm nomenipfum affecfonis ibilocatV dum .{Te videtur; vt fi deinonftranda Gt ecli-\ piis,miQus exuemun. e.u luna, medium ia-J terpofitio terrse , maius autem cxtremum e. clipfis ipfa ; nullus igitu: locus relinquitur,it» quo genus eclipils,fciIieetpriuatiolumini_ poni poftit; quomodo igitut ca demonftra- tio ent etiam definitio ipfiusecliptis?huius ergo rei veritate inueftigaturi fumus , 8c quia de loco minoris extremi,ac de loco medij ne- mo vnquam dubitauit, infolo maioredi.fi- cultas manet, anibi ponendum fitaffeaio- nis genus , an potius ipfum affectionis name duataxat exptimere debeamus. CapKt 1 1. in qno mttltisargumentif often- dttiir, tn nuiorc extremo nomen uf- fecxtonii ponendttm ejfe,non eius gemts . PRimv m quidem videtutinmaioreex- 1. *rg. tremo genus affedionis poni non poffc, liquepluribus argutnentis cftendere poflu- mus : primd !ic,illud, quod demonfirari di- citurieit maiusfxtremUm s at a&Vaio ipfa eft ilia, qui dlcirar Jetiiotiftraii : ipft etgo in maiore extremr, locanda tft. quarenon eius genus,quomodo enim demunftrati eclipGm dicemusjii nufquam in demonftratione ecli- pfim nomincmus ?in medio namque, autin lninore extremo exprimi eclipfistio poteft;iI la enim vtriq; qd' fint pr3enorcimus,eclipfim vei b demonttiamus. Prsterca (T no ipfaaffc. * "i aio.fed eius genusin maiore extremo pone- letur, conclufio non elTetvniuerfjlis,qu2lefn eam effeiuffitAiiftot. in i.lib.P«ftet,papr2- dicatum vniuerfile eft illud, quodfubicao ineftomni,8f p fe,Stquatenusipfum. huiuf- modiauteracft,quanoo a;qu-uirfubi»'ao & I * 335 Iacobi Zabarellx Patauini 3 . , cumcoreciprocitur.fednonquandolatitis A gumentum eft, fi in maiore exrrrmo pitet, quam lubiedu , vt ibi efHcaciterpro- tur atTedio ipf.i , nfln gc.ius infius ir ?, 0n *- indefinirinu*. %imt bauit Aufroteles , dicens tres angulos a*qua- les duobus rediselfe tnangulo pra?oicatum vniueifale ; non figurs , necxqmhtero; atfi loco propris ariectionis ponamus eius ge- nuSjfjuod anipliiis 6c ipfa,& fublcclo eft.prC- dicatum iii conciiJionelstiiis patcbir, quam fiibie.£rum;quare conclufio non eritvniuer- falis ; vc piopria Iuna- affcctio eft cciipfi'. : at priuatio luminis no eftiuncpropiia ; f?d com B rrtunc qtuddam, quodajis plurimis corpa. ribus competere poteft. Ptieteiea (i mu.us CXtremum I?t nofl atTedioipfa, fed eitis ge- nus.medium neque cum eo reup.-ocabir.ur, neque eius caufa erir:proiiide hoii erit potif- fima Jenionftrano . conKquer.r:.' probatur: cjuoniam priuatio luminis in jijii quoque pr Eterluium contmgere pottft fine.vffa ttr rje i.uerpofitione . qjare Ijriis paret, quam jnderiniiiouenomenlpfuir, rei deEnira/ea tin;ti vt : partem, quod-eft maximum abfiut dum;iahominisenim tkfiri;: . D ni non potcil : confequens ita ccc::ct,nt- jiSfl moilratio apud Ariftonlcmeft dtfii.itio' to- taetiim in totaiv, d.Hnit ; o!i-..ui matatur' er goquicqiiiJ demonfirj-ioiiii p; i:o-.is crlt. onodniflul rarioneadr.)itteniii! i> . li Coiili .V.j.h haiicJ fententiam authontate Artf! otclis .. in^j^H textibu$40. & .| t . Pt-cundi hbii Poiiftiortiti Ji Ana.'rticorum,\bi t « mpia den>oi.f>.- a .j 0t ^ I r-Jcu^^fumitfemperg^nuiarjcni^mj „ ro maiore e.\tremo, no af... ct-cncn: .j f n. ;n 'on emm Cun.it toninijm , fed o;u;m ;i)tclumit eclipfim, fed defectuni , tanq. agenusipfius i _t — l . ---. r ..... , ^nuum , tA.ilj. a tt llllS IJUHj terta: uiteipolui, . : & uon omti» priuaticriis C etlipfis; etemm tn nube fonum ineffe decrn luminis cau^i eft interpofitto teua;: ita am. ptiojeft fonu\. qcxtinCuoignts.vbi namque igil!S exrincuitur, ibi fo.ius qut iem tit, fed non c c.iiuerfo ;.non enim vbi eft fonus, ibi necefte tll 'gnis t-xtinctioocm tlfe. qnare nu umnisluin cauficftc.VtinCtio:g ii5. Pciharc igitur de.nonftritum clle viJct mt , ma;us ex- tiemum clfe non poJle cenus arTeciionii de. monftran.J* , fcd ariect . one.„ ipf.m } hsec e. . :n ,ere liim &cura a*c!c, cVcumn.iiHirc exjremo D veJJemus r ciaia nimis, Si exp licatu facilu re* recip^ocatu. ,q.Jod m oiiuii demo.ift.atlone eiretiquiaA iftotelc.n & Auen oem !r e amu» ftratj&iniunadcftCJum. Capnt I V. in qtto pro vcrfta tis de~ ilarxiione fundu mintm. lacmntur. 1N hac dirncultate lT (oh An-lotcJis & A. uerrois auihoritate frtti litem dirimere potliTwni r.cctflaritiin cft. Caput Ill.in quo pro contraria fen~ tentia argumcnta af- ftruntur. fi- NO v s v l l i verb contr-ariam opinio- nem conRantifllmt tutati funt, niaius Kxtremum femper elle ponendum sdect.o- Dis geuus, nonipfammetafttctionem : vt, fi de uonfiranda fit eciipffs , priuationem lu. m nn pro maiore extremo fumenduneiTej tlon eclipum ; fi tonitrus demoiiftrandus fir, fjmendum elle fonum , non ton.tru.n ; hoc i. prcbcnt ciuobus ar^umen^ ;, quoium alte. rtim, quoipitmaxime innitiintur, tftiilud, ououfupra tetigimus.fi demonllratio,ac dc- hnicioidcni te- ifedebent^exeifdem termi- J nisconftituantutnteelTe cft; atin dcfinitio- nc omnir.6 ponendum eft genus affsCtionis definita; ; ergo illud idem in"ilemonltratione quoque ex neceilitate exprini endum eft: igi- * tti \'cl in maiorecxtremo , velin minore. vef in mcdio, non in minora,neque tn medio,vt- fuprao' 1 ::frrn efi .- ergo in maiore;ficenim demomlratioin u'erini"tionem ordinetcrmi- no. iini duntjxitmutato conucrtetur, quod fieri non potcft, dum in maiore extremo po. 1 ■"'I-nitut.p.i.ni.ucaiuuisiiomen. Aiterum ar- ln lecundo libi o Poftenorum Analvt; corum, prarfertim Aucrroem iu commciitario47, i- pforum fcntentia fuit, qudd in demonflra- ttone potiflima tam ipfum aiFettioni* no. «■«Jrw,. men, quam eius genus prn maiorc c-xtre(i)oA">^»»#, accipcre arbitratu n- ftro poffimus , betmodo eaJcm fitdem.,n!i;ano ,'jjfo mi. 4 £ ,ai "*£ ror,.quomodo iili, qvi hic derednbitsi^r.t,'''**'**' E id non videtmt. Veiiim  . ac +_. fccundi libri iorii, dicit cilciiiiani ac--id:nm ex ma. Iftmlit md p 0 iie *i «>..j, f yiitl.tr. tena &formaconilite, vt cftenliam ecl pfis expnuationc luminiHar.juam fornia,St]u.- m tanquam materia; & cff- ritiam tonitrus ex Tono tinquam fonua, & nube tanquam Matcria,qtia> funt diiae paitci conclufionis,vt. ai:b; decla ; atum eft : pro^te; cj foftciiores qm.:am cnixt hanc f. ntcntiam lutay funt, nnoJ eiltntia 2tcii!t r.tis csi:s dnabus paitii bus coriftat, vncieha?c d-.nniti • , Ibntii in nu- be, tfiVtitiaas , 6c qunluitatiua nuiicupaturj- qua: njideni U ntentia .icct qnadam pin- t*" •leiui. 6c o^Ke ioquenuo, vt ce: tum «tlocutum tife Auerrctuijadmittenda fit Metaphyficus recipcrer, quia fi in fubflantiis, \utrri* ntm quasuiateiiamintemam habcnt,exquacon- tft p*rt tfft»- Kant, iiiaterianon eftquidditatis pars, raul > "'cftb- to numis in ac«dtntibus id afTei eie Iicet , t i u ?-^^J W , " C matertipi noninternam,exqoacon!tent,fcd extcrnam duntaxat habent, m qua mhjtreut: dehactamenre difputa.-ead prinium Pbilo- fophum potiiis, qiiam ac! Logicum peitiner; fat eit inprelentia.fi hocvniim inteliigamus, deikiitjoaeiiiiiLam^roiius :n rube, nonideo vocan eflfentialcm, quod vtraque eiusparS' tflTcntiam tonitrus Conftituat, & vtraqttefit efiaitia: pars ; id enun mnnme \ erum eft, ^kioniam per fobm f jrinam cilcntia fignifi- catur , nimirum perfonmn ! fcd quiano om- ius fonns eft tonitrus , & i.xp imendum om- uinoeft , quc fonum dicAmuseire tonitrum : ideb aliqua particula reftringei.te opus eft, qua? nomcn foni coarctct,&itaadhtincfo- num contrahat , vt hunc folum, non aiium fi- giiificet-.adgenusigiturreftringendum adii- citur fubiecfum proprium ioco difrerentia?, non vt cftentix pars , fcd vt coarcias illam di- ftionem, per quamfolameirentiafignifica- tur, tanquam neceffaria conditio.fihe quail- ]a efTentia non eflct, reftringit ig^corefien- tiam, fsd cxtra effcntiam mmct : nam poteft aliquod adducivrconditio, IThe quaalterura non effet:quod tame illius alteriuseffentiam non conftituat; itaque tffentiatonitiusnoa D cft fonus & nubes,fed fonus ille,qui eftin nu- bc; fic enimfolum fonum dicimus cffe effen- tiam tonitrus, non tamen omnemfonum, fcd illiimtantum, qui fit in nube : ideb hoc non ignorans Auerrots in commentatio fcx- to fecOdi Iibri Pofttriojum, refte dixit,qubd quxietcsquiJ eft , qurerimus formam;quid- JQvtddha dirasenim eftfola forma, prrEfettimin izci- ftUfema.tft- dentibus. qtiando autem dixit, formam & m.ireriam cffe duas partes effentie,qua; ano- E minc, fsu i nominis definitionc ffgnificatur, vt L ; 'gicuslnquitur, nb vt Metaphyficui,qui vcritaris diligens fcrutitor eft; Logicus enin» pattem efiVntiae vocat,quicquid eftpars de. fiiiitionis cllcntiaiis • quianon eft ipfius offi- ciu n t-ifi.ngucrc efteiiti:,m ret ab eacondi- tione, finc qua non poceft eficntia fignifica- ri:at primus Philofo j»hus dicit , accidcntia ticfiniri pei additamcntum :quoniamineo-- tum defiiiittonenbTola effentia expriniitur,. F fed fubieiltim quoqueadditur,tanquam co- dino ncctffjiia , finequaipfa accidentis et feima ncque cffe , nequc intclligi poteft. Ex his omnibus colligimus , qubd in ea demon- fttat.onis conc'.ufionc,innube eftfonus , di_ * cere pofiumus, effentialem definitione prs_ ^-Jicatuui fimul cum fubic cto complcfti ; to_ "^iitrus eniiu cftfonusin nube,quo modolo- _k tus tf(- Auerroes in illo 41 - commentario : pcvumus ctiaui dicere, pei folum ptasdica- tu.rjitxpnmi effeiitiaiem tonitrus definitio. ("■iciter tajata vera nou cft, ueque t.im neu/;pei fonum enimieftiiclum ad huncfo- . 1 7 339 Qtnut *jff num tota tonitruscflentia fignificatur,quen-.- admouuemm in ea definicione, fcnus innu- be, fonuip nube taaqua d differentiaexter- nam coarttatur;itatnillaconcluiir,u ,innu- be eft ionus , prxdicacum i lubiect j rcliiin- gitur.teli difterentia qu.dam poter u ili co gitata , ac fubintclteiii ,quam ab eo fubicQ 6 deriu.-insus; quo fitjVtfoUUS ibinon profoU Voce fumacur ,fedpro oratione nomen toni- trus deilarante; ipfe enim per fe fuiuisfei- pfum coarctare non poreft,fed coirct^tur ab ■alio, nempeidifferciuiavcl exprefla.velim- plicita, &(vtdixtmus ) cogitata; ii.ec in'm fono adte&a, facitvt fqnusnon voxvnafit, fcd oratio declara^s ncinen tonitru5,qa;? nl- cmir definitio effeorialis . ftopterea cit »oi- Iacobi Zabareike Patauini A ?40 dutm dtminftrata , ii tiusgentisaoj* fe ui demeuftrarione pociffitna poni extremum: r.am fi genus fbmutir «defi_j tio nominati; , & hxc ancc demonrtrati I }l 0 *j*od pjjjpjtj vtejm vocatibiAuerroes,necnonin 1 ^*- eomment.41. eiufdem lifcri , vbi forminsde- monftrationem tonittus dtcit, fe tnmaiore extremoaccipere loco tontcrus oiatione» Je- clarancemfi^nificationcm nominis tonitrus,*. tamen nul-am orationem pro maiure exf g, . mo fuimt, fed folam vocem fonus ; hiac « j. nimvocat orationem: quianon funutea* vteenus, fed vt orationem nomtnudecUf-- tricem. Euftr.inus ltrB.\ te. duorura vo!uerimu«,in maiore t xtremocoL locare; quid enimabfunli el> , idetn figni_ ficant, & a demonllraiitepticagnofcuntuc idem fignificare ? ideo Anertoes iti Epitome logtca in capite de dctinitiotie forroansde- monfttationem tonittus, in qua raaiusex. tremum accipitfonum,ftatim ratiorisrri fg|>_ lungit, cur pro tonitru fonutu accipiit,du teiis [^impofs&ile ttiimefs, oitin ixpltcititit*. D minitjit bdw.] nam fi cfi pra:cognita,quii prohibet.neloco nominis «ennitieaaBicci. piamus ? Ariftoteles quoque ir. fccundc li- ' bro Pofterior>ini,fafpefonnaris demonftra- tioncm eelipGs, & dernoii!>v.=none,Ti tooi. trus , mocb rnaius extremuni fu.itit : .ipJTm, modo priuat:onem Limfin, & ittc>.io.toui- trum,mod6 (onum. Vcrum nusmuis ittao.Xi$Ki ftro arbitno conftitutLim fic, vcium VQl_e!L■■' tiones ; altera , uux tx eodem ioco fumitar, eft,quia quum df mtinfiratio iit potcilatede» finitio , & definiciorsis gi 2 f ia coi.iiruatnr, llit detnonftratio^qur eft^deitr.itio potcftate^- xima.melior attjue exquiiltior etl l! deiuda- F firationc, quae pocsftite tmtCiui remotaett definitio : dicitui autem tlemoiukatio eSit.lf"' deiinitio pnteftate proxima , quandonttlia pars deftmuonit pcrrectv n iienionflrauoat de£t j;raiur, quoi euenic, quando maiusci- trcmum eu gerius afFectionts; folonamqite ordine termmorum iv,t:cjcc tic pcifectaue* finitiu, quar ptius vocabaturdemi-nrtratio ■: iJta rei 6 , in qua maius tstrcmun; fumiturt- pfam affddionis nomen,dicitur dchnitio po- tciiai; reatotiore ; nunniam tx ea rtoli Ua« tim educitur derimtio, k J .j:;uj adticers ta. tta dc de Conuerf demonftr.in defin. Ltber. 342 *^ r, jtiorrm senasafFcSionisopor A funt, qui dariluminis pnuationem cogno- ttti^ 0 Z.n..nft auone exp: cffjm non fcant.fed (im, qua: ln Iuna fit.lgnorent: me. Jius igittrr tft. notiotibus vocibusvrt,quum ignotioribu*,ifa cnim dcmoftraiio maioitm erEcacitatem habet. nam macts apparetne- xus caufi.St cffc&us J & pendentia effecius a caufa,quum dieinius,terra» interpolltjo facit priuationcm luminis.rj quum dicimus,terrae inte.pofitio fauteclipiim. Oftenfum eftlgjL tur, dicendum non efle femper rr.aius extre- ! '; 3il .crr.iituri.perirahrc demon- P r/ouirir, vt iu uefinirionem vertarur: ftcJll0 „n folum terminorum ordo muran- ^Tccd °ew> qu°1 uc aff.aionis adii- **idunv quanquam hoc fac.le, acleue ne- & effcaus: autloco vtriufque fumuntur ixpnm tur cuiufnam fit ea definitio, nifi ex- ipfuium definitiones nominales: aut in me- tradc aionfiratioiicm addatur norrte eclipfis, dio fumi tnr nomen caufs, & in maiore defi- quodnallo i.egot.ofit:quia]icet in demon- ftiationenomen iilud expieffum non fiteiit, {au tamen prarcognitum, quod priuatio lu- minisiumiturproeclipfitftcius nominis fi- Enificatio;piopter?a eam effe eclipfis demo firationem dicimus.proinde & edipfis defi- nitiontm Hxc igitur omnia vcta funt eo fun nitio nominalis affeaionis:aut demu in me- dio definitiocaufjr,&in maiorenomenaffe- ftionis:primns quiJ£ modus,5tquartus,tra- dutdcfinitionem poteftate remotiore: quia necefte eft adderegenus affeaionisin defini tione.quodin demoftrationeexpreffum no fuerat: fed tam fecundus.quamtertius eftde ilarneitoronliituto.quodftgnificatio nomi E finitio perfefta potcftatc proxima: quia in rtis eciipfii eff prarcognita, & qubd priuatio lummis funtitur vttnem, quod eclipfis: fed brc pofferiordemonftratiodicitur cchnitio pottftate^pximaiquianulladcfinitionis pars ineadcfirieratur:& id, quod additur,non vt pais defitinonis additur,led vt nomen eius, quod definitunaltera vero demonftratio di- citurdchV.tio poreftate remotiore: quiaid, «juoj additur, eft pars definitionis, quac ex- preifanonfuerat. Hecigiwr prior ratio eft, F curmcliuifitin maiore extremo genus.cj no nien afFea:rmjs accipere. Altera ratio eft, ejuomain ficdemonftratio euidetior, aceffi- Mc,ore(t,quum notius fitnobis genus,qfpe ots.notior eii.tri nobis efi fonus,c^ tonitrus, & nct o piuatioluD.itiiSjC^eclipfis; cuicum qaccnim nouis efttonitrus, eidem fonum ftioquc cjgnnum cffc neceffe eft, uo tamcn ccuniicifo.plures enim inuenjas.quibus no- . *J, fonus in multis rj.hus natu.alibus, qui **uaoi toiiittts liOUuamiiabeBt:!» plimau definitione accidetisperfeaanihilrefert an nomen proprium caufc.an ipfiuscaufE defi- nitio ioco nomims ponatut: definitio er.ira idcnqiyA,ac dcfinitum. Ctput VI. conn arierum 4rgnmen- torttm fslutto. DE c l i r k t a rei vcritate, folucnda ftintargumcnta, quseaduerfus vtram- que partem adduximus, & priiis illa.quibas oftendebatur,nomcn affeftionis femperex- pi i^» endum eITe,nuriquam ipfius genus. Ad ^primum quidcm argumentura neganda eft ^id frhmm confequentia: quaniuisenim in demonftra- argumintnirt 1 fonenomcn echpfis non exprtmatur,fed pri/"»w V"** 't itio !ummis,ea tflmen dieitur ipfius eclipfis dVnoftratJO clie , quia priuatio luniims fumi tur" 't dcclaratio naminis eclipfi*, & vtidem qucd eclipfis: vilidu vtiq; argumentu effet, fi h# . QOU vt iiiem,fed vt o^uoddaoi ab echpft lac. Zabar. Pat. de Conuerfdem. Liber. ^ldiZasfiri 343 diuerfum,vel rt comunius in ca demonftra. rione fumeretur, quod quidem non negaui- mus. Ad fecundum pater refpofio ex iis, qut diftafunt;nonenimfumitur genus affeftio- nis vc genus o enim omnis priuario lu mirus in lunaintfle demonftiatiir, fed ilij fo lam,quE dicitureclipfis. Eadeiu refpofionc tertium quoque argumeritum foluirur. nam tnaius extremum non eftiatiu* termino me- dio, dum fumitur vt coartiatS & reftnftum ad hanc fpeciem, cuiusgratia extrutturdc moiiftrario.-ficaute medium eft iquata.cju- Tamaioris excremi, &cura eo reciprocarur. Ad prjmum argumenrum eorum, quiaiTe- runr,maiuscxcremum femper cflc deberege .flus affeftionis, nunquam cius nomen, dici- musqubd, liccCin demoiiitrauone nonex- primaturgenusaflectioniSjfupponitur tame ex neceflitatccognitum ante demonftratio- nem,proinde illademonftratio cft definitio fl nonpoteflateproxima, faltem remotiore: quiafafta detnonftrarione-, additurnullo ne- gorio,& nulla difficulrategenus ipfum prr- cognitum in extractatione deSnjaonis. Ad al tcrum argumcntum negandaeftconfequen- tia: quando enim maius estremum eftno. men affcftionis , ,& demonftracio in defini- tionemconuertitur,non lemanetnomen il- H4 &quietis,6:itainaliisomnifaus, Ad A a telisauthoritatem, qu.rn iili pio 4M nonefi opus refpondere.qi.oniamea^i! 1 ' apeitiffimg fauec : & ipfi falfiim attnb,* 1 * Ariftutcl:, quando uicunt, ,p! um aa „ "** & fbmere nomeii aff t ftionis pro maio^ t„ mo.nsni 111 conrexcu 41. ftrundi libn Poft rsorttci faciensdemonflratione tomtrus qmt [ $t nnbe, C.swkrxs ^.extin£7,o isni, fumit lgiturnome tonitrus, non "snfi. detniie itatim cam oemortftrarioneoi &. niansdicitpsrcxnrdionem ig n i s conr ! iH~ qucidm nubeintft A.ronu ,& italoco tr t us ponit fonum, quare abfque vllo djjVri" tninertiturnomine&genereipfiui; quiaei accipitvt vnum,Sc idera, non vrdmerla n * fivt diuerfa fumeret, non reftcfiKeret "j priusper A.dixitfignifican tomtrunj, poff J dieit A. fignificare fonum. ex eo igicurloc 0 maximurn fumicurargumcntijmad compro bationem reritatis iairi .inobis declarats-cj e bemus autem ibi animaduertere, Ariftore iem in proponedis tribus terminisilli us del monftrationisdiccrtA.fignificare tonicnuo- quiaproptertonitfum ea dsmonftratio cx-* truitur,poftea ve:o in tormanda demonflra. tionefumere pro tonitru lonuni, vtfaciliuj demonftratio in dcfinitionem vertatur. In contcxtu autem 40 aperte illorum opinioni refragratur, & maxiroe miror, quod vitiilli ludvtparsdefinitioniSjfed vtdefinitum.eu- D tantuni errorem commifcriiit, vcexeodem locoprofe argumentuni defuniprerint: isq; error so minus c xcufan pottft. L]udhi,vci n ipforum commentanis videre eft,Grset:a. [j Q gusceognirionern palam prDiltetu ipftquL dem dicut.Ariilottlcm eo m locoin dcmon. ftratione cclipfis nofumere maius exttemu edipiim ipfam, Ted defeftura gcnus eclipfis. hoc tameneft manifeftefiKiim: quiavbiLal tinus codexfaabet detedum, Grxcushabet nullum aliudibi maitis cxtremum ponitur,quam suAn-ijf , quam vocem Lati- nps interprcs vertit defedfi : quare defeclnf ibi poniturvtnomeii ipfum eclipfisjnijnrt genusi&locusillefentencia; noftrx rniiifiti: fuffragatur. ius eaderinicio elTc dicitui; genus verb addi. tur,vtdcfinicionis pars no exprefla in demo. ftrarione.fcd ance demonftracioaem cogni- ta: quidautem abrurdi cft,fi in proponenda definitione nomcn quoquerci definitje ex- primatur? imb necefTaiiufn id effe videeun definitio enim terminus cft; ergo alicuius terminus: quare non intelligitur cuiufnam reirerminus ac definitiofir, nifi rei quoquc nomen tunc exprimatur, non quidem:vtde- finitionispars, fed vtid,cuiusadducicurde- finitio:tdeb videmusjira difciplinisnunquam ponidefinitionerniirienomine rei defimti. dtcimus enitn , tiiangulurn eftfigura tribus hneis conceuca:natura eit piincipium mocus y 1 7i t y. IAC ZA- ^ 1 jv* yv* -W- -*■» £JJ3 cXj c_Xj 34> IAC. ZABARELLAE PATAVINI, D E iineipfj:eJdeni ranonepotcft fecundareperin (Tnetertia,red non tertia ftne ft>cunda,quo fir,vt prima con dirioftila nert ffirjarn qttidem propufiii^ ne fac!a',leui nmen ac p irua neccffitaie: fctun- da vcro magis nccefTmanvfed ccrtia rurr.mc, ac maxiriie iu ccflanam , quadoquidcm cum raaln dus ex tieceflfirate coinutictjc- funt. Hanc fu nmam neceffitatem propolTnones> demonfirationis Ita requirunt , vc nifi tres il- Lrorrnes cunditiones adfint, nequeatpro. pcfitio dici demonftratiua, De his iijiturtri- busco i:tion:busfcrmonem facere dcercui- Bius: h:s enitn dcclaratis, manifeftum erit, quans in dert.onftiarioiie debeateffe propo- ■tionumneccfijtas. Seruat autem Anftote- I-i m ca tr?3ati',ne ordincm conuenientif fcnunr.n im jjtjrno loco rtntm ilKrrum voca_ bulcrmr. lTgnlficatiorum dedarat, vt quje- nam fit fumma neeefTitas intelligamus.dein- de remouet quafdam errandi otcafionesin tertias condirionis acccptione: poftmoduni probat talcm nectffitatem in propofinoni- bus demom-ationis ineffe: idcir in quatto ca- pite nihil probat» folas vocabulorum fignifi- cattones declarat, fedin fexto totam proba- tionernfadt: namhoc ordinevtendum efle ipfe in iifdem libris docuit, vt antequarn ali- quid demunftrareaggrcdiamur,noroen eius rei, quam quierimus, intelligamus,ac fl opus fueiir.dcclarenius. Eft igiturnobis quoque a vocum dcdantione exordiendum. Caput 1 1. dertaratitpradicttionis de omni. PRima conditiojqusedicitur Prasdicatio de omnij quum faciat in propefiiione nectlfitatem ,promde notet refpeftum prae- dicaftad fubiciSum.in pnmisfubieSum pro- pofinonis vniucrfale , ac perpetuum poftu- lat: fabieftum enim fundamentum &rece_ ptaculum eft pr.tcdicati, quo fit, vtcofub- lato ,quicquidin eo ineftjdemediotollatur: vanum i^tturerat propoiitioiiisneceffitatem ir.dagare,njfipriu^ fubic^jic^eJitajac^peT-^ petui^isconltituereturjquani fTgniftcauitAT r eTe;ii1tces 4e"amm\ nam dittio illa [t>m- »i"| r.on eft prarti:cato aLliungenda,fedrubie- D fto . cum rciatione tamen ad pndicatnm : vt feufui fit,d c omni fubiedo dtci pra?dicatum: conftat autem eim vocari notam vniuerfita- tis,qua- fubicftoappofita.ipfum reddkvni- uerfcie vniuerfaliteracceptnm , vndepropo- fitio dicitur vniuerfalis . Quid igitur fit de omni fubiefto prasdicatum dici declarat Ari- ftoteles.pcr duas coditionesjnotantes refpe- £tKm p'r«dica:i ad fubieftum jahera quidem * fubiedi vniuerfitatem ponit, altcta tempo- E ris : ftibietli vniucrfitas refpeQu pridicati eft ; quando ptardicatum dc fubieSo dicitur vniueifali , & vniuerfaliter fum pto , vt quan- c o inimal uon folum de homine, fed dc om- ni liomineprxdicamus : fic enim nullam effe ho.-niiiis fubieftam parteai dkimus,de qua animalnon piKdicetur:Tempotjs aiuf rat- 5+7 uerfitas eft , quwdo tion folum aliquo tem- poj e,fed omni tempore iliudprardicatum i!_ ii fubieito omni inefi , vt nunquarri finc iilo prxdicato fubiectum illud reperire liceat: »r «w«'P«- hoc autem diicnmme prardicario de. omni Jttri*ripicxm Pofterioriftica difttngttitura P.-toriftica ; cjuo- AjftrtA fn, njam pnonftica folam fabie&i vniui-rfita "J 1 "'- tcrn fignsficat, fed Poftenoriftica temporis quoque perpetuitatein requirit: fic etrinm pto occaitonc aliarn 5t aliam esuluem vocis fignihcatione»! accipit Anftoteles, in primo qindem Priorum Analyricoruns libroYoiarn ^ vtm fyllogifticsm , quar iilariua dicuor , rc- fpictens, temporis vniuerGtate non indtguir, fcd folam Lubic&i vr.iueifitttttitdif mine piaedicario de omnt pofterioriftica a crimtm, prionftica difcrepat, &.co qusdem * paucis a- nimaduerfo.qubd pofterioriftica folam pro- poiittoncrsi fignificae,ptioriftiea vero nonfo- lam propofittonem, fed totumdenotatfyL logifmunij vtalias declarauimus ineolibio, quem de quatta lyilogtfmorum figura fcn- pfimus. Primus tgiturneceftttattsgradus hic eft,quiinduabus conditioiubus confiftic-vna I quidetnfubiefii vniucrfitatcm , ac peipetui- tatem conftituit, quam tottus in propofitio- at ncceilitatis bafim, acfundamcntu elTeCi- i'imus : alterarero prxdicatiin fubiecto per- "petuitatem, Proindeinhacretiae neceflirateilL, facit :ad fecurjdum gradum,qui multb * diJBciltorexpIicatu tft, / accedicnus. t plure* modos adducuteflendi perfe.dequi- btts Ariftoteks nihit dixst . Harc cftcommu- nisomnium aliorumfcntentsa, vno fortaile Auertoe excepto , quam ego faifam ellepu- to : fedtum ipfa.tura eius taifstas meiiusde- prehendetur, poftquans omnes ilios modoi deciarauerimus : nuncfatis iltjffpinguiqua- dam Minerua & confuse eos coufiderand» hanceommunenrj deceptionem cetegereicu cipiamus.Primum quidem.qj modospraeiii- candi cum modis eflendi com mifcsat Ariftti- ' itWt teles,no eftrationi confentaneum, fiquidefll confiliu cius eft,de propofitiombus derncn- ftrattonts, ac4e earum nectifitateloqui,noa derebusproutperfefuntextraanimit,quuta boc logici muntu rninime. fit ; quum igttut propoiitiones neeeffarias inquirat.Jc detut praedicatio pcr ft,qua! gradum quendam ne- ceJntatis in propo£tione c6fiLdcjiion- merari pi>;runt:ramcn q:nd ..bfurdius.quim — -ji™fl;.r.lL dicere.krc inlogica tractari, cjuorum cot;ni- ■ ,'ioauin ablurda coparatio & felectio SKeluti fi qui~ p:*itatem Philotbphum r.es fabrorutn cum Philofophis compl- .« 5 .... >(( ^ 1 .' ' ' n; f a ceret.cx quabonfi Philofophitrn • menin Poftertoribut Analyticis, fedinllbroj^ " f^Kffcretrr.o^ debuitigiturin mediumarTer- dc Interpretacione, vbi mantfiiftum cft.Ail J,^," Kidcs clferrd' P" r fe, fed modos cantum ftoceiem omnia ennnctationu genera,proin -jjtjndi.Ttrada horum cnliatione vtiies de omnes enunciandi moJot diligenciffirnc, ^intitilibus fccern?rer, 6c eligetet. Ineo E numeraffe, ac diftinriffe : libriautcm delil- . ..XAA.mnr A, 1 i>.,rpl e m rerp rera t ion t ,& 1'ofterio ru m A naly ricorurtl iliud eff dilc.irnen m conftiieratione enurt- tiofolni'; pnrai Philofophi propiia eft? Mo- M»rf»r «m, dosautem enunciadi confiderare, atque di- ftinsitiere eft quidem loeici munus, nonta ]>"" frt- "' *" 0 ^. oec ipiutur,quod uicunt, Anltotelem "* 5j ot potuiiTe numrrare modos diceniipcr { t . crI lIo~qti.ir:or,quomominauit,hoc e „im ttoftca & per ipfortrm modoi ttm diui. fion-i». quammox riricmus.&perclatiiin ijfrr'stL-(iiiiiori!iirairiii6 &ipfiu» Arifto- telis falfiim ommno effe deiwonftrabiniu»: ru ncofiVnde'e rd poffumus pcr falam mo- dorum dicendi peracctdens,quosibiaddu. ciarinnts.quocrPrioiu & Pofteriorum Ana- lyr.ieorum in confi Jccarione fyllogirmii enu- ciationtv enim fola forma abiuncta ab omn i bus mateueuodirionihus ln Jibro de Inter- pretatio;;e confidetatur,inPofleriortbus au_ tem Analyricis eadetn craitatur vtinda ma- teria. necelTjria.: quemadmodum in Pnori- xn Anft"tdci, conliderationem. tresernni C bus Analyticis nuda rattecinationjs form» attulicti oJosdicendi peracadens quatuoc illis Jicen.i i p.- r lc ex o:-po(ito refpondetess qucrend jm cftigirur cur Ariftotelts nC fpre ncrlt r.iouos dicendi peraccidens, fi plutes fuetiit modos dicendi perfe, quorum nul- lam fccic menrionem: magls enlm fpernen- di erarit morii dicendi per accidens, quim modi drcendtperfe:vel, fimodi peraccides prrrermtrtendi non eranr,multo minus mo fine vlla codinont rnaccni,iri Pofferioiibus vero eadem applicara matena. ik celfai adfcientiam pariendam idonex: propterea hr propofirtones^imni-. homo eftequus.ne cefle eft omnem homine currere,:n libro de Interpretarionc, & in Prioribus Analyricis admitteTenturi lllaquidem mtervniuerfales poneretur,hijc veibinter ilFas.quxvocantur de modo neccirario: quiaanvtrae, anfalfa* dumaliquem perfe oniittere conueuiebai: D fint,ibi non refpicitur : at pofteriorifticus v- quidad hoe refpondere poflint, non video, Sed 6 diljiniu*; vr die.»rr debemus,Anftote- lcm factre plenam &fufEcientemdiuifione nrnri am modorum prardicandi,in promptu eftrefpoiiiio.plcna enim diuilio requirebatT vroTinesadduceretprsdicandimodos,tum pcrfc, tum tx accidenti, vtmodi5omnibu» dicendi pe-accidens pofthabith.dimiftis et- iarDaliquotmodisdicendi per fe, reliquos tantjui vtiles.acdemonftrationi conuenien ^irjaccipcret. Sed alioruerrores venrasipfa * P^aeiet, fi hofiim modnrurn duiifionern k aeliiae haer enus vifam expofuerimus. * * Cdj>. l V, de rera diuifione modorttm dt- ttndiferjh, &dicendi ex- accidenti. CAE t i » v' m antequarn diuifionefa- ciamL-^.qtjodnam fit iilud,qnod dimce «lum propomtur , bene eognofcere dtbe- nius^ein aborii errorem, quem tetiaimus, .abamurnam ncq ; modos ctTendi, nerr, idm _* 0S pr«d!candi,reurnuncianJi ibi r.umera- *WSr re, . acthmn ? ue re dcbet Arilioteles : modos. 2?l'?'f 11"*, U ,cccre . qwibns fimpliciterre-funr, no *"»»tp c ,, e 'rorr!c:umlogici,alioq!:i-iem modo Heus cl.,ahorelicuir mentes-cnleftts, alio foima: mattitci Iiatiite», klio corpora, a!io acckien. o*;ctenim pro ciuetfisgradibuijfeugeneti- tramque ieticerct,quiafalfa; fijntjformam e- nim logicam non tiudam, fed eum materia coniundam contemplatur:idc6 neq; fimpli if>A/f»«*^ eitermodosenunciandi,neq-,modos effen e '/"J t ~" tir ~ di confiderar.fed modos cnuncrandi prout a ^ e n-^"y modisefietidi dtriuantur, & cum eis conue- - . * ** . nmt,ieu modos euendiprout inde vanrmo- ,,„ c , ^ di enunciandi deducuntur: talis eft tra&arioLpojj^. demodis dicendi per fein i.lrb.Poftcr. Ana!. E illt namque onines funt modi enundandi, Sc modi propofitionum,qU3;dicuturperfe ef. fe, vel per accidens,prout res ipfa, quam r.os enunciamus.per fe,vel ex accidenti effe dici- tur:ex eo enim quodres ipfa cft per re.vel no perfc,noftra enunciatio nominationem fu- mit^vtciicarurvclperfeeffc^velper aceides. . Omnia igiturptopofitionum genera S nn- j^j^**?" niercniu.^.oaiearatione per fe,vel per acci- dens appelhn poffuntjfexadrummu eaef- &prrtt[i . F fe compc.iemus, cria per fe, & rria per acci. dtns illis ex aduerfo refpondentia:qu6d fi v- num gtiius prcpofitionu per fe in duo diui- dlmus vcfecit Ariftoteles, quatuoronentur modi p fe.quibustresmodi per accidens re- fpondebut.hosq; omnes nullo praetermiffo, • lecenfet Arifloteles:hec autem omniamani- - fefta 6cnt, fi tati diuifione vtamur. Inomni ^ropofTtione vel pracdkatum & fubieftu re- ipfar.on 0 fttnguuiitur, velfunt duatresdi- uerf», qttarum alteram in alteraineffe,vel i>jn ineffe pronunciamiiSjid eft,af£rmamu* 351 Iacobi Zabarellae Patauini 3S2 velnegamus: prxdicitumafubiefto reipfa A modum inceipretes Ariftotelis dicunt ti nondiftinftum dicimus sn ea propofitione, eflcsiodum pracdicandi, feu enuneiandi n* > ' 4t \ t fe, fedeffendi: quandoquidem fubftaritu ' quae vocatur de fecundo adiacentc:vt, homo eft; in ea enim fi non rem,fed vocem fpefte- niui,diuerfum eft prajdicatu a fubiefto,quo- niam,homo,& tft, funtdua: voces iigmrica . tes,5c aita eft huius,alia eft lilius fi°niricatio: proptereain libro de lnterpretatione,vbt tcs iptano attenditur,fed vox fola aliquid figni- ficans,praedicatum illud afiibiefto di uerlum accidens in eo fiim u tur prout funt extrV a *J' C j£S' mum:atdecipimur,vtinprirtc]pio djximusf modum enim eilendi non confiderat Ariit 1 teles.quarenus eftmoduselfendijfifdqm,^ nus ab codcnuatur, ac nominatarmodus- nunciandi perfe, vel pcr acciJens. Dicunt prjetcrea, foli fubftantia; priniE, qm indi a j efle cenfetunaftin Poftcrioribus Analyticis, B dua dicitur,tr«buere Anftorclc vt per fc _ vbi res ipfa & materiei conditiones rpeftan. £xiflt*tia ni lur? f ecus eftillud etiiai VCtbum [tfj] noii fi- gniScatnifi exiftentiam reiexcra aniinujett- ilcntia vero non eft aliquid reale, vt ita dica, quod tanquam ab homine reipfa diitinetum in eo dicatur intlTc.dii Jicitur \hnmn eri] fed nuda intentio animi eft, & accuiens , vcvo cant, mtentionale, non reale,quod tjuidem homini attribuimus, dum remcumconce- rp aliijttti itnie, ft i tc : tr.t tttttf f.tKAit . ftit,n5 fubftantis vntueifali:hoc tauie quol modo fit intelligendum, ignoiant,promd," praua eft ipforum interpretario,& ab Ariftg telealiena. Nos autem aduertcrc deb Ai iftorekm,etfi foli primx fubftaiuiae „ bmt vt per fe ITt) fubftantiam tamcn vniuet falcm non excludere,atq; adeo om- i lubf-al tia: i J afcnbere,vt ipfius verba aperti dem6 ftrant, ioquit enimomnc, quod in fubiefio i ptioneanimi conferetes dicimus, homu eft; C non eft.perfcefle.quodverotftin fubieQo accidens efie; atqui fubft in:ia Viiiuerfalis no' efttn fubieftj,eft igiturperfe.fi veiba AriBo telis veta funt, qui nuita aliam conditionem ponit,qua:tertium illumKioaum conititujt, ni(ihancvnam,iti fubiedo non eilc: idc&yL dcrtius,ipfum in declaratione il!ius modifo, haccidentia excludere,vt ambuIans.&aloiL eaqinonfingulariafolummodo, fed ornnii; non enim drcit hoc ambuias , fedfimpliti tcr igitunn eiufmodi propofitione non eft prj? . dicatum re diftinflum a fubie*9:o:fi vero eam refoluamus in propofiiionem de tertio adia. cente.dicetes.horno eft ens, adhuc illud ens folam«xiftentiamfignificit,& eadem cft ra- tio : prardieatum enim non diftinguitur re a fubiccto,& eadem cft propofitio,atq; ilU de fecundo adiacente; quiarem ipfamfpefta- mus,non voccm folam: cj fi ens non pro txi ftentia,fed pro genereomnium rerum fuma D ambulans,&aibum;quoniam accidcns om. tur,alia ratio elt.talis enim eftharcpropofi. tio, h©nrtpeftens,quaiiseltilla,homo efta- nimal,dequapoftea dicemus.Diuetfum au. tem eftpr;dicatu a fubieifto,quando aliquid jeale de fubiefto ptzdicamus, v.cluti quu di. cimus.homo eftanimal, horao currit. Hanc diuifionepcrfeQani &ineuiEibilem eflema. nifeftum eft.qml nulla detur enuneiatio,qut; alterumhuius diuifionis membrumeffugcre neinfubiecioeft:fubiiantiam igiturvniuet. filem compleftirur, quufola acgdentiati. cludat, & ca oranu, tum (inguhria,tum vni- uerfalia. Curigitur fubftantiam folJmtndi. uiduam exprcffit AiiftotelcsrJixit enimfiibu ftantiam, &qua:cunquehocaliquid fignifi. cant: quibus verbis clarum eft, indiuidaim fubfiantiam figntficari: rationem huiusefle puto,quomam ibt deexifter.tu rei txtra snt. queattaut enim id,qd? praedicatur, efta fiibie E mum loquitur: atextraanimum nulla.datuf ftote diftinftum, velnoneftrcdiftiuftum, fubftantia.nifi indiuidua: fubftatia_ver.b vnL j !>((«((._ f-t- . ■ conftituunt: alia dicLintm elTentiaiia, quia eficnriam fubic£_i confequuntur : non po- tuit autem Auerrocs diccre modos dicendi perferres efte, dcindc diccre cfic quatuor, nifidiuihcneilla, quam nos expofuimu , v- fus fuetir : ca autem nemo vti poteft, qut nonconcedar,quatuor tantum cikmodos diccndi per fe,X rres modcs di cendi perac- cidens: nec difficilc vidctur ciiiqtie erudito Viro.qui innulhuiverbaiuiauciit, fcdlibe- r> ro.atq; ingenuo animo, nulloqi liuoreper- tmbatuspliilofoplictur, hmutce reiverita- tem mipicere: nuUum cnim enunciationMi gcnusdatur, quodlitin fcientijs vilt.itum, pra_ter c.:.qur mcmoraiiimus; quaf.doqui- dem autalicuius rei ex»_tentia cnunciatur, aut rcs dc reprjtdicarur, eaq: vcl ei comun dcfupcrficicpra-dicctur.ilkid oftenduTcia. tis eft,eampropolitioncm [fuptrfian c,7 ct ~. lorxta] no effugerc, quin lit . ei pcr fc prin.», roodo, vcl pcr fe ( e c u :i d o , w l cx a cci d eiui r ideoqi oon cfiemodum quintum. Cupnt VI. deconduionibusprinii* ac fecundt modi dictndi fjrfe. IrJud vcrb propter illa, qus Jeduoba**' prionbus modis dixiinus.tion eftpia;. r . m-nendum . fent^r.ciameiVe ninnium inlee- prctiiiu, quii j Ariftoteles vnam liatuat con- ditioneprimi modt dicendi pci (c, & .uni l !i:piiit5iquidinrdentij s non inucnio : quod fi .u,,,»™™, prs , a unctJmcntia vcrbariB ^ aljus al.quisafTeiaturab interprettbusmo- E Atfftottiis, qu_t occafionem etiam nonnu]. dus diccndijc, fc, illum tadlcpoflamm ad lis dcdir exiftimandi pio: o]itioncm,qu C ib___B aliquoJ noitra: diuifionis membrum rcdi- ' '"" gcre; nam ii quifpiam dicat.aiiua cifc mo- dum.quo Deus pci feefi,a!;um quo rcliqne n_entes,aliuni, quo corpora: dicendumcft, cos c(Te quidem dinctfos per fe eiTcndi mo- dos.fed tamccarationc, quacxeiscnuncia- tio conft:tuitur, vnurn fieri modum dicen- di per fc.non plures , cumq; otdinc tertium ab Ariflotclc pofitum fuilTe : quod tnim acL F logicum iion pertincat confidcrarc diuer fos illos elTendi modos, Ariftotelcs ipfe tc- ftatur in initio libr.2. Poftei ior. Atiaiyticor. quando cxcmpla afferens qu_cftionis fim- plicis, qu_cdiciturqu_efijoan fit, inqtiit, an ccntaurus fit , an Deus fit : fic cnim Dei , & omnium aliarum rerum, imb & figmento- jumc_4jjjcaua__j fub ¥nu eaunciationis gc ^ perfeprimoniodcffconueitatc:!, fie.i*per??ffl|| lefetudomodoteamverb qua;_itp;t iefe Z^,'",^ cudomoao,_.eri pcrlcprimo modo.ii co.i-'«»A. ucrt ;l -m : V : h;n. ; , r.on-.o _i_ :3 ! ;on.iiis , cile. • . pcr fe primo modo ; hanc vcro, ratjnnale eft homo,e(Tepcrfe fccfido : pari rarione hanc,- homo eft riiibiiis, efie per ie fcci"idoniodt*. banc verbptimo.iifibileeft liomo : n.imre. ' -erarfi nulia alia cfi piuni modi .conditio, ouam vtpr.xdicntum fir dedctiniuonc fub- icdi : 5c nujia alia fccundi , quam vt lubic % ctum fit dcdcfinitioncprxdicati.non appa- vret.cur hatc negari polTint . Vcrum fi Ariiio- p s/ (,„*.- / telis verbaintel]exiiTent J vidiiTentvtiq.,dua_ -ii*n }> " eflepriroi modi coditionef, duasitidemfe «"^^H eundiab Anftotcle cxprel1as:piiorqtiidc_n^|^H p.nmiJaodi conditioeft.vtprcdicatuminfit u - i r :'a - i 357 dePropof neceflarijs, Lib. I. 353 r ■ r Wiecro altcravero vc inlitmeo A verbu iungitur.ft fi^nificent id.in quopre- . . «'-, . j.J.hr.tmntiiio. ei.L AtLiin m-.-.ic J:cirur . Icd rud um tantum. ,tip T"^cft ideft.vttitded.hnitioncluo qU ° ouaJiclhiintilitcra.ccrstcvudinaO (ca>. l »S „ Jicatum iniit nilubtc- Keravcrovc .ub.cau uc dedeSmt.one J eati ■ hoc cft - vt l" blc : ,I!a - ntfeltum igttur eft, duaspiimi modi condi- tioncs ab Atiftotcle ibi expreiVas fuitie. Eic his colligimui.tnaximu tuillc crrorem Sco dt pr*dic*. ti.qui pucauit elTe peifeprimo modo illam "tit propofttioncm , in qua ptaedicctur ldem icf"^' fcipfo.vt homo eft rtotno.ccnuaros eit cen- rauius : in liac t jincn defunt vtiaique piimi ..... . .1 , - r . dicsiiocoacraiei naiuiam,\c iiwic-iui, • ■ T « , V. 1 „. ii lJn iledihoaio,tifil>ilccfthomo:ftcenim © modteonditioncsab Anflotdc poiitas.ac _j s,f,,k,i. «.,,^r,,m.ftnr^dicationaturaiis,ciusi.i-o. nra.dic.tur :d. quod reucra lubeft , & fubij citur id.quod reuera nicft . Reite ( inquam) hid:ci!c, lcd .iiiimaducrteic dcbutticnt, hoc eQcp.ccer-tum ab Anttotele traditum inh- teta, d*um pnmum, ac iccundum modum p-op._nit. dc pnmo enimmodo inqutt L"» &*OC t ' c* ™i «»••] quacverbaabomnibus (ic pcrpetam cxponuotur.qui-cumque pie- dtcata iniunt ,n dctinitione , id eft , lunt dc dcSiiic.onc : attamcn lenium hunc G.-a:ca illa verba non rccipiunt; 8c mtror , cur lal- tcm Grj-ct imerpretcs, & al.j, qui Cira-cs lingux notitiam ptofeffi funt , idnon vide- nn: : verbum enim lvzr*-;z*»j dum tjgmfi- cac inclTc, fempcriungitur datiuo fine prar- poficioncnunqtiacumprxpolitionc, quan- qusmvcrbura compoiitum [«t-JB-;^»] e- tianidanun cii ptapoiitionc mngittii : nun- quam entm Grceci Jicunt ,tz y.y ^w-nfw^ira, quamuis ri."S l.arinrdic^ mus, rifibtletn hominc mcft. fcd lcmperi- neprspofnioiicdicunt, 73?*>=MU' « *a l •u-p^it» ; diccns ataque A.iftotelcs l«jk B tTftjlt uufa. T-ronMoat, Dronof rionem Jjiir „„, * ifJ"." M ' '^° ad 1 ua,,urn IKodura P« pronunciat, propofitionem dicit,qu;e non cft per fe:quia non dicit caufam;exiftentiam enimdieit, caufam verb- exiftentirfi non di- eit: atqui fubftantiamdidt «iftcrc,cxiften- tiam dicit.cV exiftenne caufam.-quia fubftan r:a cft ;pfa fibi caufa exiftendi.vel faltem cau fam.quaexiftit.in fua cflemia habct.non ex- trae.T'J>. ituIar,videlicetaccjdcnsreale,^p [0 pnum J ' ,M) *» fubieihim, cui inhsrer, & caufam inlnrcr.- ti^ab vtrifque d.ftincTam ■ ideo piop otiiit^ quaahquid exiftere fnunciatur, mmquam demoii£tiationcmiti S i e jitur:qiioniaiiiexi-. ftentianoticiircs diihnftaareexifieiite.ae- quecftaccidensiealcvtduunus, iedintea- tionalc. -j Cjput IIX. quomodo tn qu.irto modo> dicendt pcr fe adfirrejpectus cau- fctidejfectum. f \ Vartus-modus qubd cuifam , cVcffei- V^y ftum liabeat , maximc oninium rut: nitdtum eft. quumid ab Anftttclc expri- matur, qui dicir £ fnaruJe iB prapter ipjam*; tflptrft-juxndoau tm nsn tfl prapter ip^m tfltxtcctdtnn] clarum eft enim, diclioncm iJljm , propttr , fignituatc caufam : peria- • de igitur eft ac fi- dicat, quando tcrmiiro- rumalteralteriuscaufaeft, propofitio t»4; caturper fe, quandoautem neuter eftcau6- alterius.non eit per fc . Patct cr i.lquodnam caufegcnusadquartumiliummodumpcr- tinear : quum cnim iam a uob.s conftitiw tutn fit, terminos talis propofitionis non- cflercipia coniunftos, fcd loco feparatos,. nonpoteftaltcraltcrius caufaeile mfi erTe- ftrix, vel final is; matcna n?niquc , & formai t, : aere non poflunt. ldvcib inhocquarto" modoeftanimaduertcndum.iioi' h.iberein""^!***' «colociim prtdicationem contta naturanu^/^T . eft enim pr.i dicatio contra naturam , quan ' ~ * doid,quod cxtra animum alten incft, in piopofitionefubijcitur: & iu.quod cxtraa- nimum alteii fubeft.in propofirionc pra:di- catut; at quando tenaini propolltionis /iint rcip/ai 'dePropofineccfTarljs, Lib. I. A ftaotem definitioneni de icfmitio. Vtrura autcm gcnus matcriam figniticet, an ior- mam,nobisd.fputarerioiiconuemt: etd c. nim formam fignificat gcneralcm, tamta notat ctiam materiam , prfcfcrtim refpcttu vltima: differentia., quseipfi in defin.ttone apponit-ur : eam cnim relpicit VI materia formam, & vt ens poteftate , Sc imperfe- aumrefpic.tensaau.atquepcrfeaum. Ex jT»«£f>r*. 251 ,f, difiunfti, & neuter akcr. ia«dht , V- ' Uibct dc alteropoflumu* pwdicare,* trl '? rQ modo diciturcor.ua naturam p.*- K d.Ctraaa.xffear.i. , vci finahs d r rfeetu pratd.catur.velcontra effciu.s J P opof.no eftper fc quarto mfl- lcai f niac^cclusetlentiaa ? -m-jcrlo ca iicilhus caufa: natura , vt ta- I - -i-i-j ':r - miare fl his colli2imus cum Auerroe, quinque cfle *« pnmum autem modum duas cau- fas intcrnas pertinere ceitum cft, fct* i,ctt materum, & formarn.cx quibus res ,conl1«uuntur,& cor.ft.mt: has cnimada- liummodumattineie non poucoftendita- cile poreft. namvtiaquc in compofito in- funt :ideo, fi prsdicat.o debet effe natura- lis.oportcr eas praedicari , compofirum au- temfub:ic. : quia (i compofitumdefua.na- I ter a.vci rlcilia forma praedicarernus, elTet prardicatio contra naturam . atqui matena, & foima defin.tionem coivipoiiti conftitu- unt.crgo intilipropoiitione, mqua lit rc- fpcaus caufae fornaalis , vel matcrialis ad «tfeaum, neceuecfll pndicatum cff« de de- finitionc fubiccfi .nunquam fubieaum de defitiiiionc ptacdicati ; omnis sgiturpropo fitio , in qua alrer rcrminus iit altcnus for- ma, vtlmateria , rftper feprnnomodo non alio . quia prsedicatum inert in lubieao ,Sc cft tic dcfinitione fubicfti , qua: fuot condi- tiones pi imi modi . Q^ium autem in defini-. tione fublfantis: compofita: vltima diff eren tiafit formi , aenus veio locum maternte-i neat , ieqmrur in cmn. propoi.tione per !e primi modivel senus de fpccie ptasdica.i, Vcl liiffcientiam de fpccic.vcl d vtnfqi cou- ra trrtegra prxdicarur, aut gcnus.aut diftrren. tia.&hic ambo vcl proxima.vcl rcmota r »t hi omncs propofir.ones fn.t pcr fe primo modo.homo eilanimal rationaie, homocil animal , homo c& rarionalis, homo eft coc- pus, homo cft a»imatus : dicens cnim Auer- roes pai tem generis, St partem diffcrcnt.ae, genui rcmotum, & differentiam rcmotara intellcxit : iimpl.citcr autem genus, ac dif- ferentiam dicens, proximumgenus, acdif- ferentiara proximam : genus cnun lemo- tumpars eft elfcntialis proximi generis, vt corpusanimahs ,quum inanimalis defiai- tionerumatur : differentnrerb remotanon Ditfirt»u* itadiciturpars differentia: proxims , fed a- J*#J ha rattonc, quandoqmdemomnis ditttren- ( jf, tiatam proxima,quam remora iimplexfot- ma eft.qua- pait ibus caret: fcd quoniam f£% D diffeicntiam proximam res diffett ab om- n.bus ali}siebus : per remotamvcrbnonab omnib.us, icd ab ahquibus : ideo differen- tia remota dicituT pars diffetentiae , proxi- maveibdicitur limpliciterdiffcrentia, tka- lias «nnHes complcciitut , vcl faitcm fuppo- nit:quia iine illis nullopaao effe , aut ec- cogitari poteft. Sed obijcercqmfpiampof- fct.quomodo gcnus remotum, & differco- tiaremotapracdicantu. defpecieperfe pri- momodo.fiin definitione fpcc«i non Gi- muntur: nam in definitionc fumiturpro- ximum gcnus . Scproxima differentia taa- tum, non remota; Anftotcles autem dixit, eatantum praedicata elfe per fc primomo- do, qux ponunturin dcfinit.ooe fubieai, Ad hoc dicitnus, non modb genus proxi- mum , & diffetcntiam proximam iumi m definitionefpccici , fcd etiam omnia remo ta : ea enim omma, quanquam in definitio 0«»''" "m nenonexprimuntur.tamcnin proximo ge dt A- tf - tttJlim nere.quod exptimkur, a^u coittine:irur : vt j tfli „„ lme \n hominis definitioneetii corpns, & am- ^ tc i t i fit- matum tHin fumuntur, tamen catcnus Ai-mumnr. cunturfumi,ic confideranda opinio Themiftij , qui ad Juncinodumputauiteam quoquc propo- finoncm redigendam efTe, in quagenJde d.fterenr.a fua diu.dente pradicltu» : vt _uum d lc , mu s,rationaIceft animal: at quo- ■ttffl hu.ufmodi propofir.oncm non modb r.»m«r n a latlt e&uialcm conn^fi ft.tu.tfecundum medum d;ccnd jW C ° B quuur omneacdden., criam ot ?" fub.ecro prxdicari pe_ f e fecu^" "^* qUMiamnon minus aeri..™ ,-_ n,od S: m.tcna.ergo ct.am al bum fumet in .ua dcfinit.one hominem.e,- i Cn,m ratl °Vij;«,quum fubiedurr, fit cxtcrna ctiam refpcdu ac.denS commun.s.q„a, e etiam aecidens commune mer.r in rnKic-t^ /_ . vtomncs.ate^;^^™ £ Srrr^^ omio omn !? ,in quapred^t^! ^JZ^^J'-*»* 3 7"" ' c 'q"odq;,!demne- ^^'«^•'fitfFearix.ergohic facitS tub.eftum fumatur indefinit.one accden. tis.promdefecundum modur., ccnft-tuit non quarmm;aha namquc penden.ia afob- ■cc-to pr„er eas duasnon .emanet, „ et J Thomas.pfcf s tet U rergo p endem,a a fub- .cctovtacaulaerTcaricead fecundummo- ™™p««ina:quia„ n ehacn6fe. u at ur . p r» p..a .IJ.us modi condit.o, v. fi.biec.um fii- r.crcnonpoffit/q™™-^- , ^iu. -cdiconditto. « fo^.u. £ codcm fuhiedo vt a materia e.xterna eate 1 « ? ot fubiccf i: quia in codcm incft.in quo cft riiibilitas : at ratione cilentiae dicitur cxtcrna, quu fit ex- traaccidentis eficnt lam : iugulator vero 1 1- fpcclu ingulaci eftcaufa crfectrix cxterna no modb ratio-.eelTentiat, fed etia ratione loei, dci"ubietti : iic obicctiotcrrar relpcftu ecli- ] fttoart- pus.Omnit igirur cauta cffcttrix, quaecunq; iuiiHini" illa fit, externa dicitur habita rationc etfen tmm,*i*i tix cifectus:at loco, & fubiectono omnis di attvnm. c j tur cxterna, quum dctur altqua intcrna, id cttineoipib fubicGo exiftcns, in quo mcft erfectus: dicimus itaqucad quartu modum diccndi per fc illud efficics pertinerc , quod orotiino externum, 5c loeo difiunttii cft : in- tcrnum verb ad fecundum modum.Sc ipiius propnu ciTc : quam diitinctione fi Thomas cognouilTct.in eum.quem refutauimus, er- romn piotectb nor. incidiiret.Poiliimus au tem candcm diftincf lonc alijs \ cvbis, 5c for- taflemclius.atqi lntimiiis lioc ageotium di- fcrimen dcdarantibus lignificare , dicendo cfTkiens aliud cum attionc, 5c paffione cfE- tere.aliad fmeattione.vel paifionc, fed per foiam emanationern etfectus a fua caufa : ll- lud qmdem folct ajrpcllarj cfficicns veiuro, & proprie dicf um,5c praccipue refpiciturab Anftot. quando elfectricem caulam nocji- nat.eamq; intcr caufarum gcncra ponitthoc Terb no fimpliciter dicitur efticicns, led ef- ficicns pcr cmanationcm, 5c efficiens imp ro ptiediclum.oc folct appcllari forma : iimile namque cft forms : quia ab effectu nun- quam !cparatur, quum cum in eodem fub- leclgctficiat.^onextta; fed quoaiam eft tx- Wintm, tra ipfam cftecfus efTentiam) ideo ad cffe- ctriccm potius caufam redigitur, quain ad tormatcm, licet foimx quoque fimilc fit, quemadinodum diximns. Efticiens autem proptiedictum non producit efteftum im- mancntcm, fed extra pofitum : quianihil pioprieagtt in (cipfuui.fed fcmpcruialiud. propterea diximus hoc appcilan externum: iliud verb, quod per eiTunationem efficit, intcrnuiB . (^z omnia optime exponuntur ab Auecroe ln 54. eommcntario primi libri Pofteriorit m declarationc quaiti modidi- ccndi pcr fc, confidcrans enim Auerr. can- dem eilc caulatu, quz refpectu compofiti dicitur formalis,6c refpecf u accidentis pro- ptij dicitut cflcclr ix pcr cmanatiencm, di- cit candem caufam duabus diuerfis ratio- nibusacceptam conftitucre primum, atque fccunduin modum diccndi per fc, quatcnus cmm eft fotma compofiti , in quo ineft , 5c de eo tanquam de fubiecfo pndicari p». tcft , 5cin cius dcfinitianc fumitut , eater.as pnmum diccndi petfemodum conftituit: quatenus verb eadcm eft caufa effectrix pro- prictatum, qux ab ea emanant in codcm fubiccf o , oc lacit vt in earundcm definitio- oibus accipiatur fubiectum, eatcnus con- flicuit fecundum modum: hocaurem cffi- cientis genus ab efiidcntc propi ic dicfo di- ftinguens Auerr.inqmt, hoc nonefficereex- tra,lcd intus: ctficicns autem propricdi- ttum efficere extra : forma enim nihil agit cxtra,nifi per aliquod accidcns medium, quotanqua inftrumetovtatur: fcd id , quod ftatim , & iinemcdioab ca^pducitur, no eil mfieffecfus immancns, qui ab eaperema- nationem fluit: accidentia vetb aguntali- quid extrafc per yeram eftectionem.vt calor lgnis alias res calefacir.Sc vrit, ignem ipfum alteraicnon potcft: tormavcro ignispotcll , quidem dici cauia cftcunx illius altctatio- nis.no tamen propmqua.fed remota:quia£ medimn calorem alterat: fine niedio afit ni- hil cfEcit, niii in ipibmct ignc, idq> pcr foia cmanationem efficit, nb pei veram effecf io- nem:efficit enim in igne fummum calorem, & motum ad fuprcmum locum tanquam piopnctates i»ms ab ea in igne emanames: proptetea dicit Auerroes tale efficienspo- iitumiuiucab Ariftotclc in fccundo modo F dicendi pcr fe : quia fcmpcr comitatur effe- cf um,5c etfectus ipfum ex necelfitate confe- quitur, quo ri:, vt fumat illud in fua dcfini- tionc cuiufmodi nexus inter crficiens extet- num , 5c effcttum fuum non fempcr infpici- tur, imonequefiequcntcr, fcd raro : datut cnim iatpe efticiens non exiftente effectu ; 5t contra datur effectus non exiftentccius cau- ia cffcctricc : quia etficicns poteft mtciirc, m 4 Iacobi ZabarcIIse Patauinl 36g ncrn inrereunteelTtctu.iicuti cffcclus quo A pctua, Scea perfpicjta ineft neccfT qucniterimi potcft, non intcrempto tffici- rcntia: pr-diLai i mf„!,„A "'Minh* fjuc mrenmi poteft, non intcrempro tffici- entc: irjcjucuio exteinuiii cfficiens inue- nias, quod cum cfFectii reciprocetur, pro^ inde effeclus non fumit in fua definitione cauiam fuamcfFcttnccrrr, nifi iai6;quum «nim fineillapoffitcxifterc.poteftctiamii- titcadcm definiri: hocigiturefficicntis ge- nus reicctumcit ab Anlrorele ad quartum m odumdicendiperfcranquam non taci- ens ia rerminis propolitionis nexum dcfi- B nitiuum, miiraro, & ex sccidcnti . Clarum eftigiturfecundi.ee cpiatii modi difcnmen, & fnblata e(l tota difficultas,qu S multorum animos perturbarepotuir.. Capttt XI. quodfo&duoprieTesmo- dt dicendi perfenecefttatem ha- beant, &eam maiorem,. qu.vn condnto de omnr.. HAEccrnnia, cma; hactcnus diflafurit, quifquis bcnc confiderauerir , facilc jmelliget , propofitiones per fc piimi, ac feeundi modi omneshabere tiecefljratem, aiias nonitrm: quod in eodem capire fta- timpofl deelarationcm qnaruor modorum ditcndi per fe docet Arjftord. breuitcrta- tnen, & obfcurcqwppequj nobiscorum, V .- -i-w i»' *-■ "m, uiij«i , ijiiitBon nr per le, vt fijrcomms cor- ^*"bidieM_ntur, rn. OB em a ft mn d aM1 ^i >u „ ie fr n ig er , nu i| lllI1 habcreile, n.,lemtcr- Tfrtiiu — * iai.iuuciii arrerenaarnre- *_™*7£ M uit - Tertiusquidemmodus nullam ha- *tnfiti*ti. °V ne cefTitatcm : quoniam enim alicuius rerdealia repracdicationcm non liabet.id. co an neceiTarib prajdicerur nccne, cantj- derare iron poflumus t fed in eo fola rei exi- ftentia enunciatur, quat potcft elfe per fe, uee tamen efte neceffana . exiftitenim per fc fubftanria indiuidua, vrhic homo, qui taraen non ex neceiiitate cxiltit, qtiomam ahquandoHonfuit, & aiiquandoiion erit \ qUSr ,r  ■ caaomalycflcntia.&a lorma fu,^^ ? m l «, eflentiak accidcns dicitut: q Uia c |f tiam confequicur, ideoneque re, neq; mcn" te"potcftreparan;etenim neq,- ficr, vnouam poteftvt homononiit nfibitii, ncquepof f umus fine termmorum repuonantia ' ^inati , hominem nou eife nfibrlem, horno* emm forma fuam habct cx neceffiratc ; qu , a per eam cllhorno, hanc tx ncccffitate' iri6 quiturriiibilitas.ergo fi tft homo.elt cx bc- C ceffitate tiilbilis, qua enim rationeeftho. mo,eadem ratione nfibilis eft : quandoi gl * tureum non clTe rifibilemimaeinamuT.tr»! mjnem ramen cilt, tunc & ufibilcm, &'nori rifibiieipfum elie (imul im.r^mamur. qucd cftat(urdu-m ; &ficri nnnpowii-. Qiibdau- c„ tem in lusduobusmodisdiccndi periem a hZl"Z lorjniit neceffitas, quam in condirione de ; »"»»« ef t ornm , facile oftendJtnr . n a m piopoii: io de ,7 "" !"" i - quac non fit pcr fe. vt h jrc.omnis co r . , a Wl iuiiiic- j ijiii,iio proprcr raimam piopnam , 3i pro=- xio.quurri plura vrdeamus elTegratia finis^ F priam naturam corui . Sccundus uatiue ne- qus nne i!lo trijftrantur. Ouarp minorum connesum, quumiiaturara corur quatenur coruus cft, nigredo non coafe- qu a tur,quo fir, vt nec in dcrinirione comi fumaturnigredo, r.ee in definitionenigre- dinis coruus-: propterea dicebat Porpby nus,cogitari pofte coruum a]bum;quusn c- nirn nigredo de eftentia corui non fit.ncque" etlentiam cotui confequatur, nil ptoh:bct, quo- minus coruum finc illo colorc iuugi- neraur : iraque habtta eflcntix corui ratfoi ne non cftci ncccflananigredo : fed ncqur, coruus nigredini necellanus cl!, cjuando' qui Jeru darur in alijs rebus nig.-edo, ia qm. buseriarn oaini coruo fubiato fcruaretui:- idciico eiiifmodi propofitio efl de nurneto» illarum, qua dicuntur nectilaria: ex acci- denti, non rjeceiTaria: per fe : tciruum enim' eiTenigrum e(l nereftarium proptcr m a re- riam,n 6 p ropt e r f 01 mam pr op riam , & pro=' qua: fine illo fruftraatur. Quareneque r.ei ceilaria eft caufie cxrernx de efTectu pra-di- cano, ncqucetfectus de caufa , proindc in •mn* «r^ quartDmodo cftpra:dicatio pcr fe abfque _«*™ucue,& non,nclIe:aca- drttium-cnin. p.opr.oro» duo lunt gene- a alia quidcm iimpiiciter prsdicantur dc (ubicflo.vtrifibilcdehornine.&trcsangir. ; duobus rcclis a-quales de triangulo, quo- ium ^nium ncccifitas man.tefta eft , & o- mm dubitatione caret:alia vero non iiropli- tKer lc d a mbocontraiiadc iubiedo pra:- dicantur.vr dc numero par, vel impar, de li- *ea rectum.vel cutuum , propnum cmm cft «umen.vt fit p».»d impar, ptop.ium cft h- ncstt fit rerta, vci curua ; hscc igitur iubic. ftii Tuis neceflariaeffe nonvidenrur: quia non eftnece[rariu,lincam ciVc rettam.quum poflitetTecurus.ncquc cflecuruam, quum Lffireflc rcfta . fimiiiternumerum nequc ncccueeft parcm efte, nequc cffc impa.em. jjubitationemhanc folucrevoluit in dido loco Ariftotcl. Vt certum.atque indubira- tum maneret , nuilum eftc tum primi , tum fccundimodi prsdicatumperfe.quodnon hibcat inhsient.s ncccfiitatem: Solut.o au tcm m hcc confift.t , quod fi duo illa con- rraria fimu! cum difiuncciua panicula fu- mantur, conftituunt vnum propnum.quod jt fubie&o fuo ex necefTitate pra:dkatuis-3t fivtrumqtie fcorfum, & fimpkciter accipia tur, ncutrum cft praedieatum iicceflaiium, vtin dubitatione iccte dicebatur ; omncm emm numeium parcm cllc non eft ncccha- num, rcquc omnem numetunj c.lc itnpa- retn; fedcfttaraen necefiaTium.cmncm nu- mtrumvel oarcm clle, vcl iuiparem; nOOC- Bimfcorfum vt duo propna accipieda funt, fed coniunftim vr vnum Taltm inhxrendr necciliuccni probat Anftctelcs argumen- fans ab oppofiticjnc contiadictor.a, & spn- uanua ad oppofitioncm contrariam; dcop- pofitio-.ic enim cor.tTadictoiia inpiomptu habemus axioma iilud ,quod dicitur piin- cipiurt! contiadiSioais; de omm re aut af. fivmsrc. aut ncgarc vcrum tft, quod nemo ett, qu: ;c:njrct iumme neceflariiim ciie , 5c gerpctuamin rebus omaibus habcic vcii- rumeft, fi infubieAo apto acciputur . cam eodcm modo neceflariam cilc: necetlc eft c- nim omnc animal vifus capax vel ccecum ef- fc, vcl videns, id eftaltcium duoium habc- re indiftinfte, fed non altcrum fcorium noa nominaro altcro ; fccus cffet, fi priuatio- nem, &habitumadnon aptum fubicdlum referremus.vt ad lignum:noncnim ncccfla- rium eft, lignum vel ridcns cfle, vel ccccum, K quuni ci neutrum competat : quam igitur neceffitatem habct in rcbusomnibus con- tradictio.eam in lubicfio fuo idoneo habet oppofitio pnuatiua. Propriaverb illa.de qui dus feimo nunc eft, contraric opponi in- uicem videntur.vt in Ijtcra fignificat Anfto- tclcs, qua dc re non cft in ptxlenna difputan dum: Anftot. igitur ita argumcntatur : par, £c impar,reaum,cx cuiuum , &alia eiufmo- di conc.atia, fi m fubietto fuo acciptantur. C vim habentoppofitionis priuatiua:) imb & cotradiftorix .quare ficuti neccflarium eft, conrradiiftionis akeram paitem veram efle, ita hoium duorum contrariorum altcrum infubiecro apto necefle cft incffe, vt in om- ni numcioautpar, aut unpar: hatcenimin numerisinftar contradictoriorum cflcma- nifeftum eft.vt enim impar , & par coutra- rie opponutur, ita imparj& non impar con- tracicrotic: atqui par,& non impar mnumc D 1 risidcm fignificanr ,ergo idcm efi contra- rium-impsns, & comradittorium impaiis. qucmadmodum igitur neceffeefl, omnem numerum vcl imparem efle, vcl non impa- rem.ita necctTe cfkomnem numetuir, vcl im parcm cfTe.vel parcm. Ita hotum pioprio- rum nece(fitatcmoftend;t co in loco Anfta- telc^.De his fermoncm faciens multis in lo- c,s A^erroesdicitca in fuis dcfinitionibus nonaccipeteproprium fubieflom, fed ge- E nus prop.ij fubicdfi,& hac rationcprcdica- n p cr fc iccundo modo de genere lui iu bie- JJJJ fti : procuius difli intelhgcntia fciendum pn ^ cft. par ,& impar cffe proptietates duaium j- Km i t ,„f Ht f fpecicum nuir.eti i itaicflum , & curuura ignur ihcnntHrm fmthtuirfatnUmfgrjt / ( _ , fr£ d K a. necejpt-tt J quoium vcrborum communis intcrprctado hsec eft; illa.qua: funt petfe aut lecundo mod o,aur pricio.iimt & per fe, «Scneccllaria : m qua cxpofitior.c eft nu_a- tiomanifefta.quum.dcmdefeprsdicctur, dumdicitur, quac funt perfc funt per fe, cu- iuserron. caufa fuirptaua Giaicorum vcr- bo rum in Latinum fcrmoiicmconucriio : i - br ehim Ariftotcics.-it Grrrcc [j cjtj 37* Z. PATAVINI, D E o;bxc cmm.homo efta- nirual, noncft e nuntiatio \niucrfalis , licet homo, & ammal (int resvniuerfalcs, fed fit vniuerialis.fi modus vniuerfalis apponatur: Tt, otnms, vcl, nullus, qua: quant itatis nots appelian foient, & propofitionem reddunc ▼niuerfalein.dnm fubiefto apponutur: nam P»wdicato easapponeie noncouen:t, vt ibi Ariftoteles oftcndit; bocigitur vniucrfalc «omfleiiiLaeit^&ic cnwnciatiQnc coniide. A ratur. illud vcrb , quod rem flgniflcat , fim- plexeft. Neutra haruin fignificationum hic j.At.-efitn ab Ariftotel fumitur, fed alia ab his long£ diuerfa; fumitenim vniuerfalc pro prxdi- eato vniuerfali in propofiiione.quod ipfatn fummenecelTariameile facit,ideo hjec ac- ccptio diftinguitur a prima,quonia illa fim- ple* erat, & abfque enuntiatione, ha:c vero eft in enuntiatione. a fecunda \ erb difFert: quoniam, etfi illa quoque rn esuntiatione B fumcbatur.tamen erat conditio fubiefti re- fpt&u prajdicati.hacc aute cft conditio prae- dicati refpectu fubiecli : in vcrbis cnimAri- ftordismanifeftum eit, pra:dicatum vocari vniuerfale,nonfubiectum,cum relationcta- mcnad fubiccfum, cft enim tnlis conditio,- qua: pra:dicatonon conuenit nilicum rcfpe etu ad ccrtufubieaum: nam quando fubio tlum ei fupponiturtale,qualc piaecipit Ari- ftoteles , nempc quod ei sequalefit , & cum 2  prxAi- txilit defcriptiones prscdicati vniucrfalis, «'»»»«» qurrum priorh«c cft, vniucrfalc cft quod'*'*' • dc omni eft, & pcr fe , & quatenus ipium; 5c reae facit , quum conrditioocm pridica- , ti dcfcribat per conditioncs (ubiccli : nam relatmorum ea eft natura, v t altetuminal- '. tcrius definitione fumendum fic , ncque in- telligi poflit fine relatione adaltcrum trcs- autem dicit Aiiftotclcs in fubiectd coditio- ncspoftularij fiprxdicatum dcbeat et eift-' 37S Iacobi Zabardlse Patauini 3?« vniuctralcncmpcvtfubicctumomnc&pcr A eftihxcautempropofitio-omn,.- *™ fe,__ quatcnus cft ,pfum, .11, pr x dkat o ,up- n.obilis,non eft quatenus ,r.f urn l . ^ ** imcnimdiximus.de .. 1 -V^.nevoj. . I " i — J Jl ponatui;quemadmodum emmdiximus, de omni, (ignificaredc omni fubic£to,& pec fC-ignificare per ipfum fubicftu : ita inter- tia conditionc, quatcnus ipfum, di-tioilla, ipfum.lignificat lubiec.um; tunc cnira pro- poiit jo dicitur efle quatenus ip fiim.quando vera cft cum duplicatione fubi.ecli , vt l._ec: homo eft rilibilis : quia hoino quacenus eft 1 __l _: /-l. M - i . ^ „ u.rfali.; no_cnm.quat.nus dihomn ^ q«"enuieftcorpu.,di.irurnio_ii li ,p ' cd de ah,s quoque corpori bus mobilkasin fi quarenotota inhoinine comprehendir, nect; eft p_a.diyitu_n vniuerfale refpeau h o_ mmis.Ex Uis coihgmm., fcntennara A J>S>- te..siuil.e,ci_od nulla propofitio dem_ „"_*"&£. flrationcm mgredi poffit, qua non habc. homo,eft rifibilts.h^c _ut,m:h omo cft mo fi tcrminos par __ , & r«i P .Silc^" ! bit>.,vcr_quiden_ cft,lednon cum dupiica- nim ■..■,„.._.„ -\-.J_: ' 1 aod *- r *^" .' ^f.mt-_0 p erft, e> ,.;«.:, r>,«, t pfittn idtti JignijiciBt. pr*di£Atum dicAtur rni- utrflit. bilis,vcraquideincft,l_dnonc_m duplica- tione fubie-tij non cniinhomo quatenus ho mo.eft mobilu, fed quatcnus corpus. quate non cft propofitio quatcnus ipfum : proin- deneque\ niueiTahs, ctiamli dicamus, om- nis homo elt mobilis , prouthocin locofu- roitur vni.ierfale. Quoniam igttur periilas trcslubiecti conditioncs declarat Ariftote- les hanc conditionem pra;dieati; icico fi tres illa. cognit.c efTei.t, iimplene eog.ofcerc- raus , quid fii prjcdicatum vniuerlale; duae quidetniam declarata: funt, nempe de oin- ni,& per fcitertiaverb «oua coditio eft, qua: dcclaratione i-tdigebat , propterea eam fia- tim declatat Anftoteies diccns.t?-" gjutv.k. Yi eu-ri idemeiTc: quafi dicat.fi nofti quid.it pcr fe , nofts etiam quid iit quatenus ipfurr. ldem enimiignificant, qui Anftotclis vei- ba maximum omnibuslogicisnegotium fa ntm fubie_tut__t_t_m _ ptaedicato 'cotj*- tur,manifeftum eft.cx ("oia coditione dc o"" ni.qu.a fi deomni fubiedo illo pndicat? 1 -" nuil-et.eiusiubie-tipars.quxabillopr^ dicato non comprchcndarur; quod aiuera. eonucrfo etiam prsedicatu totum ineofij 0 iecto inclufum lir.expreiTit per terti am co n " ditioncm.dicens pra;Jicatum debere eiTc v niucrfale refpeau illius fubiccti , id elt ^1 ucrfura ineo inclTc; quam cond itioncm n 0 " ftea e-emplis dcclarans l.imit hoc prardica.* tum,trcsangulusequales duobus reftiE.o^ cumtribusfubiec.iscompaiat ; cuin fitr Bra tum trianguto.Sc cumsquilatero; re!| e a_ quidem figuracdicit non.cfte prxdicatuai vniuerialc : quia non omni figura: incfiine- que rcfpcctu asquiLateri , qu a hlius patcft quam aequilatcrum , !t alijsquoq; praetcr j. pfumineftrat refpeau trianguh eft ptxii. r , ? ----._> piuiu iii.h: _t rcipccru tnanffuii eit pra:tli- cetTunt.&muho.mulM. diccremept.M co D catum vniuerfale!^ quia nonexcedit trL, u . egerunt.quas nos conlu ko omittimus. frd i..„ „_^ „l __ „._. j: . h egerunt,quas nos confuitb omittimus, fed eam, quam ipfi excogitautmus, fentenciam cxponcmus . Si ratione quarraraus, curpt*- dicatum de omni fubiefto J & per fe , 8t qua- teiiusipfum cft.vocetui ab Ariftot. vniuet. fal Ci^omnino cnim aliquam effe oportet hu- ius appellationis rationem) nullam inuenie mus pra:ter ha«c vnam, quod vniuerfum il- lud praedscatum in co fub ieflo comprehcn- ditur.i. extra illud nufqua inueriituri quan doenimprjedicatototufubieaum, in quo ineft, iupponimus, vtnihil citis prardicati extra iliud fubieaum in alio fubi.efto repe- riatur.dkitur eiTeilli fubiec.o prsedicatum vniuci (_lc,& fubieftumqu.tenusipfumeft, diciturhabeie illud pr_:dicatum, nonqua- tenusaliud; cxeplis resclarior fiet; h_:pro- pofitiones funt.quatenus ipfum , & vnmei- lalcs: homo eft lationalis : liomo eft nfibi- lis : quia totum rationale, & totu nfibilf in homine folo incft,& neutrfi extra homincm in aliavlla rc inucnitur; ineft etiam vtiunqj homini quarenus fiamo cft, non quatenus cflnnimal.ncq: quatcnus.il corpus, nequc quatcnusaiiquid almd : nam fi quatenusa nsmai, alijs quoque animalibus compete. rcnt : at foli homini competcrepolTunt : cr- goineoinfuni ca tatiijn rationc, qualiorno lum.neqs ab eo c.ccditur; voluit itaq;/\ r j_ ftot. illud eue prsdicatum vmucrlaie alicjii fubief-o.quod & oitini,&foh iiificproinde aequale fir.Sc cum c o rcciprocet ur; quod eo quoq; argumcnto eomprobari potcft ; nam il propra iitiones omncs^j fe primi ac lecun- di modi fiddemonftrationc idoneaifuifliijf. nullaexcepta, non opus crat Anftoteli pra inuenicnda fumma propofitionts necemta- E tctertiam conditioneadijcere.fcd fatisfuif. fet dicercpropofitiones dcberc eiTcdeom- ni, Scperieaut p rimo,aut fecundomodo: quoniam in contextii dcclaraiierat in ijs duobus modis neccffitatem incfTc, aiiquan) igitur efieopoitct in ijsmodis propolitio- nem.quac fummam necclTiiatem no habtat, & ad dcmonftrationem inutilis fit.ad quant cxcludendam Ariftotelcs tertiam hanc coo- d itione adieccrit;rcu _f a enim excluder,e vo- 7 luitomnc; propofitiones quarum prxdica- * ta fit,t ampliora fubiedis, vt in fcqiientt-tis demonftrabimiis.Nunc autem illud a nobu to.nfidciandum eft, hasties cotiditioncs, de omni, P fe,5tquateuLis ipfum,hoc ordineef- fe diJpofitas, vt prima fit amptioraiijs dua- bus.c. (ecuda fit ampliorteitia; vt omniSjP* pofitio pcr fe fit etiam dc omni , non . con- ueifoj& OtcmispropolUiOjtjuaifit quarenj..- ipf__M dePropofneceflarijs, Lib. H XJ7 - r r„-r,.m A fuicontrar.j ccromiftum habeat, .mpuram 5L fit rtian. per fe.non c conueifo, cura A £ con «a | [0ndltl0fiem habet. livero P^^^t^™!Z «St oUi contingente^iacci- 4 U ° J °on e.um . t fc habet dc omni ad P « g"' 0 ' „ fe ad quatenus ipfum, fiue ad vni- iain ct>d.t,o dc omni fi reteratur ad * nc p« «e, eft iHi^ genus, quod P « : ," babeM»» q pcr accidens; uaq; oc rciunui" • ■ expurgatoomni contingcntc, &ornuiacci- dcntationih-lineamancat,niiif*te,*ei- fjntialc , illud eft purifflmura per ie, & ma- ou ,,er fe, quam ueffet remiflius.queroad- modum albumfummum eftmagis aloum, quam album remiffum. Cond.no .g.tur per v^» fe fufcip.r magis & minu. , & quar.do iunv « - ^ ma cft, & ad pur.tatem redafta. .dem eft, « \Jf :_r., m J.imjutf.n cllimpura.no connexus cft differcnt.a d.u.deiTS ff^^J^ZSZ „„nm . & raipuram efleot.ai» 4 ,, nnliam ocnus.S- con- ^^onrdeomn.ranqua.ngenus.c.con- SSS. «nditionem per fttanquam fpe- Sa.aenensi&cfldiueriaad.ff^eu- ?^ftitu«tecondit.onedeomn.,*ucm- SSSld.tterent.a hominem c6ft,tuens SKXad.ffercnt.aconft.tueteammab £, s enim connexusnon.equir.tur vt iSS iode om._i.ftd fuffic.t iubica., r «morri» vniuc.fitas ad eam condino- •^ToSuendamificutifidcbcardle* K nonrcquiritur.vtfit rationiscom- SdTatiseft,fifenfumhabeat.Atc«ndi. «o «r fe adwnditionem quacenus iplum «fcrtur non vt gentis ad fpeciem.fed Ivt i- drm differer.. p« magis & mmua pciftftii. p „ P uium & non purum; quod exempl.s £l£ detlatabitur ; coloi, & albedo Ita ieft ^,te 0i orfit g cn U aalbe S ^ eltidem.iea -d-ms ff"i • -- . phciter fumpta, qu* * puram . 8t mipuram complcaatur, lat.us patec, quarn pura, nec tamcn eft ipfius gcnus; ita cond.t.o pctie noncft ncnusconditionis quatenus iplum, quum vtraq; per eandem d.ftcrentiam con- fUatur, intenfam tamen,& rem.iTarn.que- admodum iiximus: nam conditio conlti- tuens coi.ditionem, per fe, eft connexus«r- mmorumctTcntialis.hocautemnullusma. ^ 10 v,autemcaciordatur:ideo teitiacondl- malt>rtU . tid.quatenui ipfum, non oi.tur exadditio- tut _ ne noua; d.fferentise pwter illam. qu* con- ft.tu.t conditionem per fc, fed ex fola expur oatione cius,quod eft per accidens, & ex re- dudione conditionis per fe ad iummam pu ritateireillud igitur.quod efl fumme pet lc, £ ft quatenus ipfum.neque dux amplius con d,t iones hx funt , fcd yna; hoc voluit figni- . n ._i„ .... ^ivit . nerlc.oc ^^«tfitgenusalbedirm,^ ^i^ f^ daf.tfpeciescolom.qu.perd.ff.rent.am D fi-« Aultot q ipfiusvc[ ba oene.Ud.caarr. coftitu.tui, & d.utrftm ab i^^ZTdi»c»ftrant i poftquam e- & . . m ft,tnitur colol F.eilUS. h d.ffeic ntia,qua conftituitut coloi geaw albedo autem quum habeat contranam ni- ored.ne_r,pMeft per eius eomiftioncm beri imputa,Sc lemiift, poteft etiam ehe puia 8e fumma, finih.l habcat mgredinis adm.itu; albedoinirurpura.&aibedo remilb.qux nomtna-bedin.sfeiuct, nonlunt dus fpe- Kto-albtdtnis.fed vna.fit cademi fiquidem differentia fccui-d-un magis & mmusnon vanat fpcciem: vtraquecr.im per eandcm differentiam conftituitur, £. cadem elt vt n- ufq; natura;a!t«atafolump«inteniioncm, & rcroiffionem ; altcrata enim difteicntia eoa-iitucnte, id el\ ;ntenta, vel remiffa, fpc- tiemquoq; co>.ftitutam mtendi, vcl rcmitti neceffceft,nccob id ritalia fpecics. Vt igi-- rurh-tctria !"c habenr.color, albedo fimpli- titer fumpta , 6c puriflima albedo ; ita & ha. trcscoditiooes, dconu.i.perfe,& quatcnus -pfuin.ptimanamq; et. genus fccCida^sftcun datamennoneftgenusre:i.ia:.red eft eadem ctnditio diffeiens vt albedo, fc punfiima al bcdoiidenimquod dicitutpeifccontiariu habct fccundum Ariftotclcm id.quod voca- inus peracciden.,quemadmodum& necel- ftr.o conrtarium eft ccintiiigcns > fiitaque p,r&pofit; C aiiqua fitpetfe, aijquid tamen quatenus iplum ldLia cm., «* manifcftiffimc dcmonftrant i poftquam e- nim locutus erat dc modii d.cendi pei te. accedens ad dedarationem P"^ 1 "» vni- u«falis,inquit [^•»4»^ diom ' ni & !*rli,& ouw™ ipJ»»A no nd um enim faaa cxpurcationc diftiriguit quatenus i- pfiimabe->,quod«ftperfefic.enimp«ftU uuspatet.quamquarcnus.pfunufcdadic- aa conditionc, quatenus ipfum , a qua con- ditio per ft ad fummam puritatem red.g.- t ur, & rit exquifitum pcr fc : fubiung.t , tale pcr ft;« quatenus iffiu» eiTe idem, nec am- pliusfumitp lcvtlatius, fedrtatqnaU : imo vt idem quod quatenus ipium, vt fequcntia vcrba dare oftcndunt; cxcmplis en.miem dcclarans duas ibi facit illationes; vnam d«. cens.eft quatenus ipfum ! er go eft p« fc : al- teram dicens, eftpcrft: ergo cft quatemi. i- pfcm. Hoc etiamipf-cvocesfignihcarevi- SenWr-naCw*' & «i^pcr fe.pfum, Scquatcnusipfum, nil ahud iigmhcarev.- deritur.quam p« clTentiam piopnam; quan do enim fubicftum p« fuam etlcntiam ha- bct illud pra.dicatum, dicirur per le.pium, & quatenusipfum illud habere: quafi d.ca- tur cx «Tentia illius fnbiefti, non exalia ra- tioncilludpr-edicatun-eicompttetc. Idcn»- Mttr* i,- iiciu Xui- 579 kcobi Zabarell^e Patauini lltTnifi.-iiij**.. . J_ _ __ ■ . — 3So fignificauit Anftoceles in altera dcfinitione A rr„ri« ,4, _________?..«•'• >°.ter:quia , quatcnus ipfums corpuscmm quatCRUS et corpus, mouerur : de animali reto (H-d.catur quide._,& de ornm an.ma- l,.lednnnv n , U e,falHer:,u 13nc>nqll:ltcnus eirananahfcdquatenuseftcorpuscnon,-,, I tutan.mali rt pnmo fubiecro competit nio , tus.qu.acorpor.pr.ori. ideocj; a ; .,ma!i per corpiM medmm, corpori attcm ineft vt pri- mo fub.eclo : quiae. cornpet.t no quatenus cltai.quid aliud.led quatenuseft corpus: i- g.tur ,ll ud ,d«m fub.eclu , de quoquatenus ip I um eft P r_d icatu r pr_d. car u m. ert et .a rn mum s itaq; eadcm cond.tio eft „„„"-* pfum,& p ,„ Bu .Exh 1S pate t ,c, ; , ' ,,^ci lm «uprard,cat, ; ,edex C u(and.. S e/l ,. Jl4 Ar P . fuir,& Gr_ce lina U _ lg naru : ,eo pu - quod etli m appciiat.one ,ihqu,J erroS commi iit, m rc tamen ipfa non errauit • i«_ aaeo egregie fe gelfit , » t ncnlu p.ofundS acmelius, quamipic. nicnr,- A, itotdishlc iorepenetraueiit:nara& Gncornmcrro! rcsdctex 1 t,at q ue,mpugnau,t,& toramrti ventatcmpulcher.-ime explanau.t , Enaui t autcnr Latmus intcrp. es in illo cotex. ;7 qu i d.ctionem.pr.mo, tan.iuam aducrbiumpo- Hi.t , quum llt nomen ad.ec: i , qliod | u ^_ ' leaomngcadumcft, vt in G.aca litcram*. riil cfrum clt, vbi ,n duierlis calibus hancyo- cem protuht Anfloteies. Caput 1 1 1. hi que e,h qn.c diHa funt^ (olliguntur, & dtcenda pro- fPHUntUT. HAc via. & pc, hos gradus nos pcrdtt- - xit Anftoteles ad lnueniendam fuai. mam in propoiTtionibus nece_itj!cm . pri- mum enim per cond.t.onem. de omni, prf>" potu.t nob.i leuem. acdebilen, necefflta- tem, qu_eftinh_rent:a perpetua praedita- t.infubiectoabk); vlla ellcntial. connexio- ne ; deindepercond.tioncir», per le.maio-' rem protuljt receiTitate, qux cft c umiflea- tiah connexu, inqtiotnr.cn al.^u:d cc: gent.s. lcu acciden: nij commiflum lit ; tan- demper tertiam coi:d nonem, quateous i- P ' um . omne acc . ,1 a n um expurgau.t , Sc rcmouir ipropoliiicn:bus pe. fe, & ira nos duxit ad lummam, & exquilitam neceifica- tim*t* ,fma* _■_ rcm.qua n6 datur ma;. r in enunr.atione.ea autcmconliftitini erpctuo & ellcntiah tcr- mmorum connexufine Ul.i admn^one con f" tinotnt.i. Sednondumi-hnecoMnitaelli- fta lumiHaneceiTicjs.nifi omiivs picpoiitio* oeiper icprnr.i, aclecuijdi niodidihgen- 1« de Propof neceflarijs, Lib. II. 38Z fdeiemus.cV vidcamus,qu_nam ini- A nim id aperte atreuenre videtur, quiim di- ji nnam , proinde cx tircon ftim habeant cutirig 011 , ' l6e indiuucnnt. H-c ceitea.dua rcs SSMU.fiicuJta:ibu S plcn a ,obid-d« k^tionibus mitium coicmplatioms.cx oc- -. p h u ofophandifumcmus,quoJAri- rt ,,les Quoqs tspefacic propofuanamquc Tr \ horum fententijsdifputatione . & aho- „mribus patciadtis, ratilioreinuenicn SeSviamrcddcre folituseft. Qua- cat l^VS" conutrbent atttm noi txt»jpU,-rt er«« damus cmmno tequnndum ejje prtd.catumtni- nerale fnbiecit ,jed jcitndnm geners quoqutdt f roximis fibi differtmiis vnwerjaliter prxdi cari, yiKiu»— i» amptiorz fint > eir difftrentixs it fpttit- bm\ fubiung.t etiam rationem Themiftias *>£ Ti trn. ad hoc comprobandum , quando dicit [6oc tnim mf: contejferimusjctjuctur/itms definitia- nis tjje demonfirationemj naimple cxiftima- oreiVecon-atpr-dicatapcrfe.tnaprimi B uit, in fecundo modo per fe non dari pras- «ndi vnum verb fecundi.qu- fingula.con CJeraadurneft, an fint pt-Jicata vniuerfa- L.tcnus.&diiFerenna.&integradcfinitro ««Sicantur per fe pnmo modo : accidens i Lempropnu dc fukiefto F»dicatur pcr . ac deinteoradtfir.itioncnemo vnquam Jubitauit , fc_ omnes vno orc conccilerunt, &d,!fcrcBtiain vltirmmde Ipccie, &dehni- •jorK de definico oo modopcr fc, fcd ctiam «Batenusipfum.&vniuetfaliterprse-icarii JJjiacninipr-dicatacum fubicaisrecipio- __-,,/ ii c.Kur,&>n e:s iine medio infunt.Dc rcliquis !_*..« du t, ia reseft,cVapud.nterpretesAriftotchs Ejwiur. mjrnopeiecoiitrouerfj : nam Aucrroes , & laUDi omnes putant omnem propofitie- nein peifc fecundi modi cflc v-iuerlalenj, &omne accidcns propriu depropiio fub- icfto non foiiim per fe pr_dicari , veriim c- nainquatenusipium. contra verbThemi- „ius& Alcxander negarunt infecundomo- do oicendi perfe dari prardicatnm vniuer- ftlc. Geneiis autcm piasdicatio duplcx m coniidciationeru cadcre poteft, vna de lpe- eie: vt, hemo «it anima! ," altera de diffcien- tij fua diuideurc:vt , rarionale eft animali Tacin.ftiusvtramq; aiTcrit ellc pr_dicatio- Bt:nvr.iui:rfaiem,Auciroes ncutram; Latini pr„d+o:ionem quidein gcneris dediftcien t.a rcicciflcvidcntur,fcd aitcram.qu- eft ge rteris dc fpccie,recepiiTe >, t vniuerialem. De diffcientijs veri) remotionbus, & ipecicam plioribus c.idem acdc gcncie altcicano tft; -arum er.im eademeft coditioiiili quidcm, quipiitiit gcnus defpecievaiucriaiitcrprz. dica.h rcmctam quoquc diffcrcntiain vni- oeifaliter de fpecie pr_ dicari non inficia buntur . qui verb illud nfgant , hoc quoque «tgent necefie efbquod igitur dc gencic fta tUi.mus, iliud dc remotis quoq; difterentijs dMiumeiicintcliigatur. Cjput i v. anfrtdictttiogenerude difft^cntu fit vtuuttfdm. «./;»- /^l5>nfidcr.indumprimoloco efi. anprse- V_/dicatio gcr.tris de diffcrcntia lua diui- «D;slit ynmeifalis,ncc nc; Thcinift . . e- dicatum vniueifale. hoc igitnr coRftitutoy rcfta eiic videtur ciui ai gumentatio : nam fi negemus genera, & difterentias efle pr_- dicata vniuerfalia, fequetur nulla remane- rc in demonrtratiombns pr_ dicata pcrfc, qu_ vniuerialia fint, uifi definitiones. Sen- tcniiaha c Themiftij iure ab aiijs intcrpre- CtnfaUtitt tibus improbatut: quianimis ab Ariftote- ie & ii ventate aiiena eft : nam tantum abeft C vt prasdicatio generis de diftVrentijs fit v- niucnahs , quomodo hic iumimus pr_di- cationcm vniuerfalcm , vt nc pcr fc qmdcrrT -icenda fit,quod optunc oftedit in fuaque- ftioneScotus: quoruam ieitur Themiftius inquit , talcm propofitionem cffcpcr fe pri- mo modo, polfumus aduerfus hoc argtu mentari ex vtraque primi modi condirioncj piior cnim conditio fuit , vt pr_dicatum in fubiecto infit extra ammum , fcd extia ani- I \ mum genus in differentia non incft, led po- ti-S difteientia in gcncrc. ineft cmm fbr- ma in mateiia,nonmatcria in forma; non eft igitui per fc primc modo, quum fit prae- dicatio contra natuiam : conftat etiam inr- fu eife.vt differcntias potiiis de genereprs- dicemus, quam genus dediffcientijs : dum emm pcr diffcrentiasgcnus in (peciesdiui- dimus, dicimus, animal aiiud idtionale eft, aliud irrationale, 5: ita de generept-dic— . E mus vttamq; differentiam fimul fumptarrt. Ex a'.!cr3 vcrb conditione oftenditur , ta- km pi_dicationemnequcpiimo, ncquefe- cundo modo voile dici per fc i il!a cnim propolit.o neutro modo eft per :c , in qua neque prxdicatum fumitur in dcfinitione fubieifti , neque fubieftum in definitione pr-dicati. huiufmodi autem cft hxc , dc qua iBpr_fentia loquimur : quia neque g_. nus fumitur in detinmone diffcienti-, ne- - que differentia in defiDitionc gcneris; funt # enim dua:paitcs eilentiales diftincl— , qua- rum neutraeft deeirentiaaltcrius.feJ vtta- que eft de eifentia fpecici : fiquidem ncque nvveria cft dceffentia forms, ucqueforma de eifentiamateriae, fed vtraqueipfius com- poGri elfcntiam conftituit : (iue igitur dica- ir.us gcruselTcformam gcneralem, 3caiffe- rcatiatB cff« fqriaam piopiiam , fiuc genus» Iacobi Zabarelk Patauini Qusmsdo firmtt fint fibi innittm Cduft. m - '«^ua,iaidUllll e«e matenam rcfpcAu diftercntis, ncu. A conrcouin^ , 3S?4 ^''".nifiquandoalteral. erfu "''H 3"? ^^««c.acdiffcrcnti djc** P°n™ ,quu.n nequc gcnusea'???" Jerenturum, „ eqiie dl ffc rCBt a ^?*** fupraoftendimus. qua re etiarnif?"' 5 .* tio pcr fe gcncris dc differentiis- i' (J ~ naturaJis trumdec_cnti..alteriuseft. _ form_:cfkntiadiftin_a cftab efTentia altc- tUM forma: , & cllcntia matcria: diftinfta cft ab effcntia fornaa: , quettiadmodum dixi- mus.qubd autcm dicitur.materiam, & for- mam li_jmuiccm caufaselie, id fanomo- do eft intelhgcnd um ; eatenus enim alteru- tra altcr.us cauia dicitur, quatcnusfc mu- tuo.uu.int ad compofitum conftituendum: F f crea vetum efthoc rationc «TcS B !™ 0 LS i'f ^ "° b '» &£3t led non rarionc eflcntia. : nam ,t exiftant * ™ft rc 'S° - , ^ '"^ 0 mutuoegcntauxiJio.fed neutrms cffcnr.a . l _' am ,l . n . 1 . al_ c ,_ m f,**? * i » l ^ «w , .i.L.ii >l C.\...alli, mutuocgcntauxiJio.fed neutrius cf.cnt.a ab altera pendct : .deo neutra fumitur ir -Chn.tionc altenus; gcnuscmm, & diffc- rcntiid.ucifas fpcc.e. pe.fec.ioncs ____,,„_ «nt, quarum nuJia ab alia comprehendi- tur : nam fi comprebendcretur, non p_-f. lent fimul genus, ac d.ffctentie m dehintio- nc fumi, nili nugatio committeretur , & i- dem bis accipcietur', penndcac fi quisdi- cerct.h omo cil animai coipus.quura m am- mali corpus aftu ia_t •ai.um eft i - itur, prsdu-ationem gencis ac d.ffcrcntia voca- ievniuer/a]cm,qu U rnnequcprimo,ncquc iecundo modo fit pe _ f« . Clara eft ctiam fca r -^cq U0 da_dcSr^gg fus mutilis ea propofitio, inn,,,: p,or " fiderantibus man.feftum eft . Sed m ' 0 ?" parum hi e.rauctunt. qubd d ura A S *\»a»u«_ £ on«ifu n t,A 0 .. .ide ^fe mia.nmapcrtc reciam.ntem, qui non . " neceflannmcilc. vt ,n ptd^ de o hcrenti,s vmuerfalitcr pwdicarf iSl j.mphora fint; g c„crai ? i, u ^«^t ^ latiuspatent , quam dtffercntia. . «Ve Z ^Vtrarjuclimuldiftcrcntia.fcjA,^ S^^^-^-M-dicaS? _ _ . -..(,«... _, 4 i 4Cilc[ | amj{n tenna An.totelis tn contextu i7 . qubdpro- f crit , d .f";" pr__a,cari^; poimo non fit , niuerfalis , nifi tcrmini pa- c -|" Vfl r i?' g T™* f utf m ^iftij^ _ «S,& rc«pxocabilcs fint; inquit enim, p L „ h „ ° "'^^' -im.nifig^. ^ dtcattonem trium angulor^m duob^ rc- busJnlucrf.H IT ' & f ft " ei " iae dc J pW ^uahumdc arqu Jatcro non effc vni- D 2"^^^^^ *? JC ™> ucrfalcm, ptoptetea qubdpr.dicatum la- D ," S -i ^ Se f »nflrationen_^ tmsnatet. s__i_____.a^ :__ -,. autcm diumus .aiteram antcccdcntis I XjpKgrlZli* ix Yerbit titmipj. Vtftnfi» *- iiqu&rn prt Tbtm, ConfMtMii*. , i r---*-*j M ^-^'a.ujcdiuiiiia- tmspatet, quam fubi.-a U m, idtiuc adhuc magis declarat ln capttc icquente , auod de erronbus vocari folct : crgo neque prardi- catiogencrisdedrfferent.a.nequeallavlJa, in qua termini.non rcciproccntur , poteft fecundum Atiftotelem dici vniudfai.s ■ Sc mirandumprofc£.b tft, quomodoThemi ftiOsaduerfusAiiftotclem idafferere aufus f uem imo ct iam ad ut f ci pf urn . n - m in ftnc illms cap.tis de crroribus Thcmift.us clarcconfcfius cft, pratdicatHm de illofub. icflo rniBCtfalkcj piadicari, quo pofito po mtur.Jc quofublato aufertur. hicautcm efttermjttotum reciprocatio. Propterwa- liqu, fua*, qu, Themi>: namin con- Ssifionepridlciturfemper accides propiiu dc Crbiccio, de quo per caufam mediam de- nionitratiir. quare fi inefi fubiefto per me- ctum.ineft non pi imo quia onedio priori in_ cftjeft igirurptidicatio primain propofirio nematorc, vbi accidens de medio p:a:iiica- tur,fednon in contlufione,vbi prardicatur ■ defiibic-to. Alcxander tamen videns huic fentttiz m-nitcfte repugnare verba Arifto- telis,qui di.vit in conciufione elfe pritdicatio nttn pnmam,& demonftrari vniuerfale pri- mum; demonftratur autem conclufio, non principia,adhoc cofusit.quoderiam in con- tlufionibus eft vniuerfale primuni.non qut- dein (iinpliciter,ncq; exquifitc, vtin pnnci- piii.ftd quodani modo: itla; namq; condu- iio»cs.quc cx principns primis dcmonftran- tuti dicuntur primi, & vniuerfa!cs,non fim- plicttcr, neque ratione ftii , fed quomam ex prisicipiis vei i primis.fic vniuerfalibui dedu cun:u:; qua:um comparationealia; condu- fiones,cju_! non ex pnncipiit piimis oemon- ftiantur.fcd cs conclufionibus ancea demon ftrans.nuila rarione vn:uerfales,acprim_! di- cipoffuntj veraigiturprimitas inprincipiis foiis locum habeu-.Jeinde inconclufionibus, qux ex ijlis ucmonftiatunnam rationc piin- cip!otum,rior ratione fui.prims,.; vniuerfa ksdicuntur. inrcliquts autem conclufioni- ntKMtMbusnulIo modo primitas inefi. Hanc Alexa- drifcntentiarnThemiftiusnfirecipit ea du- ftus latione.qubd pauca: admodu effcnt de- monftrationes ; quarum codufiones pofferrt appellan prima-.ptunma: verb haberent con clufiones non pnruas, vt in Geometria cev- nere poffumus, vbivnam demoftrationem, aucalteriinuenias.quiexfolis primis prin. cipiisdedu£tafir,quum reiiquaromnes^qua; funt quamplurima? , ex pncedentibus con- duiloutbus fint demonftrateiatciui venfimi- tur.vr purauit A!exander;hoc enim exemplo philofophus frcquentifllmc vfus cft^tiiai-gu- lum habettrcs angulos iquales cuobus re- £lis,qu_:eft conclufio Geometricaab Eucli- dedemonftrata ln primo Iibro Elementotu a non ex principiis primis,fed ex pluribus aliis condufionibus antc dcmonftratis; eftigitur contra eos cla/a Ariftotclis authoritas , ad quam ipfi nihil refpon.ienr, nequcrefpon- 9 dere pollunr.Pofluinus ttiam in eorum do- gmate notare mamfefia repu^n.uiam; prius enim penitusnegant, infecundo modo di- cendi per feda.i pradicaiionem vniuerfa. lemipoftea verb ir.cofiderat. loquenteseara dariconfirer.tiir;maiorem etiim propofTcio- nemdicunt effe vniucrfalem, &primam,in quaaccidens de mediopraedicatur fincalio medio at propofitio m3iorfempcr cft per fe fccundo modo nunquam alio, vtpofteao- E ftcndcmui;exfolaigiturdubiratione, quam decortdufione demoftrationis habnere,norl debuerunt omnino ncgare, in lecando mo.^' dodicendi per fe dari prardicationem vui. ucrfalem.Scd id.quod Grscos decepit, fuit ! ^ Kt "* r g- arr.biguitas eius vocis TPrimh»n quam opti- GrtttrHtn* me diftirsxit Auerroes; propofitio enim po_ tcft duobus mocJis appcllari piima, autta- tione cau(a:,aut rarioue fubicctii piima dici. Pripejiu» turrationc caufz illa ; ';_sc nuliam habet me dusbmm»- )r diamcaufam, per quam dcmonftrari poffit.''" prima vero lationefubiefli eacft.cnius pr_ f"*r*- dicatum nb ineft alij fubi etlo pnori.fed fiuic prbr.o. poteftautem propofitio effe prima ratione fubiecti, que non fit prima rationc caufc; non tamen e conuerfo: nam qur pri- ma eftrationecaijfx.ca etiam rationefubie- fti priiiiaeftjvtpropofitio hqc.homo eft riff- biliSjeftprimarationefubiccti: quia nullum eft fubieftum medium,cui pnori, quam ho. miniunficrifibilita>-, fed homini piimo ineftj nou eft:amenptimaratio[ieeaufe;quia cau- Iacobi Zabarellse Patauini ) l -J»-»"' — ''■ IL .1 pot.lt , 5£ propter quam bommi ineft, vt n- iiorule;. ncc ptopterea dicitur rifibilc prtus inefte rationali quam ho.iuni,quia lationale dumfumiturprovkima homini. petf.Qio- ne.fimplicem formam figmficat,cjuje non eft fubieaum,cui nfibilc iniit.f.d eft caufa.pro- pter quam nlibile inefthomini;quod deo- mni accidente proptio dicimus;omnia nam- quchabeni fjbierium proprium, cuiinfunt f.m mcJiaru habet, perquam demonftrari A queperfe uuoditi _r«K.vr- _• ■ pot.ft , & ptopter quam i.ommi ineft, vt ra- .uen. f. E P ±°f°_ .j:,„ r it " 6 i T", .'"1 u "-> a *- ci ««eaicitui-vthomoniotui:quiamnf.,. dium vero fuhicftum elfe natutam compofi tamrcaufa cnim quatcnus eft caufa, fimplcx ei*;qui2cuiurq;accidentiscaufacft, vel for. maiubiccti.velalceiumaccidcns, qnod aut m eo lubicao eft.aut extra. Haius diftinaio nis ignoratio Gra»cos illos in errorem ttaxir qui putaru t, Anitot. de prar.licato vn.ue.f_ 1 Ii loquentem vocaffe prop _ iinoncn. prima eomodo, quo infecundo capite eius primi iibri princir.iademonlrtationis ptima.&im mediatacire di.\erat:ibi enim accepit Arifto- telesprjmum , & immediatum tatio.is- c.u. f_f:ideo folapnncipia co modo priina tfle di xit, nonconclufioncsiatin quarto captre,& in ciuinto, vbiloquitur dencctflitatc pro- pofitionum, &depracdicatoviiijerfali,non fumitampliusprimumrationecaure,ied fo- lum ratione fubiefti.propteiea talem ptimi- tatcm atque pnncipiis^acconcluiionibus tri. hMl Y n-ln,H,,..i n - J* quicquidmalicuiusreidefinirione futcVu illi eiTcntiaie, ac neceiTanum cilc debet- Vr' eidentanum autem altcui cffe dicitu-id C~ ne quc id effe poteft : propterea exifti m ^ O^. Auerroes fpeciem omneji fuo generi Con "'•7f K tingcntem «Jfr.quunri fine llla gen ui eife pof"'"^^ Jit.queniaomodum igtturfpecicj gencri i m l*»"». accidit, itaetiam propna: generis^aifcn c^. accideredicitmjvthomoniotui^quiamoiu, » I » — !_!_]_■ IU1I) | A tione caufar.tum ratione fubiei-i.conclufio- f»nes vero ratione fubie di tant„m, non ratio- necaufo: conclufio igitur demonfirationis eft prinia, & vniuerfalis nonminin, quatn ttf.t p_,7..pnncipi3. Ph-loponus autemin alium erto- dt ' ,r -* rcm nnd:!Tc vidctur.eumquepofterioresa. rX\'ii 'IV li ^ n rc;g " ili,U: P u "uit enim dan propol?. otueiiaii.. , ncrnpe iJ_m, inqua pra-dicetur acci dens proprium d. !pe C i"e rubieai fui pri, F mi: ii namq; d camus. trianoulum habet tres anguios dut-bus reSn atauales, propo.ltio eft per Tc, & vniuetfalii ; li verb dicamus,^ quilatcvum habetr.es angulos fqualesduo- busrcftii, haceilquidem perfe, atnoneft vniuerra!fv ; qtiiap>a;dicatuniilIirubicaoin- eft noii pn.no, f.d rriangulo prirao: hicefl - hilopsni ren:e.nia, qu_m ipfe dicit futffi quorundam feaatorum Theophrafti, Ea ta. mera rnihi non probatur: puto enim talem ptopofiuoQem oe^ue voiuetjaieui effe, nc poteftj q.umitaqiicule fubieaumin defi! nitioiitilfiu.accidentis nequefumatur ne- que fumi poifit, quomodo poteft .iurmodl pi opo/irio diciper fe f.cuntio modo.vtdcn tureuamhocncgareAnitoteles.&Auerroe» in contextujj. ptimi libiiPoftcnorum.&in tapitcfequente,qtiodde erroribus appella. tur. in contextu autem 96. Iib. _. Pofferio- rum Anftotclestalem praEdicarione m iftz _ te numetat in prasdicationibus per accidens" Tolerabiliorautem ci. Alberti fententi_,qui protulit incalcc memorati capitts; inquite-""'*- niin hancpropotTtionem, arquilaterum ha. bet tresangulos aqualcs duobus rcctjj, plt ~ timdici poifcperfe, partimnon poiTe:nam propric non eft per fe, eft tam en per fe,qua. tenus in squilatetoeft aliquid (nempe ge- tiuscius) quod in definitioneillius aceiden. tis ftimitur, quatidicat, ei.perferatioiie tril rtnn ri m jt, n _» iiiln-Au - L- _ _ _ _ ,r'Ta D j. ~ ~^i.i™n.|,.4Ui4Uit[i| concedipoteft,&videcur Auertoes quoque hocdixiiTeincommcntario p^.hb.i. Poiie- riorum,quo inlocomuka dicit notatu dL gna ad id,de qtio nunc loquimur, pertincs- tia. Meaigitur fcntptia eft, non dariinfe. cundo modo aliquam propoCtionim perfe, quae uonfit vniuerlatis. CaputVI. inquo tilorum opmi»,& argtu mentA exponmtur,qui dicunt,pr, quod VnusAuerroes negat. Commtiniso. Of™" "* pituo raa^nam habetyeritaiii fpecic_a,qua raeo de Propof necelTaiiis , Lib. 1 1. 3*9 iudicio orones dccer>it; videcurenim A w ', tf ,niquevriiuerfal.«JefiintioneiiiabA. %L traditam polTc efficaciter comprobaru uldem Jehmtio fuit, vniiterfale tft w l'Z «*« : in .p:um : e §0 VM- j 0 iiemo vnquam ncgauit;pr*diettttttl eft de detinitione fubieftt; quod »tt- fitquatcnus ipiu r,itai»fti.iidirur:injhc. teni conteptu coiic--pcus aiiimails eilcn- ^rerincluditur.&mnat^rahomioiaBira- " roJ |i, vt hominis eilenciam conihru- ' ' criio humo qua-enus homo eft animal; Lcenimneaaco, ftquetni h.»rmncm pcr a. ■* mter- ■ Atc ,- St**** ' j,r, r .r,tto prJeaicJti vmue.fclis tu:r, vnt ia drlcr.pcio j> *_.:„„.;„•* Katjid extcrnum eilc ar.imal , non per .', .«ionem.quud tain^n fj'lum eft. 390 pianemus: iis namqueintelleflis,iublatarn fore exiftimo totam huiufie ret difficulta- tem. Loquiturhac dere Auerroesmulnsin lucis, fed potiffimum inprimo Itbro Pofte- rior. Analytic. in commentariis 11, 56,37, 41* 44, f 4, &fufiiis in 94 . fecundi hbri,8ciri faa qu&ftione 10 vbi h_c tria nit tur demon- ftrare, pridicarionera generis dc fpecic not» elie quacenus ipfum, nec veram tfTe hanc propofi-ioncm ,homo quatenus homo eft a- nimal.licet multis vera efle vidcarut : demde genus non pr_dicari de fpccie tanquam Je fubiecto primo; & tandcm non eflefutnmc nectflariam eam propofitionem , inquage- nus dc fpccie pr_dicatur,vt animal dc homi- ne , fcd liecellitatem habere cum contin^en- tia miftam , & etTe quidem per fc,fed aumi- ftum habtre id, quod dicitur peraccidens. h-x igicur tria fi cum Auerroe declarauen- mus,perfpicuaerit huius fententi- vecitas,6T Ber f.ieeft,quodinquo:ibet,&primomeft fd oenus p jedicatur de fpecie tanquam de C a-gumenta omma folutaerunt,qu.?aduet. „-, ?..Sl de primo fubiecao : e-oo eft ei pr_. fuseamadduciaiunt, vci adducipofliint. Caput IIX. quodpr&dicxtio gcntrii de Jpecienon fit quatetiiu ipfum. oraai,& Je P *CTtamvniaerfile;quod Je omm .mauite. fluni eft , qaod a ucem de primo.facile uften- liicur: quonum f :pe:iiis cum Aucrroe dixi. rnus , pisdicationem prinnm in eo confi- ftcre , vcinterfubieftum,6t pracdtcatumnon fit ahuJ mediumfitbie£tufn, cui piioriiilud r/raiditatum infic : aft inter anitnal , & homi- nern non eft tiiterpofitum altud fubte&um medium , cui prius tnficanimal,quam homi- ni:er?oanimal honnni ineftprimo,&imtr.e- rjiate ratione fubierJti. quare hjec propofi- tio, homo eft animai, pnma,& vniuerfaiis di. c*nua tu. Capui VII. in quo fcntentu Auerroit proponitur,quodgenus de Jpecie ymuerftlittr non prddi- cetur. hihtt % : -r; f . 4- COkthariah fententiam requu- tus eft Auertoes , eaque videtut Ari- ttotdis opinio fuifTe, qui in contextu J7 . pnmi libri Poftenorum negat efleptidica- tum voiuerfile id, quod latiiis paceac , quam fubicCtum,Sc in calcefequencis capicts de ec- roribus afferit lllud efiV praedicatum vniuer- fale.quoa fubiedo pofito,ponicur,& ablato, jtpm.^r» a_ftrcur:atDenu3 iatius patet,quam fpecies, »***'«■ & ca quidcm pofita ponitur , fcd abiata non aufertur , protnde noii pnteft efTepradica- turti vniueifate, tdcitco Auerrocs non dubi- tans ita renfifTe Atiftotelem , conatus eftffu- iufce rci raUonem fcrutaii , & totam rei verL Utem declarare,& aperire, quod ( vt tgo pu. to)ira Egrctjie prgflitit,* t nemo hac in ce me- liu^acpiotu.ndiu? philoiophan poffit. quam 5t philofophacus Auen oes : proptei ea ni) a- hud nobis in pnfentialaborandum cft^nifi tt ca , qui ab Auerroe obfcu; c dicuncur , cx- OVoDtd piimum attinet,negat con. ftanter Auerrocs , veram efle hac pro- polictonem , homo quatenushomo , eftani- ) mal : quia fi hotno quatcnus eft homo eflec animal, fequeretur folurnhomrnemammal efte , id eftomne animal effe homincm, pio. pterea qubd illa dictio [ yuitentu~\ fignifi. catpantatem ,& reciprocatioriem termino- rnm ; ad cuicis rei tntclligeciam fciendum eft, duplicetn efTe fignificationem huius vocis \_qHHitnus ] poteft enim fumi late, & fatis im propne; poteft etiam fumi ftcitte, qua? eft propria eius fignificatio ; late quidem,& am g""*^ E ple fumitur.quaudo ml aliud fignificat,quam ,f™tf*' inccrnum pnncipium , feu lntcrnam latjo. nemiproinde exclufionem pnncipij externi, & externf ratioms, in quaacceptionepro- pofitio hxc cftvera,bomo quacenus horao eft anima! ,fic enim nilaliud ftgnificare volu- mus, quam quod homo ex internarattone eft animal , non cx ahqnoexterno principio ; quod quidem venffimum eft; quoniitnho- mqjf er internam ratioceni eft fentiens, & a_ F nimal. in hoc igitur fenfu concedendum tft p*i- totumpnmuinargumentum,qut.d fi;praad- uccfus fcnteutiam Auerrotsattulimus. Alte. " ra eius vocis fignificatio maxime propna,vt ' ipfius vocabuh confidetatio oftendtre po- ttft, eft vt dicat candemelTe vtriufqueter. minirationem, vt (i dicaruus , homo quate- nus homo eft nfibitis , veraeftha;c propoiT- tio etiam in fecunda acceptione , quia fi^ni- ficat eandem c(Te rjttonem , quaeflhomo, & qua eft rifibili- ; ;*er propriam enimfor- mam habct homovtfithomo, percandern s & 391 habetvt fit liffbilisjvefeioituihi.nioqnite- uushoinocft rifibil.s : qu.a excodem ptmci- piop;ndet nfibiiiras, ex quo penderhuma- jutas ; fed h.rc non t il v rra , honio qu Jtenus homo eft animal: qcia non ex eodcm p inci- pio habtt vt fit annnal.ex quo habet vt fit ho- mo , fiquidem per fcnfum efl ammal , homo yero non pcr fenfjm , fcd pei rationcm nor- igitur quaratione eii homo, eadem ration lacobi Zabarelk Patauini aejubtectoprimoiwupr^' duttxr. QVod autemammaldehominet,- quam de 1'ubieau grimo non D r_T" cetur..JtenditAueiioe_ dutou.fundam tisconAitui_s;vnumt,t.quod ^nJ,^ rit .nimil (ViVli, * V -' C "' rJno,)i: " s c°nitituus; vnum tit. quod »tn ut , . r eitammal, fed-]ia&aliaratione,im r . homo ciem refrrtur tanq jam m ,r,rn ^ r.on quatenus h ,m U eft ammal . SecLdum B ex matena confb ?, w d " ba P ' ' h.nc piop-.am l^mficanonem dicit Auet- caoite de d, _>„„,;', ™.~. .".i" 1 ° «'">''»« io , ■ — i _>Cll_:ii__II, h-nc p.op-um hgmficat.onem dicil Auer roes.condmonem, quatenus lpfum.non effe mfi cum iern.in,,rum -.quaJirare , & recipro- catione : idcofi homo quatcnus bomoeflet a^Jiia.feqiiererurfoluiiihoimriein eiTeani. Ji-al : qma fi a propria bominil natu. aa-iima- J«*sconftjtucretur s niht] pofletefll ammai, nth cflet homo; in hac igitui fi. nij.ratione accepit A iftoielts eam conditicnein , qua f" r» O i > i- , ■ . . I » * -„ ,' ■ r ..wnu,,,^. utuiant; cum nis ismut accidennhn r. tenus ,pf um , „ eius verb _ - j CPtamateriadiuturfaarcius efZ^ 11rant lI uarc,,onp tJ ta U1 t )P ,xd 1 catione mt! e. ^ finc ,11. erat m Ir^^"-!^^ , _ . . - . _ _ rv.UA *fl,LL -CIIIUl,- nrtnt.quarc uon !"uauir, p ,_;dicac]or,em _e- rejsdt fpecic foeb quod eit pe; aJiqufid internum , & tfftntia- Je.qux eit lanor fismficatio, potc fi criam fu fn . r- r o. __. __. _n« 1 . m pro eoquod eft pcr propnaai effentian, : & f>cr id , :>tr qu od r« tai : s tft . Stlti non t-ft tlifi icam ttiminorum paritate,& ,n idem co- incidit cumiecunda acceptione cooditionis quatenus ipfum, ficuts etiam,pnores vtiiuf quc accept;oncs iu idem coincidunt; cum hoc^tamen difcimiiie, qubd durn dtciniu ., perfe,niagi5uc:ciiiuriT^nificare piic.rc,n il- b".-, an.plam acceptiune.n ranquam EBagu propriam. dum autcm dirimus , quateni^i pium, magia videmur fTgnifica:e pofl. no - iein, &ftridiorem,vtrupenu- diximu^ua- que fortaffi cauf_ fuit, vt Anftotcles condi. tlonem P er (e voIiie:irtoaiaareperc.ji-di- tionem quatenui igfain ; videbnt enini c.n. d,tioms,pcr fe,ean_ maxiii.cun promptu cffe accep.ionem.qna. Jarior tft.qutmadmodum cor,ditionis,quatenus ipfum,ea efi maais ic proir.ptu,qua- fti tctsor cft,£. arg.jftior. mm aptum eft fuj.eill- proprsa: differcncia. fpeciemilJamconfiitiienti, vtanin a! inha.. mineiticiltanquam eius matena ia:i(,i;alcrn animamrecipiensvtfotiiiam, qua h:,moeft homo; fcd ea.n non recipe:ct, niii per.cci- dentiaqujEdam fadum eiitt hommis p, 0 . prium ; fic dcaliis fpecicbtis dicer.dnm eft Piopterea rede dici t Auerroes.i.o t fTe idem j&» ai,lnial,fuieandemanimai:ratc.i, :. b tbrmafr?*-» " E cqui,quxcftfub formahomims, & ; x eft >*mimi> tub torma afini; quamuis enim animal ron. ,:f ; &•»ie cftho- M miuis forma. harc igiturpiopcfitio apud A- uerroem falfaeft, homo (viartnushomo eft animsl hxcauttm vera.homo quatenus ho- mo cft anjinal quodda, hoc eft , ad fukipien- dio± homitii. ibiaiam p ecuiianter prxpaia. tum; 393 dePropofit.necefTar-.s, Lib. II. 394- ».-a , ___. meft ho A fanum alrero duorum modor5, vcl cnn vt «"f rJoeirim i tua forma_-abet wfitho. * &animal itapr^atum, ftd non f> 0 ' -1 fi_i.Dlici.er. accidenti- nanq;ll- " fit Ki?ifi"«pfi«i»« facjunt efle .« U i Sdam.natur- animal.- q n cofe quuntur, ftd naturam hom.nss; fiCn^omini. talempra.pa.at.onem „ ,,rafaml equi non poftularet; rtqurnt.q • e ft. fidicaniusrorroamho B ■SuVnonduri. eft,efle caufam materi* ? M «1* ix.quando en.m mater.a ad cet- SEBani forma prcpar atur _. cetTO quu ^da2academibus affic.t.r.fo rma aduen- bU ; E rilliusprxpirationiacau&elftvt r "*' 2 h £ cauf. effe dicitut in diueifis gene ScS^ primu» qu.de eftHoro.ni. Uf. ca.ra,quahomo cfl ^"^[J. c mk nece /ariam «fn-t.ruere, fed nec-flan.m wam fdemum S«» ex altera parte.ex alter. «roco u.ngri.tem "'^ !.» h* profXOlTtiones Tunt vn.ne.falcs , & 0U atenus .Pfun>. hotno eft r.fib.i.s, homo eft Sal quoddam; eademen.m eftrat.ocur homoiHhomo, cu: fitnfibil.s, & «rfitatU- . * Slquoddam.ExhisautetnTuailtotroluuo larium aunu uuc m** ~. Tieceirauoconftituer.s,v£lvtneccflano con ftquens-.idem ih.sve.bis alij diceretAtwcrf farium a priori.&ii-ctii-r.tm a poitcrion, homoquid.nfibilitatinfCt^riusenv^am conftLtues.r.fibilitasautemhom.nivtex ne- ccl-itatchom.nem confeq_ens;rat.c t nale\ e- ibhominineceffa iurn^ilvt conltrtueiiv & h o mo ratio nali vt confe q u ens, qu ate nu s no. iuo-ftetFcAussbilUif .rm_coiift.tutus.bed in hac propofitione , ihomo eft ania.al, elt quideni ai imal necefTarium hommi vt con- ftituens,fed homo neque vt coiift_tuens,ne- que vt confequtns eft necefiar:"* anmali; non vt conftituens- quiadatur fi ehomine animalis natura in altis ammahbus; no_ ct- iam n conrequens.quiaanirnali pofiroho- monon exneceffitate ponirt.r,liomuitaque e flaccidesammali__c .rnmisf^ecies fuo cc- nen;nonpolTuntigiturpropofitioncrnfum- . JE ■ . .il :_....-_. _"_. 1 _._«-pfl;_ri:_m *_r quare cans prujjuui," . ,V- impuix: quiaadmifium haber id.qu__- dici- turperaccidens. Manrvoluitcxclu iercAru ftotcles adiicltns tcrtiam coooitionem, quae dicitut pr_rdic*tum vniuerfale; perhar.ce- nim omnes propofiriones per le ej-dudi.n- tur.quaruin pra.dicatum la" ius pateat,qtia tl E^cmm.animai homm, vtrubre^ |r ^jS^S^J^SS^ snima! , & hqm.nem fit ammal quoddam, »««50^™^° „m«,ri fiint de rToiterioris ar.umentl aduerfariorum; dice- ;^a:S.animalhomm,vtfubreao P r^ quemadmodum dix.mus. CaftttX. quoifrefofim, m qxagtnus de fttctt fr&dt ca M,fum m m mctfi* tatemnonbjl/eat. iritem non fitfumme neceffa- fineillo elfe poffitjh* igituromn.es (bntde .omni. funt perfic, led no^ funt vmuetlales, quod per ipfim quoque vocis fignihcatio- nem.quam declarauiii.usoflc Ji poteft: q'»a f. illud prardicatum diciturvmu'Hale, .uius vniuetfusanibitusii\ eo fubietto mdufus dt, & quod c..traillud fubicSum non inueni*. tur,animal refp.au honflnis non pote» dici ae uix-i.Mu. ,14- fiww». 1 *— ■ . — 1 solitinhabct contineentiam admiftam ne- ceffitari erso non haberfummam neceflita- teminam fummfc neceftaria eft il!a propofi- tio, in qua nihil eft conttn?entis admiftum; jd auteni fit, quando 5c pr_eJic3tum tit ne- ctliaumfubierto.Scfubieaum prKdicatoj fed quando genus de fpecie prJcd.catur; eft quidem ptard.catum neceffarium fub.E-to, vtanimai ho.Tiini.fedfubieaum ell contin- gens prxdicato, nempe homo animali, & o tatt fH ma is foccies fuo gtnen; lHud cnim 1 dicitut Pf **• il.cuj c ff e accidens Sc cotmsens, finf quo id eCTepotcfi. &?ft; poteftauitm eifeanimjl, imo eft reipfa fine homine .n ali.s rpeciebi^ in quibus intcgra animalis natura feruarttur Ctiam dcleta tora humana fpecie;fed hepro- v K .ir ■ pofitionesfunrfummcnecelTiiis.homo e-t I__ "',7 ra«ona!.s,homoeftrifibilis:quianeq;homo iUv 'i ut k (ine iis duobus pt_d.catis efll- poceft, neque •i_*. hxc CineilloieftautC-i- aliiiuodalicui necef tyttitt itai V" pXA Qlt-L-lll » ,im_' .»«- . T totumanirual.idefttotus eiusambitus non continetut. CaputXl.tnquoo1lenditur,iwUumbah' relocum in demonftrjtione eam fropofu tionem, cuius prtduatum lattuspa- teat, quam fubieclum. V « LiAquoqueratione oftendere poITd- /\ musralfspropofiriones, quarum prs- *icft_m Ililaniis,quamfubica«.m 110.1 cfle vniuerrales : quoniam in demomi ^'one nullu locum habcre poffunt: habete.it euuo. aliquem locum.fi tres illar cond.tione», de omni, perfc, & vniucrfale.in.his cponMi^JB repcrirentur. qubd autem denx nllratio- nem ingred. nequeant, primum quidtmea ratione oftendi poteft:quiafu.iiniam nectf- firatem,vt oftedimus, non habtnt at in >ro- pofi-ion-bus-demonftrauonis \ olu.t A.ifto- JZHr , kcobiZabardkPatauini ' J * «J^ S»t,one loeu» aJiqoem haberet.e £ ( 1 T dicablrur.tale™ ,,'r^ciet prfc fmiitaiit gtxrri* dt Jf>erii> nert p lldtfft mj ttt ■iim.r, '}iuih,.h. - ._ — ..mwiu^m, nanerer,ea efietvel */I_m naior propoffuo, vtl minor,vel conclufio quorum nullum diej poteft: nam eondufio nunquam elfcquia demcnftratione aeeiden «albbmnoKreDnti eRenim drmon £ proprmm .nftrumertW cog no rcend aca &partfunieffcn(ialmm noneft dem^,ft ;a .o.vtAnftoteles docetin , .lib ro Poft ei o B dent;ad,-ftetiam adhoc probandnm r«,o P^nn», & F r 0 f un diffir„a, quam addn! ttratetur, effet dcmonftrario eins, ouodcx a«,den 0 rft. qu od quidem negat ftfi inpnmolibro Pofteriornm. c©nfeoue*s«a ^■^""'loriejgciKjsderptc P i 111 d.cabitur.talem aurem dcmonft «£„ F ** Jib.de Medio demoftrationis d£2? * p [L . 0 a ul m S Tademe 3 no n po t eK rin W term,n„ s , qU odan fieri qSeat„S X^SS? «ro den.onftr.ita, d;,m ser us ■„„",, " °> er,. p oS^^ equalrs ye! fpeciei.yel Vtri% »mJ£r ' Cl rum n ullum didpoteft:„ aru fi ^Vor^ cie. propaiTt.0 ma, or non er.tde o2 „ pC J nnb,lc de horniue demonftrc mu °"; n mj m -^'»m,hxcerit ma ,orp, 0 pofi£r.?^ mal eftrifibile, qu*fi ¥ niuerfali£r ? W,_ "r. falfa eft.fi , Er 6 pj^fc^ »»« er,t ; qu 6d fi affect.o fir.qualf, ^ff condufio entoualem rf ^,.uL * :l ? ent . r, » --«...iiii.iiiinioiioaij CO')c iifitinr >>.> — , '"f Jl 'ICUI.1ntei, para!n-,r °'«tnt,eft id,cuius cogn.no q^ rTZVf ^ E affeitio fi '*«I» &■ naipitnreognitiopet talern dcmonftfa "o Ccundu ^ «■* q«alem reprobat Ari|"cl2 nem quarritut.-at verbid.ouod fc n 3"« ' *d»Gone vero „on ampl.a^j de aTRjuo alio , n,h,! refert- nam etfi uo „ de fpcctetattatnen Jealiquofubfpeciecorrr™ tcquoj inaar rpeciei ed? p/ld' bi tur ^ qno per med.am fpedem demonfl, "bnut iiifeqnenobuii prarcip.c enim,ncaffe5 0 hit. fedommnoprolnbet, i,e vnquam duf atft,rd»r,q L od igirur nu ]| um !fl demonfti^ tione locnrn habeat p.sdicado genem ^ fpecie ; manif e ft unl £ ft, b " ls * Capm XU. detsto, quem in dmenSr^, twne baiet primus modus di. eendi per Je. HA c ti n v s tresilias cflditionetde- elar«, lmuSjln q ul b us A.iilorele. f om . mam confiftereneccflitatem aibirrarns eft.& nicmirS" 7 ? T" pm -"«oi.ftratinnJ teqnm oftendit, fi ad fdentiam pariendam ia° mVn n ^/^ P ° fi iS? OBUm d ™™&™- dVn.Z PP a dam effe «tifi'mamui,quan- doquidem duo pnores modi dicenJi oer le per tertiam rnn.ll,.. . r" r r» 1 pnores mom dic F le per ternam eondiuonem , que dieiVm pr r; icatio vniue. falisJimat,, „ utf ffi funtlo^ vn Je &coneluffon« dlmonftraH dx .apnicipia.per qne demonftrenlur.tan- ^amcdu.buspromninmisfon.ibuthau. ^turjficemm & condufiooes, & prrndpb fitaTem N H,0n . , , i f r mam h3bebu ™ ™* hnaT n l" nC> ! lU 'l "^«"«Clarandnm re. ftnqu qtiomodo & corrduffo demoflratio. n odo v Dr 7 o/Ttl ° fntper r e , & quo. Tum haS m0 i US dtm onftrauonelo- tUolbabeat;dein ^a n ali q uafit quarri mo. di vti- dePropof necc-Tarns, Lib. II. 398 • n; m3 -.,t 1 rhisenimex Anifubieaoinexillat.accidensver6irifi.icaa- i,rilit»»«» ,, ^ m CT,ft ^oftrth« "aTem. fa raeffe non dicita. extraan.mum . quarc platio(ni raiu ifVftaeft. ' J Lm eiusvtilitasitamamreftaeft, d ° r« nemoVnquam dubitauetit : narr , .n ? nftrttione nullumali-ir. locutnhab-.- " t auam >n P ,opofitionemino.e;et- ceF „ ma-ore, & in coneliiBone femper S_^£qaod accidens propriuui per defi. * '" „ f vel pervltimim d.ft.rcnr.atr , fub. ?\ m i..oreftperre P1 :mcfaiodo, vtfiufi- l e f homine per rationale med.um de- ^efurTminorer.t.hornoeft rationa^, «A ?«re P rim. J modo. Vb.veroacc,- 3ens de (.-b««o demonhrawr non pcrde- inethattamenfi alteram fecundimodicon- dicionem ,quae pra?cipua clt,fpectemus,ne- gare non poiTumus maiorem effe illo modo per fe: nam eius fubieaum fumiturin defi- nitione pixdicari; vtenim doeet Ariftotele» , in fccundolibro Pofteriorum , accidens pro- prium fumit in fua definitione non modo B fubieftum , fed eciam caufam . quando igitur defuacaufapra.dicatur,,llapropohtio elt per fe fecundo modo : quia pra?dtcatum funiitir». ftta dcfinicioneipfam cauram fubiedam. Ad Ubni; tollendam hanc difficultaterrt , ficdcclaran- dum , quomodo maior reuera fit pet fe ferru per fecundo modo,nec minus.qunm conclu- fio, in memoriam reuocanda funt ea, qua dL ximus de duplici pendentiaaccidencis pro- prij •ifubie&o, nempe tiquamamatenaes- " : . „„, r.f.nueDet dincrentiamiL.Dietii, c*./ ■ — , — -i , , fi fl ,t.o ,em,nequeper - or ,ft at[m _ C ter na, in qua iccipitur , &taiiquam a eaufa.a „„. * c fle P cr fe retundo modo , qt.um in «'prtJicetur de fubiecto propnum acci- dcnt lecunau inuuu : quonum figu Sccideni lunae ; in tali igitur demonftt atione pn.nui roodu-.nullumlocumhabet, redfe- ciirtdasfolum. tn illa verb ,cuius medium cft dirferentia . fcu deGmtio fubieai ,hic moJu s locam habet in fola propofitioae miuore v quj omnia in libro noftro de medio dcmon- ftrat.onis fufiiis declarautmus. Cjpnt XUl. de loco fecundi modi di' ttndi ferfe tn dtmonfha- uone. SEcvs d vs autem modus femper eft in concbf.one, tk in maiore pmpoGtio- ne cuiufcunquepotiflima: demonflrationis. in minorev-ionon femptrj fed aliquando, fdltcetin eademonf!ratione,cuius medium eftalterum accidens 3 cei tum eft enim, vt an eftalterumaccdtnsiceitumeitemm.vcan- njm H uc«fi u . ? a f tea dicecamus , minorem illam cfle per fe F caufa.fiquidem nomen caufe «pnmitur. al- j -- „A . innmni tpra vcrb oendentiavta fuhiccto non cxprl- mdttrtqM* !»•_* Jll ptr I II. «I..U_-MJ , — I fccundomodo; certumeft eriatn,inomn jotiflima demonftratione conclufionem ef- .e per fe rccundo modo, nunauam alio , id- 4«enul!ae^et declaratione. In rnaioreau- tem propoiitione atiqui difficultas ineft^uc^ noneftfinc diltgentt examine prstcreunda; in ea cnim prsdicatur accidens ptopriutn, non de fubicao fuo, fed defuacaufa: idco Ron videtur efteperfe fteundomodo, quan- doquidem Atiflot^es alteram fccundi mo- dicoEditionem ftwuit,¥tpra:dicatum reipfi teraverb pendentiavta fuhieao non expri- mitur, fed tamen implicitc, &,irtutcqua- dan, fisntficatur, dum enim dicimus, ratio- naleeftnfibile, rationalitatem exprimimus, quar tft caufa rifibilitatis; hominem autem fub.eaum no exprimimus aau,is tamen po- teftate , & implicitc fubiici intelltgitur : ideo pcftea in minore a3u fbbiungitur.dum dici. tur ; ar homo cft rationali s; propterea non eft ignorandum qt.bi quando dicimus , ratio- nale eft nfibile , con dicimus accidensiUud n 4 399 lacobi Zabarelk Patauinr ftd (bbiecto, q uod ,bi vn tute comprehendi- nhwe I ^ "° ' qUim luem r "bieftjl ■ . tur:,deo voabusvnmurffgnifica.ft.busnoa eriTneft . . ' netitram cr,!r » abl.._,.__ fr-,( 7- "-""."t.ieav-raquealicui r r 1 1 ■ _ k *1» • ^iujicuu, qu ._ iDi vncure comprihendi- •__r:ideo vocibu* vnrourffgniricantibus noa teri i n ,A r T""' ' ucl tr ' Jf7] «nim reuis-" 1 ? abitrada,fedc on c.eta ; „oneni, !1 ra f j ona r mmJr^- V W" l,cuitc '"».5M taa efti-fibiliras.ftdra rionale cftrifibft * ™ m "tfniweaufaffr. Hanc fc„ tc " i.uiuspropofi.mni. rcnf u rn„rj 05 S aUuf t - eft " I,0r "° A:,ft uldam -ccipieba.ur, qui tilNt- ir_._m. T fionfna» airerebatomnempropofitionern primim" C vft eft dnl _> * W.propontio «„,„,'£ * " tat.onepoff.fienfteund,, &om„em JV_L_efteS, ,n ^ 1 "' 5 "S"""-»» neu£ nr:nif7», t„_.__ /_ « _ . mo eftriflbili^ qrrandoque non eftrubie- fiunynha.rentiie niff potcftate . e.implieite, Vt 111 har t)r.in..!l. inno I- _/l -f. -. flrauo propterquid, VMmqiVff , mo 5- mitti ac recipi in fc, c nn: , alH r, c id " tem dict demo^rationem qu.d " U d ;:' J,r " ftrationem pro/terqtiid P ereonu.rfi? n !^ maions propoffnoni. : vbi namq nc f-^ctupRedkabanjrdiceiido oS.. . - vtuntur prard.canone, contra natutam fcd naturah tantim t de propofftione autZ S?. ftotelea quod conuertantur ■ reuera e ^ conuertr non poifunr ob eam, atl l muvationem; fed ea^ UK ,n d Sra^ ne quod/mtpropofitiominor, fitabfqifl J" la mutat.one concluffo demoftration,. p r J" — ..«._-!. nna. „,„ potc fate , KimDlicitp I_ r r , ^ «'inor, ntab'qj?vl_ «^ptc»gofiriotr/ jI3 tionaeeSf^ quando iguurefi u_biec.Btninhierent « e - S _^ ' f _ ua: "Jltconcluffo demoi «1° ^"«fineabfurditate, rationaie efthomo, ve! nffbikefthomo^deo propoff m,nor,& C0Ilduao dcmonftrationi. non poffiint cotracrt, i« B> . milcrlut!l _ dicano fft eoucta nartunm , nec flintamphJ., Pfr fe. Ar nn_n _>„ *_„:___ ^r""' ......i^unc coTitranaturam.necrun.jim^',,"', c j f.-^L-i ^uia lemperclt mtra P*r fe. At quandofSCp 0 S c ^ uud °;mmorve:6 femper eftpVffin /»». ™ ne ' «^.««ccft riffhiie, qus ' /*»•» prxdicatun, ponfturin dcfin ^tionisp^rq^^^ noms propter quidjmaioren.mptopoi.tT;.'^. ftmper efl per fe primomodo, ifeut .„ «onftra tione propte,- quid fen,per cft p" rft f f c U nd 0; m I „orver6 femper eftpVft f^* domodo , quemadmodui; conduffo demT ftranon,. propterquid; concIufTo lute e ^°: pr T- 1 n ? nd »«.«r«u„do } t tiam propofltio laraoi demonftrationis „ „ pter cmd. Qubd i gicur ptim us t TSZ Sia^ur & d.^Xt CaputXTK an qumtu modtts dkendi ftrfeaddemonftatwnem vtsiii fit. DEtemo modo quodffrpro rusiirutE. . qu,s vnquam de eo dubitamt fe J J e cma. 0 net Tnomt 3 _ n0n ^«525 fuhT. fln r " e a " ,dc ntcp.'op,io onod de Sdo mus t.r rt0i h; " lc enim iam re.eci- P teriila n, _. S / aIfi "; Crn *'«'"""«» i fcd pro. P tcnJIa,qu*; fupraduimu. in Auerro e in ?4 . jePropofneceflariis, Lib. II. 4 e? Fofteri «i, orimi l.br. Pofteriorum, A na oftenditurpr, ■««^'^ u " ~ fe fc uc , mU >tu r tn dedwams duos n _______ fc*^ fffi lumuu t.iooit necemtatemr Smodos ad demonftrinonemviile, effe, 0« eft cominunis mukorur^ntentia, & «ra OUi quartum modum dicnnt "nquani SS Anftotele rel.aum feiffe. Ad cuntlocoeiusaccipicauram extemarH , quar idco didm. fumi P er accidcns : quia loco al- terms caufs fumiiur.quam fi notam babere- mus ,,llam externam caufam no fumeremuc. Qjjam fentenriam nos al.as talfam f?>**' nftotcli, atque Auerro, aduerrar, ofled.mu^ »>m fivolmVetAuerroes.caulam externatn effearicem fumi in demonttratione lpeoal- SSS latentis , cette *^«*J»™£ C ni caufa tffic.entecont.ngerepoffc,.etiamii non fit adsequata : adequatam emm efle , jel non ad*quatam quid refcrt,fi non profe.ftj alterius clufe loco accip,mi?.att»n,en .d non dixit Auerroes r fed folum d.xit aricem ottetnam tunc m demonftiatione ftVtmTquandoeft Gmulcum eBeftu.&cum eo reciprocatur , vt obieflio tertx cum ecli. pfi lun* , quarc pro fe eam accpi putat . noB Jroalracaufaignota. Vcrum qui diligentem inutilem ao fl" 1 """' •— . , ~ n hniut errors impusnarionem vwete cupu, l^ofitam autem d.fficultatem refponfio -D nmu, « wrr d diodemonftrI . S nTra tnim operaipretium hoc m loco ean dem d,r P utat,onem .epete, e^od verbibi dicatAuerroes .caufamcffeariccm externam , quum in demm,ft,a«one pouff.- ma locnm non habeat,faltem « ^emonftra- tione figni,& m demonftrattone . ^aufe habe ie locum , id nos Ui libto noftro de fp« le ° us demonftranoni, expeodw.ui , mmcad pro- E pofnum negotium ea conlidenno non per- DtOOOIItaill .uni" — — . • . LJrui ex verbis Auerrm* m memoramlo- CI! . (.uartsm cnim modum vtilemqnandjo- ouecta.&mdemonftrationepontlimaaU- q m ndo!ocumhabere,haodinficiatutAuer- roes-fed juistatoicfeuenit.dmteffcexac- cid^ati : nsm quae raro euenmnt, ei£ aca- dcntieuemre dicuntur; in dtfciplmis autem Bdta raio hibenda eft eorum , qusc ex acc- der.ti funt, 6t taw eueniunt, fed contem- mnitur.quneoriim fcientia haberi non po- red;. propofitiones igitur , quar Tunt per Te p.-imo, vel feciiodomodo,videli;ettr,qu,- ^rus pisdicaturdcfinitio, vel vltirna &f er ™- tiadefpecie, velaccidenspropnum deiub-- itfto , omnes, &perpetuo vtilesfunt, 5t re- gnla ftatui potett vniueifalis , & perpetua, quodduoiliimodidemonftrariosemingre- diuntur ; d octuparj vide^ tur. nam inpiomptu limKtaJcs dem5 ftrationes , cuum fadltu» fit.nf p i« re , ^creiabdlarepanatur.&recip.at.S propt.au, interna caufam inrue. i , i qu Lu nm*propri«ate»di auunt. Propterea An~ ftoteles v.r 0ico plcnus in arti_ logUx tra d.tione non ea folum , qu_e ipfe de r?bus n ^ CapurXV. w wnt&Mtfa D K^^^^^^ s auUmitattAnfteteUfconpTmantur^ terconlidcriuit,&;n derla-andademonflral tionn n^tura iilam demo/b ationem fibi ante oculos pofuit, qu-e fit per internas caufw -il fTOcautem^uodmododHmu^pr^ S^uVraL^^rft^^L^^V Vri^ ' fri ceptum , & admonitio Ariftorel/fmt, wgn^"fcp r «e^Xit^"edliS£ iToene ipfius artmcmm e.oenH^,,, . ab ,f fo no^rumTLque pi "c^ fuiire pnmus e S o animaduerri, & eft ma. gnum philofpphi amficium nem ni co ? i,u ipfiusartijictuni detlaratttr. TO c autem,q«od modo dijtimus, pnsv , J ceptum , «c admonitio AriftoccJ.s fmt, fi bcne ipfius artiticitim ejtpendamus •. nam in modorum vtijiura eleaionequartum nio durn neglexit: tamen poftea non amnino i Tii l> m 1 kCl 1 liP tnn/i» -. . ^ _- i. ______ 1' pfumalSque .SiSrt^fcS "e^ one E f^TC° XSaT "^'^T' cmitt«evoIuit:i;quiden,i„e.p. 4 .jl l .Po. fteriorum vt^" " P."™. lbrl * 1 ^ ' ■ _.uv_ri# tAl_tj,ljyil omutere voluic : fiquidemin cap, 4 . lib.i.Po. fterior.poftquatn modos omnes dkendi per fe, &perac.idens cnumerauerat,doeetduoi priores modos dicedi perfe haberc necefla. rium terminoiu connexum,de quarto modo nthil dicit: in fexto ttiam capite probis prin- cipia demonftrationis efle per fe, ac necelTi. n«, eos tancum duos modosconlTderat^vt in ea parte legere poflumus.qna. ineipiet a Con- f«ient omiiium,Q M dixMae.in«,,irr.!« 11 ! ll " \^P^^> idmon« en « . . . . — i ^.^.....:. 1 .iji taciensomnium , qui dixerac,inquit [fierj? gWwr operttt & mcdiumttrtit , primum tnt- dia inffe^ quibus verbisiignificatfe loqui de iUis rantum pra:Jicatis , qua: infunt in fubie. ftis,iion de diJtunaiSjptotnde deduobus ta- Mtgneiri tum pnoribusmodis, non de quarto. Icaque dtmijlrai» Arifloteles pro illatanuim demonftiatione fi""' rcgulas tbi n adit, qua> fit per int«nas caufas •* "°? de .'" , > W fitpercicternas; quomam rar6c6t.ngit,vtcauf_teAfternaaddemonftra. tionem vtilis fit ; cmura efl etiam.fi ftietus ftenorum. vb, loquttur de icientia, acde- ~Zl monltratione eorum, qua- fe pc fi unt : quum' k enwi in pwcedentee.uslii», parte poriffi. ■ mae demoniirationis corldltionesdocuiffe-, ,, &e_s tanrum demoftntiones, quaeexinter nis cuifi» i5unt,f crpexilTet.it) his enim locura habentduofol.prioresmodi dicendi perfe, poftea videns facile euenturum effe/vteas, qussper externss caurasfiunt.a cenerede- voluir, easquoque efTe vcras demonftratio- nes, earamque pnncipia, II beneconfide- i-entur, eife necefliria nonminiis, cuamiU , la, q^inal.is Jemonftrationibusairumun- turquoln loco qutim admoneat nos Anflo. teles vt:lit3tem quarti modi dicendi perfc, quem prms defpe.xerat, &ipf U m reduciiu- beatadeas regulas.qius de aliis tradiderat,fi eueniatvt eandem , quam illi, haSeat necef- atatcmrno erit ab re, fi eum in p sefentufcf^ utter , & p ro occaCone explanemus , vt nihil tataU dePropoCncccilariis, Lib, II 4°* 4° 5 r namus .uodadvfummodo A c*p»t XVI. ,nquo e4,quMtfmt,de. jBBldiceo*" p« i_?_l__ Accidcn- |««*?^ u '/;.rtinere videarur. Acciden- tWf^ ""ctaB ,, quaeabatermsMufc ISSV ft« _ « 3 e " nr nam quxapropna natur»fui fU ^ a k ^ co nunquam Veparar, pofie «r i0f *" c uum «im a forma prodeant, fin41U o r^cauftn fnfemp-rfivpaquoque uli fit,vifi«ula^ J fi fiMtsnU fjbKft T&abUaaufe i un,ur,%tc:cbn, E? fi ouam bi exempl, caufa nomfoat A- e t F t rnCrtumefl. Wiam igm.ran " ITuerat , eorum tan.um, qu* femper tca docuerat . >■ n . fc _.,_,„,__,. dereaiuoiecioia.niu^-» -«- r —- ffi --, licetvtamatcr.a externa. & vt ab efticientc J em3 nationc,vt,,fibileab fetinh. J m.n e caufieffea..a 1 jfib.luans_quS eft ipfa hom.n.s form.vignur G fien poflet.vt he du* crfuf.* rifibilitaiia afeinuicem fepa. larertu ,& efftt iu homine nfibilitaa.m quo Sulitas non .neffet.non effet neceffarju iXmem effenfibilerri, fed poffct non efie bilismuia refpeaus.quem habcthomoid V;. . ? n r „r-..-A., i eciuiendi imponit, non e conuer fo: vnde fitvt,' quum hxcaccidentiatuma fubieft.-,m .,uo inharent,tum a canfa.aqui producur.trr, pendeant. ranone quidefub- F itdi non femper fint. eft enim aliquando fubiectum lpfisnon cxiftcntibus •- fi vero ad cauram:eferantui ; fiiuremper:quandocum» qse ^niun!lacaufaponitui,ipfa quoquein, eo fjbiedo ex ncctffitate ponuntur ! cau- fiigiair l.s ex ft nji neceftiwtem tnducit, noiifubiediim: quia noi. fiaip.icirer fen'pcr funr,k J IVmper dum.ila cauf. exi(tit:fic et:ini cuium f.rrp.termtas.atquc ntceftltas acirpien. daeft. homine mht , neceniwicui ..... ~ - tifibilitas neceflar,atfthom,ni,nonpropter pcndentiam ab eo vt i mateua rec.piente; fed propter pendent.am - 5 » uft ^» "f.f ce/u*eidemrub,eao mfita cft. 5™'^" tiorle in accidentibus, quorum «ufl i efe. ftrfi extcnatft, fiean, mente tum fubieao accidentis coniungamus, accideni fcmper .neft, non minusquam ,llud, quod caufam inrernam habet,& hac ratione cus inh.ren- t.a fit ncccffana pvop.er v.m «^«gPj pendem emm hxc quoque & a fubietto unquam ivarena, &acaufa P.:'«> du « & n " u " ,n ro d.ffeiunt, qubd ^^^S P roducensnonfuntcomunaa,rt.nUl.s,IecI S.fiundant.que fi fubKttum non a« p 3- n.us i.lum, acnudum,ftdmun, t umv,itute cAira co^ntis,accident.a,Uafiinte, necel- faria : vt ] u nam ficonfideremus eum obic- ft.cn eterc* , neceffe cft m ea (*t ec hpfim, fed non eft neceiTaiium . dum foram lnnam refpicimus. Ergo accidentia ha?C , qua: : r*. «one fcbiea, non fempei fimt.ftmpe rta- mtn funt ratione caufe : q-a fam nectffirib conftquuntur. E tem fumi d3m vert fteriotnm, rentur,mult»tame negotmr,, "7 quenS ,b. Anftottles de " ] ? er at£,de t 4©7 infunt alicui:videturitaqucil!a,qua? perac- cidens prardicanrur, ad dtmor.itiationem admittere.quod quidem nuila rarione vide- tur eile concedenaum:Greaf»c interpretan- tur.per fe infunr, n in homine nfibiliras pcr accidens vero vt eclipfis inluna: cft emmex acadentt.dum roliusluna? ratio hjbetur-at tamen eftperfe adhibitacaur.eexcemi: co- fiderarione, perrefinquam) rccundnmodo: quia indchnitione eclipitsponitui lurra: at , j„ viiiLcjsna juuam rau- ia,qaa: Junam cogeictobfcurari; caufanam- n r . T C f xte ™ a ftateclipfimneceflatib.&pet ^Z Zrlt k,nJun »«n^. F.ftautemaduerrendumlne ItrfiH»,. mur i «•«"oeffegeaeraeotuai, q,i£nonr«D. perhont, ldeoque exaccidemi fieri dkun. tur:d!a cmm,qu* cafu eueniunt, cx acciden- urunt,& fub fcientiam.ac dcmonftrationem non cadunt, quoniam raio fiuntnon folum . ratione rubicdi, ftd etiam ratione ca u fte 5 nullim enim certam caufam neceffario con. requuntut :: quia fiunt prarter intentionem caufe efficienns, qua-per fealiud quidpiam etbcere vdebar.eclipfisautem rardfir.cVfub fcicnmm cadit: quiaratione tancum fubie- _Cirarofit,rcdremper ratione caufa:: eorum . igitur.quarraro, & exaecidenti fiunt,alia Cub Icienaamcadunr, alianon cadunt:Anftotel ""t™!" 60 loco edipJIm fafpe-fierLno" quod di&orjem illam acnp.atpro co, D quim clrr* Satiuo,farpe,id eftnon fcmpe^nullum cnim eo inloco ahum fenfumhabetjquamneea- tionemfempiterniutis. Iacobi Zabarella? Patauini A ftratjo nulli rei particulari , vej b ,„^ 0 ^ tempori obiiganda dl , fed vr.mfrfi ^be«: S uc.ftAr,iift„tentiacla' a S^ rato loco.cm mariitefte illi adu tI f aari m °' emm ediphm V[ vn , uerta i enl fem ^-Jicit vtparticularem non femper, p,omd e J^' 4 cuaremechpfim fub d.Lnl^Zj^ eajere. M,h,v,j e tur noiipoffi ,„ r,, "?„ tione mmorc p r *dicari dc lunamref^^S nem rer^, niii , f rra fumatur vt al ^porieretUr^^S^^a" B J™?' ""'^ ra, qa a:l una mco S e, c to>rcuraH:c^ bttione luna manrr nhfi-,,,,.,' J. pfo hl- CaputXVlI. quomodo in demonfhjtione faclaper caufamexternam fropefitianeh & eonclufto ftnt per fe. H" I s dedaratis^videndum eft, quomodo _m tali demonftratione propofitiones, ^faw . & ^ Qdufi olmtperfe,quemadmodumetii dimen ln, fl3demonltratione,quiperinterna cau- jinHvnM.*- ramrit,confiderauimus. In primis formanda fiarc demonftratio eft, cuius medjum eft rau- faexternaj .vte.xcmpli gratia demonftratio «chpSs, qu^iam formatio difficultate non »'4», iitionf effe per Te quarto modo.vniem tamt^^ qtf rato inillo modo euenirediximuii fub-** 1 '*' Kftum emmeftcaura pridicati propria, St ' adiquata : idto in eius defimtione fumitur, nempe inter po fi [la tcrra? in definitionee. ehphs: caufaquidem externa eft, quaread quarcum modum ca propofttio pertinetj eft tamead demonltratione idonea s qi)ii Gtade- ptaconditione fecudi modi, qudd habet fub b lettu mdrfnirione pra?dtcati acceptu :itae- mm dieete mdius effe puto, 3 eamin recua- do raodo coJlocare,quandoquideni in fecu- modo non fbium requintur, vt ftibie. « «umiit j e definrcone prxdicati, fed ctiam vtprsdrcatum ift, nifjicSo reipfa mexiftat, quod ,b, Anftoteles exprcffit Demmore au V**- h "fiiun uemmoreau — • tempropnlitionc quomodo litperfe, non"""''^ eft ficlc demonftrare. namin ca pridicarut'"-*" de lunamtcrpofitio terra?, reu impedimeo. tum taOu a terra interp. JTta quo, u termino- tuoi ntuceralterius ca u :j ift.Diccrc forciffe s,kMl pof- ■ • 4.09 dePropof neceflariis, Lib. II. 4 10 ffcvelutiA duo fi adfim,non eftdubitandum. potiffima, ' fl -,n,us.imp edi, ' nentu ' 11 11 "r" P** v«te ii lun*. * lllim P">pofiiiontm K?P rt r'f- c undomodo s n^turam emcn lu- ^ftAptirudoconieqwtur.vtatcrraob- ■£ ^lffic luminefol.sprohiberi. bedhw ' e ? J P fin diffkultate nonearet; ahudeinm refp° n "r . jimdeftackus.neque eandtni ^ habent, vt non eadem eft caufiru cauiam i — aptitudinis ad ndcndum. fUS ffaSVd.cat.curbomo eftrifibil.srre. & ref P onfio,quia rat.onalis; quod fi b , ouareridetrnon ampJius earefpon- a^»"""'^^, fed caufa aliqua extcrna afte- *?i5.dVea ■• » m,lll€r fi  | aJ-cni iiueumens , & fic de alns om- nibti, Eadcm ratione dicimus,naturam pro- pt.am lun* dic. polfe caufam , vndc emanat Lla recipiendi potcftas , & llla aptitudo ad «cipienduiv. ,tumlumen,tumptiuationem ljminis,fedtamen avtualis luminis,& adtia- lis pnuationis non eft caufa>iaturaltin.e , fed aliqutd al ; u perdemonfti atiouem non quariitur , fi- militer neqnc cof^nuio medij, fid &Ttibie- ftum. &me > iiL!m"aiite demonttratiuricm co- j>nitai>jpponiitu-:tutai5jirur vis demonflia- noni, ad a:T chone qujcfitam dnigitur' pro- inde ea fula in dem&nfttando attendenda funt, qua: a,i ipfius affcctioms plenam fci- entiair. requiruutur: hrc quum multafint, duolus tan.en p-xcepris omnia perftringi -- poilunt; quum cnim atfedio pcndcat tum g~"Apatubiect»! fj.n acaufajquod ad fubiectum attiiiet, vult demoniirarl de proprio fubic- cto , cui primo incll , non dc aliquo a!io , vt riCbi edc liomine, non de anima'i,vi ties an- guliarquaie, duobus rcctis de tnangulo , non de Jiquiiatcio . neu; de figu»a : quod verbat- llnii it caufam, vult dcmonftraii per caufam prt.x-ma.n, & fibi .rquatam .qua vn i pafita ponitur , & ijuaablat* aufertur, uon per cau- uui aiiquatu couiaiuuem , c» liruotain, H*e i0" *. B ffimidtmi 1 d > j 1 1 , | i * ' I J L i wunui"'— rr — - ac p.arftant.fTimam cam dcmonitrationem eiTe, quum de repropofitanullapotiorex. trui qutat : hocautem dtim dicimus , aiferi- mus in demonftratione fumme tflintialem connexum effe debere afftftioms tum cuin mcdio.perquod demonltratur, tum curn fublcctoj dequodemonftratur: medijverd cum fubieAo non eftneceliariustaiis ellen. tiahs connexus , nequc rcqui. itur.vt alterum alteriuscaufa fit,qumn ncqj fubicdum pro- ptcr n.cdium.neiiue mcdium piopte. fubie- Ctum in demonfttationt fumatur,fed vtrurn. que proprer atTeCiionem : illud itaquedili- genter mfpiciendum eft , quomodo llla duo ad afreftionem ft habeant, non quomodo i- praad feinuicem : potcft enim contingere,vt ab aliqua externa ca.ifa tanquam proxima, & adi-quata effeaus aliquis in aliquo rubie- ctoptoducatur, aulla tameo fitafEnitasilliui C caufc cum illo fubieao , led folum vtriufque cum illaarTeaionei inilloquidem primo re- cepta,abhacvetbproximi ptoduaa, vt ln c- chpfi videmus : quid enim dehacaffedione dicemus?poteftnedemonftrari,annonpo. rcft ? diccrc qubd non poflit , eft cetce abfur- diflimum,quod enim caufam certamhabet t & proximam,& fibi adiciuatain, id quemad- modum ab ea habet vt fit , ita ab ea habet vt co°nofcatur: poteft ergo perillam fciri-.at U pcr talem caufain fcire, proptet quam res eft, demonlltare^rem efl; poterit itaquede ftib- ietfo proprio per ilUrr. caufam demonftra- ri, caque demonftratio potiftima erit: quia nulla piadtantior p:o ilhus affcaionis fcien. tta conitrui poteft : qubd (i nulla cft efleiitia. lis connexto caufae cum fubieao.in quo reci- pirui accidens, quid hoc(quifo) ad eani, quam quxrimus, afteaionis notitiam ? certe ntbil. Hxc omma ita verafunt,vt ex ipfius rei f£ infpeaione omnibus nota cffe debetent, ii temporibus noftns philofophos habeiemus, qui rerum naturas perfcrutando philofophl- renrur, ncc folum verbis Ariftotelisaddiai, eaquefatpiusperperam intelli°entes , adea res i pfas accmumodare ioliti efient, nil aliud qu3erente5,quam quid dicat Ariftoteles, ne. que aiiunde, quam ex ipfius vcrbis argumen- ta ad cmnium cosnitionem, &comproba- tinnemfumentes. w Hisautem fi ratio, quam F cxpltcauimus, perfuadere nonpoteft, faltem Ariftotelis authoritas peifuadeat, qui in i.li- bro Pofteriorum fa:pc dicit.potiflimam efie eam demonftrationem, qua eclipfis inluna • demonftratur pcr obieftionem terrae , Iicet propofitio minor in ea demonftratione ncn poflit vllo modo eiTe perfe: non enim vnum, aut aiterum tantum A' ift"te is locom U Ipi- ccre oportet , fed omnes,& eos inter fe con- ferre , ii jpfitr. mentcm attmgere debeamus: locus tnim locaei aperit, poifumusque ex v- tuus loci lofpedionc in nia^num eirotem 4" Iacobi Zabarcllae Patauini mcidere, in quem, fiatios quoque videri- A nibus prineipiorum poti/T.m. j ^ 1 * mus, non inciJemus. Quoniam .guurex af- nis Ariftotele. vei rna.o em ri^ 5 ^^ ft* : « affeaione , * fubiec/o induGo^ ^^^^1^* 1 °° S ' bt S* fubiefto autem, & caufa propofitlo minor. ^^Tt^V'^'^^ dem.!lf" njamteftum eft in propofitione maiore , & in conclufione.inquibu.affeftio pomcur.co- riexum terminorum efientialcm ooilula- n, fi debcac eflepoMimiademonftratio: m minore autem non requiri nifi vt \cra fit deiBonfiratiorsis confc.( P i.rnu s ey mei, io d» argum . f u(T ,i polTont ex AriftotH? ^ bis deprompta ad huius fententij.^ ' Vet hati "V cunduni modum pertinensf 'rTon' «h' 1 - quod autem al, , f& ai.a ratione "SpS2 ! perle, tumperaeridens fn lurjaineff, Uni tur, facis eft deciaratum iti pr^cedenrih Qu* igitur Sx fiitnnia propof. t ,.nj_ ne -rc tas, &quomodc in demonftrationel r,. habeac. di & u m eft. Si q uit a u tc m fci r * cu *"* uua rttlone r.m.j_r A.illn,,!..:.. •"««. pnmi librt Pofteriotum dicentts, & m edium tertio, & pnrnum medio perfe iaefle opor- teres fiquidem loquitur ibi de iila demoru iiratione, qua; ptr intemam caufim fit.in iKceffe efl,vtmediumvel fitforma lubieai, veJ -.uspiopne-*s,proit.„e vtmi. nor fit per fe, aut pnmo, autfecundo mo- oo , vt fupri declarauimus : fecus eft in ea demonftratione^qusfitperextemamcau- , naoeat,moum eit.biouua fcm, quam fi fub ea prxcepta reducere volu C n », ;J ... * i 1 a. ^ fcire cupiat, mus f \ti s eft fifub il eo Ldc eomptehin P hnRotek > >" PnncU datur, quo comprehend. noteft & ikf^ demonmanor.ivtalem reqmri nec t ff„ 3tr F * tem participetTq^ ad I p^S^cmS" ule S»"P ut [*™ne s,vtv,deamos, exqaarude.e- c.adetnunf-.-atK.nes fecundi ^raaus «toria- tur:fi namq. quotuplex hic derec.us effc poi (it.nouerimus, iam omnesfpecic.,fiuegia- dus demonftrationis confpicui nobis.ac ma- Ctnjititmti nifeft. eru.it. Duobus io locis conaitiones dtmQn(irtt demonftrarionis ab Ariftotele traduntur, iiorttf . prtorlocus eftcaputfecudum primi lib.i Po- ctI . fteriorum, altervero caput quartum cuma- liisduobus f.quentibiis in eoder» tibrorfed ...riiconiiiltum, niu »■ „.,-_nr,,r_ rji*ter ouas ntilla al'i F oeq » ,lie eft fipieiis iunrcon:uitus- °f YflpTeu * :'»«&-- non dicimus Gm 'f' : c n r ert'- pU,.lJeoAriftot.quando 1 r, S o-n-iium Aaal.vticotnm , l.bro.u ;„, „.nribuse_etcon_itioni_.U5, nonpcuuiiic""" (."..■-..-—-■-.■ - - d SuVomnjbiis Ariftot C notiora.pnota & caufe corc ufion,, ,mfi Gnt c'a (ir.de qumus «r . r • vnuier.alia, id eft.vt vnt> f !l Je d-monftratione aauru propofmt, pn- ^ndemonft a.i->neinte.Ux.t, «cdehac T frVntii l'oftcrioribusAnal7tins,oon Kniurn demoltrationum coaffloutt- „„rc enim pluribus e_;et conditionibus, ^aftf ""a fitfde q u,bus%moibt«,Ar,ftot. rSmcpertraaauit.AHajvetbftwii- SScu-itlratioiKSnullamppnam __. Snd.t,onem habent, qua dcmonftrationes £"_..□., fcdquatenus aliqmbus pnmar.a: _S_fc£l Sonftratioms conditionibus pamcipanc, £._„„, vocabuli quoqi partKipatione de. » nl r.nftratione S nom,.iantur: qua verc ■ tatio. nequibufdam illmi condmombus Jtftituta. funi, ea -atione fccundf gradus demonftra ditionesnumerantur, piXter q.jas ntii_aal^a addcnio iftrittonem p itilfi.mm cunftitue- damreq-jirituimamiiU.quin quarto ca- pite declarantur, non f.int aln coiiditiones, qux pr xicr iiia% in d-.iionftrattonc requ:ri- tur.fed foliimadfac: ! .em illarum inuentionc dedarantur ab A:iftotc!e : quandoquldem finehiscondicionlbusiliirepenri ntquciit: non poffjnt enim poncipia eiTe vera,prima, kll. LIU.lI. LfllUl» - de ouini,8f per fe, & vnuier.alia, id eft(vt vno _ vocabulo has omnes comp!e£umur)ni(i fint •fummcnecefljria-.ideorcaeAuetroesinco- mcnt.iS.libru.Pofterio.dicit, Ariftotele,aru ica in TccuJo capitc oftetidifle, principia de- mr>iiftratir-n!seflcnotio,a,pr,ora^n.media- ta, & n cct flaria, quum tamen de ptincipioru neceflltate Anftotclesin eo fecundo capite nihil dixifTci: cognouit enim Auerroes.pnn- { °"> ~J££ ^SSSSS. D cipia n6 ^ ^n * immediata, & cau- twnes d.cuntur, & com aaiec , . r r {r[lmmi nec eflana: impbcite lgic »liciter,demonftratior.es:quare li quam ha- tent eonditionem , qua demonftiationes iicantur , eam per participationem , ha. bent.oropriamvero nullam habent. nifi a.li- cuiu/conditionis defeaum.Hincratio ru- mitur,cur Ariftotelesfoliusprimane demo- ftiaribnts conditionesdocuerjt > ha:namque omnibus i nferui ut d e m o nftrati on ib us: quia ficonioncrim omueiadfint, ptarftanttfllma fas, nififintrUmmeneceflaria: ,mp!,citeig,r: Anftoteles in fecundo illo capite docct.prin cipia eiTe necefTaria, deinde «Ure.S exptersc incapitequarto, 5c duobus aiiisfequetibus: propterea Aueteoes in eodemloco fubiun- «it, bas conditiones prodire ex illisadmo- dum fundamenti, hasnamquein ilhs contt- nentur:quiaprimailIaconditio aba- liisrequcntibusteftringituradillamfpeciem *■ . - . iT. -.:."_ Ltwrrli/ediata pnora^notiora, Sccaura Q*»i,u,*M cocliifionis; h^segoprjmujammaduettiin *m«g«» duo cenera elfe &wS»fiix namq; in tpfa re, * alix "noninre.ftd in ammo demonHrantis __, > Q jUbm- reqniruntut: inipla quidem re puftulacur.vt teR pnncipia fint vcrj. & pnma. fen lmmediara, & priora-ecundi.m na.uram.&caufa; tdclu- fionis, hoc eflcaufaeeffcntti: hana.nqueo- mnes .ondiDones ptincipus adfuut etiam Iacobi ZabarcILx Patauin animo noffro non cogitante.- inanimo aute A du noto dtclaaZlti,^ - 41« «oftro requmtui, vtpnnc.pi. notioracon- rei.quzdem^^^^^ P'i;icitji, _?r tlI,1, «e. noltro requirttui, vt principia notiora con- clufione habeamus,& vt fint nobis caufx co- gnofcendi conclufionem.illa enim pcftrcma conditio [*_»/«] vtrumq, renfum haber.tum effendi , tum cognofcendi , &adiefta fuit ab Ariftotele admelius exprimenduni renfum illarumdu3tumpr_cedentium [notior* , fris«] fiquidem poreranteffenotiora.nec tameneUecau^ coanofcendi coclufionem Ue diata: d.cunturaurem prind^l concl.ifion.s.quandomedimneft»,, lom e«rem, , vt ait ibi Anftot l es .^* **- rncdrnm fit caufa proxima iII 1Us e ff d |°fi naior propofirto eflprima, & '- eft de no-.flr«io pr» fti'^^^ 1 ^ Clturdemon!?r?.tioproptei 0U ,J u' ^ U *dL „ «.ujjutnccnai cocimionem: medium & rand r , 0-9 ^ 'HnuiuienSZ, poteranteffepnorafecundum naturam, ta. B irw™_ i r - c "'' &caur » proxin^ mennoneflecauf_e__ndi: motusen.mla- ec^V r ^ v ' J . wu "°"b An&J ptdisefinobisnotiorprimo motoreetcrno. _.fr,! ™£ ■ 1 ™. a ', no 1 4*«empr,ma-«2S C ai«cramoip,Vum fiabfuerit n 0 „a caufam, fiueeaufam perefteaum, fiue XI • ^JTJ^S^ *™»>'*^& pidis el. nobis notior primo motore eterno, noneft tamennobiscaufa cognofcendi pr,- mum mororcni & forma hominis eft natura pnor motu elemei-t!,attan.en non eftcaufa, vr i.ic motus fiar:ideo Arifto teJes dixit, prm- cipja ita debere elTe notiora, n fi*W cWa: cognofcendi: & ita priora, . tfintcaufa: ef- Tendi.Harum conditionum iJlar, quz ad ani. mumdemonftrantis pertinent.in omnide monftrationccuiufcumquegradus eafit.re pemnturneceffeeft. namfiue effectumpe' caufam, fiuecaufam pereffeaum.fiuequo. cumquc aho modo Tciendi gratia demon- fli emus, oportet propofi tiones notiores no. biseliecondufione, & eaufas .cognofcendi condufionem , fecus ea demonftratio cft inutilis, necnorocn demonftrarionis merc tur. Tres tondjtiones manent, qua. non ad -danimum, fcdrcm folam pertinent, nimi D rumpnncipia effe vera, & cffe prima, ideft omn, medio carenria,qt.o demonftrari pof- BBE & denique cffe caufas rei, qu_c demon- ltratur: pnoraverbfecundum naturam non addimus-funt enim abfque dubio priora, fi lnntcaufaf. Primaquidem conditio anulia demotiftrationefiuepnrni,fiucfecundi ~ra- Om»*de- dus abeflcpotefttquiaomni. demonftratio expropofitionibusveris conftaredebet ,fi n minus, eam nemo vocaret dcmonftratio- nem : imo nonfolum veritas in propofitio nibuscuiusiibetdemonflrationispoftulatur, fcd etiam illa ventatis fpeciec, quar neccfti- t3s diciturmam demonftrationis nojnen ma nifeftefignificat argumentum necelTarium, &e propotitionibus neceffaiiis conflatum: Komnes homines nomine demonft.ationis taiem ratiocinationem intelligunt: eftioitut omnium demonfttationum communis con- ditio,vtprqpofition:busveris, acneceifarris ] conftent:quare exhuius condirionis defeftu nullusconftituitur demonftratisnis gradus. TJuarconditiones i dinquuntur.quaru vtra- iibet fi abfit, demonftratio fecundaria efTi- eitur, qua; folumquod res GtdccJarat,non gropter quidfit, vtfuse, ckclare docet Ari- Ifoteles in capite dccimoptimi libnPofts- norum: aurenim principia funt immcdiata, non funt tamen cauferei, fed potiiis effe- ciuijeaque vocatur demonllratto a Rs.no, ii ue ab cffe-tij;cauram. enim ignotam efte- caufarum fecundarum; fi c enm^ e  ftru,,& m fecunda figurl jn Can, eft^JS^ eftamplior effeau, q Uar e c. pofita _onp«.«. rnrur neceffatio effecius.pro.nde nonpJtefl eitcctus amrmatiue collig. tx iJlacaufi- ei ver. ablata effeauj ex neceflltate aufertur. ideo viHdafemperefteaaraumenutio.qua «neganonecaufEnegatiotffeaus coll.si- tur,1y!log[r mU migiturinftcundafigurafilri neceflr; cft.quod quidcm facile oftendimua momni demonftraticnt tresterminos effe oportet, quum omnisdemoiiftratiofitly!- Jogifmus : termnii igitur erunt, caufa,e_-. ttus,& fubieftum tertium, cui ambo infiint iiueaquoambonegaturj&caufaipfiremo- ta ent tcrmmus medius.efftcius ma.or txnc mitas,fubie3:u vcro minorextremitas: &ac- cepta negatio. caufs dc iJJo rbbie-to.de eo- dem negatione effefius cojiigemus; mpro- politionequidem maioremamfeftueflpoBi mediuterminum cum maiore eittrcniitate, ' pf ° ln ^ c " u i* m 5& efi-ctum.quare maioren. necefieeftaffirmatmam effe ; quonia exeife- ctu ; & caufanonpoteft nifiarnrmatiua enfi- mtio nen non enim hoctllius caufa eiTet, iia.teram de alrsro ne_3rct_r : atvcbfiea °J d I^ Cat £rTe '•"'UCiIalis, oportetcau- lam de cfteitu pr»dican,non effectu ds cau- lajr|uum enim caufalatius patear,qu_in efte- cttis, 417 de (pecicb. Demonftrat. Liber. 418 noteft effeSui de caufa vniurrfali- A" colligereefFectum: debuitigitur Arift. doce- a " 5 ' ° e dkari:« etrt eft autem quando mcdiu oifmutn ' -tiat.. -bnjioo poffe affirtn^ £ mdemonftrari, fed negattue; conclul: „. ne »atiiia erit, ergo altera quoq; propo non maior.hanc entma). ifio i- ta-T- jfitlonemaiorepiEdicatur.earritfle f c cundam,ergo mifoiii propofino- t 3 ranone neceffariam eft, eum fytto in feeunda figura fieri. [dem oftedi- ""Ttiam habita rauone minoris; diximus rous on poffe arErmatiueextaheaura eftc- demonflrari, f ie aatiua erit, e fit ,o crunegttiua, i gmatiuaetieofie.iimuSjergominortatjAi- nesatiua nonhabtt locum nifi inircun- if Lrt idcures ipfa dec!arat:vGluarfis enim , neWtione cauii de fubicfto colligere ne- Snone effeclusde eode,caufa veio & fubie- ftumin talidcmonftrjtioneminore propofi tjcneconftituunt hccigiturexneceffitatee- „. ne( T3tiuarquj: omnu in eo ipfo exemplo, ,H; U ribi Arilt.mamfcftafunt.dfmoftrat ** narietem no refpirai e propterea qubd C rd id contingit: ideo Ariftoteles id corifide- re,quomodo demonftratio acaufaremoti tum in prima,tum infecudafiguta conftrua- tur.Soluitut hoc argumentum optimc ab A- uerroe, quinon lnticiatur, etufmodi caufas dari, fcd ait rard aJmodum id conringere, ideoq; ab Aiiftotele nonfuifle eonfideran- dum.quaniara ea, qur raro eueniunt, exac- cidenti eueniunt r^nec vlla ipforum ratioin difciplinis habenda cft: propreiea Ariftot. id folum refpexit, quod perpetuum eft, 3c dixit demonftrationem ex cauTaremota coflatam. fieri femper in fecunda flgura:fiue enim cau- fa rcmota latioreffecru fueritjfiucciaequalis, vt aliquando contingit.femp cr ab ea ad effe- ftum poiiumus negatiue argumerati, qucm- admodum diximus : negata enim dealiquo fubiecto caufa,deeodem colligetur iiegati» t ffc£tus:fed non fenipci apofitione talis cau- fa; colhgerc licet pofit:onem efl"i:Ctus,imd ra- , „, e V ta nimaI,mediiiigitut eftann*i3i,fub. iecturri paries, maius extremum refpiratio:. minot quide propofitio exanima!i,& parie- teconSata non potefteflenifinegatiua,nul- lus paries eft animal, maiorvero non poteft cflemri hzc,omne refpirans eftanim2l,con- netfa enim falfa efier,non etenim omnc ani- mal rcfpirat: nuiio igituralio modo in his termw. s poteft formari iyilogifmus,quam in fecundi rkurain Cameftres: patetaure ani- I mal eife refpirationii caufam remctam,Scre fpira:ione latius tffe, fiquide datur animal, quoJ non rcfpirat: proximaautem caufa re- fpirationis eftpulmo, caq;cum cffe£t,u,reci- prccatunquiaomnetefpirans habet pulmo nejSiomiit habens puImotierefpirac.Heceft de demoftrationeQuod percaufam remo- tam A riftot fententia, quam optime declara- imrjhi», ront Auerr. &Alexander, fedaiij GtsciThe- &piiU(. ujiftijSj&IoannesGramaticusperperam eu I locum interprctati funt dicentes fyllogifmu aciufa remota n5 minusinprimafigura af- firmatiuum conftrui polTcquam negatiuum infecundaTidq; fuifle eoinlcco pracceptum Atiftoteiis:quorum errore, qui etiam Alpha rabij fuit, effi caciter impugnat ibi Auerroes, Vtapud eum legere pofllimus: habcmus etia eo in ioco diligentem loannis Gtammatiei difputaticnem contra Auerrois, &Alcxan- drifententiam: fed exiis,quaribiab Auerroe dicuntur, faciilimum cuiq; efl folutionede- fumere omnium argumcterum, quae a loan- ne aducrfus Alexandrum adducuntur:imo & *x vetborum Ariftotelis confidcratione fa*i- le quifque poteft Ioannis errorem deprehe- 1i f ^^"'P^^Pteieanoshacdifputationein pra:- (.■mT rcntia fupetfedebimus: vnum adducere Ioan nts srgumentum fatis erit,cui ipfe patiffimu innitttur, djntur caufx remota;, qua"funtx- qualcs'£rTtctibus, & cumillis reciprocantur, efgo exeislUetm prima figuta airjrmauue rare non debuit:qubd autem dicat Ariftote- les, talem demonftrationtm fempcr in fc- cunda figun formari, de ptima veitese vcr. bum quidem faciat, legentibuseumiocum eft manifeftiflimum : quat vero eorum ver- boifi i Grscis adducitur interpretatio, aceo inepta eft, vtquilibetiudiciofus vireiusab. furdicatem per le animaduertcre queat. ' Caput IV. de demonflratione a!> effetlu. DE altera vero dcmonftratione QuQtf, quarab effeau adcaufam progreditur, id annotandum eft, quod nunc de altera de- clarauimus, & ex Auerroe fumitur incom- ment.g?- primi ltb. Pofterior.ck mirorquod amultis logicadocentibus ignoretur, putant ldnlttrum ir enim demonftratione hanc e duobus tantum nrin f, rm i- '■ terminis conftare, effeftu.Bc caufa^vt fi dica. iiilniinJJw mus, eftfumus, ergoeftignis; eftgeneratio, tUnttbigt~ erao eft prima materia: attamen e tribus te» minis eara conftare nccelfe eft,fiquidem om- ^ nis demonftratio eftfyI!ogirmus,tertiu enim fubiectum requiritur, cui amboinfint,&qcP fitin demonftratione minus extremnm : ex eo cnim quod illi fubicclo hunc effedum in- elTcaccipimns, colligimus in eodem inefle caufam quoq; illius effecius, non quod eam F cfleillius caufam cognofcamus, fed quia no. uimus, duo llla perpetuo coniunftaefle: id- eoqt exaltero, quodmanifeftiusineft,inferi- mus alterum quoque ineffe, quodignoraba- mus: quandoigitureffcftusnotioreft, caufa verb ignotiot , cftendimus ineflealicui cau- fam eo quod eidemineft effeclus.vt in natu- rali corpore materiam ineffe, quia in eodera gencratioineft: S naturale corpus motorem habere artcrnum, quonia iterno cieturmo- tu. Huiufmodifunrexemplaomnia, quibus Arifto tdcs hanc dtmonft:atior e deciaratin o 4*9 Iacobi Zabarellae Patauini capite J«imo primihb.Poftsriorum.nam A neq; ab effeftu elTe ad ciufam n-„ • lunat ineue lpha-ricam figurani oftend.r, cd ad effeitu.fed ab effcdtu ad a - C * uf » « 'Odlunaacc.mrj rr.UJ.im,-., ™» r ,„,-,-«>„;■ ..: i_ - l - I I cau :Q,iiaPM m ,,l A„„ a~ . n "^uonts n ~ s ~v,iiviiur4tlr,Q|]« notareeamq;poiTumus f AnfiotelertiiniJo' Henoribus Analytrcu uon vocaffe detij 0 „ ftrationenifiillam.in qua fitprr g r c [Tus vcl i caufaad effeau.velab efrVau ad caufam , fi c enim eft proceffus inter illa, qu jr f unt cl r CI1 _ tiaIitereoniunfta:alium vllum ryllogiritium* ne nominare quidem in us hbns volmt: vbi enirunon adeft effentialis conexus, ibiadefi §- . ' — : - •■.".."..... .«uv.B.m- id.qu£ fic ab efftAu , illi , qua; fi t a catifa remota , prae- ftaiuiortm efle habita & formae , & fims, & jf,g MM , » niateriz» ratione : rTnamque formam fpefle.yir mus,c)cmonftratio ab efteftu aflfirmatiua, & in pnma figurafit, demonfrratio aute a cau. fa remota fit nesjatiua , &in fecunda figurai vt fupra dcmonftrauimus : at prxftat aftir- matio negationi, & prima figura fecundx. Rauone ver6 finis eft nobilior: quiaperfe- ^t„„ m jj ftiorem fcientiam parit. fcientia enim perfc. cia duobus modis dici potcft,autfimplici- ter , au t in genere fuo.id eft rationc rei fcien- ds,quTmeliusrciri nonpofllt: fiientiaqui- deiuiimpliciterperfeaa,eftfcientia propter quid eft : ideo Ariftot.eam vocauit fcientiam iimpliciter diftam ,& demonfttatioquse ta- lem fcietiam pant , demonftratio fimplidter appellatur:fi hoc modo perfeciam fdentiani fumamus,neutrademonftratio quod, fcieti. naeiTedemonftrationcr.i,adue : ?fusqueeEre- E am fadt fimpliciter peifeaam :fedfialtero gicdifputauit Auerroes mconinKnt.p^.pti- milibri Poftciiorum &in Qna-ftionibus lo- modo pcrfectam fcietiaminrelligamus , de- gicis Qnxftione ic. deimonftrarionem verb propter quid omnes histemporibus duplice cffe aiunt, vnam enim dicunrdeclararetan- tum propter quid, alteram vero & propter quid, & quod : ldeo hanc vocat p otilfima,il- lam ver'j propter quid foliim : cuitis dcgma. tis author Auerroesfuit, pones tres demon- ftratior.15 fpecies diftincras ratione quafito lum , qua pcr fingulas declarancur:vr.a cnim «oftendit foliim quod : alia foltim propter quict , quamvocat demonftrationetn cauj^ unriim;alja ver6vtrumquefimui,quarr. fira- plicker demo«ftrattoiiemappeIlat:hanc iJift fictiltatenos pofteriiisconfiderabiniui, p ilis enim de demonftrationc quod,& de Aui cc n- na:op!nione diccndum cft.tanquam de ref.ci!iore,&qu^ paucionbus verbis abfolue- tur. nioiiftratio ab effectu fdentiam paritperfe- ftani ; qu* veib acaufa remota fit , imperfe- ftiiri fcientiam facit: idenim quod demon- ftratione ab effeftu fciendum proponitur, eft cauft ignota: at caufa quatenus cftcaufa,nun poteft per aliam viam meliiis inutft:gari, & cos;nofci quod fit, quam pcrefte6um iiotio- rern ; quam fententiam teftimonio Themiftij F conspiobare pr-flumus, qui in pjocemio pri- mi llbri Pliyficoturo ait [dtmonliratio *b tffe- Itu tjuir.tum &d not zttintt , cfl &fficiinttf[im*~± q-jia quod in ea problema proponitur, non poteft via meliore indagari , quaper effeafi : quod de demor.ftratione.quae fit a caufa re_ mcta.iffererenon pofTumus:quod enim per eam cognofcediini qujerltur,eft i ffccius rgno tus : ai effectus quatcnus eft tffeat,s , m tifia cognorcitur per caufaro proxin>am,qua:n pet remotam : h^c igitui deaionftratio fdea- tiarn paritiaiperfeaaoi tun, Smpltctterjtttra 4^3 habita prnpofiti problematis racionealla Iacobi Zabarelk Patauini 424 C0r. ttnx. definmone effeftus, dum fumitS? • Mma,q 0S vimiie qu-dam remotas 0 ^ 3 P'°-  N m pl citer perfectam non «pant, quianotificat io.um quod eft , tamenratione rei.qua: ad • lcienuum proponitur,perfeaam,& fumcien tem fcientiam parit. Demum eftperfeaior rationematen*. nam materia demonftra- tiomslunt propofitionesneceflaria. ha;aiu nS^fi» nscc ?™ ru » tin demonft.atio- E££n3K - m demonft ™°ne » «u- uam efie per fe, I w£2fo£Lr « em «^Ctcr qmd.nempe ef • . -„ """'««ufaeiusproxirna.&fubieao.cui ***.t£» fu„ per fe £ S^h" pr ° pte ' € > nid C naturl dcmonftr.tiom, parS , ac 'S>* fiii tKt . ii. liturpulir.o.feu puimongVabSo' '" n . 1 * % de eft aftu mimaJ.quare hac ranorie e£ SU '' miliaeadefinirione acc;pi d.citur V r 301 7" admittamus.propofitionemilla-i -.^ - 1 ^ ^5M_ uam effe perfe, faltem dicimus camlToTeT quatenus ipfum : qmaterm.ni non r , ? ffe cantur. Demonftiati j igitur a caufa U materUe quoque h: bita r a . lone , re *P -*^a ftior eft demonftrationc ab tffeOu-qu^ " s '^ t pofitlonei minii nfceffarias habet ■ _.'■! ?T ° nondefuere qu.d^xerint, eam nonffi"^^ monKrationemmiixqutuoc^qu ■ ' tiam/ifeq U ,noiimus J idra!tern ( liceredJ' n " H mus.eameffeimperfectnTimam.&infiroj dus demonftratione.quum conditioujLfS ! cnndomo-do.i^emon^rioneauVabeffe n "^'. mmed ' aBS '^»c. n dirioneft, aueft P erfeprimo,, d c ; fi* S,f5- D ^^ -_"....■«Liuiic dur 20 erre. ctu eft per fe pnmo , idq ; fin e a'iqua ibrurdi- Mte:qu S omnia fusc dcdarauimus.acdemo- «rauunus in libro noftro de propofirionibus neceftanisiquarein demonftrationeab efte- «uoespropo-itionesruntperft.&vniuerra. Jesidemoniiratro vero i caufa remota omnes «mdepropofitiones habetdeonini/cdnul- Jani vMueifilcm . .mo neq ; per fc,nifi fortaf. fe raam.pam habetconclufionem.Sc alteram propofirioncm negatiuas; h_eigiturneq: pri. mo modo , ncq ; fccundo poffunt effe pcr f e - quiainpiopo^tione vniueifahnegatiuafic- « non poreft, v t tcrminorum alter in alterius aetimtione fumatur: reiiqua vero propofi. tio alnrmanua non eft quatenus ipfum, in ea namqueprardicaturdeefteaucauraremota, que ,p.o amplior cft, & cum eo nonrecipro- catur: fed nequeperfe videturelTe talis pro- po.itio : qma caufa remota nonfumiturin dennmone effedus : attamen dicere poffu- mus.earaeffepetfe, quoniam caufa rC mo u, et.i cxprefse non fumiturm definitione etteaus, fumiturtameiiimp],citc,quatenus caufa proxima remotiores omnes comprc Henait^. quea Jmodum enrm alias dinimus, ea propoiuione,in qtia genusremotum de fj>e- cieprardicatur, vr de hominecorpiis, effeper ie pumo modo, quanquam emm in dcfini nonf homims nnn expnmirurcorpus , ftd a riima .ce.iusproximiim.tamen etiam corpus "cadefimaoneaceipidiciiBr: quia oauta mediatis, vtea vna fublatamaanam neccffl tanspartemaufcrre, ac totu,n fcr c eiferun" iem connexu tollere videamui: at in demo„ ftratione ab effedu .ninorera defcft anl [ ner { ft certumeft.quamuis enim defitiIJaeddi& q uod fit ex catifi Sj alteram unten habet quod eit cximmediatisjquacondinoncfcruata ef _ ii- "•■""■'Jiuriiferua- tur manentilla: omnes conditiones, qa x funimam in propofitione ncceinratcrufaci- unt. Hmc St.vt omnes & Jogici, & philofophj ™ ' dum demonftrationii quod mentioncm fi c i_ unt , eam folam refpiciant, qu^ fit 3 b eifeau Auerroes quoq ; in commcnt. 4i. s ..y 4 . pntni Jlfa. 1'ofter. affent eas tres conditiones,deo- mm, per ft, Sc quatenus ipftim.onines repe nn m derdonftrarione quod,fo!am refpiciens eam.qui eftab effeau, &altcram fpernens, dequaidminimeveriimfu.ffet. Ariftot.au- temdeouitaiiquaa. eius facercnicntionem, vtomnem tangerct conditionum defeflum, cum quo nomen demonftiationis feruetur: veJ faltem propter maiorem potilfimx de- monftrarionis dcclaraticne.vt pcr hatum de." 1 monftrationum interft comparationemca- gnofteremus, quanti morneti fit illarum eon d.tionumdefcc3us, & quimneceffariumfit, *■ eas omnes coniunftim i n ceitionfiratioiie reperiri , fi perfefiam parere fcientiam de- btat. Eflprreterea demonftratioabeffeftuiij ^mkA & Icientns vfi tatiffima, p.^ftrtimmnaturali:'*»,'"»'!»^ tfemonftratio autem aca-fa 1 emoia, mulio/"-'"''** mitius in vfu eft : tunc enim ea vtiraiir, quar:-^ do caufam prcximam notam ncnhabctuus ; - quiafi hanchabearn.js,ftcrni.T.us remotam: MttM* m philofophia quidem naturali Anft. vnum Jri$»t egolocnm obferuau:, in qtio Arift.vfum cffe Mfty w , . 1 ' . 1. 1 1 I L 1 puto demonftratione a caufaremota, quod aute mc nemo aliusanimaducrtit, isautem loCM 4« de fpecieb.Demonftrat. Liber. 4 2 ^ ,aini-iu-u8. libriPhyffcorum,quan- A ■ d " A Vim eius confiiium in eo libro tuenc fe/SnTatem demouftrarc*» fuam 10 !nsm Sc aequatani eauftm.qu.e vnaeft. IfSw immobiiis^enitus, hactame • ff 0t nftrationc ftatim vti non potuit; quo- rd£n, °" u cternu, otferebaturincoani-iH, 1,111,1 v n or««"on fitdcmonftratto: ideoquu 1 mnnve nec-tfum efTct arternum motu per «■ftrn rcgredtad xrernum motum 4 cotn- t-.CJ ;m per demonftratione . ?t Ln*tavti, fedilliquoqjdemonftrationl 'Vk&to eadcm obftahat difl_cu!tas : mo cus iarcmw. p.rqu_ folum poteft pnmus £r xce.nus.nueniri.no* m.mis .gnotus Sferebatur. quamipfe pr.mus motonob td ' BMueimotJ admotorem.nequeamotoi* ? motum progredi poterat Anft. futtiguur roaftusa" . lllm adinuenircviam.quaxter- -num .notun.,rilteq_uod daretur,oftenderet, eruditos:vul?aresenim,quinon remper ..■.'._- fam proximam noritnt.farpeafferur-rcmo, tam:hancdicttibi Ariftoteles per exceiTuni adduci,excedit en.m fu3 amplitudinetfie- ftum :idco!ixc dem 6 ftrationis fpecies ne- fcio quid . itiofi prs fe fert, exceffu. enim,Sc id,quod nimium dicitur,vitiofum putan fo_ let:& Aue.rocsf_.pe dicitcaufam remoram, fi cum eo crfeAu C-.nfeiatur,a quo eit remo- ta,nurnerariiritcr!lla,qua;ex accidenti funt. Quanta icitur (it huius deroonftrarionis ita- perfcaiorinanifeftum eft. Caput II X. in quo Auicemfd fententix tontra demonftrationstn ab ejfeftu (xponitur, &argumtntis probatur. AV i c e n tj a verononmedo hanc. fed etiam demoftrationemabeffcflu indL gn_m effe ncmincdemonfttationis conftan terafferuit,&adhoeprobandumvfus eftar- gumento valde efficaci, quod Auerromon u ^4tgm paruu nesotiumfaceftlt, fictalefuit: omnis^>-. Umk demonftratioeftargumentum neceflaiium,«« &expropofitionibusneceflanisconftans: at fvliog.fmus hicab effecln non eft huiufmodi, e'rgo"non ei.dcmonftr3tio:maior propofitio probanone noneget,quumvis ipfiusvoca iceit' num.otun^ltequoadaretuj ^o. lenucn*. ^ -^^nftrationem eiTe fylio ^^^ u Si^*S5SS? eifmum quermam necefla^idq-, Ar.fto Itt.sfmobili latc fumpt.s, pr obat hancnega riuam motum nunquam Cfepifle, Scnunqua rcfijtu umieamenini (.fte demonitrationem propKrquid.vtaliquidixe^oc^falfumom- ninoeft.quumconiiderantibus nianitcltum fit.nil almd pei eam notificari, qquod detur 21 - tu5 motus, fed non cur detur, quia cau- pfius Ktpiata ibi non addumur, qux eft . prin.us motor immobilis, fed non motor la. t te3--ceptus, qus cft caufa ampla, & remota: rat.o tamen illa in ptincipns philorophix Ariftotciii neccflatia eft:ideo quum neque litacaufa proxima,neque ab effectu, dicere co^imur, eam efle a catifa rcmota^eaque A- nft Jtelem vfum effc.neceflitate coaftii Hic de loco i!lo dicire voluimus ,Tt intelligatur, ;qual-fnam fic z?vd phiiofophos buius de- rconftrationisvfusjSccureafttparumvfitJta .A 1 _: — r._:_ ; r-;s^j 3m rerum qux- imas, non per „.emota,qua: re_ fpeft-aiicuiusefFcausnofitcaufa proxima, vrmotor fimpliciter acccptus, (inoneftff- quata cauTa a-serni motus, falte eft a-quata, & pro.vima caufa motus fimplicitcr rumpti.per illam igirur eft demonftrandus morus, fed non xrernn s.motus. Videtur autc Ariftot.in illo can. lo.fb.l. Pofter.fignificare. hunc de. monfttadi modum a caufa remota apud vul- garespotius homines in vfu e_fe,quam apud UU.ll ... r gifmum querrdani neceflatitlrn,iaq-, Ariito- telesapcrte pronunciauit in context. 5!.pti- Bii hbri Poftenotum,vbi inquit [ni/ex nrcep [irtU fyllogifmtn fiat,non pofHtnut flixm h*her* jaentiam tteyne propter yHidfit,ne^iit  '° ril Vl finonpot.ffimam, faltemnobj fe nei ?' ' iimam ad caufarum ih_-^_^j ,uril CifnriC i »-;&Auerrt^ J ««'ofit,no n potefi ite^Z&^i""*- *2? ««« oAedimu.: *o„„ ,_ .". : ° Cc : - u «d c_tu,,. 8 ""' clt " ,ur ' ,nd "eq; vere dect-iauimu.-oun ,f ir,f . vno^ t traftario eoS Anli ° t " li » E mine arqmuorn . . _, £ " n r °' 0 n °- rent. nondeh u ?fle^ "nuenj, &itatraftant,,r ratj,,aftatUr tamen. flcrio ,Cs An_l. " r ' Arlfiote,em in P«_l ->"o .ifm^age^ftS r fcffode,lfl ' C- tfnBl /*- profoia mii r ..M,. 01 '.nCJe _,, .«h pIa J &a,,«,ft,_Tf n ,artlf "t.aquoc;ue &am- e^ffi dc* 4 2 9 ckfpecieb. Demonftmt. Liber. ±w m t** ' ~ 1J . J ] ^rtll M ^Arthf (11 fl * _ II ati-nis compreheudit, quzcumqi A fcitur; idem autem fine caufa cognitumne- demonfc» 11 ?"^ ™ ,| cund jg r _dus demon. «•»* Anfrenna olus habere ceitltudin.s. illafitfiue pi n > , _„„„,)„ n , n fi_i_r_ien- anlufte vcro , quando pro fola fc.en- 0 P finis eft,aecipitur : & Ariftoteles in eif- """fiS Pofterioribus Ana!yticisdebuit& ^ZLs imperfe Aam fcientiam rer P ice- P A-Hemonarationem tum primariam,tuni t f > iX : ^nfT.^crire: iniiua emm difci- i!f4am,& imperfe Aam fcientiam rer P ice- P « I acmooftrationem tum pnmariam.tum fefflndariam confiderare; inqua enimdifcju 1 naid ineo g=nerepra;cipuum cft, f r aftat«r,in eadem cetera quoque eius gene- ■ rnx oer pirtici nationem , & per penden- S>m "b ilioalia dicuntur, traftari debenr. X. in quo argumntxpro Auicenna adducla foluuntur. CO g n t t a tei veritate , ad contrario- tum argumentorum folutionem acce- .imVum eft; argumencumquidem Auicen gauit Auiccnnn plus habere cettitudwii, quam habeat propofitio, qu£ fitfolumde omni , vc eadem certnudine cognofcatm a nobis illa propofitio, omnis coruus eftni- ger,atqueilla,omnishomocftnfibilis,quan- do fine caufacognofcitur; quod quidemfi verum cflet,a>gumenturn Auicenn _ demon- Rraret : quii propofitio illa , quar a nobis co. gnofcitur folum vt dcomni, nonhabettan- tam neceiluatem , &tantam certitu#nem_ quantam nomen dcraonftrarionis etiam la- te acceptum requirit. Auerroes aCt in memo ratislocisait, rnagna efleharum propofitio- num diffetentiarmnam lice'tcam propofitio- nem,omnishomo e[trifibilis,cognofcamus fine ccgnitionc caufe: eam tlmen cognofci- raus vc habentem connexum effenciarem , 8c vtperfe:quoniam enim videmus,accides iu ludillifubieftofoliinhiircrej&eiuspropriu S^SrSr: c ^r -ns noftra etiam fine «.S*^ njab * u V ro " n ,£ erfv-Su ,fi re m i- coenofcit ipfum inellc per fe, & elfentiah- «F ! * ?»i^ n . ft ^±f^5S£ ter : promde Uit fubiedum rn eius dcfin,- Dlani fpeftemus, non minusfuntneccllariJt, honminut per fe , Scquatenus ipfum , quam nropofitiones demonltratioms potiilimae: _r fiar.imum noftrum refpiciamits , non ita __anofcunturaiiobisvtneceflarie,vtpropo- fitioncs potifftma: demonfirationis:atcarnen aliauam in eis ncccflitatem cognofamus , fi nor tantam.quanta reuera eft , faltem tanta, ter : ptomde fumit fiibieftum in eius deSni- t!one:ideof3tf,econtin_it,vt talcmacciden- tis dcfinitionem traditam per folum fiibie- Sum notam habeamus, dum caufam illius proximam iguoramus , &videtur ( inquit A- Subit8_"* "« proximam , vc horao rattonalitatem , & eam " H / a """" quEiuri"-! ,y / i_„„» j, r u. tur-.vtieitutcoenofcamus,nUbllcinelieho quz iuium 1 »'. v"-s ' . tu-aui dcmonftrationis feruare queat; dccla- fcwtMi-tat autcm hoc Auenoes confiderando cres „,uU>-> ,ieeffedUS ^proximaqu^fumrturindeLrionc e .«ii,, aaucomprehendiroripropofirio cenit.._,r_scogn.tam, vtdeir.onfiratiuaan PeJanmcreatur. H_:c cftAuerro ; "foot ma acprotund ; /nma, quam ai, os penetraf firnoo vid.o. KcJiq.a onmia faal e p er ea Mftotefc' &"a' f ° iUtint ^ *"»»° «» Mi,oteie_ & Aueiroes, _.G,a.ci demo-fl.. fne?A^ £- aS ?' Umaa > ac r ««utiam P a. gmunt Proiolapraeopua, &fim ljci dj _ fta, q Ua ranonenos quo* afleue^ou^ mooftratronen, quod non eife demonftra" ^»«'»"«/0«tiam pa, ere : at deSS fionem , « Tciennam late fumendo, n„ n ne lltZ ; pi h 9WDd «? »«*»wate com prebau.mu.; idemQue adpoftremum argu «entum d.cimus : nam fidemonl. atbnl.' icfcenriam ftriae f_-__amus- v r.ftotefcs ,„ f.cundo capite pn^bTfe «.norum, totum eoncedimus . fi m 6 ia te nesamu. anteced.ns, nam demonftrt" «o quo d , fi non taiem fcientiam patS* fit cogniao rei per caufam, CoT, [t i !q efl am 'j&V CUm Sthu-S m.M "'^"o.^^eutiamurifteiuma- mus, demonilrationem ve,o Jate , neeanda eft eonfequentia ; non enim fi priffini io pacto eile demonfirationem, fedfolum Tacobi ZabarelkPatauini fls crtcnt^ r,-i ....... „_r_ « n peltate tumIogic_e,ti f? r " r «>p™ " u -f* urtmqu- fimul, qux C ll o m^ S^ fma demonftratio, vtapud .^lV^ " ant * fiimusmultisinlocis Dn_ferrim * we W* C tano pr. p nrnl Cfi S"?» tomein cap. dedemonftratione in . ' ttfiojr. fccundi hb„ decceh Ar ^ libro CoUiact caMue ^ Fr ' n fententiam fuitfc & veram, ac rationi confentancam ; vanam autem , & commenti.iam.entcn:iamAuenoi.,quiva- .__,.. riusquoque,&.inconitaushacinrefjit:iuq; ..»_ _« piures Auerroiftas Auerrosm omnino tuert volentes ad hoc confugcre coegit, vt dice- rentliteram Auerrois mulris in iocis mendo- _ fam.e_e 3 prapr_reaeamabf-_ vl!o aniiqui.ac fidedigni co-.icsste_;mo_iocoriigere, &af- firmantem ir. ne gantem , & negantem in af- firmantem propria authoritate mutarc auii funt. C_terura quia f_pc coutingic , vt qui Litlit d Ufiwium diftinaa* cognoueruncvnam * C %- £m a"M ett, alteram proptetquid *_ ,_. notifiimam efie demonftraucnem f ' Z ^tCluoz diuerf* fpec.es uemon_ jS*. *■ i;rJutn^S?«« C Pua^SS^UqVod dogma^.ende -„_ d.cuur P^P;" e r^;.fi; ui d em ponor rc conte^unt,inaUoscomplures erroresla. Koqoenonuneappel.ecm,^maem pu^ bantui-fiquideeavno dato abfurdo multafe- quutltur. hinc faftunmft , vc _ feaatoilbus A. ueriois plurimx ad efm de.end.ndurnine- pti_ excngitita» fint , quas ne ipfe quidem , S viueret.Auerroes admittercuidcirco nos.qui non altercaudi, vel pungedi, fcdiuuandi gra- tia hanc prouincia fufcepimus.earum quam- plurimas, qu_ confutatione dign_ non funt. »«• »" m Z d 'fcrim ne fi^ D mtffas faciemu S ,&i!lastanmmconfutartag- oiumum rpen-tud^icnminciioi u profef r otUrn _ U t_onta- te,velaliquaventatis,3cfiimitatisTpeciede- ctpere iiudiofotum adolefcc_tium animos, &in hunc ertorera traherefacilepofleexilti, mabimus. £ ,nft.-a-io non ca.urquam ea,qu_ notl- S^^-rq-i-cftMa^Gr^diccnie. .eraftmVer demoi.ftiationem inccile«re. S e " A iftutelis quoque teftimomum adeft, !_iinca.itedecmv prtm.libnPofteiiorum __>s raxiim poiuit lummas deiuonftratio- „i 3 foecies, »ta:i«a proprius locui, in ouodeoainium [peaftum dtfcnmtnc * .icenJtmi ptopofuit: nam fi doccre voluit, ' «uor modis perdefeaumcondttionum po- riffirr- demonftraticms demonftratio fe- cu- Jteradus ti-t , qui notlficat folum quod eft._" auc dtfni«it cum diligentia in eam, oij_ eftsb effcctu, & eani.quxa eaufaremo- O,nonne debutc et am dcclarare, quomodo ■ Pct alicuius contiif.onis deftaumnonhce- m, Mam propter quid eft > certi: multo ml- ris d bait,ou um dctn 01: (b atio propter quld detnori'ir:-ione q-:ou lorgc prarltantiorfit. Q_' J J( ' c l u ' s dicac, Auftoteieminaltiifupta .jnemoratiilocisiiiarum tiiumfpecierum de- inonftritionismentioncm feciilV •, hoc ad A- ti-ot-lem defc.ide i-um , non fatiseft: M qnidem non mfdo ea^, vanis in locis nomi- n.-:£,fed cttam ali. uoinioco ipfsrum difcti- _iiide:!a;aie dchuir , quod nulhbi fecifte comprrttur, quum tamen aliavum demon- 1 _rationum dilcrimitia dilircntiftime deda- raacnt; neq, fatis cft ipfum dixiffe eas difter- te, quonta h_c notilicatfolum propterqmd; iiia Ytro propter quid,Scquod: quemadmo- dum non fatis fuit dixiffe Kanc riadere (blurn |og ntionem tpfius qnod,illam vetb p opter i?ui J : feJ tjtionem liuius djffeiminis amilir, -ftsndens ob qucm defcftum h_C dcd:tret -)l_rn quad eft, qtiare omnino debuitillud quoqut fimiltter , imo rouko ma^is ,!ec!ara- re, cur aliquademotiftratio tiotiftctt lolum proj!ter quiue_l,& juirnaaidcfec.us;r_pe- Caput XUI. in quo vAtuAuerroiprum fententia cn.trrMtur, & inttr fe comps- : ranturje dtjfcTettfikitffifas demonftra- t;o propter q ttid kfdUptBlA dijliiiguatur. QVo n 1* m tota contTOutr-ia in hoc: pt-lita eft, an denionftratio propter Sq-iu, d-j-emonftratio potiffima fiht du_ dc- monltratioiii- fpe.ies re diftincfx, vt Auer- roift_ putant, cwidicunt poLiflimam de- moiiftrarionem etTeprimi graaus demoltra- : tioncn^eam verbjquampropterquidappei- lant.eile fecundi sradu Si & esm,qu_ declarat fclum quod t ft,efi. tcrtij gradus,-lt />.,. ,• — ' --•v. mui ocrnarilinus Tonii tanus pratceptor, & i„ Iogicapubl.ee nt«t pretaada oltmpraeceffor meJtrcidiS ««MWjbsduxilte dcmonftrariones ciTcn WmedM 5 lecundam e* tcrminorum recipro- catlone ; temam exns.qu* quarruntur sT ucr a^ssi^^-^K b fJm^rlft effie ««*;in potiffinu vero rofteriorum,vbi dtcit caufem effeciricem ex- ternamnoningredideraonftrationempotif- gmti: na.r, demoftrario potiifiS^ d.um r.otfi primo no nol™ [ -' 10tu ^&na3 6uno t , 0 , ep erd em onftr 3 tio, cl / 1 U b Se ^ proptetea dcn.onarat.onem p opfer eft,remper P r: Ecs dr t demonfr r P at ? 0 ^" ? c '« '«qidm.oprtr.t.opotiffima 6t P effi3 Ptim oll oois notuir!;dtmonftrl ^ r ^,u m Pter quid, fitpermed.um non primA P ^ f. . " ■"""'"iffii. . ;-- • s -»nmurmodi caufas ha. berelocumir.demonitrationeC»n,;S!iiide monftrationecaufe.Vidcturetiamhancfen. renriam fignificaffe Ariftot. in fecundo l.bro Poftenorum in cap.de caufis.vbi docet,quo- mododemonftratto fiatpercaufam marlria- v & P e , r f. ffearlcerl, ' & P«finalem ( defor- niali nihiJ dicit, igiturde potiflima demon- itratione (bt non loquitur/ed de demonft-a- nonepropter quid,& ffghificfcfcanc fieri P er has tres caufas, illan, vcrd per fo rmaje folam Raaoneauteni terminorumdifferiithjdus t.flima fit femper e* terminij panWS rCcfi procantibus ; dcmonftratio autem propter qu.d fien poteft tum ex reciprocatibus, mm * *"*F.,.; ■ wat n °n declarernobis nin n,n»„. f... ; *T . -, . -— r «"Muu^iiuia.r. tia fumiturex Auerroe in codem loco .dicit enim caufam erFeAriccm externam nonin- gredi demonftrationem llmpliciter diclam, fed demot,ftrat,onem cauftipropterca quod taliscaufacum fuo cftedu non reciprocatur E* us demum,quaf tjujerfitur.differuDttquo ' mam demonftiatiopotiffimadeelaratfimul vtrumq; quifitum : at demonftratio propter quid non oftend.t rem effe.fcdroJum pro- P.«tguidfit,vndeetiamapp e |I«ionemacce F pit: hancpoftremaru djfreietiamniamfefttf ftmc pomt Auerroes in plurib. Jocis. pr*r e r' tim m commentariis 1J.pr.p7.prim.itb.P0. ficriorum,&in ?9 .&4o.fecu.id: i &.nEptto me m cap ue Dem on «rarion e,& in comrr.L * tanojf. fecundil.br. de C«!o 5 cuius v erba td&m quumclarafint.nonrefcremus. SedH'ero »f.n... nymus Balduinus nuilam harum dtfFerentia" rum rccipit, m/> tertiam, q ua; i quxfi tis fu.ni tur,& aliam .pfe additratione medij, no qu." dcmobahquem defcdum ia conditionibu" s- -ntiamprotul^^-n^^-^V quamfiAuerroisfuiff.Jicamus- vtXSS dum effearb.tror.ma^.s «cufare J C, ■ omn.no, ralteai modo aJiqnodefe„/ ^ ueiroem poffnmui ; quod fiTom.S^^ nam Auerroi «abi?.^- fjfc J", d& ftotcles ean, tueri ; .,. fa ftInl *l ! ^i*** i>tevir,d i c 1 ,epo !;3C 4 du ~^ res diftcrenti* a Tomitano «aon^iieq; verbis AnftoteJ,:- co:2t*Z> imonec : uc Auerrois, mS inconftaS^H repugnaatum macdib.lem ,:: ,, 5 d ^ namus, qur omnia m..x a 1: ,;,U C j*^ dedaraountur. Inili.s aiteai d«ib u «„? «ombu, a BaJduiuo ,. ^ mus, cas modo quodam inidem coincidw quum a tcra a teram ex ncceffitate cfir«3l tur; quod enim ^m^n..... lo 'ile nuncdtmon- ftrauinius.fi veib dicant,in hoc tflc confisttt- turrj h.::u demor.ftrationi!m dikrimen.qubd demor.i.ratio proptcr qai J fieii poteft, & F performaLm caufam, &ptralias,potiffima veto perfohm formalcmjtunc fequitirr dif- fcf«ntiarr. hincnon clTe perpttuam, fed fe. par.bilem,8caccidentariam 3 quum detur de- monft.-tio aliqua proptcr quid , quarnoc di!cnminc i potifiirpa non drfcreper, aliam igitut excos;itentdiff.r_tiam opoitet,m qua «conftituta natura huius dernonftrationis proptcr t;uid, & cam perpetub feparet apo_- -■7 a ' tiiHi.ra. ?r_;tcrea qmdicunt, propriam cfle **'"*"' F-Lilimx Uemonft.rar.iuni-. condi.iune_-,vt quajcaufdmfuareffentia: externam habcntj illoium verb, qua?c3ufam fuam nonexter. namji. d intcmam habent, non efle demon. ftrationem. quomodo igitur dicere aliquis poteft potifflmam demoltrationem flen per caufam internam formalem.quum Ariftote- les clarcdicat, eamfemper fieri per exter- nam, &Auenoesid apert- & orc rotundo confittatur? At vetbadidfortafle confugl- gj^'»fi"pf » ent aducrrani, vt dicant caufam effcancem, -4««/-»-'. vel aliam aliquam tunc vocariformam per fi- milituHinem,qua'ndo femper comitaturef- fecium,& in eius definirione fumitur,&hac in dcmonftratione potiffima medjum effc, fed non formam propric diftara, qui inter- nacaufacft,in dcmonftratione autem pro- pter quid eas caufas externas fumi, qua. cum E cfteftibusnonreciprocatur.&in eorumde- finitionibus non accipiuntur; quam fcntcn- tiam vid etur figmficare Auerroesin J4.& ]S- commentanisprimilibri Pofteriorum. Hoc fidicanr, pugnanriadicunt, qua: confiftere impugxMfti nequeuntnta enim dicunt.demoflrationem propter quid no effe propter quid.nam cau- ja.qua: in definirione efireftus non accipitur, non tradir iliius cognitionem quid fit. quae autcm caura non declatat quid efi, ea neque ■ propterquideftdeclararepoteft,claraefte- nimfententia A.tiftotelis in fecundoPofte- noium lib.qubdidcm eft fcire propter quld eft,& fcire quid eft: &quzcunq;demonftra- •tio dcciarat propter quid eft.eadem declarat etiam quid cftjvnde fequitui,vtqua. non de- clarat quid cft, ea non poffit dedararc pro- ptcrqurdcft Aduerfantur etiam Auerroi.fi itadicantmam in fccundo Pofteriorum mul- tisin Iocis, praefettira in commentan.s & 40. inquit tam demonftrationem caufat uaiin. _uam demonftririoiiem fisnplitiwi 439 Iacobi Zabarelte Patauini niponempulla .g.turcaufa, qus non pona. un 7 t k M; 1 Uura e «'m poffiU,* firum pendere. ^"«ibu. * r> --_._-, ^ u nuu puna turin definitione .rleaus, p.tefl tradcrec iusfcienti_propterquid eft; & nulla deraon r,r,Um '"."^"'^""Propterquid.queiade. Tfr '""" finitioncm non conuenatur. Pr_.ter"ea ad g xm, n ,um. uetru . h _ nc prirnam dir._-er_.jarn ipft Au rr- roes clamatin Epiromc rp capite de demou-, ftratione, vbi demon!.ration_m in illastres farum pcndere, P erformi,nJ_-___ tur demonllrat.one ooxii&mr^**^ " U fa f demo„ ftr3t ii n ;;:;:;;p;-- S ve IO fingul.sgeneribus caufa proxim_ T- ' ^ --'jfaproxiro . „. ' ln n .•ccipiaturdedid abfurdiflirnu.; !(i'L fm «- lopaftone.ipotei.: (; fflt > & ntt. in p.incpio fecnd, J,bri Poflc-,. r.?J . clanus „ calce e,us hbri, v bi A. 0 ™ ' I & 97. comme,.tar„s ciar e dic* v ■ ius ,i? 9 * ■ - - . — •_"-- .-I.IUI-I, U- U_|- D[isiing:il,.rc Iocu_urumproponi. ; o_p __.- quamlongofermonedc den.6ftratione iim plinter difta !oc_tus cit, incipit declararc dcmonftranonem cauu tanttimrdeinde de- mon.tratii.ni_m quod, 4. -ingularum condi- tiones exponit; fed dem6_. vationis propter quid nullas aftert nouas conditione., quibus apoti.1iiuademonitrationedifiinguatur,fed pccrquam res ._.,& ( ut: fit mediu^ lJ'°- ftr.t.onis dedarantisVtopternu d * °_' &rar,onem aftct: quo^.am ha?c «Jf^^ eandemproprie.atem.condi.ionesquidcm C -" • • a,t,etcnm vn.ui - -» prmcipiorum intelligit, proprietatcrn aute vocat ipfam vtm exhib-di defini.ionem per- feftam.qua. e demoii-tratione ediicitur , vis enimilJaeltpropriet-s qu_edam eascondi- tiones ex neceflitateconfequens. flibiungit autemintereashocvnumdifciimen, quod exi(le'tia effeftus eft nobis rotaante demon- itrationempropterquid: ideopeream non ^«-ineo^_mi;commcn^S pnmihbr.d.c.t.mus reiw.am cf ! 4i . ftrationem A v nam _ efinitlo _ c ^d-c„ rc qu S i?ta._i na cft caura. Anfl.tele» n__ w nondixitlcireeiTe cauras co.no "e? ^ P«r quas res eft, fcd caulam dT_it in finffi nnumero , propter q Uani res eft hTc |^ vniusre.vn... ih ... _ " ' xc euitn wnius re, vna eli." Non p o te i i Ig V tu l a 7 1^» ^da«oc;r.a re r,^ ante demonftrarionem potiffin.am ignota I rf ™ ^ uf '' ? ua: ' Um VOi « eftextftentiacflfeaus.poAea tranfiens ?d d. . ' t_ i _° plcr a u . ,d > a!i ' ver6 prap te - - -.- "r p-uiuui.m ignota elt exiftcntiacflfeaus.poftca tranfiens ad de- monftiationeni quod, dicit eamquoque ha- bereeafdem coditioncs.non tamen omncs: - - » .].. — ., i.iuLii i : i . • z : . quiaahqua eideeft, vtnos fupri dcciaraui. mus. negatigitur Auenoes demonlrratian. piopter quid i potilfima diffVrrc incondi- tlonibuspnncpiorum.fcuin conditionibus terminimedij . namconditior.es principio- rumluntconditiones mcdij: atin conditio- nibus principiori.dif.errent, fiha-cpercau- o. r f ara fulamformalem ficrer, iilavejo per a- «**_£«./_ J iS Neciue d;Ci?r ealiquis potcft, duaselfe pr, «iMtrj*- fp . cles dtmorirationispropterquidjvnam, qua?apotiflima non dilijnguitur in condi- tion ibus principiorum,red co ranttim difcri. mincrat[onenof.ri,quod ibiab Auerroeta- gitur_ altcram vrro. quein conditionibus principiorum differtapotiffima, quumfiat cs ahis caufarum generibus prarter forma- tmpugnitie. Jem;huius enim demoiiftratioms nullam fa- citibi mcntionem Auerrocs, quumtamen omnes demonftrationis ipccies dilioenter entimeret, & fingulas ordinarim decl2ret: namibi ex profeffb de bnmi.us Tpeciebu» demonftranonis loqnitur : quirenullaaiia, fpecics ciemonftrarionis caufc tantam firit cogn t.; Auerroi pneter illam, qnam diciti _T»_. t*ra -rpotiifima in condirionibus n6 d;ft_ire. Pt . Z»mtr,tum. tereai. h.vcfententii admitteretur.fequercl turrnatn.& eandemrempotTc peraium, & qu,dA quod.,mo h J,-,W X u? imphcanJ^S cn.mdicimu_,percaDfam aliqwm dcd.nu rip IO pterqu,u t ft, dicimus ,ilam tiTecau. ' lam, picpter . ca fcscft.-at qjifi er i poteft vte.ntcaura, _q__ rM h ab«lt£ nec oAei^t remdlV ; \on polluntalteS § adueila^.ceretaiemcaufam nondccli* Ere rem c^:quia,d nocum ,.t firc.imdif. rerennam, ae qua nunc Joquimur, deferunt &ada.,amconfug,_ n t, d.qua .ofteiiuilo! quemur: etcmm perh*c, ,;, ; :c m odo dixi. mus.eam tantum piimam differcntnm con- tutarc voIumus.quum dicunt demonftratio- nepropterqmd nonfieri pei caufam .brma. Iem,ledpcrai,as:nam fi aliccau.. 3 r«ter.ot maLemdedarant.«cproptrrouid:&qn_-_.W cogu n t U rcc 3 ..ter.t a le 1 n d_monftra t ion £ m I- eiie poti-5mam,q a _ m -.r.- .;: fi rou J - aae n io _ m fatiifaciat. „ vero dicant, vt dicer? vidcn. tur.pereas declarari tantum propter quid, led non quod.cogitandum ... eir,ouommio eam,quam modoconfide.^u.mus, .iifficolta. temc&tigcrepoffint.&quomoJoraijs fitha rum caufa.um condit,.,, x n.uu a/.-t. quura" lintcauir propter quasreseft, & dtclarcnt propter quideft, tamen quod ea resiit.no. tihL.vc nequeant. hoc.nim mirabjle diflu eir,4. quod huniana mcns c_mpich:ndere non vaJeat.Ratioigitur.cu; harc uem oftratio dcdaret de/becieb.Demonftrat. Liber. 442 . - ■ *_* .*■"_ ___ 1 _ tnllm^ m (i _> nnl m P 101 fuit pofita: imb ipfius verbis ma- *£!ZuSvt demonftrau.mus.Vl- _ ._ „eturq ulu . ,., - , m aJ haiicien.e- detorqui -p 0 ft er j 0 r_m ad haiicfeiue- ,« a differentia non minoiem ha- bet abfurduarem , quam prima;dicunt enim, demonltrationem piopter qutd fieri polTe exterminisnon rcciproc-ntibus; po- tiflimam verb nunquam,fedremperereci- procantibus; quac fententia vana , & ridieu- la eft : quoniam Ariftotele- in con ditionibus Primnm *r- potiflimi demonflrarionisnufquamnume- gnmtninM. rauit terminorumrcciprocatlonem, fedta- les conditiones adduxit, quasrcciprocatio _I_ _.__ - P__ roi.rnr * i n _ l i ltu , r . *?: f „„ ._ neceffariaUlatioeffeftus C terminotum exnecellnace confequiturtan ffnulia ueri p°«- nroo.cr quamproprictase6ditionesinfequens,non «" _fc caufa ? & quomodo eft caufa , prop tci ' U mrc S eft ; fieapofitac&ec.usnon P on.- ? ur > «uod fi loquitur de demonftranone a ._ufaremota,opt.me dicit,quomam hrc de- monftratio fit femper negatiua, vt fupra de- monfttauimus. quare exnegatione talis ciu- fc rca.colligeturncgatio effeftus. Prster- ea ratio , quaibi Aue.roes vtitur ad oftende- dum, cur talis cauraindemonftrationepo- tifiimalocum non lubeat, eft, quiademon- ftratio potiffima eft poteftate definuio , quu nediuui flt definitiomaioris cxtremi . eiuf: mo^i auremcaufa in definitioneeffedusno futnitut. quare dcmonftratio pereamfa3a non tridtt nobis definitionern effcdus , nec erir potefiate derinitio; ba;c certe cftracio Auerrds : at quisnon videat , eadem ratione oflendi fecundum Auerroem,qudd nequein demoi:ffatione ab eo vocata propterquid tilis caufilocumhabere poteft r" liquidem i- ! pfius fententia fuir, quod dcmonftratio pio- pttr quid ita fit definitio potcftate, vt de- monftratio pot;lTima,quia eafdemhabetco- ditiones , & eandem propricratem. Igiturdi- xendum videtur, Auerroem ibi non oqui de demonftratione proptcrquid, fcd de demo- fttationeao cfteau, & de ca, quiE eftacaufa rerncta ; poffiimusenim ab cff.au talem cau- 6m demoniitate , poflumus etiamabeaad efFectum procedere negando , fcd non affir- tnando. Hoc mcdo Aucrroem egregiede- fcndimus : quod fiipfe lntciligat demonftra- tioncm lilam, qua. apud eum declaratfoium propter quid ,defendi nonpoteft , vt cuiqu^ fani men.is confpicuum efle debct ; fic e- nitn fentenriam profeit non modofalfam, fed etiam quam in aliis, quos confideraui- mus , locis ipfemet euertit . Qrod autem A- riftoteles in fecundo Iibr. l^oltcr.orum in ca- pite de caufis hanc demonftrationum dtffe- Jitiam-ienificauetit,id nuiiimeveiui- eft, ft tanquam conditio; dixit enim propofitiones demonftrationis effe dcbere de omni, per fe, & quatenus ipfum, qua. conditionesita ef- fentialem faciunt terminoium eonnexum, Vtneceffefitterminosreciprocari. Idem di- cimus 3 dum eas conditioncs fpeftamus.quae in fecundo capite numerantur ab Ariftot. di- xit enim principia demoaftrattonis efleim- O mediata, & efle caufas , hoc eft effe proximaa caufastpofteafubiunxir [ fic enim prindpixc- rnn$ proprixciut, qtid demanfiritsiir'] fignifi- care volens fe inter alias hanc conditionem non nominaffc quod pnncipia fint propna rei desnonftiita.: quoniam eas ex neceflitate fequitur. quare illas numeralfe fatis eft ; pro- prium autem alicuius id effe dicimus, quod ei squale cft , & cum eo reciprocatut . no e- nim animal hominis propiium effe dicimus, E fed rationale & rifibilc. non poffunt igitur principia effecaufa. proxim^effeflus demo- U»r* prtxi- ftrati, nificumterminorumreciprocatione: -"»fi"«» nam caufa proxima cumruo effe^u neceffa- *_«"'• nb rec.procacur. Ha?c quum itafefehabc- ant, non poteftba.cdemonftratioab illadif- ferre per h.inc proprietatem.quc; eft recipro. catio terminorum.nifipriusperaliquam co- ditioncm difierat, quam terminorum reci- procatio confequatur; propterea hinonre- F Ai faciutit,quifpeciesdemonftrationisper terminorum reciprocationem diftinguunt, fed raJicem,ac originemhuius diffcrentiae petere deberent, nimirum difciimenin alt- quaconditione,quamconfcquiturtermino- lum leciproeatio: hoc enim nifidedaretur, vanum,ac puerile eft, diffcrentiam demon- ftrationum in reciprocatione terminonim ftatuere. Attamen nos id ,quod ipfi praster. Stnium *r- mifere, confideremus,& videamusan in co- gmem$nm, ditionibus memoratis aliquod fit earum de- monitracionum difcrimen , quod faciat in al- lacobi Zabarelk Patauini ..... - it , «u pcrpetua & mfifpirab,],, ^ 1« effe debent omnes diffetcnij, SJl' pter quid untum, qua: habet termfr, «eiprocationem :na m fi flufl &,^' u °> *quales ,& redpioMniw accipji' in „ e £ un « fectuvfitaotior, demordtrabif U rr,ri,W f ~ Ttrtiumtt- gurntntxt». 443 ««terminoiredproeiriiinalterareronon A difterre poffunt Pr»»»,», , ^44 ™'Pt°n hak», r,,n i 1 . guc S jand o CJuf, am^ior eft effedu ; inprimt,/"" 1 ""- qtn Jem modo,fi eftVaos fitnotioi^uistan '•***!• tum demonffrationis fheeies locumhibere riirir nr™,', ».„;j j_ n w,u tur. II V ero no habet,f a ]rum eft diSum Auer- rmsincomraentario w P rtm,I,bn Pofterio- rum,quod predicati j de omni.pe, fe,& qua- tenus lpfum, requiritur in propofitionibus omniumtnum fpecierum deminftrationia ; quuru etum rententi» Auerrois fucnt . q-,6i iiiiconditio , quatenusipfuni, faciat exne. celiitate terminos aequalei, & teciprocabi. les, vultib, manifefte Auerroes necefliriam elie terminorum reciprocarioaem in omni. ous t.-ibusfpeciebus demonftrationis , ctiam r, , e J m ? nftra:,orae q uod .eaftm'cet.oua.eft Sr„*"" ab ^ eftu ■ Pofll,nlus 3U ^« cootra aduerfa; 1 ' n2s ,ta "g^entan , recorocat.o trru.tno- rum aut eft conditio potiffima: demonftra «onis , aat nontft; fieficonditio, mar,c ( ,s tuitAr,ltoteIes,qu, eam interalias conditio. nes nonnominauit;errauitetiamAuerroes m Epitomemcap. Dedcmonftratione,di- cens demouftrationem proptsr quid a po ttffima demonftratione in coditior.ibu? non d^krrfjqmafipcrhancdiffertjpetconditio- nem differt; ff rerooon eftcondjrio Ccd con. ditionesconfeauens, ab ea diftinctione fpe. cierun, demonfirationis petjrenon dcbue. runt, fed ab ipfis conditionibus prtm um : at- tamen nos oftendimus, nulium eflel.arum dcmonftraticmum difctimen in iilis eondi- tionibus , qms hxc reciprocatio fequiru-. quare neque i n tecipracatione terminorum dint. pnmu.o quidem demonftrationcmiu» eitcct.i; .'.r;-.c.s mresreffii dcmonftrationem pionr Crqii id tantuin, fed non deraonftn. ' L ''«r-pliciter diftam; quodficaufafft ■ ^".rolamdemonftrationempo. nftirna r, ibi ipcom babere afferit; quiaa c U ad efteftam primo loco procedenteso- lrcr,d, mU s tum qtiod fit, tum propterquid »':«.Ji.vtrumq-icisnnraban.us.Iiifecundo autcii, modo mquit folam daridemonftra- i " m P : nin ii\ omi-ib.membris habe- rc locum,AriftoctIrm tar»e piimum taniiim membruii, recepilll-ieiciTi^ahis duobus-,ve- Iumfialio>Auerroinem illuminationis veram cau- fam non effe: imo nequefolem, nequelu- nam,neque aliud riufmodi corpus,fed com- muneahquod eaomnia compleftens, vtfi dicamus eorpuslucidum, quod an fignincet natuiam vnam fque i diftis corporibus par- ticipatam , an potiusvnum fitper quandam aualoeiamjnon eft prarfentiscontemplauo- nis; quod enim per lllud commune foluni priffit dcmonftrari, ac fciri illuminatio , ma- mfeftum eft: namquum caufam quatrimus huius, vcl iltiusilluminationis, eamfortafle dicerc poffumus effc ignem,vel folem?veI a- hud particulare corpus: fiquidem particuli- rium caufae funt particufares, quemadmodu & vniuetfalium vniuerfales,vt Anftotelcs ait fecundolibro Phyfivorum; fed illummatio- Ctaltxt.il. nis ampliffime fumts,fTcut earn m prsfenria fumimus, nemo talem particularetn caufam adduceretjquod quifqjfacile intelliget,fi fibi mtnuptoponat, fcienaaja c 6 c c m platiuaai 447 Iacobi Zabarcllas Patauini deilluminattone reripram; ineaenim eerte A Catut XV7 nvnJ Aj, _. * . 4>4& qusrerctur.quidfitillL.minatic.dqwnucni- ? ' - 9 " 0_,.,,,.. i u ' 1 - Alpharabii fentenna ha.com ma nrotn ifi>. -i,:.u; '-_= . . •• 1 - cartnt m Alpharabij fententia harcomnia protulifTe. Cseterum, vtad illos Auerroiflas redeamus, manitcftum eft,eorum fententiam , neq; ve- ram,neq; verbis Auerrois confonam elTe; ipfi enirn dicunt,proprium effe demonftrationis poti_-_m_f,,-tHat e terminis paribus;demon_ ftrationisauteptopter quid, vt fiat e no pa- ribus;Auerroesr___i)en & potifHmam dcmo- ftrarionem e non parib u.,c_ demonft.atian i. n-ulri-locis^pralertimveroincomiii-ntaria 5?.. primihhri Pai.eri.ium, &in ^ +0 cundi.&in Epitr>mejn capue De denionilr. tione. Idcircofihisduabu. -hfler-i- ijcjuj- ^ftinaas demor.ftiatfonis fpecies noncon ftitui oflendermius , fublata (ni f.llor . pen f tus erit hrc Aucrrois, & fc3atorum f/mta- tiadennmcro fpccierum demonflrationit Illudin primis eftin memoriam reuocaadfi," P roptcrquide P arib US conflare a fTeri, qu^D ^^^^^gSg* l^ 2 ™^™™ ™™% « & « vnam reducqnoniam vna " 'tetJm nonpanbusfieri poffe indiftincle.vaiia red_ ■dituthaicfecunda differentia; quandoquide P_t eamh_e dux demonft.anoi.esnon difiin guuntar firerd dicani, potiffimam demon. flrationemfempere paribus coftare,demon itrationem vcro propter quid tum ex pari- bus.tumexnonpaiibusjadhticfequiturdif- ferentiam hancaccidentariame_re,necpofIe qucmadmodnm enim rationale. SUtientix capax, &rifibile propria hom:u:s funt,qua. cumbruris nequeune communkaii ntcta. men hae omnea dicuntur difTcreiitix diftt__. guentes liominem a bru t:s: qu oniam vnaeft differenria, rationale, qux a beiins horoi- «em feparat, reliqu_e vero honiinemSbnu tisnon^feparant, fed differentiam feparan- Ainerr^ r nl .y.»* -Vn 7 . j V ■ ' ^ , l,s ,lo;l leparant, iec citrerentiam feparan-. dtuerfas rpectes coflituerej dabitur emm d e . E tem infequuntu, Ita differcnria ii!a baram n. - n-onftratio propterquid ete.minis paribu». dem_ n i. _,:„-„_, „,,_.* „. f ' • , ..»,,_, >„„ u ul . inanltratro propterquid eterminisparibus, qua_ hoc difctinunc a potifTima demonftra- tione non difctcpabit;non efligitut dtfFeren },„.„„,. , ttavniuerfalis, & perpetua: qma non totam Jm**tKm\ f P ea _ erna f o »rp*tiereparat,H 0 c quoq;ar. * gumeto vaiidifJimo exiis,qu_e proxime eon- tra Auerroem diximus 5 defumpto, poflumus aducrfus illos Aueiroiftas vti; demonftratio- ii em propter quid c terminis non reciorota- ».k.._ *-_n_— /t_ j, _ . - . r - ;k ,«' 'n «■ 7, .'"'r'" 1 '- u-nuium normcationem diltin^u.re aon f?: ,T*'^ , S , > ur -" nft F fttis h -buit, fed neceflarium eff! cognonit . rti^au art_3 orenf.ant- Ptfpftnc nnA./. r-_,, .,_ : _ & _. emonihationtim , quz n medio rumitur,,,',., „ cauraeflevideturaltenusdiffercnti^ exqu|-^ijl_i_>/. fitisacceptac, quum in quxfitis nullutnpof-/'»' «-w fit effe difcrimen , niG ab aliquo in medio, tf^"™> hoc eftin principiorum codui . nibu.,difni- m # i ^ ift " mine deriuetur. Significauit hoc Ariftote-"'™^ les, qui demonftracicnem propter quid.&^LXw demonftratJoncm quodperquifitoruai di- 1|, uerforum norificationem diftinguete non f — -_ ,_,.._,, v.UIJ efte£iu amphorerit.aut effeftus cauf_;G cau- raquidemfitamplioi;demonftrariopropter quid extrui non poteft, quoniam Aeaufaam- piioread effeftum co)Ii_;cndu progredinon licetjfi vero effcflus amp.ioi fi t.caufa illan on poteft dedarare propter quid eft: qmanon eftcaufa perfe.redcaiifaexacridentijVticnis , rerpeftti illuminationis Jat _ fumptar ; non da- tur igitur demonftratio propter quid tlifie tetminis panbus,& reciprocantibus confiiat. vtmpriDcipiorum conditionibus, fScratione mcdij lndemonftrationes difcrcparent, A- uerroes quoque in comment. ioo. prirnili- bn Pofler.inquit, demonftrationem fimpli- citerdiftan),& dcmoftrationem quod in na- tura ipfarum demonftrationum difcrepare, quod declaras labiun^n^hocefH prapter dmtr- ftmrtn nntnr* termim mtdv in ipfis'] Diffsren- tia veto in quatfi ris cft quidem differeniia ef- fentialis,& exnaturarei,quoniaro exfine de- moitftrarionu deiumicur, hXQ tamen akeram prioit» defpccieb.Demonftrat. Liber. 449 m diffcrentiam,nnaturamed,jcon- • ltl0 ncC ciTecft,ficequatani[iiriiumeit DtlOI , & proptcr noftram cognitione fit. quarea no- tioribus nobisprocederc debeti finrainui, eft prorfus inutilis : lgttur fi nilisnobiscft demonftracio proptcr quid , vt ceite vtiiil cfle dcbet.eius principia & natura , & nobis notiota coclufioneeffe oporrct . Aliasquo- que demonftrationis conditioncs confide- icrnus, quas Ariftotcles in quatto cap.tepri mi libri declarat , principia dcmoflrationis propterquid funt dcomni.funt ptr fc, iunt quattnu» ipfum.vt ipfe Auenoes affcr.t in comentario54.eius libri;ornnes"ig«ur con- ditiones habet.S: in nulla difcrcpat a potif- fima. Eigo diffeientiahisc.quamamedic* fumitAucrroes, cx natura demonftiationis nonaccipitur:proinde extraneacft, &ipu dcmonftrationi accidentartai reuera enita eadiffercntiain nobis tantumeft, non ini- pfadcmonftrationisnanira.quandoquidem nobis contmgit , vt caufam primum notam habeamus, & vt non priroam notam ex effe- ftu notiore inueniamus; idenimadipfam demonftrationis naturam minime pcrtinet; ha:c igitur differenria nb eft effentialis: pro- indcfpecics re diftinaasefficete no poteft. Ad hatc nituntur feflatores Aucrrois rcfpon ^ ^-f lt jfc dere.&fatis quidem apparente refponfio t\ . . 1 / . .1' . . .■ ■•. T*1ftrationisnaturaalienamefie oftenda rj u , hunc in modura aduerfus eam argu- me pt'emui; hscdifferentia Tumpta non tft tjt coadittonibus principiorum demonfha- lionis ab Anftotete adduais, ergo a natu- ra demoritttatioriis non dtriuatur, proin |u»u-u> - r 'r'— ■-'vr- r rmdura eft.Arirtorclem omnes condit.oncs D nc: tonantur cnim oftendete,han>. primi libri Pofteriorum in- teiprctatur , & vt Ariftotcles in capite dcci- mo eiuid? Iibri declarat : nam fieri demon flr jtior.cm ex immeiiatis ptincipijs, cV heri expiima, acpro.xima caufa maioiis extrc- mi, ibi ptocodetnab Ariftotele habentut. demonftrationem autem propter quid ex pioxirca caufa fieri certum cft, quumibi do Mat Atiftoteles, fcienttam propter quid cft* ficri per primam caufam:ptr caufam autern remotamnon fieri fcientiam ptopter quid, fed folum quod; habet igitut dcmonftraiio proptcr quid principia immediata . Habet cttann priora, 8c caufasconcluflonis, quurn in ea progrctlus fiat a caufaad cffcctum; ha kciJMjtisra Scngbis, cknatura; oatuia qm- tiam ab Ariftotele in conditionibus dcmon ftrationis comprchenfam fuiflc; interalias enim conditioncs dicunt Ariftotelem fta- tuiffe, principia eflc notiora conclufione, quam quidem conditionem inquiunt pri- marib.&proprie dcmonftratiom potilHmas competere.cuius principia funt primum no bisnota.&natura; fccundario autc. & curo defeftu demonftrationi propter quid.cuius principia nonfuntnobis priinumnota per feipla.fed inuenta cx cffcau notiorfieamau tem cofequentia inualidam cllc dicut • con- ditio hatc ex animo noftro (umttui; ergo n5 cx ipfa demonftrationis natura : fiquidcrr» dcroonftratio cft animi noftri ppu« , & ab er» eft inucnta vt pcr eam ipfe.fcientia reium po tiatur . quarc tion eft ab r urdiim , fi dcmon- ftratio aliquasab animo noftio conditiones accipiat, ncquepei hocftat.quin illae ipu F di.monftratiom cflentiales fint , & exinrma eius nat ura defumpt* Hicantur. Hoc ex Ari- ftotele colligitur, qui tum dcfinicni fcire, mm ex eadcfinitioncpoftca principiorum conditionesextrahens.aliquai- tct.git, qua: ex ammo tantim noftio , non cx ipfa ictu- muntur ; in illa cnim dcfinitione non lolum dixit icire efle caufam re i cogno cere pro- pter quam res iliac ft, &d %.tititud nf qno^ 45 1 Iacobi ZabareII_t Patauini animinoftriadifcit, fincqua tiullam habe A auura pnimw,, » 4.Z ' — w " «piavji., nncqua nuuam habe mus (c.entiam. poftea verb cx illa defin.tio. «e collcgit pnncipia efle notiora conciu i.one , qua. conditio non a re , fed ab animo Jioftro fumiturjex ipfa tamen demonfha- *'°n,inat U raaccipidicitur:q_oni_demon- «ratiojnftrumentum eft intelkauale &a- «im.noftriopusjhanc igitur conditionem mtegram pot.fl.ma_ demonftrationi com- peteredieuBtidemonftrationi surem pro- condu.ones demonftrationis alias in ipfa fe-pfa.an ex effca u ,3nal,q.alL ' " ' la PcT Anftotelesm,n.me,oi.de.a u o ? tl0n ^ monftrationis na tu lftni n0n peit ^' a » tionis variarenoo nor.4 „.„ _ Et ?°«ft,a- Omtirnm dt- ■mzn _i jiji - ■ »>» tenii tia tii , yt fiat ts b». lioribus nt- tm .. . . ".-iiviiis j,,„_ in jpi, ic,al,as in an.mo noftro poftulari , n0 n pro- ptereacocedimus.cxomni animinofh. af_ te-honcacmutat.one naturam demonftra t'on,sconrt.tu,,eiusque fpecies imamwl hoc en.m dato innumcra. demonfttationis Ipecicsonrentur , qnastamtn ncmodruer- las cfle fpee.cs dcmoftr.tic.s aflereret Sic etiam m ( omaesconditioncs, qu* ln rc con Itdcran poffunt, fpecies deraonfltaf.oni, va "areaptatfuatjquodeniinnatuj-a ionisab aqui natura diueifa fit.ob .d non fityt al.a iU demoftrat.onis naiura.qu* de igne, alia, qu* deaqua conflruatur. Sicut isritur mul- i* funt m rcbu. variet.ites, quarnatur. de- monftrar.onis non var.ant.,ta non cmnes a nim. noftr, mutationes apta. f um di(|fri - . _ demonftratiouufpeces conftitue.e Videa- mus , s.tur, quidnam Anftoteles ittcUjgat quando dtcit principiademoftrationis .on dufioncnotiota eiTe, cert e intdiigit notio- ranafura. funt enim caufe.onclufiom^fcd intelj.g.tetiam notioranobis: qui a omnis demenflrano.qua-cunq. illafit, inftrumen- tumn 0 H, umeft , (tll0sf( , 3ml|Sjinucmu & elabemum: proinde inutili. eft -a de- ~S.. u . >ta ''«.notioribusnobi.cx- E truatur.Efl tg.tut comrnuni. omn.um dt- monftrat,onumconditio,vt fiant cx not.o- nbu. nob.s, .dq ; fi dedemonftrationc pto- pt ei qu.d negarct AHerroes , ccrte e.m ciie demonftratjonem negiret.-anwnen diferi- ? Cn tft ,mtr ^monit.ationes.qubd al.« lunt exnouoribusnohis feruam.bus ordi- ncmnatu^.vtii;, omnes, q tlI a tlufli ad «ttedla p f ogredumtur; aiia: vcto cx notiori Dusnob.s ord.nceontratio natura: vtenti bus. vt ill* «, Ma b cffeais ad caufas proce . djmt idcoq, dicutut ex nStis nob.s tantum, 'Hf^eroexnotisnob.s.&natuia.Siverahcc tunt.no, ,deo, quomodo demoftrado pr _- £uatur, quum fcnfus aiitit condition.j to ««.* mteger.qucin vtraq; demonftratio- dem de hac difTeretia fact . i n e^fr. ^*' --^-mnesdefcduscondKjS^ derat , vnde fecundatia: demonft™ t ^ «oriuntur,nil de hocdefedn dJlT 0utt perimus, quod tame maxJatfacete deb^"  f.eonfitetur.Anftotden. velle i n ™ p.« d.ftrnguere demonftiationem CmfT «ter d.ciam adem on ft ratlonc dj platame.-qua.abAriflotelea^juntur.f.n; dcmonftration.s p top ter quid. vt fimilite, Auertoa fateturin comment. 9 7. ita* ,fl ritAue.ioes.At.ftctcleineocapitedcmon. flrationera propter quid C um p„ i aJWdt- monftta t .o„econfunde.c i ea» en.n. re.er» nunquam diS.nxtt, & noi , f, v[IHm 4e de . monftrat.one librum diligenter le^amus. nunquam mueniimu,, Ariftotelem aTiquod eafumd.fcnmenc0ni.der3ffe.Scd .nEpito- f-* me.ncap. De dcmbflrationeAuerroes hoc Jdem cl.iHiIm. confitcturidicitcn.ro dt- monftrattonem proptcr quid, quamvorai deraonftrationem caufs tantum, elTe fpe- ciem democftrationis fimpliciter dtflx,* cardem effe vtriufque «OHditiones.atq; ea.i- * dem proprtetate . quomodo igitur d cmon- , «rat.opi.ma dju.f.oedjuiditur in trfsfpe- eiis. fi dcmonftratio piopeer quid tantum elt fpec.es deraonftranonis potiffimi ? & qnomodoha.funt duatfpecics drmonftra- tionis re diftinflarj C exdcm penitus fiint fe- cundum Aucrroem vtriufque conditiones» poflumusjgiturhuncm modmn argumcii- Uri ; ^ubdptmcipia, qusefuntuotiora na- turav turi s on ' r - u defpeeieb.Demonflrat. Liber. 4*4. bit.fint nobis primum cognita, A tiffima fuit; & nullam in fcipfa mutatioHern ent a pcr aliud , hac vcl cft conditio a c neeeflaria potilfima; dcmon- efle« , * l ^." i ; o '„ c aifiertconditio,Aucrroes ^ ra " i dicit . quando ait demonftrationem pafTa fiet diuerfarum fpeeierum refpe&u di uerforum hominum; quod fiabfuidum eft, vt ccrteeftabfurdiiTimum, dubitandum mi nime eft, hanc differentiamenaturademori ftrationis fumptamndefle, fed accidens effe ipfi demonftrationi, & accidcnsquidem fe- parabile.quum vni, 5c cidcm medio contin- gat vt fit primo notumalicui , & alicui non 4 d oa ! u,JI " ens _ quod naturam demonfti a- primo notum refpccru ciufdem cffciftus i ia „ llirn 6 notctltiddiAuertocsipfe B ipfa igitur dcmonftrationc nullum difcri- tionis >;l " ' r.j j._r .:. n -ki A nonlbiumpropierqttid . Hoe autem ratio- t**W C - aTauo p.opteVquid '« u!m0 D : 5 d«n° ftlJ "° Semonftrau.uws, Sctu. ^'"T tumAuc.roi>teft.monio com- A „ao^ ls ■ ' _ oinnii dc.noftratio pro- P' 0DJ "Ttr3dK preitmuff.ma.n fc.ent.au», P CC[q Vcur aiu POt.or : proindc umnif «" J n °i\ u o P.OL ter quid pot cft ct iam vo Oi" 1 ' 1 . Aliojuoflucar c dub.oAr.ftotclc- Al.o qttoeju*ar l ,,flicjcialn>0 idcohinu.i potcltj 8 um V-it-o en>ora im habet nouScand. reroet fc curcaulaptoxiina v.m eandem non ha- bet : certc multbmagis habetj at qui omnu notaanteillam demcVmUationei bacigittii: non notincabiiur quod tlt : lmbnihil ptor- fus notificabiiur i id igi.ut non dchuiflet A- tiftoteles itafimplicitcrprotc.rc , fed cutn hacexceptionc:ha;c dcinonftiacio notificat quodcftfimodb ignotum (it:nam f. quis il lud nouerit.nihil iili declaranigitur demo- ftratio quoa non cft omnibus demonft.atio quod.lcd aliquibusnontft dcmonftracio. K«»cer:c mu tbmagi» haoeti atqui oui"» q.on.im *, H ...u, u -,.. f 1„ ptopter quidexcau(apioxi-D quumcismh.Uotificet : Attamcn Anftate deinon. |ra..o ptO f t 1 Y ?«.,,-. «rrntionevfusnoneft: quuvana.a ma conftati non potcft .g.tur no habcre vim i :z avandi rem etie .Neq; alicuius momen- itytR* t i t ft ca rc'ponilo , quam videtut id hoc at- jmm». fctfcAtieirocsinillo coir.mentario yt pn milibriPoftet.& in F.pitome in capiteDe dcivonfttit.one, dum d.cn demonft.atione ca.i Etantum non oftcndetc tffedum eiTe: quoniam id notum cft antc iplam dcmon- ftrationc.n. quafi d.cat, vim habet caufa jf- icstali exceptione vfus non cft: qu.a vana.3e arcientalittaaationt alieniirima eft: icgu- la: namqi tradende funt peipetuc.& res funt conliderandiefecundum ptopnas naturas: proindeciufmodi demonftrationcs dicun- tur dcmonfttationescjuod : quia iuapte na- tura declarant rem c(Te, non confi Jeraia ci, qui in diue.fis hominibus cft accidentall 6.4f£. varictate Hanc fuiiTe Anftot.mentem. aper- • . . .. .11;., r .- ■> -.ir l «• harc n mis ejata cfl, ncc al,a taridne " Jotelcaddcn^poreft.nifidiccndoi;?;; de_,onft I ar, OB ,.,v,m , &nat.,.am f,e_»an- " an, .« fl c.q U andoc, u ,dpereaBi oflendatur , — -» »vir,_ Iqi '^^c.evol.m^^fTqn.demillademcnit" EkT ' *™ mWe ^"^wS' «'«Mc«proprUeiu,i« llrao ft fdlt ™ 0 _3 C ° abcb I aniuJ ; Ar.flotelo in , 9 . rar 1( _| r ... in.t__Frt««,.:k-. _ — : , f ?" u curiJJe, quirem efie cocqu,d demonftrat.demonftrat efcatn Ji l^Tr ^T qUt & a - Uod fi « - & =cc,denu a omn,afuhdcmonftrati 0 nem ta * b . ,e,Bfi f ipfi-, quooue Auet- , ««ntvrgoomniaaullo cxcepto demoftran '°;* C""™tum. quov.ebatu, ouiej. * Jluicenna a„bii fupra diligeater confide- ratum. * Jr.lrfnit canon poteft appel- A nibus conflatus.qut ptocefom habeat t k« «iu»'.q«°5 " f uius propofitione» vel tiakm.nim.ruma mum ad effeflum, vt! ab t_,i dcmon"r_u-» . _ ( r ^ ^„„«fi-.,«^if effeflu ad caufam : quonia igimr omms de- ironftratio aliquid cfle oftcndit . hoc duo- bus modis lacit , fcilicet vel per caulam , vcl fine caufa , proinde per cft'c£tum ; fi per caufam, aut proximam, aut r.motam: pcr proxima quidem fit demonftratio proprer quid.quam dicimus potiffimam, ac priftan tirfimam dcmonftrattor.em efie : per cau- defpedeb.Demonftrat. Liber. 4vqiie cosnitione caufae , non polTumus e- im necefl-tatcm plcne cognolcerc, quura tota^endeat a caufa, quam ignoramtts.vt qtitvidct cclipfim lunae fieii.cV caufam i- D gnoiac, efie quide eclipfim Vidct, fed qubd cx Beeeflitate fiat , fx qubd non poffit non fieri , ct(i conie£tare modo aliquo poteft, excjuitite iam.cn fcirc non poteft, dum caa. fam cclipfis ignorat: qui \ erb c-eleftiu mo- tuum ignarus non cft.ismultis ctiam an- nis priufqu„m fiat eclipfis, cam ex neceffi- taretuncfuturam prsuidcre potcft perco- euitionecn caufx. B 1 Caput XX. inquo omnes jpecies demon- frttionu luxu Arijiotelis fenten- tiam collrguntur. SAtisigituroftenfumcft, non pofle fieii democftrationem propter quid , qux turo proprii natura: luz.tum dcmon- ftiantium habita rationc no notificet ctiam quod eft : proindc non dari dcmoBftratio- ntm propterquid re diftincta a licmonftta. tionc potilfima.tanquam aliam demonftra- Om**it- tinnisfpeciem.vt pluresarbitrantur. Fiima lum quod: fimiliter pcr effeftum fit dcmon ftratio folum quod:itaque dtia: fumma fpc- cics demonftrationis dgur habita rationc quifitorum, qux per eat notificantur ; vna quj rem elTc demonftrat fimul cum proptcf quiAaltera, qusEfoluraqiioddcclarat , aon propter quid: haec rurfus in duas diuiditur rationc mcdij diftinftas , fcd non ratior.e quaffitoi uro.quae per eas notificantur, akc- ra per caufam remotam dcmonftrat effe- flum.alterapcr cffcQum not.ficat caulam. Aiiadcmonftrationis fpecies prstter hasa- pudAriftotelem non datur. CAfut XXI. deduplkijignificdtionecau-- ftproxim&,& qubdnon emnu demonfira~ tio excaufa proximaftt demonftra- tioproptcr quid. QVoniam autem dictu a nobis eft, de- monftratione propter quid cx pro- xima tei cauia ficn , non cft ignoran- dumquoddam fumma annotationc dignu, licet hneminc haftcnus dcclaratum: non eft cnim pingui Minerua intelligendum.qu^na fit caufa proxima, Scquae rernota , quain re plurimi erraucriit , & demonftiationcquod a demonftrationc propter quid internofce- vc ncquiucrunt , cuius quidcm tei lgnoran- tiamultorumerrorumcaufafuit. Caufaigi Ctuptiid- .... ; . .rt n.ir r l*t* prastmx turproximadupliciteracc.p.poteft, aut c r nim firoplicitcr ^ximacffeflui dicitur,aut ^^li nonlimpliciter.fedgenere fuo.quod ienfili M( „. hoc exemplo clarius fiet:vadit aliquis in fo- rum, vtvideatamicum,'fi qtns igiturqua;- tat.cutinforumvadis: potcftillc rcfpondc re: quia fuin animatus, & ita caufamaffe- ict cffcaricem, remotam tamen : quia a- F mmacftcaufa remota illius ambulationis, quu alia: fint caufa: cffcftrices propinquio- rcseffeGui.vt fpintus vitales.qui mouentut gM» «ffigirutmanrt cadcmoifrxi^ ab ammaj & membra inftrumcntalia, quae nos smea tecimus.vt tationi , atq; Ariftoteji mouenturafpint.bus,vtpedes:ergoli iw- tffttft. J. tuann , s pcdcseftec,i irnmefrearicem illiu* ambulation:s prosima ipfi cffeftui , qusno ctui ali.i propir.qii!Ot,tatamtn a!ia ratto- »V*r*»/i maxune eonrcnranea.qiiam nunc clanorena di rfi•_, '_ ne/iirt. Iacobi Zabarellae Parauini * T ru ^5 rt, P* >x,a »i imlibrl Poftciioium.n.undoloo,,!"' 0 ?''- ftote!«dcdcm 01 fl : ., t !, ni: i,a u l r U ' Ari - liitotocnimillocapitecauUm rern r „ catcaufam.&dcmonft.nt.oncnnilam "teffepetcaufam,r=rr,cn dici: , tI ra dcmonrtrari proptcr quid.ic r.tioner-^.H rcnsfubiungit [ i £ ,,-, lTCU _ : " ' 1 «c« fampri.SL-am nmmr.niciar, c.-,, :! ., m - - : i - C ^ 1 2tl| qiuvfhoni p.opterquid cft : hscc cnimno n elt nid illa,qu.Tnon fowm. in g.-nere fuo, icd fimplicitei qu.#qi.eprc,xim.t7t;relinu;_. enim omncs dicuntui remot-: , & effcau arw ;,orcs fuat. ncc ptrcat dfmonrtiauir nili quod, eti.rr.fi in fuu gtrse.e proxinsa; /irt: , cdvsn.mque & illius ambulationis, &a.iari,-iu p!u, imarum caufi funt , & pedi- e ft:ba.cenimcaea« !a |]i n ' i ic,u S i ; m cVaequaliscfreaui.qudi t fl „*!,"*■ ««.«« , at noneft,: .»,, Tandem . nn J? re debemus illa fcqucr.tia \ e, bn r «... • . _ ^r-i !»■' I ,r f p'tf ? «-»rer,r9] q ua: declarar.t qu,m £ U fi[ intelligat,r,oncn:m omnis cnufa tlh-,,.- illa, pioptcrquaroies.ft.hoe cft q ua . ff,.\ quod.ncmpc fiillj ca.Cr lit folum „, | uo - 1*««* nereproxima.non fimpliciter prox : ,naica'»!2"' faautem h*c proxima iimpliotcr. q U3n , „. ' nmsrcivnam etle diiimus , alicrous' rci tft caufa finali^alicuiusaurcrnifficuns.vtl». tiquaalia, quemadmodiim docu Ariflote. lcsinfccundoluSro Poftcr. in capit. dctau. bii.jiiL.nis , qua-aluscaulas, tcmotiores ad effccTum lllumcr ntrax t. Manifclium ffti- gnur.quod lucr ,cs ahqua poflit habcrc quar..orgcncracaul..iun,, & inlingulo gc- nerccauJamffinpiox.niam , piomdc q ua . tuorpioxim.i.svn.itamenip!arLm tantum modoetKimplicitci proxima , trcs aurcm reliqua nocmiiphVit. ricdl,; Pc„er.7uoD ^™»™*" ^c, ,n capit. dccaa. prox.mx ii.ni: idcopereain folamdcmon- itratui prot.ici qi.id rft; at fi per casomnes poirctcUmonftr.iri proptcr qiiid.ft.qiiere- turvmus rei quaiuor eiTe poffc potill:"mas demonllrationcs.qiiod nulla ,r,tionc flcri pot t lli idco reftc dixitAucir.jncomir.cn tario quadragcllmoqnatlo, primi.ijbi i Po- fterjorunv, vniusrci vnam elfc demonftra- tioncm ,_5c vnam definitioncm : quia vnius rcivnaeftproximacaufardo uitYoc -c, E Zu^T* P °i dcmo ^' at ^ toA.iftot/prcpe fincm fecundi l,En Po^. ^i^^^"'^?^. tcArjftot.prcpe fincm fecundilibn Pofte rior.v bkAuerroes in commentar. t traflanu. musinlibio nollioCe mcdio demonftra* tionis inunciatiscft im c! Ic.xiiie, vnam eitr vnius reiproximam . c\- a-quaram c2ii'"am, qui facistaccre polTTt quatfticnt pioptcr quid ell, dumfinis,ir.terdumaliacaufa, cc detTon- ftiatioextali catifa dicirur demonft.atiOjp- ptcr quid , qua: cft potiffinia dcmonitiatio, gularjnumero, M^TT^WtSZ F j"L P j? hWultc ,cit(ril3ttm • "« rc l ui iufmodi canft, n. n pIures : dcindc "Ti tl ^fe?^."" '"^ 10 P'^^' 1 rufmodi caufa, non plures : dcindc v,i a „j. eu 1 c, qu um di c at iii «J T /_, : aj t i c u I » j tn i m emphaii.1 quandam habcr,.& ftgnificat v- nim ccitampirecipuamcaufam.nonrmnf) cjusrccaufas: eundem loquendi modum. in pnaio capite iccundi l;bri Puftci io,um auaiinotauimus, quod fi^nificat Anftotcl. Txia-eiTcicJ cautain, quaton-.mb. fiaiul qux- cftquod aliquis dccipiatur credens plutfi. tffie vniusrci proximas cacfas in d.uciiii ne neribus, pcr qi.arum vn.im ca ic5 pimffia.- dcmonfl.ttur, peralias vctb piotMfr quid' Untiim; hicenim cfl ma.vimus , C apcitnu*. mus error.qui&Ariftotclis, &• Aucnoisdo ctrina- rcpugnat. Per hax, qua: haaenus di- tta funt, fans dccla,atam,ac derconftratan., etle puto huiufce rei veritatcm , ncc cqui- rbs, Sc qui inalicuiusvcrba non iurai.f rinr,. neque5-,«i-_^ ? ?.A.T7« ) conft.tnciini fcdve utati ac rationi obtemperate parari-iint , in noftram fenuntiamventuioi, fi benc ea om flia ronfidcaucrinr, qux nostum l>ic. lum nilibro Dcmedio demor ft.at on;» hacde te fcripfmus.Rcliquum ift.t3d tortiaiio- tuna argumeutotu tolut,omm actcdamus.. defpccieb. Demonflrat. Liber. r „ ll ..>_nUomnia, qu* p.oAucrroe 466 SerlaufocileiQluentui^au- «»»* q . ' -ft - n tecedens:qo.a ncque da- A plex.sducatnos in cognitionem fimpl.v..* qtundoquidcm m accident.bus hc, & ili* in «undem feruumcadunr, .dem emmeiiue accidentcquxrc.e an f.t,& qu*icre an ibuc: ita idem cft quercre propter qo.d lit.cV quf- rcrequ,dfi.:dcord,neigiturqua:ft.on»i« eomplexa.um At.ftotcl. tria diert , primum eft.quift.oquodprxcedit quandoqs tem- porequxft.onem p.oprer quid , al.quanqtl «qu^i^orum,,^.-";-- da . \^ ^ noamm qilo deft poftca q^r,- -«gand^ tft ^ d , r . rmlln e in B mus pioptc. qu.d e£t Secundum cft.goari- grd,rc.nncn ^ , neqttC fic doqs nonakcrum priu, . aken.m portcnus tft.non nolTumuscogr-iofccre prepterquiu eft.dum ig.oramus quod cft. ldem dic.t de fi.Tiplicibuiquaftionibusiquandoqueete. n,mcognofc.mus rem etfc, de.ndequxri- musquicr(it:quandoq;vtrumqi fimul intio. tclc,t:fed nunquam cognolc.mus qu.d lut aum . »no«mui an fit. Vt tria hxc d,_ta de- clarct Ar 1 ftoteles,.ncipit enarrare .d , quod inpr.mo l.bro docuctat in context.i7& pau lbantc a nobisdeclararo, d.cken.mpone duob.mod.s «ogoofci qi*.« f.t.altciomo- do P er ai.quid .pfius re. , nimirum per e.us cautam . attero modo pcr accidens, hoc clt ablq: cognioone caufx-.t.nde doccl.quod «adcmonftrationc, qux peraccidens tacit nosco«nofcerc rcm cilc,noo declaiatur^p- ptcr qu.d.fcd folum quod , qua cOgnmone P 0tC «neipfius cmod. Ad locum Ar.fto ^M^^Zx u pr.m.lib.iPoftcr.oTU td ^ ' aduerfarioslcKum illum no.mcl- * C,BUB ,?lumcn.m fi .ntcH.gerent^ t Lat,- ^«aomnes i B t«ll«c«u«,cV.vt Aucr- ff aucm tuci volunc , eum .nterprc. f ° eS 'S ce.tc co a rgumcnto non vtercntvir. tst u a .ir_tc'cs , poffc duobus modis " dTcsal.quafif^no modo cu ^ nr E»« . alteio modo f.nc cogm- : ,T C °?- * l -,m co _nofc,tur quod cn ;,vii». . j - J . v  H*c ^ eft eo m loco fcmentia At.ftotel.s, qua: non Auerroi.fed nobisfauet.fi bene intcll.ga- ? „^ Isl ,,i»/ tur, idqinuncbreuittr demonftrabimus ia- wlM)lt . a,s prius quibufdjm fundamentis:primum eft, qubd nunqua duabus fimul quiftiomo. vtimur,(«d fcmr vna:aut enim quirirnusan ? U xno7^d;er^ fit.autqoxrimas^ quidcft vulten-moftendcrc.eam tamum F .pptcr qu.d fit.miqua hmulqucrimu S ^ VSSSS^ cjux no,ificat quod eft. ... ..rv .Werenns.n' que.quattdo autcm cognolc.mus quuu 'nim^iA quwimus proptc.qti.d cft. Exquo hoca- lu,d defumimus, nunquam q.n.i proptcr qu:deft,nifi quandocBgnoiciturquoei ett, dum en.m ignoramur vtmmque , non licet quattcre propterqu.d eft:quia hic qualto ex necciTuatefupponkcognitum quod lit,. p J "oZ flu-d cognofcmos fine cogn.t.onc ^Tft Vcnimmodus non d.tur : & in ^cemslocnn.cprctar.oneomnescxpo^ confentinn..ctia« Aoetroe» : .deonos- «tolocomaflMm fenrencii noflrx cohr- rK.t.cnem collig^u« demonftratianeoftcnt:! quod eft, fed ^ el cu tauix cogninone , vcl f.ne cogn t.onc cau- jimtm. fx. Ad akcrum locum in conrext. :9- «ecun- dilibri Pofteriorum v. CrW , ae fol.dam Klponfionemjfferamus, declawnda cB A- nitatclis fcntent.a in .isverbrs tum vt rei , _c Tita.eftdocere quaenam fit ca demonftratio. qux non fo'.um declarat quod cft, fcdetiam r ■ , n , . i..- -.m rantum flcmonitiationem, qu* fimul cum piopter quideft , duceienosin cognitionc.n qui d cft.cam vcrb; quxdecla- »at folu.v: quod eft, nullo modo nos ducere a j cognolcendum qu.d efl: hoc igitur vt o. ft.pdat.confidcrat eo inlocoord.nc . qi.erB' mquxrcn.lofcruamus tum >n fimplic.bus qiutflionibus.tumincomplcxis, vtacom- Iacobi Zabarelk Patauini ««uc nimno ir . , u^O 0 A quod ttcrra ,n tT r " c nc S 3 tururo, Geo «otifitatur qX„m!i' V r ° pt ,r quid ordinc» qujftionum d f darans d J £££ J:j| ""liuqii e ante«mde« A ncm q«reba« ur , a>,ud pc t „ '« Onft '"io. taa .««"^itur.non ert p£ au °» £ d^Miiti.Jo q «i proutarfr.T ' SllU(J efli Ptttfl p i3 quid , qtui »«» txsrt . ... 1 acciaransdcit 'dumcit. quod .-j . «nis , qujr diximus. co lia.r... . g u Sruntu v;^';;:r t] ne e r Dar «'-A;^ ''P^f.aamdcmonftri-^^^uTi «nt ur; nam (vtd.ccbamus.) dZTa°'^ '~ nern omncm «urantum JJ},' n °"«r».ow B P ot e ft,n Ur)C;ailQ1 d-^^^^gft demonftrarionf duofimu, innot, r % . * ' ^-tcd^tAr^torcJcsrtanrS-''^^: t-onem, quam mcmorauimu 4 T° r n * r » mota.quaerebarurfolum pt ' * "^** ^ 1 "" 0 " «Wp« ea,n autcm „ 0 ff'«- ftcnd itU r,fed folum quodnon e f " 0 - ium «bis cflcarbitror. quXe£ .t^ ibidicunturabAnfloteJi f.„r 'I" 1 offici 3Q£:lnauit I T ' " tcntI * "Oftra* c« A „.r, K r lcr ^ uld -«quod 1 nonIi. n '— 'r^rPwnommLs ^iodeft 'Vbf^l «tq Uftercnifiquod vt H i. nond.ctdemonftration.m j ari pe '°,jJ fi«, t amenpo« t ft,„ q ^ retcS3n ^ Dd f us D folum propter quid notificct, 'quS in Usm caufamr e ,, pertluam ;^ nc . ,da - 9"'««» tuac folum propte, „„, V rA ftdla demoftrano J,fL ,.' ± d „„, ; n :r/ wls "'" q^retci an fit, incida- »S * «odT* PCIi,Uair ' fimoJ oftcnd^ " * «r??o d,t, Pr ° pt " nu,d « -» 'I- q US nau7m i J> ^onunc.auit Ariftotelcs: Si*»*,*. inuenimus u ' tamcn v """»4- ^rnuJ »„,Li» t Ari «" r eics ,r, lp f 0 ei „ s libr, i nitk)dlx ;? W ";^-* qu * xun L ur ' "umero zqU alia efTei J qu^cantur^b.naraq, dc mod lsqu ^ rC n f ' & fc,cnd! g«c«l,'t« accepc,. loq«ba q U *fita,, t p rl ma p ri nc lp iaora q b ™ c ^ ta= contra vcrb mulra qtf^antu r . J n $ ^' quam fcicntur.vt ftdlarum, & ar cnatl^n , ™^S; tuMcft.«ao hi» appeliaticnem fiimcredc- ^SST bct, n t quxft:opro- d.v^ndamefleproptcr qu.dtan- !&.» ratione quaft.on.i prjcedcnusi "™ „, m dato, fcquerctur quod ea demon- n h etetur nifi dcnio.uiratio qund: fi- Sl« ^ntccamnoqu.r.turn.Rquod.re. Stutetiamquouai.quademonft.atioa Ecmota vocandaeflct Jcmoflrauo^- pctrqu.d. licetdeclatetfolun. quorJ.naai Stcle.incstexta^prim.l.bnPofte. V.o.um.tace.us demonltraron.s excmplu C SeWquam p.»««i« quxft.o^ pter cjuid. .5 ] cflccig.tur demonfttatio j. «eramd tacione qusftionis prxccdent», LcJeftmanileftelalfam. Patec.g.tur lo- wm.ilumAriflo.elts.n feeundo Pofte.io- tum Analytico.um iib.o ab Auc. roift.s non jotclii tli . & e.s caufam crrons tuilTe , quod Ar.rt^el. m ilU- tr.busd.fl.tconfi.ieUt cal ou.cltioncser.amvt demonrtrat.oncm prf- X «ieniei.Lonfoluvtpe.dcmonflfationcm notiricjtab : ca.umtniir.vt praceda.t.um dirfaentianunumdifcrimen facit in quat- utii.qiixfunt deinonftiationis fints , neqnc diucrUsdemonftrationisfpceiesconftituit: fod qnando Anftottles ftat.min fequcnti- busv\.rbisqux!tt2 illa non arjspl.nsvt prac- ctdentra, fed folumvt per deiiioftiationem Bm.ficatacontiderat.dtiastantum dcmon- ftrationu fpecie» ponit ralionc quatfitotum 1 nntificatotu d.rtinflas : dicit cnim di.obus jnodiseognofci rcm «fie.aut emm pcr acci- deos.autper caulam, duas d.monftrationi» fpecies figniticans. quum cnnn omnis de- monftrano aliquid efle oftendat.alia idta- cit pcrcaufam.aliari.ictiaditione caulx: il- lcigitur locus adt.crfatur Aucrioi , noftix aul fcntentix mirificc ruffragjiur . Addc a- iiudquo^iargurr.entum, quod indcaduer- fus Aue;roem colligimus , certe etficacitli- ! wjrn.nan Arittotcl. ibi docct , quedy cam» dcmonrtrariorem.qua: rem ctTc oftcndit n6 per luam caufam, non cos-nolcitur qu.d eft, fcd per eam tantummodo, qua: icm eflede- montlrat pet fuam ciufani : argumt ntemu» kaquehunc inmodttm: fola demonftratio cftcn.kns rem eiic per caufam luam cft .1- k> cju* dcclaiat quid cft, quofitvt oroni» lacomanifeftc Ariftotcl. atqui demonfti.v tio, qtiam vocant propteiqu.d tantiim , iei» caufxtantum.decbrat quid ift.vt Aucit. fatctur in ;9. &40. Commentaii.»illius ft> cundi libn. hxc igitur declarat tem elTe pe» tauTam fuam.declarat igitur rtmcffe, quod Auctioiftx ncgant. CaputXXUI, tnqUo*rtdtxoT\tni obie^to foluitur,qu.»•. 471. lutenim fenfi,, aut ratione; fenfu quidem a cogaofct al.quis Imum obfcurar,; aft.olo gus autennncubtculomancn., „ lamfi n0jl .ntueatur.fc.ttamen fi erj tun. eclipfim lu ni : «|u» f«j5 t««m tunc elie intcr nofira m ecljpfim cffe . & certa cft «riufq ue cognkio p=r fe fumpta, fed rcdditur ccrnlfima! £! tcrurn tcftimoruumcum altcro coniunga- tur: .ijenamque teftatur fe eclm.im v J'if fc.h,.cvcrocaura m adducit.curn cr e:ra;, U m B fucr, «J'P'^ficr,aI. q uas. 5:tU rd„ c .p| 1 . nascfledocet.biAtiftotCcs.quaeiufaLd, funt, vtalttra nullam habeascaufarum no- t.tiam, lcd fenlu rem aliq„am ita fc habcrc cognof^alrera ,-erb fola rationc,*rn,J- ianofcatfinevllotcftimonio fcnfus: quod qmdcmm folis mathcmaticis cuenire po- tclUraaarit enim rc . mente abh,nc.. S a fcn lilimater.a.quofit.vtcas fola ratione co- gnofcant linevllo fcnfusauxilio: fubcis au qu»eafdcmrc*fcn(ili matcric. iuncrai co- . gnolcunt.promde carum ,erum. quaru i|f- f ?««or« di.ciplinac r cic „ tiam J ertau)a fione.&taho.omninoefienrbi ,11 edt> ^ r-^^p.e.f 1 t ;& an 1 lluml ;i U l Te "« "PO^us.lllud.npr.mucertum «L* .ndubitatum eilc dcbct . demonftrTtio ,ttC caul* ddtmaa reipf, a demonftr&^" 1 Pt««rd,aahocefti„condrtio a *bSSj; c: p ,or ll m.fiue,ne^a tl t,t.not,ficS°- ^ qu*quxr l ,nt U r,d,,c.ep 1 nti-ft Jtu i n ft-,Q»ate„ullaaliad,Lenta re KSS qo»«n«„obi i de 1 «6ft,an„b.ac cc??*^ ^en.mnotacftnob.scx.fter.tJcftg? .dco nonqu«rimu_ n.fi pr0 p- tI nil ^ ^ ^-ca. gnota: , de P U3 P,^' ftnmcnhpe.ndcmonftlarion.bu^oS g e ; f «[»oncgucpo t eft ) , 1 ,,. I e, pci , c n £ n.lefta fi t . & hanc folam d.ftc.en^ , i^ ficavocal,s.qu__nonfciemiaeft,fed a[ . fea- D Au " ro «, ,^fi u . | cn[cn[ ,,,„ j t.tcoionant.am.llam.&nulJ.mcruVr " norjfolTumu. Id - in "*« - tamen corlfniucr neaa. ™»Valcn.d,_Fcrcm,am jq „ ! „ demo3£ ^•«««««.^acc.dcn.fit.d.uc.faJS: n.oftra„on, s lpcc,c,Fo 1 ;i.cr.ft. t , cle 5- i' pccie, nomen .m P ,op,ic.& arn . ]c fumj . »".v«qu*l,betd,« 1 fT 1 ,„i. n ,cmbrarpS rod.u.l* lato vocabuio nom.nemu i. pofTe non ,n fic.amu r . Attamcn dcmonf) ta _ t-o pr,ma d.u, fionc non re,>e ,n tr es fpctie. diujdctur. nrpe.n mn P lic.tcrd,cii&canL quxvotaturcaufxtantum. & dcmofttat,^ "««quod.quandoquidem non codcmdi- '"'«"neJemonftrat.oquod abalijfdifcre. P*Muo 3 |« imer lc: ,l !a n , m e(reatM d._rere„tia.& cx n.n t ura rc, lu,„ H a ab cisdi. ft.nguitur.,||arum autcm mtcr fe accdcr.ta- numeftH.fcr.meniP.opccamd.us cft.fi dcmoft t at i oncpr..nad,u,f7onc,ndua i fpe- CICSD_lrrnm„p ,>f_.,; t a_-L _ pcnndTeS ^^'^-'"^ ««V prieSS eitachdiccrcmus.trescirefpccicsviucntis: ifrpem.ammal, & homincm, quumhomo feban.u_al.vt .peciesfub gcacr. «ncu*». t ur fign.fi.at crgo Auerroes ic nomen fpe- cici iatc fiuj_pOfifi quaio dixit trc „ ' r"" i.t-ercntiaeiienttalisierffodifferentia nui c H S i ■ t.ofteafuhim.* de wm** jiratit ■ mttprifrit- fm. . Tr -i nutic IICCCIIC elt:quare hoc ctiam figno manifeftiflimcap paret, Auerroem negarevilum elTeeatu dc- monfti ationum clTcntiale diicnme . Sed cur proprictatem ducit in fingulari numero > & quinam eft hxc proprictas l pricipua de- naonftrationis f ropri „aj , ejmm jbi fTgn ifi. fc, atquc incavnadimiiTis fabuhs quieuif- fc. Qi^oniamigitureirarchumanum tft.et- lataverbtorrigere ingcnuum . ac pbilofo- phnum , egrcgic hac ratione dcfendi Auer- roem credimus, quum fatis cffe vidcarut , tl faceamuripfum liuiufee rci veritatcaliquau do cognouiiTc. Quad fi hoc defenfionii ge- nuj defpcckb.Demonftrat. Liber. 47* 4-77 . . ^.nfi.vcoBitent, A turanoola»efaaatui,ncq;imminu,tur,que; BUi al>j '""'o.opimo Auerrois maximc * e " °Sultates,fi pofluni,dnToluar,t. . nT dereci^harumdemon- Oratienmtuppeaatiate. ILlud den.que m Jm dcmonftrationifeus Sadueaeniu.neft.qundad.p.aium leUat.onempcrt.net.nos quidem con Sm eam.quam d.xunus diftcrcnt.a: con- iuiiiuviiia»»i""»"- , i y » fempcr vim fuam retinct dcroonftrandi v trumque : fed ncquc in-r.obis: quia aliquarn ici dcmonltrandae paitcm pricognoicere abundantia potiusctTevideiur.quam dele- ftus : & nos certiiEmam lpfius effectu» co- gnitionemcomparamus , dum fenfum cum Norig.tui omniuro demonftrationu declaratium proptcrquid efta:qualcmtiTc perfeaionem, Sccxcellen- -««ITeftSamai B tiamarb.cramur,pro.ndcornncspr,mi gra- fmt, tiiig j e j^#~ SSouates vtiumqu* fimul dcroonftrc ^ . -"ai ilUm nommationis d.fferent.a non i rr«e auailiamvocantderoonftrar.o. £opVe^u,d,hanc,e,b^i(E a »« : Scnim illa & vocanda propter qu.d, Sioiumproptcrqu.ddcmonftret,om. q „ n!D3 ,Mi, fiquidemomm demonftra- l«o&ur atiqu.d effc; qubd fi folam m«edentem quxft.oneffl fpccWo .llam Lcemus demonftiatione propter quid tan- um, qu.a ante illamquzrnui folum , pro- mcr qu.d. hoe pcm.tt, poteft : fed quod al- ictavoceturpotiffima.vt tai. appellauonc ^«V». a b illa fepatetut , ..ulto paclo conctd.rous, jZ» i" u nefas enini clTe puiamus, demonftrMionem i«r^" ¥ llamdeclarantem proptcrquid eiincgaro f-*""*; eflepotiirimam.ScprjeftantiHimamdemon- f ftaionem.nam fi dcmonftrauo, quam vo- cant propter quid tancuro, non cft pontU- D rna,cxpnmi gradus , aliquem ccricdcicctu, aliqued vitmm in ca notare oportet , quo hac ,iopclUiOQC,& hocnomine indigna el- fe ccrifeatur: sullumtamen notare poll*- mus , Cuc ipfam dcmonftrationis naturam, liueanimumnoftrum Ipeaemus; iph qui- dem natura: dcmonftrationis nulla condi- tio.nuliapiopiiecasdeeft.vt Auerr.ipfum faiTum cffc oftendimus , qui etiam in com- Hicntaiijsiins 39.40. fecundilibri Pofterio E tum aflerit.vtramq; demonftrationcm fimi- liter tradere nob.s perfcctam rei quefit^ dc- finitionem.hsecautem apud Auerioem cft fumma demonftrationis petfcci.o, qua rna iotno darur.&vttimus demonftiantiu finis, quem adcpti quielcunt, nulla igitur demon flratio dec.arans propter quid cft, dcbct fe- «undi gradus dcmonftratio vocari > fed po tilfiraa feroper appellandaeft Si verb habita animi noftn tatione demonftratio.quamvo I cant pioptcr quid.nontft potiftima , Hicant^ qu-elo quid ci dciit; an quod ante demoftra tionem eft nobis notum effecium eilc? cettc quifnam dcfcflus hic fit.no v.dco:in dcmon fttauont quidcm nuilum ob id defeftu fta- tui mauifcftum eft : quia ctiamfi nos vel al- tcmmquatiitumvel vttumqi prsecognofca- ■nu^pet hoctamen 'pi* demOii&raiiocis appellandas ciTe : quapropter hanc appella- t.onis dirierentiam omnino reijcmus , & eam potius,qua vfus eft Aucrroes , accpien- ApptlUii* dam eiTeiud.camusiAuerroes en.malttram A«tmH limplicitct d.claro, altetam caufa tantum demoufltationem vocate folitus eft ; atta men fano roodo harc intelligenda lunt. nam fiidcoputct.llam fimplicterdici demon- ftrationem , qubd primaria fit, & propterea demonftrationis nomen fine vlla adieftio- nc prolatum eam folam fignificet , non alt e- ram,qua: dicitur caula; tantum , falfameffe « cius fententiam arbitramui :quiaita fumen- do fimpliciter , omnis demoftratio ptopter quid dcclarans cft fimplicirer dida demoo- fttatio , & nulla demoniiratio propter quid potcftfccundi gradu» demonftiat.o appel- )an : quod fi dictio itla.fimplicitet.de qua- ftionibuspticedeniibusintelligatur, illud appellationis difcr.me admitti poteft , quan doquidem aliqua datur demoftratio.in qua a- /./«.#. S'«'mus,pofrumus forrafTe Auciroem defcn B dictamnominatefoUn , fim P''dt_ t f ' ■ q«i « Epitomc i„ cap.te dc dcmon- camuT, ole h _ ° u m d^' " a" 0 Verb °  gmficctut. & t || 3s cmnes adm%, m ^ C £ busillam tantummodo.quam haben.l c.demalem, & ex nobis fumptamd ff tiam radieare v «limus, hanc e„im d,& t,am non ncgamus, licetnequ* ab AuiCT .C.ncque a Grat.i. ime.pretibus ,a. q uam fuerit conlide- taca. K r s. IAQ ZABARELLAE P ATAVINI, LTBER DE %ECRESSK Caput J. qHidftfK£grejfus,& quid Ctrculus, Oniiderass Atifto- tclesinprimo libroPoftcti- orum Analyricotu cireula- rem demonftrationem, qua prifci quidam Philofophi o- mniafcin poiTeaifeuerabat, eam omnmo rcfutamt , & inutilem effe cffi- cacicer oftericiit: ftt autem circulans dcmon «ratio, quando demonftrata ex propofitio nibus codufione.e* ea viciffim eidem pro- pufitioncsdemonftrantur.fttqiecondufio- »e ptopofitto , St c propofitione cooclufio, quemadmodumlongaorationcin iecundo libro Priorum Anaiyticorii declaratur . Ve- mmiriillaconfutanoncita iocutus cftAri- floteles.vt nonomnemciicularcmoftenfio- Bem reieciiTevideatur.fedalrquamadroifif- fe.quam complure» intcrprctes rccipiftes, «: a fircuIS iUo (ciungere volentes tenref- fum 3 f pe llaiu m. AJij tauicn f 0 g U , B 0C n D modocireulum, fedregrefltim quooncab Ariftoteleconfutatumcileexiftimarur.t.ta- tionibus ita apparentibus nixi , « ic j mco j "-dicio ptr fc manifefts tencbras oaiidennt.eamquc difricultatis , ac dubic*. tionis plenam reddidennt. Ego igitur veri. tatis amorc dudus , quam abique vlla offii- fcationeomnibus confpicuam efle veilem. dc hac rcaliqua dicere , Sc tum rationc.tum Anftotcljstcftimomo regrelTum ncgandum E noneffeoftendtic conftiiui: quod equidero pauas verbis me pisftiturum fpero , quan- doquidem non muJtorum arsumcntoium eongene, fed Ibla rei , dc qua ioquimur.ia- tima fcrutatione,& excmpJorii naturaliutn - diligenti dcclaratione veritatem apcrtifTi mamfuturam cifeminime dubito. Anteo- Cimh tnnia intelligendum cft, quid per circulum, i"^' quid pcr regreftum intelligamus : eircului qmdem.vtcxAnftotcIccolligimus.eftCcit F A. demqnftremus B. dcindc reucrtcnte» cm B. demonfticmus A. Sc vtraque fit potiflima dempj.itr.tjci, quac per caniam proximam dcdaici deRegreffu, Liber. 4*2 -r-rauid erTcausfir:huncpof- A dum.quod fi tffeaus eft notiornobis,qua-n jed-Kt p»pK H jQ memorato i ot o c.ufe, & pr n P r.jm inuen.mus cauiam, non jjbileui nonc" 1 - XJ r . .«..„,. iHj fib jlemnonc f 4qU cretur ide ie ? ' % noftenus, notius, & ignotitts fccun- 5?rn«Lam requcretur etiam.nil al.ud P er ££_un dcmonftrari.quum ukm ex fcipfo, Cl ' w Tnaraq ad vltimuni demonftraremus l&"A q eft,h«aut6(bntabrurdan,a- A.e' lc TT -/T.., pf> inrrr eau fam. & ef- poffumus pofteaa ciufa reg^ediad cff.au. nam f ptcr quod ahquid 'ale cft, illud eft ma 5is tajeat pioptei effeaC fit nobis nota cau- fa, ergi-fcmpcr m3gisac firmius cognofce- mus tffeaum,quamcatifam:re2rei!iigituti \ catifaad cffeaQ nuquam liccbit,ntfi iminus noto ad magis notum progreflus fut.qus eft vaiia.&.nutiiisdemoiiitiatio.Secundua.gu. Secun^m^ V. •r- * e t V^orelTus vero tft inter caufam 1 & ef- ""$_*" nfndoiec.procantui.&cffcauscft B mentum eft, dato regrcffumh.l ahud p«*. ff «._«-_- fe aum, e k ufa . quuill cwmftm. pfum oftenditur, qi.amideperfeipfum, qui no biJ „„ Kij! r.rnprediendum fit. eft proeeflas inunl.s, pnore namq; proceflu «inotionbusnobis progrediendam fir, * - l* effeau noto caufam ignotam demo _ rttt _ e . deinde caufacognita abeaadcffe- F |^drmoXnd2VVg?edim r^t-rquideft. Hoeigicut mter c.rcuk. : & Lprrffuin intereft, quod in circulo vterque nrLeffa? eft Jemonltratlo propterquid, cj. ST«cogitabiIfttat,dlim & caufam elTr, &p opter quid fit effVaus, quare alteto illo ptoccilu opus non cft. Captit Ui. wquorrgrcjfumdari osle,id;tur. COnthakiam rententiam ex Ati- chrj Jn$* ftotele multis in locisrumin us. nsm u utn ttpm»- capite tertio pnmi lib. Poflcrioium arju mcncans contra eos , qui citculum pdnp. bant,rcgreffumc-xcipere vidttur dicKcntm inconuenicns tff ,quod idem (it codcm no- tius,&ignotitiS:pc.fteafLjbiiingi' id non effe inconucnies,fi diuerfis mcdis accipiatur no- tius,&ignotius , vtalteta qutdcni dcmoftra- 483 lacobi Zabarella: Patauini tio fit fimpfiriter demonftratio, alteraverii A ipfiuscauraisnoretur tunei»^ non fimpl.cuer.fec ! demonftrat.o quod^qua- efux d.m^ftSnon^ndSn^"^ K. fii a i M >tionb U niob, S . eoB «*r,r Dn ,„„f dert,5ftranc.neege t ,quS:^ r ^ u '^m fcfiuirerddcmonft.jtione, ,„ "^"f';? 6, ac per ruaracaufiin, c. J(J norcat U rKl ttln - manotioribus nobis,conceditergo regref. funjjin quopriorproceflusefianotiorib.no pis,8i demonfttatid quod. pofteriorveio eft a notioiibusrecunduinnaturamjcV demon- fliatiofimplidtcrdiaa; eandem fententiam kgimusaptid Arirtotelero in contextu pi, fecundi libn.In capire autem dtcimo eiiifde iibndeclaransdifferetiam inter demonftra teft vna,& eadem demoftratio vtraml ram prarftare, vna enim demniidj' ° pe ' reieft,no Dlurium.-niur^/T „..1 . vn "-"« rei eft,no P Iurium:q U are fi perhanTdcm? ftrationem caufa notificarur.nonporeft tiouem propterquioV&dem^^;^; g Mi^S^tt^^ fi X quod.man.f./le regrefl^m fac.t:ex eifdem e- ccretar, e7 u L" a2l" V" 0 'r.r.l=.n, f Jr.^,.ir. n . tele itl prtttlO Itbro Plnfe- , , cerum. tillaot, crgo planerae ptope funt,qua; eft de. mcnfiratio ab effectu:dei„de dicamns-qucd ^^^^'"^^■f ^ P dimcul tate res ipf, fi bene .„„„ 1 gatur.omnem duhi.ahont.iri toJJct ; idctr" ergo planeta; no fcintiUant, quar crt ^emon ltratio propte^quid^fi quis autem veiba A i- co derlaran.r,,^' la Tv "rr l ' J " CI : 10 fcxc no-dici cxemplitantumgratia, fcd ouia Ariltottlesailciiteuenire quandoq U f,vt hac icciprncara demonftrationc vtamur,& taaa prioredemonftrationealternm q UO c,- r. 0 ft e rioremexeifdem terminis coftruaniuVnam fc exempla ranrummodo vtriufqj. demorftra tioms afferre voluilll.t, non cpus fui.Tctex tibus cogmta nobis.&qu^ fncognita finr" &quomodo: haftciuis cnim latis Ituem lm* lufcerei cognmonem iubeini.t3,q UK vtp ro " p^fitos nodos expJicarevaleamu*,miiJini4* hjmcieiwcft.Inpnmis non tfl i^tioranda di flmaio illa fatis apud phiJofjphoi t.jta & vuleata, cognitionfft.aduplrx eft;a!teram dem fenttnnam eprArift. cclliri^n. n n,o« T bVrlff.T "f' tura ,n e ? tftu io ™* ha ^ f ,r rt V ^optimiJ.b.Phyfico.nm.nlTnlK - 'j-iih ui JIJ u I U (I m,o pr,m, nb.Phyficoium. namin principio t.uUibndicitin cognitione lerum natu%u lium procedendum elfe acaufis ad effcda, quxcft demonfiratio propter quid. polLa animaduerrfs caufas ijlas offerri nobis inco gnitas 7 &abignotisnoneireprogrediedum, f,,b 1 unsitta.p-, US ex e ff c aistaquamnotio. nbus nobis indagan Jaj,& inueniendas elfe, fw>i'.B> furaquidem.quadoipfimi eife cognorcimus./** 'f f '"^ fedqutdnam fitignoramus: cifti.,aa vero, %'J£** quandocognofcimuseiiam quid fit^&ipfius * naturampenenamus. HocdccJararo tttaui stnttft- lpfius regrcftus feiiem ordinatim confidcre- gngm. mus, & exemeSum aliquod oobis propctna. musJn m« s - in q "° CTpc e£d»n» nonorem flu iripic'» (nu ' ' cl ret , P rocabile : iumamus de. dc Regreffu , Libcr. 485 qu i e* r ,m~prunan dari excffcdu "on1»cfl , C^-.c^ vcrb materia ma- „ob.s cogn ra A ' ccepto jgitur fubieao pro- ' g ,"'-.u.o-cn^-it'alt«auco,cmpri. «I0.1C.1.C" eo e . Jenlon g r „ U rca U ft«n B ine "\ P :.| dcmonl atio quod quz ita fcr- ajS ' » n eftaeneratio .ibieftfiiBicfta ml «i» corpore naturali eft sener,t«o,er- tC " ■ iiatu. ili cft m ite:ia : in hac de- &?:r:Xor P ro?ofi«oeft r b^o- L/,,iito'.one minor p— r — : - - W ( t ■ auo uim gerteran quidem,* uu UC0 «urliia corpora ce™imus,red«u- JLSgnor*".» .natorvcropropoGrioquan uimus enim rnur.ar.ioae omnem haberefub- iedam niateriam , non taaquam {{tettum 1- pfius matei w.fe J tanquam perpetuo roniu- ctamcum mareria iubie£ta: exiftimauius e- nni mutationcm, & materiam nexu ita ne- cciTim, iunftas efie , vt mutatio Gne matena nunquamuuienniqueat: piopterea quu ti- la;in corpore naturaltmanifefteintueamur, ex ca coil.C.mus alteram quoque, quam noB liitjsmurrineodemintrflV. Hinc fitvtbu.us quoque conclufioiiis cognitio fit cofufa quia folum quod infit corpon naturali m ateuain- ucnuiius,arq; cognofcimus,ipfius autern co- ditione«,&naturam,flcdefinitionemignora- nius:h'jiusautem ratioin promptu cit : quo- num nulla rcs dar alteri id,quod tpfanon ha- bet.tftcetus clt coafuse tantum nobiscogm- tus.ideo nun poteft nobis tradete diftmaam caufx coenitionem i notus enitn tpfequod _ . ^ . - l~ J (i*-,-\A Mmr*ri qu- renfu non cognoRttur .*(h.b!tim;iua!ieon(ideiation. SSqi«t«io.ietpf».n declaratAnfto.de. \ n!ib- PhyHcorum. i.amacciJeutium Krmn non «demus.atumenre aliquan- fcalconfiderata cognofciniui iraiaomai ^uut.one effe op .rtere , «in ^.dennum apoluio quan- Ciuix cogiut.unr.ui ■ -■»— w: • alkiaatamca C eft,nondeclaratn.liquodcaufafit:noramen ne f.cJcnno- vtipfius caufa: quiaipfe quoquenon eitno- . .ipfius caufa : quia ipfe quoque r - tus vt illius caufie effeaus: fed folum vt res qujedamab tHo nunquamiepaiabilis.itaigu tur dicere omnino neceffarium eft.fi fcm u pfam dihgt nter expe Jimus.effcaus enim co- fusc eogmtus non reddtt caufim cognttam nifi confuse , caufa vero c6fuse cognita, dutn : :.i i^mn nnreft dosnofcivt cau- jnnum nn. cuurusc , nuw — p- - - matit, °^^lcZ ur^taque "indu^on cm il- ignoratnr uuid fit,n3 poteft coanofti vt cau- ■""»« on « ' "'™ m Soesad Diakct.c* &. «iciti| eft primus proccffus tn tegteffu lam V.& cogmtio non cftnifi confufa: quialicct ptsJiciturafucaufafub- Z&jtiat cVuVi eft", fed vt p.ajdicatum quod- dam neceifanumjflcinfeparabilc. Caput V. quod faftoprimoprocejfune» Jiattm regredi ad effeclum pofimiu.ftd mtdutm qutndam conftderjtioncm tHterponiaeceffefit. C\ v s a ita inuenta , videretur ftatim ab '2. regrediendum ctle ad effeCtum Je- Oiouiirandum prop.er quid fit : atta:nen hoc nondum facete poffumus : quum enini, vt modb dicebamus .nildetid, quodnonha- bet , nos autcm P er regreffum quiramus co- cnitionem cffectus diftinctam, hanc.obis caufa confuse tantum cogmtatradete non ooteft , fed eam prius diftincte cogmtam he- F rioporiet,quamadeaaJ effeaum regredia- mur. Facto iraque primo pioceiru,qui eit ab effedu ad caufam , antequam ab ea ad erte- aum tetrocedamus, tertium qucndam me- dium labotem intercedeienecelk eit.quo ducamurincognitione diftinaam ilhuscau- Ta: uuiconfusetantumcognitaeft.hunca- haui neceffartum effe cognofteotes v.-carut nceotiationem iutelleftus, nos metalc ipfius caufat examen appellarepoflumus, feu meu- talem coiifiderauonem:poftquam smm cau- faiuiiUninucnimus, coufidc-are eamiaci- q 1 f 7 IacobiZabarcII^ Patauini 488 d_omi...i_ ,._.!... w 'P ° Uiirir, i.l . „_. K ,u junuotiir in iD n,, WU U_  q^omne.forrnas.& om.e pr Zfn ^ c-pcrc.ptantMtaquenul/i^mrw"^ ^ n»tur» , nui;, affeaionl _ j ^ I J ce r . fccundumprcpriamci u .naturan ) f d 1 !f« mnibusl 1 bera.& im m „„: r ■ 1 u ' 10 «J*» omnia 5 ^ «Ra2S? D ^^^"""^"-iSSE Plomeiiusmrt- inpn.,,.. 1 . c - ,crn - «atemhabere:h_!r„hr«..o j..i.:.. „ P ote - (,„[■.„,?„' ell? "■'"Jse_cct„j «-.am . qnx omn.a coJem ftmpto extm! Plome.iusmtt-lligcntur: « £fnt .L 0 ^„ SntiJi 1 ? m f fe4SS Tm Zt r^ ****** i non Jum qui- dcm cognofcimus mattriam ipj. us o en i ' non nnir, 1 e " e,fCl, ' J co^nofcimus W,.™^ _i ^ u : rcltU ," tcsu . raiI1, « s : 1!OC 'iic!mus, mat enam nueniriouiJ_m rEf > cft - or P°ri S nShiS te.es fhi « ° S enc r«mn, Sj n e mpe vt A R 0 _ re e, ib> eam lr)uenm vtcaufam 3e .cratio. f r ? '  vbiAnftoteiesagfn. nmc rumpta, dicit mqu rendas elfe e i us «„ f« , mdtcatergo effe idhuc noiSl "^ fan ' P"^ 11 »* gencrationh qu.rir J ' br ° Ph^.r.m caufegeJ neratioms non cognofcuntur , fcd caufe m «» en,m n.t U ral, ptindpia q«SiSE ftatVm h , h, , nlu f r^-P^ndarum pote Katemhabere : hxcabr q ue dubio ell __t, » ' hu ?c emm fenfum cat^. mn ' S de p „ ma . raat _. tura dl - cunt0 ss;:;__sr £ rib n m _f OS ; itIOneln "«onxittum coVm." illa pracedensconfiira quo j mat ,-,; . ? gjnei Mrt P-atiocun^en^f^ e a ;'._ p-t.nuenta: ffc emm paJlatim difcimm .._ locun, ^ gencrationcLbe.t ipfa maTeria 1 & q U od nam e.us officium flt . >Il __ prmcp.orum muncnbus diftin.uimu, ofS I ftri_ ft ^ 02 ' ° ffici ° rcd jfLi ° n,am Cmm Por^rlatcm habet fo7m f omn "fo rm__. _cnL,JI a mce,-ram formam fi w pra.fcnbit , fed rau. apra efl re Detnum r ? ^ 31 "'''' P 0 ^ ^ P er - eat & « 'J^v* neCEfl,tate a l'9««ao mtcr! eft «c^ff 0 aI :- UlJ g ene r et "r: hoc couffderare eitregreirumtacere, cjui eftpoftremus pro- grtiTus tradcn, nobtsca dtfimiia guiuonc A %9 de Regreliu, Liber. 490 j-ftinaim coenirionem effcaus, A gicis fcripta fant,e S pendere>»™ »-"un rumu. t feu v-era Sfnfu^ropcuTtionemmaiore . * iamiam. in , oromptu habemus dcmonftr a. fi,i pterqurd.propofiDonamq^ub. r^TnVomateriam inefl-enommus, qu* D °; oP ofitio minor.m corpore natural, «. e i *"reria,colligimus in eodem ineffe gene rfgSell p^iff.ma demonftrario. Sed 3_9 L'nvn*.w«» — ' « «_ eonfilium in eo libro non eft generatio. «otitiam tradere per foas caufis, fed fo- vm ,xenita ad generationcm diftmfte CO Moreend"am,eaque cft demonftrauo pro- Bterquid-Extnbusigitur panibus necefla- ii6conflat ie?retr U Si pttmaquidem eftde- monflt Jtio qubd.qua ex effeftus cogmtione ronfufa ducimur in confufam coenitionem ( _ u r_.;f C {unda efteoniTderatio il!a mtntalts, tur enim ftatim tognofci etiam quid !it,fi ve- railla runt,qti3e paulo fuperius diximus,cau- fam non poffe cognofci vt cauftm, nifi prius quid ea fit cognolcatur, quo fit vt, 1, caufr vt caufacognofcatur, cademfit etiam cognita quid ftt^red primus motor fimulatque inuc- tuseft ex iterno motu,eft etiam cognitus vt motor, ergovtcaurajquia dicere motorem eftdicerecaufam effcaricevii motus.hocau- ,.,irr-fcituralio fiwifto exem- flo ex ottatio l:bro Vhyfi- corum. HAE C omnia, qun de regreiTu , atque eiuspartib. diximus, pofluntaliis plu- ribusexemplis c naturali philofophia fum. tis decl Jrari, & comproban; nobis autem tf- terum foium acciperefatis f,t,iii quo tota ; re. Veritisapertiflimc conrpicitur; idq. (umitut ex oflauo libro Naturalis aufcultationis , quemlocum diligenterconfiaerare iieqjin- utile, ncqueifufccpta prouincia alienum e- rit ; q_a_doquidem non eafulLini, qus ab A. nftot.alii.q; prcbacis authoribus de tebuslo quum videatur eode proceflu fimul demon- ftran & caufam effe, & propter quideffcaus fit. quiaeaufa ftatim inueoitur proutcaufa cft.f\«tamen,(lbene rcm hanc expendamut, s,Uti*. id minimeverum eft:nam eftquidem motor caufi tffearix motus, fed a-terni motus, qui eftfpecie*motus,proptiacaufa non eftnio- tor late fumtus.fcd motor certis quibufdarn condicionibusp a.ditus,perquai vim habet E mouendi perpetubjhis ^giturconditionibus it-noraf.s no ci-gnofciturprimus motor e(Te caufa asterni motus nifi vniuerfaliter,& con- fusc, h_autcm primi mototis conditiones perprimiijiiil!u,quem diximus, proccfluui noninnotafcfiJeo nec ftatim regredi pof- fuinusad JfcunOi mdum propterquid fic ipfe rterni^Blotus : quia motor eftadhuc confuiicos;n»,; propterea necefle fuit A- riftot_entfacer^nicntalemill.im confidcra- f tionem, ftu ncg\>t:at'0'iem i>,,tlleaus. qua conditiones effentiiles primi motoris in lu- cem proJirent.finon omnes, filtem aliqur, f.ilicetilU . quas aJ cognofcendam caufin a::ernimoru. cogrtffcere nec ffnium crat: facit hoc Ariftotcles in pitticula p. eius li- bri, dumoftcnd:tpnmummotorem,qui x- terni motuscaitfaiit,immobJem pfnitos cf- fe dfcbere.vtnequeperfe.iiequ sxa ci Jcn. tifitmt.bili^quor.ia vidrtiitis motores, qui perfe funtimmob,les,cxacc dcirti autc rro- bilesjnonpoflemoucreperpctub: _eindeio H 3 491 lacobi ZabarellaeFataumi * p- ™ m «_l_ VIVU Ui JllH ^terno lrnraobili ad motum pnmumxter nun.,&el.demonftratio propterquid Cae- ■'■V-r IigeHtiamnon eftilJeatio pr__te.eundum ar- fJficium maximum Ariftotelis in eo Iibro a flernme cognitiij quod nos primi, {fnm eum Jib.un. pubiic _ interpretaremur, decimo ab htncaiinopa.efe_imus,qu_.runtn.ulti ratio nem tractanonis de imparribilitate primi 45>i «nnS^rt" 6eitini «««: P'*™» A «nctusmateri*, «onpofTkfaW raobili ad motum Dnmumnrr a»t*>. „„ ' : ^ " lalt *Wex lcC j_ — , _-~.i--__i_e._rev- . denti non moueriad moturu m_.-» f tamen Ariftot. expnmere non aufe If hoc vidit efle conditionem fupernat^ tranfcendentem limttes PiivfTcos ,h ' * moderationc eana inSnuare fltis'hah 0 ■ ClJ,,l ■uodut ioqv.endi.quo ibi m.urMm^a ,Vl nam diat «edibile , _&, qu6d D.im us " " t! sternus, quum rcmpcrmoueat, r_o„ & modomobilis nea- ner fp r.»,r i uun I,tv 'lo -notoris, quara ,„ pcftr.mo c ius bbri cap.re B his enirn paucisv^bi! m^nt2* m" ldenti i Jegimmj.nhac vna plunmi confent.unt:Ito CderarionPm ' n_"__ lf m !"f ™ «»_ pus eratprarcipuus A.iftotelis b eo Jjbroa-. Rered-p.ime__.erno raorore: ideo caputil- iud vl.imum eft veJuti terias Jibn coronis, & apC n ln .¥ oArlftot  f ' COIum ^gerc poflumus, fit )& qu £ fitcaufa P etrerurmot u \ & & rr ?"T± U ^^'T^P^'™ « ■ U_ -j_llJ Iit,-.qu£i.tcaufapetpetuimotus,&eam ef_ femototem lmmobilem; caput itaquevlti. n-.um.quodpofteum Epslogum Ie2itur,fcri ptum cft ab Artftotele qt-afi extra p^imatium «uius confi.ium in eoJibro; &ratin, qux i. pfnmmouitjfuiteheccoer.ouitA.-iftotehsil Uidmemise?,amenleuiter,& imptrf.cte fa_ aura eife 111 contextu ji. ideocjue noa bene cogn.tam eueillam primi motoris conditio. ncm, perquam eftaptus mouereperpetue- pfoindedcb;lem J & infiimii fuiffe regr.frum a caura non bene eognita ad efTecTlumicondi- tio enim primi mototis, perquam poteftfa. cerc-eternummotum.efthiBc, qubdeftati- lunftus amateria;ita enim fit vt 111 mouendo iion fatigetur, &.peipctuo moueancondu tioncm Iiac Anftoteles in contextu S u valdc lemterattigit; roium erjim dkit,primum mo toreru non eflc vllo modo mobilem neque pet fe.neque cx accidenti, quod figmficabat jffumelle ifliatetiafeparatun.; ruo. £ e ft ct neque pen.tus lmmi/ram traitatioin natu" rali. Neque id rcprehcnfione viia di S n_i__. elt,quandoquideni ficuti rerum omniutqua. * m vmuerfo funt, admirabilis eft coJliEatio & ne^s^ordoiitainrdentiis conringe,, „ e . Se!aii ^ «fJinri fuit,vt colljgati ciTenr,& mutu._ m fi. bi auxilium prrfatcntjdiutna quidem fti^. tia quantu m artaturali muctur, in Jibro dng. »«* dccicno Metaphyficoium legere poflumus; m,&eam reddit modo quodam natur.le m quatenus eam confiderat vt eauram acciden-' tiumnaturalium.nempein oftauolib I J h? hcorum,vt caufam *terni motus,& ,n tcrtW W.a» libroaeAmmajVtnientishumansiIlumina 1"». tncem,& cauram noftra. inteJleaionisiTtto- que aatem 111 Joco Ariftoteles coafitis efkali. quasfupernaturaJes eius condittones attin- gerejeuiter tamen id fecit.Si magna cum mo dcrat-onej&abfq; diligcnti carum declara- tione, Tt quftque ludidoftis, atque erudi- tus vir vtroque inloco infpicere potefljno* eram fausfuperque de his locuti fumus; hacc aj-tem omma cum d.ligentia explicare volui mus.vttresillatin regreffu neceiniiisr partes optimc cognorcetentur. Aliaquoque natu, raJia excmpJa perpendere poflcmus, qux a- Uis eonfidera„da,& cum his.que de- clarauimus,conferenda re__ linciui__iu_.. de Re^refTu , Liber. 49+ 4P? rrrr tzoitresmemoraUPartesm A coilationem eaufe tnue_t_.com cfta«,e* r^»^ r1, ^ / 7 „_-. quoinucfltafuit:i- -«««fff /T« finonfcmper tempcre, 1 -i- ' rtantur. Q __„_S_-S£rf*5 b o».(i«.  . foJum - Sed neque rationr maie. •Mten* t,x - mi tetn namq; demonftrationis eft me djuj ; terminus, r x quo vtraque ptopofuio «nflatur , vt ait Ar.ftoteles in 4 8. contcxru fecund. Jibri Pofteriorum , & vt ibi deciarac optime Themifnu, . materia qu.deru «rculi torafimiliseft & elu rdem senerii.-quoniani in vtroqj progteffii meoiura eft proximacau. ia maioru exttemi; vrerqueenim eftpotiffi- ma demotiftratioj tora igitur circul. proaref- Uo effra caufa proxima au erTectum : p. omde f It per vjam totl Itmilcm , qualis eti circum- ierentia hgur* circularis : norato enim in ea punciofipcreamahquid ab iflo puncte mo uearur,tranf?tpervia m ,quitor.i i: ,L.i-Icmfie- r.ens eft, doncc ad idcin punctum reuetta • At,n regreffii via nontotafiroil.sr ft, cognmonem.; igitur ratione &„i s 7onT "1 regreffijs appellari drculus, " P° tni- uojic etufdem defini t peifecta & diftM&Tjeft: cogmuonc d.ftmda; nec ditimus tilum tfL tura j fcd aiTcnmus arnbo nobis noti^ra tu > Aoerfistamenmod.s eflcdum qu.demMV* ' fuse cauftm vero d.ft.ndc, & fi^uti p" , aumconfufam cauratcoun.tmnem admifj; m ur,.ta pe, caufam ad diiWam cffS gmnonem perucnimus. Ad fceundum™ D gamu,- regreifum e fle proceffumab Z cm ^ ad .dem ; ei,«n,m a,confufa ad diflinaje,^ dcm re, cogmtionem , a cognitionequod fir quareeitprorfusabeoderr) ad.dem nater igitur duo hgcargumentaab Ariftotele cot J tra c lr , ul „ m 3ddu£UregrtflllJ aono{E g£ i oHremum argumentum erat jln priore pro-'ujr «ffi. vel notum nob.s eft caufarn P £lli T " nr^^T ' ^'^«m ;fi notnm ,erg 0 . n wc1 ?' no " ine.dodetnonflrweJL aZ ' verum « ia rnpropter qmd ilteffc- n e U ;eft U ^ POfl£nor fu P«««»- eeflu vtipoffirmus, quum maior propo ^ io , iVnM qP r" ^«""ftergo afinus.-quu E S ""fimfumiisnem efTe. Adhoc dicimus, lgnoran a nobis cauf , am eJl; ™ mi u- U,n P« 0 ^pre.tcjTuvtimi J t ; TnlTT ° blK1UD " r S° Priore proceffu Uinon poffumusjqu.amaiorem propofitio- nem ignoramus, ncgandum eftboqfalkx c- fimpJic,ter:nam eft quidem ilia maieraliqui. rauonc rgnota ,.non tamen fimpliciter,& o, mnmo ,gnota,fed aliquo etiam modo ccsni- ta,quancum fttis eftad demonftrationcmah.- efteau conftruendam. Similem crrorcm ob . iect Anflot. Platoni.& quibufdam rophiftis m pnmocafiKcpriiuiftbiiPoflttiozum , ifi^ naiaque deRcgreflu, Liber. 49* e ...«ha.arcnmentisnixifrienriani A nem adduftus.qno oftenditur Kwcignem »^«»« W K„Kn^ qui* noueognofce- dari . quem non videmus , non ofawL.ur u .._ _an oftendetjani^ i . J> f . rt , m gnem Gmpliciter dart j id enim notum eft , & fcnem effe eaufam fumi. Proptereaficxcm- p°o veriore vtamur.nullus remanebitaduer- fariis ciuiltandi locusj fumamus igiturde- monftrationem Ariftotetis in pnmo Iibio Phyffeorumjciii* talis eft : Vbl eft generatio, ibieft fubiefta matetia: atincoiporenatu- .-_ I_ i , _. t rnlfC. non ^luro darTquoddam intet peTfedam *J_2 o nem , & perfcftam ignorantiam, reK°S mt - :_.., ««maue eft cosnmc H , ™* - , - re, '-f" u ippe inter vtramque eft cogmtio S*__ft qua. ofita illorum eauiltauooescor- f0 Hunc cudem errorem aduerlarns ob- B*_ „oflumiw : dicunt emm,vcl notum no- -■ _> DOl Uni u, ■ _.-- — - . ncc V ,(Tc caufam tuml, dummaiore i_i c« w"™ . pi.eW ,f Snqueeft fun.us , ibi eft rali eft generario: ergo uveodem eft tnate illam fumimu: s , vb.ct. aqLC feftlm „ otj B rf ailt ? hafie demonftrationem non eft no ^*$^L^£tmMu*&. bis'notum, qubd rnatena fit caufa genera. ^S^f^r 8 ,- P e_featfite«_* tbfC.oec^nj^^tarf^ ffefletogmtumFcpter^id^s , oe recundi.piocefl\u:fi vero piorfus inl m! ex ea maiore fic ignurata polie . ftrari ■ quar nos vtraque concedimu», ,doc.uidern neque ommno ignoramus ' qU ! «nft onem, - nexum harum duarum te- *° fi.rnr &i»nts,redeamanteanouimus J tinn, . r> rw, _r,_m habemu. . aui_ l . ' . l % . iik - *._»•»■.■ r — n _ » pofitio maior, vbi ^eneratio, lbi matena, fed confusecognita: prxnofcimus emm eE. fe cum omni mutatione comunaum ex ne- ceflit.te fubieaumaliquod, fednondumvt ipfius mutationis caufaiit; idquc ratiseltad demonftrandum qubd in corporenaturali | mateiia infit; quaudoenim du . nm rerum monnrdiiu u_in»* _„__.-- . tercaufam etfe oftendit, vt dicamus.eftetius eff, ergo caufa eft,r e d horum duorum cone- ku in maiore propofitione aceepto, oftcndu mus in rubieftoaliquotertiocaufamineliei propterea quod in eodem ineft efteaus.que- admoduminlibro noftrodcrpeciebui dcmonfttationi_ eopiose de- cliMuimus- *T finmii. ignem efti cauram fumi; fubieao aliquo e_tftere ^ cm ™>™" l g- iLfir _*i. iib c r fiP ituT habemus fumi cognitionem, mus alteram quoqucm eodem ™f'> d £ flt Sq-re per pr.orem^lumpro' monftratio namque abefeau non fimphcr "tm 1 demonftramus niff jnhanmriam ™,riinfubieat>»nondi_ii nouimuseam ei- 2 dlius effeSus caufam . neque nos hoc ex- Spl-m perturbet, quod videaturante U- t. ffl demonftrationem notum nobis effe , u tnem eiTt c. ufam fumi : quoniam ea non eft l&nftratio, fed ryUogifinusqiiidaiD par- V ocwans, exempli gratia ad r« dedatano- r 1 ?i 1 s. IAQ ZABARELLAE PATAVINL LIBER T> E TR IBVST KJECO GNITI X Crffftf I. trisejfcadfummtim , i»«. . /r « - °* Oueade- fiatiotirm.quam vocant quid "gnL verbbAufWlis mjniftfW e ft ™ VCl « cit efTej,, *cognorcend um qujd f?" " on *» erentralem q Uoqiie definiti ; n '^ nim oonnfln'.^ J.,.;.r . . - , f .„ S^ncare no autcm ad nomen , non ad I rero of " 6ea " Qfio J auwni ipfum fubteftum 5r,„ 0 P n i- E fubieetumfaetiatuJeeflioportet qu  cap vlf t J Pofter. dicebatfcirnria. de entetfi, f tb ' ig^nota progrcdiatur ; atqui ignota fccun. dum ipfam terum naturam accdentta funt, eorunique per fuas caufas cognitio precipuus eft fcientiaiunicontempiat!uarum'fcopus:in trjbusigitutomnisfcietia^erfari dicttur,fuh- kao,affeclioriibus,&.priiKipiis. Hocautem de folis coutemplatiuis difcipiiaii inteliigen- dum c[i,de liis enim ibi loqiiitur Ariflotelts, non de aliis, qua: operatriees vocantur,in- quitenim [tmiii itwtnfttMiiutfiiuninj atdt- fciplinat operatrice* nequc demonit atiua: fiint,nequefdentia;appel]amur,vt Atiftote- les docuit in 6. libro de moribus eapite ter. tio,& quarto ; quia Snem ncn habent feien- iiam , fed o peration em , & a n oti cne fi n i i ad prfneipia operattonis iauenienda progie- •diuntur: ideo flnisin eiseftterminus, aquo; prindpia verb, tertninuEadquem ; quofitvt ex hirum diftiplinarumfcopq tria illacolli. gerenequeamus , fed aliavel tria.velplura C difciplmai verboes opcratricesinik USi tribus.iB quorum coijfidtratione verfentur, nobis fiunr.,deori= hTv x, „ W ' I 0 * «finem, principia, &fubieaum,veiutiinar- te medica fanitatcm, auxilia, & humanura corpus,& FortarTe ctiam plura :ars enim me- dica, in fignis quoqtie verfitur$fed etiamfi fs. teamur; illarti quoque arrem in rrtbustan- tura verfaiij fatisnobisefifinonfinteadcm tria, iu quibuJverfanturfcientia: contempla- tiu^, fed alia^quaT adopetationeni, nonad fciinnaradeptionemdirigautur. Quoniam D ommbus,quara>nfider a ntur, fine J£ ■ iguur diftum Anftotelis fohscotemplatiuis bus, (lue principiis flibiaccr ttitamZ , ? . r/i-nninnMMnnnA — — ~- J. _,(:, o, p* j ,„_„. ." . I U Jm °rH tlJU cntetite a„. ' veto m gencranoneverf-N , quod &um no.mUbronoftro denatura llTcl J" Iigenter cxpendimus, & rcienria.on.nl- tebus ncceffariis, quat vd pe r ft fempe^ '° velanaturaproGUcuntu,, vcrfari ofted™ " ' difciplrna. verboes operat„cesin.j s aobu fiunt, ideoq; elfe , & no„ effepoHt S^icaum.glt^fc.enti^fpecnlat.usS «fieens ) SnecelTarium,& pra!co"nitum ^ P 'W*H quid nomen fignificet', tum .etiSmSS"»^ iedquarmaxime omoium pra-cipua e ft r n k ieai conduto , per quam & l pri „c, P11S V aff.aiombus fepar^tur .AilT. ^uT^l yocabub figmficamr , f u b,eaum en,m elf I Iud, quod toti fcientia: fubftratum eft L fci .-ntiis aptati poteft, nosquoquein eius di- &i exanoinarionc, quam in hoclibrofacere Conft]tuimus,roJas.contemplatiuasrcienrias Qrdt Hcin- conCderabimus . picrmus autem quatnam ttenm, Cnrtunifubieaijtiimaf.eaionum,tum prin_ cipiotum propri-e conditiones, vthorum v- cu nquodqut in fcientiis ab alus duobusdif- «tnere omnes poftin t,nequc principium a- iiquod^veiarFeaionemjVtmuItifaciuntjpro fub . do fcientia. accipiant; deindequomo. do fingulum iufrietiatraaari dicatur } 8c quo- m .do p; -.cognofcatur , &-an poftint ea o m- ma in fcientia d cmonftrati , an aiiquatatiim, & quomodo id fieri cotingat explanabimusi & li quid aliud ad plenam horuin trium in. tc'li|entiam cognofcendum eiie mdicamus, III jd breuiter explicare nitEmur, vt nihil, quod hac in re ad mftruendos ftudieforum animos conferre pofie vidcatur, lntaflum relinquamus. Caput 1 1. de condttionibm fub. ieHi. COnditiones fubieai fcientiae fpecula- tiua: ab Ariftotele in Pofterionbus A- n-j)'t.cxponunti)r,quarum prinu ea cft vr fit prajcognitum & quid fit & quod fitj dicens autem [fuidfit'] non intcliigitcflentialem definitionem , quam noftri qmd rei appelia- baffs,& fundamentum ; ,deo qu.equidconfi demur earatione quatcnus.n alto ,nefi id nullo paao fub.ectum in ea fc.ent^S poteft Qj.on.am .g.tnr fubied.m tr.ch rer vta ,isrubiacen.s,neceil e eff horumal,, no- ta efte, alia ignota, vt totus fcientix labitin boc fit conflitums.in tranreundoanotitad ignota in eodefubieao propofito - ,"2 E ijgtur affea.ones fubiec^um habeat^nS elt,quar lUi per Te inb Ir e at ,ac de illo dcmon! flrenturmam h^q Uum a cauffs, ae princip,,* luts pendsancnaturahter f u „t ,gnota;-&-of quehis ruperuacanca cllettotafcieiinscoa- ttructioi htsemm fublatii auferturdemor,- ftrwiorptoindenullaibfcenuababerur.aL feftiones autem ignotaj demonftrari de fab, leaonon poilunt , nifi ex propriii principii., qu^fecundurnnaturiipflsnot.orl, aC pno' ra /" nt ' n «fpni eft igitut vrfub.eaum-. affeaiones habeat.Si princi P ia,a quibus affe- ttionesemancnt. Has omnes, quaihaSenut raemwauimiu, condit.ones ita neceiTarias eilemanifeftum eft, vtquaui» earum fublata omms fcientia de medio tollamr. Duas aliaj X« i* fit- conditionesmultt adiiciunt, vnam vt rubie-/'* ™*" aum habeat fpccies, quam ex Ariftotelc fc-^**'"J" munt tn parocula i j 9 . primt librt Pofterio- *"* rum , vbiba-c verba \es.antut^m eit umf c im. ui tfit , fafafft g tn,Tis , out cum°itur quod fobie. A .caom fithomo.pars S^ da ™ eft Jf''f fcicntii, fed non vt fimphclter fit lub.tdtuoi Wbet hibe.eprincipia, &a_.eaiones, ftuItl Pft [becies. Sed ea BOfl eft mens fcP. ,I, ^ti eoWo.quumipfc ibinon id IfJvel.tquenamco-itionesinrub ££ SurU d. vn.cate -m^c.en- liiloqt r U nUmTuVcm dubuare de hoc aKqub po SSfXmutai lunt res, qu* m vna.ae ea- _Mentia confiderantur, perhoc tamcn **£ nmnillatoentud.caturvna; faen- *°" cnim naturaUm vnam cffe d.c.n.u., B nfs eonfiderei prima ? nnc.p. 3 ,& cce- fem " n «m 8c alia plurima eiulb.cd-.vnde ^Surfoennamnon efle vnam ex V £^S.= iueoA.ifto t etc S ad hoc re- ItlCtllldC, ICU IIUU T V wp.^^-y jjf? fitilf fcietix. Altcram coJinont m addunt, vt iubie A ( « _ m . I . n4 lnnnm/ 1 1 J icieti_s. ..ut-ai-i __*-ii«_'»»v_.. - (tj ctj.ditio anm fit vnu vcl vniuocum,vcl _nalogum( iia cnim id,quod ab Anftotele ad vnum,uueab foentia dieatm ■"-» O " oibus rubTefti.c* vnovocatur,vcfanum S-^s.ipfifatlsimpfo- gfoquitur.no de ™"J" 0 ™ prla appellatmne nominare confueuerunt) i"ou« vnam effe frientw Ego vero hac quoq; non effe cod.tion em pu B to.quum eapotiiis adfcietiam vnam conltl- tu.dam requiratur,qu.tin fimplic.ter ad lcie- tiam.fcuadfubiedtun. fcientisc conSrtuen. dum: etenimnomenafquiuocunijVt canis, h vi commune quoddam funiatu.jmhil elt.nili noniL-r, foJora , quod ntque pnncipia. neque affeftiooej habetj fivcroid,quod l.gn.i_ca_ tur,fpeaemus,illudnon vtium eft.rcdrouita, eaq ; fciennam conftituere aptafunt,eth non ^ ua r e !""l"^„^fri"jnmmodo mo.ato loco ArWl^qui non dtx.tfc.en ELri* vnitatem nonimpediri, dummodo £ aum vnum fit, Gquidem fob.efh vmt» fun rerum confidera.arum multltud.ne o nnnie feruar. pottft. nec Orepiignat.quan- S omnia ad vnnm fcb.eaum tanquanv l v namradicem,iquaprodeunt, reducun- «r-qucinadmoduma-bore vntm vocamus, Lx'X rt »Jicet multos habeat ramos.fit mul- «fol.a,&multosfruauj, dummodo haeco- H,niaaiadieevnaderiuentur, 8tin ea .uean- turdicuntur au.em multa abvno fubieao denuari, quando aliquid eius funtj nempc veUffcdioncs, vel principw,veK p ecies;hxc cmmplutaquidemlbnMamenfaennieviii. tatem nontollunt.fi vnius^keiufdem fubie- ftiaffeatones,S:principia,&rpecies-int.h?c kitu. dicitibi Ariftoteles vtoftedat quicquid Mfcier->ia coni.deiatur 5 ad fuhieai vnttatem redi_;.: , quumaliquld lpfius fnbieai fit,non morato loco Anftoteles^qui non dixit lcten. riam effe qus vnum fubieafi habeat, fed fciC tiam vuam effc, qua: vniusfubiettt generw fit,fignilicansvnit«em fubieai no^dfubie- aam fcientiE.vel ad rcientiam c-onftituenda, Ted ad fdentie vnitatem cfficiendam requin. Vt iPttur aliquid rci e tiar contcmplanua: fub- C«.it-«n» ieftum Gt,h3.etantum requitnntut; pnmum>»»« quidejvtipfiimper fefitens,hoc eft vt Mq^»»- D humana cogitatione, vel operatioue tam exi ftaf : deinde vtfit pracognitum 8s quid no- itlen fignifieet, &quodfi^poftea vero vt ai- feaiones proprias habeat, propnaque P»n^| cipia; acderaum vt eius confideratio null-^ alrafir,quamprouthisomnibus tJquam ba- fij,& fundamentum fubfternitur, fed non vt alten inheret; hoc enim omnino ipbus con- diri oni,ac vo cis fi_;ni ficatio n i tep ugnat; quic ciuidautem mtonon inhxret, id ad fcientia, 1 ... __■_.-, _-. A __:-. a_tb n_y^n r» n j rcd.g,, quumaliqmd ipfiusfub.ea.fitinon ^ aa d ™bieao efc ^«™nonpo.i./.«r&. W f 0b ,ea, cond.t.ones enumeret. quod qw- E qu«d UofubWt fifti » P Mndum>rfefcb .A^« *• dem.pralocutio demonfttat: namcumdiC. tanaione loquitur.dieens, quicquid trafta- turinfcientia, elTe vel fubicai pnncipium, vel affeaionem, velfpeciem: atfirecenferc febieai conditiones voluillet, coniunaione potius vti debui-Tet, dicens fubieaum habe- r* & fpecies,& affeaiones, & princ.pia.Nos igitur dicimus,non efftrubieao neceffanu, vthabeat fpecies, fifubieaum fcientis effc ciebeatjfed folum fi debeat effe febieaum to tius.quod diftinguitur^cotra fubieftum pat- tiSjhomoiiamq;ln-imafpecieseft,qU5-nul- Jam fub fe fpecieoi habet, fctentiam taqien poteft coftituere, quum de ipfo multas affe v aiones ex p-op.iis principiis demonfttare pofflmur; quuru enim princip.a, & affeaio. nes habrat, nihil ei dceft quo minus de ipfo (tientia conftrui queat, dummodo Gtnotus ftquid nonven figmficet, Scquod fit; eata- mtn non dieeretur fcientia xotalis, fed ("vt vvcaatj pittialiiifcicauaemm, in qua fub- iq ux ce iiioiuDit-io C n, K»""»-"r- 1 f. fi , t „ iilt diut : teft.Pritetea non eftignorandum,taleiut../ ^ ieaum duas habere partcs; vnam.qujKma.v r teri3_iocui_itenet, Sdimur res conhdera- ta;altctam, quse loco formafeft, «cvocatur inodusconfiderandi; h-ecautem parsprseci- puaeff; abhacenim ipfa fcicntia conintui- tur,|&pendet:abihacaccidentiaomnia eius fubieai ptopria, propriaav psincipta tanqua ramiacommuni radtce dcnuaatut: nam res i cofideratapoteft huicfcienti_e cum al.is di- fcrplinis efle communis: atmodus coniide- randi cuiufque ftientiar pfopriu«eft,8tfub. itaum propnuetfictt, vtfidicamuscorpu» quatenushabes prindpiii _notus,e-fefubie- au ph.lofophiK natufalis.totanaqvnaturaH- fcitntia in corporibus verfttur: attatnen non fola: quiaetiam Stereometriade corponb. eft,-4 aitts quamplnritna. in corponbus ver- far,tur;fedcorporis cofidcrano quattnus in fei pfo habet naturam, qua- motionis princv- pifi eft, fcientia naBiraUai conftituiveau-t^. Iacobi ZabarelkePatauini 503 feparatabaliisommbusdifciplinis. Quidi- A oerf* froin. r ■ . ^ 0 * gicarfitfubieaum fdenti* ccmtemulttmz P^ r  r &ef frnt, a I,ter inh* rens & aiaumeft. temputiu*, a^q.eflentiarri propnami|l, us , rut fcqiKnii fic emm fcienti* vnita, quandovnofub le aocoftit U to,'vn ani fiicntit»,iit qua lftj£i- Hio,nsn po- ttftconjldc- r*rir$ fitb- it.htn. Gaput tJL deconditionibui affeclionum, ■& quaUfnamfit earum confideratto m fcientia Jpecuia- tiua. ACc identivm au.epropric.ru ea B eft conditio.vr rubiedo inhxrean t,& vt tanquam ipfi intizrcntia confideren.ur.fieut enim fubieat cfiditio eft,n taquam aceiden- tibus,& aiTeaionibus fui. fubftjm cofidere- tut,iusccidentiseodi-io eft, vtno tanquam fubftans.fed potius contta taquam inhxrens trafteturj& queroadmodutn natur_e fubiefii repugnat tradari tiquam alteri inha-res, ita naturas aecidenris rcpugnatcofiderari vtal- ten fubftans ; quiaIicetfieripoflit,vtfubitd5 c alkuius fdentiae 1? t alreri ret i.ijia:reii_, tame ji.fdenria, in qua eft fubieaum, non poteft fpnfiderariytinha-rcns;quemadmodura et- iam fieri poteft, vt id, quod in aliqua ftientia conf) deratur yt aceidens,& in fubiedo inh-e- reosjfit etiam tale,quod alteri rubflet , no ta- men ita,vtin ea fcientia_ in quaeonilderatur vtaccideiis. confidcretur etiam vt fubieftu- nam msgnitudines, & numeri, flmpliciter com. Ioquendo.a«iden t iafunt, 5c n (bbi/a" „ n S'™^?"" 6 ™ ™«nri"«.id«o£ h^en^inrciennis tamen mXmatfas - ^TrTJ^ ^'^«nitio nun^ . I ' ^ iuuicuu 1 1 1- ha.t enr, m fcientiis tamen mathematicis te- ^ n en 1 1 ocu m fub i e di, & co nfi d eran ' u r vt a ffe- 9 ftionibusfuis fubftant.non vtin rubieftoin- h_erent:eadem in fcientia naturali confidera- turvt acddentianaturalibus corponbus in. ha.rentia,non vt affeaionibus fubiiciuntur, proindem fcientiismathematicis loeum te- nentfubieftijin naturali autem rdentia funt afftaionesfubieai. Ex his colligimusjfubie- fiumtn fcientiafua nunquaro poircconfide- rarivtaccidenSj&afFeaionem nuquam pof. fein ftientia,inquaeftaccidens, confiderari vtfubief-um; fienificauitboc Ariftotdesin primolibro Foftcriorum, quando dixit fub- ieftum effei.lud.dequo demoftrantur pro. pria accidentia,accidcntia mb eiTe llla , qus deiprofubiecto dcmoftrantur, Scdipfa no- mitmm fignificatio hoc declarat.fiibieaum enim eft quod alten fubiicitut.afFeaio verb, &aceidensdicitur id, quod alteri .nhire.- propterea Ariftoteles in particuIai/S. eiufl demlibrifernsonem facies de magnitudini- bus,5c numeris.qua. in fciem.is mathemati- cishabentJocumfubieai,eas vocatfubftan- tias, non vocataccidentia, quialicetfimpli. citerloquendo accidentiafint, tamenin lilis fcientns confiderantur,non vtinha.tent, fcd Vtfubftantaffeaionibus,qua.ipfTsautinha- T rent-aut faltem attribuuntar. Pntcreacon- ditio arTeaionis^ft.non folum vt tanquam irih^teas confidetetur,fedetiam vt tanquam r -«-utmidiiter intia?rens * . atq ; efTentiam propnam ilJi", jl ^***, f^quensi fic cnim faentia: vnit a , r &i c ° n - quando vnofub^efto coftituto vn a !! rUacDr . eft,quandorubvnoc6fiderand;rno Pichenditur) reliquaomntaab co t3n acoramunifontederiuant^qujd^^ petfe hrrere.declaratum a nobis de propofitiombus necelTariis. Efl , * lli>r ° fecttoms cond,t.o.vtqu,d e.usnomS^ hcetjpravuofcaturrquod autem fir a,, r r -^ 1 ' guamobrcm fit, ^o^n^T^ figntficatK^em ignoraremus , n, deraonftrare poffemus; fi vero et \ 3 T P US eftante demoUmtoncm perfel nofr d mus, fnperuacanea omnis demonfl fat ' % fet, qua^oquidem ofilcium demo 0 ft ra t ff" nis e ft oftendere propriura aedden" n nl lefto inelte pet fuam caufim, efle au ^ " > ndentis eftinelTe. Quandoautern d1 ci ^ n prsnofcendum effequ^d nomen Ggmficet, non intelli a ,mus perfed^ , .»( definitionem.effep r ^o g no P f C endam^ mmeft dernonftratio P ofTt.one diff^^T* necpoteft nifi tacta demoflrat.onem hc^"'- L prodire^proindcantedcmcnftrationcmrn ^ V ** gnitaeflenonpotefl.i.iq; afferere e ffet E u gnant,a dicere ; fed nominalem accidert tudefinitionem prscognofccndam efiein te]lig,mus 5 q U a- caufam rei eontin ctjidtodu* pan foler; qua; omn ;a nos ahbj fuse flc litli genterex P Iicauimus.Exh, s , q usn,od6d, XJ ';,4i Jj mus, ar g U rncntum Tumuur ,d ld com piob i W, t *T' dum,q U od paulo antc dicebamus, naii fi a f. U i.cT tethoquod ficnonprscognorcitur, fedde monftratur, vt inquir Ar.iioteles. eraonon^**-" *f- poteflefJefubieftumitieafcietia, inquaeft afteaio, quja fi effe , f u b jeftum , fe que r erac Jubieflum ,n fcientia f ua demonftrar, per E caufam.quodciAriJt. & commun, ommim philofoplioiumcofrnfioni aduetfatur Pof mus auten, in afieffionum defimtionibuj! quasinfcientiislegimus.hocinrpiceredn^ emm fempcrfubiecium aftcaionis exprimi. tur; «qni vtrerdefinitur ,ita confideratur, ergofiabrq; fub,ecto definjri nequeunt,ft! quitur vt earum confideratio aliaeffe nort po(fit,quam vtin fubieflo mharrent. F Caput IV. de jptcitbus & conditionihm Pnncipiorum. PSINCIPU verojrjfcigriafpeculati- J. ua multipi.cia fiintma (vt inqmt Arifto. in pnmo l,b. Pofteriomm) ahacommunia iunr, quidignitates vocatur; alia propria, quar .n fuppofittones, ac definitiones diu,- duntur.P„nc,piaqu,dem comunia demon.^^.j. ftratjonem non ingredit )ntur , f c d ertrade. monitrationem demonftrantibus fnreruiOt:f!™er aliuc medtum notiusno potcft, ob id ea ffne probatione fumere cncitur. ln fcientiaverb naturali vix rale ahquid inuenias :quon:ani accidentia naturaiia omma caufjui aliquam habent, perquam in cadem fcicntia demon- ftrari po:Tu;it; & licet A: iftot. in principio 1. libri Pfiyficotum conflnue.c videarur mo- HHmbfii. cuntj effe , quando ait [ fttpponantur neiis tjitte MMMn». fnnt nimrsyiiii omma,ant tjntdam i»o«ifri]]mo. tu' t3men poteft per caufam demonftraria T"itti P n '' 0 f°P^or!aturaii,notiorenim cftfuiscau- fis ciai.tiopt confufa : ideo ab eo tanquam ab efrcci j noto prcgieiiimur piimo Joco ad prtncipiorum inuentiooem ; fed hxc poft. quam inuer.ia, & cognitafunt , notiorafunt motu coEnitione d.flmfta, idciro ab iis ad tr.c.uiii re^rcdi poiTnmus demonflratione propterijUiti.^oteftiyiturniotus modo quo- datn vocan principium cognitionis in (ciea- attamen magis piopiic in acd- dentibus , &afre£tionibu' corpons naturalis cumeratur.quim pnnciplisiprincipiarianq; proprie diciinturii!a,qii_ quodfint.no pof- funt vilj rationc in fctentiafua deinonftrari neque a pnori, neque a pofienori, harce Prinafun- nimpropric pnndpia c.-giiitionisdicuntur.l»''";-'"?'"* quibus lncalcienuanihiieftnctius; atroo- tu nil certc in fcient a nacurali notius eft, dum loquimur de cog-:icione confuia, atta- men cognitionc diftinda , puncipia, & caufat motuslunt ipfo mocu notiota. Pnncipiavc- vrir.npi* tf- 16 elTendino fiint propofitir>nes,fed ies,ncq; f'"^ p'Jf*»* cx necciruate pratnofcuntur, fed quandoque itmmjtnn. igno.antur, & ipoftenon Utmonftrail poC font, noa timen ipriori : quia fi piioraprin. cipiahabetent,ipfanon eilenc pruicipia.H^c autcnivcl accidentiu tantiim pnncipiafunt, non fubiefti ; vel fubieai , proinde etiim ac- cidentium,vcin fcientia naturali materia, & Z forma runt prima ptincipia tum corporis na- turalis, tum accidccium, & affcdionu eius;at pnmus motor aeternus apudAriftotelemvel no eft principium corporis naturalis.vel falte in fcientia natarali vt eius pnncipiu non cofi- dei atur.fed Tolum vt caufa accidentis na tura- lisjicerni motus ; certum eft autem,neq', pri- mum motorem } neque primam materiani i philofopho naturali fine probationefumi, quum ambo in ea fcientia ab effeau demon- D ftrentur.TaliaigiturprincipiafimpIiciarunt, ^«jnwo>'* non complexa, quia cauf* reruni funt rei, cjfendt fint non funt propofitiones; ot h_cquadam ra- *'""» "_"*- tione ftint ettam cognofcendi principia, qua dam etiam ratione non funt;&quaratione fUnt principia cogiiofccndt, ea ratione er- iam prsecognita uicuntui tum quid figniH- cent, tum quod fint: nam fimpliciter qui- dem non funt cognitionis princtpia : Qiio- niam ab tfftaibus notioribus demonfira- E ri poffunt; fimpliciter igitui non funtprx- cognita qnod fint , fed quaefita, aedemon- ftiata in eade m fcientia. At principia funt co- enttionu diliirifle.quiaiis ignoratis acciden- tium pciftaacognttiohaberi non pottft , & nihil tft eis notuis in ea fcientia fecundum ordineni cognitionis dlftina_ ,quandoqui» dem fi principiafunt , priora principu habe- rc non poffunt ; hac igitur rationc poffunt appellaii prsecognita quod fint, quiaadha- F bcndam perfectam accidetltium rcicntiam ea prafcognita efle oportet non modbquid, fignificent , verum etiam quod fint, non qui- dem prxcogmta remper vt per renota,fed • praec.ognitaquiapet alia priora principiano {iant dtmonftrata, licet ex effeais prius in- uenta, &cognitafint : Il!a veib, qu_ cogni- tionis tantiim principiaeftc diximus, fimplt- citer precognita tfledebent, tumquidno- mina ngnificerjt, tum etiam quod fint;hac e- nim fta:uit Aufloteles propriam tfle princi- pioium contlittonem, qua a quxiitis, hoc cft 507 Tacobi ZabarcllaePatauini abiffea.onibusdifl.nguuntur.quidquum A teria,S: forma in corpce naturil ■ ! oiuenfigm- tcmoror^crnusin natu rs 'l^ 0 '^ nmu --««. qutdsmnon ir.etl, modo raf cali^^S harc umma pr_eno_canrurquid nom.„ ficet.tame quod ITnt pnncipia quidem prae- «ognoratnrur,a_fcftiones verb Jemonftran. tur"; dices autem pnncipia , etiam rubieSum fcientij: complexus eft:nam & fubieftum, & principia debent efTe prsecognita non modb quid fig-iGcertion.ina , fed etiam quod fint, idquc et.am p:inctp;t_ fiu*p:icib.qu_e eflendi principia funt , aliqua ratione comfetcre o- _f.endnnu-.Non efi autem i^noradum.tjaan- dodicimn.hsECpr_ecognr.f_! quodfint.non magis cffe iiudiigedam fimplicem preco-rti- tioncm.qua.ncompIcxaiTi.neqjma^is coni. plexam,q'.!am fimphe ti«,ied coiiune qnod- dam vtramquecomplect.-nstnain rjjnedo,» principiafii>ip]ic!aprxcognorcutitu-(i!i!pli. «terquodfii.t; principiavtro compleia _:d" Vera fintjin primo enim Pofte.ioruu. iib.mi- rnfef.um eft, Artltot.hos duo*pr.rcogri(_.r.e di.{.uequ_eie.iin_odos 116 dit-inguere, nem- * t a 0 P efim P iKtrn& comp!exum.feJidfacerepo- SuahHHMtjl fteainprinetpiofecundiiib. Exhisauce.quje %*m*~i»l- dix , mus > ,d 'q u ^..nte dicebamus ) compro- m i jhnifitit, P c£eli s 'ubieftum efiepiarcognofceduiti fid*i.mmi- H^ ld nBinen eiu s fignificet.fe.jnoomnino me$iH4fit, quodfit, hoe eft pr_ecognofcendum effcno- minalem tanrum definitionem , fcd non de- fimtionem elf_ntia.en. ; perfeiii'usrnociHi;num, quodd init» ^^^^l^^i D "-^,t, & adal,or Um notitia?, ^fe cipia fubiedi, «inod6dicebamus,pofrunt non tfle praecognita, hie quoque dffinitio in ipro fcientia? initio poteftignorati,& ea niethodo irsueftigari, quae ad def.nitionem venidam fitaccommodara: quod fi dc ordi- ne dillmcbe cognition is loquamur, definitio fubiedi perteaa , quam vocant quid rei , de- bet atite omtiia efTe cognita, quia vniuerf* fcientia. pr.nnpiuin cft, qucmadmodom m _ libro noilro de rr.edio demonflrationis o- ■*«'*'*' u omnibus , qtue iu fcietiaconfi jeratur,fub *'J"" nc " • iaceat, quaqmdcm conditio^e n £ c affVaio- nrs,necpnncipiapartic'pirepoifunr,('ed V- traq; in ipfo fubiecto ineire neceiieefl; quic- qutdenim ineo no mcfi, i.iaJ eam fc enam tinnime pemnet, ficuti neque pars a-ticis ' *AU' iHti» vlla dici poteftramus -j| ijjfi ,r,bo-i co pnndpUi» lunttu* non fir; alto quidem modo priftcipia AfcWJ. ,n- i a fubiefto inefTe dicuntur, alio accident.aj '1 j"'' omnla caiien ln toinfunt,vr cor.fideranti bus m^'feflumeft:namprinct P !.,fim:.licia, quajfubtecliprincipiafunr.iniproiniir. di- tuatur iftpartes efTentiales in tDto,£cua ma- . ^P^mohbiopi,! iicorum demonft-autr, ncceilariurn eff h omnemousnsiimuliit cum moto &e ttum f:t • nsin dno corpoiafi lnte 1 ^- ern ' 1 '!" , - agartt S pat.afmtr, fi „ a[ , UIic , q uitfe ™J ungunt, rorpom autcm mot. c, m lnco ^" 0 li ieu roouente nullu( eft ; (J .ira^ us Mo nienmodofi uuiciljd.cuntu^quiiVn,,^ I lunaa & t.o-o. inio-po, Cui eatenuscor^* 11 motomeiredicitur, quar-nusei adeft v aofiiret. OigniHtcsa-rtent & P ri:» K p * * fit.onts "o«, fibenecon^JcrentUr.&ior, .^.ie enuncutaliquodacadcniin^f^A,. ct > ifiefie, quodiupcrfcuotum.velfalr fu p p o fi tu m ■ dieit e n 1 tn Geome t- a , rotu efT fua pirtemaius; &qii*eiJem(\inta;q Bl i.-, C ca hbi inuicim ^quai.a .C ; ar efft mai Us » effe m ib»,& efTe arquale.funt afft etio.iesnia. gnitudmum ac numetorum , Cjuunaliqiji busfunt ignoty, & demonftj^:itur vtanud" Eucfidem ixpifiime u ie. e eft; modoerijm tn aliquibus notiffinii , qna; vt princ:pi aca gnitionispropot.untur.mquibufJamenim" ignoramus hoceffemaius illo , idq ; dcmoa. lriamus; at m to to rerpecru fua: pat tis t ft J( cidens omn.hus notilfi;num , quod disniti" — ... l\ - .— ff_ — J.1". - _ V - ....,j iU | igituromninodicere cogimur, fi mirasfcie ti-eferuandafir, vnum effein quaiibet fcien. tiafi.bieSuni,quod csctc is ^mt.ibus ftbeft, ad fubftidum enim vnum futfi. itjnamfipjri. ra fubftarent, nonrnaeffct fcientia ied plul res, ergo reliqua omnia , qus m (._> rcictiaco- liderantur, in eo vn . *a .:.a.n recepraculo.St fundanieto hirere deber , fin niinii. , ad e*m fcicntiam non perrinen;;--ci;-.ii.ntur a_;t^m, ; &infiintilio,5.alio modo.ficiincieclaraui- mus. Priticipioruantcn. propriacoditfetljW*ifi_ w vt conriderenturruriiieiarioiie, & rcrpeau.er^™ o_- adea,qu_eexpritKipii5peiicjt:u- : tuneemm**. dicunrur principia,quan_;o vc p incipia ton- flJerantur-diguitatts quidem 5 '& prinia;pio- pofitiones Tumuntur vtprincipia...: tJxut, qu_e abfconditafunt.cognititjnemconferen. tla, & ex quibus alioiu'11 otnnium cojjnitio pendetspnndpiavcrofin.plic.a, qua.et.aat effendi principiafuut.non confideranturmG cum relatlonead effeftus ab einpf nilcntei, quatcnus ab ipfis hahenr tUTn vt fint , tum « diftinde cognofcantur.idqncin omniumta- lium principioruni ilefii.itionibus manife- flum eft; femper enimea huiulir.odi refpc- &m dcfiniuntu-,vt inateria primi definitur per [ .! jtioneni aJ cnrpus nsruralc, cuius a,.ubieafi,pr.n • «itai lO- r.tur,p..n qui B d.um rel r u blli.t lJ -'P nn '''r. l.r. .nrr.iamioui- t.Oindt C'r" x..|>mucuoierpi-n.bus fubftent, * cft fubieai propna condit.o, propnaqj ^confideratio, quaj cum alns corcmunu cannon poceft- Caput V. quomodo inteUigi dcbeat du Sum iliudAriJloteliSyOmnv dcmon- fintin-i ficntia m trilm rerfitur. HAE c in difcernendo cuiufq; fcientiaf, (eulibri fubieao fi obfetuauer.mus , nu:iqu3m errabimus,neq- principia vel acci- dentiipro fubiecxo accipiemus; fcd fcmper quo Jna 5t propofiii libri fubieau : paiuo nc- gotio digtiofcemus Csccru vt id faciliiis co- fequinuTr drclara.ium eft difiu illud Aifior. linquatut.T' uta igitur fcientia! ti afla- Va* ini&* tioin duobus tantum, rron in tr.bu- otcupa. prcuu: taeft, ncmpein principj.s, &accidentib fui fubieai,& fcientiam al.quam in aliquo vt ia fubieaoverfari nil aliud fignificat , quam il- Iiui fubieai principia, St afleaiones cofide- rarc; prarterharc duotpfumfubieftunj r.on tradatur, quiavtnotumfupponitur,& fub- ftftrnuur toti traftationi. Poflumus autem dicete , fcientiam illam tum in vno,tumin Sa**tU& CduobuSjtumintribusverfaririnvnoquideni i»r»»*trfi>- quatenus vnum rubieftum habet hominem, ? j a> ? r ' £! cuius toU illatraftario elTe dicitur: nam ^"^^ principiishominisageie eftdehomine age- re, ocdeaccidentibus hominisagere eftde Jioinineagere; &liberille, fidehominem- Kribatur, infcriptus diceturitota re confi- derata, nonabeius pattCTquiaquicquid itt eo c6fideratur,aliquidhominiseft,aut prin- cipium, autaffeftio. lnduobus autem,quia D duo tantiim eafunt, in quibustota fcientia occupatur.principiahominis, & accidentia hom.nis. In tribusverb, dum & res traaatx fpeaantur, & fubieaum, cuius r U nt,& quod toti traaationi fubftcrnitur. Hin c fit vt dice- rc liceat.fLibieftum in fcientia& vbique tra- ftari,& nullibi ; vbique,quatenus omnia,quc; traftantur, earattonetraSanturvt ipfius a- liquid funt; fic crtjH) vbique de homine agt- riu;nullibi vero.quatenuspraster accidentiG, _ : — ...Antinn r*i I 1 1 i i 1 .1. ,muiiiui .s.u.^u.l»!,,.- . ---- _ inl b i P» m eo Iibromam cifmn.en „ 0c e _ * "T r >* men fubieai id,q U od notum eft r.fr, n °- men autem in tenttoms refcrtur aJ 1 • ^ xdern "} ««"Pfc gratia lK,mo,qLf n Um ^.ft QUErltur. fed nor.it (..,,_..,..:... '_H U ' AOtti,-^*» qusritur.fed notus fii>ponitur 1 inte.,'__ 1 eli nomir.is accidentia, & pnnruia . ""^- r.nt, indagarrjquared.cere poff_ m £ 7*"«-* llr.rse. «, r..nfi__,,,;.-_ .. J:rr. ^ '' et » 3 (e . rJ> tione, & confideratione diEFerre- nVmT'' r) f-bieaum dicitur, quatenus no tQ citur effe tntent.o authons quatenL ,/ gnotuj, hoc eft quaenns muita, iunt, ignorantur.nempe prinapil & ' l den tia , adhsc emrn inquirenda tola a.thn mintentio dirigitur.Vnde manifeflai; faerrommultoium, quemfupra tetl c mT quomam enim fubieflum no fnquiriiur S prmcp,^ & accid entia ipfius;, d e o muj_ g Jent in hunc errorem incidere.vt dicant acri. dens allquod, velprincipium rubiefi, t S in aliquo libro fubieaum , quia 'fiibieaom ab intentionc diftingucre nefciunt, fiet iu"i bm ceitfijiit f :. ' l*"""'„^ ijotclisinuslibiis^fei^nonrubie-um. ** i|j U maut_meunde_iordi_enividemus -\ii- *mtl>**- g ot£ ] em rciuaife in traitatione dc animali. bus.quem fcruauit i_ tia__itioncde corpore • natU iali la c accrpto in hb. Phyficoium e„ nama-de corpoit qaturali traaatio in duas paites diuifa cft;inaftcia de prinapiu ipfuia coriftitaenribusagitur,ne_ipedematetia,& •_efoi_ia,mal:era veio detnoru, aliisquei. pfius acci"de • 0 - fnalibusiu duaspuecipuas partcs diuiu.eft, v - - piiorquidemeftdeprincipiisjfcilicet detna teria, _ de forma 3nimaliu_i, pofterior vero de accidcntibus- nam de materia funt libri departibus animalium , de forma verb libri de Amrra;deaccidentibusautem reiiqui o- jnnes,qui vocan :ur Parui naturalf s;nulla igi- tural a efl animalium traaatio pr_ter eam, » qu._ eftde principiis , oceam quaeeftdeac- eideniibusanimalium-, cum hac tamen tra- Sationecommifcuit Arifto. etiam rrarlatio- nerc illoruiii omnium, qu_ animalibus funt communia cum ftirpibusj in fingulis igirur iislibnsfubicctumeft animal, vel corpus a- ?>*nimatum : quiain quolibetlibro vcldeeius principiis agitur, veldealiqua eius aftcftio- ne. eorum antem iibrorum difctimen inin- tentionc potiu:,cruamtn PubiLao confiftit. Zrnrtmr- Multi etiatu dicunt, in libris de generatione ^"'^'^ fubicdtum efleipfam «enetationcrnj»ec vi StUitGi ^ enc eim vt afteaionem fubieai tracrari, no nutiitn, Vtfubie_um,vt ex ipfius tuni demonftratio- 1 14 " ne, tum □eftnitione, quas ibi Ariftottles af- fert, mamfeftc colligitur, nos autcm mel.u» MC^ dicirBUs;intcnrioAriftute!is ibieft agereile gcneratione,Sc interitu: ergoilludeft fubie. aum,cut hicaccidentia per fc,acpiimo co- pctnnt.liue lllud fit corpus ortui, & interitui E Xr^ -bnoxium,fiu.e corpus miftum. de hocenim in prjfcntia non eft difputandum.Hanc ean- s:m ratioacm in ommbus Ariftotelui* li- duorum tantum declarationcm dirigi,non "«'""""• adtrium.Efttamenanimadueitendum.prin Z"*" 1 "? cipia, quae eflendi p.incipia dicuntut, a *-»Ai_a.'riJ« lubieai principia tfl>, alia accidcntium fo. y ^ lummodo; depriucipiis quidem fubieaul lud,quod diximusjverutneftjid enimcfl fub- ieaum,cuiuspnncipia quse utunat de prin- cipiisaccidentium tantum, cuiufmodi eftpri mus mocor, de quo in oaauo lib, Phy.icorii E agltur,fecus eft:nam indc colligitur quidem fubiedum^aha ramen ratione, prtus cuim cx co fumitur inten'10, deindc tx incentione fubiettum; dicnnus cnim de prirr.o motorc aeternoibiagitui vtde cau"a aeteiin motus,8c propter _ternum niocum : ergo de iterno motu agere eftibi inttntio Anftot. nonde aecerno morore, illud namque tiaaiiidici- tur, cuiusgiaciateliqua traaantui; atquiae- ternusmorustftaccidens coiporis naturalis, F &vt eitiv accidens quaericur: ergo cojpu- na- tuiale cft fubit'auin,qijia illuu eft fubicaii» cuiusaccidcnna quaeiunturiidcoircq toque ex iis, qu_ coiifiderantur,ducin ttr in cogni- tionem fubieai , quod 1II1 coivfi.ierationi fubfternitUT-,nec in eumenorcm incidimus, vcdicamus quicquid inaliquc. hbro tr.&a- tui,illud eiuslibn lubieau etrc;hoc n.mini- me veru eft, etiafi jbeo i".lcnpt o libii fuma- tur,qLa.b q e .ibn fa?p = ' tell *n.. c_,| „ ^rimtitftK. dlitrumrefelluntiir. NO n eft autem hic pr*te.mi.te_*dnr-_ rd.quod plurtoii.vtfctuejntur, dicere lolitittiotidicunt enimaliudeffe fubkaum tonu, (bentia^aJjud efTe fnbi e a U m pJU[is . fubjedmn quidem totius «»,: poteft elTeaf teaio.neque prmcipiuffl/ed abhis difti n a_ «fferfebeMtdibieaapab.pottftelft prin tnbuunturjdeo q„u in traaL«"? ln ' cu ' «- vnilius _ffea_on-:_ V (C 'ubieaum.fieetiamprincii.ia ai, ' n ° n *t que defenffonis cor 1 FL« io P « I f t lte ' , '»*q U o- afffcaio quidem, vel princiH,. ™ r l otli '*; *">/_ m 2°; d ' 'gitor acciden _ia,&h_ec pn n_ cipu locnm habentfbbieai in to l,bro, iu quo bngula tracbntur: ar refpedu lcicm.a vnnie.far noofijntfiib.eaum, Eedprincipk «accdenna, vt gencrario rc&edo torius lciennat naturalis eft ac eidens eorpor,. naeu- raiis.atref.jert» iih„ A-fi. ■.- n - aurB P0 tcntmIe,ftd'n O n a auaif m.i Ubie gr.r:a omnes ifeSio W( , & ^ *f* «^ r ^ ^"'^S Inquimur,.ftl agwnus de ccrpore animato, no poteffatc « emn, anima me.t _ft „ in corporc amtnaio"^ taammaconfiderareeftaauinccrporisart mati eontempktione veira,i,& quialiierfefc *L tiunt^on benc logicam didiceiunt. CV» IIX. de vecAli, & demenulipr tegnhione, J":I " V" 0 ^^.^' afi»bi«fl-oi,fc P«nc, pi a 3 &affea IO ne_ aliquo modo prjEcognofci oporrere^ omniunvque hotwu, «ommunem pr_eco g nit_onem eif. quid no. mmafi^ngeemiin hacenim (vtioquit Ar,- Fl, "f^ n !:" ll!aomn '3conue n it,dift r i_nen. auteriFeft fol u « j n pracognitione ouod Cibiechim emm, & principuquod finr, pr*. cognoftuntur. affeaiones ve/onon ptico- - rnofcuntur,red demoftranrur.vt ait ArWfct. i m pamcula n . P rim, libH Pofter. dr p.mci. pjis guidem complrxis pr_ero C n..fce.-dum. e-t cop/eae quod fint, hoc eft S uod vera fint» de bmphcbus autem, fi pra? nofiantiir , ac de a 5 ' rm P lic ' rer - ird.snorandtim non. | ettid r qu«d admoucc Anft. in parricula 76. eiuCiem Lbri } has omaes pr*cognit>one* qiU». deTribusPraecognkis, Liber. p. ^ _.«re ■ ouandoqi«wmvoce fie- A demonftrarionecognofcere.lcproeo.quod , «u» de frS U m P« ft ommbus nctif- eft fbpponere.vel acci ? eic^ui opponiturid. ? "-CeSu «thor ipfum voce, & exprcfsc jmu.oegiig eh , e r op p 0n erefetis habet, 6 ^ 0 S«, neminem illud effe oega- . uum ^...ando autem non omnmo eft notu, ?rthaaid obfcuritatis habet , mentalis fup- 2 non fuffieit, fcdore feppoiierc ne- Pf ?L 4«is fortalTe.pfum negans illms ? ■ «ir con. emplationem ingrediatur, & o- .eui Uborcm, omnemque operam per- *? «eVantibus enim alicuius fcientir fub- fjtt nuUui ad eam eft adirus, quia oil rema- 1« quod illi P° ffit efle pr«ogn.tum , difin- Jiniaute omms e_ prxcoemtis fir, proprer P «Dreffafubiecii (irppofitioobrcurltatis eft 64 vbivero hec nonapparet , fiibieaum ■Z i notittimum effc (Tgnificatur , femperta- *!' fupponitur aut voee, autfaltemniente. fac idem alii* prscognit.s eucnire ait Arifto quod eft p;obare,fcudemonftrarc,vtpalli__ in Poftenoribus AnaJyticis legimus. CapatlX. anprtncipia, & {ubteftumfof- fm vnquamin fcitntta faademen- Jlrari, & quomodo. POsteaovam dedarauimus,quomodo prscognofcenda fi nt prinripia, Scfubie- ftum, & arTeaione*, colideraudum eft an dc- monfti ari aliquando poflint, & quomodoid fie.icbiingatideaffeaionibusquideniqubd fintpcr fuas cauf.s demonftranda. .manife- fturncft.quum cuiurque fcientia fcopus fit affeftiones per fua pnncipia demonftrarc. _ Principiaverbquumduplieiaiint.aliacom- Pnnafm^- p|exa,aliafim P licia-,complexa quidem nullo »*^ ( MJ-J> mina non declarant.quando ipfa per fc ab o- mnibusintellig-niur.Qjicati_ig.turpr3.co rnofanecetlanum eft.id nifi voce fupponcu duro exprimatur , mente faltem fupponitur; eabidvanafuit quorundaro aduerfus Arifto. telem dubitario,qui dkebanr, Ari ftot.aflent fubieaum quandoq; non pracognofci quod perquoddemonftrari poflint: pria-ipia ve-y-,,,,, dtme». rb fimplida,que_efiendi principiafunt.ign o- jj„«..j>rpV ta efle > ac demon flrari poffant , non tamen *mn . priori : quia nullam habent caufam priorem, fed a pofteriori ex effeSu aliquo noriore ; qubd emmfarpe in fcientianaturalieontin- gat,vteffcftusiint fuis eaufit tiotiores , ma. % „Sm .gitur mfua fnentlapiobVr, D nifcftumornnibuscft: effeausemm «atuHU nl ' luult ,° . r»__ * :j I— ^l.iMm.im fpofi Pifunt.caufivcroin. HoBiiiem qua d non przcognofcitur , id pro- batur: OOS auie dicimus id quidem probari, quod necore,nec mente precognofritur,fed id.quod ore folum nonconltitmtur.nou ne- ceuitium eft vt p robari p offit ; narn fi mente fit prascognitum, no probatur.imo hoc mul- ih minus proban p ureft , quam id , quodore fupponitur,quumeo.euidcntius fit: quead- modum dirimus-, ideo Ariftoteles non dicit les vt plurimum fenfilcsfuDt , caufi vcro in- fenfiles : quicquid autcm in eadem fcientia habctraedium ip(o notius,nil ptohibct quin perillud demonftretunficuti primamateria, & ptimusmotor in ptimo , Scoftauolibns Phyficorum ab Ariftotele demonftrantur, Quod vero ad fubicaum attinet,nondefue- Ofiit.tttH requi dixerint fubieftum in fdentia ruade-ir/Mfr«a, _ n.onftrari poffe: ad Ariftotelem autem ld f ^d r '** n modum d.^imus; ideo Anitoteies non aictt monitr... . .- "■ ,--_ , nid nulio modo probatCr, neq ; apriori.neque a pofteriori. Sed etiamfi Ttereturibi Ariltotelesverbo ^&yttutrxat, ide fenfus elT.t nunquamenimaccepit pr_eco- tnofcere pro co, quod tftanteaperdcmon- rationem cognofcere, fed femper pro eo ^uoti tft ante demonftiationem , 8_Iiue vlla fubiefttim k priori, & per caufitn poffed^ monftrari , fed non negare a pofteriori, « per effcaum, quemadmodum de principii- quoque finipliobus paulb ante dicebamus. Contri vcrb alij fucre, qui d.xetuntfubie Opi» BMa ipfj P« P efle^j rcienti* vnuaa fuainterna D r,„rin» "f . hom ">«m p~ i-j ' ointiium, confideratur ) & tinquamradi^a-quareJiqua fubiea. A. e u d,£fbamt; '= quumigitur lubieauni ommbunn fcientiaconfideratis ftWernatur, rofiiblato c^nia aufe.ri * Rnoiat!' n 60 nCgat0 ° mnia , « «i- gno,ato omma ,o norail . , r - - e? lunr, in dubium reuocantur: ideorcflt- duebar Arifloreles in prindpio C« C ^ofier.orjim^ueftionem.an homo fitaN ° ^Mirequ.rfi.oneni pa.tis.qu^ftioncn, ve. 10 an homo fir, efle^ihonem tku S : Ula lumc]} non totuj homo cmauiturifed a',quid ie^r: U a 'r b tf ° ; h » e ' et ° W quodAnfiatei,,&omniumfereph 1 loropho: -'^'-modo^ "annartim , & eorum , qua> nuJli confideretur, fedrolumvtaliis r Ur .p — — r - fiu««, potcft. P,„ eH h« ^ ot ^n^ monfttatione,„ voeant, nonX* 181 ^ "«iio. red potiuv definirio , & d e ?K ^ 0 *" ^'""«apnncipiadecraiemu. P '"""Pn fcdToJum ouid fit qu^dl o P u- s T f ^ Uld - ^- teretpnncpium . quia idem ne " ^"Sl ".onftrare^quod f^mp cr JZ '^"T quid per fcam caufam^nternam &' [T 1 ^ l?m dcnionftrarenituntur: nam dem ^ ■ no fcr e«e !nam caufem fii ^ no „ " nam : & quxftio p rop rer quid eft P "' ntef - ^«'onfiratjonisoftendin,™ mj'^ 1 a bru f d um hicopinj t>fl e m fequeret " fubieft, confideratio ab affeKu™ ' "^one nullo difcri mlne £ ^ «f^ . cet & quod flt, nemonft, icuiautem t>,f tlf 7' ' Dquta.ud^^ 10 ""^'' 1 '""-" 1 ^ ^P-^S^&qui^niHcentS^ Jint, demonftranturaiit&lum P roit«d a j? finniubieaumetia.fidemon.^LrlcoB^ mai ■ nalter. inh 2r e ns , qoomodoffit h« afleaionibui diffirrat ron , ideo Sedl ' I quoqerroremhi commifiir e v'd™ ™ !? ^'T'' c^n ^ ^ ' ql,atamCn Ariftotel «i°P^ E ™S ] ""'^«mquam numerauit: dia,« «refli prateognoftendom uuid ,Tr, S q^d ^fednon prcprer quid fit, ouaff tferur ^5 n,Bo Pr°P"rquiu,quodminimfcw P r™ f"™ e f e ^iuu : ,Jeo ouum nulla-i- pfamahaqua.fho requarur, n„i poteft v 0 rt'#^ Ariftn- l"' T.— — eflequeat, qirum ll e Zfl P^^iones , dumad a J IJm Arifto^lesdKataccidentiuni tanrummodo ir aZ^ q u f ft 'onem di-rntur, nuem- i^ om ^ M * r * ft ™»»™«onfcntanTum: W um T°r a!^ pnmi Ilbrl P ° n; »*- q^ 1 » efle, qm fubiecrum m feietiafua pciTe aliqua tahonep:obariat!erue-:i-;t Gi/ar jf. qnod&fubuclnni , d- ^rwo^Mt ci" 4f adtmu cuittfy [cientu pro- fria ejfe debtznt. '" n^rcnt, demonftratio e mr fleflemonftte «ur, demonrtrario Vo„ eft «'-> iJ.Oi um , qua; alteri inhxrent : idcirco id r,L;?L oem onftr».oneiii forma-ent, q, l3 Jubieftum per fuaacaufasdemonffirctu r o trfl,uirerm.m s conftar, pr.nc.puiouur fub f / 1» t(/t uit/fii/lT. Von-ian auremdicru-anobiseff.fub- iecr:.m .-l-.-.r K.k- n. , eram qui- Q^......,.^„ 11JlwaBOt jcttum daashaberepartes,&aiteram deTribusPrscogrikis, Libcf. t(Tr veluti imteriam.que; dtcTur rc» ^ UI rvr»»&pluribu i d l fc. P lm I spateftc(re «nii-'«" 1 ' ^ 6 eir ., ve i ut , f OI mam, * .Ccuiufq.ftbieaumconft.ruit.fcien - ZSZ X S Ve pa r«: ab hac autem taa- "Scommuniradice cmnia rurn prir,ci- 1 uan . ?„„....i,nr. a oiinntur: necerte eft vt CO tomrriu qu pro 522 dicturres A ra. flaris,relinquitur no efle nilT er ptopriit «uiufque fcient.x principits extruendaai o- mnem demonftrationem: ita probateoin loco Ariftoteles cx propriii cuiufqueprinci- piisfempereife demouftrandum. r «, tum «ddennaonunttm ' «librt fcientia piopria quoque pnncipta, Itropriw aftaiowa habear, qus cum al.a fufiadifciplina communicati queant, vtde. lonflrationes propriorum acadenttum de Socethoe Anftoteles t.ipnmo I.bro Pofte- t%n . 1 contextu . S.vfque ad 7 i. oftendtt e- „i m .riotum ncquemedta,nequea«iden. tL poffe de vna fcientiaad aliam rcientiarri ^.Verri hoc argurwnto «en, : qua=I.bet ftientiaproprium habet fiibieflum.quod a- ttusfcieritia; fubieaum efle non potett: ata Mtura pioprii fiibiefti omnia media , & o- C BHiUacddeuna emanare neeeffe eft, quan- doquidem hscomnia ipfiper fe lueffe de- bent- per feautera tneffe eft quateuus ipfiim irjefle, ergo rnedia, & accidentia, qus huius fubieai propria funt.cum fubie&o alius fcie- ae nuli-m affiniratem habere poffunt: ad 3- liam igitur fcientiani in alia fubiefli natuia jtrfantern rrinsferrincqueunt.ltaqj^ fiib- CaputXl. quemodo ful/tectum,&princi- pia,& accidentiapiuribm fcien- ttii ccmmunican contingut. NO n eft automignoraudum,cor.tinge- epoffe,vtquemadroodum fubiecium aho, Sc alio contideraiidi tnodo acceftum plunbus difciplinis poteft effc commui.c, ita & principia, & accidentia diucrfis rnodis co- fiderata pluribus rcientiis comraunicen- tur:alius enim con/iderandimoduseft velu-. ti alia forma,quae aliamrem eflefacit,r.6 am- pliuseandem.Modusautecoiiderandi tum 1/ _.•;«. princip.a, tum acudentia fumituri modo frim confideradirubiea U m,r.iccnim voaommu *. e radixeft: vtficorpusquatenushabens prin- cipium motus eftfiibieaum friemia: uatu- 9 raiis,modus eriam,quo omnia accidentia co- fiderentur, debeteflequatenus talicorpori acridiit& inha:ret:fimiliterniodus,quo prin- eipia confiderentur, debet efle quatenus vcl talis corporis, vel accidentium talis corportl principia funt: fi qua igitur datur eorundem iefiumde fcientiain fcientiamnon transfc- p" ratu. Ariftoteles ibi noprobar, vtmulti per- D aha confiderat.o.cerrum efteam «d philoio phum naturalem perttnere non poiTe,re neal.cu.d.fficultatc M*U,t»*. ,ac,atca * 9 uim l!,IS «rmtur, &fubieai & '_Wuodd.tI.is afferit Ariftotdn, dem-n . tionn omnesmuficas, & P ror [ >eaf^°S «prmcpm fu_nr>t, S e fuperi.., £5«!? ftbakernantibiu ? etemn, nonne h£ > tra 5 fei. ep „„ clpUde geuerein senuo tflc| modo etiam ficri pofler.vt d^il" 0 - f^mMuficaappelUrentur.X c °"^ demonftrationes fid* in Profpedma &8c JiiSifl matkt „.Y m "-"■"•.©."*■» i" iuu. matnematicis lo. teles » & n«™»_i-'„" "K. — I euhabet, 8_.il,, qoiin aliisfciftiis .alem fub. B "rprimillhriP^ " con afternationem reperir, p utantj &fnentI|s 0 . 2^J_!:!l n -!?A n f™ M reie ««*fi.bai« e *ittrtnnt r -fc,. „!■ 3 i-sc-us taiem lub- afternationemrepenri putanr, fitftientiis o. mnes prima. philofophi* fubalternat.s cffe « c »^*?'temmeclieifcientijBnanirali,alia. quec.ufmod,audentenunciare,decipiQtur, ccharnm d,fc.p(,nar U m natunm, non intelii- gunt: nam fubalrernaraaliqu. fiSentta aiten kiennsefledKitur.-jiiadotem ftiWedom quodminaalrcraabiunitumamatca.&ab omni fenfihqu-Iirate confidcrartir, , P ra cum ed:emp!atu::vt Arithmctica de numero tra. ftat nuilam habfte ftnfilem qualitatem-Mu *ca vdo .n eodem fonii adumao verfetur- eftautem lonus fenfifo quaJ.tas, quaremu- -icalubaltemata dicitur,& vc!uti filia a-i.h ™et.cave.ofubafternans,ac™luttmaTer-ita OeometnalineamrpccuIaturflnevJla renfili qual.tate.yrofpeaiua «ro candem „in ri fii pofitam: quare fubalternata dlcirur Geo metr.a? Hocaute fi ;ta f.fl habct, ralem fuB a.ternarionem m folis mathematic.s reperiri rnamf.ftum eft.nam tn m ranttm rebus locu habet ( qu*rerpfa er,IJamft,,fir qu ±^ t, 5 add.t,onem:q t .ia hxc eft difierentia acct dcntahs,ri,entirau t cm,qua:ro!aacciJent_Ii ^fl-erenMdiftrepant^oiiiuntadmodiidif Wes ,ud,eand^ : ctecipiuntur en.m Z \ D Ittc dicunt. quu fit .Ila d.fferetia quanruipfi i "■«'«enntaccidentalu.certum-eft.diimfuffli. tarrtmodusconfiderandiiipfam tenere Jo- cum formar, Sifieri differftiam effentialen,, vtin ambuiomnibus confidcra.e poirumus JNosigitur poft Auerroemprimi huiufte rei ventarem declaremus, quam ex ipfc Auer. roedidicimus j n commentario 6 9 , primi \iJ"" bn Pofieriorum, quemlocura quum nen o haaenasintellexerirmcparuum onerstpre- t tiirm iacemus, fi ipfnm P ro or r.fionepafc cis verbis declarautrimus. fnqu-t ibiAuer, roeMtlplesdanfcientiarum d.ftrims ratio. randi difFerre necelTe eft: cu,a cUuerfx mate. ST rraad diuerfarum formarum rtceptionem/*6«a. dinguntur : taies funt Atithm ctica, & G-o- raetna^llaenimnumerumpjout efi nume- rus, hxcveromagnitudinem quatenus tna- t gmtudo eft, contcmplarur AJis inre confi- derata no di£Fetiint,ftd mmodo mnrum co- lideradj,vtdiumafcienriaensc6_Tder_tqia. tenuseftens,natura!isveroensauatenus e» ' m noatna:ei 8 .remanet itdicaoius, Auerroem intelhgere difcnmeu IflV m fola i e confiderata. non in moao o>n fijmndi, qu^ e« ""«a fc.enc.arum fubal- Kmaruru cou-Iitio, fic emm fcctle.eft tueti nata afubalternante & fub:ectum,& prtnctptd,& affctltonts ac- ciptat. PAtetigttur, fcientum ruhjlternatam a lubaltei ancefubieaumfumerc, eique auuerematcrianaturalem ac fenfilem quafi- tatem,l« d modum c6fi Jerandi ab eaJem ac- cipere intcgrum,oe nulla ei facta adduione i- ,■11,1 ronilCO, 1'c cnirn uint c« wtn ti^... '"-r;,- -■-■> . ^ Kr " ttt um run, ,& randemfceniiaC pfum in mathemacica puntate feruare.Quo ea.nonta.etenu €ioi , lir .h a . niamautefiibieauineftradix.aqnoomniJ Ifft r.onduasdiue.fas. Dicimisia.tur.has» ™* n * lils la , e confiJc.ata non pemtus aifter w „.irr;«^ ^ jCC1|Jt . atJ |, t jntuin Jiffercntia : in mo. ' J Joautem confijtmndi nullu patto differre, frd eutiJem feiuari in lubalternata, acin fobalternaDte confideiandi modum : addi. tio aiiuquf fenfilis qu»lit*tis (quodnemo hjKiuus intelkKilJ fit^.Ureiconfideiat^, non ipfi modo coi.fijeiandi : vt in Mufl- :tl[ t xitA li ilo r . q uanJodixit quid eft.P-tet,git U r,qu._nam fitin faenti" rutalternis rum fcbiefti , tum princ_pio££ tum a.adentmm par.,cipatio : nequ.bd? iubieetum genus :demin v traqueefj, |_ C eM_ foetta mfeno.e leuiwr a lterat2m!fi cn S rioL. ?__, genne W S eilai » & ?fum pri„_ opio.um eommuntum vitiofum cffe docuit «Ue dixerat.nempe pr.ncipiorum, & affeftir uum trinilarionen, _ e f/entia in E£g£; lacobi ZabarelkPatau.ni $*7 f — _-.ai___ic_.it. rarauini  conftituit: nequc re tmet e, n ^ 000 * tmenrur fub fecundo membro d",K___. Auerr. fedh. iMufkus vero addit„u raer ? f f ™ ««-« nouum con/idcaTd n ,o dum , ftd vtqualrtaten, fenfilem , qua resI l conlf 1 ^" re « ri "S«ur, modu q _. au Jm conftderandi eundem rerinet.quemAr^S? ni-tt.us habet: idco ad tertium eius _j_7 fionis membrum pcrtinet, „"_ ad fe ^'* dum. Hoc idem __ _),;. ' _:_. a _ ,cctm - Jtibatternamm, & tarum , /rf/. a dicmt effe fubal- ternas. Vt autem iJJa, qu* de his fcientiis dixi mus, meiiusiureiJigantur.&easiacil itmca „„, qu , TubaJtern-i „on funt* d.gnoJ t p0(flnt > dc m _.. i"' i . ,cu - £ ir - ,i - . aa ' ecl u m iiumanamfpecie «rt 0 „ 1U , Wm rum P u ^«e materia no„ «fl genus albedmts. g U _. eftinniue, ftd eft eadem fb.ma , qua: m ateria, 8tU raa . teria „ mitur , j iguur rubieftum fcientiat fupeyoiis non efigenus fubicfti fcientise in fenoriSjalM en,m efle dcbetnatura.acforma Senerit, _J.a fpedei, ql ,od h,c non cern.mus flqn.^em m ftientiainferiore.atquein C e ' rtore eatien, fubtcdi natura ft.na.nt , dZ f- H_. ^;:„r ,!.._. d.Si Auerrois ra„ or f. , r c _ -emp u : c he r r ira o, &adil!u m A rI f t0 re! i s.o. «ummaxin-.eaccommodatojinquitcnim ff fo. , Ctum faeti_ inferions Sffe_J_S5_f S«o_ Arifl_i, XI t > affcaton f t,& piincfpia penor. rcenria de_,mi ad demonfi.^dum ■n fenorcquoiHam .ffetliones pro piia: 5 ™ neris „ on Competunt .peciei vtfub.efto prl no, fed vt trcs angulisauale. duobutrcait ^""^peraaaitionemforma-fpccialisflcuri _«_.. L oco M ««ium eius dini rationaleanimaliadiec.um hum^namfpe". E „ U T So? _" m 5^«' " 0n id 6"^ facic: albedo aurem fumpta fine materia non _"» : ^ de ahls ° m nibus firin^ *i* senus albedinis. ot__ :.. "X V _i « "cidus dicendum cft. i n n m ■ .n ^ _ f, : i__i___i »_. j. " " c a '"s omnibusfcientii,. &-rtibusdicendum cft. j_ quibusal i IhT tcrnarionem effe dican., ,n " n" ibus ^ Bf.5«od I modd diflum eft UompcTcZlT mf r° r i UntUr ' V .uiderlno m ;J a ma pMofophia rerpeau aharum fcienrii rum inprafajtancbi,,.,, ,„ diispoik» vt modA ^*" 11 rci enti^ fubaJtemannV « modo- dicebamus , no n efteerms f u bic__r SiS f - gen " S ^eacrun. a/iarum on-njumfcietiarum : q U0 fi t «prima otmZ pumet_ph y fic S fint ?aufer.m P o;^;X non fieaT nacurailUm ' * mathemaS «»Oii fic au Kffl pttmaprincipiaAntimietir. «fpc- de Tribus Praecognitis , Liber. m ^rdcmonftrentur unquam , ex «Bte «w demonftraa __, ^ nQn cx .^,^ S quis faceret, tranfcendcre de generem gc- nus dicereturtftnt etia principu diuiox plu- lorophi*,caufa;remotxrefpeatta£cidetium naturalium,quarenullamipforumftientiarn parereut : at principia arithmetica relpetti» theorematum muficorumfunt caufarproxi- mx Plurimaisiturfuntdircrimina.quib.rci- 'nbaltcrnue eu fcuntur: 7 -^rftrentur tanquam ex dusi- y i"" 1 . d EMONSTRA- TIONIS LISRI DVO. . Ctpnt l in qxo rts canfidev#id* propenktfr. E medie pottffimx dernonu itratioms magna inter Arifto- telis interpretes Latinos,& A* 1 ab es al t e r c ati o f uit , e aq-, ad- huc inter logtcai profeffores J perdurat, & in duas partes di- Bifaeft ■. qiiirunt enim,vtiius extremi mediu fit ciufi,ac definitio : qu-erunt etiam in quo fer.ere cau!\ fi t caufa.an vt materia.an vt for-, ma, an vt rim^an vt efficiens. Prioris quidem quaettionis occafio pjit,quoniam Ariftoteles- docuit in pEimopofteriorumAnalvticorum Kbro,medium termioum potiffim^ demon- ftiatsoniseiTecauram, Gquidem perfeftarei ftientia ea eft, qya: p er canfam habcturrin fe- eaodo autem hbro caufam baac , qux medri D deraonftrationis eft, definitionem eflediwf bine iaitur dubitatio orta eft,nunquid An«o- telesvelitmcdium effecaufam , & definitio- nemaccidentis.anfubieai. Graeaquidenrt hac de re nunquani dubitarunt , fed rem cli- ram ,atque confpicuam habuiffe videntur.vt leueraoninibus reftaratione vtentibus,& A* riftotdis verba legentibus deberet effc da- nffima. Arabes tamen non modb dubiu- runt , fed a Teritate plurimum ab erranint : vt E oftenditAuerr. acuiusftntentianelatitqui- , demvnguemhacinxe dirceffuri fumu^ ea c- nim/i btne intelligatur.vera eft,& Anftoteli, ac ranoni fummopere conftnunea . Latmi quoque omne5(mirabile diau)decepti ftnt, Sc omnes quoque pofteriores logiej,qui rerrt bauc traftaruntjVtpotuerit Hictonymus B-al- duinus mftaprolixaqujeftione de mediw duodccim aliorum fcateruias recitare ,&itf» r f Facobi Zabarelk Pataulni futare, qmbusipfc decimamtertiam adiecit a nitioni^, Cl» ali.s fortaiTe mulns derenorcm.Ego ve.bma iXfl^"?* CaUfa ^^mrio^, S " ximc dubius fui,an dehacre aliquld fcnbere drfL-l"? r "" lditi « = 'S^rS^t. aliicontrariam ipfi opinionem enetu ».fc rum Thomas ea dcm„ ,, c.. I0 :. P °fter. n xiroc.dubius fui,an dehacre aliqu.d fcribcre deim>i« 4CC ." lccu > 'gitur ctia» 4eberem:primu_n emm dum Ariftot.dia"& £ on ft" ?" Clufae f r '«quiii.ur.Pro. _atriar.cfer_ten.iam Scorus, &pnurcla' a eft; quonia-i. A iftot.docuit potiftimam den.cnftiatione conftare cx pnn cipns primis,q- - tiffimam -emona.ationemT£StV* P °- bio pntauir Thoma S! med,u m q d en i 0 t^ dU - «» pot.ffim^ effe definirione ftS ni^iTMuam & , P fc fecutuS to r°Z S ft fta.tores quoqiic Thoma. hanc eand'^ tentiam ent« tuentu t ,e amcf , lf Th n, tentiam fu,lTe efficaeiter ,3«!;, D 2« Jn S- C °P" Honem confirmant ffj D no$i_. ls .om 1 ffi-, vnU m r3t_, ljl p rrter ° ! , a t - ,e({ » Scotoaddufta fu nl , att re mu^qS ^ ea , qusc fiioK dirrr.ru . qu* aiox diceotur, no. vid^rfiu^ 1 **^ F^undum ; q UU „^'~^o ru eodcm argomento vtatur.Vt p, fi tJV] ^ bimusrargumeiamautemtaleefffT^ M f «drfnitio affeftio nis , „^fi£g demo.i£iiat ( o:i e petitioorincir,,; 11 ****** ta&JST^ ;s ms infL ,a eodem fubiedo, qua. eft „ ' ' l W '»> a ° r J »q « minor a-qui e ft ,n ™ f conclufio quia vrnufq; idcm e ft ftSfi,, n^! iadecffpeti.iop.rr.c_j. 1 .,. tJIlcWu5 .F«>- C4;*f i J /. d^fcntentuconfuutit. Ht\a fent j n i iacui "f^aquefueritfil- ' 1™ Tl Ar ! ftotells ^thontate ipfiusfilff. tJtcm oficndere: ranone quidcm fic-rnen- Jta,., ia,quy er demoft.at.cnei c ompS^ ^ l d.quodq^ Et „ ilI , nc>Ilell( . l , bjca ^ demonft.^rionem traditar.noo fcientia fub_ .ettMgituraftictioni, c 3ti fa niedlurn elTc4je . cl : r x\ erg0Btdctinn ' 0: H ct ,ones:maiorcni propofi- tionem nemofana; mentis negaret:dcmon firatfo namqi.c inftruo.enti.oa eft, fc exfine «dlcatur, ncmpe cx fcientia, quam in nobis paritiquse igitut denioniirario prarftantifli- ticu fcictiam prsftat.ea cftptajSantiflimaj AkUULUIIH'.l kivmv -.--1 i liapotior prjfftantiflima autemrci Rient.a tuncacquifitaefle dicitur.quaio omni que- ftioni, actoti animi noftri defideno ftnsfa- aum eft,vt nil amplius ncbis qusicdum.vel defiderandum maneat: probatuc m.not tclti monio Ariftotelis in primo cap. fecundi l.brt Pofteriorum,& iu cottxtu 40. & ±i. eiufdem, imoetiamablqocAnftotelis ccftimon.o ves ipfa pet fe manifeftaeft; docct.n pnncipio ill.us fccund. hb.Anftoteles, quatuor clTe ad fummii ea, qux fciri ac ciuieri pulfunt, an l.t, qu.dfit.aninfit, & cunnfit; poflea olfendis has omnes vnius, & eiurdcm medu qusltio- nes effe,itavtco vno medio inuento ns o- mnibus fimul quseftioniblis tatisfaaum fit s quod dechrat exemplo eclipfisluua;: pollu- musemm quarrerean fitecl,pfis,&-8n.nlitin luna, quxdua; quxftiones .n accidentib. in vnii renfijm cadunt,fiquidcm iccidcntis cUe eft ineife: poflumus etiam quajrere, cur lnl.e in luna ecl.pfis, & quid fit, qux fimiliter dus quarftiones inidem coincidunr. quia caola f propterquam eft ecl.pfis, eft etiam defin.tio eclipfis: his omnibus quatuor quxftlonibus inquit Arifttit.vnam.atqi eai.de m rero quen, fcilicctidemdemonfttationismcdium,ean- dem eclipfis caufam, haec enim vna eft,inter- pofitto terrs,quavnailhs omnibus qusit.o- nibus ita iatisht, vtnihil amplius de echph qua-rendum, vel rcicudnm relinquatur:ldeo d.citibi Anftotclesjfi prope lunam eftcmus Sc tcrram mterpofuam intet fole.D, & lunam iiuueremuMan.caurateiipfisperfenrumco gnita no quxrercmus amphus an lit ecliphs, nequc quamobrem fi.,neque etum qnm ht: quia per eandem cauftm omn.a cognouiUe- mus:ca icitur demoftratio,qua cd.pfis in lu. naoaenoiturperint«rpofinonemterra:,tra : d.t omnium rcient.am, quar dc echph quxri pofluot,oftendit e.iim quod fitjoc in luna in- fit,oroprcrquidinr.t,&qu.dfii,cur;giturno efl potfflima dcmoallratio, fi deda.at rem eile,&: propter qmd (icatque etiarn quid ht, ouon.am dcfinit.onem folofitu differentem elarfiitur ? quid amplms (qu_:fo)alia vl ade- monftr-tio declarat.quod h*c non declaretf certe nihil: harcigitur eft potiflima demon- fttatio,qua no datur alia pot.or.Q.uapropter nonfuntaud.cJiilii.quidiCUnteas^uarun- mcntionem fac.t Atiftoteles infecundo lib. PofteriorCpotiflimasdemonftrationesnon elTcptaerertim qnumharc fententia ipft per f e Cuamdeclaretabru.ditatf: quum cmmil- lerecundus liber fitomnium logicoruni lr- brotum finis , &fcopus, exiftimandum po- tius cft, atq;adeoprocomp-erto habendum in eo libro de pra-ftant.flima demonftratio- ms fpeciefeimonem fien,Uon dellla.que cit (ccundlgradus-Quemadmodum igitu. Ari- ftot femperdixitmedium potiftima: demo_- ftrationis efle d.tinitione maions cxtrenu* lacobi ZabardkPatauini dieere deberent mediumeffe deffionem itS T fumatUr "«^diuS r ; p,i *, •iffi», '/r • "'"«nonitranone po . ti Jima neceflarium, aeperpetuum eft, n6 id, quodipfi dicunt. nam Ariftot.quoq; „ U nqoa dixit medium demoftraticnis effe drinitl" nem fubiedi , cognouit enim non femper il- lud m demonftratione reperiritquod fiW fe t om n , U mpo t iffi 1 n ai u ^ demoftratio„„m conduirj^tmediumfitdefinitiortjbieaijr n h=»r » 7 ~" f"" c " in ^ie-ntentia «profeao Ar «oteI«, qui ia £££ B £un^^^^ medium eije definitionemCSf ^ dmm eft definino maoris e « emi: potiffi- am valdepwnpuain iwTfifej tetieiiTei.vidc. licetq U od e , us medjfl ft definitio fobieai. fln C !?!r r ° p r° L ' vtmih ^detLir f omnium ablhnCffima, & >b Ariftotele aUemffima eft! Ctput IV.deopinione 'Egid^&tim fmdamtntii. CG k i it k k i a m fententiam tuettn Egidms m fccuudo Jib. Pofteriorum m fiuquarftionc demedio demoftrationis, vbi n.mur demonftrare medium in potiffima demonftratione femper tfle definirionem aSeaionHAnutiquam eflepofli defi nlt ,o nifcftumeftigitur, fi medTum alin» definiho fiibieai, id n6 elTe mE * q " and ° eft accdenti, quod in ea definitionX 0 ,' 1 ** tmgat; Ted formarr. ipfam fub,e a! l?? 1 Cot >- riam nunquam vult Egidius in d*n ^ mate - nemedinm eftpoffekn S^ ft > dieit hbn docetidem effefcire proL^f/ fcire quideft, q UO „ iarrl medmm^ '^* caufamaior» extremi, eftfi mu lri' u 3* T, Cl1 m, vtmft Ariftotelcs a perte ib 0 «d «mpia quoque omn^ demonftfaS quibus m eo fecundo I,b. vt,:ur Sm'"* Cemfmod, ftnt,vrmedi um hXantXH acodens, quod fu defimtic ^ °4 gant U m,nur,q Ulm mlnoris> Vaturethrn,^, «em argumento E S .d,u s ,q U 0 etiam rom^ ***** nafefta vtcbatur; fimediun, effe, djfi? mmons mremi, detnonft«ndo petei^ 10 pnne,p,5 : quiadefinitio.aedefin^S ft^t ergo a-que ignotum eft affecWncmi? eiT^nr u b,eao,queeft C ond u fio, a ce 1 n^m inefle defimt.on, ftbiefti, quar eft p r 3 El ° ni»ior,a-q U e I g ltul i g „ ota erit J 3I0 P °*: »ncIuflo: qu.a vtriufque idem eft l en ft7 quateftpetittopnncipjj. ' Crf/«r V. confuutio ftntenit4 Zgidij, HAE c quoq; Egidt, ftntentia reiidendi eft : qu,ain muJt» dectptuseftEs ^T"**» crramt primum (n a poftfern^ etuflftj^ oHtamurj dum dtxitacndentia aliunnS fum, poflem definitionefubiefli veff parte, effenriale* vel loco ahcui« s Zrf! feniuJ» latennsrquod enim pr It er KiT fcspartesaccidensaliquodindefinidoS.r -a , matur.abfurdnm eft.ac pemtusabfS^^r* efl "nlmrf , ehn,tJone affumerenon opu &«„jf4. «■quodverolatenteaJiquaparteefftnthJi "J^ ' Vtforma , acpropriadifterenr iareiXS*-»-* ■ aliquod '«oeiusrumatuvdquide^vS rtfml c r;^ &eflAuerroisrentfnt '"^ pttme declarata tn commentario lo . f.cundf •:iiud tuncpro differentia effe, & proforma. tisfung.tur^bidfiformailla a r C aioni s dc, «onftrwd at canftooo eft.nullum t U oq ; a« odens,q Uod iJJ.us form ? Joco fumatur^, fcn 1 ^ P° te11 "«niprofotma fumitur.fedfgJum dupro feipfo fuLitur.&vt taJe n . - i,. . ^ ...iviiuas utiwilio. Bem rubieftiiinquitenim dariin eodem ftb caufaeft,& illaalius.&iu deinceps-.deo quu •mn» demofttauo fieri debeat /x caufa pro ximaaffea.onisquielTt*, medium eritfem- per aflcftio aJ,q Haj qujalterius afTeaionis caufaeft, H quiamdefinitioneperfeaa c u . mfcumg; accidentis oportetei U i £ a U f a m ac ctpere aqua accidens ipfom produdtur, ac pendet.propterea exeadem caufa definitur aceidens,perquam ctiam demonftra t ur me dium .eiturefl fcmper definitio affeaionis, fceftaltem affeft.o eiufdem fiibieai,proin- n -» bi ai nunqujram demon- i £f,n,t ne mTd um clTc polTesqui-hordito .fpriniurnmo Jum -icendl per le a^n,o ll ft- jt :;-eiocumo btinere, r^Z-ocnimdcmonftrat on.sabfq; dubio tftoer ft fecundo moJo , nunquam prtmo rf m ia e- acc.dens propnum de . ruDiefto ^rc tir ■ V'^ e P'°P° (?t, ° fem - f J ftn er r-fe«ndomodo:qu.arcmperin ■per , f4 nricdic niaior quoquepiopol rieferundomoio :qu.af lf3tu , c (Fe-tusderuac-ufa, quainl- H^itionerun.Kut^ofteadimusaliJs S Sb o nof.ro -e prrpofit.on.bu- necefta r T, rcl.iuiuitur propofino mmo: ; qux poilit GfeDt ftP.iooi»»d«.fi med.um.quod lin Kdlcatur,fltdefinit.o,v e ) pars defi.i.t.o. 2&ai :.>ocautem fi ncgemus.& tum E- L^Tdftamus.med.umftmg-re^alteruEa Vri J ens ciu r .tem fubiefti : rmnor quoq; fem- «rcrit per fc f.cunJo modo : pnmus igitur Efodtisad d-monftratio.ifmeftprorf-stnu. T PrXt ercaar-umfntt:mfuBiltufaduetnis Ecidium ve.bis Ar.ftoteltsin contextu j I. o^rti Itbti Pbvfico :uav bi dint omnem bo- nam defmif-nem t.ia murte.a priftare, pn- mumquidemdec-araieeflentiam reidefini- IIUL Ulll ■ *- V «l*. * _" * Te pnnio modo; quia nullum acciJens qua- tenus eft accidens fumitur in dt finitione iub- lefti.fed cot.a potiiiv fubi.ct um in dcfimtio- neplunum accid. ntium a-cipiturnoii eii c- tiani per fefecun.o niodo . vt facile >lUnJl_ mus pcr ea, qur aliasdirtad nobisfuntde modisdicendipei fc inlibroDe propofitio- B nibus necefl_riis ,eft enim fccundi ntodt di- cendi per fe propriaconditio,»tfubicftum fumatur iu defin.tione accidentis praedicati: atprimum illud accidensno fumiriiifuadc.. finmonefubie-tum:qitiaqi!icquid in defini- tione alicuius fumitur , illins caiifa eit . rumi- tur emm caufa in defiiiitione EfTeclus, fed nS eftcctus in dcfi.iitionc caufa? : fubieaum au- _em refpr-tu illius primi accidentis qua.'nam ' caurient?cett-noneftfinis,vtpater,nonet. C ficiens: quranegat Egidiusaccidensilh-dvl- lam habcre eiufmodi caufammon forma,ne- qua. materia:H_;namque funtcaufa.inie.ne, & parres rcm coftituentesjnorreftigitnrcau- fail:iuserTt-tus,nifidicat_relTe materiacx- • terna.in qua ineft,non ex quacoftet; fed haec eft impropn. diaacaofa, neqtie facitnexum effentialcm,rcu pcrrein terminis propolitio nis,nec (umitut in definitione efFcSus, vt ac- cidcr.tia communia teftantur . nam ipTa quo- «■.'.nniiiidemdcciarareenenciarorciu.uui- v.v.^..^. v__,. — - r * f-Se iXe.c omnia dubi_.qu S in ca co- D q°e a f.biecto pendenc na marer.a externa, ta::dein-eioiut.c U ^ y . oneftbteaui» non. rineuncdemtim accidenmim omnium , quat in fe inf-nr,c,iBfam adduce.e : rgit.ir ck dch- mtionefubieai vult A.ifiotelestanquamex caur.afcidentiademonftrari. Idemfegnnus apuiAriirotelemincontextuir piimi libri de Amraa ; vbi dicit vanam,tc dialeatcam e(- feiilam derinitionem , qur rei dcfinit-facci- 'tritia.eorumque caufasnon declaict: &io- qutrurdcrub'cc:r dcfii.itione:qu2iem3nife- f},in:n- eft Atiftotelis kntenna.quo-J dcfiui- rio ft!b.t6i eftcaufa accidcntium , qus in i- pfo fubicfio infunt.p: omde medium efle po- «ft.exquoaccidentiidemollrentur : vnum- quodqueenim tunc Tcitur.quandoper fuam clti!'am.au_:CUmq;illafir,dcnion{tiatur.Ma. Tmii ximiis cft ctiam t rror Egidi j, dam dicit in re- tnir, fblutionc acciJentinra in fuas caufas tandcm perucn ii ; i quoildam primiinraccidcnsin. demoniirar;::*; , qudd in fubiecto iiloharet abrq; caufa mc* ia: Iioc enim ita eil f_! f um,vt nihilfjiH-S _ici poilir, quod itaotrendo : ac. cidensiilad o.i.r.uTi vcl cauf.m aliqaam ha- jt' ber,ve! r.o habet: fThabet,non eft lgituitn- dcrndn.liabile : quiaquicquid extrafecau. la.ii hsbet , qua cft, exeapotert.ae debet de_ morftnri , fiueilhin eofubieaofit,iTue ex- rra.ficuli demoftratarin luna cchpfis perob- rectioneni rerrae : fi verbnuiliicaufam habet. perquamin i:!ofubieao infit,feqtlit_rvtin- •■ * -llorubiectononinfTtpcrfe^rcdperaccidens qutcquid euim alicuiineft.idvelperfeineft J( d 1hUIVV,1V ^.iivvii. i» — — * ramen in eorum dcfinitionefubieaulB nori accipitur : er_;o primum Ulud accidens ab E- gidio excosuatum non famet infuadefini- tione ft»bic£tuni,(i ab eo no pendet alio mo- do, quam itamateriaextetna, petfeigituf fccundo m_do non ir.eft.ideo ttlinquitur, vt infirper aecidens,ergo nullura ifl demonftra- none locum haberc poteft, ea namq, ornnia- quarex accrdenii funt, alieniflima etle adc-. monfttitionisnstuia docuitAiiftoteles. diptit VI. inquoAliaqmrurtdampofle- riorum opinw expomtttr. PLvrim i hactempcft.temediamqu-ri-r.m/i »»e"'«ni isitur eft _-ufa formalis , at afFeaionis form_ jjr pfo diuerfam iionhabet m,,, m ;t r r q«*dam ilt a caufi P oli_" D ? n 'f/ Un,f °™ a ^tisqua.r,mus ; e7^^ raanubis^fed extinam i„ ni . " n .°.? eft ** ™, r i ■ a . -*.crgo iuem med um eftfnr m-fubiecti.&caura externa ,ff>A; - indc cft dcfinition,,™J._ e ^»?H ,, ' P ™ tnr videturpiana & 2 ^ tHl ' *■ ftranonum, non d«fi,,i_7on", fcbi^ """^ •naior propofitioclar.cit e.defi \£° n £ cntix: minorfatisruner.,., r' tIOBt ft* % po«tft,.i.pra r fert J m!qS luna lumen accipi«pe raccr C r 1"„ " )n, '  _. quam eiie po fT e defimtionem affeai on i s Thomasquoqueconfiterinon vult ea „J_m cflc pojre mmfo fimul cmemM_fi„"S quum dicataffeftionem demon„ r _r, £ ' fimtionem affca.onis.fed defini^iouem a ff c foJumprobatmelmtmp^^r !d I _„„. ione .T°_ lS:n ," ^ 0 ^ S tiones Anfioteles vult c jTe oo «*),_., • per nullas al.as caufas Jo£„ P t iafe*» «eli_ 5ia c P o,i_ 5 _e mo P n ft rar C ^ quas memorauimus. i,„_1. ™ pereM ' _i1 31 t^^P. . H ■ L _, __ _ -_. probarinunquamDotuit,h_t,,„„, ' . Dus rnodis refpondere. r!,r,,..,i, /.: _• "*■. fimTs oui , q „ teftlmo »ii'- addete po^ rio m um q __in r mmCnt W ini llbri c t dTmo n C ° mn,ent 40,r.cund, c!_redi. a one S eiE 0 " ' d ' pfis ,un ^ " obie -^- nem &in r,f F o:,l! "nim demo n ftr_tio_____ h} __l corum decb a . rne „ Can ° ° uarti ,,b » Phvfi.»^ flot^ t " S J d _ auo d'bidtcit U r a bAri-"«'f"^ itotele, bonam definitionemtraderccaufas -*"""*" accdentjum.qu.c.n «d e fi : ,h//nEinquh^ ^ .ir, .. _„ crum Ar '»oteIisverumquidem finf;,V " reci P ro » fl -"am omnis bonade- fcm t! olubie_.id c b«rcdde r ecaufa.accideu- • ^ tiun I de medio Demonftrat. Libcr. I. ti'jsfubiciefib,eft i * d - ^"«rga apuiAuer.oe n defimtio ' omniumciuiaccidentiurn cau- B itto ipfi J^SETaJiquorum cauf* eruntaBpeci- 2 „. ; 3 Vitur G deraonftrida eft tes per fuam ^o-ia» ouftin,propter qu ? ra eft,acadea. K formam.feudefinitlonem fubie- S demonfttari non poiTunr.feddemonftra- rifunt P« aliaaccidentia,qua;fiinteorurn oori* K*q»» e * caur * : &llleerunt P otif - £ £ aemoftrationesjtuncenim affeaio po- riflhne demonftratur, quando melius.ac po- ,i,t demonftrari nonpoteft, Squandopcr «mdemonllrationeni omnjbusfimut qu_ «jonibusfatisfit. Sed aperciflime id kgimus ujAaerroeinin commentariis %6. & 17?. pnmiiibn Pofteriorura , vbl dlclt magnarn pirtemdemonftrationumcclebratarum fie- ri peiroedia.quf non funtcaufas fubicfti.fcd funtaccidentia eflentialia, cit quibusalia ac cideatia demonftrantur: necloquitur de ali- qui fecundi gracfus demonftratione, fedde potiflima, vtlegentibus patct: dacurigitur fecundum Auerroem plurim* demonftra- nones potiflim*, qutbus accidcntia ex aliis iCcidenFjui, qui proprixeorum caufifunr, demonvtrantur: «juareea refponfio adargu- tnetumvana eft. Alii vero.fortaflevthas ob- " jtdioiesetfugeren^aliterrcrpon-deruiu di- cendofenonnegare tndemonftracionc po- tiHima fumi fspe pro rnedio atcidens ali- miod,feJ tuncnon fumi vt ac-cidensded loco forma: latetis ; quum enim fspenumero con- tin»3t. propriam rci formam ignorati, acei- densaiiquodpro formaaccipi folet: penndc igitnr cft, ac fi formaipfaaccipiaturrpropter. «anon defueruntqui dixerint,veram caufarri' crlipfis lunx cueipfam natutam luni, non •bieAionemterre:quia ni(i ea effetluma; na- ttira.ulumen ab aLoacsiperet, &copnuata I t)bfcJrare:ur,obieSio cerrs earn lumine pn- nare nonpolFetjveraigitur caufa eclipfiseft fcrnia lunar, fedquum hic fit ignota, fumi- ' Utloco citis obiecfioterrar, ptrhoctamen «orft.r, quindemonftratio illa dicaturper Krmam fubiefti facia: quianoncft-refpicie- - 4um illud-acndens, quod pro medio accipl. tn^fed formu,cuiu»Ioco ipfiim accidens fu- «iturldem, dicuntdeahisoninibus demo- firationibus.qttarum medium fit aliquod ae- F 5*-dens ) &,iituturofrendere verum medium -willisomnibusefTeformamfubietti.non il- 'udaccdensjquum hocip*fHis formae Joco fii ' «atur: ideone^arunt etiam dari accn cntia ; . ab enterai5 caufis pendcntia tanquam a pro. priis^&aEquatis caulis, fed emnium acciden- tion, propriorura veram,& ^quatam caufam ellepijtarunt formam p:oj» | fubiecii, t|uai- gporatalumiturpio mediodcmoi.ftr.uionis ahquod accideii5velin eofubiedo inhxres, '*« cuaui cxtcruum. Scdh*ciefjoiiiio ell luna, non ipfalunac forma: eigo quando hxc accideucia,vcl alia huiufmodi fumuntur pro mediis,pro fefumuntur,non pro forma: idq-, rationc erricaci» »«W ftd eftfinisaiiquiscxrernuj, qui mouetani. mamadambulandum,vtfimitas,defiderium j-dcndiamicum.&aJiquidhuiurmodi obid fiquis aliqtiem percontaretur-,cur pote's am bularc^&.IIererponderet.qmaOimviuu^ia ecns eni m fi«ere7*„«»"' n, . ,l «*o«j B T vcram,&arquaram r.u&m afferrewtfiW. pv.endZ inmVi! ' .-P n,od ">eni aJ viuus.vanacuetrerponlio.qu*):,, q; ,r,a, ....... : * pof QLKnWrno^r» non ambuiaKthom'^. viutis efJer, &animattrs,attam e r,a n . ,D,S Kmota :a m ad p:cr. dici. eaap.ttudofubicfl, caur^fti^&^ rur , i.cet fine tllaapmudine 3 fi £ ICU poflit: i atapntudcquidem caor.n, hM 0 -'" »ft»-l;st«fpt,o penuetab agft^ teria caufa vera vtres gene n c „Ve pof r „™ „„X r r ' fcd ' pfiuS « U l finf,qu,cqu,d enim marerii h.-,h,/ ,7 , P ? .non eft c a u fa,n,firemot 3r &fi^ — ; — £3 111H.111C U (_> «nr,quicquid enim mareriahabec, id gene. raTioni, &interitui obnoxium eft: fi d vradu gencrenmr, vel aSu intereant, caufa non eft niatetia,fed agensgenerans.vel intenmens- a fod enim eft generatio.&interitus aSualis, aliudcft (vtitaloquamur) generabilitas,& *orruptibilitas:ideo aliat dum primum An. itotelis Iibrum degcneratione, &interitu pu bJice interpretaremur.ofiendimus Ariftote- lem non dicere mareriam efTe caufam perpe. tuajgeneratioms, &perpetm inreritur, ftd oicere matenam elTe caufam, vt gener„io,& intentus lnrebm perpetuo durare poflint- quarematena eft caufa poffibiJitatisFencra- tionisperpetua;, eaufavero perpetuseene- rationis noneftnifi agens perpetuo res ge- iierans.&mtenmens, dequacaufa loquittir Ar,ftoteIesincakefecu:idiJ,bri De geiiera- nonc.&interit^inprirtioenimlibioYarisha buitciuspoflibilitatem, &caufiim polTibili- tatisoftendere.Idcirco foleo etiam eorri-e- , - r f d >^ utn Jfccniiiliiin init,ofccundiIibrrde Vt fiant,forn,am vera caulam eiTe vt fint t. Q piam i liSjfcu teinr. V racaufa proj),ia,&a;a - " ^" turafubtefti iiliuV fclip^ Sfri Un ° ani " fi e. et n.fi conftituta l,^ naf S"" a Ju 0 *,nr, q u,tur, qu;P tft q^^nradx " ^ caufa ed.pfibilitat„,red ,pfi us ec I p& U Iis.noneftcaufa.n.fir,™,/,. n P " fedvtcauflm maiorisex- aateamemoratisiniecun.oiiDro loutn». r„ ttlU r t „ H . neque « »«.1 ^ dedarablraus , rU m dicit, medtum effe ratione ptimi ex:rc- SildMi _ tieMi-q UOQBl "r m i inquitipferationem ibinon hzaibme, BHm CiVUt VtUM Hi eronjm Baldtuni epinione. H (\i multi putant) definitionem, fed caufam, quoniam Aiiftoreles ibidemedio vniuerfa- tirer Ioquitm:_t non Temper medium eft dc- M v s Balduinus, qui proli. fifjnitio. Additprarterea, nunquam mediurn 1 ' R ,°r dt rcqusttione fcripfir.poft. refpeau maioris e.vtremi effeintegram defi- F ._,in,i* niiionem,fcdfempcreff-difter-tiam,&cau- fam:proptereaquandodicitur,medium cfle definitioneminregram.inteltigedum cftmt- noris extremi,n6 maioris,vtfiriominem effe rifibilem dcmonftremus peranimalrationa- lemcdium,eritquidcm animal rationalein. tegra definitio hominis,fed rifibilitatis cau- qul . leru^, - ers "_ Mjum in allorum fa ;& d 1 fferentia,& pars definmonis erir.non commorari, quando neque verr Cdcfiniriointegia.Eftigitur Balduin. renten- fentenuis com ^ J c 7 1MM -^ irtIw .A, co n fi_ .ia.quam fumit ex Auerroe in commentario u.librii.Pofteriorum.quod medium potifli- vox demonftrationisfemper,5;neceftari6 fit caufamaioris extremt: ataliquando.&iiro, &exaccidentifit fimulcaufa etiam fubieSi, Ted hoc Auerrots diftum ipfe videtur ita iniel ligere, quod ex accidenti conringat eidem caufx, vt fit caufa duorum G.nul.quoiiia cau- fa vnaper fe,& primum non pro _ ucit nifi cf- --meft imul *.0_l- .WW»»-._> I » _ cauf-efle, nifi ex accidenti: & ecornie.fo,» perfeeft caufaaftec-ionis,non poteii niuex accidcn ti cffe caufa fubiec .i. f>mmultas alionim rententias recefutt, J^Lnmt quarum aliquas etiam nos corn- »2SS mus.reliquas confulto miO* fe- m -mDriam ipfc opmionem m medium f elt ' ia l * c facilc ex eius diftis colligatur Iffientiat, eam quoq; libentet omififfe- im ? ^'"n-oueTd veritatis inuentionem eonfi- jVr.tio ipfarum conducir-,verumtamcn pro. t.r auoddam huius viri diftum, Je quo nos cficadil^enterlocururifumus, eam quoq; in medium arTerre, & breuiter expendere llnftuuimus. £ius f'» BtUnmi inconftintia: fibinamqucmanifcftc aduet- fatur.nec plene ipfe quid dicatvidetur intel. ligere:prius cnim fatetur,eam effe potiffimi demonftrattonem, in qua medium vtriufq- (imul extremi caufa fit (hoccnim dtcit abfq; dubio Auerroes) fedpoftea dum hoc decia- rat.hoeidemtjegat; dumenim dicitcaufam .ubitfti non elic caufam affcfiionis nifi ex accidenti , negat eam elTc potifumam de- c monftrationem-r.am demonftratio porifli- ma (vt ipfe docet in ea qusftione) tendit ad folam fcientiam accideutis perfuam caufam, quale fcientiam certi no adipifcimur, quan- doaffeaione per caufam ipfi accidentariarn dcmonftramus-, imo Balduinus ipfe apertc aflerit.ralem demonftrationem parere fcieru tiam accidentalcm.nam in quaito fuppofito dicitfci.tiam per fetunt haberi, qusndo res perpropriam caufnn fcitur, non peraherius rei C3ufam,veluti quando p-opriam anc ftio- ncm fcimus g caufam fubiefli, hoc enim eft 545 demonflrareper eauram alicni 4 ■ i cau ' am a «identalem;qi ^--.«-'apudBalduinunieffeno.., aemonitrarionem, mqua medmm fitraura nrjufqueexrremi ; q U o .» ^ 57- Parocuifs lecundi Jibri Pofte. O-y . ' — - * "tnuiit 2J>aioris £T. «renn.ueq, eftqt-odille dicat nome rationis ib. , non ggnificare definitionem, fcd caufam nonenioi benepercpitv.m Gra;ri vocabuJ *J*«j.quod . nm a-ibi.tum potiiTJmum co in Joco definitiOBem abfque vllo dubio fi 0n ifi. «t, non caulam tantum, quafi dicatur/^" defimt.onem maioris e.xtr.mi^ndcrefpon fionem fumere poffumus ad WunMB^"' «emonifraoone eiT vtiit.caufa, „ fl „ nBtZ^ fiflltlo: imo ficontmeat vt fitdcfin^.l r J«*-»»-dhoedidmu S ,d U o, e ffe7S»^ i ftmnop,, bnc, vnun, proMM ,alt™-«S^* nms ettparete ftientiam propter ou.d tjT moX^ de ?:^ ratl o P-ftat prout eftd^ monfiiano,» quatenus .pfius medwm c ft tia qu.d eft,quem demonrfratioVrarflat, non .vt eft d.monfttatio, fcdvt poteftate dS «o, rcu vtmdcen.t.onem conuerfajhicao. tcm vJtimus,acpra-ftantiffim US riniseft^quia fcienmmpropterquid eftquarrimm, nL "«nmsfcicnnam quid eft, & d.monftrat.o- «mquaenmus, vthabeamua definitionem. Q.uemadmoduro igiturproximum demon- Mratioms finem refpicientcs uuarrere poffu. ,mus, vtnus extremi caufa medujm fit itavl- umum quoque ac prarftantiffimum eius fi. nem Ipedando.poffuiuusetiam ouarere v- tnuscxtremifit definitio;n6 enim e demon- nrationedefinitioalteriusextremieducimr, niU mcnro termim medij, qui ili.us cxrremi «fcauiacft, &defimtio; qua; oronia ita clara iuni apad AnftoteJcm Sapud Auerroem , *t auJJa. ck Medio Demonftrat. Lib. I. U* ,«r ferlarationr,.n fequemibiista A dicere, medium femper HTe Jcfinftionem n« iU eg l «trtiuftfiioi». Baldmnus igi- maious; fed pofteademonlirabimus.quod ftn^^r ."i, ouandodicicmeuium po- eadem rati.mc , qua v.rhicuegamrmedium vnquam cffe dsfiiiitionem maior.s , negare eciam debuic cfTe vnquam dcfiiHtionem roi- no:is; ique eni.n vtrumque eadem ratione oftenditur,fedipre ignoiauit, quomodo mc- dium dicatur defir.itio , &curaliquaudo fn vnica didio , aiiquanuo autcm oratio , quar omnia nos in fequentibus diligeatiilime de- SflHoW, quandod.c.cmediumpo- «-«e denionftratioiiis non femper cffe de- ffilem ; Fal.um ctiam eft.^od no iuma- tur *" ^hmtio : nira habi» quidem proximl ?' ' ar !o„efumimrfo!umvccaura,led babi- ne Titimi fims fumitur vt dehnitio. A H ilam Balduini imerpretat.crie non IiU,rn ,?nr' nempe contcxrus oj.& 97Prcundi B clarare nkemur. SSRSerio. um:.b, namque Anftotelea o. „,„, voiens.vnius eftedus vnam efle cau- r Taus potiffimx demoftrationis medium XpoiTic, h lt «itur ratione^uiamedwm S«tio priun exti emi. at (quzfo) fi ratio ibi (wnificaret dcfimtionem, fed caufam, iualifrTain effrt ea probatio Arirtotel,*? non- «eridiruia rideai enim fumeret ad fui .phus probitioneni? ita Auuroes ibi AnKotelem fitel'i D it,& probationemilbm ita -Jrdarat, «oosdiximus, & inquitrationemfignifica- , c derliiit.ionem: fed Arlftotclesipfe ditta fua interpietatu--, dieit enim in illo 97- contextu f xUiAtfl rartoprimi esirtmi , qnacircxam. nti (citnr.t p*r dtfir.inantm fitmt. ] ex eoenim oood medw cftracio primi extremi , nb col. Jieerel omtiesfcie ntias perdcfinicioncm he- nifi nomineracionis definitionrm nitelli- CdputX. in quo vera fententta,qu* Auerroa eft,expomtur. MI h ividecurhacinrcab Auerrois fe«- toncia recedendum non effe , ea nam. quc Anitotcli & rationi eft n-.»gnopcfecon- fentanea. Hancpiofert Auerroes multis in lociSjfed poc.ifiniumi.i duobus.mcommen- C tario ii p.im, libu Pofteriorumj&iti fua qu£- ftione duodecima, vbiaiiorutn Arabum opi- nionesconfutat ,&itatlare !oquitur,vtmi- randum fit, quomodoin eiusfeiuentia per- cipicnda potuerit aliquis ballucinari. Scn- tentia Auerrois eft , qubd in omni potiffima denionftraticne mediumfit caufa,&defini- tio maioiis extremi , fed non in omni potifu- ma demonftratione fit caufa , feu dermitio needici pctcft nomen definitionis ibi m.noris 5 imo rarb , 6tin paucis fd contingat, nila!mJfi"nifie*re,quim«ufam f quiaeon. D icavtmatimaparsdcmonftrationum potiiii- fcquens illud vanam efTet. cur enim ex di&is maruru habeant medmm caufam maioris ex- coiligat , omnes feiertias per caufam fieri, qutim id iam notinlmum fit, etiam in princi- pioprimiHbril 1 ibi enimd.xit ,fcireefle rem pet c i u fam c ocn ofc ete , h a n cq ; effecommu- |nr omniuai hominum,tatn liierium,quam nonfcientmni extftiniationeni. f^iod igitut apd Ariftotelem medium fic femper d efini- tio maionsextrcmi , eaquefit Auerrois opi- aio,Ttianifeftum eft. Vnde fequitur, reitam efTe noftram & aliorum quarftionem de vjri- tatc dicti Ariftotelis , an medium fu definitio UlM^tt- maioris, an mmortt extremi. Male etiam ac- m*M&. cepit ilonifiarionem huius vocis , Medium, JfMM .„ af f 13 ternam caufim; propteres omn ^ i ' nt *- accidentium pnma J u fi eftffi^ ^ C«i/>. Xff. qMidicmdumfitdtiUj, tidmttbmqu* al> externis M «_ fispendcntr. HAECquum tafiin.invtroqucde^ ftrartonum genere C Ofijertmu * tis,vtmterpofir 0 terra- dtcaufa eclipfij lu- n*; otcalor amfcie .ria eftcaufapurr-din-j «orurnaccidecium IIuJ «erefltdtfcrimefc quodaccideiia.qujabcxtern.s raafii jnfefcl letto producutur, caof» quidem fuas perpe _ C OK > cumitantur.&cum eis recipro«.,ru., a t non perpetuo com.tanrur proprium fub.e- aums non emm fempereff in liwaidiaff», neque fempereftputredo in quouis corpore Arilt-tcle. m contextu d r . primi libri Pofte norum quando diccbatea fub ciendam, ac deieafioiulocodiffofi^ifum^ Iiabetd.fficultates, quas foiuerefacile „ ff ci f Wquu hasomnesaiids expedimu»in Jibro" noftro dePropofitionib. neceflid^id.g omiftit ... prarfentia fitw ft , fi illud certum atqj compertuiiihabeamu*, pot ifimamcH- eam demonftrationem , qua eclipfis oft.nditurperrntenec-tionemter^quan^, « m accde ;« ab vna certa caufa pendetoou t poitftmeliu» demoftrari, quam petillamcan. famratnullaeflaliacaoraeclipfis nuam mte" pofitiotcrreiideopotiffiina efteiufmodide monftratio ; fa tiafadr etram omnibusflm&l quarftiMmqm de ecl.pfi fiQis, & e ft e , us defi _ mrio poteftate.vt fijp-a demonftrauimus»*». go quum ex eatonm» frufium pe r c ip, anjuSj ti ^em ex v Jia ponflima dt monftratione per- cipere » : I.dtfidetare puftumu*, potilTimam , eani demonftr a tio nem t fn cognnturomnes, velintnolic t ,c6fite t i;.npropofitiun;busc- n.m, St^aruni conditionibus ntilium pottfi hibc e ditedum,quum in i;>Gu> fine, feu ef_ feaunullusdefedus notanquarat; fT.,uidero R.aftant.Hima fcientia a prxft.,,, ffima de- monftrationr. ot-ea-.prtftinnffirins p-opofi. tionibus rorftantefijr neccfti: cfi. Irta i°itur demonftrationes , qua: per exte nas caVas ' fiuntimediun. habent caufam maioiis extte- 55o . » , -■- '«-■". pcrcomitatui d. f>«- de re aho m loco diff u fia s locmi f umus . »-^pa„„stamencontingitvt,quamu ls ,bextc pereftaeeideo-sTi; uVj X ^ ^ tem pemtusmhis fe itentia Thom* fcSr^/T - ** t. , qunm m his medium nunuuam (T f f ^*.»''^ }• 7"'"'"si'»c,quamuisabe» »(is fc nJe )n[ ,a iubiedo nunqu.m dif H.ngani«r . vt motus , q uo fuperu» atr.* ro. tum elementum igo» a cotlo m o.bem f*„n! tatcm & fpforam fitits , atquc refpeftus im mutabthtatem iile motus perpetuo i„ ili, T." Jem.ntisperdurarjsternumenimapudAri. ftb telem cceium efl , & motu ^terno^rcur,'. J-mni^ipfrquoqueeJementorumvniuer- fiwtes iternifunt.&inloc,, propriis p-rpe tuo quiefcunt IJIa vcro accid^n 4«,^ jam internam habe„ t ,p ei -p ;tua f , nr / n fubje . tt s fuis &cum c.srecprocantur.vrcum boc mraerifibili«f-cui»re, eaeft-ca u ra,quo J h xc omnia-accidet.aformam fubiea, inrequun- tm:quonumigiturpcrpe,uoi nf ft,„refor- ma & natura propr.a j pofiu autem caofi ef ttttumquoquepomneceflecft-idcbnecef. I Una,« : pe-pctua fubiedisfiiis fui.t huiufmo- 4 accidentia otfubiedo pofito acc„e 5 q U o- qoeponi necefleeft. Qiiod fi aiiqnis obiic.at «fum fohorum d e arboribu vmi nofemper a bonbus ineft, caufirn tamen intetnam ha. bet . quareft humo.is conaelatio inipfisar. bonbus.Jicendun, -ft cafurn foliorum exter nam pot, Ul csu ram habere, quim internam, quiaconrequiturquide.n concelarionem hu- moriv, fcd harc congelatio ab externacai.fi pioduc.wr.nerape afrigore acris ambientis- li tafttfrm , minorununquairijfunt- tamen potifllrna: demou. ftiationes, JeMedioDemonftrat. Liber. L 552 55 1 . r xg**tit.m autab A tx caufa proximaaceidentispropoCti. &v- CCM/ XIN. * » aCCtdetttlbUf, qtt* M> ft , em ,arn przftaiiummam par.et, fcl- ittternataufrpendent.&eo rumdemonfira- tient. DF.ecidentibus, qu* caufam internam h.benc, aliaratio eft; hzcen.momn.a J_fl fi» fub.eft. naturam & formaru * f^uunrur, non itatamen.vtomma per fS rubi*«i demonftran queant;hoc e- f i l tt em Seotum A alios multos dece- f£S fcmper cfle definiuonem fubieaij ' SfoHliae quodam prodcunt; ahquod en.m SciJfflslferutatotiin praduc.tur & eam . ■mmedUtc conftquirur, demdetllud ldem . ;SsL« d!csscaurieft ' &hocltetumalte ' .roinde accidentium ommum pnma ms prouiae n.Ki.ai. fed traq ; rcientiam prjeltanuiamam pa_ licetqubdresf.t, &quamobremfir, Scquid fit;Vtraqueenimindefinitio_c fololitu dif- fcientem co.iucrtetur, nihil igituriis deer.t. quominus fint potifiiina: > & primigradus de- monftiationes.Siquis autem proteiuus velit performa fubiecU omniaaccidenuademon- ftrare.is in hoc ipfo exemplo fue_ fentf tia; va- nitatcm & fali.tatem infpicere poteft: nam ff B quaeratur.cur luna paulitim,& per incremeta lumcn recipiat, &ipfe refpondeat.cuia eft corpus naturse quintz, vclaliud eiulmodi, quonatuialunx fignificetur, non fatisfaciet queftioni,vt quilibetrationiscopos aniiuai uertere poteft ; affetet enim caufaru rcmoU. qua: no dedarat propter quid eft.Qiiod aute inhocexemplo confpicimus, inaltismulu* euenire dicendum eft.veiun fi fingamus fub- ie&umaliquodelTe A.cuius formaac defini- - -minde accidcntium omniuiu pnm- i(h««' _...!--_-— ■ --- --- "T P * D rimacaufaeft foriuafubita., fed Ct.ofitB.aqua pluraaecidenua prouen.ant, radix , & pnma cauw „ rnxima , au . otfimC ,,„,* quodam,vt ftatim a B.produca- ■nVeft ommum immediata,& prox.ma cau- Ldeiquumrnumqnodqne perfuam p.o- l,rnamcau& !n ' non P eriem0tan, ' 1 tien,C '"' Cndnmfir, multi acc.deuuaexalns.ee,- ^,ntibus prjoribus funt demonfttanda, non £ , f or mamfub.eai;h« enim elTetipiTorum Lf, rcmotajfed illa accidenna, qua: ttatim, SUne vlli caura media producuntur a for- -. - er t 0 rmamdemo_ftrandarunt,h_:ct_. • J.».i..^ni*f ^vi lit A. l|U II. ... II - — | - ordine tame quodam,vt ftatim a B.produca- turaccidens C.&aC.aliud producatur voca- tum D.&a D.prodeatE.entquidemB rauft prima,6ciadix.aquaomniaillaaccidentiao- riuntut, attamen non eftomnium proxima caufa,fcdfolius piimiaccidentis C. aliorum aute caufa remota,horu igitur trium acciden- tium C.D.E. trcs extructur demoftrationes; vna,quademonftrabitur C. de Apermediii .erformam demoattrandaiuni.narcn- vni } qu> uc». u . ....-u.™ "* ' /"fl/J.f, enVuntpauca.ideopaucsrunt (vt ait A- D B.quodeftforma fub.eai,proinde eftcauft «rroSiik demonftrauones.io qu.bus me- vuiufq-, fimul extremi; alia^ua demonftw- dium fit caufavtnufque txtrcmi fimuli ha; nimquefunt.llx, quarum medium eftfor- mafubieftiiinaliisverb.in quibus med.um eftalterumaccidens,quodeftproximacaufa KCideutisquafiti.medium eftcaufa maions tantiim nonminoris. Exemplum autem h^- iufce rei ex Ar.ftotele defumere poffumus, quiinpcknolibroPoftenorum dicit rotun- Jstatemluna: efle eaufam cur lumen in luna I pauiatim augeatur, Scquilibet fana; mentis vtdereooteft, nullam eflealtam huiusacci- dentiscauram, quianifi rotundacflitfupcr- ficicslunx, red plana,totafimuhllum.nire- tur,nonpiulaum,&italunamnunquam vi- dercniuj.mfi plenam,quod eft manifeftc fal- fuoi;fph_;ricatamenfiguran6 eft forma lu- ns, fed cft .ccidensieifenim qualitas quartat (peciei, & quoniamomneaccidenscaufam aliquan hibet.aqua producitur, fi huius fi- ] fura; caufara inquiraraus, eaerit abfque du- ioipfiluniT natura.quam talis figuraeoo- fequiturj staque figura rphrrica demonfln. bitur per natura lun*,fi nota fuerit , & hu L» s demonftrationis medium erit eauravtriurq; cxtremi limul; deinde per fphxricarn figu- ramiiicrementum luminislunx demonftra- bitur, &huiusdemonflrationis medium crit eaufa maioris extremitantum, quia eft alte. rum accidens eiufdem fubieai; & vtraq; de- mcnftratioent pouilima, quia vttaque erit » L ...... j . • ' " — " - ■ " j - 1 ... biturD Je A.permedium C.&alia demurn. qua dcmonftrab.turE.de A.permedium D. inquibusduabus demonftiationibus mediii eritcauta maioris extremi tantum^noo mi- nons-,erunt tamen hi omnes demonftratio- nes potiiTimK,qufi per earum quamlibct ac. cidens defubieao proprio percaufam fuam proximam dtmonftretur; quod fi tria illa »c_ cidcntiademonftiarentur omma prrB.me- diu,folaprima demonftratio efittpot flinta, rehqua; vero no dec!i'snt nifi quod eft, quia fieientexcaufa remota. Sed pf-flVt aliquis o^ium. cotra nosita argumetari:accidens propriurn ineft in fubicao quatenus ipfum : atilla di- aio.quatenus, figmficat fccundum proptia illtusfubieai natuiam.qu^eft formaeius:cr- go omnc accidens propr.um incft per forma fubieai; proinde per hmc omnii funt dc. monftranda.Ad hoc dicendum eft.conditio - UUUt. nem, quatenus ipfum,non denotaie caufam inh*rentiJr,fcdf>lamdrteiir,ination6fubie- ai primt. aliud enim eft dicere fubiea.m primum, aliud eftdicerecaufam proximam, formam igitur etle caufam al.quo-um acci- dentium per alia accidentia media,facit qui- dem ne fit eorum proxima caufa , fedno tol- lit quin coftituat proprium, ac primum fub- ieaum illorum omnium, quum aeeidtnris media fiittrquidem medi^caufat,fc(i non fint iDed.afubleaa. * i 55$ lacobi Zabare.kPatauInl zCtpttXir.dKltfentcMucom- A u.fi.^o ,,. r,,,, £6) re)J ?rcb.ino. ^monftr Jr;oncnl ex ,,| Cn '_ u  «eBmtrrred "•-Taaceid.nnum, cft -efiL^L'" V^ Kl».ae Jecla ar ' bl *A,jfc£ fc. rr«.,fa m decla erumninm r e T«* »ce,de m ,_ A err. tS d"*"'."'"»--* .^fi r,)utm ptni' ism,..in. de J,fin,tione P ,bira,,vt lege.u.bul ctfm £ « i ^nem e mm d.fimtioocm fuh £_^ Je.no .fta.d avr pl-ra deutur a_cidei.ua, q uae nV n ^ JUf « ^tem p 3tlirnr , er Auerroem lee.Z" V^ tuidcm pttmamV ,n. I? - P " A »««eml, _rfinic._netn fubi.cii elP- »0n .'.Tctar,,,, ptojffmat, fing.Jo-un cau fen, pe, ,,uaft. t gul_ft ;)t demon.tran" -non acciln m t™*™** 'Pftm efe cS ■ccdennirrn omn.um, fed d,ct confrrrc*. co S "«» cei.da* ar«dehn_m caufa..de_i r,_ quumdic.ru, pforafj nllmtro r ; ' *' «teas multaserTe m«ffrom *%&t% quum tamenvmusf.b^, defmitio vna f /n ° ^'^" ,e P rlm o m«.do,qnia lc " 0n P'»^ 9»o_ rrvnaeffct ot lt D ^o.-P-^-cabitur, ei.rdlLuo, «1«,. rfennum proxitT,acaufarpfadet. B «b ■ i ,e' ^""'"O"' 1 luh " rti " ■ V -' pl " A, non rcfte|.,quer.i,r __,iflbrete d, rs P«,i„ m « .emo.iftranon,, t ,P= p er ft 2. qu8 rut^c.tur. rua. t tu: .n de 6 „ IUOPCp °' B q"un, .pliu-cajfaffr, deind* mi.oWS? pofir.onem «nfideraiu inqu" ff ™ pr °" dcmo,,n,a, ) o mS nonmoJ6fi [ c_, f .,r___? ™tP* no '^ fl %g tolTJZTl " uft >q«^oqu,dern aij. tamea _ Fotma pemfent.ona -g .or_._oZi 3 « a 'gnorar, nec.fteeft. f] x h»anrempH« quam vanum fit argum .nt um , quod « £ Jocoahqu, fbmunr.ad probandun, qu„d7e finitio f ubletii .n om n t P potUlTma dS:I' rionc medmm efte debear A n ■ , bus h.VhT ft f fD ? mu( i "Jqo«xe,npI,,q a ™ r_.f,S--xss;'»,ri« __«__ u«,i,_ .__J«s£S_i i tcfimofepruag-fim,, nonoeiurdem iibti i no tranpe o.eJ.a,q l ,*v_t aC cipi ul „ Dr j B . non bus fob.ectum ,||,,J acc P Tu,,t , a haro »r.t , 7 f ^ a,,, a «"icat,a P (ubi^mt F „? lb I us ™ e « , mm eft acnd^. aliquod, pauc,* verr,„,eJ, U m oni s poti/Tu eft c_ufa maioris _«rem,; fia-cemni eft 2!"7' us fims fft mafr; ' is co- -»«« fircauftmmor,. evrrcm, tanru.iJ nulf* -atione a-nimirtexidcai Lit )4 uoui_ nl ea mm e_gst deMedioDemonftrat. Lib. L 55« fflpl» f^^fit.iaadipraa.demo^ria^ B fcdvn K ai > . _._._.-__.,_ i..-mnnftr_-__o idnon CQ- effep 1 „ t ,p,-t.auun» Jemonftratio id non co - ST __A_cb Antlotelcs in a.hb.Poftenorun, 5Sconi.u fe,nper«hxit med.um efle «_- r ai dn B litionem rniions extremi, mmo. _____ti Qint • in Jitapl"» wnfiderari no de- K t Hsct- :!es docecin f.cun Jofibro Pofteriorum, »« p>itflpl» ica vna caufa poteft fimul plunutn .ffeauunt ri*m neOt- effe proxima caufa , & m eodem genere cati- '\'JV[ __,quandoquniem vna&eadcm formacau-* 1 "" ' ' fa eft pluriuni accidentium in eodemcom- pofito ; &. quamuis plura fint accidentia.qn* no aequaliter aforjnaflaunt,fedordinequo- dam , vt antea decl.rauimus, aliq^iatamea funt , que a-que fini mc-to ea idem formatn confequuntur, & vnum ab alio non prndet, fed omnia ftatim a forma, vtSolis naturam Cconfei;uunturhrcomnia,maxinialux, pio. pria tigura , & t.ntus in orbem niotus, feu ad taiuum motum inclinatio, necumen luxi figura pendet, nec tig=ir_ a luce , nec motu- ab hi* , neque hx i mviu; fed lisc omnia im- mejiate a natura 5o!u .manint , tinquam a cauii, Sc in eodtm gcnere caufe. Verum, vt accideneia pi_.-tt rcamtis , ccitum cft eari- dem, qui f^bicai caula eft vt fotma.cau- fam elT- acciJentiuin vt effttt -icem. quare t D C-Ucm in diucrfis caufarum gcn.nbus ncga. renonpotTumus, eatidem caufam poffe effe caufam pei fe pluirum t ff;-tuum , compofi. ti qui Jem formalem, accideiuium . utcm ef- fettricenij idqne Anftotclesapeite pronun- tiainc in 96. part culafecundi libnde Anima» dicens aniniamtll. caulam tum vt fo' raim, tum vecffectnceni ,tum vt finera; nequein- telligit lelpeflu tinfdcm effeflus : qutafiert nonVotefi,vtci^erti caufa rerpeftu eiufdem __ _T jm 1- .V ___ _ I __...!*_._.____ *o- vt ununilircaulalubieaijlit etiamcau- nou jjuic», yi v^... .... r -. fa.-r' ct 1 .nii,qu..fit,vttalisdemoliratiopa- E effertus lit cauia fecundftij plura caufarum . 1 -_,.^ r . . \At i. iniml :-ftcjiira viueutis corpo. ia»_ci.Li . ' ...... «- — — 1 riat iVientiani cius, quo-i ex accideti eft, quia de_ionllrat-ff-_tior.empercat.fam alunamj nonpercaufam prop.um , fiquiuem perac- ciderts fcire aiiquam rem dicimur, quando eam per altenui rei cauf-m cnguofcimus. ImttffAti; Sed hscin^erpretatio nequevetbis Auerrois congru.t, neque vera cft.Auerroes enim de- Uionftraiinnein lltam, in qua meditim lit v_ triulque exrr.mi caufa , potiliimam vocat, quum d'Cti- per acci.lens euemre in quibuf. dam poniBmis dcmoi.ft.at.ombus , vt mc- diuin fit caula vtMufque extremi (imul; at qsomodo potiflimam vdcare jioteft eam de- iroiiftritioiiem, m caufi n.iVd pe alienaiti.cette canrum ab-ft.vt b.ec htpot liima Jcm r 'nftiatio,vt nc d.nionfi-ano qaidem dict ncalit,ni(i '"o- ph:lt ca,quaii.vtho- i_lnis,propriaru(ir,abf .|Ut bomitiecU. pof- funt & ira non fmvt p»'^piia,qtiia nec omni, necloliconipetui-.t , Cj!;o.f fenlui aduerlaturi certurxius eniui .aii;iuil_b:ectiptopriat.ire. » 4 lacobi Zabarellae Patauini S$7 ad al, ouod acc ,dens p« uen iem U t ' «"od 1 b *°" > W° ^o»& n * «uIljacadetcproducitur-huiusiMn,,.,,., KI M u ™i3m omne accidens D( .i , 'P°- «hcendum non cft . Il7u ( "auo^Sf ^*"" fi 8 UM,B de lu ™ porr-T^ IX, ?"« hanc renrentiam fequemr ou^r^lt ^ " P' rl P^ "«uramlun* med a m ?, nftr * necn habcar mediam , non DotrffJ P ■ 10 - B nflim.. P^te.eaomni.dSfl^Po. medmm habeat altquod aeddeut qa * * ff" iiahi "- P n J„ f .e«»J *' q ^ 01 tdlUm Cft ' " «IM P«perai ««perontinatuMenim demonftration» nj h„ al,udpoa B lat, n ifi vtmed lum fi tf [ Ktammfi yerd tale med, U m adducW, quodfitetiam caufi m.oori, , pe , fto„idem eomper.trlfi medio vtfit Pfi demonftranoni « aecident, co„t?ng vt tale DieJinm hahpar. „ 5 . i« r; "^ Ci,t i non medio mal fe A l'J' %"a fl° r,J qUO(!Ue eXCremi " ofi Ttj Junt lftm S uere "cfcicntesabertaue. Cfp. X V 1. in qno «titffiinet qmltm pro- fnmturaduafm eam demonfirt- tieneni,M!u$ tnedium efliti- teTttmAccidens. C* ,T \ V* M a&ofienditur,noneffe necefikrtantf». tifima demonftrationis ccndttio. nerii,vt m.nor propofitw fit "^H t immedtata. VThat difficultatesfoluantur, cms--- «"'mcdignacogntuannotandanmt, « pnmum qmdem, q„6d ha>c appellatic.^Pr*** potiffimademonftrario.etfl - -- ^ • - da non i " — ■ ""W) *m rrprrhencer) p»*/'»|oT»Af^ - veJ de Medio Demonftrat. Lib- 1. 5 "^" la ^ul» autcm rei ea eft rauo.qiiu demon- ult .Hiiius auum ^ ^ ^ iudicanda & ££tfa eft a fine cui^c^ C uSraZ 1-=^ ^ ^S^K^^ hocmun U sa P tiffimum i qu6dfidu,propo. ^TnftraV.oi.em nonqusritur, acadentii d «mn-tFcaaeoeoiiiotiinchabetiir.quan- H ;S pr oVerqu,deft, fP .erquid futcm cognorcere eftpeicaufam proximam otrTofccre. aqua res habct vtfit , qu* q">dnitrationcm , & P e ;' e - aiffimam rci fcicntiam tradere , & m deiini- tion? m conuerti. Vei um quia demonftratio pe ft a :fn am fcientiam non traJlt,m(i quia cxpcifeaurnuis puncipiis ^&omnistondi. nantur claues ferre^ iquale s ,aclimiles la re- liquis, redalterainaumaeflet, alteram.m- me ; illaquidcm , qus effet aurata, alteri no- bilitatepr*ftaret: attaraenad proprium mu- nus exercenduroa P tiordicinonpofletialte- raenim*queaptaelTet,licctnonaurata,reo ferreafolum, mauratio igitur nobilitatem quidem claui largitur , non eft tamen condi- j> tio necefFaria ad operatione cliuis , fed latis cft fi lit feti eaj hxc enim eft cond 1 1 io n ecelia- ria , vt clauis optima fit , & ma*ime omniuio adfuum rriunuf idonei. Dirciimenhocin conditiombus potiflimx demoftrationis m- fpiccre poiTumus namque omncs con- dttiones , qnarum Aiifioteles memtnit m a. capicci lib. pQfteriorum,funtneceiraria;,vt detnonftratio rcientiam przftantilTimam ef- ficerepoftitiquodenini^pofltionesiintve- re Snotiores c6c!uiione,id in omni demon- ftrationc , cuiufcunque giadus ealit.requm- tur- quiafiae his inutiiiseft omnisdenvon- ftratio, & nu:lamco?nitionempant,qt:od autcm propofinonesfintcaur* rci .qua: de- monftratur,& iromediata: cauf*, id elr, quotl medius teiminus fitproxima cauiamaiorw extremi , ha; funtconditiones nccelTarii , vt demonftratio fcientiam pi*ftantiflimam et- ficere queat : quoniam attera condittone iuB- F Iata,nondcclaratampliuspropterquid,leil foliira qubd eft , vt Arifioteles ipfc in cap.io. libtii.Pofterioruro oftcndit. quare dus x prioresfuntnecefTarie coditiones omnis de- nionftrationis;hiautedua:poftcrioreslur.t nectffarieconditionesdemonftiationispro K*mtf**c*f- pterquid eft.quemadmodumin Ubro nottro deSpeciebusdemoftiattonis declarammns. Ex his colligimus, non eiTe demonftrationis propter qmd cftdiuonem necfBitiam.vtini. nor propofitio fit immediata , fed follHn « maior- propoficiones cnimnon aiiatatione /Urium fi iit imr.i a'.'»:3rt- flMti*Ht fir»- ptti qftimi- Ktr /11 lam'. 56t Iacobi Zabarelk Patauini . - , ... . ijuia _uediu_ tftmmus eit smmediata , & ptox.ma .i__;_nt:nar__ de.nonlrratio, vt _i_imus,foliin re.pi.it ma- ioris extrem co^nuioriem, ideb vult proxi. rn_rr. i!!u>s caufirn a.idac.re; per hanc enim f ._.,ti oi-eoditur prnprer quiJ eft : qu.miam it,.--n._.o'-,propo_..io ex medio , & tnilore _x.;en.o .Gfljtur. immed.aram eam eifrne- ce_f t eft.quia 'i fuerit niediata.no efi acccpta prox;ni_ aul_;irtterhancenin! , SctSc&om Duiia aii i cauli media accipi puteft : itaque ad iL-m •iiflrandum propterqu.d eft,n_e_£. finiini oranno ftmainrem piopofitionein efl . 'nuiudiaram ; minorern non itcm : con- fUt enim minor _x medio , & mmore txtrc- nio: at in demonftrationenonfumiturmc- diiim prnptcr minus extrcinum, fed propter affectiotiem tideo an mfdiuni fit prox:mum etiani minori, ita vt nil aliud medlum inter illacadat, an nonfit, id ad demon-tra.ionis fcopum, &. natu.a.u nhil perttn.tjfemper flff. Ct.o den,6ft.2nd_ cfl per caufnH fi_, pro_ xirnam-^bicauteiii nnn len.pej-pot.r_et.am foi.^iniliademonft^ofitpropttrquid, ftr5L° ft£ _ n " at " r - Al,; P ot '^dI . 4 ' rrr - f - - - «i"-n uuii ltat , quin iil_ demonf>,at.o lit propt.r quid, quum r_rr.drn_Giil.rer prrcanfam . piopter tju-m eft: qood fi -onr.ngar, vt m.drjn. r- trique eKtremo proxnntinifft , nemp~ q«ai'_ docitfo-marubieai, tunc.ionfriluin rnaicr propofitio.fedm.noi quoque -l.immcdia- ta : hac tamen non _ft coniiitio n etefTim, lc eonfcreDs aJ pr__fhnrioren. icientiam erfi. cicndam , fed eft *anq_-am inauiat:o clju.i, cietnonftat...,..,.. en.m nob *lto.eni re_. fed pvf fiatiiioreni fcicntiam non pan.,q.,_.j._ fit fcie nap.cp_erqui_l .'.,qoa,n omnisde-- n-ol.ra.io p.nt^ tiummodo maiorem l.item propofi.iof.em li_he_t immed.aiam - hoce- iUin ni_7 hal.eat. eft Jemotifhano a caufare- tnota, _ju__ non -eclarat nifi q 0o J cft : iiko Ariftoreics in liac demonfrratione non coi. fTderauie caufam elTe rcmotam a fubtedD, fcd iolum ab _fl___j_,ne, quiae.ijm cauf-m proxunam io.e.Jex.. r,>l_im refpeitti aff. dio. i ni^,cu uafneDda ' ftn! ^^amd.monitrail^^j^fipS bttaommum con_Udonfi^ U, fS'"S! c-nt , led a J perfect, . rem K tm ^ ^ durn n,h.l conferunt/oh ptima _ft „ P demonftraiio , fed dumtt- p^^'^ ationem accp.m us , ;„ m /"l I' 1 ™* a ?Pd- ft^tlont. nihil c.mferunt^ob fo r Tm t °°- -dderepoff ai . Elpramdem - ftr ^Um es Cru. atrecfi 0p;opria t ' -? r °P'«noin_. li-rdli p r / ft an P ti 0 , .ttqu. LlXt 6 ^ •wmi-e fi« , quam de lapjde, frdSf^ de "»«"*. 0-n_cU«bitpr_p te quideft qUet1 -- to fi uem oftra.o de la P p,d . 0 b eam tat iol^ «on eft po „ ,ft IIla , ob eandern .q^ em u _,q ill _ torj U ; ^ ft umenr. na:,.-a.n hne confl.ru., ef., on : n i O eu,o,ft,a^, tu ,.;-,,;' p -™ maior, s --rem,, t ftp, cif3 ; inad P eiIJ0 XS quodval i u,ffi«n,ar fe on»e.Ho 0 fien_.er_|M2 rnmui non ...ir uvemm per mediumC ie- monflraiorpiopt.r qu,d m.ftD. i„ A. q U ara peimediun, B. dcn»„ift r e rurcur ln C & ton m„.u. per ,lla, n drii.onftration.ra, q ua m p*i ha n c, _.__, n i b ui «] ft, o n ibus fad f. b .& ot>ino.,IJa,q U a i „h_.r.vettiturinde_ hr.aio .r,,, ;,, ui „u a dc moil ft r , rion edi«e. rcntc.j "c=t,am,[-a,q Uil _tmo n ft-atur£ de A. pe^ med.omD. ,La nan . qu , tnaaccidfti- «- -J.ti, atque _emor.il: .,;,„ p:rcJufi_fu__i prox.mav, n ecp_. tt |, m _|. ii , ri rm[ , nnituE , . qua.riperrnediu.nD. ,, ,V.c .p-imn oto. " V ,.^ U1 " S -v. .i. j.-cfens (vtu J«») fl.-n-.u! .,&«„„,,;,.„ „,,.^ 0 I. .»,.r..: , r>,c.-J,, t ,._,,r ; ac --_nu_iiaj._.i_- .i-i-ieii6__.in_i.hin. q.,a-n iJam deMedioDemonftrat. Lib. T. ^ ..-.tdeiTiotiftrat.orie .1 fimplttiter di- a» 1 " ' m necefl'. iam ponfiWdeii.on. «° •!!« babcat mmorem immedi.r.i.iii ftrl " r _,d comi '_", nempetur,cto,um, ide nJ 0 mcd.L 1 meft^^vtriufq,e ext, ~ S U, ?1 H-eidem Mathematk* qtioq. d f 11 ri _=.._-'_-_.«(. 5u ( - dtm libi.iv.detui lgitur fignificare Auerroes nr.nttfe p ouiTi-.iiiiu demonftratione.-.i nii i!iam,quam vocat fimplicem, quse vtramquc H -ciacii. "*-""" > , q proL>o_iiion.niiitcks de aiiu demo- ftiationum pnncipus ibi non )oquitur,q -C ■ „ n, t._beatimmediara.n_ rebqu.e m Tdemoft,^ h.benc med.aram.fed n»n- Samm-inrem-,3ttamend.ceteon,«.c S rota. qU -„r,ir.,Tir dfinonftration.i in mathe. S fre .ucnt.ifl num effe, quo^d.aum Sevetum eft.fi eafolaeftpoaffi «a de. «nft-atio, q»* h-bet vtramque propofi _.-».1i_r_m, auia « vna n.runuo *- r r -- » - - . v'a «**,& horum tamin. eood.no-tt .^ul- __cit ver. in »>» _____ ... . ..,_-...-__-,■... -a.i.iniim t>:oD )Iiriones, nt. quare den.onftraru>num p:opofitiones, qua? peralias demoftrationes p.xdemoftra- te fucruru.fubeanicoGderacioiiem, Sccon- ditionu.n declaratione non cadunc:h__ narn- que M conclufionibusipfiusf-. ntix potius, q jimin principus nume-an_ac iunt. Oicitl- gitur .riftoteles, princ.pl* dc.iionftiationw elTi.- iinmca.ata.tam maio. em , quam mino- « t^Swe^t r _Se^;*t_ i rtonaurataignob.iior eft c]»w: inani3'a.rtrtamen6 m.nih adclaudcn- duinic a->erie i Juir. .donea cam cmm nulla adv .itircm pert.nens condino dtficit. fed eata.tO-no lo.q .__ f>lam nobihtatitn ptae- bet,(icu:i dtcianuimus. Cifut XI IX. foluuo cbsclienk acccfte txverl>isArifl.mj.cap.i.lii. E Pefteriernm. S.d ad plenam verrati s inte ! rteent!3m'* lucn..aeft dub!tatio,qui aduerfus hec ex vjrbis A iftotel.s ontu* infecundo cap.te pnmil.bri Poftertorum-, ibi namque exdefi- liitione denv)nft-a.ion!s,coi!ig' ns Anltote- Ics omnes principiorum condition.:s , dtcit mtere_.teras pTinetpia efT_deberepr;__a,& P irnmediara & .ntcllia.t vtra.nq-, p.opofitio. ntm fjuii dicit demonftrationcm in nume- ro fi-ngulari; expr.m.s-autein & immediatis inp uraiii vultitaque minorem qu->que ejie * rmmcdutini. Ajerroes autem ibid.cit, ve- ram Sc p op.ie diflam demonft.-artonem ef- feiila.Ti, -.]ti_» tic tx principiis p-imis , & im- rriedtatis,qua.n iplc vocac demonft. .111 oiitm Hmplieeipj ill_mve:l> , cuius prcpofition.s alti^ demonfti.rionibus fuermt demonft-a- te,q r ma_vocat dcreonftrationeta eompoS- gete de.nonft.-ationem (iinplice-n, quje e» p.i.nts firi«ati>J princip.is conftataefti in o- moi enim fcie u neceflTanum cft, omnes mi- nores propofitioues med.atas refolui invni minorem p.ima n & i'iime Jiatam , qui eft dcSnino fubieAi & primum touus fc.entiaf p:inc.p.um,vt in exe.nplo inobis pofico mi- n.nllaA D.reioluitur in h-ncpnorem A. C. & ha: c in hanc A. B. qux penltus prima Si immeduta eft;omnianamq 'ie accider.tia de jpfo foentia: fubic-r o dtmoft antur et mul- Bsm.diKorduiatcd.fp ifinsvta r Vuerroes in 179 coment »rio primi libn 1'ofteriorurn: quamuis enim fintciufJe.v. fubtedi a_fs__io- nesea.um tainen diue.fjefunt pnnc pii-iquum enim non lit n .ctffi- ia couditio potiffunz de monftra rio- nis vtminc.ehaa-at immediatamiatis cn,ft \ el afl u i m m e diata hab eat, vel faltem c x i m- med.atis dem^««iuniB auten «ffenonpo.eftnifiderrionarara. idebquan -o fumitur, poteft dici imniediata.quia vir tute quadamcontinet, c.inreincluf_m ha- bet vim pnncipiorum immediatotum ex quibus demonftrata fuit; ideoq; talis demo ftratio ,ure vocamr compolita.quia plunbus quodarninodo demonftrationibui conliat PoiTunt ig.turprineipia demonftrationrs iU ttinimedutj.quum fcmper.m.ior propofi- tm St »»e immediata:min 0 r vero aut fimili R trrimmediaia. autpendtns ex alia minorc in.mediata.&pewtfam cognita, & eam qrjo- -animodoin feconrintns. Ariftoteies itaq- co in [oco pnncipiorum, qua; prima funr' coudinones confiderat, quas dum fineulis demonltrationibusaptamus, ftriseft li ma. _ B . . ? or fit pen«us immediata, mmor veib vcl S™ """^"Velpcndesexalia minoreimme- IJam.euius medium fi, alterum ^ ion '«i repn m ar 1 am 5& fimp| 1 c 1 te;S ro d ;^^ Arationem.eaautem eft demonft" deoi °»i. P°fita,qu-_minorem habet mem a »° Corn - pro Auerrois defenfion. dS E *»W ■ vel .pfum negaiTe demonftt« 0 tm pofitam _fl_ demonftrationerB J ™ Corn - qncndam Joquendi, & folum c f " t.oncmcum demo„fi tatia illo decimo commetario demonS ■ VeIin eompoficam ineell.xjffc i||_m "™ 0nei »» ,.„,_ . u_nc eninmnn Auerroes *qui UO c. dic>_m dWft nem.quum aliis in loas dixerit e ™m f tf „°- mo pnncipi-pVim^ ^tnwnjhttio ,flfyU,&m w t .'„ft*„ t , x £ C n a "^' P . off " ,n ^ ar ,? un, 5 t0 v-«d.m_5_? 1t% Jf r«p.io  * ' — v— mag cn xitCDfwwyrV^o eflfyllegifinu, tB „ft sm ex r«, &prtmH, tutaiadm, yttptr >f _ M, &?rm«tiu,,m I IibrJ Pofteriorum. J J .qMndodixitprinjapiademonflnrionif efle immediata.Similiterinprimo Poftrriorti.n eapite dec.mo , feparans demonftrationem ^uod a demonflratione propterquid, earrj demonftrationern dicit efle « immediam, tjuaffoiam ma.oremhateat immediaram.ft demonftrat.onem dicit in flnguiati num er 0j Feftumeftfolam maiorem clTeimmediatam. «Tpexit emm Ariitoreles jd, q U od in demo- itiatione prorftis ntccflarium eft^nempe vt ^- ( r»,r ^^"^"'^^^o.iftrationedKit con. vfuseitAuerroesincommentano icJg eiuf demlibn^iceusillam demonftrationem er le e.vimmediatis,!nqua nuliura medium ca. dat inter medium tcrminum,& maiorem ex* F f* lmzm , mino ™m immediatam, qu^ffto- trem.tarem. deminore n ihiidixit iqu ,ref_: ^^1*™'"'°""" P^ncipium, & in tremitatem. de minorc nihii di x i t) quarefo- Jam mjiorem propofitionemputauit efTc (x c-i*. w. ne . ccJ " rate 'nimediatam,& nihilommtis de. tTa fX ? oftran .°« l ' n *PP«ll«i«i"i'medi.ti« con. £™ "* f al, ' em '''pl"^"^ero.SeddimcuJta t em ^are-tdentur ye.baAuerrois in comment io. etuslibn.quando inquit demonftratio- nem nmpliccm tfle demonftrationem per pnui d.aam.demonftrauonem aurem com. pofitamefleperpoflcriu^&arquiuore difii -emoflrationcm: quum tamei, in commen. Ptobare; namAriftotdes poflq_2 d omnes conditionet princpio -m",»™ 11 ^^ flrationts pooflGn,., docere etiam . °tmod.sperdef_ftum J cu t Tr* ^ Mntummodos tetigitivnum 011 »5„  «nfa ^.eff e aum l c red.bcff;n d d .S Ptngredtmur : alterum, qu.udo . dcm, non tamen imm ediata, S proKj. # remota, in qua demonftration/mgT:™ f pofitiocftmediata; de illa verodemonftr. none, m quaminor f 0 J a ffrmediata.nc ve. tirfima acpnmi gradus demonftratio, m.rT cu* fmflet Anftoteles, qu i nor. omn« cc. monftranonum def c a us tetigiflet; cenj-i" Jg.tur tali defeflu demonftrationcm a So la ionem S"""* ftd -' ffe adhuC -~ ' ^ 0 ""'" 10 P r °P Cer qwd» «fl demonttratio pnmi gradus. Hlud vero noneft . nobis C rd7d?m„ r ^ ndUm ' 0011 ' deni di « nduln » ' - effe dedemonftratione, quatecus demon. i w „>_ ™ cft, ac de tota aliqua fcietitia, du. eft "«"» muitarum demonfirationum coneeri-s-fln  c«* cima ; atque adeo fi id Aueiroes dixiflct , rc-/« prehcnrionedignusfuillet.Gcut^llireptehe-^*'^'^ dendifunt, quieoargumeco contia Autceii- f^"^ nam vtuntur; non enim reflcfutnunt demo- [ff * ltrationem eas duas condmones poftulare-, vnam vt medium fit cauramaiorisextremi; alteram vc fit caufainha:rentie_ maioris in mi- noreipropterea quod hs non dua> conditio. B nesfunt.fed vna,quiaaccidentis eifr eftineC fe,maius autem extremum accidcns eft. qua- re eadem et caufa eft vt fimplicitei fit , & vt in fubicflo infit; quo fit vt altera conditio ab aL tera difiungi nequeat , & fien nunquam pof- fic vtmediumfitcaufa lniiajrennar ; fiinplici- ter auecraextftentia: caufa non fit; i dquevt - in accidentibus , itamahis omnibusrebus» quralicui ineiTc dicantur , verurn'eft;cuius rationem mox cum Auerroe cofiderabimus. * me Jium effe caufam mino.is extrcmi Jjeoonfttitione potiflima, idem dicimus. dp. XIX- dc Alpbarabtj & Auictnn* fmuntijs, & ipftrum con- fuutione. I r b a reiecit Auerroesfenten- mAuicen- eilc fpecies PRO PTl- tiatu Alpharabij , txfcntentum Auicen- .. namAluharabius dixit tres e' 1 - 5i«onfttationis potiffimejvnam.in quame- Siu-n cft maioris extrenu ratum;aliam, •n uua nnnoris tamiicn; &aliam ,in quav- «Lfoue . Auerroes autem ab Anftotehs do- tenon recedeos, eam folam coditiouem ^o-rilKmr demonflrationi nectilariam re- CNulloigitur pactoillud Auicennatdiftu ad- id nitdium fit caufa maions extrc vt p. ccpic , quo mi- ob id fpeciem illarr, in qua medium non cflcaufamaioris.fed rainoiis cantum , peni- tus rcfutauit, nec cenfuir effe appellandam demonftrarionem, m teitia vero fpeeie dixit peraccidenscoiuingere vt medium fitcaufa Hiinoiis, proindehancnoo efTe ftatuendam diuetfam demonftiationis fptciem, quan- dbquidem diffeientia accidentalis fpeciem tnitteredcb(.mus,qudd medium nonfitcau- famaioris.fit tamecaufavt niaius infic in nii- nore ; quoniam fition eft caufa maiorisfeor- fum accepti , mh^rentije quoque caufa efle non pottft.qucmadrnoduni fi eft caufa r h-- rentig.maiotis quoq; caufam effe neceffe eft.- Ahqui tainen fuerunt, qui Auiccnnje ienten. ^4Uqn»>itt- tiam itaititellexeie:medium n6eftcaufa.mai3y«i/w t n ioris (cparanm arcepti.hocclUnon eft caufa-^""""*' non conftituit . Auicen>.a veib interfpecits D'eifendi,fed eft caufainhcietie. luaioris itvmi. demonftrationis potiflitna: illam pofmt, in qua medium non eft ciufa maiorlscxtremi, fed' tlVcaufamhereritia? maiuris extremi m iniaore,cuius demofttationis exemplum ta- JeeiV. omneanimal eft corpus; omnis homo eftanima!,er^o omnis homo eft corpus; me- diuni et.iin anima! nou mo^ononeftciufa cc-rpotiijfed potiiis t ft effeftus ipfius, ell ta- nien cau a hominis, flc eft caufa vt corpusin nore , ld tftv canfainfcicndi; quam ego non' puto AiKCcnnocnuntvfuilTe. quianimis ma. l/»pitg>uti*> nifcflum,8f nimis ntagnum enorem Auicer.. na commififiet^quj nullo difcnmine demon- ftrationem a fyilogifmoftparaffet.&omnetn fyllogifmum dixiffec efTe demonftrationem-, iu omnienimbono fytlogifmo , etiamin eo, qui ex falfis propofitionibus conftct, medrus terminus caufaeftillationis coclufionis ; ora.- honime mfit : m hac igiturdemcnftrauonc E ms itaq; fyiiogifmus eiTet demofttatio. Qga. ■mtus extremum eft caufa medij, 3t medium ciUiufatum minorisjtum inhsrentia; maio- risin minore ;ideo cedendum eft, hanc tfie l!l.'n uemonftrationis lpeciem,quam Alpha- rabius dixit habere medtum caufam minoris cxtremi tani ii3i,non maio ris.Confurat hanc fementiam Auerroes cum in commeiario 1 1. iibn Poltertorum^um fufius ln qu^ftione fua dupdecima , quae de mcdio den:onftrationis re netantu abfhrdum Auicenar attiibuamus, ^idetur omninb dicendum efie , Auicennatn caufam eftendi,non caufam inferendi intel- icxiik;at caufam effcndi in duo cenera diui- fiffe , vt alia fit fimpliciter caufa eftendi , a!ia verb lneffendijfiue inhserendi in aiio : nam irt' illafua demonftratione corpons dehominc per medium animal,corpus dicebat effe cau. fam animalis medij termini, taquam caufam- inteibitur : fed ea confutatioa multis perpe. F cfTendi fimpliciter, aniraal vero vicifiim cau- ftmt Jttr Jf.a.wjrramiriteLigituriputant enim Auerroein con "3*"r tedcre ir. t -a dcnioiiirratior.e merJifi effe cau- ff.fl* cnxfm- , ... iam irbar mtiac maions t xtremi tn nnnorc, & non effccaufam maioiisfeparatim accepti:^ atntga e cam t ile potiirimam deinoftiatio- Waahoca g wtto ductum.quod in demon- «ratitjnt po.iiTi.ita ha:c vtraque conditio ex titCifHutc p.jfiuiatur, vt medium fitcaufa lt:h erenti« maioii cxtreini in minore , t3c fic etiam raufa ma otis fcparatim fumpti . Ve- tui&hxc cuu tft Auitrois argumentatio ad- fam cffe inexiftctix corporis in homine. Nos Vttin ftttfiu' jgitur dicimus , Auerrocm in confutandoA- Antr.intnt-- uiccnnx dogmate non moA non concede. filnud t -4**' re s quodanimal fitcaufainherentiicorpa- ">">•"' ris ir. homine , fed illud e/Kcacicer negare»ae qoe impugnare, Si in hacimpugnanone to- cam eius ditputationem adutifas Anicenam effe conftitutam;omnin6 enimncgat ammal' effe caufam cur homo fit curpus.Se J vt Auer rois : pciulatio,quar dodiffima ac profundif- fim.uft, mt clligatur, fciendum cft przdicaca lacobi Zabareilx Patauini r -.i^ucuimii intc ripeciein mult^med.jc differenneinterpon.ntur vt «xternam eaurfao, meftinhominecorr>u S ,ftd ^ioipcrrSaS^ 3 «*-«. fiffrrtuen, » ir,=n-u — luntinet; ira viuen : nefthornini pcr fe.pfum, id eft.peripfam v malmcit hommi per ,pfam anim3 ; :s ratio . bet v P r n , r'"'*? 1 f f™"««»*«m homo ha- tUr,r.,,fi, ! 'ibritT i u da,a£ Autrf - ^ota^r. ... , £«, is ^ «iWr. omne* propofit.o- . W Iunt tmmediats & jndemo.nftrabile*,h 0 . M mo e " corpus, homo eft viues,homo cft aiu. A*"- aIi *omneseiufmodj;namffha;cpro ^mcnftraripofreMllu/eirerv^^t^;" C -turamm (c«6tmet 5 h«enia, eftWr^ J. k . " '""^ 1 'Muoameiiium uemonfrran pofFer,iIlud eiTet vel wcermediu g e ™s,vtan.maJ )Ve |ipf aviuentl5Ba » altrice anima ca H fiA it; Ted neuirum ho- nim dici poteftjnon ipfa natnra v.uenti s.quia Ccviueniperropfumdemonftraretiinnam- viuentisefteiufquiddirMCvtitalo. quamur; ateiiitdefiiiitioefltttialB, auxu dem cftac defimtum , pro P tet eanth ,l pote ft demonftran pernaturam f uam proprum , & peiluam dcfinitionem,quam vocantquiddi- ^, ta !f m aT a ' d f » cere > e ftp«ereflludidem, «juodeft demonftrandum; cont-a quimin «ccidentibus eueniat; ciufarn cn.memaft 3 J CJCq ^ a pofl " nt «femonftrari.qiuc efi qu,de m ipforum definitio.non t.men £ fent,ai, s , r ed caufalutharcautem apud Anfto. te em kgere poiTumus inp a rt,cuL 41 .4?.li. bn ftcund, Porteriorum . riulla ig.tuT resde. nionftran poteft per fuam cffcntialem de. »"»«-■«11, n S qui s oftenderetanimal in ] honnne inetTe p« definitionem animali,, & edipfim meflc |„ ns - per prio«ionem Ci mims.qusefte.ujdennHioeiTentijl^fice. nim i petitio prindpij committitur, vt diSum eft-Adde q UO j id ficri non poiT e t,mR m pro . polinoe maiorepratdieireeurre* definita de «ff w™ C . , .n Ub ^""""'^fenlTbilueftanimal, w««,„„ ^ * ' P r * d 'Cat!o contra naturam , & abfur- »«W«/rt, B i- ''^■^""^ucgenuspropinquuiiipotefr^iTe f fivtMfif,, medium,perquod demonftrcmus -euusre moram m fpecie inefle,vt putauit Autcenna tanquampercaufamilliushih^et^-animal cnim neque eft caufa viuentis , neq, eft cauft curvtuensinfirin homine ; qucmadmodnm «nim viuens eft viufsper propnim nj turam non per ammal , quum poffit cfle viuens fine animali s ira pcr propriam viuentis naturam V.uen t ,neftinhomine in on pcranimalme- dium; cadem en,m eft caufavtviuensfitvi. licn*j &nu£tfa«mu|i l c-use eft ipfiforrfa n fit.quaderepIu^disinj^j^f^^lUot: Propofit t onum nec,m taE ; 10 j f u °""flto de uent, « £ ,di« quum deturvmn^ « ' ?T' «- anim,) - conrra verigenu, »6 HcTt ftd cft e, oeceffa.ium, & eifrntbll piu "> ex neceflitarc h.befmfe naru„™ ' & •* n,ni »! P»nem fiiam eflen.iaSeni p^a " -"f nds « tur animal videtur eft c uftTl 1'?^ HWi homoenim tn fo, fubfta, «imal.s naturam , 5: ha^cin fuaflfl «t naturam viucnm.- ideo anim.l T* ^ hom.ne infit, videtur effe t3 uf' . t \ qua ™ vi u e ns , non eft ramen caurape ft ^ 0 . 1 ' 1 quatenus eft ammal, ftd qLlci^I^ ra, & caufaperfcv t homonuZ n 7 ¥ fed" U - viuent, accidit efie animni, : ideo l^Vt caufa per acctdcnsvr homofft vhtT&i? teutu igitur Auerrois ctl , quod eanfi -S; 3« eft a^quata ip(? rej , non poteft Z f J caufi. riufdem ftparat.m «««* "erib 5 b« s en,m cluo d.ffu„ e , .fft m ? t ^ queuntj caufa v f rb perac5de„, p ote fl "ft D caufavratiquidalicu, , n hrreat J,cern„ /• caufa illiu» feparatim accenti ffcutS? corporis ftorfTm acc.ptt «ttfa non cfi hallucnan, r, nt A ucrroem c« XJT. dedefinirionefubftamu, t> quomodo conttngat aliqu.indo me- dium effe dtfinitietttm fttoiecli. H A _c t i tr v i medium demonftrari*- _n,s vt caufam re( P eaue«remorum c6- fidera-.im„,, dcclarandum rerr.anet^uomo- do .efpeaue wnndem fit dcfinirio, eVpriui qtn.cm refpeftu fuhieai.deinderefpedu af- r;eUom 5 ; vfrumque autem ftcilc inteilige- rur, h guomodg tum fub(iantia,tum scd. aem ae*matur,paucisvcrbis expofuenmui. ^jtftanti* locm u reii! JeMcdioDcmonflrat. Lib. L m :finino exgenere, ac A fionevacat.fiquideThilofophisvirandafem- jii coi>dac»«kiaiau- SubfUntis q»l«V* 1 C.lttc SSrectia, qua.ptopr.am re, Mturam .ficat, P'* cl P tw P ari ^ nn,tloIUS,:fi ' ffa jjhvi fitcn' m . r ^vocari potuenttota rei dcfinitiojdi- P - jb, Ariftoules.iltimanj differentiara S^Snaruran. . totamque fubftannam elK 1 ^ „; .^hmrionrni: QUiavultee. * ^ipfamrei defiiiitionen:: quiavultge- ' liffereati» remouore onditiones ne«ira.ias,fine cjuibus q efle ponu. utddi quiddi ; f ;, Kd.ffereat.aj ■■ lones neeeita „ sl Ii it .re nonpoteft, quamipl.us . « 1S parte Si per hoc autem foiutt i1!-iti dubi. auum « plu"b» s partibus conftet; , d.cit e- „,;, 1 vn«n efTe, qu«mam vlt.ma dtfterent.a „ ae lV hicciiimtrt tota reiquiddiras, Bci- pfius defioitio.Harc autcm vltima differentia ^tptopnirelforma, otipfius propria,& at- quata eaufa, qua pofira res ponitut , & qtm ablata aufertur, ipfaq, eftiimuleiienua.feu Q r,vt(i dcmonltianoum ist ■u&aftiM hominem eil. rifibilem, mediumfumeJum fimirrfitn cftpotius rationile , ..uiiii anima! rationale, iirrt-mcm q[1I t fr- ct i nte g r3 definiuo : nam abfque du- irV^' n ' ma ' ' n Ea dem onftratione ft-perfluit, SZj. katqucponi ac nr-eteimitti pi.ttfl,qu-ndo>. M quiiirm demonftrantis confilium in ip}b de- nionftiandi aitu no cft hominem fubicc-um definire, fi;d caufam -dducere,cur homo fit j. nnb.iis, arqui nfibilitatis caufa, noncftani- mal, fed tauonaie foJuni: cai fe namque re- nim fum fimplices, & in ftibftantian.ilc ad demon- flradum honunem efTe rifibileir,, animal ve. tofiue fuf-iatur,fiuc non fumatur,nihil affcrt tnomenti Intesram ip itur uibiecti definitiq- nem m demoftrationefumcre, licct magnus ertordonfttjattamcn tio-omnino repiehen- percftveiboifr fuperfiuitas, prifertim qua- do errandi occafio aliis pisebetur, quod hac inre euenit, complures enim putant totam definitionemfubietti eircaccident.scaufam; prcH.ide caufam integram non 3dduc. , nifi tota dtfimtio fubiecti accipiatur ; quam de_ ceptionem vitare debemus, quuid facilc,ac nullo ncgotio pr-tflarc polTimus.Huiufce re* exemplum habemns in primademonftrat.o B ne prinu libii Elen.etorum EucIiJis, vbi non tota definitio circuli pro mtdio demonftra- tionis 3ccipitur,fed foliimpoftiemailla pars, qua dicitur lineas omnes a cetro ad periphc- nam ductas aequales ciTc;ha;c enim fola fuf- -icientem redditratione.cutconftituti trian- guli laterafiTita?quaIia,reIiquaevei6 eiusde- hnitionit partes ad eam demonftrationem noapertment,neque ei profunt,iurc itaque omittuntut,fiquidem fcopus no eft citculum definire, fed propofiti problematis dcmon- ftrationem adducere. Me3ium igiturdemo- ftrationis tuncdicitureffe ciefinitiofubiecii,- quando eft vltima differentia.Sc propria eius fubieiti fotma, quar poteft definitio appclla- ri, t-:1 quiareuera ttt tota rei definitio,veI falte- q uta eft definitionis prarci p ua pars.Qu» i^iturratione medium pociffima: demoftra- tionis eft quandoq; caufa fubiefti,»adem ra- tione tucd.citur dehnitio fubiefli, quianul- j) lafubieai caufamed.um demoftrationis efle poteft,nifi"propr!aeius forma,vt nominefor- mz intelligamus tii illam.qux eft altera parj compofiti, tunq, ctiam ipfam rei efTentiam, quando res *x materia 5c forma non c o nfta:, ytraque enim poteft defiaitio illiusfubiecii appellari ea rationc.quam prxdiximus. »* *nh«j aentis na ti ,__m,qu_ in homineineft fic ani. MrtemE nf r , ^ 3 ™ viu ^"ti s « maf ,nelt homin, pee Mfm animais ratio. ^l ^I°JT± MU l im ' PJ«»P«riil ani J nia! lneit hommi per ipfjm aftimalis ratio. nem,peranimam fen_e:em,quam honio ha- 0 b «3 Vt optimeJeclaiat Auetr. in comir, enr. "? %,Z «w,„5 p, n - es 'unt iiumediate St indemo.n_rabiie.__o- mq eft corpus, homo eft vit!_s,homo cftlm. mal,&alia:omnei eiufmodi; nam fi h_e_ pro tefr dimiit- pontio .homo eft v, U e S: pera! 14 uod medU" C «emonftratipoffeclluddretvelirKcrmeuiu C % T , -!" f " ™ eflv !"c Ju . « - . »ui|UVU illkUlUlll demonftraripofTet, [ludeffetvelincermediu genus,vtanimal,veiipra viuentis natuf_.quae in altrice anima confTftit; fed neutrumho- rum dicipoteft;nonipfa naturaviuen tis.q uia fic viuenspct feipfom dcmonftraietur, naiu- ra enim viuen tis eft eiusquidditas ( vt lta Jo- quamur) &ei_sdefini_oeffentiat_; ( quxi- dem eft ac defiqitum i proptcrea nibiipoteft demonftrati per.aturam fuara propriam , & perfuamdefini.onem.quam vo cantq iuddi- tatiuam, quia id facere.eftpecere illud idem, q uod eft derrtonftrandum; contta quamin accidcncibus eueuiar; cjufam enimejurafe a "^* poflunt demonftrari,qui eft quidem ipforui-i definitio.non tamen efi fentialis.fed caufal_;h_-cautem apudAnfto. telem Jegere polTumus m part1cuiis41.43.fi- brifecundiPofteriorum , nullaigiturres dc- rrionftiari potcftper fuamcfienciaJera de- !in«"r.ripm »mm /_ _. ..__. _ Pt j_ __ . - I - tur aa™.^;?^» uens; homoemm in fua mbftan_ ahaHrV. mmalisnaruram , 3ch_cin fuar_bffanri_h* betnaturamvmcndsudebar.im.i.quy", 1 ; homine mGt, videtu, eiT.caufi vthom ol ° v,ue «s , non efl tamen caufa per fe, non quatenus eft ammal, fed qnatenu, „ a ™£ finmonem, vt fi qu,s oftendcrctanimal i„ E eft an,{,,al . 2 ^ tfi homine ineiTepcrdefinitionem _n, m „1, t . „, .„ „a , . ' '""«rent. honiine inefle pcr dtfinitionem animalis, Ct eclipfim ineftc luna per priuationem ltt-4 mims , qus eft cius definitio eflentialit; fic e- «im petitio principij committitur , vt diaum eft. Adde qub J id fien non pofftt.n,.. in pro. p,o_n5e maiorcprardicareturres definitade eftentialide_nitione,maiorenimcfret _««-.,.#« harc , fubftantia animata fenfibilis eftanimal, eil P«dicatio eontra naturam , & abfur- »>t» rf nf„,m- ^'•^dnequegenuipropinquumpotefttfTe ! Jiricjnfipir m *dium, perquod demonftremus qenuste- acadtnf. motum in fpecie ineffe,vt potauit Auicenna, tanquam per caufam illiusinhneti _• animal enim neque eft caufa «uentis ,neq ; eft caufa curvtuensinfitin homine ; quemadmodura enim viuens eftviuesperpropriam naturam, non per animal , quum poffit efle viuensfiac animali; itaper ptcpnam viuentis naturam Viuen* ineft in hominc , non per animal me- dium ; eadem enim eft CMlavtviueosfitvj- _sns, & n infit homini, yux efl ipf_ Forrfl a vi fa.&caufj perfe vthomo fitviucns , f ed viuenti accidic efie animalindeb .mimal .. caura pet accid.ens vc homofit viuens Scn tentia igirur Auerrois efl , quod caufi « t r," quat eft iquata ipfi ,ei , non poteft effe caufi mhsrenti* illius tei ,n aita, quin fitetiaa caufi eiufdem fepararim accepta., & econ- uerfo ; hacc enim duo difiunci a Te munio ne queunt; caura vero peracciden.potcftt.fl" D cju/avtahquidalicui inhi.-eatJichnonSt caufa iili_s.epara_mac.epti,- ficutiammal eit peraccideiu cai-n vt homo fit.corpni.fed torporisferjrf- ... o-' caufa non e R. Id^ hallucmantu- :ui putant Auerroem coi cederc tw. etfe csufam per f. _uth_r_o "' corpus , quum id ab Auenc !■ ipert . neec tur,& . • ,bi ..rAiicetismmanifcft.faL rum;fic ! uise«_mqii_-r3t !t >iopr e rquidh0!_. eltcorpus .loneftconueiiico.rcfpofioiqiiia caufa no:i ^ff, nifiaccidenta!ii,«di_itt__r. ideo lila non eft demonftratio; p er caufime. nim aceidentalem fcientia 116 acquiritut; Ted dlcitAucrroes, eum euefyjlogifmum quea. dim vendicum, quiintcr de__onflratioa_t coliocarj non nteretur. Caput X X, dt definitiene fubjijnti* , & quomodo centing&t aiiquando me- dium effe dtfimtionem fnbisclt, Jtiedium demonftrari»- ">e&vk extrcniorum co- ium remanet,quomo. do icfpeflu eosundem fitdefinirio, Scpriut quidemrefpeftufu1.ieai J deinderefpeau af- t.dionis; vtruroque autem faeile iiKeilige- tur, fi quomodgtum fijbflantia ,tum scci. dca* de_niatur,paucis verbis expofuerimui. Subftatuia* "T.T A c t e n v i med JL JL n 's vt caufam refpe. fiderauimuj, dccla.-andur jjg*rerit.3,vd deMcdioDcmonflrat- Lib. L 572 ^ ■ • m definitio exgenere, ac A Concvacat.fiquidtPh.lofophiJvitandafcni. " s peteftv«ibo.u fuperfluitas, prxfemnjqua- do errandi occailo aiiis pta?betur,q_od hac inreeuenit; complures enim putanctotam definitioiiemfubicaielVe.ccidentiscaur-rn; prcnr.de caufam integram non aaduct, nifi totadefinitio fubiecti accipiatur ; quam i oe- ceptionem vitare Jebemus, quu id facilc,acr nullo ncgotio praritarc polTimus,Huiufce rev rei, * , ?."^'; il[ias remotiores ciTc potm. exemplum habemus in pnmad-monftratio- mf.^^ZS&Sto**^ B nepnmilibnElemetorumEucl^.s^b.non eondiaoncs n" eff ^J!""™i;!!, ,Lddi tota dtfin.tio circuli pro nu dio demonftra- lionis accipitur,fed folum pofti ema llla pars, qua dicitur lineas omnes a cetro ad periphe. nam ductas aequaleseireiharcenimfolaruf- ficientem reddit ration.cutconftitutitrian- guli laterafir)tarqualia;fehqu_:ver6 eius de- hnitionit partes ad eam demonftrationem non pertment, neque ei profunt, iure itaque omittuntut.fiqu.dem fcopus no eft circulum P h - V ^-.'Ariftotcles.vltimam differe^tiam ''irCamnaUam , totamque fubftantiam ClT - Smtei dennitioneto: quiavultge. tci) ^V, 1 .- .„„,:« remotiores effc potiu- n ,«ner hoc aurem folutt lUaoa dubi- utlS? * Ln»do cefiniiio dicatur vna, ^""^Xiba- partibus conftet, d.cte- quLzm vltima dtfierentia n-'h««n n. eft tota reiqu.dditas, & i. Ifi definitio. H« autem vltima differentia T, rWa, qua pofitares pomt_t, Scqna quaca c^" > H Y____ -_£.___-?«, «?£__. lp raq- > eftfimuleill-n tl a.ftu C d-fimre, fed propoQti problem-tis demon- auiertur, 11^4» , ^ ft rlr ir.npm -dducere. Medium iglturdemo- ablita — «ujdditasrei,-- cauiarei.cootraqui Snnbuscoiumgat.quo^eircnt.anoneft tafhrucaufa.redpor.usabcicteroacaufapen- d^forma vero fubfl-ti* eft t,l.s forma, qu* .b.xterna «aula non pendct, & cftfimuUa fentia rei, & «uf_, propter quam res eft; G quis eniru qU_*rae,pioprer quam caufant bo- mcl fit, nulbro aliam refpondere debemus, quam propriam homims formaen.His omni- b.silljdvolu-musdedarare, vUimaro diffe- rentiii-.i veleffe totam fijbfUmi-: compofi- MMefir>itionen.,vcl faltera prarcipuam eius dcfinirionis partem, quofiivt, quumliceat uuandoque parti praclpuar , ac oobil.otl no- men totius imponere, liceat etiamjJtopnam fubftantixcorr,pofirxformamappell3rede- „r_i.ionem:idcb fiquandoq; in demonfira- tionc ir edium fit furmafubieSi , d.cere pof. futousmedium tffe dtfmitionem fubicai.-li cetalu dtfirin .nis p.-.rtesin demonftratio- £ ,. anenoT e.xpnmiuir:im6 hereuerafiunquam o bZ.ii (xprim;n -a; t llsn r;vt (i dcmonftiandum fk Z: hotoinemtffe rilibilem, medium fumeJura f,m#tfilm cftpotius rationale , muIh. animalrationale, Afrnstum quae t ftet integra dcfinitip : naro abfque du- ^fA^" bioanimal inea demonftr^tione fupertluit, "* "" &a?qu; poni ac antcimitti pottft.quando- quidem dcmnnft-anlis confilium io ipfo de. monftrandi actu nu efr hcminem fubicctum definire, fed caufam »dduceie,cur homo fit j tifibilis; 2rqui nfibilitatis caufa, non cft ani- maljfedtacionaie fblum: cat {jenamque te- rum funt fimplices, & in fubftantiacorpotea caufa piopriorum acc. Jentium eftfolaipfius 4 fubftan{ia?forma,foia i^itut mediurn demoa ftrationii elfe dcbct^vtrationsle ad demon- flraeum honnnem eiTe rifibileir,; animal ve. rofiuefijmatur,fiue non fumacurjnihil affert Biomenti Intesjam igitur fubiecii definitio- ntm :n dcmoltiationefumere, liccr magnus cnoruonJit^ttttmen ndoinniao reprehen. flrationem adduc«re. Medium igiturdemo- ftrationis tunc dieitureffe definitiofubieat, quandoeftvltima differentia.&piopriaeius fubtcdi forroa, qux poteft defioitio afpella. ri, vel quiareuera eft tota rei definitio,veI faltequia tft dcfinitionis piatcipua pars^Qua ietturratione medium potiffima; demoftia- tTonis eft quandoq; caufafubie£ti,eadem ra- tione tucdicttur definitiofubiecli, quianul- •q lafubiecit caufamedium deruoftrationis effe poteft,nifipropriaeius forma,vtnominefor- roa; intelligamus tu iliam.quE eft altera pars compofitijturo, ctiam ipfam rei efientiaraj quando resex matetiackformanon conftatj vtraque enim poteft definitio illius fubiefti appellari ea ratione.quam pracdiximus. Caput XXI. de dcfinttione Atcideutis, &- quomodo medtum demenfirattonit fit femper defimtie maieris extremi. DEriMiTto autem accidentis qua;- +JtWSt- namfjf, & eitquibuspartibus conftct, lAerf.r^.i^. tk m aiibt declarauimus; eam enim conftitutam '5 eiTe diximut ex ^enere tanquam forma,& ex fubieftopioptio tanquameit propriamate- ria, quae differentn officio fungitur, 8cde- mum cx caufa inhzrentic illius formsm hae materia;qu3ecaufaefte:us definitionis pn. cipua pars , quandoquitletn genus illud formse locum obttnens non eft tormapro- pria, fed comniunisifubit&um vejbquum fitmatcria,piincipem locum tenete non po- tefliredipia caufaeftillius rei propria,ciepro- ptercam rcsefts eaenim pofiia res pon.tur, & eaablata resaufertur,& ab eapcndetreli- qua definitio,no ha;c ab illa;priuatio enim \w minis luna; pendetabcbiefUone terrae, non Deodct«bi£dio tett» ap.nuatione luaim* 573 lacobi Zabarellas Patauini Junar. .Hareigitureaufi.quamuisexternafit, A monftrationis prineipiunvid,* - •n defiwaonetteidenmMincipc locumte. potiflima demonftr/t o™ e 1,^°° inom » ; ncUalternapudLog.cumdefeientiiderao- «ma.& 2 >ou ira „„r* ff.^ n>edlUm fii ftratiua ditTeientem, qua? ex eaura: cognitio- neacquiritur,- proptetea Ariftot. in fecundo libro Pofterloru dicitpereandem caufam fa- .tisfieri qulftioni propter quid eft, &qui- ftioni quid eftjdicitenim.propter quid tl\ c- dipfis?proprer obiedionern tcrrar; ciuid cft xima,& a?quara caufa affcedonis ^« Prc, eriamfemperdefiniiioeiuncrnV- ^eft elTentialh defi nitio, neq; defi,, jc,-„ ^J?** fed caufalis qu _ didturab AriK4 d'^ tio, quia eft definitionispcrfeft at ti Dl - pars,quemadmodum cieclarauimus H C ' FUa no modo,non aIio,intdii e ere deh.L ** dl-m potlffima: demfifi™,..:- t r emtt *Ul6, e m • B definitlonemmaiorjscKrremj, fUe cauialisjhancenim ipfe Anftotelesvocatde. fimtionem,hcetnonfitintegradefiniti 0 ,fed fola caufe;& quando triplice docet eiTe defi- nitionemjvnanijqu^eftprincipiumdemon- irratioms;aliam,qua: eft demoftrationis con- cIuuo;&aIiam,qua:eft integra demonftra- tiofolo fitu terminorumdifferes;fub primo roembro eam accidentis definitionem locat, qua: diciturcaufalis,& eft mcdium demofti3- tionis; quamuis igitur ea definitio fit pars QitMtdt perfefte definiticuiis.tamen Ariftoteles eam r j * vocatdcfinitione n'. dum dicitaliquam dcfi. «h. idelt,mediuro, &.harceftAuerroisftnr.emia ino^.commenr.i.Iib.Pofteriorum.PatetigL tur, quomodo fit intelligendum quod nfe- dium demoftrationis fit femper definitio af_ fedionis; eft enim non dcfinitio integra & perfcda,fed prarcipua eius definitionis pars, vocata ab Anftotcle definitio,nempe defini Cty«/ XX 11. quomodo inteUi^nd m c dtclum iUudAumois, qubd medi m vet eft nuicris extremi defi- nitio,veldtffe- rentu. IL l v d vero hac in re fimticere non eor fum, me maxime dubtum efle, an dAu Aucrrois probero, quod apud eum leojmi*. in comment.priibri i.Pofteriorum,^:" ftpementionem fadt Balduinus in fua que . itionej dicit eoinloco Aumoes, mcdiui demonftrationisfempereiTecauraan maiori* extremi, idque altero duorum rnodoiumeft eniro aut definitio, aut diffcrentia; quod dj. ftummihi ncnleuem oubitationefacit; quij - %Jifica^evidetur,mediumei^equandoq.e?* fe ''' , tiocaufili^ullaenimaliaaccide^^efi;;: D ^^^^^^^ no medlum in demonftratione efie DoreftS tionf s oatrcm n„* ,n Irrsr diet»- tium midiii tffe dtfinitif nem tjftntiit tio medium in demonftratione effe poteft; definitio quidem perfecla nf> poteft effe me dium demonftrationis.quu !tt demonftratio tota; eft enim medium fimul cu coclufione; illa.vero accidentis definitio,qui finecaufa fumitu^&eftential^fiuequidditatiuadici- tur.non poteft tlTe medium,quia tft conciu- fii"i ucnni-, tionis partem,quat eft oiffcrentia; quemfen- fum Balduinus & alij acceperunt; faifusta. meneft, necpoteft Auerroes excufari, fiita fcnfitjintegra enim dciinitioaffeaionisnnii. quam poteft cffe rucdium, quumfit potiiis totademonftrauo, vt praciximus; fedmt. dium eft femper definitionis pars, & difiete- tia : nunquam definitio, dum fijmitur de5ni* tiovtintegra,&vtdiftmaa cor.tradefinjfto. E nispartemjquajdifferetianuncupatur.IiiioliJiriai^uww bene remhdcperpendimus, nunquamediu^«« >tif. prcprie Joquedo / ft ciSeietia refptau utiiof"""" f- ristxtremi 3 vtipravocisfignific3ti 0 declarat; {"* diffetentiacnim dicitur.qua resdefinira dif- ■ . fertab aliis, quo quidem munere mcdium demonftrationis in dcfinitione accidetis non fungitur; non enim ad rem .abaliis diftin- guendamfumiturcaura in eadefinitioiie,fi- quidemaccidcjperpropnum fubieaumfa- p tisab aliisrebus omnibus feparatur, qoVexe. plo defiuitionis edipfis facile dcclarari po- teft;perhacenim dennitionem,priua!iolu. minis lunE,eflentf a edipfis figniricatur, qua; i. eftpiiuatio qua;dam luminir; fed quoniam pnuatio Juminis dealiis pluribus dicipoccft, qua:nonruntecl!pfis, irledadieao rubieao Iuna,itaad p:opriani eclipfis naturam figni- ficandam reftnngitur pnuatio luminis , vt eam Tolam figniricet, ochancluminis pitua. tionem ab ahis omnibus feparet, vtexipfi reciprocationc manifeilum fir ; ommscnim edipfii deMedioDemonflrat. Lib. t 576 ffi . ■ ,,in lununis luns.&omnis A orat.onem demenftrantcm : figniScatcnim cdipfii eft P? u " "J" e ft «1 pfi« igitur pro effentiam fimul cum caula effe,.t,e. quum al tera definmo nommalis fignihcetlolu quid eft/ed ipfum non dcm6Itrei:qui3 ipfiuatau- fcm no affert:quatenus veib caufa illa exter- naindefinitione arcipitur proptcr elwntiar coenitione.ratenusdicicur fattsfacere qu=e- ftionfquid cft, &dicitur definitio caufalu. quar cft perfeaio,& complementum mtegie deiinitioms: hocrefptxit Anftoteles in pn- etlipf llpE un.eftcclipfisi.giturpro fe P , h iLetiaquia mhil fuperuacaneum P uS 'c a n 0 ne rccip.endumeft.Cur .gitur u S2£SS£««* particula ,11. defiu, p facauia« i obiedio terrar?ap- « om a ?Cc non vTdVe tentia. fed vt cauTa, PtffiXa; qu.ddttatiuar; ea en.m dcfi- ffim £S» qu.ddicatiu*; S caufam habet.per quan ^iV rjuiaill» forma meft - P ° vtcrnam caufam; pro huius aucem ire. Srd.Se, &tonfirmationeiegere debe- - ^ ,™ nuidditatiuar; eaenim ocn- vcunuioui». "■'^«■-^ '•''"" r MS V , £,Set uer quam demonftrari B mocapite ftcund. libriPoftenorum.quan- nlti o cauiam ™ fo ;£ A £_ n | n iUa matetia H„ di_,r vnam. &eandem caufam qozn per *eft ; 1 r. n .« kntMt antent rei ""li libri Poficr.orum, vbididc definitio- ™« , « d ntium habere eftcrnam caufam, ?Heo efle demoftiabiles, &cas poftea.n par- Sl. vocatconclufiones dcmonftrttio- , oertinenretiatnadhuiufcerei intelli- „ c riam verba Aucrrois pulcherrima, & do- C deremusinvtraque " 2tUtercuidcll,&qua>rerequldtft:tamen. i, iu j t cueraeft'd,quod refpodetur adquat- g.onem quid eft-,aliud eft id.quod refponde- •ur ad quaftionem pioprer quid eft.quod C- „im rtrpondeturad qua^nem quld eit.no mu i .i l.! . l t_ ivi.uuui ntrt* - ■ i; dodix.t vnam, &eandem caufam quiriper qucflionemquid eft,& perqu^ftiouem pro- pterquid eft.quumvtnque fimul quaritioni eademcaufalarisfaciac. Caufaigiturin defi- nitione accidentis non vt pars eiUntiar fumi- tur.fed vt caufa ipfius t fie ntiar,pruindc pro- prii loqutndo nequc genens, neque o.fte- rentiailocum in ea dchr.itioneobtinet ,(ed folum caufar.Hsc diceic voluimus, vc often- ne parte didi Auerrois dif> . . meuifl cnim potnHma; de- monftrationiMiunquamcft ptrftcta dcfini- tio, nunquam eftdiffeientia: quia vt caufa, non vt differentia tum in demonftratione, tumin defimtionefuniitur.Quodvtiodite- c**f*i*i*- refokmus.definitioncm ex ^cneretantum,/;'i».*»«- acdifferentiisc6ftare,id,fipropueloqui ve- P- limus.noneftverum nifi de defimnone ef- " st *"l" uuk. ;:r,tu ' TTT ' »ttamen in rermonibus fapientum ( ldque refpexic Anftotcies) eandemcaufam quiti- muspet quefttonem quid eft^c per quaft.o- nem propter quid eft: quandoenim eflentia habcc txtra fe caufam.aquapender, vir Ta. picnsdumquarrit quidearesfir, non folam cffenriim quxrir, fedeffentiam fimulcum caafj cffcntia;,vt fi quirat.quid eft eclipfiirSc rtfpo.-ideatur,priuatio luminisIum,llon fa- I tisfit quifliom virirapientis: isenimadhuc quzret.cur iuna priuatur lumine? quarftio e- nimquideftavirofapietc fafta cau r amprac-  finecaufa traditur,dixitdtfinitioncm iliam effeoratio. ncm fignificantem propterquid eft, & efTc ntm cauia » wnn uiun.ii». ■•■ ne acctdentis, quoniam eft pridpua defini tionis pats.&rei propria,& atquata:& eft cau fa,qua pofira res ponirur,&qua ablata aufer- tur: ideo vltimar differentiar Gmiliseft.nam in definitione fubftantia? vltima difterentia eft eiufmodi, vt forma hominis eft caufa eius propria,&arquata,qua efl homo,& eftpreeu pua p.irs definitionis honwnis,in eo tantum difcrepant,qui)d in definitioneiubflanf^vl. tima differenria tft caufa interna,quc; t em ab aliis feparat, quodin definitione accidcntt* caufaexternanon priftar. Pcffumus autem ^Mimtdtdi- diftum illud Aucnoi* ad bonum renfUm tra H here , licet nemini cogniti:m , camquf ptito T "ij > J"' ipfiusAucrroismfntcin fuiiTc,vtexe.Lsver f > • bis incommeiitariis 40 41. & 47. fccundilu bri Pofteriorum colligi pt-ttft: dicmius enim ipfum in mcmorato loco non rem,f: d folam vocem rcfpexiffc : namfi rem ipfam fpefte- mus,dimcnltatibus vrgtmur, qua^ memora- uinius, &tredimus diflum Auerrois itain- telkaum.vtaltiinteliigut defendi nonpof- fc , medtum enim quantumuis prohxa ora- , tione proferatur, niitiquam totam acciden- tisdefinitionem jgnificar, fed folam exter- nam caufam . qua: eft dtfinitionis pciftftK tertia pats:atfivocemfolam attedamus, dif- tthtUftim crimeniliud,quod Auerroes tefptxi!,in me @-ftcK*4i*T diovidemus: mterdum enim vmca dictione^*"'"'»^'»'- exptictiitur,interdumorationc pluribus di- 577 lacobi ZabareflaePataumi plex abqua diclio, vt quum rifib.le per ratio. nale drmonftramus, eam habita tocis ritio- ne non poflumui appellare dtfinitionem : (juia defimtio eft oratio, non diaio vna.ideo perfirjjilitudmem Aucrroes eam vocauitdif- Ttrentumiqoij dl&io vna, quar ptoprtam rrj caufam ffgnifirat.inilarditTerenti* efTevide. tur: oiationi verb poteft attnbui nomeiietr" nitionu, eiiamfinon toradefniitro,fed par s defiriitionis exrittricUdeoquando medium ««otatio.vtquaJo eclipfim demonftramirs pet inre-po/Ttionem lerrac, 3f eafum foliorfi percongelancnem humons in conraAu fc_ norum cumramij, runc dtfinitie appeltari poteft. Attamen firemipfam refpicjamuj, nullnm (ftdifcnmtn; ffut enim per cieiio-- nem vnara , fiueper oratioiiem , & tam quF. demprolixani , exprimatur rnedium.faufam viiam ffgnificar.ctus- eftteiuaparj dcfinitio- ■H, nunquam liefinitio eius inregra: rllud quiJem vt-um eft, nopoffe meJrum definK tioncm iltam caufakm conftituere s quando eftdiaio vna ; nonenrm dictrelicct. nfibiji- taj tft rarionalitas, quemaiimodrim dicerc poiTumus.ecitpfis tft mteipormo terie:ramtf verumfempereftid,qaod Artftotelei Jitir, «nedjumdemonftrationis tfte dtfinitionem maions exti emi.qiicnian, fcmpcr eft prxci. puapars.&tomplemetum eiusdefinitionis 578 fiionibui conftantf : quanJoig.tur eftf.m- A rio, cuius principia ab a]ii s | dent,non eirponW»!} a S P "» ^ eft definitio *&ede»h,h* tt *^«** dena ex alns piinctpns, habet eni m ™ j >en - dtfinitionem aiftaionis, quat «endVT J Ul ? nirione fubiefti.&pe, eari deWnftran detunn hocargumeto Stotu,deH tl ?tio„ VL effrntia.em acc,de»t,;rer P ex,,i>, q ^ e * mm acadens 3 pnnapus ftj fub Ka \ fl ui ? C " iu quoquedertmnonem eiTcntiajemab Jr dem fjuere neceiTe rft, fiquidem bxcd^ tioidemeft^cresdcfin.tldeta!,^^ nit.onetotum argumentum conccdere D t fumnsiAciiausenim hancnunquam d ,1 ^" S - ,S tionem primi estremi. nam ratjo fis^nififat catifam fansfactei.l;m qusrlionr qaid cft, tanquam illain ,quam prafcrpue vir ftpitns quariit.dum quarntquiu resahquafit Quo- modo igitur mediu dicatur fempcr cite deft- nitto maioris t.xtiemi & quomotio oir ando. que etiam minons, fat.s puto fuiire ccclara- tum, nrtirtius enim extremi efl i^ttgradtti. nitio, fi-d pars prarcpua cefinirionis, qu promdepoteftappellatidcii""- IDltHJ. -ii primxm Capsr XXIII. in tjuo omnu aliotHtn ar- gummta foluMtitur. COc s t t Aieivemarefaciieeftomnta aliotum argumenta foJuere:ad priniu m enimSroti, quodcrar, omniapropria acci. tientjaaforniarubied! rluunt, ergo pcr for- man; omtiia funr drinonftrandai nc^ainuj & anrecedeni, Sc confequcntiam :%Dteccdens quidem, quoniam non omnia accideuraa prmcipiisintetnis f biedi ptndcnt, fedaii. qua ab cstetnis caufis,» t antea diximus:ton. fcqutntian! \ c,6, quia dato quod accidtntia afotmaf, bitft. f)uant, n^tamen omniaim. media-e t jt ea fiuunt , f. d ordine quod^m, fjucmadmoi nm deciara.::mui, jgiturno fc- quiturcmnia per formam ftibjecti eiTe de. roonfiianda. Stctindum argumcimim nihil toboijj habtt,ciicebat tniin^iJh demoiiftra- meuium eius uemoi.iiratioris ex a!j 0 pnore mediopendeat, perilJudtile demonitTan- dunv&tta aliameiree.uviltnionftratioricm' perboc tamen nou ftar,qnin ilb fitpotrftrma deaionftiatio.vt indicatibj Aritlotc]e S . Mu noi quoque argumenti Scoti Falfaeft.-Hiiijj quandomedium efidefinitio vtriofiji fimu] extretni.eft cette definitio a&caionis-, ea 13. mennondicitu. pendere i dcrinitione fub-- E lefti.qurj fft ipfsmetdcfinitio fubitctMqurW Jglturomnis defimtio sfftaionis dcmonfirs ripoffLtperdefiRitionemfubita^fairumfft: vniutueprolatum: qui»?)iquado ronrinojr deSnitlonemcauraJemaffcaionis eiTe finmi definioontmriib.eai eiTentiilenj.In cotfero etroreeti3m Thomas fuit 3 dum dixitsrciefj fmtTfa dcmoftrari quidemper fnam definiiionttr»;"*. fed eaju peraiiam priojedtfinitionem.qu* fubiedi eft, effe demenftrandam: videturc. F rumeflentiaieni accidentis definitionem re. fpexifle,qui commiinis omrtium Larinoruta errorfuit: quia ha-ceftcondulio folumdei monftrarionis, nunquam mcdium:de cau6H ajtrm dcfinitione falfum dixit.quoniam hi^e nonfemperex definitiune fubiefli demcrj.. ftran poteft, quum aliquando fitipfa defint tio fubieftr, aliquando etiam fitcaufa exttf- na.qusidefiiiitionciUiusfubieftinoB pen- dct. A'd tertiumarjiumeirjtum pro eademo*_^jj. pinione a feetatoribusTlioma> adduauru di. «raiK-cffe quideni petiuonem pnncipi;', fi recdiii» deMedioDemonflrat. Lib. I. __ i. ■■_ f_: r _ * mbaiip _■_■ _■ _ _5**_ *e-iH« ™ ,* eft ac definitimiiqiured. h9C enwn laem ' dmiximam _»beteffi bjc h _ be tdec,ufahdefi. " £iMte „ ed^um e«.m eft detmitto «ufali*. »«!.*■„(„ demonftraodi aftu non fum,- » 'P fa , fed vt C-uuquamuu en,m vl- ^KlfJSSfcS* fin » * dtfim ,'° iCCU 179 . l_e_ M _ r _idem,s A h*e»i>temn 0 nvtr U bieaiform»,neqacvte ' _•,* „t eflentiiits dcfimtio aecidenm, A m«»u _ mlo neque vt eius caufain de Prft* -ft _. de_mra*,:qu»rede TJJ», , f.d vtquoddam ,11. fubieaoinexiftens, quod propofitiacctden- tis caufa eft: quod " etiamio ipfo demon- ftrandt a^u eam effe fu-ica, formam cogno fcamus, nihiUbfurdi fequitur, nonenimi- dcm eft forraa , & id , cutus eft torma, neque .afumitu.vtforma.neqaeqiralittorma.led folum quu eft cauramalons t_tremi : maior autemprcpofitionaturaliter notioreftco - clufione ■ quia maior eft connexio illias acci- dentis cum forma fui fubieai.a qua vt a pr..- xjma canra producitur,quam cumfubieao, in q,to per illam formam meft , proinde ma- iorimmediat-.&indemonftrabtliseft.con- clufio veio demonft, abl!ts:quare maior pro. ptftio namraiiter prior,ac notior cft coo- clufione. Sed reueu etiamfi tntegrafubie-ti definiuo pro mcdio fumatur , hocenim par- uimumentieffediximus.adhucobeandem r.L d arcamume;.;da S andamhacme dentis, iu " Drim i s definitioneciusef. fti _uu,s ^""V^- afhtione dicimur dtm °£ quatenu, cauCa eft ,« neceffitate T ff. ia diuerfa eft , idem eflenon poteft, ? ^l S fci  P fo>- '■"_J.monlt.adi aftu «-Uafit pctitto prtn. §™ S medium eft caufaaffea,on,s,8evt rffcofa ,_muur,„ondum vtdehnttio.qua . e ncque ,dem eft , ncq; fum.tur vt ,dem Ad rationem non fequitur comimttiinptopo- fitior.e maiore petitionem pnnc,p>| : : quia nonfumitutvtdefinttto ilhus .ubieat,tedvt quoddamde illo vere prxdiciturn, quod , - husaffeaionis cau.acft. Ad argumencum il- lorumPofteriorum.qu.putatmediumlem- per efle caufim , ae definitionem vtnulq, ex- treml, quandomquiunt Anftotelem diceo- tem f ftw* tfl caujtm cojie/crrf , profur quim J_, . .11- _.__.. t^w^. fArm.lpm.nns hoC ^Snseo ar f mento ,d &»™ P»£ D ^ Sh^^ foVr_Vier_,n os hoC Wq- _ in o M ,^«£ "eaSu/. na § m fi de caufa fabkW^ SSoam cond.tionem vt dem6ft.ationi pft- SneccffartamAtiftotelestefpe-U^ id r.on oft - ndltur, niinqua medium effe dt h - nnion mfub,ea,,quod en.m A"ft°» les , h »- ius nullam fecent ment.onem, tdnonfuif, Lta nunquam contingat, fed .«»f «^" Ml 3ensdemonftrat,on.conttng,t. Altetumve- ** ,6 -roumenim fonatTe aduerfus eos val.dum eft . qui integram fubiefti idefinmone vt me. dium demonftrationis affumuiu, vtanimal rationale in demoft.atione riftbtlitaus tn ho- jnine, idem eft enim animal rat.onale , atque homoipfe: ideoin propofitsone matore vi- dctur petitio prtncipii comitn : at certe con- tranosearationihilprobat,dic,musen;mvl. timam folam differetiam fubiea, fumendam effe: quia ea fola proprij accidcnus cauia eit: neeamus. nam fi de caufa fi-bieai loqqere- mur , vera vtique effet tota eorum tonfidera- tio ; nulla enim aha eft r_bft»nn:e compofitje caufa iquata , & propter quam ipfa fit quam propriaform-,fed quum Anftot- caufamibi fumat refpeau affeaionis d-monftranJiP, ncn rcfpcaufubieai , aliaratio cft: caufie- nim prSpterquimiprumaeeidetw effe dut- tur.Aonfcmpereft.pfafubieai forma, ,mo raro, frequentifflmc veioeft alterum acc,- dem, quod rcfpeau accidentis demonftrau poteft effe etiam caufa materiahs, vel finahs, vel cffc-tnx, vt docuit Anftotcles in fecund» libro Pofteriorum, quadercnospottealo- CUturifumus:ficigiturmed,umnone-t (je&niiioj ncque caufa V-tluf_oe cxtremi. r i _ n. t s. t £ 9 | 5*r tfc tfc tfe cfc UU tAJ CAj IAC. Z. PATAVINI, D E *MED 10 T>EMO N STRATIONIS. , e tV" *"'P«g»*»M*t*m a fe caufam nnalen _. cffea . , Arfote^tum tumekdm* de me- b»fdam:q uum r„.rio„™ m 3f°J a Ar 'fioteli!,tumAuerroisd:iUsdeme- dio (u:ufmtntgeneTk CJUfi ftt. Osit A Q_vAM t.ilrnfumeft, :nciiiuni.dcmonflratioiiij ef. le caufam, ac dtfi:iiuonem roaioiisextreini.dccIaramJG fupereft m quonam genere WJ caufa: me di U!n caufil fi Res harc difficijlima explicatu „ n ; h \ U ' n ""«vnquam pra:te, A-iftotdcoi fo^rir P tnemohadfnu *«wmenrc inp i P „i ea.ti accc ffiffc V1 detu r A,..-r roe* , vr poftea o £fc£2" ' T ° C!US hu,US **&W» caufa fu.tap P arem q:lI .! ani tnco.,fl antia , ar ,. re row diftfe nam Ariftot - m fc ' r rumhbrolonga.Termonedocu.t.meJ.umde" ttoncm; quare ^n.ficare v,f us eft fem per e f -chmtto eft forma lp ra rei.artamen p ,,£tca jn •mnwq,, atU0 r genera raufarum.iS eorum v » 1,1 ^«^emedioni etle *monftr« 10 »u fem P er eife caufari. ia ™ Mm.fnI,ce [ m.i ltr ,a m ,&formar I1 :& m C om ■^fiaera, & erricienremmamfefieexcludit" inquit en.m eas nunquam ,Wdi definj[jo ; -emp.o.naencauederaonitrationem.-quia. Con?", r ^ P ° tcfhte ^deS^uZ: to L ° fler, ? Um «"»™* beat caufim ftnalem, f dfunS. fle -? u * I «- £ fam fina em . nam ec\, n ni „ l , efl «cau- ^ **» a., a r P fc;e„^ etC3 ^ i! II. quidtlijpofieriomktcde rt dixerint, :s prop 0 „ ru er r; u tr n f ^ ) r . cuJtatem rdtquerint: imo „o„oK£ fi«««„ fe ea q Uar dixerunt, noS^fe «. i^urimoienim inhanc fentc n r, am »»nftr«,oneffrroJ aC auriform,li, ahatl ro tre S caufarffnr mcd ium in demon fl ^ , «ep^PMrqmd, «oninporiflSm»: 5'e ftatuunt a demonftratione potiffin.a B ro! ptereafohus poniW den,6ft r at oni, l Z prmrn eiie dkunt.vt rerminosco , e X" fto «nptoeabttei habeat:quia Wl cauS m,n h, K m ° nfcan ° P^erquid apud t0I nou haber termmos conuertibilei : ad h.nc fcnu m trah ont ve r baA U erroi i i I ,com a , t ; t C Ari^rj m ' ,bf ' Poft enorum , & ea qu „ h A-iltot. dwunrurin aJib. Poftermrum Tin ca. ems Iibn proponat quatuor elie genera cau- ^^^'"•■«•nemooBrajioo-Hrnedioni efte pofjunt, tamen pofteadewbuatantu* c a ufis,dd«I«at,ft I JKetrnatr„a,efBc,criir. S fiae. defonna vero nihtl dicit : qui* ab tni. no Jibti vfque ad eura locum lerutus rr«i dc niLdicquodeft forma,& q U iddita S; id f o fc. JumreJmqurbaturdicIaran.ium.t-uomodo alw trescaufe mcdium cfTe P oft,nt: ? rc P ter- «dicu a t,Ar,ftoteJem ab initioe.w jecundi Jlbr, vfn,,^ -tlA _ • — '"V™'«*,',+i.vDimateriarn,acfo.mjm Pa T •," l " ,u * !1 tl,e pomnt:prcpter- J«ncdK> deotonfrrattoms penir , s exciudT F " dlc " m ^^oKlem ab mitioe ,« Jccundi * »ult medmm femper clKca B &« rffrclrf' j ^ ad con,Mn ' -rT.locurum effc de ' rn !' ?cl *«ffcwa»ge»etia« hmufce d dif r™ Qnrirat!Q "epo t :ffima, cu i us me,: lum eft «cultatem Juaa daafuaedtuo, m S ?"* 1° auwn "t»-»lti«* rracrarionem """ousci «demonftiauoneproptcrquid^inquaiocfi hibcnt cfeMedioDemonftrat. Lib. II. 5M- ^ diftttfn.Htfl * u em6ftiationis,quamin me- vrd.«m,/"'g» c P° tul - C , lun ° ne P ° tlUS d ' tt&mptign*t:o. Sv - ha-c ditentes in multas, & magnas djmcuitatesmcidunt.priwurntmmdutn « -itrationem propter qmd a potillima „ t -_- ... 0 v untdccipiuntut.necmtelli^uiitAn- B memoracis locis Auerr. mterprctatur. Prac- «' i = i ouiinlTecundo Pofteriorum Iibro terea uum dtcut Atift. in eaparte de fola po- irmJni tudicat eam demonftracionem, rilTima demoilratione Ioqui,non dedemon- ftrationepropterquid,aduerfanturAuerroi, quem boc modo tueri volunt.nam Auerroe» in cominen ;;>.& ^o cius [ibri confundit de- nionftrationem fimphciter diSam cumde- monftratione, quam vocat caufe tantum, Sc de vtraquc fimul Ariftorelem loqui aiTent: * tridat co°n:tionem propter quid eft, quiavtraqj dat nobis ptarftantiHimam defi- uevultcum fuotffeciu reciprocari, vtC nitionem.IpfitquoqsperfehoFijmfementia "fitacionac & abUuauferat effeftum: itaqi difficultatepotiusiugct,quasn foluat: dirDt fierinon poteft,vi idem i#c&ut per caufam enim mediumdemoftrationis potiffirnat ef fbrroalero potiffime demonftretur .peraliam nu quld -_ «notwm. quxefrvltimui demonftrant.um J; Prirereadueetineodemlib.Anftote- ktvnsm vmus cauf»m_effe_,_non pfcwt, quac cra>: eamque \ fe caufam formal£,fed quomodo illud fit ipfi Mtdiunt nta. neq; declarant,neque,vt opinor.inrelligunt: P >"]* 'iT' aut enim fubiefti formam efle dicunt,aut ao cideci-ffi fubiecti,non bene loquuntur, quo- * * niaminprimo libro oftendimus cumAuct. roe.paucas admodu efTc potiflimas demoiu ftrationcs, in quibus rnedium fitforma fub- torro-iiciu p.,...-.— 1 j «rociufamdemoitreturpiopter quld tan- tum G.enimfietet vt vmusrei plures effent nuljcratisfiticntts quiftiom propterquid tft quod & Ai ftoce'Udlierratur,&rati«ni, .;..„./-.- quandoouideni qui plures caufosaflerii fe- paiatimacceptas faiiitacere quarftion» pro- -.«^ ... ^ -.- -— Jbmr» nter uuid de eadem re faftg.is pu^nantu di- D tecli,& in ns quoque paucis id accidetanum, p-pddi £ t & 'p [0 prium -ipfe dognueuetr.it: quiafi non eflentiale dcmonftratiom elfe : qood ,.imtediupofl fiteffe formalis caufa.ptout forma abahts tribuscaufis diftingnitur, non vuleo :foTmt decurart propier quiu tu. iuiii u pumu a. ihuujuuu. u......^ , - pooiturex neceflitate C & eftcaufa A.pro E namq; accidetisefteiusprop ia natura,&cf- pterquiC.eft.eritierturC.fineB.quarenon fcntia.qua? fi inipfius accidentis demonftta- efftntiaiuer pendetl B.quare B.non eft cw fa, propterquamfitC. fimiiiter autemfiii. poniturefTc caufa,propterquam eft C.*cpo- fito B. poniturexneceflitate C.eritergo C dr.c A.proindeabA.efTcntiahtetnon pedet: dum itaque ponimus, duas caufas fcpaiariin acceptas litisfjcere qurftioni propter quid deeademrefaaje, dicimusneuttahuicqui- ftroni fatisfaccre: vna igitur vnius rei caufa I eft.qus declaretpropterquid ea res eft.hanc enim prafrogatiuam pluribus caufis dareeft oulli dare. Veiiiin de hacre plura diximusin Jibro noftro de fpeciebus demonftrationif, vbihanc errorem efficaciter improbauimus. be a qnid nam illi ad Auerroem dicet?quum eoim hac in re fe Atierroem fequi prolitean- tur, ilebenriplius verba interptetari : Auerr. inj^ 8c 4i. commenrariis fecundi lib. Pofte- tio.um declarans ea, qux ab Anft.de potifil- toa demonftratione dicutur, iaquit eius m». tione vt caufafumatur,idean per fcipfum de- moiift-abitur.idem notumfiniuI,& .gnotum erit.Conftatetiam apud Ariftor. m 41. & 4}. patticulis fecundi Iibri l'oftcriorum,mediura demonftrationis dsbere tfie caufam exter- nam.tion inteinam.hancenim eo in loco rl- tionem affert, cut rubftatia demot rtrari noa pculit, &folius accidentis demfiirftiatio fit, quoniain fubfiant^a ciufam fua; efftntia; eic- tia fe non Inbet .accides autt m habet tflen- tiampendetem abexterna caufa, ex quade- monftriri pottft: fed caufa exteina 110 poceft effe forma accidentis , fe.t ent ex nectifitate vel matcria.vel fini".. vel efficies, nifi dicamiii aliquam ex his caufis per fimtlitudtneai ap- psllari formam,feil cunccaufifoinialis aba- lirs diftingucnd» n.>n crit, quod :fti faciunt, dum dicunt potiffimam dcmonftrationem fieri per folam caufam ft rmalem , non pera- liasj demoriftrationem aucem proptetquid « J IacobiZabarellarPatauini 585 5*5 tnAe ^rmdoquodmedmmdemonLti B . **pte**f4,&deconnexto»cc**. fitis de caufis cum prtce. dmtibm. _ golis ca ufarunl generib S2»f rtem ^ ! ^«flj^nc demonflrandi» ^ £ £ninonem fo!i us £quatI "% u,nt "rper c 0 . «"loniEi isiturin deri a „„ j V " a eft ' nlfT cri *m «JocuiiTet 3 }'XP mx3 ' r *i .u.t, prtaolocoia princip^ Hbri c us 5^"" eB "«- Qp°ST" enorum dixit.fr,-,,. =ir. ,IDrl e!tIS difctplma; t > ( .rf J .«iri '§ R i s sigiturindeclarando Snoft e re,propterqna m res eft:i n qua den "~ ISu !?r, nuif^"'' 3 ^" " uram • W » «iiguiarj numcro prot"!it ■ m,;* «onc^tere.cS Sfedc.etur, quod jJff ,," Z* 3rcfcu, » r '* p-o piuribusloct, oZ ' f\ r * Cf P tu  832! res iSs eti3m S SSR S T?- fam dlmus^fj%»»« eflicien5,rcmperque externum eft,qtioiiiara m*tr~ non modb fotms , 3t accid entibus, at mate. r " ria; quoque cnnuemt appellatio erricientis pcr emanationem , quotnam etiam a natura '^'*~- matetia; pluta accidentiainrebusemanantj t 4 m§r . . Iaco ^2:abareIl^Pataninr VeJuti trina dimenfio ItrmJ. I- n _ m« mum snon eJ t ffi (1 ™|>d «rm acouemmm h aom locuKi "ipettinn.mtiifionem , idcoC S?' eotum matcriam exrerr^ ^.A P t,us « > ' i*m cxretnam.que&bllCitu, 8r "dpit, quam cauftm efieiir ccm «StT Hmul cffe et,am cauram eftYftricem „ f r ,", Mftonem cu* reduciturad g n "faufeT nim jccidentii diciturjcaatenusei r„h,n o , ipftn, reapit , eincremLo " \ S ea ' ^ ;produc[tuI] & ema^t^nu/d^ «ufanim gcnera difti ng u„ nturj & cVr^ m^- r fU T ' * eadtm i*iore ae Ceptum dicaturfnx.ul matt,ja.&-ffi,^, J£ forma,&efficie ns Qj,pn»»£S3k£ cdentw .nternacffc non potei.mfilfent ftb.pdo ihhswens, manifeitum cfthav om tur efficieiuperemanationem :nt q U „ fft ' mal/mT' dkeOKS b3nC «X fo? malem , fllam rero materialtm • no**r#.n£- «rum.ifrcip^u fubieai, atnon^fS dcnmcaufam eonfide-rami», o^k^fT nil, «eitc&Kem: iniern» ignuraccidcntis Per fcipfum demon^ '"m Jorm a i aea| — tauiam, propter cuan, «. A ,n *' li "': p ffi«um emm f or0M . efi £n gl . , rcita vtpropureare^ fit & « nnff ft,thfe - prmcpem locum teneat cJufm od ^ 1 " 0 »* propne loqucdo non fi : fc Jm» - '* a,lia P^^ttamenperfi^^^.^Wf^Dt.a; vocatur foima ; quia formJ «S' r"" mus ' D &in dcfinitione ?cc£ t ™ 1 en et:v*,d t roanifc Ru m efl f P ™ h cva > P-PH^^mformaZ^Zrmm^ genu, ab alH.tnbu, difi.rfifr fed efl ^ * ^nt communc o mnts ^*r-- caufa s compleftens, 3c«dent„ iquo d dcWSu* dcfinmoBW ' ytratUm ^«-M-m i is; caurLT™^ e ° tont «m puatuo, erft cauraj, forma c/uam v otat qaod auided^i nlctZfr atn ^ Jc puiTe ; attamen p g flcs fi ng ulam e«m P I» dcda.au* delMedioDemonftrat. Llb.II. m ^ ■i.moliusdeforn-aftparatimdi- d e:U^"S «ufaru «cmpla 4 dduc,t, C 0 Tdem6ftrare effe demonftra- fi ^TrSThoc enim aperte protuhun ^Tbqucn.decaufamateruh.&in tontext-*»; ■ i ( .etcnim vtrobiq-, de * h *F_S S etia qucd c_d cft,ac defi- viiaq; °' clt r * ; m .f ".vrremi : nam in contcxtu q UO d ^'^j^c^fam formalemi & cau all(t x Z/ffl efle caufam formalem.vtraq; f,nl eff ftfo"u,quando ert defiuitio. Ab tpfo en)m e& fo m ^ undl l!brl hiirio vfqv ad con- j»»m . _^ P ^aor.namvfus eft exem KtoS* SwtH» , qu* am.o acc.den- K^^-ra.eftarkeexte^ec^fis A ante omnia eft ammaduertendu, quod I etiam' anteadmonuimus.noeffeeoinlocoATilio- tehs confiliuru oftendeie, quodomnes qua- tuor caufar oroptic a..eptapofiint eiie _dc- monftratioms medium: hoc enim fieuude forma ( quemadmodum dixiraus) ita dema- teria minime verum efl-t-,quu enim caulas 1- bi confideret no fubicft.ftd ar.eftionu,& ac- • cidentium.hecveram materiam,exqua con- ftent.nonhabent.quoniamveiamatenanon- B eftnifi fubftantiarum ;proptereailli,quieo in loco verammateriam mtelligut, qua; u_- ftancia: matenadicitur ,dccipiuntur, otlon- ge abfunt a mente Anftotelis : non enim vt- deo, quomodo oftenderepoffintpet hanc fubieai materil accidentia cuird«mfal«* demonftrari iq uod fi tamus.eacerte mater.alis caufa non ^ mAltfUlli . tis erit , fed fiibi-fti , cuius non eft _ emolrra-' tio. Eft isitut ip.aperfe res confideranda, .t phfiamus , Sceam m „,iidema terra?mterpofira,tonitrus vero»u ,_ isA.iftote.is conferamus , Acnde . i ST . ^TLV^TJZ 5?d SSon&an d.cimr , nullam a ha- betmateriam,quam fi._ ieftum,in quo inMr- ret. vt edipfis habet niateriam ipfum lunaJ ici, yi _«.«£ . k-i-... Ji__n_me_a TSq^eft^^efi^ti.nemma.or.s elT ' in totaigitur tlla parte aecepit cau- f" fo 3 m vt genus a.iarum eaufarum f,m £ oropri!, & adarquats, & in de- ?f.««de - et diuifio ilia quadnmembnf. S rfLi» context\, illo **^«* JSSofdft caufarum B™e ? *«on,«» m dem. nftrariomb A media efle poffe 5 j Csi,*». ", s MBft ptoprix «eepta; pofGnt efl.de- Lo^ratioribmeJi^coftaten.m^e^ m am, neq; mareriam propr.e acceptas pofle "ciiim medium efle demoftiat.omr.fed fo- lun qfr.Jere vult, .n quonam fenfu fiue pro- pno?Gutimpio P rioc6tingat,vthocdogma iueri poffimus , omnia quatuor generacau- farum in demonftrationibus medium efte CilUiii iiflun r corpus : r.fibiliras matetiam habethominem ipfura, in quo incft.non eivtaMtt™^ quat hormnis materia , & pars eft , fed homo ipft totus eftmateriarifibilttat^&aliorum atfia tB propriorum hominisaccident.um.nonqui- Zl e- D Sem materia.e* qua confleot, ftd mater tn qua funt ; quoniam igitur nu lam materiara aff e aiones\ahent , mfi fubieftim , in q* fum,conGderandum eft.quomodo P« »»>««• materiam demonftVari "o^"rf l iB Sf" cnim durnm primo afp^^ d,ffi «'«' ( n " U ledu eft , quoniam fubieaumaccidentislo- clm quidcm in demonftranonebabc^tame non medij teimini, ftdminons^xtremrdc ipfo namque demonftratur affed.o ,ftdnon Y r i„ mitfr.aaccidentis m^Tu demUftrationibus medium effe , P .o ' ^^teriaaccidentir poffciideodocettumfi^em^ cffeariceptoDMcfumptamdemonflrattom» nediQ eirepo'ffe,«on 9 omneemties ipoSiit tlle meditim,fcd qudd poteft aliquando me- dmm effe efficiens propricd.aum ; Formam verb & materiamdocet nonpoflen.il im- p op^.efumptas medium effe demonitra- tipn.s.formam quidtm proutfumttur pro o- mrii caufa adavquata,qua:cunqueilla lit, Sc vt cft genus omnium caufarum , quardtmon- ftranonis potifllm*medsD effepofiunt: n.a- tompLtu renamverbquomodn acceperit Arsft. nemo / Siurm adi. caufa iuterna fluunt, in fu o fub - Ieaoler ^permhatr_Ht, nec poffunt vUo vn- quarri tempore non ineiTe : tjuum enim pro- P'.ijcaufa pojita effcaus ex nexeffieare pona- c tur,& caufa iila ia eo fubieSo infita perp etuo «t, & ab eodiuelJi nuaquam poffit.effentia «nirn rei , & q uicquid effenriam i n ea re eon- fequinir.a re feparari nequit ; ideo harc acci- detta perpetuo infimt fiio fubieflo , & eo po. fico exneceflitateponutur.reroper emmho- mo efi riftbilis,f cmp engnjs eft calidiflimus, & leuiffimus ; quo fit vt e* neccffirate mat«- TJ^produfladicantur, quiafihomo-ft.ne- «flario rifibilis eft : fi igni..eft, necefrzrie ca- Jldifiimus efl , itque JeuiiEmus,; hafcmateria: aeceiiitas eft ilia cattfa materialis , de quain co capite ioquitur Ariftoteles , qui non vuli medm demonftrarioniseffcipram accidentii matenam.nempe fubiedum eius tntumJioc enimeit minus extremum in demoftnrione: Jed vult medium tiTe aJiquid ilii fiihiccto m- fitum 3 &ab eoinfeparabiJe, a quoper necef fanam emanationem ille effecius produca. tur;fia;c enim materialiscaufadicitur , quia cxipfi aatuta fubiefti , quod aectdetis mate- m eit, defumitur ; quonia enim fubie£cum i- P^jntalerncaufam.quaminfitahabe^nobis ad demoftrandum prjeber, demonfiratio du citur mediumfumere ex mater^ fubieae ne- cefUtatc ; quare caufa tiEcrnarerialiseitilla, quaei nos antea cffearicem per emanatione vocauimus.AccidentiavetOjqu^abcxternis ciufis pioducuntur.non dicuotur fieri ex ne. «Ilitatemateriaf. cclipfis enimnon habeti i fubictti Iu 0a cxiftendi ncceflitatcm. ouiru doqmdem pollta lunanon necefiirid pom. tutechpfis.ideo eius cauranon cltnecefiltas ipfi iniuniSa a materia, fed eft ef»ari x tKter . na ; proptcrea nor: eft rationi zbfonum, S di_ cimusdcm5ftiationemi!lam,quaoftenditur fjommem cffe rifibilem perritionalemedi- upn , eifc per catifam materiaiem in eo fenfu, m quQ AriftotelesiM cauram matenalcm ra- teilieitj cft emm catifa-intcrna effeatis pcr "scefla/am emaH-uonaniipfanaiiiq; effeo- S9± tatcm,homineenimexiif CBl tate nfibilnas. Ex hi, pate fuffi ! " ecefl; - quam ArifloteJe* fac, Xifio eT^* ni,ffi ««. «.» '«^moftra tl on,busioc;mt b e ?T r 'W/^- tna cmm caufar um S£nefa dic J ^gJ^^S ftrationum medi.UiRcelTit-r^^ dtm °o-^» - Au: d ' „.„ffi»t- materi». Au:rro * s & PT*»" £ *Sc_ltatem vitarent, dixerunt Ar.ftote. bic dmieuitatci», "-"^jg^ non imMeria ;„ ipfa remicitcul. penpheria fie in eodcm krn inteiliuere nac nt ceiiua c fi C _„gcoti_--i ille emm angulustn eo -did, cu,u 5 Lcarum co-cmft faau S ,d,m»ran S ulusm remicirculo: hunc probat Euchdes rectum femper eiTc nam protrafta extra ^eriphe- ,_itis eft matena.ad matenaipfamjlapidl ftS po-t» n- neceffario domu.pon.- Lr ftd poficadomo ponfitnr ex neceflmte pofi t» ftatua p onitn r cx necefllta- B£fc_.-__- hanc plunmiftcut, funt, «, ft^me-tfl, _ctep_gnatverbii,ac renteiitiar SnfhKl: s eo io loco,qu. -ccarare coftituir, JSoniodo omma cauiarum gcnera poofli, q .^moiftranonem ingtediaatur tan- P *™ Sm medij, h_ca_tem I caulaad C mcem _,□__. effecer, \" - n d aKreditu non ab efi.au ad can- qualium ang_.onii_.-li . ^Cpl , demolrrationis Fa&e i caufa n, in quam cadit , perp. S2__Hqri- ibi vnrur Arift.eft demonftra- Si non ab effe-ta, vt mox decU.abu Ssioeccffevft igitur.G ex caofii matem!, St Bori_-i»v--»° iftraoo, vtadSc ncc«ftit_si kiateriaad id, cuius eftmatena, quandoqui- Jemconuerfanecelfitas ad propofitum mi- Mniiptron.r, ipfaaotem Ariftotells verbl hoc ape:re Jeclarant: nam in calceillius^S. i- conteK. incipies ia fingulo gencrecauri:, id, nuod di_erar,confi(Jer_e, & prLmum in c*u- lamateriaii.haiccaufamin medio termmo coilocat,non in maiore extremo, & ptimolo camateriam valde improprie fumic, quatin demonftrationelocii habecnd quatenuseft derncnftratio, fed quatenus eR ryllosifmus: dicitemm niediu.exquo d__ propolicion.es fiunt, maceriam Cvllosifmi -tie, qua pofita neceire ert conduiiontm fcqu!:accipitlgir.ur aecHlitarem, qujeefta materiaad id.cuius tit natena, non econuerfo; ibiq; infpicete poflumu5, Ariftoteiem non rumete mate- riamproprie, fed quemadmudum dixtmus, veilt declarare, in quonamfenfu verumfit demonftrationem fieriexcaufa materiah fi- u:propnc, fiueimproprie fumpta, etenitn icnpropnus q::im masime is modus eft, a quoibi ex rditur, quod enim mediii fit ma. teriifyllc-jifinjjckeo pofiio roclufioex ne- celTitate ponatur,eanonfolius demonilra- tfoni!,ftd cuiufqae bene formati ryl!o;ifmi condstso eft\ & eft caufa matetialis non .ei, fed potius feeundx norionis,5citlittonis,e i-srjueconfideratio ad priotes potius Ana- lyticos,quimadpofteriores pertinere vide- — --,,.,,,1 i ,iji|i,u t : .k. luwt* - 't- 11 '" lextu ftcjuente 40, aketummo.UBi attulit 1 w 1  _ _•__■ «» -  * . nam altera duatum linearum, probatalte. ramefl"e_lli perpendicularem: qmaduosv-- ttinq; atigiilosinuicem jequales erhcit, proin dercft is, vtpatetexdefinitione angul.re- fli,qu_eft qu_ndoreaalineain alteram re- fiam hncam cadens duos vtrinq 5 angulos in- -rit, reauseft vterqj-- ^&lmeaillacadensalt-- n, inquam cadit, perpendiculans vocatur: hxc definitio inea demonftrauone eft me- dius termin uf ,minui cxtremu eft an gulus m femicirculo.matus aute extremo rcftus.qua- re medium eft definitio maioris extremi: Atl ftoteles aute eo in loco videtur ad eius theo- rematis demoftrationem aliud medium fu_ mere : dicit enim oftendi angulum m femi- circulo reftum eiTe propterea quod eft diroi- dium duorum reaorum : idern tamenme- diumeft.c.idemfenrus petalia vttbaligni- ficatus,angulum enim illum cfl- alteri aneu- lo _quatem,quii ambo irmui fumpti duobui rcaisiquales lint, eft effe dimidmm duoru reaorum.quodipfemetAriftot.ibidemFatc- tur dieens medium illud efleidem, quod dc- finitio anguh reaitquia idem fignificat, acil. la dehnitio, quo fi t vt caufailla media fit etia E quodquid eft,acdefinitio maioru extreml. Manifeftumigitureft,Arift.ib!loqui de de- monftratione propter quid , qui ex cauia demonftrat effeaum: idenim 111 principio quoq-,illiui cuntextus apeni prottilus erat dicens □_**»_** 'fl *** m f e* (ub.ea* mareti^ necefTuaSa " r '; d fedetiamintnathemat.cs locum h"h t t** nanique etfi matcriam proprieiun,^; 1, h * confider.nt, habent t a P 0 ,/ n a&tT matenam per fim.Iitudmem, quemad» ° dum enim tgnis fbbieau, dicLr £££ /iirnmicaioris, itaetiam an E u! Ui : . tl * ubieaus poteft e,us ac.dcfis malerl RSj n. Pflflnmus autem m eo ^emp^n,*^ Anftoiehs artthcum an (mi ducr,c7 no ab eff._.uad cau- ■ j — 1 £»ni,vt Grici,& Auerroes exiftimaiunt in de- - L „,._.at proprei quid per luccrnam ^-1^ P 5«ftVo--.en «£ «_h- potefteriam rcfpondertcau.afi- W at * ,-|j s quidem , fidKimus vitrum pod.mus eandefcn M h_ & ^ n fto(,les poros, partes au- bare, inquit ibi Anf h * b f e i,n, s renuimmaieffe,Siilllsporismi- effe propterhnem, te '" opterea e* neeefr.cate ,d quod fub- ,' t {trar.ffionisluminispctvittum lu- J^.rumTglturcftfuUeaUh^ustiaf- 2a'nis,Gqu.^m in eo fic tranfmiffio. cjua- «vitrun» cit.piius roatena. «tame m eade- nmivliratione me-i-i terminu* no cft iplum ^um, b« tmeft potmsmmw cxtremum, f.imedi-meftacc.dens quoddam vim na- Mlr _m confeques fcilicet porofii_s,porofita- aui ex neceffitateconrequlturtranfitus C tamen noii eftmaterii neceiTitai.fed impo ""um U f u btiliorum,ac tenuiorumihxc autem lapidis declatat, dicens I;ipi Jem cx necc (fita- tetum furfum,tum deorI_iti.erri,nontam- fecunduni eadcm necefli:atcm, deorfum em fertur naturali neceffkate, qu_ceftmateti_: iieceffitas:nati.ralis entm conditio lapidiscft grauita* a qua drorfum fcrtur tx neceffitate, quam vocat Arilt.matcri^ neceflicitero;idem lapisproiec-usafcenditcx neceflitite.quum rcfft.erenequeatvioftn.i_: proiicicntis,h_ec fita eft amotorc excemo contra ilhus mite- riae naturam ;fumptaigiturneceflltatenatti- ra.li li demoniireraus cut lapis deorfum fera- tur,eticlapis minus extrcmum.deorfumfer- ri erit maius extremu.Sc grauitas medius ter- minus; quam demoiiftratione dicit Arift.efie ex caufa materiali , (eu ex matenae neceflita- ie,nectim_lapid_ftatuert poiTumus mediu terminum, fedgrauitat.:,qu_cvet formilipi- r^_mq'_*ftimq 5 illius tranfitus caufa af D dis eft,vel icridens afotmifiuens, &eft illius motus caufa tffediix. pereminationem.non ciufa materialis proprie difti; fed ea deuno- ftmio eatenus dicitnr facia per ciufam ma- tciialem , qnatenus medium eftcaufainttr- na.&illif-biefto in!iia,q _um fubiec-um ma- ttria iccidentis effe dicatur : effe&usveto ab externo ageftte produ&i.poffunt qni J cm dici cx nccdliclte produ-li , nontamenex necelfftate lubiect* materij-, fed potiuiC» ageniii externi neceffiiate. In hocquoq; ex- cn.plo animad'iertere poffumus Anflotelem tribuere nectlTitate cft"-C-Ui proplci caufim materialem.hoc eft propter conditionem e« intjmis fjbie£ii dedti ftim , fed non matenae piiprer cffc. _tuin:Jlcit enim deftenfum lapi- discffe nectffarium propter lapidis natuiam. non ciicit nectffanam .idtotflc ilfam natu- ram quia lapis defcendat : de eanamque de- monrtratiuneloquitur, quae eft a priori ,noil mgji Mincrua ib Anftot.pro {(rturjuit-mmquo.u^mantiqiiorumfen- n/qB.d Vitrum fit perforatii, qulrn Ari- ftot non probauittfedvoluit rationem tranf- mnlonis lumi ni* effe ipfam trafpiretiam vi- tn, non _ orofitatetmca em eft diaphani cor- ooiis natura.vt lume in fe recipiat,atq; tranf- __n__Kied eo in loco _e hac redifputare non vult . nain quicumq; illius tranfitus caufa af feratur,ea no eft mfi inaterialis.eft emm con ditio aliquanaturam vitri confeques,qua:fa- citvt cxnec.ffitatelumen pervttrum trai. at: idto ttepli gratia accepit rtntetiani illorutn, qui puta.it vitrum,& omne coi pus diapha num ell> perfoiatum, idcoq; lun.e tranlinit- ttre.ln eai.iturdcmonftranonefubif Ctu eft vitium , feuquxciimo; alia fit matena tr.nf- pares.exquaconftet lucerna.uiaius extren.u efi trar.f nilfio lumiuis  medium po-ofi;u il- lius mareiix:& calem df nionfhationcm vult Anft (1. percaufam materiale.tamen poro- ficasnonrftmateriarcf|)t_tu tnaioris txt e- m: tranfmifioms luintnis, neq;refpeflu vi- tri.quum ponus (it jccldcns 1;' fius.eigo dicc rc cogimut , eam idto dici per raufam mate- ri.lem , quoniam accidens illud quod dc- monffratur, producitur ex ncceffitate a pro- priis illius T.atciie conditionibus per fimpli ccmemanationc,quareC3ura tnrifmiflionis F deea.quaeapofterioii, Quatigiturfitapud fiuefitpprofitasjfiue tranfpa!ett_,efl effe-trix Anftoielem eo in loco demonft^atioacau- pertmir.inonem,ea'iique Ariftoteles vocat ft matenali,& quamateriat neceflitas, rnant. mateni necelTitatem .quia ex il!iu> fubtec._: feflumeft ■iiceuim facile intelligimui , quo- materta? natura dcfum nui : & ipfi iiifitaatqud^modo _ materia ad id cuius efl materia , ire- iSilm 1 .f* Ctf intema tft , ipfa tsmen caufa fecunfti accidens eft non mateiia , que naadmodum dixirous.illud quoq.in co rxemplo animad- uenerc debemus Aiift"ttltm non ipfi ma. teriimccifliratem tiibuerc tx tpfiuscfteflus pofttionc.fed ren.-_ ipfitfft ctul ex pofitio. ue iuatenc , quiie ntccffitatem fignifica- t ffarius progreflVis , & neceffaria illatio fiat, quandoquidrm no iftproprit diQamatena, Jed caufa effecirix pernccefl_riam cmanano- nem : qtiod quidtmdc matei ia p:oprie ac- ccpta oftenderenon poffemus,e3 cmm p - fita non ex nectflitats ponitur idjcuius eff tnatetia. TacobiZabarell^Fatauim Caput IIX. folutio dttbitationii , quz ex A fe.ki abfquedubioamibueB,? proxime dtctii exorltur. eeffi.ati mm. )z tanqiiam c ° u m ef! ^ft« e cu poffe eundem efta un "efle prop " fi-" fe S ^' ^ ^'^«S* a«n & « ncceffitate marni* Jj^ »'»»«.1.»; deaJra caufa loquitur , quam de illa , u E fiu aJitJ™ fine^ & nn 'ffi C ^ meBt « ptop^ Ttmotionbus caulii, qurnon dedarant nifi B taii.quatn vti ind «n.r T 1 mL «rtiodeft, non opusem Ariftoteli id anno- vr U ^%uua lp ^ a 1 tffe S remhaberepoiTenonmododiio, ftdetiam fit propiTreeftumfinVm ° mn ' noi V,mb Ariftotel. C bus in fl ume , t J Du s V Wd » «8 yfe hocdocetlongofetmoneincalcerecun- infpicere ooff mvm d.Iibr.Poftcr.&.lfudidemfisn.ficauiietiaa» na.ur dan2 amm' ?i .""''^P^ in memorato capite de caufis in eodem li- fionem ™ Aim r propter ^fcfe b'o:i„illon amqB ecom e ,t.„.no n f U biun, 3LT C °^*-S x.ff« contingerepoffev-t eadem res i duabus ea inftrum/. a&S ^ n ™? part,t "» fin.nl cauffipe B d«r,nifipriikiin .raaationc necondirionUuVoofi^ij^ exneceffitatemateria:,&alium promercau. n map,r,,m T T P - ,ta,crn ^eilfam *" «fficjentnm. Ad hoc CS I cfcp™£ "mSri. « T ' '^™ ,U £ ftim manere dogma iIW A. iflbt.quAd * .1 is ibi S : r ^ raa St eaufaransfaciel qac- mate rfftS^ ftion, propterqujdiquia fi cffent plures, Ll bulatro aotem ™ neceffi «' «t.tjflct : am . la effetcaula, vtantea dieebamut ■ ouod jut* tVn^r' P c ptCt Vlt * conr *f»arior em Arift.d f x It de qU ,bufd im cSnslq^S ^3,?,^ «»™ e »" ««««ffitatemateriat.apropierlliquem dV tu VSuVnonde^ finem.id m rebus naturalibut eucnit & plura lam o,«m m j" d c°emus refpondereil. eiuJTnod, cxempfac libris Arift.de parribini ceffi.a^ ^fed n °on t r nl0raUlmUi ' mit " ie « ^i™derumerepoffumu«.i B a^ namquemuJ.a fiunt « niateri» neceffitate, data eft ambu at i .f ° Pt(f ^ 10 "'"'^^ q^P-ftcaadaliquemfinem.&rnimptouL nem "«"S?"' 0 "^ ria natura connerm , vt m fcpia emifflo atra. neceffaiia nfi f,,°iT°r P -T ^«^"latio H 1 e f ,htexnccc(I, t atemateri P : ,]linan 1 q;ne. "S^nlA eeflarmm eft tale excrementum eenetare , & f U ,ff ™S 1 ^motaambulationtr.6 gemtumemittere^uodffmihrfnonedeo ^SSSr*"^ 1 mmbus ammantium «crementis d.cendum contrar um euem, «™"*~"« tft;eorum tamen plurima ad aUqnem vftim a lavt.iitatc * 3' , c " lim ™»« »bfn-,iL Uamta mtuntor, ne proifu. inn^liaffnt, e°. per ft "eceffa^fc rHOt flt emmrep,» atramentura.vtfeabftondat, r En nou ft„„ r oB^ *tue a t L rlpif«i„ imi co P erftqoen t e:bou« ra ad aliooem XmS"™' ' "'"'"f " ,,u - quoq ; ,&al,aei U fmo« ( ,animal, J babent C or- ur tj, c^tT^ ^T^ n U aex neccffitatc materie^quia corum rem o,,ia rVdi „;n, materia- neceiljtas: P cra. UI a eft V al de terreftr.lquare ^nmum %T mea 2 S„ tSeS' T ^ ^ * ineis^iamturevcrenieiitirerrei nfir.^ » um non g enfrlr,:lt) co videmus,COr- deMedioDemonftrat, Lib. II 604 . iororticrt.nctr.pe ma^nam A animali tal. eonftituto , proinde conftit.it* tl^^^^^^Il^Sdem neceffitatemateri^cftneceffariaillaem.ffic. etiam propter finem: quiaaliud dcftntiontt genus animali'lud non habct: eft igitur P'°- pter fine,dum neceffitatis matcria: cofidera- tio adhibetur, fed exneccffuate rMteiiaset- iam nullaadbib.ta confiderauone finis. Caputl X. tn qao var'ta,& fugnantiaAHcr roiidtcix cenciltantur , & advtrum fenfum trahuntur. S» *t«fl , ;f p" u „ au .« vn„ac eidem W i m deo co'..Da ccruts ad pugnam, ac «- P 1 !- 'irn idoneanondedit, proinde ynai- '  ea,quamuis pugna- Vt** reinterfevideantur^conc.hare: quod enim "» in commenrarns ?4 . JJ. 6c 6S. primi hbrldi- ^Tt«i Z necffli aiem.riguam vtrb,\tl qua- in commenrarus ?4 - JJ. « oo- P rl,lu ''r'lls «*■ P 1 "' * , ( ' j a j U d #irlens,vel rnodii cat folas caufis internas matetrarn, & forma kb ^ SS^X™ ckSter«iii»t«B,«cD efTe medmm demonftrat.on.s, id p«ui «o. ioTcTfinern : proindc duas quidemcfle — '» o„»n,«»«,™loc« Auerroes A- ciul^~,caufacur per Incer- r.jm c -fcfeiifit/ne poterat exitgitsre^eoautc^a mrntieft, quomam in iislocis Aueiroes A ri3oteleminterprctatur,qui intota tlllpar- te loqurtut de demonftrattone ftfta per cau- fam internaro,cuiusfrtquentiflirnus eft vftisi vt nos eadepixcepta et.a demonftrationi fa- Cix per externam caufam, qujstarior eft, ac- commodemus quatitum accommodatt pot funt, quodanobisabundealias dcciaratuni Ub..'t-i* fu.tinlibioncftro de piopofitionib.necef- & *l>v • /f- fariit:Ai.erroesieituribiptooccafioneopti4.^»"»'»«" melt qoitur, prifeitim quum in eifdelo-cw non orr.nirocxiernascaufascxcludatjfeda- peni dicat ea.« quoq; in demonfttatione po- itffima Iocum habete, rarim tamen,nempe tonrlo!um,qusndo cnmtffrftu reciprccan- rui Sc in t ins definitione fumfiturred huiul- re rei diflmait it deelantioncad fccundu jv bium tanqua ad ptoprium locum reraittit. Qt-bd autedicitAoerr.in tomenraritsfexto, «t 4 J.lib.i. med:um fempertiTc cauftm F 39 t.-tttrnam^fft ftricemjVtlfiiiJlem.nunqujm f +j internam, fcilicet formam, vcl matenam, id nriii fjcile fcfTtmus intt.pietatismatei.aenim, P( jj, p> &foimam p:optiv..„ , „ t ucuctj rcipeau afte renam acc,den W . vel eius formam vnouarn in demonftratione medium c_epoffe reJm- WrWw»edin» Gt fempe. caufa c_- terna aut ofcanw « finalis.vt a>t A uerr qul c_ea r ,cera externara, q..*prJprieeffearE drau» efteanit percmanarioncm, qu.m a! nocme"":r; n » tri * "« cfll «- ulicc.Tn B S?-^* ° r5Uer,t A uei rtJCs: fed Co,Ap_.,S m eo ^ on !S° lntdl, g. 1 [ «™»^™ ciic at lemper «fle ca„[_i_ -s.einam. Ad -_.._..__. noe «Iponffo « iplT* Auerrois reibis defu- apptlUtidue m "u . caufa namq; interna vel externa duo _*_.._*. bus modisappelbLi poteft: aur.n. ha d.citur ftrationi, eaufam cffcttricere furr effefiri.t.qm, vhi res [Xt caS^ fioe caufafinal, fquod potSu\ CfTcc W produc_ntur,fed quandor,. et, ai l . at,0,, *«i ab efficiente «„ er „ 0 tunc L, ? " IU *t ^cauraipra.ftearrv/aflvbirLr^*^ eftec-rieetn.tun. finalea, cau&m j" tin » mitnr cauft fioalw, n , in cau( _ e a-"Jf dlu n> f« vt plnnmC cor.tingit vt era c ieri s D f r / X: 5 u,i ptum non fit ranfaVopri, rt "». red ampla.& rommu_, s ,& * " ™ * Qt "ta, «qn.de», aufert .fcaum."^»?" 1 n.t.etemm hunc eff.aum no „ ™^ Po aDronrin fir,. _, - " r0t,u c ..nifi gatur, * - _ - uuu p r0( coutrahatur _d hunc emhTn^ T° r ' * nim q__rat,curin forun, vidii _ifii S H" u »Hon,,oci,*f«b7e^^ fotrf 4 cddentU,eff en rao UI dem acc P , a U ntU ^itZl^l «**„_^S_- neceffario if Ja in 'forum P foS quoq, an,mam, ac pede* babebat. n^/T" inforum proficirccbatm- reft tin *j" caufaftlaeffear.x abhocp,o D o_r^ _ gltur defiderto videndi amk?m. «» fin, S fat, S faci t quffl.oni prop te Vo_V£ ,U i ' demonflrarin n ,r!f:_ a... J: u l^d.St eft fpeaado omne s di3_ caufe dicuntur «tc «: quia evtra ei cs elTennam funt, quod ib, " P cr ™ana_onem,talBenim caufa eft,q UI d e m .nterna mione loci,& fub ica.-quiam eodcm fubieclo eft. fed«tern_ rauone ^ririofi» eflfcau, : hoc i' modo medjum eft fetnper caufaeTtem . n '"" I "'" a "«. lc IV»"" propt erquid S._J m i,ri„ ^f- i""^ 1 Pofter.or.quia .nterna caufa re. »«-4«. !" pr ° «monftreior, vt antta disimus. C>- Auerro s intllo 4J . comment.fecundi hbrl iT™ S ancem ' r l d moranibus^uu lem vr , rT 'f habeatc_uf.ni fina. fZ' v ^ c,, P ff * mn_,&rififa,Iita*ho_iini 1 faJ. c ura finalw:pr« er ca SbHpfia__rrf«i »de! dem« _ rr °" 10 " s rtlbis > ^ uoniam in ^a demonftrat.anemediumvn. eaufaeft, non bn* medium eftcani. final, s ,,„ nullaerit cau loi tV , . r a d,fficul «te non modo nul- Juj fo, u r,rednefi,mmt- quidem labm ali qm^mngeteaufuaefl, eJoru» fer, /tiam f ^eat r f _; ) V_ anC ^ &q M - E »i u_t> #x tfficiente demtm /tratia conjhuatur. Pianemu.jbj namqueAnCoJ&eS ratquoroodoex caufa finali demonflratio »4™. fotmetur.fed ,ta breuiter, & obfeure,«ne W ocus ilJe ueque res ipfa a fa vlloh, S tcmporl bus intelJrgatur.Ariftot.igitur in eocontejct. n.prononHdedarandnn» quoraodo excau. lahnati demonftratio fi atj fed quia magnatn ammtatem, & mag num connrxum imerfe Habent caufa finaJis, & caufa effta rix, neque poteftex caufafinali demonflratioficri, ntfi etiamcaula eftedrixin eadem den,5ilrat,o- ne e_pr,_,atur : ideo prius forma, in eodem conrextu tiemonffrationcm tx caufa efliaf- te.vt poftca ex eifdem tcrmims faaam a cu- lahnai, demonftrationcm magis jittriliEa- rnus, & rerpeftum cfficicnns aJeffeaum-St f ftcftus ad finem dariuj mfpieiamui. . umil it_q> deMedioDemonftrat. Ub. H. eog 607 i,,mhalare Doftcee- A poftreinu.quia me.iium eft caufa efficicns. & ___..„« ter_mnos,ueambulare pottC« a  eft fffVau( . prw mem & poftenai fieu fumit Anftnt.jiut tempo c,aut filtem nituuific enim etia in demo iftntio- ne per ciufs « finale fato.dirit minus txtre- mum eiregcneritionep.imui mcJlum vero, ideftcaufim finalem, elfe gtrnerarir>ne Ho- mum.ideo icmanet .tmaiui extrcniu fitge- neratione mejium, quod nobt_ n linquir A- fi^^^faTJtW- dcambuUtionein rift.coll.gendum.Hocindemonft.itione fa- »&endete. amk • em e)£ „ emitlt( . m . B fla per caafam tSe&nctm quomodo Tch- C tacitqjc ' „ b facileeftconfiderare: nam eenerat P» h °r. » ad os vent.cul. non afcendcre &, f *?' ta n ff S fir caufa effcatix fecundi, ?* eaufi effcAtixtetti, , &tert]us * re C £ ! f " n dunam dcambulatto a cce- (iu f_ MaM» d ventr ict_li non afcendar, *** Im effieit fan.tate.n, fedfamtas eft hoC /c ^crdcambulansvdit cibo. nor, Bfafinalwcurac H,. m b u I«ionein i' -   >,.P I  - "  1 beat, facileeftconfiderare: nam gentratio ciuii etncientis eft fecundum naturam prior generatiorte efted us,farpe vero etiam ten.po re prior.idco reftc dieit r\tiftottles,mediucB ficriprtusquam maius extremumjcummi- nore autem exttemo conjpaiationem no» facitiquia deillocertam regnlam afferrenon potuit, fi namque illud cxe mplum , quo ibt viitur,fpeftcmut,niinus extremum cff genc- C ticiiq'.c rniuui"" . ? C u . ribos non afcendere vocat B. me dcin« «_ "«tur. .tf ump{ . 0 c;bj a Poj c_ Um finBprmnHu,, eft_.ruenr.cu t .dT ^ 0 ' 8 * tur »anus, dei„L fu^/tu^K,. ^ m °*_ primarmn, .«£ "^'«..«fiSi . 2» u "«n3 ,d, quod. /liiftot, di3tittumVn""i' u _? m vcro a,ter efFeftus „ 0 fi, £ " Sp,t ° T > ter- _ro l'_yfi«,, Bm , tnm in proSll ' '" eft C3u,a *&&"*»ho™ n Ut . 1 P ' lrri ^ co fccun di - oftetiorumKm * " #'? '°" C * P™*- «« . ve,_ ™ 9 7 ft* ent.s vel r-,1 1 tI,Cntum »gen_ereB_tu v/fl f Cm n ' ,,a P"_iario rc n, a n u X m ni " mUS * nim; " M moue ' efficien. Drimari,.,,. C ' a ? lderr, iani mae ft Pnmar,u, > a c rccundar,U5 Jici potefi r.,1 dme eenei-m.,.,;, . . r utt " Cum or. ordineloquirar.in terc_ ,rf_ i'_-? ._ Mm " m effea«.xpri_iar«, fed fecundaria ^ menral,.: ^,. . primo l30 J '"_ra. efficente pendet, & re.irn. ? pnrnarl « ^P"o .„,m cibi non.S" :^^. «uendum cft, nep' „? m ^ ^P^^' "^^umilludAi/ftotfit^rS 3Ca Pi n -^L r> _b„n UjceiIlfaur . „ " . mn «-fn«-_jL ' enim fi r „ s dicitur «uft /ffiri^ ablmuf:n o« cficftu., qui ab 3 cffic,Tn'te pr C 0 d, f,UU ' IJr «'' pter,Ilum S fi„cm , qui S ^TS[ erHaens ftcundaria A.,,„«\ eflcauf * »____. LS-rl ■':k_?;^ _3__^*4Sff?*= «ntriculi. & hxc eft caufa _ S?- ' r b ' - ad 01 P-r_^;:-s_s_?F iatroni. effc caufafinal h uTa « cauia etfe-tt.x Dnmjri. __k„ s~«a_ »^?«___o^_^t^ W a,iu,Ji vc,ut « ""c " m elt > cfficiens P rimar, U TT -ffideS f e 5" m rCi > Cftu ,,llUS fil »U_ a- ™rSffi- ,B, 5'  uoaab co Snc n ™ «u Sfi i e * fit, . en & « rum eft » nem i " r f V " de ,P» tct d.fferentii A»jBm_. fucftf/o ^ G " a,crn ' fir,i « cn.m^iciturre- cxpc- deMedioDemonftrat. Lib. II. ^ ■ :i; s . it non eft eius caufafiiiahs ; a- A ^■ :t J, autera fccundaro' um noa eft tims, t%^Z Zovct ilb ■ f«i c« fi«a>" «? 1US *5rj non mouet „ r atia ficUve! motafuntabagcntepil 5 iJed re (peau horum eft fimulcaufa, vera prapterfinera; i» u rimfiiial£ f-tus f« d non ert ""^' Ex h ' 5 coIll § ,inu5 ' Tnnul ellc hzc Juo , omnc efficiens agit n ; & , non omnis effedu:, habet nimam omnc cflicietis aiiquid -> |t nropterfioem : velemm Enjs efltlle- ' tfeffeaus, fi propteifeipfuin pioducatur, ^Ijiiudal:quidj fi efficjatur propteraliud; j rede Jicit Auerr, omne efficiem habe- J,finem,&omnen. hnem habete efficies;fed nut nuis omne efficiens lubeat finem, «6 ta- ? eri oninis effedus habct caufim finikm;il- i"enim qui alrcrius gratia elfkitur, cauiam finafcm habec,fed non ille , qui propicr fc.vt je conternplitione diximus;caufini cnmi ef f c diiceml>jbc-eanima, caufi.n finalem nul. J'aiT! ,fi ipf" 3 P tr ^ expetitur,vi pofiimus;ni(i jjjtmus ipfirvi fijiciufiir) fi;ia!cui tlfe,quia »d fui effcdionem animim mouet: fcd hace i cd ratis proprii locutio; hoc autcm in o- mnibjs tffcinb. locum h;bet,qui per lc bo- nr, &petfecjcpetibiles lunt.ruiuimodi vidc- tur elfe fanius ; hi cuim quatenus tales funt, habent qjiJem caufam >bulans i coena fjtit Cibos non aTctrnJere, R ciufam tffed;icem fpcuemt», ea piopufitio immediata, & im.icuionfl:abi- lis eft; feJ b^itafioalu caufx ritione tftnie- diata, quja caufa hxc tiun efl mcdia oriii- ne gCiieiationis intei efriciens , & cffecium, fcd vtrifque pofterioi ; pnor tamcn efflcJu naturalitar quarenuseft eius caufa finaiis: proinde j p loii ea Jcmonftratio eft, nona pofteuorij iJeo clara eft tatio, cuifinisvo KtitsiKt fi- ca:i (blcat caula ta jlaium , ouindn enim co ttiiasur gnoliriturproitiniacaufacBcatix ahcuiuscf c *"/ i " ft-ctus , no,: mane: Jia cat:f. qux^eda, quim"""* h i' . (i '; .c rat.onem teddit,curllja caula iL lu.u i»: .tut:- trr:c.-.ti rrcic igitur dtxil Ari- ftotcl >n UcmnnftrationL' s caufa finali mtnus extremum clT.- ^eneratioric ptiinum , tale namque tft ipfuni cfticiri:sprimanum , nie- dium veio eiie gcneratione vlrimum jtalis e- mm eft ipfj caufa finalis-, quo :u vt maius t x- tremum Gtgeneratione mediutn;caufa enim qujt iitur,ci:; hoc efiicies hunc tffeftum pro- ducat ; caufa autem cft.quia a tali linc moue- tur. Colligere exdiciispolTumuj rationemiV''». «» iidi e i] c pottft, demonifi3tioiiem a caufa finali \) eius, quod qua:rebatur,cur multacaufamef :■"** h*bt» non hibcre lucum vbi cifcciusnon propter ' ahud , ftd proprtr fc picducitur , cft cnim fi- mu! eff;nui,Jifiiiis,uuare cx alio finc demo- fttaii non poteft , vt fi conterrjplaiio propter fc erfict dicaturab animl,non potrftcx finali caula demonft.aii , quia alicuius finis gratia pofl St In lllisigitui tantummodo hiiiulmo- di demonftratio datur, quz altenus gratia £unt,uicimus autem[^nnt]ad fignificandum cauum finaiem non eorum eiTe,quz faciunt, (edeoru.n qua: tiunt, proinde eurum, qux cauQm cfl"eci:icera pnoremhabct,aquapro- pteralium fincmliunt. Propcerea Auerroes rcflc dicitm lllot i.comaientariotAriftot.ibi loqui de finibus fecundiriis, iis videiicer, qui ibeffictere pei ahum cficccum medium pru. ducuntur, p:oinde non piimum , fcd f cun- dum locum ordine generationis obnncnt a piimoefficieiite; pcrtaleru enim fijcmde- monftratur efft:C*tus ilie medius , & in illa de. mQnftraticne pnmutn efricii^ns fumitur vt minus cxtieinum;finis autcm,qui ceneratio- netertius eft, medtum tfltiemorTftrationis; tffectus dtmum.qui gene-atione cft rpedius, eft iu demoftrationt maius t xtrcmum.figni- ficatautcm Ariftotcl. ex caufi finali tuncde. monftrationem rieri quanoo qucftio pn.po- nitur cur tale cffiti^ns talcm tffictum pro. ducatjtdco pnmum tfficies tenet iocum fub- ,ieQi,&ad tilem qustftio.iem nulla caufa pre terfiuJem telpoadtri poteft: liam depto- fiftncem habentii ex ea demonftran neque-'" »/ ant ; ratioenimcft, quoniaruvelcauracrlc ,a'" m "'* Atix amplior eft efiedu, vel fi amphornonjjj"^'^ fit, qu*ftio tamen talis proponiiur , ve caufan,.^ effcarix tanquam notafumatur,&fubieauni, quzftionis ftatuitur , quo fit vt cffcdrix ciu- fa tefponderi non pofttt , fed omnes intelli- gant caufje tantiim finahs cam quarftionem effcj non onmia igttur habentia cattfam cffe- £ dricem cx ea demanftrari poffunt. At quiru doid , euius caufa quxrttur, caufam finalem habet,ad quxftionem propterquid cft, om_ nino caufam finalem rerpondere opcntet: ideo Aucrr. dixitin ommbus habetibus cau- faiTi finalem hanc t{I'e debere dcmonft atto- ms medium . Idcirco veiiftimum cft illud A- riftotel. dogma , vnius r*i vnam elTe caufam; quauis cnim res v na plures caulas habeat, ta- nien vna t ft, qux fatisiacere poflit quxti:oni F propter quid: quia dum quzrendi mo Juni confi Jciamus , vna quxflio vnam caufam re Fne ympit fpicit,non plutes : ideo fi aha altqua caufi af tii*n feratur.illi quarftioni non faiisfit, quod io i pfo Ariftot. exemplo oftende^ep^Jftumus■ ) llJT' m cxpor uimuSr de caufic fe» P artc «ntprsdita , vt 0fu | ! V e"! mn« dobitarionef, etiVm ou* 7* fi ""««'-cn et,am aofameff^ i a '" P *crdemttra«aik, n . *V ,,cfuo ' 4ta «.»»»*eit „,,-„, inomenti "r £2" ncgotto di»*;^'o™m Iern,fiq n ,dem pro veriratc, & P ro ftu. ^o^rumvtiiitatelibentcr laborauimti5. I A C O B tNome compiuto: Giacomo Zabarella. Zabarella. Keywords: metodo compositivo, metodo resolutivo, ordine compositivo, ordine resolutivo, logica ed estetica, Baumgarten, il liceo, il lizio. Refs.: Luigi Speranza, Notes on I Tatti’s edition of Zabarella, “On methods,” -- H. P. Grice, “Zabarella,” Speranza, “Grice and Zabarella.” “Grice e Zabarella: la risoluzione buletica,” Villa Grice, The Swimming-Pool Library, Villa Speranza, Liguria.

 

Luigi Speranza – GRICE ITALO!; ossia, Grice e Zaleuco: la ragione conversazionale e la sapienza di Locri a Roma-- dura lex sed lex – la scuola di Locri – la scuola di Reggio Calabria – filosofia calabrese -- filosofia italiana – Luigi Speranza, pel Gruppo di Gioco di H. P. Grice, The Swimming-Pool Library (Locri). Keywords: dura lex sed lex. Filosofo calabrese. Filosofo italiano. Locri, Reggio Calabria, Calabria. He achieves great respute and respect as a law-giver in Locri, and has a reputation for being both humane and severe. He establishes fixed penalties for each offence, and two stories are told about the consequences of this. According to one, the punishment for adultery is the loss of both eyes. When his own son is found guilty of it, he orders that the punishment should be divided between them, so that they lose one eye each. The second story tells how the penalty for entering a particular public building carrying an arm is death. When he inadvertently violates the law, he executes himself. Both Diogene Laerzio and Giamblico call him a direct pupil of Pythagora – but his laws are usually dated to a much later period, making that impossible. In any case, Z., whose name improperly starts with a “Z” making him very UN-ROMAN (CATONE infamously banned the letter Z from the Roma alphabet, describing it as the ‘sound corpses make as they become’ – is a good proof that Cuoco is right, and that there is an Italic wisdom that pre-dates Pythagoras -- who had been born in Florence, anyway! There is no way to defend the view that Z. owes everything to the Hellenistic philosophy, even if those where the letters Pythagoras never wrote down! Locri is a fascinating philosophical city – or ‘village,’ as the Romans prefer. Cicero would say: “It is much easier to give good laws to Locri than it is to give bad laws to Rome!” – Zaleuco. Keywords: dura lex sed lex – Luigi Speranza. For Grice’s Play-Group, The Swimming-Pool Library. Zaleuco.

 

Luigi Speranza –GRICE ITALO!; ossia, Grice e Zamboni: la ragione conversazionale e la dialettica del lizio – la scuola di Cento – filosofia ferrarese – filosofia emiliana -- filosofia italiana –Luigi Speranza, pel Gruppo di Gioco di H. P. Grice, The Swimming-Pool Library (Cento). Keywords: de interpretatione, significatum ad placitum. Filosofo ferrarese. Filosofo emiliano. Filosofo italiano. Cento, Ferrara, Emilia-Romagna. “Famous for his dialettica e cosmologia and implicature!” – Grice.  Figlio di Matteo Z., un  pittore originario di Cremona, di cui si conservano affreschi negl’oratori delle chiese della Pietà e di San Rocco. “Unlike his father” (Grice), Z. prende la strada degli studi filosofici. Studia a Ferrara sotto PENDASIO (si veda). Insegna a Ferrara. Tenne rapporti con la corte estense. Di fronte al duca d'Este recita il suo poemetto, “Le pompe funebri” – “which the duke didn’t like” (Grice) -- e quando si trova a essere oggetto di non chiarite gelosie e maldicenze da parte dei suoi colleghi a Ferrara, scrive al duca per richiedere un suo intervento. Non risulta il duca risolve i conflitti denunciati da Z., che, perciò, decide di trasferirsi altrove. Chiamato a Padova per insegnare in sostituzione di Zabarella – “whose surname also started with a Z” – Grice. Z. inizia il suo corso leggendo la prolusione Exordium habitum Patavii. Contro il tentativo di fondare a Padova uno studio rivale dell'università, Z. si espressa con l’oratione contro i gesuiti a favore di Padova, tenuta di fronte alla signoria di Venezia, nella quale sostenne che Padova, per insegnare, non ha bisogno dell'aiuto dei giesuiti e paventa i rischi di dividere gli studenti in fazioni come i guelfi e gibellini. L'autorizzazione all'apertura dello studio non a rilasciata e i gesuiti sono espulsi dalla repubblica veneziana a causa dell'interdetto scagliato da Paolo V, cui segue la cosiddetta guerra dell'interdetto. Ha una famosa controversia con RAGUSEO R sul numero essatto dei quattro elementi, ma anche sul valore della storia delle interpretazioni della filosofia del liceo, e su questioni didattiche in torno dei pupili con calligrafia bella. Sostenitore dell’esistenza della sua anima – “ma mortale” -- legata indissolubilmente a suo corpo, e sospettato d’eresia e e denunciato all'inquisizione. Con l'amico GALILEI (si veda), Z., ad opera di Belloni, condivideno accuse diverse, una denuncia al tribunale dell'inquisizione che non ha conseguenza. GALILEI e accusato di praticare l'astrologia giudiziaria e Z. di sostenere (i) che la sua anima e mortale e (ii) che Aristotele separa la filosofia del papato. Z. affronta altri due processi dai quali usce indenne grazie alla protezione della repubblica di San Marco. Molte fonti riportano che muore durante l'epidemia di peste che colpe l'Italia. Risulta che muore, invece, a causa di catarro accompagnato da febbre. Secondo alcuni, GALILEI si ispira a Z. nella scelta di un “Simplicio” come rappresentante dell'avversario liceale dell’elio-centrismo. Z. pubblica pochi saggi della sua dottrina, mentre sono a noi giunte numerose trascrizioni delle sue lezioni che prefere tenere solo oralmente. Le trascrizioni delle lezioni tenute a Padova presentano gravi problemi interpretativi che hanno impedito alla storiografia di poter avanzare una sintesi sicura di sua filosofia. Unica eccezione a questa difficoltà interpretativa sono le Lecturae exordium. Nella prima parte della lezione, si rammarica che il continuo rinascere della natura, come la successione delle quattro stagioni, dalle sue forme ormai trascorse, non susciti la meraviglia dell'uomo e lo sgomento per il continuo morire del mondo. Il mondo non è mai. Il mondo nasce e muore continuamente. La lezione si conclude con l’affermazione del dovere dell’uomo di conoscere se stesso. L’uomo, filosofa Z., si scopre in mezzo alle tribolazioni dell’incostanza. Ebbene, la conoscenza di sé è, per Z., l’unico strumento capace di dare a Z. serenità. La strada per conoscere se stessi e raggiungere la serenità è data dalla filosofia su cui si basa la morale e la scienza. L'uomo – “o al meno, io” -- ha un intelletto onnipotente che dalla conoscenza di se stesso e della natura giunge a congiungersi con la beatitudine del divino. Secondo una diffusa narrazione Z. e uno di quei filosofi del LIZIO che non solo rifiutano pervicacemente la scoperta eliocentrica di GALILEI in nome della filosofia del Liceo ma si rifiutano, invitati da Galilei di osservare direttamente nel telescopio l'esistenza delle montagne della luna, delle fasi di Venere, dei satelliti di Giove. Questo avvenimento, tramandato come simbolo della miopia di coloro che si ritengono custodi del vero sapere, è ritenuto falso. Nella lettera Galilei racconta a Keplero il comportamento dei filosofi di Padova ma non fa nomi. Che dire dei più celebri filosofi di Padova, i quali, colmi dell’ostinazione dell’aspide, nonostante più di mille volte io offro loro la mia disponibilità, non hanno voluto vedere né i pianeti, né la luna, né il cannocchiale? Questo genere di uomini ritiene infatti che la filosofia naturale e un libro come l’ENEIDE e che le verità e da ricercare non nel mondo o nella natura, bensì, per usare le loro parole, nel confronto dei testi. Ad un esame superficiale una lettera a Galilei, Gualdo conferma che tra coloro che rifiutarono l'osservazione con il telescopio vi e anche Z.. Abbiamo qui Morosini, il quale non può patire che Z. mentre V.S. è stata qui, non procura né voluto vedere queste sue osservationi, avendole io detto ch’ella se gli e offerta di andare sino alla sua propria casa per fargliele vedere; onde le pare che ha torto contrariarle senza averne fatto qualche ESPERIENZA. Nella successiva lettera di GUALDO a Galilei si riferisce di un colloquio con Z. che al rimprovero di essersi rifiutato dell'ESPERIENZA col telescopio risponde che lo fa perché, non volendo approvare cose di che io non ho cognizione alcuna né l’ho vedute. Questo è quello, dico, ch’ha dispiacciuto a GALILEI ch’ella non ha voluto vederle. Rispose: Credo che altri che lui non l’ha veduto. E poi quel MIRARE PER QUEGL’OCCHIALI M’IMBALORDISCON LA TESTA. Basta, non ne voglio sapere altro. Z. afferma in questo testo che gli causa DISAGIO mirare nel telescopio e che dunque non si rifiuta di guardare ma non accetta di vedere cioè di accogliere l'interpretazione di GALILEI di quella OSSERVAZIONE. Più in generale, Forlivesi sostiene che la posizione di Z. e sempre coerente nel ritenere che l'interpretazione dei dati osservativi non puo andare disgiunta dall'esistenza di una dottrina filosofico-naturale complessiva. Forlivesi rileva altresì che lo stesso Galilei, a volte, propone un’ipotesi circa la natura del cielo non meno problematica di quelle proposte dal Lizio. D'altra parte, come conferma Bellone il cannocchiale e uno strumento di fattura artigianale. Non c’e una teoria dell'ottica - si deve attendere Newton e la immagine e alquanto deformata. Saggi: “Le pompe funebri; ovvero, Aminta e Clori” Ferrara; Lecturae exordium habitum Patavii, Ferrara, Mammarelli; Explanatio proœmii librorum LIZIO de physico auditu cum introductione ad naturalem philosophiam, continente tractatum de pædia, descriptionemque universæ naturalis philosophiæ quibus adjuncta est præfatio in libros De physico auditu, Padova, Novellum; Oratio habita Ferrariae ad Clementem VIII pro S. Q. Centensi, Ferrariae; Disputatio de formis IV corporum simplicium quæ vocantur elementa, Venezia, Oratio habita in creatione serenissimi venetiarum principis DONATI, Venezia, Disputatio de cœlo -- de natura cœli, de motu cœli, de motoribus cœli abstractis; Adjecta est Apologia dictorum del LIZIO, de via lactea, et de facie in orbe lunæ, Venezia, Balionum, Oratione al serenissimo principe BEMPO nella sua essaltatione al principato; Apologia dictorum LIZIO de V cœli substantia adversus Xenarcum, Venezia, Meiettum; Il nascimento di Venezia, Venezia; Oratione al serenissimo principe Priuli nella sua essaltatione al principato; Il ritorno di Damone, Venezia, Oratione in nome di Padova, Chiorindo, Venezia; Apologia dictorum LIZIO de calido innato adversus Galenum, Venezia, Deuchiniana; Apologia dictorum LIZIO de origine et principatu membrorum adversus Galenum, Venezia, Piutum; Expositio in digressionem Averrhois de semine contra Galenum pro LIZIO; Tractatus de sensibus externis, de sensibus internis et de facultate appetitive, Venezia, DIALETTICA Venezia, Le nubi, Venezia, Biblioteca Marciana; Z. Testamento. Fonte: G. Tiraboschi, Storia della letteratura italiana. Favaro, Lo Studio di Padova; Preti, Ragusa, Dizionario biografico degli italiani, Roma, Istituto dell'Enciclopedia Italiana. Z. in occasione del trasferimento di Galilei da Padova a Firenze si rammaricava scrivendo. O quanto harrebbe fatto bene anco GALILEI, non entrare in queste girandole, e non lasciar la libertà patavine. Portale Galilei. Forlivesi, Z. Il contributo italiano alla storia del pensiero – Filosofia, Roma, Istituto dell'Enciclopedia Italiana. Per esempio, Pinotti, autore dell'introduzione al “Dialogo sopra i due massimi sistemi del mondo, Milano. Z. Lecturae exordium; Forlivesi, Il contributo italiano alla storia del pensiero, filosofia; Enciclopedia Italiana Treccani, Galilei, Epistola ad Keplerum, Padova, Le opere, A. FAVARO, lettera, GUALDO, Lettera a GALILEI, Padova,, in Galilei, Opere; Gualdo, lettera a Galilei, Padova; in Galilei, Le opere; Forlivesi. Galilei, Opere, ediz. naz.; Tassoni, Lettere, Puliatti, Bari; Imperiale, Musaeum historicum et physicum, Venezia; Arisi, Cremona literata, Parma-Cremona; Naudaeana et Patiniana, Amstelodami; Crescimbeni, Dell'istoria della volgar poesia, Venezia; Borsetti, Historia alini Ferrariae gymnasii, Ferrara, Guarino, Ad Ferrariensis gymnasii historiam supplementum et animadversiones, Bologna; Borsetti, Adversus supplementum et animadversiones, Venezia; Facciolati, Fasti Gymnasii Patavini, Padova; Erri, Dell'origine di Cento, Bologna, Tiraboschi, Storia della letteratura italiana, Venezia);  Fiorentino, Pomponazzi, Firenze, Favaro, Lo Studio di Padova, Atti del Reale Istituto veneto di scienze, lettere ed arti; Berti, Di Z. e della sua controversia con l'Inquisizione di Padova e di Roma, Memorie della Reale Accademia dei Lincei, classe di scienze morali, storiche e filologiche; Mabilleau, Étude historique sur la philosophie de la renaissance en Italie: Z., Paris; Favaro, Galilei e lo studio di Padova, Firenze; ad Indicem; Favaro, in Archivio Veneto, rec. di Mabilleau); Sighinolfi, Il posseso di Cento e della pieve e la legazione di Z. a Clemente VIII in Ferrara, Atti e memorie della Regia Deputazione di storia patria per le province di Romagna; Atti della nazione germanica artista nello Studio di Padova; Favaro, Venezia; ad Indicem; Atti della nazione germanica dei legisti nello Studio di Padova, cur. Brugi, Venezia; Charbonnel, La pensée italienne et le courant libertin, Paris; Spampanato, Documenti intorno a negozi e processi dell'Inquisizione, in Giornale critico della filosofia italiana; Spini, Ricerca dei libertini, Roma; Firpo, Filosofia  e contro-riforma, Torino; Savio, Il nunzio a Venezia dopo l'Interdetto, in Archivio Veneto; SAITTA, Il pensiero italiano, Firenze; Torre, Un processo: l'inquisizione contro Z., Verità e libertà, Congresso della Società filosofica italiana, Palermo; Rotondò, Documenti per la storia dell'Indice dei libri prohibiti; Garin, Storia della filosofia italiana, Torino; Pupi, Una riflessione a proposito delle critiche di Galilei al LIZIO, in Nel centenario della nascita di Galilei, Milano; Acta nationis Germanicae artistarum a cura di L. Rossetti, Padova; ad Indicem; Schiavone, ENCICLOPEDIA FILOSOFICA, Firenze; Torre, Studi su Z., Padova; Favaro, Galilei a Padova (Padova); Franceschini, Nuovi documenti relativi ai docenti dello Studio di Ferrara, Ferrara; ad Indicem; Puliatti, Tassoni, Firenze, ad Indicem; Rossetti, Manoscritti di Z., Cambridge, in Quaderni per la storia dell'Università di Padova; Schmitt, Z., un aristotelico al tempo di Galilei, Venezia; Corazzol, Portenari maestro di grammatica a Feltre ed una lettera di Z., in Quaderni per la storia dell'Università di Padova, Torre, Logica ed ESPERIENZA nel De Paedia di Z. in Aristotelismo veneto e scienza moderna, Olivieri, Padova; A. Favaro, Lo Studio di Padova e la Compagnia di Gesù sul finire del secolo decimosesto, in «Atti del regio Istituto veneto di scienze, lettere e arti, Forlivesi, Z., Il contributo italiano alla storia del Pensiero: Filosofia, Istituto dell'Enciclopedia Italiana. Treccani, Carlini, in Enciclopedia Italiana, Istituto dell'Enciclopedia Italiana. Schmitt, Dizionario biografico degl’italiani, Istituto dell'Enciclopedia Italiana. Grice: “There’s something primitive about the way Italians speak. We would never call Austin the Lancastrian, as the Greeks called Aristotle the Stagirite, or the Italians call Zamboni ‘Cremonini’ just because he had a connection with Cremona. As Wellington said when he was referred to as an Irishman: ‘being born in a stable does make you not a horse’!” Grice: “Cremonini is of course underrated in Italy because Galilei is OVER-rated. But Galilei was HARDLY a philosopher – what’s philosophical about sticking your eyes on a muddy micro or macroscope? Instead, Zamboni could lecture on Aristotle to no end!” He was a lizio! Voniam autem omnia oportet de TERMINI – NOMINE et verbo dicere, vt fuit PROPOSITVM, nomen autem,et verbum sunt VOX SIGNIFICATIVA et propter hoc diftinguuntur à quibusliber VOCIBVS SIGNIFICATIONE carentibus, ideo oportet declarare modum omnis SIGNIFICATIONIS, vt habeamus quenam proximè ab ipsis vocibus, que sunt nomen, et verbum SIGNIFICENTVR, d preterea, vt habeamus quot modis ipsa, que a vocibus significantur, le habeant, inde enim habebimus originem ENVNCIATIVE orationis; quatuor igitur in ordine ad SIGNIFICATIONEM se habeät: Vnum fignificatur et lunt ipse RES, aliud signiticat, et sunt que scribuntur, ideft litters ipfei duo alia significant, et SIGNIFICANTVR CONCEPTVS SIGNIFICANT IPSAM REM, et signitcantur per voces,et per litteras; similiter VOX SIGNIFICAT CONCEPTVS  ET MEDIANTIBVS CONCEPTIVS IPSAM REM, significantur aut per litteras, unde VOX IMMEDIATE SIGNIFICAT CONCEPTVS, quocirca qualis erit conditio conceptuum, ralis etiam erit conditio vocum, et ita paret, quod primò res elt, vt “homo”, deinde guid aliquis intelligit hominem, formatur conceptus euldem hommis; tercio ilte conceptus homo exprimitur, quarto litteris defignatur: aduertendum autem etts quod inter licteras, et voces noo eft neceffarius ordo, potell refcribi id, quod non eft voce perlatum, et fic etiam littere poflunt immediatè conceptum explicare, verumtamen ordo naturalis est, vt conceptus per vocem explicetur, iita vero quatuor ita te habent, vi duo ex illis tint ea-dem apud omnes, duo vero ad placitumlint; cadem apud omnes funt prima duo, conceptus icilicet, o res, “HOMO” enim vorque idem elt, et 11 militer conceptus, qui tt de homine: Dicetis, ti conceptus funt idem apud omnes, quomodo vnus haber diueríam opinionem ab alio? veluti de Deo vari) varia opinantur; Respondetur, quod conceptus dupliciter poteft confiderari, vel simpliciter vt elt PASSIO IPSIUS ANIMI, et fic idem elt APVD OMNES, vel vi elt paffio talis in ordine ad objectum, de quo fic conceptus, et hic poteft elle varietas apud varios; alia verò duo, voces Icilicer et littere funt AD BENEPLACITVM – ET NON AD NATURAM -- et apud varios variè le habent, apud Grecos enim alia voce homo fignificatur rideft, antropos e et alia feribitur, et SIGNIFICATVR APVD LATINOS. Dicetis etiam SONVS BRUTORVM, est vox, tamen NON EST AD PLACITVM illorum, sed eodem modo voi que fe habent; Relpondetur, quod voces funt duplices, alig que SIGNIFICAT AFFECTVS, alie que SIGNIFICAT CONCEPTVS, fi loquamur de vocibus, que fignificant conceptus, tales autem funt voces, que lequuntur intellectum, dideo VOX ARTICVLATA proprie lunt ipiorum HOMINVM, cum itaque dictum fit voces imediaté fignificare conceptus, veluti fe habe--- Cesare Zamboni di Cremona (Cremonini). Zamboni. Keywords: i galileiani, la dialettica di Zamboni, de interpretatione, nomen, significatio, ad placitum. Refs.: Luigi Speranza, "Grice e Cremonini," per Il Club Anglo-Italiano, The Swimming-Pool Library, Villa Grice, Liguria, Italia.

 

Luigi Speranza – GRICE ITALO!; ossia, Grice e Zamboni: la ragione conversazionale e il volere – la scuola di Verona – filosofia veronese –filosofia veneta -- filosofia italiana – Luigi Speranza, pel Gruppo di Gioco di H. P. Grice, The Swimming-Pool Library (Verona). Keywords: psicologia del volere, volere, l’io, sopra-sensibile, volere, volizione, volitum – the will – Grice e Zamboni on WILLING THAT – volere che. Filosofo veronese. Filosofo veneto. Filosofo italiano. Verona, Veneto. Grice: “Not everybody knows his zamboni.” There’s Giorgio Zamboni, but this entry is about Giovanni Zamboni. Essential Italian philosopher. Filosofo italiano. Saggi: Spencer:  commemorazione e polemica, Garagnani, Bologna; La filosofia scolastica secondo un positivista, Marchiori,Verona; Il valore scientifico del positivismo d’ARDIGO (si veda) e della sua conversion, Verona; La dottrina morale e la psicologia del VOLERE in un saggio di etica di un discepolo d’ARDIGO, Società Veronese, Verona; La gnoseologia dell’atto come fondamento della filosofia dell’essere: saggio d'interpretazione sistematica della dottrina gnoseologica d’AQUINO, Milano; Gnoseologia, Vita e Pensiero, Giuseppe, Milano; L’origine delle idee: saggio analitico INTROSPETTIVO, proposto alla riflessione personale, Società Veronese, Verona; Sistema di gnoseologia e di morale: base teoretica per esegesi e critica della filosofia, Studium, Roma; Studi esegetici, critici, comparativi sulla CRITICA DELLA RAGIONE PURA, Veronese, Verona; Metafisica e gnoseologia, Veronese, Verona; Il realismo critico della gnoseologia pura: risposta al caso Zamboni, Gemelli, Olgiati e Rossi, Verona; Realismo, metafisica, personalità: rilievi, note, discussioni, Veronese, Verona; La persona umana: soggetto auto-cosciente nell’esperienza integrale: termine della gnoseologia, base della metafisica, Verona, Giulietti., Vita e pensiero, Milano; Precisazioni e complementi ai testi scolastici: religione naturale e l’essenza della religione cristiana, Veronese, Verona; La filosofia dell’ESPERIENZA IMMEDIATA, elementare, ed integrale: per la completa auto-consapevolezza dello spirito umano, Veronese, Verona; Itinerario filosofico dalla propria coscienza all’esistenza di Dio, Veronese, Verona; Teodicea, Rodella, Vita veronese, Verona; La dottrina della COSCIENZA immediata: struttura funzionale della psiche umana è la scienza positiva fondamentale, Veronese, Verona; Dizionario filosofico, Vita e Pensiero, Milano; Idee e giudizi, Marcolungo F.L., IPL, Milano; L’IO e le nozioni sopra-sensibili, (IPL, Milano; Corso di gnoseologia pura elementare: spazio, tempo, percezione intellettiva, IPL, Milano; Corso di gnoseologia pura elementare: idee e giudizi, IPL, Milano; Corso di gnoseologia pura elementare; Autobiografia di una personalità integrale, Guidi). Archivio storico, Curia diocesana, Verona, Studi sulla Critica della ragione pura; Qui Edit,Verona, Sistema di gnoseologia e di morale; Qui Edit, Verona. Volontà. La Volontà, statua di Janson per l'Opéra di Parigi. La volontà è la determinazione fattiva e intenzionale di una persona ad intraprendere una o più azioni volte al raggiungimento di uno scopo preciso.  La volontà consiste quindi nella forza di spirito diretta dall'essere umano verso il fine, o i fini, che egli si propone di realizzare nella sua vita, o anche solamente nel potere impiegato nelle sue azioni semplici e quotidiane. Esempi di volontà possono essere il desiderio di lasciare un'eredità ai figli e/o ai parenti, o il proposito di comprare una casa. Generalmente la volontà rappresenta la facoltà di una persona di scegliere e raggiungere con sufficiente convinzione un dato obiettivo. Da un punto di vista esclusivo, la volontà di una persona è la sua capacità di non farsi condizionare dalle altre persone. In questo senso, la volontà si può accomunare alla parola assertività. Quello di volontà è un concetto fondamentale e a lungo dibattuto nell'ambito della filosofia, in quanto inestricabilmente legato all'interpretazione dei concetti di libertà e virtù. Particolarmente problematico è poi il suo rapporto con le interpretazioni meccanicistiche del mondo. Se l'uomo sia capace di atti volitivi – H. P. GRICE: WILLING AND VOLITING -- che, in quanto tali, rompono il meccanicismo della realtà, o se invece la sua volontà sia determinata da una legge che regola l'universo, e sia quindi snaturata e priva di ogni valore morale. Sono qui evidenti i rapporti col concetto di libertà.  La concezione intellettualistica dei Greci  Socrate, testa in marmo al Museo del Louvre – Parigi. Una visione intellettualistica della volontà, condizionata dal sapere, era nelle tesi di Socrate basate sul principio della naturale attrazione verso il bene e dell'involontarietà del male. L’uomo per sua natura è orientato a scegliere ciò che è bene per lui. La virtù è scienza, e consiste nel dominio di sé e nella capacità di dare ascolto alle esigenze dell'anima. Se non si fa il bene, è perché non lo si conosce. Il male quindi non dipende da una libera volontà, ma è la conseguenza dell'ignoranza umana che scambia il male per bene, proiettando quest'ultimo sui piaceri o su qualità esteriori.  L’accademia approfondì quest'aspetto dell'etica socratica, in particolare nel Gorgia e nel Filebo.  Anche per il Lizio un'azione volontaria e libera è quella che nasce dall'individuo e non da condizionanti fattori esterni, purché sia predisposta dal soggetto con un'adeguata conoscenza di tutte le circostanze particolari che contornano la scelta. Tanto più accurata sarà questa indagine tanto più libera sarà la scelta corrispondente. Nel PORTICO è centrale il tema della volontà di che aderisce perfettamente al suo dovere – kathèkon --, obbedendo a una forza che non agisce esteriormente su di lui, bensì dall'interno. Siccome tutto avviene secondo necessità, la volontà consiste nell'accettare con favore il destino, qualunque esso sia, altrimenti si è comunque destinati a farsi trascinare da esso contro voglia. Il dovere del PORTICO non è quindi da intendersi come un esercizio forzato di vita, ma sempre come il risultato di una libera scelta, effettuata in conformità con la legge del lògos. E poiché il bene consiste appunto nel vivere secondo RAGIONE, il male è solo ciò che in apparenza vi si oppone.  Plotino, rifacendosi all’accademia, sostenne analogamente che il male non ha consistenza, essendo soltanto una privazione del bene che è l'uno assoluto. La volontà consiste quindi nella capacità di ritornare all'origine indifferenziata del tutto attraverso l'estasi, la quale però non può essere mai il risultato di un'azione pianificata o deliberata. Si ha infatti in Plotino la rivalutazione del procedere inconscio, dato che il pensiero cosciente e puramente logico non è sufficiente. Lo stesso uno genera da sé i livelli spirituali a lui inferiori non in vista di uno scopo finale, ma in una maniera non razionalizzabile, poiché l'attività giustificatrice della ragione prende ad agire solo ad un certo punto della discesa in poi. Il concetto di volontà divenne centrale nella filosofia per la sua stretta relazione con i concetti di peccato e virtù. Si pensi alla difficoltà di definire o concepire una colpa in assenza della possibilità di determinare le proprie azioni. La filosofia accentua l'aspetto volontaristico del neoplatonismo, a scapito di quello intellettualistico, riprendendo ad esempio da Plotino il concetto dell'origine imperscrutabile della volontà divina, ma attribuendovi decisamente il connotato di persona, come soggetto che agisce intenzionalmente in vista di un fine.  La BUONA VOLONTA [cf. H. P. GRICE, “Ill-WILL”], e e non più LA RAZIONALITA, è quella che consente di volgersi alla realizzazione del bene. Ma non è possibile raggiungere quest'ultimo senza l'intervento divino elargitore della grazia – ‘Grice’s grace’ --, mezzo essenziale di liberazione dell'uomo. La volontà non potrebbe indirizzarsi al bene, corrotta com'è dalla schiavitù delle passioni corporee, se non ci fosse la rinascita dell'uomo operata da Cristo. Agostino, dipinto di Antonello da Messina- Palazzo Abatellis – Palermo. Permase tuttavia l'aspetto conoscitivo della volontà, che si verifica attraverso un'illuminazione dell'intelletto per opera dello Spirito Santo. Volontà e conoscenza rimasero così per Agostino indissolubilmente legati. Non si può credere senza capire, e non si può capire senza credere. La virtù che ne scaturisce divenne così la volontà di aderire al disegno divino. In polemica contro Pelagio, Agostino aggiunse che la volontà umana è stata irrimediabilmente corrotta dal peccato originale, che ha inficiato la nostra capacità di compiere delle scelte, e quindi la nostra stessa libertà. A causa del peccato originale nessun uomo sarebbe degno della salvezza, ma Dio può scegliere in anticipo chi salvare, illuminandolo su cosa è bene, e infondendogli anche la volontà effettiva di perseguirlo, volontà che altrimenti sarebbe facile preda delle tentazioni malvagie Ciò non toglie che l'uomo possegga un libero arbitrio, ossia la capacità razionale di scegliere tra il bene e il male, ma senza l'intervento divino una tale scelta non avrebbe alcuna efficacia realizzativa, sarebbe cioè preda di inerzia o arrendevolezza.  Il conflitto tra la scelta operata dal libero arbitrio e l'impossibilità di attuarla secondo libertà denota una condizione di duplicità della volontà: non si tratta di un disaccordo tra la volontà e l'intelletto, né tra due principi contrapposti in forma manichea, bensì di un conflitto tutto interno alla volontà, che è come dilaniata: sente di volere, ma non completamente, e quindi in un certo senso vorrebbe volere. Il comando della volontà riguarda se stessa, non altro da sé. Quindi non è tutta la volontà che comanda; per questo il suo comando non si realizza. Se fosse tutta, infatti, non comanderebbe di essere, poiché già sarebbe. Allora le volontà sono due, poiché nessuna è intera e nell'una è presente ciò che è assente nell'altra. Agostino, Confessioni; Opera Omnia d’Agostino, cur. della Nuova Biblioteca Agostiniana Roma, Città Nuova. Intelletto e volontà nella Scolastica  Tommaso d'Aquino, dipinto di Fra Angelico - Museo Nazionale di San Marco - Firenze Il connubio tra intelletto e volontà permase nelle opere di Scoto Eriugena, e soprattutto d’Aquino, secondo cui il libero arbitrio non è in contraddizione con la predestinazione alla salvezza, poiché la libertà umana e l'azione divina della grazia tendono ad unico fine, ed hanno una medesima causa, cioè Dio. AQUINO, come FIDANZA (si veda), sostenne inoltre che l'uomo ha sinderesi, ovvero la naturale disposizione e tendenza al bene e alla conoscenza di tale bene. Per Bonaventura tuttavia la volontà ha il primato sull'intelletto.  All'interno della scuola francescana di cui Bonaventura era stato il capostipite, Duns Scoto si spinse più in là, diventando assertore della dottrina del volontarismo, secondo cui Dio sarebbe animato da una volontà incomprensibile e arbitraria, in gran parte slegata da criteri razionali che altrimenti ne limiterebbero la libertà d'azione. Questa posizione ebbe come conseguenza un crescente fideismo, ossia una fiducia cieca in Dio, non motivata da argomenti. Al fideismo adere OCCAM, esponente della corrente nominalista, il quale radicalizzò la teologia di Scoto, affermando che Dio non ha creato il mondo per «intelletto e volontà» come sostene Aquino, ma per sola volontà, e dunque in modo arbitrario, senza né regole né leggi. Come Dio, anche l'essere umano è del tutto libero, e solo questa libertà può fondare la moralità dell'uomo, la cui salvezza però non è frutto della predestinazione, né delle sue opere. È soltanto la volontà di Dio che determina, in modo del tutto inconoscibile, il destino del singolo essere umano.  Le dispute tra Lutero, Erasmo, Calvino  Lutero - dipinto di Cranach il Vecchio - chiesa di Sant'Anna, Augusta (Germania) Con l'avvento della Riforma, Lutero fa propria la teoria della predestinazione negando alla radice l'esistenza del libero arbitrio. Non è LA BUONA VOLONTA [cf. H. P. GRICE, “ILL-WILL”] che consente all'uomo di salvarsi, ma solo la fede, infusa dalla grazia divina. È solo Dio, quello absconditus della tradizione occamista, a spingerlo in direzione della dannazione o della salvezza. La volontà umana è posta tra i due, Dio e Satana, come un giumento, il quale, se sul dorso abbia Dio, vuole andare e va dove vuole Dio,se invece sul suo dorso si sia assiso Satana, allora vuole andare e va dove vuole Satana, e non è sua facoltà di correre e cercare l'uno o l'altro cavalcatore, ma i due cavalcatori contendono fra loro per averlo e possederlo -- Lutero, De servo arbitrio. Alla dottrina del servo arbitrio invano Erasmo replica che il libero arbitrio è stato sì viziato ma non distrutto completamente dal peccato originale, e che senza un minimo di libertà da parte dell'uomo la giustizia e la misericordia divina diventano prive di significato. Alla concezione volontaristica di Dio aderì tra gli altri Calvino, che radicalizzò il concetto di predestinazione fino a interpretarlo in un senso rigorosamente determinista. È la Provvidenza a guidare gli uomini, indipendentemente dai loro meriti, sulla base della prescienza e onnipotenza divina. L'uomo tuttavia può ricevere alcuni "segni" del proprio destino ultraterreno in base al successo o meno ottenuto nella propria vita politica ed economica.  La dottrina molinista e giansenista  Giansenio - Incisione di Jean Morin Anche all'interno della chiesa cattolica, che pure si era schierata contro le tesi di Lutero e Calvino, iniziarono una serie di dispute sul concetto di volontà. Secondo Molina la salvezza era sempre possibile per l'uomo dotato di buona volontà. Egli sostenne che:  la prescienza di Dio e la libera volontà umana sono compatibili, poiché Dio può ben prevedere nella sua onnipotenza la futura adesione dell'uomo alla grazia da lui elargita; questo piano di salvezza si attua per una valenza positiva attribuita alla volontà umana, in quanto neppure il peccato originale ha spento l'aspirazione dell'uomo alla salvezza. A lui si contrappose Giansenio, fautore di un ritorno ad Agostino: secondo Giansenio l'uomo è corrotto dalla concupiscenza, per cui senza la grazia è destinato a peccare e compiere il male; questa corruzione viene trasmessa ereditariamente. Il punto centrale del sistema di Agostino risiedeva per i giansenisti nella differenza essenziale tra il governo divino della grazia prima e dopo la caduta di Adamo. All'atto della creazione Dio avrebbe dotato l'uomo di piena libertà e della «grazia sufficiente», ma questi l'aveva persa con il peccato originale. Allora Dio avrebbe deciso di donare, attraverso la morte e resurrezione di Cristo, una «grazia efficace» agli uomini da lui predestinati, resi giusti dalla fede e dalle opere.  Le divergenze tra le due posizioni, che diedero vita a una disputa tra i religiosi di Port-Royal e i gesuiti molinisti, saranno risolte con il formulario Regiminis apostolicis del 1665.  La concezione del pensiero moderno Nell'ambito della concezione religiosa della libertà il pensiero moderno ha assunto una visione razionalista con Cartesio che, identificando la volontà con la libertà, concepiva quest'ultima in senso intellettuale come scelta impegnativa di cercare la verità tramite il dubbio. Una cattiva volontà è ciò che può essere di ostacolo in questa ricerca e causa l'insorgere degli errori.  Mentre però Cartesio si arenò nella duplice accezione di res cogitans e res extensa, attribuendo assoluta volontà alla prima e passività meccanica alla seconda, Spinoza si propose di conciliarle in un'unica sostanza, riprendendo il tema stoico di un Dio immanente alla Natura, dove tutto avviene secondo necessità. La libera volontà dell'uomo dunque non è altro che la capacità di accettare la legge universale ineluttabile che domina l'universo. Leibniz - dipinto di Christoph Bernhard Francke - Herzog Anton Ulrich-Museum - Braunschweig Leibniz Leibniz accetta l'idea della volontà come semplice autonomia dell'uomo, ossia accettazione di una legge che egli stesso riconosce come tale, ma cercando di conciliarla con la concezione cristiana della libertà individuale e della conseguente responsabilità. Egli ricorse pertanto al concetto di monade, ossia "centro di forza" dotato di una propria volontà, che sussiste insieme ad altre infinite monadi, tutte inserite in un quadro di armonia prestabilita, la quale però non è dominata da una razionalità rigidamente meccanica. Si tratta di una razionalità superiore, voluta da Dio per un'esigenza di moralità, da comprendere in un'ottica finalistica, nella quale anche il male trova la sua giustificazione: come elemento che nonostante tutto concorre al bene e che all'infinito si risolve in quest'ultimo.  Da Kant a Hegel  Kant - Herzog Anton Ulrich-Museum. Per Kant la volontà è lo strumento che ci permette di agire, obbedendo sia agli imperativi ipotetici (in vista di un obiettivo), sia a quelli categorici, dettati unicamente dalla legge morale. Solo nel caso dell’IMPERATIVO CATEGORICO la volontà è pura, perché in tal caso non comanda alcunché di particolare: essa è formale, cioè prescrive solo come la volontà debba atteggiarsi, non quali singoli atti deve compiere.  In un mondo dominato dalle leggi deterministiche della natura (fenomeni), la volontà morale è ciò che rende possibile la libertà, perché obbedisce ad un comando che essa stessa si è liberamente dato, non certo in maniera arbitraria, bensì conformemente alla sua natura razionale (noumeno). Essa però non comanda il bene. Per Kant l'unica cosa buona è la volontà intrinsecamente buona.  Riprendendo il Kant della Critica del Giudizio, Fichte e Schelling esaltano la volontà come assoluta attività dell'Io, o dello Spirito, in contrapposizione alla passività del non-io, o della Natura, nell'ottica però di un rapporto dialettico che si risolve nella supremazia dell'etica per il primo, o dell'arte per il secondo. Per Hegel invece un tale rapporto si risolve nella supremazia della Ragione dialettica stessa, dando adito alle critiche di chi, come Schelling, sostenne l'impossibilità di ricondurre un libero atto di volontà entro il rigido schema razionale della dialettica. Schopenhauer e Nietzsche  Schopenhauer - dipinto di Jules Lunteschütz  Lo stesso argomento in dettaglio: Pensiero di Schopenhauer § Il mondo come volontà e Volontà di potenza. Il tema della volontà è centrale nel pensiero di Schopenhauer, il quale, riprendendo Kant, sostenne che l'essenza del noumeno è proprio la volontà. In polemica contro Hegel, secondo Schopenhauer la natura e il mondo non hanno un'origine razionale, ma nascono da un istinto irrazionale di vita, da una pulsione informe e incontrollata che è appunto volontà. Non c'è dunque spazio per l'ottimismo della ragione, dal momento che questa volontà di vivere sfrenata e arbitraria è causa di sofferenza. Da questa se ne esce attraverso la sublimazione e la presa di coscienza che il mondo è l'oggettivazione della volontà, cioè è una mia stessa rappresentazione, fenomenica e illusoria (velo di Maya): concetto di origine orientale e in parte neoplatonica, che si traduce nel desiderio della vita stessa (eros) di diventare finalmente consapevole di sé; questa consapevolezza coincide con l'auto-negazione della volontà e permette così di uscire dal ciclo insensato dei desideri, morti e rinascite.  A differenza di Schopenhauer, Nietzsche esaltava questa volontà di vivere sfrenata e irrazionale, ponendo in primo piano il valore dell'aspetto vitale e "dionisiaco" dell'essere umano, in contrapposizione a quello riflessivo e "apollineo". Solo dalla volontà di potenza, cioè dalla volontà che vuole se stessa e il proprio accrescimento senza sosta, nasce la possibilità infinita del rinnovamento e della vita. La rigidità della ragione, viceversa, che costringe la realtà dentro uno schema, è una non-volontà, alleata della morte perché nega la possibilità del cambiamento che è l'essenza del vivere. La volontà di potenza pertanto non si afferma come desiderio concreto di uno o più oggetti specifici, ma come il meccanismo stesso del desiderio nel suo funzionamento incessante: soffermarsi sulle forme che essa produce sarebbe morire, e quindi deve ogni volta paradossalmente negarle per potersi riaffermare di nuovo, in una continua oscillazione.  Questioni sociologiche Nel campo della sociologia, Tönnies ha proposto una «teoria della volontà» che distingue due diverse forme di volontà: una basata sulla natura, cioè sul sentimento di appartenenza e sulla partecipazione spontanea alla comunità -- Wesenwillen; l'altra costruita artificialmente, fondata essenzialmente sulla convenienza e sullo scambio economico, da cui deriva la moderna società post-industriale – Kürwillen. Questa concezione sociologica influenzò anche i filosofi Barth, Gusti e  Jacoby.  Lessico e modi di dire Frasi fatte e combinazioni di parole di uso frequente della parola volontà sono: «le ultime volontà», riferita in genere alle decisioni prese in punto di morte; «volontà di ferro», a indicarne l'energica fermezza e costanza. Tipica di Vittorio ALFIERI (si veda) è il motto «volli, sempre volli, fortissimamente volli», con la quale il drammaturgo settecentesco spronava se stesso a studiare ininterrottamente facendosi legare alla sedia per poter acquisire una valida cultura classica a partire dai ventisette anni. Socrate ha espressamente identificato la libertà con l'enkràteia. Prima di lui la libertà aveva un significato quasi esclusivamente giuridico e politico; con lui assume il significato morale di dominio della razionalità sull'animalità. Reale, Il pensiero antico, Vita e Pensiero, Milano. Tutta la mia attività, lo sapete, è questa: vado in giro cercando di persuadere giovani e vecchi a non pensare al fisico, al denaro con tanto appassionato interesse. Oh! pensate piuttosto all'anima: cercate che l'anima possa divenir buona, perfetta» (cit. da Apologia di Socrate, trad. di  Turolla, Milano-Roma. Aristotele, Etica Nicomachea. IL PORTICO in proposito paragona la relazione uomo-Universo a quella di un cane legato ad un carro. Il cane ha due possibilità: seguire armoniosamente la marcia del carro o resisterle. La strada da percorrere sarà la stessa in entrambi i casi. L'idea centrale di questa metafora è espressa in modo sintetico e preciso da Seneca, quando sostiene: «Il destino guida chi lo accetta, e trascina chi è riluttante -- Seneca, Epist. Mathieu, Come leggere Plotino, Bompiani, Milano. Questo è il senso della celebre affermazione agostiniana credo ut intelligam, e intelligo ut credam. Agostino si rifaceva in proposito alle parole di Paolo di Tarso. C'è in me il desiderio del bene, ma non la capacità di attuarlo; io infatti non compio il bene che voglio, ma il male che non voglio. Ora, se faccio quello che non voglio, non sono più io a farlo, ma il peccato che abita in me. Lettera ai Romani, su laparola. Perone, Ferretti, Ciancio, Storia del pensiero filosofico, Torino, SEI. Trad. in Donatella Pagliacci, Volere e amare: Agostino e la conversione del desiderio.  Città Nuova. Lutero, De servo arbitrio -- cit. in Memorie di religione, di morale e di letteratura, Modena. Erasmo da Rotterdam, De libero arbitrio. In esso, particolarmente incisivo è l'esempio che Erasmo presenta per supportare la sua soluzione, di un padre e il suo figliolo che vuole cogliere un frutto. Il padre alza nelle sue braccia il figlio che ancora non sa camminare, che cade e che fa degli sforzi disordinati; gli mostra un frutto posato davanti a lui; il bambino vuole correre a prenderlo, ma la sua debolezza è tale che cadrebbe se il padre non lo sostenesse e guidasse. È quindi solo grazie alla conduzione del padre (la Grazia di Dio) che il bambino arriva al frutto che sempre suo padre gli offre; ma il bambino non sarebbe riuscito ad alzarsi se il padre non l'avesse sostenuto, non avrebbe visto il frutto se il padre non glielo avesse mostrato, non sarebbe potuto avanzare senza la guida del padre, non avrebbe potuto prendere il frutto se il padre non glielo avesse concesso. Cosa potrà arrogarsi il bambino come sua autonoma azione? Malgrado nulla avrebbe potuto compiere con le sue forze senza la Grazia, ciò nonostante ha pur fatto qualcosa. Cartesio, Principia. Spinoza, Ethica. Egli sostenne infatti che «quando si discute intorno alla libertà del volere o del libero arbitrio, non si domanda se l'uomo possa far ciò che vuole, bensì se nella sua volontà vi sia sufficiente indipendenza -- Leibniz, Nuovi saggi.  Schelling, Filosofia della rivelazione. Tönnies, Gemeinschaft und Gesellschaft. Abhandlung des Communismus und des Socialismus als empirischer Culturformen; Gemeinschaft und Gesellschaft. Grundbegriffe der reinen Soziologie, Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt, Dizionario dei modi di dire, Hoepli editore.Espressione tratta dalla Lettera responsiva a Ranieri de' Calsabigi, scritta da Alfieri. Alfieri, cur. Bartolucci. Brianese, La volontà di potenza di Nietzsche e il problema filosofico del superuomo, Paravia, Costa, La paideia della volontà. Una lettura della dottrina filosofica di Epitteto, Anicia, Dorschel, The Authority of Will, in "The Philosophical Forum", Horn, L'arte della vita nell'antichità. Felicità e morale da Socrate ai neoplatonici, a cura di E. Spinelli, Carocci, Manca, Il primato della volontà in Agostino e Massimo il Confessore, Armando, Müller, Volontà di potenza e nichilismo. Nietzsche e Heidegger, a cura di C. La Rocca, Parnaso; Nietzsche, La volontà di potenza. Scritti postumi per un progetto, a cura di G. Raio, Newton et Compton, Pagliacci, Volere e amare: Agostino e la conversione del desiderio, Città Nuova; Ricoeur, Filosofia della volontà, a cura di M. Bonato, Marietti; Schopenhauer, Il primato della volontà, a cura di G. Gurisatti, Adelphi; Schopenhauer, Il mondo come volontà e rappresentazione, a cura di A. Vigliani, Mondadori; Schopenhauer, Sulla volontà nella natura, BUR Rizzoli; SEVERINO (si veda), Verità, volontà, destino, Mimesis; Severino, La buona fede. Sui fondamenti della morale, BUR Rizzoli; Vecchio, Volontà e essere. Saggio di filosofia prima, Gangemi, Voci correlate Desiderio (filosofia) Elicito Etica Libero arbitrio Volontà di potenza -- lemma di dizionario «volontà» -- volontà, in Dizionario di filosofia, Istituto dell'Enciclopedia Italiana, will, su Enciclopedia Britannica. Filosofia Psicologia Sociologia Categorie: Etica Concetti e principi filosofici. Nome compiuto: Giuseppe Zamboni. Keywords: psicologia del volere, volere, l’io, sopra-sensibile, volere, volizione, volitum – the will -- Refs.: H. P. Grice, “Gnoseologia,” The Grice Papers, BANC MSS 90/135c, Bancroft, University of California, Berkeley. Luigi Speranza, “Grice e Zamboni, L’io,” The Swimming-Pool Library, Villa Speranza, Liguria.

 

Luigi Speranza – GRICE ITALO!; ossia, Grice e Zanini: la ragione conversazionale e la simpatia conversazionale – la scuola di Legnano – filosofia lombarda -- filosofia italiana – Luigi Speranza, pel Gruppo di Gioco di H. P. Grice, The Swimming-Pool Library (Legnano). Keywords: simpatia, empatia, impassibile, impatetico, impassionato, compassionato. Filosofo lombardo. Filosofo italiano. Legnano, Lombardia. Essential Italian philosopher. Grice: “If Z. likes Smith for his ‘etica della simpatia,’ I happen to prefer Englishman Butler, for his sermons on self-love and benevolence!” -- Grice: “There are some resemblances between what Zanini intelligently calls “the rhetorics, sic in plural, of truth, and my idea of theoretical argument as a sort of deep-down practical argument.” Filosofo italiano. Si laurea in filosofia a Padova con CURI -- si veda: Luigi Speranza, “GRICE E CURI”.  Borsista presso la Fondazione Einaudi di Torino, ove studia con LOMBARDINI. Insegna filosofia a Le Marche. I suoi saggi sono indirizzati, in particolare, al rapporto tra filosofia politica e filosofia dell’economia. È tra i principali interpreti di Smith e di Schumpeter. Saggi principali: Filosofie del soggetto: soggettività e costituzione, Palma, Palermo; Keynes: una provocazione metodologica, Bertani, Verona; Schumpeter impolitico, Istituto della Enciclopedia Italiana Treccani, Roma; Il moderno come residuo: lemmi, Pellicani, Roma; Genesi imperfetta: il governo delle passioni in Smith, Giappichelli, Torino; Modernità e nomadismo, Calusca, Padova; Smith: economia, morale, diritto, Mondadori, Milano; Liberilibri, Macerata; Macchine di pensiero: Schumpeter, Keynes, Marx, Ombre corte, Verona; Schumpeter, Mondadori, Milano; Lessico postfordista, Feltrinelli, Milano; Retoriche della verità. Stupore ed evento, Mimesis, Milano; Filosofia economica. Fondamenti economici e categorie politiche, Bollati, Torino; L'ordine del DISCORSO economico. LINGUAGGIO delle ricchezze e pratiche di governo, Ombre corte, Verona; Schumpeter: principi e forme delle scienze sociali, Mulino, Bologna; Negri, Una traccia; Belfagor”, Garin, L'etica della simpatia; L'indice; Salanti, L'economia politica come critica della società, note sparse; Filosofia economia. Fondamenti economici e categorie politiche, Quaderni del Dipartimento di Ingegneria gestionale, Bergamo. Caruso, Alla ricerca della filosofia economica, Storia del pensiero economico, Fumagalli, Sfera politica e sfera economica: un difficile rapporto. A proposito di "Filosofia economica"  “Economia politica.” MLOL, Horizons Radio Radicale, univpm. Sito italiano per la filosofia, su swif.  Intervista su Schumpeter. Video Mediaset, Legnago. Sympathy, di Brown. La simpatia, nell’uso comune, indica un'inclinazione positiva verso un'ALTRA PERSONA, o più in generale rispetto a un concetto o un'idea -- συν-πάσχω, letteralmente, patire insieme, provare emozioni con.. Nel suo significato etimologico il termine indica quindi un sentimento di partecipazione alle emozioni altrui, siano esse positive o negative. Lo stato psicologico della simpatia ha tratti in comune con quello dell'empatia, ma anche divergenti. Empatia e l’abilità di percepire e sentire direttamente ed in modo esperienziale le emozioni di un'altra persona così come lei le sente, indipendentemente dalla condivisione della sua visione della realtà. Simpatia e la percezione di situazioni in maniera simile ad un'altra persona. Questo quindi implica preoccupazione, partecipazione, o desiderio di alleviare i sentimenti negativi che l'altro sta provando. Per questo è possibile provare SIMPATIA, MA NON EMPATIA, quando si sente internamente la voglia di AIUTARLO, ma non proviamo in modo diretto ed interiore il suo sentimento di dolore (empatia). C’e empatia e simpatia quando si percepiscono i sentimenti dell'altra persona (empatia) e si sente la voglia di AIUTARLA.  Costellazioni dell'emisfero celeste settentrionale raffigurate come esseri senzienti in un gigantesco zodiaco, ovvero giro degli animali (da Harmonia Macrocosmica di Cellarius. Magia simpatica. Nella filosofia antica, la simpatia, «sentire assieme», venne intesa non solo come un sentimento umano di natura psichica o emotiva, ma come una forza cosmica, capace di pervadere ogni creatura e persino gl’elementi fisici. Alla base di questa forza vi era secondo IL PORTICO una concordanza occulta fra i vari aspetti della realtà, dovuta alla penetrazione universale dello stesso Logos-Fuoco, principio di coesione, di movimento, e di vita. Come in un gigantesco organismo vivente, abitato da una sola grande anima, le varie parti dell'universo comunicavano tra loro vibrando all'unisono, attraversati dal medesimo respiro o soffio spirituale, pneuma, che crea quella interdipendenza in virtù della quale ogni singolo accadimento si ripercuoteva su ogni altra regione del mondo.  Simpatia e quindi il riverbero o l'influenza che un punto colpito da un evento esercita su un altro situato anche a distanza.  L'uomo zodiacale in un manoscritto medico che illustra le relazioni di simpatia dei vari organi con le corrispondenti entità del macrocosmo. Supponendo che la natura formi un tutto ben collegato e coerente che l'intero universo sia uno IL PORTICO ha raccolto più di un esempio a sostegno di questa tesi. Se si toccano le corde di una lira, le altre corde risuonano. Le ostriche e tutte le conchiglie crescono e si restringono di volume insieme alle fasi della Luna. Il flusso e il riflusso delle maree sono controllati dai moti lunari-- CICERONE, De divinatione. Secondo Plotino la simpatia è come una singola corda tesa che, toccata a un'estremità, trasmette il movimento all'altra estremità. Il termine puo estendersi all'animismo come nell'occultista Bolo di Mende, il quale parla di consonanze astrologiche, misteriosofiche e alchimistiche tra oggetti inanimati ed esseri viventi.  Nel Rinascimento l'argomento e affrontato da diversi filosofi, tra cui FICINO (si veda), Paracelso, CARDANO (si veda), CAMPANELLA (si veda), e PORTA (si veda), che concepivano un universo animato da reciproche simpatie e antipatie. Essi traduceno operativamente questa teoria nella pratica della magia naturale, basata in gran parte sui fenomeni simpatetici. I  maggiori teorici del fenomeno della simpatia, sebbene limitata all'ambito sentimentale dell'essere umano, sono Hume, Smith, e Scheler. Un ritorno alla concezione cosmica della simpatia si è avuto in seguito in Schopenhauer, che parla di Mitleid ossia di compassione morale per la sofferenza altrui, e nella filosofia antroposofica, per la quale la simpatia compenetra la vita soggettiva dell'anima con sentimenti di attrazione, anti-tetici a quelli di repulsione che invece rendono possibile il distacco proprio della conoscenza oggettiva. Simpatia, su treccani; Zapelli, Simpatia, antipatia, empatia: la regia del pathos, su else-where.it. Empatia, simpatia, contagio emotivo: le differenze, su tesionline. Festugière, La Révélation d'Hermès Trismégiste. Plotino, Enneadi; Compagni, La magia naturale: il contributo italiano alla storia del Pensiero, treccani; Ernst, Il Rinascimento: magia e astrologia, su treccani, Enciclopedia Treccani - Storia della Scienza; Calogero, Simpatia, su treccani,  Enciclopedia Italiana. Le forze della simpatia sono poste così in relazione con quelle del volere, e dell'antipatia con quelle del pensare, cfr. Simpatia-volere; antipatia-pensare, su anthropos conosci te stesso. Hume, Trattato sulla natura umana, Bompiani, Milano; Scheler, Essenza e forme della simpatia, Angeli, Milano. Antipatia Compassione (filosofia) Empatia Intelligenza emotiva Magia simpatica Polvere di simpatia Similia similibus curantur Sincronicità Sistema simpatico -- il lemma di dizionario «simpatia» Antropologia Filosofia Psicologia Categorie: Concetti e principi filosofici Emozioni e sentimenti Magia.  14 libri di Adelino Zanini in ordine cronologico + Indice contenuto Esplora la cronologia avvincente degli straordinari libri di Adelino Zanini, ordinati con cura nella nostra biblioteca. Dai bestseller in brossura ai più consigliati ebook, la lettura delle opere di Adelino Zanini inizia qui.  Migliori 14 libri di Adelino Zanini Ricerca il prossimo titolo da aggiungere alla tua libreria, sfogliando la nostra classifica dei libri di Adelino Zanini in ordine cronologico di uscita con mese e anno, in formato ebook, brossura o copertina flessibile.  1. Postfordismo e oltre Postfordismo e oltre Scritto da Adelino Zanini Argomento: Sistemi e strutture economiche Casa editrice: Clinamen 118 pagine Pubblicato a Gennaio 2023  4.21/5  Vai all'offerta  2. Capitalismo, socialismo e democrazia Capitalismo, socialismo e democrazia Scritto da Adelino Zanini Argomento: capitalismo Casa editrice: Meltemi 660 pagine Pubblicato a Dicembre 2022  3.84/5  Vai all'offerta  3. Ordoliberalismo. Costituzione e critica dei concetti (1933-1973) Ordoliberalismo. Costituzione e critica dei concetti (1933-1973) Scritto da Adelino Zanini Argomento: Filosofia e teoria dell'economia Casa editrice: Il Mulino 568 pagine Pubblicato a Gennaio 2022  4.68/5  Vai all'offerta  4. Saggio sull'uomo. Testo inglese a fronte Saggio sull'uomo. Testo inglese a fronte Scritto da Adelino Zanini Argomento: Poesia antica, classica e medievale Casa editrice: Liberilibri 130 pagine Pubblicato a Gennaio 2020  4.94/5  Saggio sull'uomo'', il poema più ambizioso di Pope, è costituito da quattro epistole in versi, nelle quali sono racchiusi lo spirito filosofico del Settecento e il sentimento di un'epoca: la consapevole accettazione di un ordine universale in cui odio e benevolenza, ferocia e mansuetudine, piacere e dolore trovano un loro senso imperscrutabile e in cui l'uomo - elemento intermedio ma non centrale della Grande Catena dell'Essere - deve deporre la velleitaria pretesa di comprendere il tutto. Elogiato da Voltaire e da Kant, ''An essay on man'' fece di Pope una celebrità europea.' Vai all'offerta  5. Salario, prezzo e profitto Salario, prezzo e profitto Scritto da Adelino Zanini Argomento: Economia politica Casa editrice: Ombre Corte 105 pagine Pubblicato a Settembre 2019  4.13/5  Salario, prezzo e profitto'' è il testo di due conferenze che Marx tenne nel giugno del 1865 presso l'Associazione internazionale degli operai. Scritto in inglese e pubblicato postumo, il testo conobbe una grande fortuna e diffusione. In esso, vengono presentati, in forma sintetica e divulgativa, i principali risultati scientifici che Marx andava acquisendo nel corso della stesura del primo libro del Capitale. Nell'opera, composta per confutare le tesi dell'oweniano Weston, secondo il quale ogni lotta operaia in vista dell'aumento salariale sarebbe stata vanificata dall'aumento dei prezzi, Marx insiste sul carattere politico della lotta operaia sul salario, contro i meccanismi e le compatibilità economiche capitalistiche. A più di un secolo e mezzo di distanza, le analisi di Marx possono sembrare molto lontane. In realtà, conservano molta della loro originaria radicalità pur in un sistema capitalistico profondamente mutato. Anche in un panorama in cui la finanziarizzazione del capitale è centrale nella determinazione dei processi di produzione del valore e dei salari, la questione della redistribuzione della ricchezza prodotta e del rapporto relativo tra salari e profitti rimane assolutamente centrale.' Vai all'offerta  6. Adam Smith. Morale, jurisprudence, economia poltica Adam Smith. Morale, jurisprudence, economia poltica Scritto da Adelino Zanini Argomento: Filosofia e teoria dell'economia Casa editrice: Liberilibri 320 pagine Pubblicato a Gennaio 2014  4.60/5  Vai all'offerta  7. Principi e forme delle scienze sociali. Cinque studi su Schumpeter Principi e forme delle scienze sociali. Cinque studi su Schumpeter Scritto da Adelino Zanini Argomento: Filosofia e teoria dell'economia Casa editrice: Il Mulino 205 pagine Pubblicato a Aprile 2013  3.89/5  Vai all'offerta  8. L'ordine del discorso economico. Linguaggio delle ricchezze e pratiche di governo in Michel Foucault L'ordine del discorso economico. Linguaggio delle ricchezze e pratiche di governo in Michel Foucault Scritto da Adelino Zanini Argomento: Storia della filosofia e scuole di pensiero Casa editrice: Ombre Corte 130 pagine Pubblicato a Aprile 2010  4.03/5  Vai all'offerta  9. Resoconto della vita e delle opere di Adam Smith Resoconto della vita e delle opere di Adam Smith Scritto da Adelino Zanini Argomento: Biografie e autobiografie Casa editrice: Liberilibri 142 pagine Pubblicato a Maggio 2008  4.72/5  Vai all'offerta  10. Filosofia economica. Fondamenti economici e categorie politiche Filosofia economica. Fondamenti economici e categorie politiche Scritto da Adelino Zanini Argomento: filosofia economica Casa editrice: Bollati Boringhieri 405 pagine Pubblicato a Marzo 2005  4.84/5  Vai all'offerta  11. Retoriche della verità. Stupore ed evento Retoriche della verità. Stupore ed evento Scritto da Adelino Zanini Argomento: Filosofia Casa editrice: Mimesis 112 pagine Pubblicato a Novembre 2003  4.59/5  Vai all'offerta  12. Macchine di pensiero. Schumpeter, Keynes, Marx Macchine di pensiero. Schumpeter, Keynes, Marx Scritto da Adelino Zanini Argomento: Ideologie politiche Casa editrice: Ombre Corte 94 pagine Pubblicato a Aprile 2002  4.47/5  Vai all'offerta  13. Joseph A. Schumpeter. Teoria dello sviluppo e capitalismo Joseph A. Schumpeter. Teoria dello sviluppo e capitalismo Scritto da Adelino Zanini Argomento: Biografie e autobiografie Casa editrice: Mondadori Bruno 224 pagine Pubblicato a Dicembre 1999  4.78/5  Vai all'offerta  14. Adam Smith. Economia, morale, diritto Adam Smith. Economia, morale, diritto Scritto da Adelino Zanini Argomento: Economia Casa editrice: Mondadori Bruno 368 pagine Pubblicato a Dicembre 1997  4.27/5  Vai all'offerta Biografia di Adelino Zanini Adelino Zanini è un rinomato intellettuale che guida il prestigioso Seminario di Pensiero Moderno a Padova. La sua profonda conoscenza della filosofia contemporanea e la sua passione per l'analisi critica lo distinguono come un autorevole punto di riferimento nel campo. La sua capacità di trasmettere concetti complessi in modo accessibile e coinvolgente è ammirata da studenti e colleghi. La sua ricerca innovativa e la sua prospettiva unica lo rendono un pensatore originale e influente nel panorama filosofico contemporaneo.  14 libri di Adelino Zanini in ordine cronologico di uscita Nella bibliografia di Adelino Zanini trovi i seguenti libri ordinati per data di pubblicazione. Scegli un bestseller o inizia a leggere i libri più belli consigliati dal seguente elenco aggiornato.  Nome EditorePagineData Postfordismo e oltreClinamen11801/2023 Capitalismo, socialismo e democraziaMeltemi      66012/2022 Ordoliberalismo. Costituzione e critica dei concetti (1933-1973)      Il Mulino56801/2022 Saggio sull'uomo. Testo inglese a fronteLiberilibri13001/2020 Salario, prezzo e profittoOmbre Corte10509/2019 Adam Smith. Morale, jurisprudence, economia polticaLiberilibri32001/2014 Principi e forme delle scienze sociali. Cinque studi su SchumpeterIl Mulino20504/2013 L'ordine del discorso economico. Linguaggio delle ricchezze e pratiche di governo in Michel FoucaultOmbre Corte13004/2010 Resoconto della vita e delle opere di Adam SmithLiberilibri14205/2008 Filosofia economica. Fondamenti economici e categorie politicheBollati Boringhieri40503/2005 Retoriche della verità. Stupore ed eventoMimesis11211/2003 Macchine di pensiero. Schumpeter, Keynes, MarxOmbre Corte9404/2002 Joseph A. Schumpeter. Teoria dello sviluppo e capitalismoMondadori Bruno22412/1999 Adam Smith. Economia, morale, dirittoMondadori Bruno36812/1997 Domande sui libri di Adelino Zanini Qual è l'ultimo libro di Adelino Zanini? L'ultimo libro pubblicato da Adelino Zanini si intitola Postfordismo e oltre ed è in vendita da Gennaio 2023 con l'editore Clinamen in Italia.  Qual è il primo libro di Adelino Zanini? Il primo libro di Adelino Zanini risale a Dicembre 1997 con il titolo Adam Smith. Economia, morale, diritto, ha 368 pagine ed è stato pubblicato dalla casa editrice Mondadori Bruno.  Quanti libri ha pubblicato Adelino Zanini? Secondo le nostre ricerche, Adelino Zanini ha pubblicato almeno 14 libri in tutta la sua carriera, senza contare i titoli introvabili e le edizioni speciali.  Che libri scrive Adelino Zanini? Ci sembra chiaro che Adelino Zanini abbia scritto libri di Sistemi e strutture economiche in tutto l'arco della sua carriera.Nome compiuto: Adelino Zanini. Keyword: etica della simpatia, simpatia, empatia, impassibile, non passibile, impatetico, impassionato, compassione --. Refs.: Luigi Speranza, “Grice and Zanini: the rhetorics of truth,” The Swimming-Pool Library, Villa Grice, Liguria, Italia; H. P. Grice, “Zanini,” The Grice Papers, BANC MSS 90/135c, University of California, Berkeley – The Swimming-Pool Library, Villa Speranza, Liguria, Italia.