GRICE ITALO A-Z S ST
Luigi Speranza – GRICE ITALO!; ossia, Grice e Stertinio: la ragione
conversazionale del tutore di filosofia – Roma – filosofia italiana – Luigi
Speranza (Roma). Filosofo
italiano. Portico. Tutore di Damasippo. Nome compiuto: Stertinio. Keywords:
Damasippo.
Luigi Speranza – GRICE ITALO!; ossia, Grice e Steuco:
la ragione conversazionale della filosofia perenne di Pitagora, Cicerone,
Ovidio, Virgilio, e Plinio – la scuola d Gubbio -- filosofia umbra -- filosofia
italiana – Luigi Speranza (Gubbio).
Filosofo italiano. Gubbio, Perugia, Umbria. STEUCO (Stucchi), Guido (in
religione Agostino). – Secondo i riferimenti autobiografici disseminati nelle
opere, nasce a Gubbio, allora sotto i Montefeltro, dall’agiata famiglia degli
Stucchi. Il padre si chiama Teseo; uno dei fratelli, canonico della cattedrale,
Francesco; un altro, magistrato della città, Mariotto. Mantenne il nome Guido
fino a quando entra nel noviziato di S. Secondo, appartenente all’Ordine dei
canonici agostiniani di S. Salvatore, prendendovi l’abito e assumendo il nome
di Agostino -- Nicolai. Mentre infuria la guerra tra fiorentini e urbinati, e
Leone X fulmina l’interdetto contro Gubbio, lascia la patria per passare a
Bologna nel chiostro di S. Salvatore, centro del sapere dove aveva risieduto
Codro, che, con Fabbri, vi aveva raccolto preziosi manoscritti fondando la
biblioteca del convento. Come testimoniano gli atti del capitolo dell’Ordine,
vi rimase, salvo una parentesi a Venezia -- Freudenberger. A Bologna completa
gli studi di filosofia, frequenta i corsi di retorica ed ebraico
all’Università, apprese i rudimenti dell’arabo e le lingue utili alla
comprensione del testo biblico -- il greco da Petros Ypsila, l’ebreo e il
caldeo da Giovanni Flaminio --, si interessò di fisica e matematica e si
guadagna la stima dei superiori, che lo destinarono a insegnare filosofia. In
anni in cui era vivo il magistero dell’aristotelico POMPONAZZI (vedasi), S.
traduce alcune pagine dei classici e si lega ad Amaseo, Calcagnini -- con il
quale avrebbe intrattenuto una corrispondenza --, Grimani e Pio che, secondo
alcuni biografi, alla morte gli avrebbe lasciato parte dei propri libri. Venne
assegnato al convento di S. Antonio di Castello a Venezia, dove si recò
passando per Ferrara. Qui divenne amico di Massari e arricchì la propria rete
di rapporti. Inoltre, alcuni studenti dello Studio di Padova -- Ziegler, Pflug
-- lo tennero informato sui progressi della Riforma in Germania. Nel chiostro
coltiva alcuni allievi -- Malaspina, Zupponi -- e mise a frutto l’originale
collezione di testi già posseduta da Grimani, morto da cardinale. La biblioteca
-- la seconda pubblica a Venezia dopo quella di Bessarione -- include i libri e
i codici biblici postillati da PICO (vedasi), che Grimani aveva acquistato. La
raccolta fu ereditata in larga parte da Grimani -- che sotto Sirleto l’avrebbe
trasferita alla Biblioteca Vaticana; ma i codici e i testi più preziosi
rimasero nel convento veneziano. Della loro custodia fu incaricato S., che così
ha l’occasione di maneggiare manoscritti ebraici, greci, aramaici, arabi,
armeni, perfezionando le proprie indagini sul testo biblico. Da questa esperienza scaturì la prima opera a
stampa, apparsa per le insegne di Manuzio: la Recognitio Veteris Testamenti ad
Hebraicam veritatem, collata etiam editione Septuaginta [...] nostraque
translatione (Venetiis 1529; Lugduni, S. Gryphius, 1531). Si trattava in realtà
di un’analisi limitata al Pentateuco, ma la dedica a Marino Grimani annunciava
l’intento di corroborare l’autorità della Vulgata attraverso un commento
dell’intero Vecchio Testamento: un progetto mai portato a termine. Steuco
esibiva una grande perizia linguistica, da umanista qual era; ma non mancava di
attaccare Erasmo senza nominarlo: l’esegesi del testo biblico, ai suoi occhi,
doveva servire a stabilire che Girolamo era l’autore della Vulgata e che, quasi
sempre, l’antica traduzione interpretava correttamente il testo ebraico. In
quegli anni Steuco non fu il solo ad attaccare l’olandese: Alberto Pio e
Girolamo Aleandro furono gli artefici di una campagna di denigrazione volta ad
assimilarlo a Lutero e a screditarlo agli occhi della Curia. Per questo, dopo
avere replicato a Pio, il 27 marzo 1531 Erasmo rivolse a Steuco una lettera
sull’interpretazione dei salmi 18 e 138 che pubblicò con modifiche nelle
Epistolae Floridae (1531, ora in Opus epistolarum Desiderii Erasmi Roterodami,
1906-1958, IX, pp. 204-224). L’italiano rispose con una missiva datata 25
luglio 1531 (ora ibid., pp. 289-307) che pubblicò, con l’autentica lettera di
Erasmo, nella sua In psalmum XVIII et CXXXVIII interpretatio (Lugduni, S.
Gryphius, 1533), chiamando Pflug a giudicare della controversia. Questi
tuttavia scrisse a Erasmo per biasimare l’attacco (5 maggio 1533, ibid., X. pp.
217 s.), tanto insinuante che ancora l’anno seguente l’olandese si sarebbe
lamentato dell’aspra reazione di Steuco con Justus Decius: «pro amica
admonitione emisit virulentam epistolam ac plane monachalem, manifestis
mendaciis ubique refertam» (22 agosto 1534, ibid., XI, p. 34). Nel frattempo Steuco era stato destinato
dall’Ordine ad assumere l’incarico di priore della canonica di S. Marco a
Reggio Emilia (1529); nel 1530 ne divenne praepositus e nel 1531 di nuovo
priore a fianco di collaboratori come Malaspina, Valeriano Albini e Fulgenzio
Guglielmi (Freudenberger, 1935, p. 71). Forse in quegli anni si occupò anche
delle canoniche di Brescia e di Gubbio e stilò alcune opere perdute (un poema
sul giudizio universale; i libri De locutionibus Hebraicis, Contra theologiam
Platonicorum, Contra cabalisticas superstitiones). In ogni modo nel 1530,
trovandosi a Bologna, al seguito del cardinale Alessandro Farnese assistette
all’incoronazione di Carlo V (24 febbraio: nel 1532 avrebbe partecipato anche
al secondo incontro tra l’imperatore e Clemente VII). Sempre nel 1530 dedicò a
Farnese il libro Pro religione Christiana aduersus Luteranos (Bononiae, I.B.
Phaellus), in cui attaccò il riformatore tedesco e, ancora una volta, Erasmo,
presunto iniziatore dell’incendio della cristianità, reo – come Lutero – di
avere demolito le devozioni e l’autorità della Chiesa, aprendo la porta della
religione interiore, buona per i dotti, ai comuni fedeli (cfr. Seidel Menchi,
1987, p. 54). Il 5 maggio 1533 il
capitolo dell’Ordine riunitosi a S. Maria in Vado conferì a Steuco la carica di
priore di S. Secondo, nella nativa Gubbio, dove sedeva come vescovo Federico
Fregoso (Freudenberger, 1935, p. 83). Il 27 aprile 1534, nel capitolo radunatosi
a Candiana, gli venne dato il titolo di priore di S. Giovanni Battista a
Sant’Arcangelo di Romagna (p. 85), e nel 1535 quello di «prior San Lucae»
(forse a Brescia). In quell’anno, inoltre, apparve a stampa la Cosmopoeia vel
De mundano opificio. Expositio trium capitum Genesis, in quibus de creatione
tractat Moses (Lugduni, S. Gryphius, 1535). Il testo forniva un’interpretazione
del racconto biblico della creazione, a cui seguivano, in appendice, alcune
opere di taglio minore: il De rerum corporearum visibiliumque creatione; il De
rebus incorporeis et invisibilibus e la questione An Vulgata editio sit divi
Hieronymi. A quel punto, dopo che il cardinale Farnese divenne papa con il nome
di Paolo III, e mentre infuriava la polemica antierasmiana alimentata da Pietro
Corsi e dall’umanista Juan Ginés de Sepúlveda, formatosi anch’egli a Bologna,
Steuco si trasferì nella canonica di S. Pietro in Vincoli, e a Roma entrò in
rapporti con Angelo Colocci, Rodolfo Pio di Carpi, Guillaume Pellicier e Jean
Du Bellay. L’11 gennaio 1538 Paolo III
lo ordinò vescovo di Kisamo, nell’isola di Creta, dominio veneziano, e il 28
gennaio gli furono donate le spoglie del predecessore Michele Zono (Archivio
segreto Vaticano, Arch. Concist., Acta Vicecanc. 5, c. 74r; Eubel - van Gulik,
1910, p. 166). Inoltre il 24 ottobre il papa lo nominò bibliotecario vaticano,
titolo confermato da un breve del 2 gennaio 1539 (Archivio segreto Vaticano,
Reg. Vat., 1706, cc. 446r-452v, edito in Freudenberger, 1935, pp. 366 s.) che
lo dichiarava «praelatus domesticus ac bibliothecarius et continuus commensalis
noster». Per ricambiare l’onore S. dedicò al pontefice la sua opera più
ambiziosa, De perenni philosophia -- Lugduni, S. Gryphius -- , in cui tentò di
continuare il programma di FICINO (vedasi) di concordia tra la prisca theologia
e la rilevazione cristiana e aggiunse in appendice il trattato De Eugubinii
urbis suae nomine. Il testo verrà ristampato a Basilea nel 1542 (per le cure di
Sebastian Francken) e a Parigi nel 1578. -ALT
Pur non divenendo un protagonista di primo piano della Curia, Steuco
seguì le vicissitudini politiche e religiose che avrebbero portato, dopo molte
resistenze, alla convocazione di un concilio, e nel 1541, in occasione dei
falliti colloqui di Ratisbona e dell’incontro lucchese tra Paolo III e
l’imperatore, tradusse in latino per Carlo V la vita di Costantino di Eusebio
di Cesarea e gli indirizzò un’Oratio pro republica Christiana che si richiamava
idealmente alla perorazione che Bessarione un secolo prima aveva rivolto ai
principi d’Italia perché respingessero il pericolo ottomano stringendo la pace
come cristiani (Biblioteca apostolica Vaticana, Vat. lat., 5313, cc. 1-12, ora
in Donnini, 1998, pp. 246-256). Nel
testo Carlo V era paragonato ad Alessandro Magno quale iniziatore di un secolo
aureo, e gli si affidava la missione di muovere guerra all’islam con lo scopo
di soggiogare e convertire l’Asia, pena il soccombere come Roma sotto i barbari
o il finire servi della Porta come gli ebrei lo erano stati dei faraoni. Steuco
stimava le forze necessarie in ottantamila effettivi contro i ventimila a
disposizione di Solimano, che era più debole per mare anche se disponeva di una
forte cavalleria fermata comunque a Vienna. Per vincere, inoltre, erano
necessari la pace tra le potenze cristiane e l’accordo tra imperatore e
pontefice; e occorreva racimolare risorse mobilitando la piccola nobiltà
spagnola e italiana con promesse di elevazione sociale e gloria. In quell’arco di tempo Steuco dedicò al papa
anche due opere sul riordino dei trasporti fluviali e delle risorse idriche di
Roma, il De via Pauli, et de fontibus inducendis in eam e l’orazione De
restituenda navigatione Tiberis a Trusiamno agri Perusini castello vsque Romam
(entrambi Romae, B. Cartularius, 1541), in cui esibì la sua erudizione
classica, con citazioni di Strabone e Plinio, invitando il pontefice a
ripristinare la navigazione sul Tevere, utile per i commerci e per
approvvigionare l’Urbe. Sempre alle fonti idriche della città avrebbe dedicato
il De Aqua Virgine in Urbem revocanda (Lugduni, S. Gryphius, 1547) in cui
propose un progetto che sotto Paolo III restò lettera morta. Eco immediata ebbe
invece la sua dissertazione Contra Laurentium Vallam. De falsa donatione
Constantini (Lugduni, S. Gryphius, 1547), in cui Steuco difese l’autenticità
del costituto accusando Lorenzo Valla di essersi servito di un solo testimone,
e non affidabile, per corroborare la propria tesi e mettere in ridicolo i
diritti pontifici. Adottando il metodo
umanistico (l’emendatio ope codicum), e dichiarando di ispirarsi alla filologia
di Ermolao Barbaro, il canonico citò quattro manoscritti greci e uno latino,
custoditi a Venezia e a Roma, che riportavano le parole della presunta
donazione, attestata da epigrafi e fonti diverse dal Decretum Gratiani
impiegato da Valla. Ai suoi occhi, si trattava di prove inoppugnabili di
autenticità; e per di più il fatto che il costituto fosse riportato, pur
tardivamente, persino in codici provenienti dal mondo greco significava che gli
imperatori di Bisanzio, di fatto, avevano accettato e avvalorato l’atto di
Costantino in favore dei papi romani.
Steuco non mostrò grande interesse per il concilio che si era aperto nel
1545 a Trento, ma quando l’assise fu trasferita a Bologna si recò nella città
dei suoi studi per parteciparvi (8 settembre 1547). Nei mesi precedenti
Marcello Cervini aveva criticato a più riprese la sua trascuratezza di
bibliotecario, tanto che il canonico si indispettì per un parente del cardinale
che aveva parlato del suo ufficio «con grande impudentia et insolentia»
(Archivio di Stato di Firenze, Carte cerviniane, 42/8, in Concilium
Tridentinum, 1901-2001, X, p. 920). In effetti, Steuco ebbe la leggerezza di
non registrare sistematicamente i prestiti, e Cervini lamentò che alcuni libri
e manoscritti di cui necessitava per i lavori del concilio a Trento – come il
Contra haereses di Teodoreto, poi ritrovato – risultavano irreperibili nella
biblioteca apostolica; e fu tanto il suo disappunto da minacciare di segnalare
la negligenza al segretario papale Bernardino Maffei, «acché la biblioteca sia
meglio tenuta e che i libri si trovano quando si ha necessità» (cit. in
Batiffol, 1890, pp. 17 s.). Steuco ebbe come collaboratori i custodi Fausto
Sabeo e Niccolò Maiorano, Fernando Ruano e Michele Rosaita, che iniziò a
compilare il catalogo dei manoscritti greci di cui Steuco avrebbe fatto avere
copie ai cardinali Ippolito d’Este e Antoine Perrenot de Granvelle. A Bologna Steuco intervenne in materia di
decreti sul matrimonio, mettendo forse a tacere le velate accuse di eresia
formulate da alcuni teologi iberici (in particolare dai frati domenicani
Domingo de Soto e Jerónimo de Azambuja: Concilium Tridentinum, 1901-2001, I,
Diario di Massarelli, p. 381, 20 gennaio 1546) all’indirizzo di un umanista incline
all’ermetismo che, pur avendo polemizzato con Erasmo e con Lutero, aveva
mostrato troppo fervore per il testo biblico, per la tradizione cabalistica e
per quella neoplatonica, e scarsa propensione per la scolastica. In ogni modo,
avvertendo l’aria stanca delle sezioni conciliari, e con la scusa che la
propria salute peggiorava, Steuco ottenne di ritirarsi a Venezia, dove attese
alla stampa di parte dei commenti sui salmi (Enarrationum in Psalmos pars
prima, qui est primum Psalmorum liber, iuxta divisionem Hebraeorum, Lugduni, S.
Gryphius, 1548). A Venezia spirò tra il
17 e il 18 marzo 1548 e fu sepolto in S. Antonio. Cervini, che gli successe come bibliotecario
prima di diventare papa, fece ispezionare le sue carte e recuperò un libro in
greco e uno in ebraico che non risultavano più nei palazzi apostolici. La
libreria personale di Steuco fu affidata al fratello Fabio, anch’egli canonico,
e da questi passò a Cervini e ad altri, prima di confluire nella Vaticana nel
Settecento. Nel 1591 il corpo di Steuco fu traslato a Gubbio, nel santuario di
S. Ambrogio. In S. Pietro in Vincoli, dove risiedette a lungo, lo ricordano due
epigrafi e un busto. Sappiamo di opere inedite e perdute (per esempio
l’Historia Hispanica), mentre postume apparvero le Enarrationes in librum Iob
(Venetiis, Cominus de Tridino, 1567).
Nel XVI secolo si ebbero due edizioni degli Opera omnia: la prima a
Parigi per Jamet Mettayer e Michel Sonnius nel 1578 (ma non includeva lo
scritto contro Lutero); la seconda a Venezia per Domenico Nicolini nel 1591.
Quest’ultima, in apertura, riportava la prima biografia di Steuco stilata del
canonico bolognese Ambrogio Morandi. Parti della Cosmopoeia erano già confluite
nel Genesis cum catholica expositione ecclesiastica, id est, ex universis
probatis theologis [...] excerpta [...] Sive, Bibliotheca expositionum Geneseos
del riformato Augustin Marlorat (Genevae, H. Stephanus, 1562), che fu inserito
nell’Indice. Ma dopo la morte dell’autore la stessa Cosmopoeia, già attaccata
da Ambrogio Catarino e da Calvino, finì nell’Indice e nel Catalogo espurgatorio
dell’Inquisizione spagnola (1583, 1584), in quello di Lovanio, in altre liste
dell’Europa cattolica e nell’Indice romano del 1596 donec expurgatur (Index,
1984-2002, VI, pp. 788 s., IX, p. 466). Il nodo che attirò i fulmini dei
censori della congregazione dell’Indice (Lelio Pellegrini, Mario Altieri,
Alfonso Chacón) fu soprattutto la dottrina di Steuco circa la natura increata
del cielo empireo. La discussione iniziò nel 1587, nell’Indice del 1590 si ebbe
un primo inserimento dell’opera donec expurgatur, anche se il decreto di
condanna fu emesso il 14 novembre 1592. La congregazione salvò comunque la
ristampa emendata del testo negli Opera curati da Morandi, che corrispose con i
censori prima di completare la sua edizione veneziana di Steuco (i documenti
sono riportati in Catholic Church, 2009, III, pp. 2388-2401). Edizioni moderne. De perenni philosophia,
introduzione di C.B. Schmitt, New York-London 1972 (ed. anast. dell’ed. del
1540); A. Steuco, La navigazione del Tevere da Torgiano a Roma (sec. XVI), a
cura di M. Pecugi Fop, Perugia 2012.
Fonti e Bibl.: Archivio della congregazione per la Dottrina della fede
Index, Diarii, 1, c. 58v; Protocolli, A2, cc. 266r-267v, 272r; Biblioteca
apostolica Vaticana, Vat. lat., 6377 (De perenni philosophia, a Paolo III);
4229 (commento ai salmi, a Francesco I Valois); 3746 (commento a Giobbe, a
Giovanni III di Portogallo); Madrid, Real Biblioteca, II/2253, c. 32 (lettera
del 16 giugno 1545 a Granvelle); Parigi, Bibliothèque national, Collection
Dupuy, 262, cc. 41, 43 (due lettere a Jean Du Bellay). C. Calcagnini, Opera aliquot, Basileae 1544,
pp. 116-124, 132 s., 145, 147 s., 192, 197 s. (14 lettere a S.); S. Nicolai,
Compendio della vita ed opere del dottissimo e celebratissimo monsignore A. S.
canonico regolare, Roma 1829, p. 7; G. Tiraboschi, Storia della letteratura
italiana, III, Milano 1833, pp. 458-460; P. Cavalieri - V. Garofali, Biblioteca
compendiosa degli uomini illustri della Congregazione de’ canonici regolari del
SS. Salvatore, I, Velletri 1836, pp. 22-59; [P.C. Andreoli Giordani - F.C.
Andreoli Giordani], Biografia di mons. A. S., canonico regolare vescovo di
Kisamo e bibliotecario della Vaticana, Orvieto 1879; P. Batiffol, La Vaticane
de Paul IV à Paul V, Paris 1890, pp. 17 s.; Clarorum Hispaniensium epistolae
ineditae ad humaniorum litterarum historiam pertinentes, a cura di A. Bonilla y
San Martín, Paris 1901, pp. 237-240 (lettera a Juan de Vergara, 1546);
Concilium Tridentinum. Diariorum, Actorum, Epistolarum, Nova Collectio,
Friburgi Bresgoviae 1901-2001, I, 1, pp. 194 s., 381, 542, 691, 753, VI, 1, pp.
454, 574, 647, X, 1, pp. 399 s., 920, 923, 930, 933, 939 s., 954; Opus
epistolarum Desiderii Erasmi Roterodami, a cura di P.S. Allen et alii, Oxonii
1906-1958, IX, pp. 204-224, 289-307, X, pp. 217 s., XI, p. 34; K. Eubel - G.
van Gulik, Hierarchia Catholica, III, Monasterii 1910, p. 166; F. Lauchert, Die
italienischen literarischen Gegner Luthers, Freiburg im B. 1912, pp. 317-328;
T. Freudenberger, Augustinus Steuchus aus Gubbio, Augustiner- chorherr und
pâpstlicher Bibliothekar (1497-1548), Münster 1935; P.O. Kristeller, Iter
italicum, London-Leiden 1963-1997, II, pp. 321, 323, 326, 332, 240, 504, 553,
III, pp. 211, 258, 267, 269, 317, 617, V, pp. 549 s., VI, pp. 11 s., 135, 303
(rubrica mss. e lettere di e a Steuco in archivi e biblioteche del Vaticano, di
Parma, di Gubbio, di Firenze, di Parigi, di Monaco); C.B. Schmitt, Perennial
philosophy; from A. S. to Leibniz, in Journal of the history of ideas, XXVII
(1966), pp. 505-532; C. Vasoli, A proposito di A. S. e della “Perennis
philosophia”, in Atti e memorie della Accademia Petrarca di lettere, arti e
scienze, n.s., XLVI (1983-1984), pp. 263-292; Index des livres interdits, dir.
J.M. De Bujanda, Sherbrooke-Montreal-Genève, 1984-2002, VI, pp. 788 s., IX, p.
466; M. Crociata, Umanesimo e teologia in A. S. Neoplatonismo e teologia della
creazione nel “De perenni philosophia”, Roma 1987; S. Seidel Menchi, Erasmo in
Italia, 1520-1580, Torino 1987, pp. 44-62; U. Rozzo, La cultura italiana nelle
edizioni lionesi di Sébastien Gryphe (1531-1541), in La Bibliofilia, XC (1988),
pp. 161-195; R.K. Delph, Polishing the papal image in the Counter-Reformation. The case of A. S., in The
Sixteenth Century Journal, XXIII (1992), pp. 35-47; R.K. Delph, From Venetian
visitor to curial humanist. The development of A. S.’s ‘counter-reformation
thought, in Renaissance Quarterly, XLVII (1994), pp. 102-139; M.A. Granada, A.
S. y la ‘perennis philosophia’. Sobre algunos aspectos y dificultades de la
concordia entre ‘prisca theologia’ y cristianismo, in Daimon, VIII (1994), pp.
23-38; R.K. Delph, Valla Grammaticus, A. S. and the Donation of Constantine, in
Journal of the History of Ideas, LVII (1996), pp. 55-77; Id., S., A., in The
Oxford Encyclopedia of Reformation, a cura di H.J. Hillerbrand, New York-Oxford
1996; M. Muccillo, La ‘Prisca Theologia’ nel ‘De perenni philosophia’ di A. S.
(1988), ora in Ead., Platonismo, ermetismo e ‘prisca theologia’. Ricerche di storiografia filosofica
rinascimentale, Firenze 1996, pp. 1-71; M. Donnini, L’Oratio inedita ‘Ad
Carolum V pro republica Christiana’ di A. S., in Storici, filosofi e cultura
umanistica a Gubbio tra Cinque e Seicento, a cura di P. Castelli - G.
Pellegrini, Spoleto 1998, pp. 219-256; W.G.L. Randles, The Unmaking of the
medieval christian cosmos 1500-1760, Aldershot 1999, pp. 39-43; C. Vasoli,
L’ermetismo a Venezia. Da Francesco Giorgio Veneto ad A. S., in Magia,
alchimia, scienza dal ’400 al ’700. L’influsso di Ermete Trismegisto, a cura di
C. Gilly - C. van Heertum, Firenze 2002, pp. 31-48; W. Schmidt-Biggemann,
‘Philosophia perennis’. Historical outlines of western spiritualiy in ancient medieval and early
modern thought, Dordrecht 2004; M.M. Segarra Lagunes, Tevere e Roma. Storia di
una simbiosi, Roma 2004, pp. 105, 157; R.K. Delph, ‘Renovatio’, ‘Reformatio’,
and humanist ambition in Rome, in Heresy, culture and religion in early modern
religion, a cura R.K. Delph - M.M. Fontaine - J.J. Martin, Kirksville 2006, pp.
73-92; Catholic Church and modern science. Documents from the Archives of the
roman Congregations of the Holy Office and index, I, Sixteenth-century, a cura
di U. Baldini - L. Spruit, Città del Vaticano 2009, t. 1, pp. 194 s., 213, 216,
258, 391, t. 3, pp. 2388-2401; K.W. Rinne, The waters of Rome. Aqueducts,
fountains, and the birth of the baroque city, New Haven-London 2010, pp. 44 s.;
Storia della Biblioteca apostolica Vaticana, a cura di M. Ceresa, II, Città del
Vaticano 2012, pp. 43-90, 113 s.; C.E. Fantazzi, Erasmus’ controversy with A.
S., in Collaboration, conflict, and continuity in the Reformation. Essays in honour of James M. Estes, a cura di
K. Eisenbichler, Toronto 2014, pp. 325-342; C. Bariviera - P.O. Long, An
English Translation of A. S.’s ‘De aqua Virgine in Urbem Revocanda (Lyon:
Gryphius, 1547), in The waters of Rome, VIII (2015), pp. 1-17; F. Congedo, La
polemica cinquecentesca sulla Donazione di Costantino: A. S. e i luterani, in
PoLet500 - Polemiche Letterarie del Cinquecento, Firenze 2016 (http://polet500.unimol.it/polet500/schede/steuco-luterani,
23 gennaio 2019).Acuto esegeta dei testi e profondo conoscitore della lingua
romana, si oppone tenacemente alla riforma protestante e prende parte al concilio
di Trento. Entra nella congregazione dell'ordine dei canonici agostiniani a
Bologna, poi a Gubbio. Inviato a Venezia, dove, per l'ampia conoscenza della
lingua romana e l'acume filologico, gli èaffidata la biblioteca di Grimani,
della quale una buona parte del patrimonio librario è appartenuto a PICO (si
veda). Pubblica saggi contro Lutero (come VIO – si veda) ed Erasmo, accusandoli
di fomentare la rivolta contro la chiesa cattolica romana. Questi lavori
rivelano il solido sostegno che dà alla tradizione della prima Roma. Parte
della sua saggistica include un intenso lavoro filologico sull'antico testamento,
culminato col “Veteris testamenti recognitio”, per il quale egli si basa su
manoscritti della biblioteca Grimani, utili a correggere GEROLAMO (si veda). Nel
revisionare e spiegare il testo, mai devia dal *significato letterale* e
storico. Contemporanea a quest’esegesi e
la composizione di un saggio d'impianto enciclopedico, la “Cosmopœia”. La sua
filosofia polemica ed esegetica destarono l'attenzione favoravole di Paolo III,
e questi lo ordina bibliotecario della
collezione papale di manoscritti e stampe del vaticano. Si reca a Lucca con
Paolo III e Carlo V. Adempe attivamente con scrupolo il suo ruolo di
bibliotecario del vaticano. Nel frattempo a Roma redatta i commenti al vecchio
Testamento riguardanti i salmi di Giacobbe, aiutando ad annotare e correggere i
testi di parte della Vulgata alla luce degl’originali ebraici. A questo periodo
risale la composizione del celeberrimo saggio, “De perenni philosophia” nella
quale mostra che molte delle idee esposte dai filosofi italici antichi – l’orfismo
italico, la scuola di Crotone, Parmenide e i velini della scuola di Velia,
Plutarco, Numenio, gl’oracoli sibillini, i trattati ermetici e i frammenti
teosofici -- e essenzialmente correto. Questo saggio contiene una polemica
indiretta a margine, poiché elabora un numero di quest’argomenti per sostenere
molte posizioni poste in questione in Italia da riformatori e critici. Come
umanista ha un profondo interesse per le rovine di Roma, e nell'operare un
rinnovamento urbano dell'urbe. A tal proposito, degne d'essere menzionate, sono
una serie di brevi orazioni in cui raccomanda di ri-sistemare l'acquedotto Aqua
Virgo, in modo da supplire adeguatamente il fabbisogno di acqua fresca per la
città. Mandato da Paolo III a presenziare il concilio di Trento, che doveva
celebrarsi a Bologna, affidandogli il compito di sostenere l'autorità e le
prerogative papali. Muore a Venezia durante un periodo di sospensione del concilio.
“De perenni philosophia” -- concilio di Trento Esegesi biblica ermetismo
(filosofia) Teosofia. Treccani Dizionario biografico degl’italiani, Istituto
dell'Enciclopedia Italiana. 1' ; \A% * 2
% r Al 0 AVGVSTINI STEVCHI EVGVBIN I EPI* SCOPI KISAMI, APOST- S. BIBLIOTHB/ ,
C A R 1 1, VIRI DOCTISSIMI, DE PERENNI PHILOSOPHIA Opus immenia nonfolum
eruditione ac pietate refer* tum,icd omniu quocp tam ueterum quam rcccntiorum
Philoibphorumquafimedullamcompleiniens, hinccp ut Iediu digniisimum,iamde^ . ,
nuo inlucem editum. Idem de Eugubij»urbis fuse, nomine. ■V 7 -t BASILEAE PER
NICOLAVM BRYLING. et SEBASTIANVM FRANCI *»N, ANKO M« D. X I> 1 1. JLECTORI
S. O Peram certe hoc in libro excudendo dedimus, ami cc lector, quanti! fieri
potuir,ut 5C nitide 8C emen- date exprefla tibi omnia in manus traderemus.
Quoril alterum an aflecuti fimus, prima ftatim fronte ita fe pro- dit, ut
commendatione opus efle longiore nonputem. Dc altero, cum cauere non omnino liceret,
qqin in ter feftinandum ( ita ut folet) quidam quafi neui ac maculae hinc inde
a(pcrgcrentur,quibus tamen Lector non oni nino ftupidus nihil, uel paru adeo
offendi queat , ne hac quocp parte diligentiam noftram defiderares , locorum
omnium qui ita cxcribcndo typis deprauati eflent , C' mendariorem Icchoncm ad
libricalccmadqcere uifum cftadqj inipio ftatim limine admonere te, operae-
prcciuni duximus. Valeamice Lccftor, dC operam noftram boni confuie. / c
JBEATISSIMO PATRI AC SVM* MO CHRISTIANAE RELIGIO/ MIC PRIHCIPI P A V L O III.
‘ii AVGVSTINYS STEVCHVS CIBLIOTHBCARIVS. BEATISSIME PATER, En mihi fempcr in
Plnlofophu uift efl fent entia, Sapien/ tiam, atque Pietatem,ex afilem fontibus
na frcntes,unumf ad finem reficientes, omnes quoque rationes alias, quibus
confijlant, habere conformes . lpfa Philofopkia id clarifii/ me probat: quxaim
fupremum fivflum , prxmumq; la/ | borum. Sapientiam prommittatjmc Plato , v
Anftotc/ “ les,philofpphorum fiale principes, non aliam deniefc no/ bis
intclligendam proponunt, quam Scientiam,Cultumq ; Dei: quod iUisfua lingua
dicitur,Stupt(/,i&i t oy diop.Hanc rerum ejjfe fummam, hic de/ mum
feculadones,Jludia,curasq ; Philofophorum omnes dcfmere . Multos igitur uelut
in amoenifmis campis flores ex omni Philofophia hanc diuinitatem redo/ lentes,
decerptos, eorumq; fuaueolcntem coronam conftdam,iurc tibi, quizrSa/ pientix,cr
Religionis obtines principatum, [acrauimus:tux maieflati congruos ho Stores
offerentes, qua Sacris tucndis,Sapientix propagande, atq; tUuJlrandx prx/ fidet.
Quam cum e T autoritate,cr [cienda iamdiu tenuer is, rexais,et ad eaniam •
plificandam animi tui magnitudinem oBcndcris,dum turis undiq-„fxpicntia, mori
buscp conficuts,ad religionis moderamen accitis, ex his fapientifiimim [ena/
tum conftcts,dum pulcherrimis xdificifs, Vrbem, templa cp Deorum exornas, bi/
bliotbecaf Grxcis,Latinisq; prxceUcntibus [criploribus auges, (mitto enim quod
pacts,qua flabilita religio, difficillimis itineribus fufceptis,autorfuiRi)
ttbi certe Ve phtio [ophia,fupremis(]i fapicnbx myfierijs libri, uelut arcus
triumpha/ les in[cnbere,quibus tua memoria,quantum in nobis e[/ fetycelebr
aretur in poJlerum,par erat. * » INDEX « III III I INDEX EORVM Q VAE IN HOC
OPERE DE PERENNI PHIEO/ PH.IA H.A BENTVJ.. LIBRO P R I M O. 7>2 DEOA&Sobme,
w X C A P. I. Df fuccefione Doflrinx ab exordio mundi . ^ 1 ° II ■_ •, De
tribus modis, quibus cognita eji Sapientia , /iri poReriore prx/ JLintifmo,
(fcw. QjW Putr/f 4c Fdij diurnius V poteRas fuerit apud antiquos ccle/ Eorum
qua prolata funt , comprobatio , ex Tb eologta Grate orum er Hf brxorum. Dc
eade Mente, Progenie, Sapietiaq; diuina,ex Platone,regina,mo
deratriceomniurerum,omniummaioruconfenfu.EtquodAriflo teles ea
Ltudarit,fufpcxcnt,qui de ea locuti cfel,admiratus fuerit. ' Mentem ex Macrobio
effe Filum [ummi Boni, fummum Bonum ip fum fupremum Genitorem. Ex cifdcm
Chaldaeorum oraculis de Mente, diurna Progenie , cuiut imago jit animus
hwmanus,v ex Philone. De Mente, Prole diuina, ex Mercurio TrifmegiRo : Eademty
Creet / tricc animi humani,ficut ex Chaldeeo Philone. De eadem Mente ex
oraculis item Chaldaicis,qudd fit creatrix, quod facflaculum Deorum. De eade
Mente,ex Mercurio,cr Platonicis.ommq; eius diuinitate: et quod fit mudi
creatrix, et idea mundi,ipfei £ mudus archetypus. De Mente ex oraculo quoq;
Chaldaeorum, &■ Porphyrio, er Pro/ «Jo;er quod fu a Patre, quod creatrix
mundi: er quod fu ea queo dicitur ultramundana Mens. Quod Metis jit Deus,
opifexqi mundi: cr quod uc teres Grxcix P hi lofophiid agnouerinticr de ideis.
Ex Proclo, cr Porphyrio de Mente cr eam antecedente Genitore. Ex eode Proclo,
de Genitore, fummo Bono,progenie diuina,Mentr. item de tertio Anima, feu
ff>iritu:cr de diuinitate ipfius Mentis. Mirabile teflimonium Porphyrij de
eadem Mente ab xtemo genita. Ex Plotino de eadem ipfa mcnte,<y Genitore
eius, cr eius cum P sj txe coniun(lione:cr,qubd pojl Patrem fit maxima omniu
Mens. Ex eodem Plotino, quod Mens jit pojl fummum bonum , quod per eam ad
fummum perueniatur.quod fu locus, cr idea omnis pul/, chritudinis,quod
creauerit mundum,. Quod. VI X VII VIII X ix X * XI XII XIII XIIII. XV XVI. XVII
INDEX. X 7 1 1 1 Q«o { creatio fu M entis, Genitore uibentc,ipfa operante, et
de duo/ bus bis, ex eodem Plotino. XIX De eidem Mente ex Plotino mirabilis
Theologia,ut 4 Patre genere tur, omnibus bonis ditetur. X X Summa eorum, que duinitus
Plotinut de Primo & Secundo eft Io/ , 4 cutus,De Bono er Mente ab eo
genita, idearum plena, fapicnttf/ ftma origine Mundi. XXI Ex Theologia
Chaldxorum apud SibyUas,de Prole diuina, quod fit Regina mundi uifibiUs , mijibdis
: C r quod i Patre princeps conftiruta.Ex quibus ejl conformatio et comprobatio
eorum, qud fuperius Platonici dixerunt. K X X II Fidele effc
Magorum,SibylUrumq; teflimonium. XXIII De Verbo diuino, e r quo modo fu Lumen
de lumine,ex Mercurio . X X 1 1 1 1 De diuino Verbo, ex eodem Tnfmcgifto: er de
uirtute eius, quod fit opifex mundi, er quod nafratur 4 Patre. y XXV De
Mercurio Trifmegtflo,Thcologiamq; eius effeueram , id efl, ab antiqui fimo illo
Mercurio pcrfcriptam.-dc Magis,ty Sibyllis. XXVI De Verbo diuino, ex Philone
Uidao , cuius didis probetur uere pri/ * fcum illum Mercurium de ipfo Verbo
fuperiora fcrip/ijfc- Multi/ plexq; de eo apud Philone Theologia, quod
fitcrcator Mundi, er origo, quod filius Dei, quod hominis archetypum. XXVII Ex
Platone, Filium habere Patrcm:Verbum effe diuini fimum, Pri» cipem prafentim,
er futurorum. X X V 1 1 1 Ex Theologia Orphei,de Verbo diuino, & quod fit
uox diuino, er quod formator mundi. XXIX Ala quadam ex Philone Iudso,de Patre,
et primogenito Filio, qui fu uerbum eius,creator mundi,hontimi archctypum-.cr
quod P a ter fit eminenttfimus,Filius lex, er moderamen mundi, princeps
Angelorum, coalemus Patri, XXX Teflimonium de Patre,ac Filio, cXNumcnio
Pythagoreo : et quod Pater fu primus,Filius fecundus: <y quod Filius agat
omnia,Pater jubeat :cr quod Pater fu ipfum Bonum. % XXXI Ex A melio , de Verbo
diuino xtemo , pofl hominefiflo : Et quod Amelius teflimonium I oannis
protulerit : Heraclitum etiam de Verbo fuijfc locutum. , * LIBRO
SECVNDO.^*2>*0 TMATO- C A Pt I. De Theologia antiquorum teflimonium A
rijlotelis , exempla ^ ex alijs quam fitueneranda,ac fu findenda. / II:
Barbaris Grxddidiccrunt,<y quod ingenue difdpulos eo/ * j. rum. y" III
III I V VI VII VIII IX X XI XII XIII XIIII XV V/ X XVI INDEX. rmfe Graci
fitentur,quo conflet B arbaroru Theologum prio/ rem, ac meliorem effe,C T quod
i Grtcn nihil debuit , uel potuit innouari fuper Theologia. De tribui gradibus
diuinis,fiue Numine trino,uel tribui R egibut,tet na$ potejlate : c T de
Spiritui fandi apud antiquos commemora/ tionc,ex Mercurio,Pbtino, Pythagoraiet
quod procedat a Mete » Examinatur oraculi i Platonis de tribus
mmunibui,authypoJlafibuf, circa quas fint oia:fed principaliter circa P rimu,q
fit ommit finis . Quomodo Anitnam feu fpiriiu ex illis duobus produci
tradiderint. Quod Aegyptij ter acclamabant,trina Deitate defignantes. et quod
diurnam fapientiam,omnia effc apud eos infcnptio demon ftrabat. De tribus
Regtbui,fiue tribus lntelligentijs,trtpliciq; Duunitate,ex Numcnio, Amello,
Plotino Theodoro, Iamblicho, Proclo. Dc tribui principijs,cxProclo,Platonis
Theologia contentis,qux di cuntiir Bonum, Mens, Anima, ahjsq; nominibus
appellantur . Et quod hac tria
principia, non fubftantia tria funt, fed alia ratione. Quod Proclui tejlatur
Platonem de tribus Regibus in Epiflola fen/ fiffc: v de nominibus , quibus
deferibitur ineffabile Principium, nempe Deus Pater. De tribui item illis
altifiima Prodi Theologa,myfleria Platonis in/ tcrprctantir.o- quod Platonici
fidunt tria principia, quorum pri mum gignat fccundum,tcrtium fit b abitus
amborum. Dc tribus fubfijlentijs,fiuc principijs,cx Plotino: & quod non
fini plura, nety pauciora. Et quod hac cognitio potius diurna cft,qum ranonc
dcmonflrabilis. Profunda Theologia Plotini de tribui fubfifientijr.O’ quod a
Primo fit omnis fapientia Diuinitasq; Secundi . Dc trina Diuinitate,ex
Numcnio:cr quod fuper his fande , cafterfi loquendum efhcr de eorum mutua
indiuifibiliq; fubflantia. De trino Dc ojcmafy Diuinitatc ex Calcidio,quo fenfa
fuperiorum Platonicorum declarantur. Et quod Primus c}l fummum Bonum, Secundus
Mens, Prouidentia, Sapientia atema , Tertius Intima/ tor v Anima mundi. Et quod tres has perfonas
, & hypofiafet aperte cr dtflinflc fiteantur. Dc fecunda Hypojlafi,id e
fl,Mente creatrice mundi,exAnaxago/ ra diuina natura cius dcfcriptio,cr quod ab
hac creat uifibiUa,^ mifibtlia Anaxagom,qucmadmodum hodierna religio • Coprobatio
cx Plcthone Gcmifio, qd' Magica fentetia dc Trinitate loquatur, de primo, et
fecundo Creatore, fwe Deoxt quod Beffa/ no» ! N D B & tion etiam uidit
hee,c r confrmauif.quoi Auicentu Artis hunc Trinitatis ordinem uidit apud
Platonicos ,fed non ufquequaquc rtfte percepit:?? quod I nteUigctia primi
orbis,eft eadem cr Ati ma mundi. XTIl Q SPd tutor e Suidt Trifmegiftus de trina
Diuinitate , fempiterrucfi - Trinitate fcrip fit, quam [olam dixit
aternam,infeparabricmq; fub fitndam v quod creationem per Verbum Dei ,
quemadmodum V Mofcs,extihffc dicit. X7III D iuum A uguflinum aperte tepori
Platonicos de tribus perfonis feri X 1 X De tribus Hypoftafibur,ex Apollinis
oracub:?? quod apud(pfiffe. prifcos,omnia metrice fcnbtbantur:? ? quod ab his
oraculis tnj fierii ueterum Philofophorum manare potuerunt. LIBRO TERTIO.
T>abu> V*©- CAP. !• ' De tota Diuinitate:?? quod omnes inflinftu nature
Deumfimguldri ter in omni etate nommrintxxemplac^ cx Platone , e? Arijlote
le,C? Homero, cr Demojihene. 1 1- Q«od fimili ratione locuti funt,cr quidem
diuinius poete,qui Home ro fucce[[erut,definguUri Deo et his que uerc de eo p
redicatur. CII- Eadem probatio ex prifeis Fhilofophii,dc laudibus di(tinis,ab
eis ce ltbratis,qubd fit unus Deus, quod Mens- Animatiocfc Vniuerfi t
principium,medium, finis, tx Pythagora,?? Archyta, Philolao, t?
Afclepio,Acmone, Mercurio. H I L Quod prifei Philofopki fuper uno, ac fingultri
Deo, mirabiliter cum facris literis confenferunt. V Q»jod appellata fit in
ueteri Theobgia Natura diuina, prima excet lentifiimaq; Vnitat : cr quod omnia
ex ea dixerint effe nata, ex Empedocle e? Parmenide cr Zenone ,?? Ariflotele,Meliffot Damjfcio:??
quod hanc Vnilatem uocarint immobile Principii. V ( Eadem probatio cx his que
[enferunt Parmenides ,?? Mehjfus , Em V I I P rifcam Phtlofophiam,Dcum
appcUaffe ipfum(pedoclcs,?? Plato. Effrconfenfusq ; eius cum Theologia uera.
VIII Quoi Deus in ueteri Theobgia appellatus fit ipfum Vniuerfum. I X Deum in
antiqua Theobgia appellatum ipfam infinitatem. X Comprobatio eoru,que funt ante
dcmonjlrata de fentetia prifeorum^ ttominibmq;, quibus appclhrunt fummam
Diuinitatem,ex Simpli cio,qui libros eoru legit,quod retulit etiidoftfiimus
Bcjfmon. X l Eadem ratbne dixijje prifeos Mundum imaginem Dei. X 1 1; Deum apud
ueteres, Deorum effe creatorem. X W I Qwd ttius tantum maximus Dwjdcoqi / olus
eternus. • sfc 4 Oraculum: •INDEX. X 1 1 1 1 O raculum Apollinis de Dco,c? de
creatione D eorum. X V Aliud ex codem,dc Deo,iiuinis<^ rcbus/cfiimonium. XVI
■ Aliud oraculum de neo,locis'$ cale,', ibus, quod Deus fons, princi/
pium,creator omnium, in[crutabdls:quod nemo peccans cum U/ teat: quod omnia p
roffitcut. XVII Qjjod lupiter fit Deus tUe ucrus , magnus, Demoms oraculo :quod
eius poteflas,omnibus ueneradatquod [olus itU [apiis, largitore^
fipientixtcrquod hxcoraculd,ucrcfunt a Dxmonc edita Philo/ fophorum tcftimonia.
LIBRO Q.VARTO, PLATONIS ET Arifiotclis Theologia difcudtur. - CAP< I.
Arifiotelemfingularem Deum ef[econfifium:Non [olis motibus cee/ . leflibusjcd
omni item mundo eum prxftciffe: Eandem fuiffe Ace dimicorum Philofophiam:Eandem
c r Senccx: No» [olat intcHi/ gcmidt,qux coelum moueant,eum agnofeere. I I
Arifiotclcm aliud MeUi geni Urum genus, quam calefies orbes mo / aientes [
enfiffr.fupra motut c ocie des, Deos beatos locaffc: Eorum uera felicitate
defcripfiffe: Antiquos qui hec docuerat coUaudaffe III Compendium Philofophie
Ariftotelis,unum fingularem,moderato/ rem folum ordinu calefiiu^iteq ; omnis
confiteri. Cofljtfo alioru quorundam locorum,de prifea Phtlofophia,que
fingularcm Deu predicat-.Deum inuifibihter omnia mouere,w regere. 1 1 1 1 Df
hoc Phtlofophie compendio quadam probationes, quod A riflotc les proueftioris atatis,0'
ad Ah xandru [cripferitjepe magnos ubros fententiam mutaffr:Multa ex prtfat
Arifiotclcm in contra/ rium retuli(Je:Multj /cripfiffe Artjlotelcm,qux non
extent. T Examinatur Philofophia, que rft mCompendio:Vbi unumduntaxat coeli
motorim,dominun:qi totius uitx utdelur Ariftoteles agno/ fccre Quod minores
tfio fupremo Deos quofdam confiffus rfl; Quod eius potefiatem omnia
inuifibihter operari dicit. V I Arifiotclcm fateri a fummo Deo fnfloi Deos
minores : interpretari Deum,quam Vnitate Empedocles dixifieticonfiieri diurna
Prout dentia qux natura exccdetia a liquido moperetur.Coper.diu uere eius
effe.Loqui nite emendatius eu de Vno fingulari,quod alibi de VII Deunofimgulari
ac (upremod o,cxeode Arifiotrle quemi pluribus» a motu coeli abfolmrtt, cuius
fit immmjaftpicntia,qua refi teit ed dm res humanat. . T 1 1 1 Arifioulm miris
laudibus efferre,qui Menti rerum creationem tri/ buif[cnt,in quo fit inclufa
confifiio creati mundi De Mmtedixif/ • /e eum qux prior prxeeptor Flato-ln his
unius Dei cdfifiioneeffe. , qho4 F IX * i wM x XI XII XIII XIIII XV XVI XVII
XVIII XIX XX XXI INDftX. Qtwi etiam in Moralibus unum fmgularemDeum ejl
conftffus, re rrn humanarum profredorem-.Et quod ad aliam, quam profen/ Ion
uium prouidentu em e? quo largiri bonis eum ait Arijlote * les,referantur. Exeo
quod Arijioteles de Nedare Deorum fcripft, probari cru/ ttius fumnu Diuimutem,
qui [ibi & eundis fu caufa felicitatis :& Deos tUos non ejfe uertentes
orbcscaledes. Virtutes , qua pofii/ dentur i mortatibus,multo magis a Deo
pofiideri. Admiranda Ariftotelis Theologia de beatitate diurna: quojiteon /
templatio:Eandem ejfe minorum Dcorii felicitatem, Deumfum/ mum contemplantiu-Ex
quo fumma unius maieflas comprobatur, De beati tudine Deorum.de unica,
fimpliciq; uoluptate , quam Deo tnbuit Arijioteles. Confcnfm cius eum [acris
literis, beatitudinem effe diuinam contemplationem. AriBotelemfummum Deum
affirmare cum Homero Patrem effe D eorum, hominumq^;eiufdem effe generis
cumiUis . Hinc crea/ donem Deorum,&-folum Primum atemum demondrari. Deu ab
Aridotclc,ueluti generis humani Regem declarari, omni ge nere fapientia maiore,
cui libenter omnes obtemperare oporteat , Mentem, quam exterius uenireferibit
Arijioteles, non nifiabuna fwgulart Deo uenire poffe . Quem Theophrafks cius
difcipulut confejfut ejl omnium rerum originem. Appellari legem Deum ab
Aridotele: imperiu legis ejfe imperium Dei.Ex his fequi , ut tacite fateatur
legem hodierna diuinam effe, cui maxime parendum fit:in his effe Dcifmgularis
confisionem. Quod Arijioteles dicens diuimfiimumReipublice genus Monar/ chiam,
uifus ejl unum Deum ftngularem, qui fmgulanter omnem mundum gubemat,confiteri
Aridotelem pietatem collaudare,utilemq; effe fkteri. Ex his deduci, ut
pietatem, qua uere Deum colit,trcatorcm mundi credit & fu tetur,coUaudarit.
Dejingularis Dei beadtudme,quam Arijlotelesuidit,uere q; defini/ uit . Quod
omnes Ordines mundanos conftffus ejl d Deo fidos, dicens ab eo contineri
naturam : c t quod is ejl Verbum Dei, ex Philone . Aridotelem ftien Deum
mafculum c T fccminam creaffc ad gei it/ ris humani pcrennitatcm-.cum Mofc
mirifice confentientem , Arffotelem amitis in republica rebus proferre
pietatem, quo coh * ftinftip m D EX. t fi iujtifiiMdsur fit pictas potior.
Superboc, Arijbtelem pTXcepig rk Plutonis [attentum fuiffe fecutwm. LIBRO
QUINTO, PLATONIS DE SIN/ gulari ac fupremo Deo Phdofophia perpenditur. • C A P.
I. Plutonem unum fmgidarcm Deum ufferere . quam coelo perinie 'f»i
at$£riflotelcs tribuut Diuinitatemynon neram , fuprcmamq; iUi Diuimtatemjed
creatum effe,frdamq ; ab iUo fupremo. Deum d/ lum magnum ac [upremum appellare
Plutonem ineffabilem , ex Theologia Trifmegifli. Hunc ipfum , no corporis modo
calefio,4 ' . fed etiam animi affirmare Plutonem creatore. Vehementer eos er
rare , qui dicunt Platonem fentire creationem perpetuo manon/ • tem.Sccutm effe
Platonem Aegyptios er Chaldxos in deferiben da creatione mundi. I I Non folum
in Timxo , fed alijs item locis , Platonem de Deo fupre/ mo egregie loqui: Eum
cunilarum rerum,etiam Deorum,affirmct recreatorem-Exemplum in libris de R
epublica , de fketh Dei re/ rum omnium creandarum poteflate. Platonem dicentem
, Deam etiam feipfum gignere,quis fenfus. III Cur Plato in libris de Legibus
magis aftroru Diuinitatem,quam fu/ premi De iobuderit. Qgod fupremum Deum
fentit ac dicit ineffk bilem, dc quo caute fit loquendum • II 11 Platonem
defummo ac fmgulari Deo fenftffe, qux a maioribus au/ diffet-Timeum Pythagorcu
fkeri Deum autorem mundi , itcmtfc temporis,cr omnis caledis ordinis
inuentorem: qux fccutusfit, maxime# approbuueril Pluto. f- Exempla , quibus
probatur Dei fvtgularis er unius confijlio apud Platonem,m cuius potentiam er
autoritatem eunda bona refi/ ratidem,confitcns eum eundorum qux po fidemus
autorem. VI Apud Platonem multa,nonunc diuino appellari, fed unum effe fm/ gularem
er ineffabilem creatorem omnium,atq ; moderatorem. VII Dc fummo D eo,qucm fummu
Bonum uocat Plato, affirmans eure rucundaru calo ac terris autore,a quo rebus
omnibus adfit effe» VIII Platone fateri Deum omnium bonoru nullius autem mali
autorem, optimum,puUherrmm,ueridicum.Prodeffe dare panas,cr ca ftigari-Dogma de
B onitate,fumptum effe ex Trifmcgiflo. IX Hoc de Bonitate diutina fumpfiffc
Platonem ex Tnfinegido. . X Deum creatorem omniu rerum dicere Platonem •
Tcfhmonia , qui/ bus apparet eum Vniuerft conditorem nuncupaffe . Prolev.diui/
twm autorem mwtdi effe platonijcui det Patrem in Epijlola. A% Alijslocis
creatorem cali,ordinumq; calcfoutn moderatorem P la/ tonem dicere Dem, qui
diflnbueritad gubernacula mundi Ange I os fuos,creatormundi,omnim bonorum
repertor . Varia tcdimonia,quibusfwgulari Dei apud Platoni probatur coti/
fafootquem et creatorem mundi fatetur, et ei bona eunda accepta TCJttl* LIBRO
SEXTO.>ffJ>ri^W>ViA Qubdrecentiores Philo fophi, qui pofl Platonem et
Arijlotelemflo ruerunt,Theologii maiorum uenerati imitatifymirificc cu Theo
logia coeleSti confenferint , unum fmgularcmq; Deum appcUan / tes,onmia(fc de
eo prxdicantes,quxfunt in libris ftcrif. Te Bimo/ nimefc TheophrajtiyCT
Alexandri de Deo. Theologiam Romanorum agnofcere,fatpi,nominare Dem unum
fmgularem,profoicientem omnibus , ubiq; prxfentem , mundunf omnem implentem,
immcnfe fapientie, rerum creatorem,animo/ rmlargitorem,lAentem Vniuerji,
inuifibilcm, ex operibus apto fccndum.Variacfc de eo Marci T ulli j
Pkilofophia- Senecam unm fmgularcmq; Deum ore pleno nominare AutoTem mundior
rerum b manarm P r a fidem fepius prxdicarr.Ei cun da 'm terris bona accepta
referre . Senecam exordrn mundi fateri i Deo faiffe, qui fingula di finxerit,
loca rebus, fitusip afiignauerit. Antiquior mundo, lucis creator , operis fui
foedator,pcr Vniuerfm diffufus.Ventoru moderator, largftor,profocdor,cuius
decreto eunda fiant, qui mare diffude/ rit ad beneficii nodrum, benignus Pater,
bonorum amanttfiimu. Deftgnatio diuinx natura apud Senccamtquod ft ratio
incorporea, rerum maptaru opifex: per omnia diffufa,cuflos, redor uniuerft.
Dominus, cr artifexxaufa caufamm: Natura rerum ex qua nata funt
omnia.Qtjomododo fitipfe mundus,aut pars maxima mun/ di Qui fit plenus Ideis
xtemis,ad quas fbrmauit mundum, funda tor munditer quod ipfa Natura . De fummo
er fmgulari Deo , ex Plutarcho , Philo fopho iufigni, omnes fermede eo laudes
canente , qux in facris literis habentur. Hunc unum adorandum effe , non
elementa mundi huius : So/ lem, L unamq; effe ftgna quibus diurna maieflas
innotefeal : Ea effe organum, artemq ; Dei . Deum effe creatorem mundi , qui
templum fit facerrimum , 'm quod foedator operum diuinorwn introducatur
homo-Mundtm effe tanquam theatrum, in quo no/ Ut focfatwbus Deus injigtes
opesfaas oflcntat. $ * Deum INDEX. Deum creaffe Solem , qui ft quxdam lucis
xfernx [ux per muh/ dum decurrens imago ■ D uunm naturam effe ac felicitatem,
uirtti tis excellendam. VII Hem ex Plutarcho Deum in pelago funditatis
habitantcm,eunda re fle moderari: Solem in cah uelut exemplum fui codocaffe .
Ejje eum uirtutis omnis fimulachru er ideam , quam homines opor / t eat imitari
quoad jus eft. Principes ejje difrnbutores bonoru, qux largitur Deus- Principe effe
imaginem Dei urnam. Prxcipuu,inft/ gncmtfc Dei cultu,cf[e,imitxri bonitatem
eius . Ad uirtutes aequi/ rendas opem cius effe neceff oriam . Res Romanas
creuiffe, Deo uolente.Dctm effe regem mundi-Bonorum largitorem. VIII Affirmare
Plutarchu omnia fidenda in Rcpublica , honoris dudni caufa.Deum effe Patrem
hominumq ; Deumq;,creatorem autem mundi. Hunc prifeos fiteri totius
ordinis,karmonueq • autore.Prm dpium iujhtix.viucnsxtemUfOptimum. D mones malas
eu non fcdffe:ex inordinatione ordinem fedffe.Opdmum ardficem,ple/ num
artificij,immortalem,beatum,bencficu, uidentem uniucrfa. IX Deumfeciffe hominem
animal placidu,fociabile- Amore patrio eum hornum res attendere. Omnia circum
mare er terras profricien/ tem,omnibus confulcntc-Voluntatc eius,pulcherrima
quxfy fieri. Animam effe in frumen tum eius. I n eofempitemam effeprxfen/ tiam.Hominem
ad cognofcendumfrdffe. X Exalto Philofopho,qui dicitur Epidctus,Stoicusaute
fuit , non Chi jbanuSyde Natura diuina, de qua deprxdicet qux faerx literx cati
celebrant. Eandem eff : naturam bonitatis ac Dei. Subjlantiam di/ uinam effe
Sapientiam, perftttamcfc rationem. Deum eundis pro fricere,mundu
gubemare.Hominis effe opificium eius. Ad unum Deum refricicndu effe. Ei pro
beneficijs gratias haberi oportere. X I Zadem de fummo ac fmgulari
Deofenfiffefubfccutos Philofopbor. Iamblichum affirmare,Deum
prindpium,medium,fmem,m eo rt fyidendo er fcquendo felicitatem effe . Eum effe
Dominum om/ nium bonorum, prindpium bcatitudinis , finemifc omnis Phdofo/
phix-Felicitatcm effejequi mandata eius. XII forphyrium/tngularem , unicum $ Deum commemorare , cui ra/ donabili
facrificio, caBisq ; cogitationibus fit litandum. Eum effe omnipotcntem,omnis
uirtutis autorem . X I II Ite ex Simplido profunda Theologia,de uno bonitatis
fonte , unico rerum,fmgularic^ principio . i quo caufx cundx,cundaq; prin/ opia
dependeant . E t quodfefe ad frrenddnuferit opem inclinet. ' S* • « mu Kim WrOI
►ir nlii1 nflart 3 * **■ •Efle XV OpOT/ V, >trs Ic. ac<fU ',Dco CAP.
iduam autem f > !c*ri e-Priu * . ■ ii eu non v,ple/ iuafai ,1^- \* * iorum
IhK . ImT neten/ aa. 1 r. iii /tCfcrt r i COlt unii/ tisy i» * •pM, a ( unum
ntert • * * T }gJ« ipbos. xtort II II nofU ■iofo/ virU ? r , \ -ur. ncffe ranco
V prtr*/ i, i j [jurt* 1 »*c& & # r N E> E X. Ilx eodem
Smplicio,Deum effe abfoluti boninoftrorum animorum principium finem^in quem
unum fit refficiendumxui quidiu co hxferit animus, fua radice htreat,diuulfut
marcefcaX. Quod mun dum Deus creauerit. Bx Proclo,dejingulari Deo,quodftt
Vtiut,qu'oi B onu,quod prima cauffa, bonorum cunflorum Autor, Deorum etii
creator. Quod ineffabilis,incogitabiUs, Virtutis infinita, Natura
indeficientis. libro septimo a g it vr De Mundi creatione. . Omne nationem i
uetuAifiimis feculis traditione per omnes alitb dcfccndclc,fbteri mundum crea
tum. Vidiffe quadam Creati mun di prifeos figna-Fuiffc famam apud prifeos
Creati mundi creber rimam. Rationes,quibui nonnulli noluerunt creatum mundum.
Refoluuntur rationes de Aeternitate mundi.Nulli Aeternitatem pro/ . dtfiefed
uebementer obejfe. Hunc effe mortalibus omnis impieta tis,omnis infelicitatis
fontem, rerum humanarum confufione. Nui lam reddi pojfc prouidentia
rationem,rebus atemis . Non poffe animos immortales effic rebus atemis.aut eos
non afccndere in cet lumtnullaq; effe pofluitam pramia uirtutum. Stultos
effe,qui de/ teriora uelint atema,quafmt melioribus Impedimento. Non effe malum
defruere mundum cauffa maiorum bonorum. Diffoluitur fecunda ratio,ln creando
mundo non effe prius crpofie rius tcpore.Qgjdocunq; creatu * fuiffet mundus,
quari potuiffe , cur non prius creatus, in atemitate non effe prius er pofterius
. inmulus haUucinari mentes humanat perinde atq; fenfus/ome infinitatem
abfurdameffe,cr indecoram, prater diurnam. Vnius tantum effe naturaliter
Aeternitatem . Quod fupcrfcdens Deus Creatione mundi,ncq; tardauit,nc$ ceffator
fuit . Ne <k dici po/ teflfuperfediffe,ac difluliffe. Examinantur
Philo[ophorum,primum Ariflotelisde Aaternitatc ra tiones. Ariflotclcm non
impugnare fimpliciter Creationi, fed qua/ lem nonnulli ante eum
dcpradicaffent,qui chaos a ternum. Crea/ tionem in tempore fuiffe afferebant.
Prifeos non quemadmodum calumniatur Arifloteles,tempus atemum credidi ffc.
Prifeos a ffe ruiffe tempus cr ccelum creatum , creatum coelum ex liquida aqua
fub flantia. Diffoluuntur rationes Procli partmenatura,partim opinione Plato ms
dufta.Tcmpus in quo conditus efl mundus, non effe caleflc * 3 tempus. VII VIII
IX INDEX. tctnpuS-Plura ejfe poffe tempora,qubt ecelefle.ReclundareJuptt
uacancamc^ ejfe animam coeli,aut eam ejfe Deum fumrnm. M4 ioris honoris ejfe
Deo, atermtatatem fuam, quam perennem re/ rumfidionem. Aeternitatem mundi ,
impiarum opinionum ejfe fontem. Non fequi potejlatem sternam Dei,aternam mundi
condk tionem. Deum non ejfe mutatum cum creauit. Naturalem fiujfe Dfl
stcmuathn,mundi prmcipium.Platoncm no stcmum,fed M tempore fidum mundum
fcripfiffe. P atonicos prifcotjton qucnudmodu affirmat Proetus, mundu stet/ mtm
dixi(fe,fedfidu. Diluuntur rationes Plutarchi fub aliorit per fona ■ Deum
creantem mundu,humanisq; reb ■ confulentem non U borajfe, Dfum creajfe hunc
mundu non caufa uoluptatis jus , fed propter hominet,quod Stoici
cttafitentur.Vexadoncs bonorujm proboru fecundas res no prohibere quo
minusmundusfu creatus . Diluuntur rationes Epicurei CT Cotts apud TuOium.Earum
folutio / nem e$c,quod ubi Marcus ipfe loquitur, fccus fcntit-Etea efl Aes demicorum
libertas. Platonem non fuis p rmu oculis creationem vidijfe,fei apud prifeos
legiffe. Platonem diccremundu corrupti/ biem in poflcrmffed potcjhte-opificis
non intertturu-Non ocia/ . tum ejfe Dcum,fruentem ante mundum Diuinitatc fua.
Non fuper Omnes particulares motus in primum motorem referri . Diluuntur
rattonesShnplicij desternitote mundi-Simpliciurn sgre tu liffc io.mnO»
Pbiloponii rationes Arijlotelis de Aeternitate motus refiaajfe. Eandem
Theologiam Mojaicam contemnentem, non in teUexiffe qus de Luce er Sole creato
idem fcripftt-Non accepijfe M ofen ab ab Aegyptijs Theologum,fcd cotra,
Aegyptios ab eo . Grscos ab Aepptijs didiciffe,ut fi fit Aegyptiorum fabulofd
The ologia, fit etiam Grscorum. Quomodo oporteat inteUigi,lucem primum creata,
quarta autem die creatum Solem , Refoluuntur rs doner, quibus Simplicus ex
Platone probat sternum mundum. Ojlendilur creatione mundi ab antiqui (fimis
onrniu nationum fiiijfe conftffam- Cundos firme Phiofofophos uetufts fkms,
patrumq-, traditioni fubfcripfiffe. Explicatur 'm primis Theologia Trifmegt fti
de creadone mundi Tnfmcgijlum cum Mofr congruere in de/ fcribendacreaiione.De
creadone lucis, fiue [olis, fiderumq; alio/ rum,cr aeris ex aqus puriffima
dcficatione. Ante omnia de ere/ gdoneterrs et aqus,qus cstcris fuere principia,
didit chaos ab i lis aut Ay nhrejiiprt mm. Hi C* , i mnemrc/ tonum tjfe
mndicosi X demfaffe \f M i mjtd* •ndiettf/ t thmptt rmnonU r k norvj* Xt
creat#- foludo/ * ejl Ad itionem rrufW XII noda/ tfupcr lopro irci*- re» XIII;
tot* p n* XIIII »Jfc eo- XV rbe em • • rd r* p xvi ' XVII XVIII r N D B X. Us
aut hyle • De nudatione' terre, ne animaliu, & hominis id i magi lie creuti
Dei Hinc Theologia uidijfc Ouidtum apud Grecos, La tincty exprcfiiffe.Dcos
eorum effe ftdera,fxdot cx aqua. Secutos effe prifcos Grecos huic Theologiam
exempli ex Platone. Orpheum adoraffe,fecutu<^effe Theologia Trifmegifii
deconftituA one mundi. Minores afjvrmJtffc qui prior Orpheus,pdidijfet. Pri/ mi
Theologi* parte apud Orpheu, effe laudes Creatoris xtemi, fipiendff
foccundiffimiyOmnu nata effe ex fixeuda fapicntiaucr bi dum fccudu O
rpkcu-Secuda theologi e parte effe de chao,ni pe terre et aqu* creadoe,pofl
quot ex eis create fmt fvrme reru. Simile effe Moft Orpheu in hac creationis
afiignationc- Phaneta effe folc -apud Orpheu , Amore ipfam diurna fipientia
creandi cu / pidam. Ex chao et Oceano natos efie Deos,nempe ftdera cceleflia. Homerum atque
Hefiodim ueneratos hanc Theologiam,fmltter at/ que priores de mundi origine, er
eius pmdpijs cecimfie. Ter/ ramer aquam Homerum primas res creatas dixifie.
Hefiodum primum fui fie Chaos,id ejl, terram & aquam, totam q; creationem
affirmafic ac decantare. Parmenidem, Thaletem^ creationem efie coti fi fios,
Amorem efie Deum fempitemum apud cos. Solum Deum ctemumdixifie Tha letem.
Mundum opificium diurnum appeUafie. Noctem ante / cefiifie diem, dixifie
Thaletem, ut Mofes tenebras ante lucem » Aquas das primorcl/ales Mofticas cum
principium dixiffe, Men tem autem creatricem. Phyftcos atitore Plutarcbo
confifios creationem mundi, cuius imi/ um fuerit a terra: Ab aquis fagregatd e
therid fubjlantia primam. Aratum fateri Deum fummum pofuiffc fieUss in
firmamento coeli , quemadmodum Mofes. i dem cantaffe Ouidium . • Arifiotelem,radonem jiteri coegi fie
creationem mutuli. In etemitate, uel animos efie mortales, uel a fcendcre i n
ccclum non pofic,corpo ra fernper animantes. Sequi ex his in Phdofophia
gramfiimos er/ rores. Ariftotelcm a motoribus in creatione mundi difientire non
debuifie. Verba Ariftotelis que diucrfu locis pofna probantem creationem
prudentem uel imprudentem efie confit fium. Ex didis oratorum er poetarum,
artium fermonis, er humani gene ris probatur exordium. Plotmum aperte
fateri,contra qu.im proclus conteniat,tempus crea/ tum, cum cuius conditione
confequitur etid cctli, mundiq ; creatio . Aperte pcrfeicucifc Porphirium de
temporis exordio fcripfiffe lam jjc 4 blicbm XIX XX XXI XXII CAP. I. II III mi
. v ,vi VII VIII X IX r i 1 'INDEX. blichum multis rMionibus omnia nata effe,
confiteri: Qw confcn/ tanec cum Mofe prxdicet hominem diutnitus fidum Item#
ordi/ nes calefies a dmimfiuno Verbo repertos. Et quod condemnat hunc
mundum,afferens abeo fugiendum effe. Crantorem Platonicu , uitam prxfcntem
condcmnaffe, ei# non ef/ [e cr mortem antepofuiffe. quo [equitur improbatio Aetcmitx/
tis mundi, idem ex Ariflotelc infertur . Epidctum et Arrianm kommes a Deo
creatos, in# mundum, ope rum diuinorum ffettatores introduttos fateri. Ex
fente/ttijs Plutarchi dc mundo , Principijs# eius. Ea in quibut nonnulli
peccauerunt,de materia prima, dc anima malefica. Re/ fponfiones contra
calumnias Lucretii , quas contra prouidentia, temeritatem,^- cafum defindens,
effudit. Diffoluunturuanx Lucretij contra mundi creadonem,rcrum# or/ dinem
calumnix.Coarguitur ncccffario fenfiffe prouidentii rebut ineffe , Omnia caufa
noBri ficiffc Deum : qux putaffet Epicurut noxia, ucl [upcruacanca,[ummam
prouidentiam kabuiffc. LIBRO OCTAVO. ANO£LlS - Dc Angelis, cr ea natura,qux
inter Deum [upremum , atq; horni/ nes intercedit, v quod de his etiam prifei
Philofophi funt locuti : Et de ueris Dijs,fibulofis exclujis. In fermone
Platonis,Ariflotelis#,apparere Deosalios,q qui moue ant orbes caleflcs.Ncc
alios effe pof[e,q Angelos fupcrcalefles. Quod Plato de Dijs ftue Angelis
uera fenfit, et Jcnpft. Et quod eo/ rum [edes m calo conflituit, quibus Deus
gubernationem huma/ ni generis tradiderit :cr dc eorum natura. Ex A riflotcle
de Dijs ftue Angelis , quos fimiliter ac Plato in calo fupra motus
xtherioslocauit, et beatos cos, rerum# humanarum cuflodcs dixit. Ex exteris locis
probatio,Deos Angelos# Ariflotelefenfiffe fupra fidera motusq; calefies, eum#
de beatitudine eoru uera fcripfiffe. Q. uod uitam,naturam# Angelorum, cr
felicitatem Poctx ftcut GT Theologidefcripfcrunt. Conftderationes ex Marco
Tullio , apud quem efl Deus fupremus? et ite alij Dij nominantur, qui prxterqua
Angeli effe non pofiuL Ex alijs autoribus de A ngelis ftue Dijs,pofl fummum D
cum. Ex
oraculis Chaldaicis de poteflatibus , ftue mentibus fummis : V quod hasre
flores mundi Cbaldxt dixerint. . De L * / r t) D e x. X De triplici ordine
Deorum, ftue Angelorum ex Platonis, prfdpue Prodo,in quo uidetur noStros
[ecutut,ubi i ueritate diffentiat :&• de primo Deorum ordine • XI Generatim
de Dijs,cr eorum prima acie , quid'uc Proclus commen tidum affixerit, XII De
triplici HierarchiaD -orum, er quid ueri, aut a uero diffentiens de ea
fcripferit Proclus. XIII De fecundo Deorum fwe Angelorum ordine , quem ex Dionyfio deducat
Proclus . X 1 1 II De tertia Hierarchia,uel ordine Deorum,ex Proclo, er quod in
eo fecutut ejl Areopagitam. XV Quod Hernias item,quemadmodu et Proclus, fccutut
cjl Dionyfui in definiendis Hierarchijsceeleflibus,ct quid non ueri addiderit.
XVI De ahjs gcneribus,er nominibus Deorum apud Proclum ex Diony fio, er quid in
his dijfenuat a uero. XVII .De efca Dcorum,uel Ambrofta, er Ncftarc: qua ciim
ucre a Pia/ tone, er A riftotclc fuerit dfiignata,Pr ocius parumper infecerit.
XVIII E* Theologia Damafcij de Dijs,fmc Angelis er uno fuperfubjlan daliDeo^
quod is etiam imitatus ejl Diony frnm. DE DAEMONIE VS- X I X P rifeis Damoni*
naturam innotui ffe ■ Profanas Uteros fmuUa f acris de Dfmonibus perhibere.
Nomen D monti, Gracm , H ebrai/ cumq; effe poffe. Effe hoc nomen commune
bonoru,ac malorum. XX Exempla quibus monfaatur hoc nomen, diuina potentia, numenq
; defignare,er ufurpari pro Deo, Dijsq j 4 Poetis, er Philofophis. Demum quod
malorum potejlatum fit proprium nomen . Ejfecfc apud eos bonos er malos
Dxmoncs. XXI De uario genere Dfmonum apud Philofophos : er quod non fem/ ■ per
phy fice nomen hoc ufurpent, transferentes nome, naturamq; Dfmonum ad alios. De Dfmonibus ueris et
fibulofis cx Platone, CT Poetis- Et quod ueri Df mones fint aerij. Corredio
cius , quod fitum aerium dicunt naturaliter Dfmonibus attributum. XXII Dedar
atur fententia Platonis de Dfmonibis,qua tribuit eis legatio
nes,interccfiionem'q; inter hominem, at$ Deum. Et qubi hi funt AngdicoeleBcs.
XXIII Separ antur ea, quf promifeue de Dfmonibus acrijs et Angelis cce leRibus
locutus ejl Plato . Et , quod mire cum furis Uteris con/ . . fendt,dc
principibus humano generi datis. • * f De INDEX. XXIIH De Dxmonibus eligendis,
eorumq ; prxfidio,cuflodLtq; hominum i* uiu,w pojl,a Plutone tradita, tn Deos ,
ucl Angelos congruere. Quis fenfus, cum aiunt iujlos pofl mortem fieri Dxmones.
XXV Separamur uert Dxmones 4 jabulofts, quos celebrant poctx. Vero» Dxmona
aerios illos effe. XXVJ Veri Dxmones oUcnduntur effe derij,natura
malefici,ingeniopra/ ui , boni nunquam ipfifmct Philofophis autonbus . Et quod
etiam Aristoteles de Dxmonibus ejl locutus • X X V 1 1 Dxmones e f[c gentem
aeriam . Hoc facram & profanam fentire Theologiam, idem Platonem,
Pythagoram, Arijlotelem prodidif/ fe.TcPdmonium etiam diui Pauli. XXVIII EX
prifea Magorum Theologia, natur x Dxmot\um clara definitio » Eos effe maleficos
incantationibus prxjidentes xquod Plato affe/ ruit.effe feras agreflcs ,
Stygios canes , Vitores , carnifices malo/ rm-.afftttibut malis
dcle£tari,do/mcilijs# mpiorum:Transfene fefe in Angelos lucis, XX I X Ex
Theologia Aegyptiorum uetujlifiima apud Trifmegiflum Dx/ monas effe,cr effe
malos ,_matorum Mirationum autores . His effe omnia plena. Vitores impiorum effe. Eos
effe ex alijs aerios, uagos,per phantafw,criUufiones decipientes. In quibus cum na Ora Theologia concordia. XXX
Dxmones nidoribus obleAari,ob id materiales appellari. * r XXXI QJJ* Dxmonibus
ponnuUi Philofophi attribucrunt,eos omni mwt/ do prxficientes. Angelis
congruere, id# ab eis deprxdicaru XXXII De Dxmonibus qui dicuntur fe mulicru
commercio contaminaffa altos# Dxmones genuiffeiHos effe Dxmonasfibulofos, et
quaf 3 pocacos,tm ucros.e? quod is fuit multorum error. XXXIII Apud Orpheum cum
frnt Dxmones boni V mali , hoc nomen de/ niq > malorum potius effe,quam
bononm,fvut in facris literis * • XXXIIII Dxmonas ab antiquis Philofophis
proditum, dare poenas toto rrm/ do pcrfecutioneifl patientes. Nullum eos
elementum admittere eat Io cadentes , ab Empedocle diftos . Pherecydem de eis
fcripftffe. TLoroafacm principem malorum quendam prodidiffe. Nomen Dxmonis eis
proprie malorum effe. XXXV Dxmonis nomen apud ptifeos malorum effe . Vera eorum
deferi/ ptio apud Philo fophos uera # cognitio:Eos effe aerios, uagari per
omnem mundum,Deo perfequente dare poenas. XXXV lDiuinationem,uaticmia# er
oracula ab halitu terreOri fieri non po tuijfe- Arijlotelem, Plutarchum,
Ciceronem ifUfufficator, fe ip/ (os <kcUrarc,cQntram rationes opponentes. A»
,r . I N D fe X. X XX VI I AM oraeulu Apollinis a bono uel nudo D temone
funderetur.QUoi inudo fmacfr eius. Quod fiepe Deui friritibus, honunibus'^ m
probis ufus efi ad pradiflionem futurorum. XXX VHI Demoncs nunquam in confordo
beatoru fiuffe , non ex codeStibut g audijs,qua po fiderent, fed poffeffuri
effent, fi re fle operarent, cecidiffe. Peccatorum eorum fuiffc
fupe^iam,inuidiamq^. X XX IX De Dtemonibus e calo ruentibus, prifcos quadam
cognouiffe , &• prodidi ffe, Pherecydem, Empedoclem , Homerum, Plutarchum
ruinam hanc defignaffe. X L Dc Genijsfme Angetis, fingulo cuify cuflodibus
datis, 'mter eos er noflros mirus confcnfus.Tefos horum-Menander, Empedocles,
Plutarchus,Arrianus. X L I Calcidij de Demombus fententu,Dmones atherios ,
quibus fere/ rena, pura 'ue corpora tribuat idem, potius Angelos appellandos*
DefinitioDdemonisiuxta eundem. LIBRO NONO, DE CREATIONE HOMI/ nis, er
immortalitate animorum. C A P« I- Quod ornncsconfenfcrunt hominem a Deo
creatum: animos uem/ re diuinitus:cr quomodo fuit hac fima manans a prifeis ,
tempo/ rum longinquitate apud nonnuUos denigrata. (I VtPythagorM,(y Archytas
confentiant hominem a Deo creatum, ru£ fuper omnes animantes imperiumdatum.
Etqubdhfcfiut etiam totius fchoLe fententia. IM Quod hac Pythagoreorum, de
homine diubtitus creato Theologia ducitur ab Aegyptijs : Et quod Mercurius
Trifmegjflui ea latius exprefit. IIII Poetas antiquos, quos fecutus efi Ouidius
,M ofaicam de homine di/ uinitus creato, fententia confirmajfe,idq; etiam
Comutu afferere. V Qtjod etiam Chaldaica Theologia confirmat hominem a Dro crea
tum,animamq; exterius in fi fam in corpus.Et quod idem afferunt Aegyptif
Philofophi,cr item oraculum Apollinis. V I Sententia Platonis de homine diuinitus creato , c
r quod in Timeo formationem corporis attribuens minoribus Dijs , poetice potius
dixit, in alijs locis tribuens totum opificium fummo Deo. VII Quod Arifioteles
mtrificeconfentit cum Theologia Mofaica,homi/ nem a Deo conditum,fbrmatumq;
corpus, datamfy fexus uarieta/ tem,animam autem exterius hifftratam. V II I
Quod A nflotelcs de animi immortalitate,ac diuinitat e fenfit, ac di/ yjt , qua
fupenores , Chaldoi , Pythagoras , Aratiis , Mercurius Trifmegijlus, exinde
PMo,cr Marcus Tufltuf. Quod INDEX. IX Quoi confirmauit Arifiottles eandem
fentcntiam dlijslocis, qui/ buf fenjit apertet]; pronunciauit animum a corpore
fegregatum^ idemq ; teflantur Peripatetici eum fcnfiffe . X Ex his qux fcripf t
in libris De Arma crDe partibus animalium fmilis probatio : er quod hoc ipfum
interpretes Grxci contcn/ duntAriflotelem fcnfiffe. X I Quod Marcus Tullius pro
cunilis Romanis animum er corpus af firmat a Deofupremo creatum,ipfumq; animum
cffcad im*gin?t er fmlitudincm Dei: er quod cum M ofe mreconfentit. XII Varix, multiplices'
que Senecx fententtx de immortalitate, origi / neq; animoru. Fateri eum
delibatos, aut fufos eos detritu diurno. Futuros in sternar equie inter
beatorum choros pofl d corpore difceffum.De eorum cum Dijs cognatione.De
[empitema luce, fortunatorum fedibus. XIII Df [empiternis animis hauflis ex
origine diuitta, ex eodem Seneca. Dc corti duiina jhrpe,atq; natura. De natali
die,quo pernotabunt ad fiiperos.Dc uita beata pofl mortem, eiusq ; diurna
deferiptio. X 1 1 II Defmlitudme,cr imagine animorum cum Deo, ex Platone, qui
ta/ • ta fua P hilofophia hoc idem perhibuerit : Et quod hanc caufam itu
mortalitatis eorum afferuit * XV Df Phocylide uetuflifiimo poeh,qui dixit
animam hnmortalem,di/ greffamq; d corpom fi eri Deum. Et quod frnlia conftffa
efl and/ quifiima Theologia Magorum. XVI WtMetui « in Philofophia cunilis
admirabilem, creatum animum. i Df o ad fmlitudincm fuam fuijfe confiffumicr
quod membra cor porisidem difpofucrit,ammo libertatem dederit. XVII Alis fuper
eodem, Bpideti fententix, quod animus abfaffus,fiuero/ diauit <t Deo : er
quid abfcifiio aut radiatio animorum. XVIII Quod fidus efl homo, in tmndumq;
introdudus d Deo, ut contem ploretur, quod membra corporis ad operationes
diffiofttat ZT quod is efl omnium confcnfus. X I X Quod Phtlofophi duplicem
hominem afiignaucmt : fed ucru ipfum animum, hunc immortalem ,er fmlern Dei. X
X Quod ob hanc caufam dixerunt animum e calo cecidiffe in corpus in quo uiuat
in poenam ; er quod bxc fufpuio non fit uera : er quod alio fenfu
intcUigendum,quod prifei prodiderant : Et Ploti/ ni fententia fuper
immortalitate animorum. ' XXI Alexandrum A phrodifcum,animu immortalem
fenftffc. Separare eu animo, corpoream, ab anima dimiore.Anim agentis dignitate
pri '■■■■ mm h/ INDEX. ' ~ ^trium fummo Deo, tum intcUedluinoflro tribuae,
utrumque in/ corruptibilem, affirmantem. Alexandri clarauerba de inteHc/ (h is
humant incorruptibilitate- XXII Qgod idem Alexander A phrodi frus animum
immortalem affe/ rui!, cr dubitationem de mortalitate refoluit. Et quod Plato
prior V Arifiotclcs hoc ipfum docuerunt, ofteudentes organa labeji/ dori
poffe,animo incorrupto er inuiolato. XXI II Rationes Plotini de immortalitate :
wquod idem iterum A nflote/ les er Plato funteonjifii, animam effe incorpoream,
quemadmo < dum Deum: Et epilogus eorum, in quibus nure cunili fcrmePhi
lofophi conueniunt,fuper immortalitate animorum. XX 1 1 1 1 Epilogus rationum,
quibus uifus efl fipicntibus animus immortcUr. XXV Contra rationem, qua
putarunt animos retro fcmpitcmosxt quod * errarunt, omnipotentiam, maieflatemq;
fummi Dei, qui [olus Jit prxduus motu fempitemo, imbecillis aiumis
tribuetcs-.etquod ani 1 . m humam non funt per feprmipiit omnis motus, fcdfolus
Deus. XXVI Quod ratio qua fibi pcrfuafcrunt animos ingencrabdes,non ejl ue/ 1
ratCT quod errauit Pamtius transferens ad animos, legem rerum a corporcarum.Et
quod Philofopkiconfcntiunt non omnia nata oc ' cidcre,e quibus Plato ccnfuit
mundufiUlum non interituru. Tum ex ratione decretu hoc Phtlofophoru ne< J;
ucrii effe, neq; animis V congruere. Rcfoluunturfy rationes Ariflotclis, quibus
probat o/ mnia nata interire. • * XXVII Quod lex iUa in Phiofophia,otma orta
occidere, etiam a Philo fo/ phis aliquando contemnitur: quod corii
fententia,non modo ir.cor porre a, ZT fimplicia,fcd etid corporea pofiint
incorruptibilia fieri: ‘Ul E t quod no eflfepa ufitatis exephs infij}endu:et
deduab- naturis ; XXVIII Quomodo fibi ipfts contradixerunt,[ammos e celo cadat
dicentes % Ut* iterumqi reuerd , cr qua fuerit erroris caufa- Et quod perperam
,K7 htteUexcrunt,qua dc regeneratione fiicrant uaticinata Sibylla- XXIX Quod
Plato dicens in Timao feri animos in afkis,cr inde demitti, pf«* non uidetur id
penitus cxijlimaffc.cr quod alijs libris ueriora feri pfit,quibus hac in T imxo
refelluntur. jrpi*. XXX Quomodo uaa fit [ententia, ad animum uniuerfi,
particulares reuer 1 1:(7 B.quod hoc myflenu Phdofophi recctiores perunfc
'mtcUexaint . ;.pW QUod ea fit facrarit litcraru frntentia. Qubd Plato,ct
Pythagoras dicunt animos ad Deu reuerti - Et fuper hoc errores Themiflij.
trfflti XXXI Errores Themiflij,alid effe anima uniuafale dffaetis,aliuipfm Dei
tripi fummum-si foret unus illuminans omnes mentes, 'mteUc&us Dei mu* t
jpre-Ratimsatr non fit unus . % INDEX. LIBRO DECIM O.JBBLlfiIO)IL, CAP. I ln religionem
ueram eundos Phiofophos confenfiffe: Pietatem, Phi/ lofophiamq^ Chriflunam,quo
fola eundas ambages refoluit, om / nes tacite coUaudUffc : Rerum humanarum
finem effe,Phiofo/ phorum confcnfu,pietatem: Rute autem effe folam Chriflianam.
II Philofopbos perhibere pietatem effe uirtutem principem probari hanc folam
effe ChnjhanamFinem a Philofophis confcntanec re ligoni chrijhano conjtitui, ut
Deum fequamur ■ Huc omnem vi/ , tam dirigendam. Hoc iUos dicentes^perte
rdigionem,quo f 'equi f tur Deum,refpexiffe,probaffc Philofophis ueram [ciendam
effe , Deumnofcere. III Definiente Platone ueram [amentiam fugam ex hoc mundo,
afiimi/ lationemq ; diuinam tum fanditatcm,ac iuditiam, unam duntaxat
religionem C briftianam hac definitione conclufiffe. Probari Plato nis hoc
tcjhmomo, neceffario uenturum 'm terras Deum fiuffe, quem imitari genus humanum
poffet, Iamblicho aperte fitente di umm fmlitudinem comparari, Deiq; pracepta
cognofci non poffe,nift Deus ipfe audiatur : palam hodiernam religionem ne/
ceffanam mundo oftendijfe. 1 1 1 1 Beatos Ariflotele c r Platone pradicantibus,
qui diuinam iuftitiam fe quuntur,hodiemam religionem eundis laudibus
comprobaffe,[o lam magistram ueram diuina iujfaue* V Platone proferente eundis
obedientiam diuiinam, aperte affenfum effe hodierno religioni :ut homines
fcirent iuffafupefna,m terrat neceffario uenturum fiuffe Deum. ■ Y I
Definitionem fapientio uero,quo afignatur a Iamblicho, uni Ckrifti/ no
congruerc-Philofophos in humana fapientia nullamjpem h at bendam afferentes, (olam
diuinam hodiernam,ueram effe iudicaf / fe.Ex his quo facere Philofophiam
contendunt , c r quo in huma / na Philofophia reprehendunt, probari duntaxat Cb
ridunam ue/ ram Phiofophiam effe Y 1 1 Philofopbos mundi uoluputes
improbantes,omncm<fc continentum admar antes, coUaudafjfe, comprobaffc
Chriflianam religtonem,uc ram continendo magfhram. Mirabile Plutarchididumad
unrtu/ tem,cr probitatem,opemDei effe neceffariam. y i u Philofopbos eam
laudantes Philofophiam, qua uiuitur pure, i cor / ... p oreis illecebris
fegregamur, aperte religionem Chriflianam \ \cf daffe. Eos, uoluptates
corporeas impedimento effe ad codefle itet affercnteSfUnam nobifeum religionem
ajfcruijfc. Phdofo/ o nfiii 't,mi #/ 90' ■o&ffi tectt wil •ini/ A 'au ai ia
* t d vi nti * s 0 'f f 'r I M b E X. I X PhUofophix finem, cogtutionem Dei,
maiejlalissj; eiui admirationem Phdofophos afferentcs,rcligionem
Chrtfiianam,cmts finis cft Dei notio, omnibus fuffragijs confirmaffe : A
rchyum, Plutarchum, Iamblichum, Simplicium hxc dicere. X Phdofophos prxfentem
uitam contemnendam, er adfolum Deum vertendos animos, odioq ; hdbendwm corpus
affirmantes, hodicr/ nam religionem comproba ffe. Mercurij Tnfmegifti,
Platonis, Ari Rotdis,Synani[uper eo tefiimonia. .<■ XI Phdofophos
affirmantes finem omnis Phdofophix effe contemplatio/ nem,er felicitatem
ueram,folum intuitmSDci,ty regnum coelo/ rum fentire potui ffe. In terris
nullam effe beatos reddentem cont temptationem. Ex his cum religione Cl mjtiand
palam eos fentire v XII Veram fapientiam,cromniu qux fieri pofiintoptimu,tcjlib.Philofo
p his effe pietatem : hanc autem cffejmulitudinc cum Deo,eam'cp felicitatem
ucram.Hoc cwm a Philofophiafieri dicant, nullam ali/ <tm eos fficdare
potuiffe Pkibfopbiam,quam hodiernam. XIII Miris laudibus extuli ffe Pbilofophos
charitatem non fidam : Eo Chri ftianam religjoncm, cuius fundamentis e fi
charitas, comprobaffe. De prxeepto Pythagoreorum. XIIII incultu Dei &
pietate Pbilofophos, eximas uoluptates fiatuentes, affirmare, quxfcmper
concinunt facrxliterx. Defiderantes eof/ dem perfidam, mmficamq;
pietatem,hodiemam defideraffe. X V Pbilofophos diuitiat contemnendas docentes,
malisq; malas v per/ * niciofas afferentes, paupertatem admirantes, curam camis
abijet/ endam,fludium'que ad pietatem, cr cultum Dei transferendum contendentes,
prxfentem religionem unice comprobaffe.Hanc u/ »am cos uoluiffe. ’ XVI
Phdofophos afferere religionem pure exercendam effe quxrendumfy acceptifiimum
Deo cultum, eunda humana contemnenda. His probari,ea, qux habentur m religione
Chrijbana,auidifiimis ani/ mis eos accepta ffe. XVII Phdofophos arbitrio
Ubertatem tribuentes, fcd opem diurnam ai ope/ ra reda neceffariam
prxdicantes,mirifice cum religione hodierna congruere ■ Mala ex nobis ipfis
effe,autonbus eis. XVIII Hierocle,Syrianu,eximios Philofophos,uerdiudicarc
fapientia,uir/ tutisq; principem pietatem, er afiimilationem cu Deo, c r
imitatio nem bonitatis,wftitix<j; eius. Euq;effe Phdofophix finem, Hanc effe
beatitudinem,quam Marcus Tuti. dicit 4 Philofophia donari. XIX Prifcos x
maioribus audific deprxmijs xtemis. Famam fempn in/ termor/ 4 INDEX. ter
mortales crebuiffe future felicitatis pofl haitc uitam. Platonk," C r
Socratis,cr Marci T uU-teSlimonU. X X P hto v Socrates & Marcus Tullius
tcBes, fidem , antiquam effc de pnmijs iufbtii, ac probitatis. Eos cum noStrts
pndicarc , fu/ pendas corporeas illecebras , uitam codcslem in corporibus agjj
tandam.Qui hoc egiffent,in concilio Deorum futuros. XXI Probos po fi uitam Deos
declarandos, quemadmodum facnliten, pndicarc Platonem: Improbos , iniujlos, [celeratos
cum fmltbui habuaturos,TenebrasappeUare Platonem,pocnas malorum. XXII Ex
Platone de bonorum,malorumfy futura fortc.TefUmonium em hanc Theologum prifeam
effe. XXIII Platonis de pnmijs c r fupplicijs poft uitam, de repto
Sacrofan&o Beatorum,de teterrimo carcere maloru, de carnificibus infimis,'
fententijc.Quod boni bonos,mali malos adeunt . Quod hic reli/ gio,Fidcsq;,non
fiut niftcccUtus antiquis reuekta. XXIII I Platonem jkeri reddituros quoffy de
fodis proprijs rationem , bo/ nos cum ftducia:malos,cum fumma trepidatione. Non
iUic affore propinquoru cateruas , qui reos ante Tribunal iudicis defindant .
Labores quos pij fortiter cxantlaffent in uita,mcritis pramijs af/ fidendos .
Defcriptio patrii cale Siis , nominibus rerum fenfibut expofitarum. XXV
Defcriptio regionis beati , Platonis, diuiq •, loannis-Vt pulchritudo uenuBasq;
tcrreSlris,cxprimit cis pulchritudinem caleSlem. XXVI Dc panis ad mftros,ex
Plutarcho. Dc Dimombus carnificibus. Dt pnmijs atemis.Hanc Theologiam effe
prifeam. XXVII Ex uetuBifiimis Poetis,de panis et pnmijs bonorum ac malorum.
Phdofophorum ac Poetarum more Plutarcho effe teflimonium, manere bonos maxima
prcnua pofl ubi curfum. XXVIII Tcslimonium Plutarchi, lamblubi^Urd
TuUij,Pythagori,de pr0 mijs ac fupplicijs pofl uitam. XXIX De Mundi exitio.
FINI 9. AVGVSTINI STEVCHI EVGV* BINI DE PERENNI PHILOSOPHIA LIBER MI I M V
S< P R AB P A T I O. De faecefiione Do Aruiar ab exordio mundi. Cap. L T
unum efl omnium rerum principium, fic wum dt$ e an dem de eo [dentiam femper
apud omnes fitiffe ratio mul/ Urum q; gentium ac liter arum monimenU te
flantur. H <ec pdrtim ndU 4 prima hominum origine , per omnes atates
deuolutd efl dd pofleros: Pdrtim ex multiplici rerum conft deratione parta,
Philo fophia nomine femper celebris fuit . Hanc quidem [dentiam in primis
hominibus cumulatam, ebfolutam^ fuiffe, ea res clarifime probat,quod dum
nafcerentur,i Deo fe crea/ ricemerenl:& ab eo paulo ante omnia condita
perficerent: Coelum, ac Tcrraf, & Mare e nihilo parta:
Animalia,Sidera,Camporum $ uiriditates. Nati autem, toUoquio Dei,cf prxfenda
(ruebantur: e r quicquid temporis 4 creatione ad eos pulfos e Paradifo exaflum
efl, mirabilium rerum fuit cognitio : fis autem non efl, lantarii rerum
memoriam pofieris eos non reliqui jfe. Nf<J; uero probabile efl,pri/ m um
homine fuum,mundiq; ortum ignoraffc/denterq; filijs fuis exerta uocenon
preducaffe: totacfc uita cafum,resq; priores fuas non commemoraffe. Ac magnus
ffle fator, et parens generis humani a creatione fua ad mortem, mille annos,
dem / ptis feptudgintd, uixit:quo temporis fodo innumerabiles(licet'paud
commemo/ rentur)neceffe efl fuiffe procreatos,qui primum illum generis fui
ducem, diuivus creatum contemplati ,& cum eo locuti fuerint, totxmfy creati
mundi rationem ab to didicerinLPlura quoque quorum in eo fuiffe
perficuam,exaAdmq; [dentiam, glirabilis animi, & corporis ueniens a Deo
arguit creatio. Nos enim ab eo nati fu mus.Eumucrb, quem Deusprafens, aftansfy
creauit,multisdecauftsneceffe efl, animo V corpore fuiffe nobili f mu. qu*
igitwr ab illo referebantur, ab innumc / rabtlibus quidem audita , paucorum
animis ( quos fdlicet terrena cupiditates cu/ raq; mortales minui
occuparant)retenta /wrt.Qjjj er ea ipfa er alia, qurfecu r lorum ordo,etdMcy
fuccefiio afferebant cognofcentes, pofieris, quorum mentes tantarum rerum
[cientia ad cultum Dei inflammare cupicbant,prodiderunt.Quip pe N oc cuius poft
dduuium plus trecentis annis itita proceflit , plus quingentis anteceflit, er
feculd diluuio fuperiora,cr interitum generis humani cum filijs non conticui ffe,fed
maxime prxdicdffe,omnmfy aures hac fima repleuiffc, er pro/ bitat eorum,(?
humanus inflinftutoflendit. At<£ is ipfe optimus iufbfiimusq; uir , cuius
ante mxytam aUuuhnem fexcentos annos uita didturobiuiffe,uiditeos,qui primum
parentem uidiffe potuerunt; (fi quidem Matium millefimo, er quingen/ 4 tefimo f
AVGVST. EVGVB. L I B.' ■ I. tefino plus imus armo ab origine generis humani
inun<Ltuit)uiU nero primi ho/ minis id milknos annos, demptis feptuagnta,
progrejfa r/h proxime quam feX/ centi iUi N<wr an te diluuium anni,paldm
attigerunt. Ac pratn alios fbrtaf[e( quo/ rurn nec memorium , nec numerum
dnnorum Theologia uifum fn referre : quod una tantum feries pr/flantiorum
hominum, ad texendam principij, omniumrfr deinceps nafantium fecularum kitiorum
fatis effet)fuit is, qui ditius e fl Mathu/ ftlem, quem inter Adam er No«
pofttum utrunque uidiffe , fimiliantcrqi cum utroque uix \ffc , primo quidem
feruientem , ac fumma cum pietate , obfequium pratianlem, ab altero ucluti
minore obfequium accipientem, ad rationis confrt/ fum , etiam an aqua
Hebraeorum traditiones prodiderunt : lUumq; ipfum uenfo/ ma temporum fupputatio
probat, anno ante diluuium decefoffe , natum agente Adam uita fua fexcentcfimum
otiogrfimumfeptimum annum, ut ducentos qua/ draginta tres annos Mathufalem
mere,uerftriq ; cum Adam, eumq; uidcre po/ tuerit.Cum Mathufalem autem
commertium, confuctudinemfy N oe potuit habu/ iffe, plus quingentis annis ante
diluuium . O mia igitur ante diluuium uel uiditr uel audiuit N oe, tum in medio
quaft temporum continuius, er diluuium afoexit^ CT pradicare trecentos annos
pojl,omntbus omnia potuit: prxcipue fltjs, a qui/. bus,ccu tribuijbntibus,
natum omne humanum genus fecit diuortia. Atque ante 4 quam decefofjet N oe
natus Abraham cjl,ante eius obitum plus quinquaginta an/ nis.Ncc ucro pij
fornum hominem patris $ fimiHimos filios,par ejljub filentio ret tantas, tam^
memoratu dignas prefoffe,v ad pietatem, iuftitiamq; homines tum originem coram
a Deo doccntes,tum pccnam,quxfrculum flagitiofm dcleuiffet i commemorantes non
infUmmaffe, pracipueq j ipfum Abraham , quemfantiifo/, mum,pix'$ nationis
principem fore profoicercnt. Ab hac igitur uerifoma caufa, .magnam rerum
diuinarum,bumanarum(fr [dentiam dedutiam par efi, fcculii,pq flea v barbarie ,
folitudinef primorum hominum plurimum labcfktiatam , fi/, flamq;
[emperuetujlatc deteriorem. fiquidem cum pojljbarfwm , ac dijfufum it ^ omnes
terras genus bumanum,priores illi & pauci fuifjent , & longius a ft re/
cefoffent,tum uita neceffarijs excogitandis effent intenti, neceffe fuit rerum
pr a/, territarum memoria negletiam,apud paucos omnino remanfifje. Et forte
necdum literarum repertus erat ufus, aut diluuio penitus extintius, aut ne tum
quidem re/ pertus-Maioribus igitur hac ore,non [cripta pofleris tradentibus, facilior
fuit obU tdo-Et unitas quidem apud paucos rejhtitifilfa uero quadam, obfcurafy
eius im 4 go, er fibulo ps uulgi rumoribus ftmilis,pa omnes dmanauit-Hinc
nationes hat qua priores fum fata, ty in quorum terris nata , c r grftf res
antiquorum funth earum rerum clariora ac plura,
quamcatnx,monimcntaretmcrunt:dico Chal/, daos, Armenios Babylonios, A fiyrios,
Aegyptios, Phoenices, penes quos partint apcrta,cr drtetia,partim fibulofa,cr
fcyrpis er latebris abfconfa, V difonut/ Uu}parm impijsfigmenUi wohta Theologia
maiorum rcfodit-Fatium non tam ftB-PEREJW PHILOSOPHIA^ | fbtdio, Ct
indifibria,qum cafu, dum unius i fuo fonte recedens, fitperomnet diflipau
deterior, affigente unoquoque aliquid, aut quod traditum efjet , non re /
cordante- Eandem par efi fiuffe caufam depravanda urnulis , qu a rerum fo/ let
effe caterarum.Nudus eft enim rumor ac fama, quin fiat, quanto nugis frargji
tur,crab autore dif ungitur, fbbulofior. idem'% cafus antiquiflimam fapientiam,
dofanamtp, Unquam rapidus torrens euertit,atquefermonem et dulctton, qua eum
une ej[et,cr apud pnfcos,uelut in fonte [uo,eff :t puriflima, e a$ toUpofle/
ritas uteretur, fi/la omnium ab inuicem in omnes terras deduttionc , fermonem
quidem eundem omnes fecu detulerunt, fed non longo temporum intemaUo iuft eae
diuafum,ut plurimu d primo,naduocp iilo differret . Multum tamen habuit
fimiitudmis cum primo, ut facie r iui de quo fonte profluxerint, agnofeas. Hin#
fermo Chaldcorum, Aflyriorum, Arabum, Aetbiopum, totiusq; firme orientis, fle
appropinquat Hebraico , ut adulterina germanis,corrupU fynceris re frondent.
Perinde igitur, ut famo,eftdiflipatx cr contaminata fapientia , cr tempora [ub
quibus omnia fenefeunt, tum cttera que mortalitatem comitantur,fucrunt eis exi
tio. Apparent tamen quadam uetens fapientia ucBigia,ut tametfl nominibus fil/
fts,corruptisfy circuntegitur, porrigere certe aliqua [olertibus de [e
coniefluram pofiit-Vt igitur omnes ab uno principe Deo , ab uno generis autore,
qui Deum, CT Angelos eius inuiftbdi forma uidit, c T cum cis familiariter
aliquando uixit, progenid funt,flc communem quandam de Deo,rebus<p diurnis
fapientiam opor tet fiuffe. Alterum fuit [cientia primordium non dfucceflione,v
reuelatione na/ tum, fed contemplatione rerum, fanistp iudicijs exceptum ,
primo quidem incer/ tius cr obfcuritts, eafdem tamen habens caufas. Nam Deus
natura pater cr re/ potor/ cut ex eo commci/%) cr reuelatione maieflatem,
dimitatcmq ; fuam ho/ mini dcclarauitiflc item cum ordine et decore,et numeris,
omniumq; pulcherrima rum rerum formis munium compleuit, oblata edam ignaris
diuiiutatis fua varia, certa ji occafionejcipfum oflendit-Veri quidem
eflflmile,maioru lU orum et per/ fUhorem longe et clariori fiuffe,ifla qua
poflea ex contemplatione nata efl Phi/ lofopia.Sed nouiflimis feculis, omnis er
Mac? hac, clariore exorta luce (uclud oriente fole,folent flella
obfcurari)abfconfa,uel hebetata cfl,ut qua) i radij fuerint eius, er uenturum
folem pracedens aurora- Sic autem tres Phdofophu juijfe dxce mus atales,priorcm
quafl iuuentam uegetam, robuflam, qua cum ad feneSlulem perueniffct,ceeperit
phdofophorum tempore, fed fui longe diflimilis, renafei, ac. nparari,nouiflime
non renafei folumjed maior, luculentiorq; quam unqua fitif/
fet,oriri,lucem(p,quanUm poffent capere mentes,ubiq; diffundere. Eodem uide/ licet,
quo proles humana labentes,qua principio quidem beata fuit,fvtura immor Udis /i
fledffet,tum in omne malum pcflemq; delapfa, poft reflituta creuit multis
gradibus prior dignitas. Omnem igitur qua femper in hominibus fuit, fapientiam,
■ uon rabonibus htsfolm perfundemur, cande apud omnes fiuffe, fed mulus qui/.
4. AVGVST. EVGVB. LIB. I. dem illis de maximis cxcmplis,cum ffarfa per omnes
gentes ueritatiseius ttefligif intuemur, quam libris fuis Mofes olim,quaji
procul e re moti fima f fecula inftici/ endam ojlendittpoflea luce clari fima
eadem refulgens, omnium cculos,animoscfc complcuit. Dtgnifimu autem ejl
ojlendere,tdem fcmper omnes gentes creitdiffe, quod nunc credunt, retinent q;
omnestidq ; duabus rationibus:tu iudicto, ratione docente,acueritatead
fuiconfefione omnes attrahentr.tum exuetufhfimaWkeo logia,qua a primis
hominibus perueniens,qui Armeni,Chaldatq; fuerunt,perpe/ tuis fuccefiombus
defeendit ad cateros barbaros, ab his ad Grdcos,ut Plato quo$ teflatur.
lnfignes autem ante omnes in ferutanda, pafcqucndaq; omni dcflrtna, fuerunt
Graci : e quibus quife Philofophandt caufa ad exteras nationes contulif/ fent,
multas ab eis diuitias auexerunt,fed minima ut par ejl, carum partem, qua li
teris earit calarentur. Apparet et peruerfe quada eos inteUexijfe,ftue errore
fuo, fiue iam etia apud e os,a quibus ea tradaennir,ueritatc ueterem dignitate
non reti tiente.Nam cr nomina immutarunt Gracitquadam quidem non adeo multu,
alia tantopere,ut uera,antiquaq; appellationis nuUu reman ferit uejligium- Gr/cos
igi tur ac R omanos,qui a barbaris cr genus duxere quondd, et corii fapientia
longo pofl tempore ad eos def.uxit,multa latuaut,qux uti tunc, ucl multis retro
feculis apud eos habaentur-Eode enim progreffu,quanqua non eode tempore,
etgenut bumanu,et fapientia efl propagata Fuit enim generis humani primordiutp
in A r tnenia,Mefopotamia,ChaIdaa,Afyria, ibiq; ante diluuiu duntaxat homines
uixe nttPojl diluuiu, ha ipfa primu terra, quas ante diluuiu tenuerant,
habitata funt, Affynaq; gentis, cr Meda, A ramenia, nepotes Noe conditores
fuerunt: ab hit diffuft paulatim funt in omnes terras et dijhtbuti coloni,quod
quoda temporis ffd do faflii neceffe ejl Sapientia quoq ; prata eam quartfecu
detuli ffentueteresco / lot.i,a Chaldais pauenit ad Hebraos,excipio quafcripfit
Mofes, ab hebrais ad Aeg)ptios,ab his ad Gracos,a Gracis ad Romanos : Siquidem
Abraha Chaldaut fuit,in cuius domo ucterc Thcologid,pdtriasq; traditiones par
ejl remanftffe,qua/ ru ille bares fuerit: Nam cr temporii exafltf.ima
fupputatio,cr Nebraoru litas affentii<tur,uitam Noe uffyin tempora Abraha
perueniffetuixit enim Noe pofl di luuiti trecentis quinquaginta annis, Abraha
ducentefimo nonagefimotertio natu* ejltquccirca quinquaginta,cr eo amplius,
annos cum illo uixit. Optimi enjmcum optimis uiuae gaudent-Ecce autc tota
feries ut hcminu,ftc fapientia inta fe dein ceps implicata ufq; ad Mofen.
Princeps humani genais acori fc uidit a Deo, fuit eum oculis a
ffexit,pulcbritudinc mundi nafcctis ac nati uidit, nemina bcflijs fecit, eataaq
; pacepit „ quoru in eo fuiffc certi fima fcientia, multiplex crhrefraga/ bilis
ratio demon fbat- Nepotes eius, qui diu cu anr.ofo patre uixer an t, uidit Noe:
CTyUt credere fas efl,fcimofum paretis corpus, firmo for e anima referentes
audi/ uit-Et qua diurniora funt,audiuit eos Theologia dtuini parentis
reccnfentes, ut jit taradifo acatus3ut moratus, ut pulfus f.ij[et q na coelum
ac tara,animalia,ra/ DE PERENNI PHILOSOPHIA. * tfone creata: quid pnrnu, quid pofhremu conditu:quam
arbores iUa,altera itita, al/ ter a [ciendi boni c r mali,uim haberet. Omne
enim magni genitoris illius , ac ma/ gna genitricis fermonem, Theologiam ftiffe
credendu ejl, ut perpetui de rebus an te cafum fuis,de ortu, habitu , formis
angelorum er damonu loquerentur: quid e/ nim poffumus aliud fu fpicarifHac
omnia Noefliosq; eiusretinentes,uidit er au/ diuit AbrahamAs flio er nepoti
narrauif.a \acob,in omne genus defuxcrut-Pra ter hac autem gentis Hebraica
feriem,plures alias fuijfe credendum, per quas pa riprogreffu er pietas, cr
rerum antiquarum [cientia ierit.Nobiliorem quidem ac fynceriorcm hancHebraorum.
Necuero folus Noc ante dilutiiurtr multos annos cum patribus iUis diuinisuixit,
nec [olus eos audiuittnec folus item Abrahampius fuit , v antiquas res memoratu
dignas i N oe er a filio eius, Shem audiuit,crfe mi niflrum eiusfuiffe
quindecim annos,fi traditionibus Hebraorunt credimus, cofef/ fuscfhunde enim
pietas,crjapientia lob,nullain re cedens fapientia,pietati'q; He
braorum,manauit?An cenfes er hunc, cum fit uetujhf unus jiidelicetAbr aha tem pefate,
ipfum Noc non uidiffe , loquentemq ; non audijfefcum non multum inter fe
diflarcnt,iUe in Armenia,is in terra Hus,qua efl pars Arabia dcferta,adiacens
Kefopotamia,fiue Armenta minori. Quid Sibylla, prafertim Sambethe, qua eti/ am
in his ipfis locis, id efl Perfide , uel Chaldaa nata, fertur de genere Noc
fuiffe, cuius extabantuigintiquatuor libri, ubi plurima de Chriflo,plurima item
de origi/ ne fu gentis, de creatione fcnpfitf Sola igitur ex tam multis
Hebraorumfimilia, ut praBanttor,numeratur: et fola ad texendam, continuandam $
htfloriam necef/ foria A Barbaris igitur er genus vfapicntia peruenit ad
Gracos,no tam eo tem pore , quo phdofopkari gens illa coepit: fe d multis ante
fec ulis. quod ut non fit feri ptum,pofit tamen ex coniefluris rationeq; innotcfcere.Quandoquidem
ante H o merum crHeftodum multos floruijfe proflantes uiros fit neceffe,a
quibus ipfi et carminum rationem,numerumq ; fy liabar um,cum modulatu,V
tot,tamq; mirabi les res didicerint-Neq; uero fis efl, primum Homerum autore
poifis fuiffe , quem Umetfi Orpheus, Mufous, Linus, antecefiffe dicantur,
plures tamen extit erunt, qui poffent Theologi certe, fi non abfolud poeta
uocori. Vnde enim illam Home/ ri grandiloquendam,tot cultus, cerimonias,
facrificia , in quibus manifeflam inue/ tues cum [acris literis
concordiam,manaffe putesi Fuerunt adferibendum ueteres tardi,crfegnes,fme quia
literaru ufus no effet ubify receptus,fiue quod confuetu do fcnbendi, cr per
Uteros ad pojlertt itcm res mandandi, nondum effet ufitata . Deinde omnia fert
fecum inuidiofa uetuflas , magnaq;jifla funt omnibus feculis ueterum
monimentorum naufragia-Non efl opus exemplis, quot cum imperio R o . | mano
nobili fimi feriptores interciderunt, quot defiderantur e Gracis, quorum no mma
uix audiuimus. Eadem ergo hac tempeflas antiqui fima fecula depopulata,
abflulit rerum prateritarum manorum. NulUq; efl lingua, qua non bonorum au
tonum deploret intentum. Vt mittam apud Hebraos multa, qua [olent ab eis pro/
di fr rri. t AVGVST. EVGVB. LIBER I. frrn, ubi funi libri N. atam prophetx,CT
Achix Salonitx,CTuifio Addo uiienfa dw citantur in libris Paralipomenonf Vbi
tot libri Mercuri) Trifmegifli, uetuShf/ fi rm hominis, quem [xmblu-hut ad
centum c T decem millia bibloruyid efl chartari c papyro de rebus diuinis,et
naturalibus confcripftffe memoratfcuius ejl qmcquid de mundi creatione, de
rebus diuinis in Pldtone admiramur. Equidem fic flatuo, ut innumerabiles e
lingua Latina & Graea feriptores ad pojleritatem non peruene/ runt,fic
plurima uetufoorum fecularum, qua de creatione rerum,de rebus d regj/ bus
gejlis nos docerent, monimenta interijffe ■ Seruata tamen ejl pars melior,
ficui [ multis minoribus multis feriptoribus cadentibus, incolume femper fiiit
Euange/ lium.Hntc igitnr nihil habent Grxci quod ante Homerum, atque Hefiodum
citare pofimtmam M ufeus fere nihil [cripfit:Orpheus,cuius extant hymni, alius
uideutr d. ueterc iUo. quanquam prtfei illius a Grxcis multa citentur: CT certe
aliquem do/ cuijfe Hefiodum necejfe efl, ante omnia chaos juijfe,pojlca terras
apparuijfe-So/ li igitur Homaus ct Hcjiodus,aut [cribcre ceeperunt,aut
iflorum,uti nobilior u tait tum, ex multis ad pofleros monumenta peruenerunt.
Et ut de chao ea dixit Hefio dus ab antiquis audita, fic alia per populos
folita uagari, aut penes fapientiores fo lita recondi fentirc debemus plura
longe,ac meliora. Igitur apud Grdcos CT Ro/ manos,tribus modis periclitata ejl
fapicnliatPrimum lingftx dtuerfitas, locorumcfa diflantia ficit,ut Grscos multa
cffugerent,qux apud exteras nationes, Grxcis an/ tiquiores,CT cum coelo CT
terra pen e fdtat, haberentur. Tum qux fecum ueteres filij ac nepotes
Noc,Iauan,Cittin,Rodanim,i quibus Grxca natio ejl condita , 1 o/
nes,Cyprij,Rodij,detuliffent,primo iUo feculo,cum propter inopia rerit uitx ne/
ceffariarum,artiumqi nondum repertarum impaitiam,aliafequaentur, nec lite/ ris
uacarc poffrnt,fiicilisfuit oblinio. Pojbremo quod ea qux apud prifeos Grxcos
illos circumferebantur, tamctfi a no nullis meliore ingenio uiris perferipta
fiujfent, multis tamen cafibus intercepta perierunt, ut peruenire omnia ad
pofleros non po tuerint.Multx tamen reliquia remanferunt,multa $ ex
tot,tantisq; diuitijs tuujrd gia Mari per undas uidimus,qux nos impulerunt,ut
qua poffemus ope, ea colli/ geremus : quanquam cr hoc peius habet Romanos quam
Grxcos ,'quod eorum omnia attingere monumenta non potuerunt: Vt qui genae
pofleriores funt ,fapi/ entia quoque fint infiriores. Huius opais autem duplex
erit rado,ut quonid oflen/ fum e)l,undm ncceffario fuiffe fempa fapientiam,
fiue [uccefiione proditam,fiue conieduris cr iudicijs exceptam, utranque
rcuocare CT conferre cum uaa pro/ pterca confbrmationes,aut de paettni
Philofophia funt appellatx. Nam cum und fit religio caleflis,conflans eximia
pietate CT dodrina, eandem fuiffe ex quo ge/ nus hominum capit effe,aut indicante
natura, aut reuelatione fuccurrente, obfai riorem quidem quondam cr penes
paucos,pojlea radiantifiimam,toto<p in mun/ do flagrantem, qui
uolucrit,intelligct.Hxc uejligia,has reliquias fapientix nos ui/ detites,
credidimus maioris cuiufda pnfeis feculis, pofiea maximx lucis fuiffe quafi
radios-.ficch in unam omnia fbctUrc ueritatem. De tribu* DE PERENNI
PHILOSOPHIA.* T* DctHbmmo Jit, quibus
cogviracflSapieima.fcJpofteriortprxfhml&im*. Cap. IT. -Gitur ut i Sapientia
inchoemus , fuperiorem rationem JbiBius repetentes, dici/ *mus, Sapientiam/ ue
Veritatem uementem ad homines, uel offerentem fe de ex lo, tribus gradibus cffe
progreffam- In primis hominibus ub criorem,largam ,& tradente Deo
perjrBamtpoflca crefcentibus annis difipatam,difieBam, euerfam , tnagnisq;
temporum atque hominum imurijs affvBam , ai pofieros tanquam fi/ bulam er
[omnium , utlcm laccramcfr perueniffe . Ex his eB ortus mundi , Deus autor ,
principia , chaos , aqua , animalia , Mens opifex , diluuium , gigantes ,
turris rerum diurnarum, certior cum rebus humanis affinitas, notifiima prifcis
feculis , pofleris aut penitus ignorata , aut ita obfcura er incerta , ut
tantum non pro fibulis habita fuerint ■ Exorti Phtlofophi partim eam ud fibulo
fani reiece/ runt,partim fuis monimentis,ut acceperant,ob[cura , er contaminata
tradiderut: Repulfa , quam fuis: fe reperiffe iudicijs perfuaicrent ,
pratulcrunt . Sic ueritas pro fibulis, obfcurauel frlfa p roueris cr certis
haberi coeperunt . Tres igitur Phdofophia partes,cr genera contigit cffe: Primum
fuit illud totum,quod ab ori/ pnemundi,quaft per manits,V fimam fuccedente
fima,in multas gentes fc dif/ fudit, quod nift uiolatum poflea fuiffet,magna
rebus humanis ea lux extitiffet. Al terum genus a Philo[ophis,naturas caufaslf;
rerum fpeculantibus kabuii ortum, quod 4 primo quidem plurimu recefiit,
iudicijs humanis [xpenumcro tabentibus, Cr quam quxruntueritate,non
inuenientibus. Tertia demum Philofophia illuxit , omnes claritate fui, prioris
tenebras depellens, no unofe loco continens,[ci radijs replens uniucrfa-Hac
errores Philofophia , et plagas ac uulnera,qux temporibus fuerant Slata,pnoris
illius fanauit:mcduprapof\era iudicia retexit . Ab omnibus expetita,omniu
hominu iudicio,uel ipforu Pkilofophoru,mundo neceffaria , fola digna Sapientia
nomine:ut in omni lingua et doflnna fraudes, et fibula multa: fic folum hic
dulcis er optata requies animorum, per incertas hominum come Buras ante
udgantium Hac, qua fitit ucra [cientia rerum humanarum, femper aliqua lu
cerefuljit in mundo, femper eundem mundi principcm,eundcm ortu,eandcm ani/
morum immortahtatcm,eafdem culparum poenas cr eadem pramia, peccatorum eandem
expiationem,atq; poflea demon flrans , quod erit exipfis teflimonijs inter fe
colla tis perfficuum Igitur quoniam diximus probabile cffe, quandam fuiffe ah
orbe condito Sapicntixtraditionem,prir.cipium habentem a Deo, qui primo horni
ni magnitudinem, diuinitatem, arcanaq ; ftiblimia fua reuelarit,c t is in Deo
filium ac genitorem cffe didiccrit:hinc claret fiiiffe j profiBum , quod omnes
jrre gentes dhqtta monumenta de Patre ac filio, w Spirituje Angelis bonis er
malis Jc crt aliene eorum, cr rmndi,recondita fuis literis habuerint. Qua funt
erroribus ab/ fierfisinfuu locOreflituenda Multa item quaconfona unitati,
ratione duce repe rerunt homines,dcmonflranda. Nec nouas res auribus apportabo,
fed longe uetu/ flifimsMt appareat necejfarib unam totius humani genais cffe
religionem. Qftbd t AVQV-JT. EVGVB. L I B. f. Quod Patrii ac Filij diuinitai 6c
poteftai fuerit apud antiquos celebri** Cap* JTL -r lhil bibet dltuu ac maius
myjlerium T ktologu, crante quod aliud arcanum ™antccedat,qudm Patris ac Filij
duunitatem,ac notioni . ld<fc ejlinonmi rerum diurnarum [cientia primum
myflerium , quod quidem propter magnitudinem, ac necefitatem nullis unquam
feculis fiiit obfcurum. Quoniam autem non omnibut fed omnin o paucis, in omni
feculo faeculationes,et cognofceds uerilatis g rana eR conccjfdfCr ueritas qua
libns committitur,perinde caftbut patet humanis, ut ce/ tene res, labejifiani
Jj eam er intercidere ob hanc caufam conttngit,debemus hic paucorum ej je
contenti tejbmonijs, & ex his deduci in cofiderationem cstcroru . Ac pro
omni feculo er state , pauca in unaquaque probatione tejlimonia [affici/
ent:cum clarum /it, nem apud multitudinem, [ed longe paucifimos,ueritatem qua/
ftd ceteris non receptam, fed farctam potius diuerti,ac morari.Quoniamq ; uetu/
fti fimorum fcculorum neq; extant,neq; extare d cafibus feruata monimenta po /
tuerunt , hoc iudicto nos effe conuenit,ut credamus ad [ubfecuta fecula , priorum
fcculorum f dentiam ,quaji hereditatem deuolutam,et d maioribus accepi ffe, que
cunq; de magnis rebus locuti funt pofleriores,donec ad primum ufq ; hominem to
ta fuccefio redigatur.Qus res prudenti fimo cuiq; uidebitur neccflariaiidq;
cuam Ploanus tcjlatus ejl-Reliquias autem quafdam uentatis,etiam Artjlotele
confiten/ te,pofleritas i uctuffate defeendentes accepit,quas 4 uaflo quodam
corpore, quafi lacera membra uemffc credendum cfl. Vtemurcrgo, quorum per
tempora licebit uti teffimon ijs.Scd de fucccfionc doflrwx,ubicunq; opus
erit,differetur. Primi igji tur omnium funt Chaldati,proxime quos er
Paradifusfuit:cr primi homincs,qui ad partem orientalem paradifi dicuntur
habita ffe , hanc poti fimum regionem te/ nuerunt. llini faltem
ejlcertum,hicpoftdiluuium primos homines habitaffe. I ure ergo andquifimosfe
ia(labant,[cd quod fepe fit , infolentius mendacifimum fuis v annis cumulum
addentes. Primi igitur omnium funt C haldsi,ab his H ebrsi, Aep
ptij,Ph<xnices,noidfimi Greci, pojl Romani funt nati, omnes autem hos e
quibus quidam clariores extiterunt, conflat tum per illam d primo homine
defeendentent Theologfam,tum toto mundo re fanantibus oraculis, notum
habuijfe,Deu immen/ fam, immutabilem# naturam,alteram ab sterno Mentem
genuiffe, eifdem eam t/ tiam nominibus, quibus extrema poflea maiorq ;
Theologa,uocantes,nuc Filium Dci,nunc Vocem Dei,nunc Verbu , nunc
Mcntem,Sapienttamq;:eamq; omnium fuffa rerum creatricem dfferueruitt. In quorum didis
recitandis, et recenfentis er interpretis utar officio. Hoc omne antiqui fima
Chaldsorum , tum Aegyptiorum , y demum Theologia Grscorum cognouit.Prindpes
Chaldaics Theologis fuerunt , quos patria lingua Magos,quafi fapientes,fwe
Philofaphos er Sacerdotes appel/ labant.Antefignanus ac prmeeps Aegyptie
Theologis extra colUrouerfiam fiiit. L Mercurius Trtfmegiftus ■ Grscam
Theologiam ex antiquis rexit ac edebrauit, quorum nomen perueneritad
poftcros,prxcipuc Orpheus, deinceps Homerus et Hcfwdus 1 DE PERENNI
PHILOSOPHIA. * Hefiodut,quos Theologos dixerunt :e Phdofopbis Thales, Pytl
:gous, knaxago rM,Empedocles,Parmenides,cr Plato.Nouifitmi,fed fuperioribus
nonnihil dijfa res,Aridoteles,c? Theophradus . Superiorum igitur pari V uoce cr
confenfu didum,ac traditum poderis fuit,cr literis mandatum, Vnum effe rerum
fvntem% alterius Mentis , creatricis mundi genitorem . Ipfum quidem genitorem
genuiffe quandam Mentem ab x terno, Mentem mundum aliquando creaffe,
feorfumqijin g ftla pro omni natione Sapicntit aderunt teftimonu. Certum cjl
enim tedimonium Japicntum effe pro tota natione, ut quod meliores doflioresip
tcjlctur,id fit placiti * ac fenfus totius genus. Referunt enim omnes ad
pentiores.Magi Perfaru,cr Chat dxorum(nam priores funt Perfis C haldxi, c r
regno e r ortu,eoq; dodrina potius erat Chaldxorum) Sapientes ac Sacerdotes,ut
fuperius mondratum ejl, eius natio nis fuerunt,qui res regum geflas feriberent
, fecredores quafdamfcientiasfolt co/ g nitas habentes . Hos condat non folum
res dutinas plurimum tenui j] e , frd etiam dxmoriu naturas, er euocationes
adeo cognouiffe , ut mira portenta eos euocatos cogerent in conffettu edere
.Hinc Balabam borit e numero Magorum, fua tempe date celeberrimus , creditus
efl poffe uenefcijs er incantationibus obeffe populo Hebrxorum,afcitus i rege
Arabum ob hanc caujam. Habitabat autem is, ut tedx/ tur Mofcs,fuper fluuium
filiorum Amon,id ejl,Euphraten.quo fit pfr[f>ic:w,cum fuiffe Aramxum,fmc
Chaldxu,unum nempe ex his Magis. Hac fiat caufa ut Ma/ gea ttd xrs,ud uanitas
ac htdibrium,his in locis,antiquis illis temporibus effet po/ tendfma,qu6d
maxima aprunis hominibus,horum locorum habitatoribus tradi/ ta effet cognitio
rerum diuinarum,naturalium,ipforumq ; dxmonum, quorum rui nam,cr priorem,
poderioremq; natura par ejl antiquis illis notiorem juiffr. Eua/ nuiffc autem
feculorum uetudate C r hanc,& omnem aliam maiorem cognitione. Hinc Sibylla
Erythrca,qux fertur Chadxa fuiffe, filia Berofi Chaldxi,tum er Sam bethe,clara
er aperta,peneq; innumerabilia , cum de omnibus diuinis rebus, tum uero de
fummi Dei filio edidit or acida jut quorum frnilia ac longe plura in arcanis
fux gentis, [apientumcp myderijs Udtaret. Duplicia $ funt Theologia Chaldaica
de fi lio Dei,v ab xtemo genita Mente, tedimonu, Magorum er SibyUarum, li/
teris Grxcorum fdeltfime comprenfa.ut non folum in fuofinte uideri pofint,fed etiam
a grauifitmis er prifeis fcriotoritois prolata. In didis igitur Magoiumfa z o
roadre de fcendentium ( cr fi, quod fieri folet,ad fuper ditiones , uanifiimum
q; dx/ monum, er elementorum cultum nonnumquam deflexerint) hxc ad alia
habetur: vturree 7ntTiif>,<$ uqt <A<flj7T§ui,oy rrf&Tcy x A
«< Hfiimcnsum {vns vip yiros ccv9 sima p. Hoc efkOrmtia perfecit Pater, ac
Menti tradidit fe cundx,quam uocat primam omne homutum genus. Sic ait Theologia
Magorum. Declarauit autem nouifuna Theologia, creatorem ommu qux cernuntur, er
<ju<e4^ fjmn.u ».ift fufaunt oculorum obtutum,effe Patrem, creanti hxc
per medum illam intclligen/ V tiam ac Mentcnr.qux fecunda quidem ed,ft Patrem
refficias:pnma,fi res uifibilcs mcirm/. fi*. 4 5 C r & imafibUet creatas,
quarum hxc ipfa Mens fuit principium. Eoq; edm dicit uof cari ab omnibus
hominibus primam, id cfl, principium, fentemq; omnium rerum. Quantum fubefl hic
myjleriumf Jiquidem,ut ait Numenw,V poBca uidebimus , non erat Pater hominibus
notus, cum folum cognofcentibus, qui mundi creaffct. At is Filius
ej},inquit,Mensq; fecunda,quam homines nefciebanl habere Patrem, eoq; dicebant
eam effe primam. Siquidem ille ipfe qui mundum creauit,qui ftrebd turfuper
aquas,molem crfendens defuper ceclejlcm , qui hominem ad imaginem fuam finxit,
ad prxmium immortalitatis uocauit , tranjgreffum e P aradifo accit, erat ille
idem qui poflea redemit mundum, quem quondam creafjct,pietatc, iujti/
tu,cultu'c j; Dei repleuit.Hunc ergo folum homines cognofccntes,Primum appel/
labant, alterum Genitorcm,qui eum hoc genitoris gradu prxcedcrct, minime co/
gnofcentcstne Hebrxi quidem, ni/i fapientiores. Solum ergo hunc filium Dei no/
tum habent Hcbrxi,et exci ncfciunt,fe blajpkemxre pojl hominum redemptorem, qui
prius legem Mofi in monte tuli ffet- Atque illud celeberrimum ac fanflifiimum
nomen I chouah,femperfere cjl fili] D ei. Is unus cognofcebatur, primus ab
omni/ bus habebatur.totxq; ejl his Magorum uerbis comprenfa maxima, primaq;
Theo hgia:comprcnditur enim dtuimus ac prxcefio, qua pater ac genitor prxceditgr
nitum. Quippe quem cr priorem Mentem uocarit, e r quaft dominum ac princi/ pe m
dcdiffe fccudx menti,res creatas dixerit. Apparet gencratio,uocat enim eum
Patrem:comprenditur etiam creatio rerum per Patrem, tanquam Diflatorem fu/
prcmum,per Filium tanquam miffum, ac dejlinatum ai rerum creationem. T «tn
dicit, Patrem ei tradidifferes creatas:id ejl, eadem quacreaffet
autoritateregen/ das PoBremo Filium oBendit effe cr uocari primam omniu
mentium. Totus er/ go mundus cognofcebot,prxdicabat,adorabat Filium Dei: cr qui
fenoui fimis fc culis uifibiliter omnibus dcclarauit,erat iUe ipfe, quem olim
obfcure cunfli uene/ rabantur. louem,Crcatorem regentemq ; omnia Poteflatem
uocantestFhdofophis, religionibus, feculis omnibus notum, ut melius
declarabitur. Qui ne qua fupcref/ fci amoris ineffabilis exprefiiojit hominem
facem Deum, fieit ipfe fcipfum homi tiem-Fuit autem horum Magorum Theologia
apud ucteres magno in pretio . at% etiam Arijloteles in libris de prima
Philofophia eorum meminit. Eorum q
ix prolata funi comprobatio.»* Theologia Grxcorum 4.' Hcbncoruin, Cap. Illi •;
m. Erifimum autem effe. Magos hxc de Patre ac Genitore Deo, cr omnium re/ '
rucreatrice lntelligentijcognouiffe,credidijfc,prxdicaffc,co maxime ft per/
fficuii, quod pojleriores,qui funtapui Grxcos philofophati, duces, atq; autores
fequentes Chaldxos,et A egyptios, ai quos fefe difeendi caufa Grxci
recipiebant, principia reru eodem atq; Hi ordine coUoeaucrunt,Bonu primo in
loco, deinceps Mentem conBituen tes. Siquidem ijdcm ipft Chaldxi, Genitorem
Deum non folum Patrem, fcd etiam Bonum, ut apparet eodem loco, appellant: quod
cr Plato, et ct teri ve PEREMNI PHILOSOPHIA* «a teri omef ufwrparunt-Mente quoq
j Grtci vovpjecitdo loco fiatuemit. M enti dico illam ab £ temo 4 Putre
primognuta,et umgenitam,rerumq; principii ab eo conBtUUa- Anaxagoras igitur cx
antiquioribus tdc imitatis, pronunciauit omntt rerum principii tov\fjd
efl,Mentem.quam nc credas eum alaam,atq; Chaldxorf BLtm,dixijJe, apparet eo uel
maxime , quod hanc ipfam er fapientifiima cenfuit, et eam uocauit,tefie
Arifiotele,ccfaiyi (6 a^i«S n,j me complexu, fine alterius rei commiftionr.quoi
propni ac folum Dei efi. Eidem Menti omnia dabat Anaxago ras,atq ; M ofes apud
Hcbraos, Mercurius apud Aegyptios,prcdtcans ea aggref/ ftm Chaos modificaffe,digcrendoq;rcscrcajfe,ctcmimmota,quiefcentiaqfcuit
'• ’ da ejfent,mou1 er ordme dedtffe. Nec Anfiotelcs amice ac beneuole mente
eiu* interpretatus efi, eum fiatiuffe jetcmu Chaos, creatione Mentis
antecefiifje, ut i Chaosadcreattonem tempus in finiam interccfferit-Non efi
credendi, Anaxago ram, cuius fententias antiqua Theologia fricantes inuenias,id
fenfifJetNccfiante cefiiffe Chaos dicat,eo xtemitate confiifionis illius
afferuitifiquide et M ofes et Hc ftodus pr /dicant antea uacuam terra inuifibilemq;
fiujfe,deinceps terra, calum, luce apparuiffetquos nemo putabit tamen
intericciffc tempus /terni ab illis ex or dijs,ad res creatas. Didia t ergo
Anaxagoras hanc d ueteribus creatione. Siquide et Eunpides,quem firunt
dijapulum citisfuiffe, cum prcceptorc , ut poftea de/ monflrabitur,confentU-Tim
non mundum folum didicit acatum, fed rationem quoqs crcandi.ut Mens informe er
immobile Chaos formauerit, mo tum q; dede/ rit.7rxifup HgiMfirroip k[vhcti\j
4/477-« *<r«» to(/ vjjy @ <Aixk^v:ci. Omni bus quonda quiefcentibus,moti
Mente dcdiffc,ab inuiccq; [eparaffe, ait Arifiote fi' les dixtffe Anaxagora. E
adem hic canit er M ofes de Deo , afferens prius tene/ bras fiuffr,et aquam cum
terra cornmifiatDeum ante lucem,tenebris difiedis, in/ tulijfc,aquasq; a terra
f eparaffe- quis aute is fuerit,difce ab Anaxagora , uideli/ ect vtufjMens,
Intelligcntia,Saptentia,Sptritus.QU£ fit hic Mens, confule Chal dios,et
Mercurii,qui pr/cipuo nomine uocant filii Dci,creatore(fc mundi, vovi/ Mente,
\nteUigentia-Cui prefirrebantro ccyxSo^,ipfum Bonum,Bonitate ipfam: et
hic,declarantes rerum principia . P I atonici quoq; quoru libri
funtuetufiifiimit oraculis ac fer.tentijs Magoru, er A egyptioru refirti,codcm
ordine, Boni pofica Mente ponunt: I Ram uidelicet Mente,quam prima ab omnibus
mortalibus haberi dixit Chaldius.Anfiotelcs igitur audiens prifcos Menti rerum
principatu, crea/ Uonefy attribi(iffe,aLicri uoce pronunciauitica effe rwp
tfccivo/alvccp dtfdrafop, oimiium,qui pofiint cogitari, duwiijiimutfubfcribens
uidelicet ueteri Theologia, Mentem principii uocanti-Nuius Mentis diuinitate
alibi differens, eius infinitam uoluptate afferuit in intcUigendo feipfam, er
in amore diuinitatis fu/ . Ncfciebat enim eam habere Patrcm.uenfiima tamen
dixit- Nam Mens intcUigendo Patrem, mteUigit etiam feipfam- Aeternam,
fynccha,incorruptam^ uoluptate hanc ei ilat Arifioteles,qubd fcip[am(nM enim
habet fcipfa maius)contepUtur,ct agnofdt. is AVGVST. EVGVB. L IB. I. QH-im
quidem uoccm c<xlesU,non humano infbnflu tddetur protuliffe . Sed audi &
P latonem : qui cum audifjet, ab Anaxagora datm Merui rerum creationem, eo fr
maxime dixit acquieuiffe, exterorum quorumcunque repudutns fentt miam . NulUmq;
cenfet rei cuiufq; reddi poffe probabilem rationcm,nift mentem ad om/ nia
acccrfas-.qua rerum principe confluuta,nihil non pulchre pofuum cr inuen/ tu
pofiis affirmare. Nam ft fumma Sapientia, Intedigemi^Mensq; ficit,uttq ; me/
liora,lc£hora jecit. Si Mens creauit,certe creata funtea,quibus non poffint
mclto/ r a fieri, optime igitur omnia. Et quod Mofes etiam ftmtle quid. Valle
bonatin P has doneigitur,d$ccf>x uaOs tsi 6 <AictKO(ryjiy Tt vrja ia
dnoiy ceirtes , txvt§ c/lfc unix Holi i</lafi yoi TgoTroy ri/a w ty<{y to
riy viy tina wttVTtoy Knixy-.Audicns inquit ex libro Anaxagora, Mentem effe
mundi adtfi catncem,omniumqi rerum caufam,hac fum mirifice Ixtatus.cr nefeio
qua ratio / ne uidebatur mihi optime habere, Mentem effe omnium cau fam,dare
intclligcntue omnium rerum principatum . Hac ilh afferebant, non tam Anaxagora
fententU fubfcribentes , ut qua mirifice placeret, quam apud C haldxos c r
Aegyptios reperta confirmantes , diftisq; ea fuis inferentes . Siquidem cr
Macrobius Fla/ tonicorum de principijs fententiam proponcs,duo hxc prima
principia conflituit, to (cyx3oy,roy yiy, Bonitatem, Intedigrntiam.Quorum
primum /fl nomen Pa tris,alterum Ftlij-Filius enim dixit de Patre,Ncmo
bonus,niji folus Deus.Defeau tcm,Ego principium,qui cr loquor uobis-His conflat
Magorum fuperius oracu/ lum,ilhus antiqux gentis uerum effe teBimomum. nullamq
j hic effe debere fuffi/ donem mendacij,ut d poflerioribus fuit
confifla.Supcrefl autem ueteris Theolo/ gx Hebrxorumteflimonium,quodmecum
reputans, foleo uehcmentr demirari Ex illo enim Cbaldaicx Theologix
tefhmonio,probatur antiqua Grxcoru Theo/ logia fenfiffe,perTiliuDei,mundu
futffe creatu. Nam Chaldxus Filium Deiuocat MentetGrxats aiit fatetur Mente
creatrice,omatriccmq; rerum: Hebraica autem Theologia,que Chaldxus cr Grxcus
Mente, Aegyptius Aoyoy,uerbu,ratione,ip ft uocans Spiritu C r JnteHigentu,cande
e ttd mundi declarat creatricem : Qttrm^ Anaxagom uocans Mentc,dicit Chaos
ordmaffe, eunde Hebrxus uocds Spiritu, piper aquas cr Cbaos ait operatu. Ea
aiit arat operatio, quod mundu,id cfl,calu, om iu reru aliarum condebat
principiu.Eadem quofy ejl apud omnes nominu rx tio. Intelligentia dicitur a
Chaldxo cr Grxco, ab Aegyptio (ut oRcniim ) Rado: qux fi confer as, idem
funtatq ; Sphittts:Spiritus enim ejl Sapientia, cfl Intelligetut: huic datur ab
omnibus reru creatio . O flendo ctia alia ratione Hebrxos cu Grxcit effe concordes
in hoc Prindpio>Siquide nomen iflud viy, Nun,cfl H cbraicu.Acei dit aut
fxpenumerojut nomina,qux d linguis ad linguas transftruntur,uel numeris
fyllabarum augeantur,uel diminuatur jicl aliqux literx pervertantur: ueluti
quod tratHebraice Rapa, id ejl, mederi, GrXd qui ernafei cr loqui ab Hebrxorum
maioribus habuerunt,addua una fyUaba dixerunt thaapeno.Eodem exemplo, fei • ex
aditer/ DE PERENNI PHILOSOPHIA. >9 ' txaduerfo,quod erat Hebraice
Banun,lnteUigere, Sapae , fecerunt GraciNun, Mentem,tnteUigentum. Hoc
iedarato,claret Theologiam Hebraicam jkeri mun dum erratum pa eandem rem,atq ;
Theologia Gracorum. Vates Hcbraus canes opaa diuina ait, Qui fecit calos
intcVedu:Hcbraice Thebuna,in quo prima fyUa baiuxta idiema Hebraieum,rfl
adieflitia : tflty ea uox, unde deduxit fermo Gra/ cus fuam uiy, Hun:
confitetur Vates Hebraw,D(um creaffe calos pa N un,per lntetiigcntum,pa Mentem.
Apparet enim tam ex fignifcatione,quam fono,ean t dem hic effe rem, quam Gracus
Theologus celebrauit, Principiumqi ram dixit, atep eam,qua confffa rft
Theologia Hebraica. Ac Calos pradpuenominauit He braus,ueluti rem in omni illa
aeatione pradpuam ■ Sic liquet Ch oldaos,Gracor, Hebraos cognouiffe,pradicaffe
Filium Da,eumq 5 omnium rerum principium lau daffe. Quod repetens his rationibus
probatur : TheologiaChaldaica,Patrem w Mentem fecundam,aeatricem confitetur.
Hanc Mentem collaudant, fufpiciunt, uenaantur Anaxagoras, Flato, Arifloteles,
eunda Platonicorum familia- omnes igitur hi celebrarut progeniem Dei, licet
ignari. Nituntur enim iUa Chaldaica fen/ tentia cundi-Quoniam autem eadem
loquitur Theologia Hebraica ac Chaldaica , Cr Graca:ha autem loquuntur V p
radicant Filium Dei: nccejfario Filium Deilo quitur etiam Hebraica Theologia .
Ecce qua fecreto, V quafi uelata fide illa fecu la loquebantur,nouifima clara C
r Muflri uoce pradicaucrunt, cognouerunt,ado rant,uenerantur. Dt eadem M«r
K.Progcnif, Sapientia q.diuina, n Plalorr^r. |in», tnc dcrairirr emniuai ritwn
, c mniim maicrunt confcnfu . Bt quod Ariflctelea <;m laudam,fi:fpt aein.^ui
dtealoc.uulieSent.adniimuafwcnt. Capul V> MVlta quot Jj funt admiratione
digia,de Mente apud Platonem alti fima Theo logia noftra myBeria-Hanc enim
Mentem, quam fecundum Prindpium , ac pcjl fummum Bonum cateri flatuerunt,non in
Phadone [olum,fed alijs multis Io/ cit, miris extulit laudibus P lato, dans ei
principatum , inucmionem ottmiu rerum, imperium cali & terra, uocans eam
creatricem,imperatricem, reginam, fapien t tiammihilq ; non inuenies de ea apud
Platonem,quod in facris literis habeatur. Ex omni autem apud eum
defcriptione,ficut item ex alijs Theologis , claret hanc effe prolem Dei
atemam,omnipotentem fapientiam P atris fui . In Cratylo , E<*w </!t
Jlittcuoy 2 At) a turefccyifttg viy m dsGPcui^tx^irvgx yctf ourte xu rrcy kj
iJlyi y-ifu) ySLioy 7ieu/TK tpntriy eu/yoy xceryeiy ■7n- rrfxyyxxtt eflsx
rscJnoty icn«:Effe,inquit,]uPitiam,quam Anaxgcras Mentem dixit, af/ ferit
Cratylus: qua quum Jit imperatrix, C7 regina ac princcps,nulhfy ccmmiSa, eam
tradit omnia crcare,per omnia ccmmeantem-fx Plato. Audis Mentem iUam , 2uam C
haldaus me morabat, nunc imperatricem, eur.dan m rerum creatricem ,ip
imius,ipfam iuditiam:quod etiam Laertius perhibet fenfffe Platonem, <rit/
xaieovuny St» vcycy tTttAtlytGaetynuflitiam Dei legem fu (j icalum effe Pia lonem-Et
quod Marcus nofler apertus, Grta autem jimulejl,wquit, cum Mente diuina* 1« t/-
"&V» j' piam dt mmk. ■i-fi(ur?ea. - 4 "te teda™ ■ *+ AVSVST.
EVGVB. tIB. ^ - i iuina. qumobrem lex uera, atq; princeps dpu ii iubendm ,
& ii ucUxium, ..ratio eft redt fununi I ouis . Quii de Mente dtuina potent
diiunius loqui P litof utiujlitu, moderamen, temperantia eundorum fit , ut di
fcofitor, ornator tcrei/ tor,prafens ubitp unquam lex,tanquam fempitemus
ordo,cuniU ordinins,quU iiU ejl ei poteftas omnis in coelo cr in terra,
ipfutsq; erit iudiare omnem ume. Jimftdkm*" D m «•&** no^r- Eodem
libro Socntes rogat Hermogenem,Ti <Pit(gUT\ hfcrttf. 7&P xMiup xTrxvfuy
cpvcriy, i mstvcts cwxjteyifcf, rouu kj 'Ivylw «f y minH ri\
<ftsxKoxyixxy(B'txv<rxy,Qiftd,mqtnon'neaedis Anaxagort, Menti et ■Animi
effe qua natura omniu reru exomet,et cotmeatfHic Pluto rurfum Mente ornante
omnia, fuftmente, ut uidcs,fitetur,inuctricc omnis ordinis, omnis natura, m .
que ordo cj},et equius, modmtricc,ordtnes reru ccrtos,ccrtoscpfitus,Mcntis of
pus effe,que Chuos digeftit,fbrmas depropfit,ordine, ey temperamenti* ubiq; id
hibuit.Et,ut Ari)lotclesperhibuit,cojiffuseftci Anuxigom,ov<Pm y.ty.iyy.%
poy,nuUi rei admifta, nempe no corporei, fed pure diuind,ab omni corporis coti
fio abfoluti. Nihil aliud de creatore illo mundi, fuere litere loquuntur. H ec
apud .eos ejl xvTOKf>x7ti)f,Domin4trix,Rcgina omnipotcns-Eft Aut wocrrtoy
)vy, fer omnia intcnta,prefens ubiq^tota natura aptans, [ufhnens,moucs
cielu,territ .-perpetuos ordines uihibcs.ln Plnlebo aut loge maiora: wxrftt
ovy.fo»vi<rty •dltrofoi icu/rsi ovtu artyvvvoirns}<os ros U» BxcriAivs
uyty^xro Kf y~H S,w i crus w Atyw.Confentmt omr.es,inquit,fapientes, feipfos in
eo iafti ■tes,quod Mens fit regina nobis caeli et terre- v forte rede
loquuntur- Nihil Plato ‘ thagnificetiuf,ilteq; Theologie noftra uenerabilius
loqui potuit . Is ejl apud eunt • Rex ccdi,et terre,qui apud diuil Pauli i Rex
fcculorum immortalis, inuifibilis . w eo Plato fatetur fapientes omnes
confentire,hunc effe rege coeli et terre. Qui furti igitur kifapientesfnon
uidelicet A naxagoras folus, fed e r Chaldei , ut apparuit, Mercurius
Trifmegijhs,Orpheus,plurcsq; alij , quos legerat Plato- fed ante omt nes fuit
Mofes,quihuc,qucfua lingua Greci Intedigentiafiue Mente appellaret t uocauit
ipfe fua,Spintu,qui ferebatur fiiper aquas, id eft coelum moliebatur,oma/
iu.q;caleftc,q proprie dicitur xo<ryos,jlatu(bat. ideo Mens dicitur
e/Lxeocryo/ trx, exornas. Audi igitur et fufrice que Plato loquitur de
cofenfufapientu,etpet pende quijint ifti fapientes,quos ait in eo gloriari, ceu
re magna diuiniq-, loquan tur-Ns cr Ari&otelc cernes poft eandem Mente
mundi fateri principe -Pro fequi/ tur in P bilebo Plato:Num,inquit,6 Prourchc
uniuerfa,et hoc quod uocamus uni/ utrfttatem, gubernare dicemus uim cfuandam
irrationabilem ac temerariam , an cotrd,xcSx/nf oi zryflfl&ty nyiy 'tAt
ycy,viy (& (fpivHiriy t ivx &xyxs*p o-HVTXTf tsQey k vQs.fvix.y
iqueadmcdu hi,qui nos anteccfferutftocuti funt,Mcn/ te et Sapientia quandd
admirabile ea componente, regere ac moderxrifAd hic re frondet P rotarchus,ne
fanflu quide uideri,<fuod Prius pofitii fuiffet : ro /t vovy. trcJrrx
cPixnocryily xirrx 4fxyxs,ysiu pl cy-ws -r xoeryo G? itAio, <n/, xspop, G?
7T«l<rnS mgiepopxSftfioy , ygii ok &Aoosfty*> y'xp Wtfli t><_PEREN
NI PHILOSOPHI A. t* fWi 7tU>l xinup t mot tu ovfip fof&troupij/ientem
aut dffererccun&t difyofuiffc,
ajfcflumnndi,fole,lunS,dJhra,omnemq:cccliconuerfionc: id uerb di ffdfimu
cjfe,nec fecut unquam ego,ait,de his JUtuerim Cernis hic,quid maiores
tradidiffent,ccmis antiqui Theologia de Mcnte,qua no folum crearit,aptauerit,
ut Anaxagordf dixit, fed ordinet, componat, regat ai omne tepus omnia-Huic or/
dmecaleftc creatu adiudicatjobs, lunxficllaru. id enim etia prodidit I ob cr
Mo/ fes,hanctpjam mente, cr Spiritu omaffecalos,lucc crtaffe,luno,fidera
acccdif/ fe,cr utfhcerent die ac notii, luccrentcu fuper terri,in conuerftones
cr rcuoludo nes poffuijfe. Attedccfc hac maiores af[eruiffe,uidelicet Chaldaos,
Aegyptios, an dquifimos Gracoru,Orpheu,Hefiodu et Pythagora, Timau,plurcsq;
alios, quos ipfr legit Plato.quo fiTclara diuinitas prifea Phdofophia.
Profequens Plato, Sci/ ntus,inquit,in uttiucrfo infinitu quidda,v aliqui
terminu effr,quibus prxftt caufa K0<rni<rx7i G? cvvTKTjxcrx iviocenis
itHVCts,aro<pl<x. i&i f#S Myoyituiof J^ixatorccrec cep. exornans, cr
coordinas annos,et tcpcRates, Cr menfes,qu£ Sapientia er Mens uocatur iuRifime.
6 fdcrofanfla,coeloq; mif/ fa myjleria.Sentis iTU Sapicntia,qua perhibet etia H
ebrxi fuiffe mundi creatrice, quaq; afferunt ef[e,de qua Salomon [cribat,
Dominus fapientta fundauit terra, JU bihuit coelos prudentia.Etdr qua Salomon
idc,fmliter prorfus atey Plato.71 aro/ qj.cts TshxmmT^op thj tccjt «v7«
IgyecfeyitvHS 7ts euntis 7tSpov7U>p laicViOp IsiTiyviTHS, 0 7tc mertes 7K
7T0CV7K Acycn ens G? Gqj.cc ens ust 7ct<rKivi<rccS7cy xvQfOnrop-.quid
[apientia opulentius, qu£ operatur omnia, quis reru magis artifex ipfaf qui
creafii omnia ucrbo,fiue ratione tua, et fapientia tua homine molitus esfH£c
illa quoq; efl Sapientia, qua apud Cabaliflas Theolo/ gos Hebrxorum,cJl fecundo
loco,pofl coronam alti fimi, obtinens fecundum gra dum diuini tatis , cui dant
omnium rerum principatum • Sed audi hac eadem nor/ rantem a ffrrentcmq;
Platonem . Teflc enim Laertio , quifcnbit duo mundi crea/ d Principia ftatuiffe
Platonen,Materiam,ac Deu, oy G5 viy orfoerccycpivu dS tfi7toy,quem c? Mentem
appeUat,cr Autoremfiue Caufam- Plato Creatorem , lmperatoremqi mundi declarat ,
confilutatq; ipfam Mentem , quam eandem erDcum,v Caufam uocet . Claruit igitur qua fit
Mens , nempe diuinaproge/ nies, id cft. Filia Dei, ut Chaldaus loquebatur , qua
in noflra Theologiafinuliter afy apud Platonem nuncupatur Sapiende quis item
fit iRe et mos , cui dat mun/ ii autoritatem(tefie Laertio) Plato, difcecx
fecunda e piflola Platonis , in qua ui/ debis hunc «ntoy,cx Caufam mundi,
habere Patrem ■ Imperat enim tribus ami/ cis ut in amicitia adiurent domitui ac
principem cr caufam omniu reru,0' caufa patrem. Si cattfa igitur ip fi Platoni
cfl Mrns,tcflc Laertio,Caufa autem habet P at trem,Mens ergo Patre habet. De
qua re poRta. Efl igitur apud Platonem Mens , Sapienda , Caufa filius Dei ,
quia hac caufa habet patrem , ut mirabiliter affe/ , ratur illud oraculum
Chaldaicum. Hanc item Mentem, qua fuit caufa mundi, agnomt , (*et eri*, fi
aitrnnM- AviflrttUfhc wJy* f*hh« 'ttt.i.rrUfkfi* • V k M ►t* **&*!" \
V ** , • • *• '**> t*»*:>* i< AVGVST. AVGVB. LIB. ?. dgftouit ,
exofculletusf ejl multis ut locis , honorifice# de es. fenfit A rifloUJett t i
quibus ejl edmirebile tcjtimonium primo de Philofophie libro . querens enim de
prineipijs rerum, que epud msiorcsfuos reperijfet , cum # multos offendtjfet,
quos in efiignendu prineipijs non dpproberet, nouifiime dixit , rovy rriy vtv
Ktt$x7idp y/ rois faois HSU qv ru Quiret 7cyou7toy t&e rti Ktir» IAV&
w/ta: xtixj-hS , otoy rliQoiy \<p«v9 7tk£ «x.* Atyivrxs "pv8 mporifoy
oi (jA* ov t«c x&vAx/eG&vorriStXyx rZ nxtesrlw cunxy% 0tf. J vcfyftu
fwjZy oVtai y tSvrxy , i($et rotcurrlw oStj/ * kIvhtis \zsx§/ yiy rois ovat y.
quod ejl. Mentem quidem qui dixit quemedmodum in enimeli/ bus,omni # neture,f:c
C eufem fiiijfe mnndi, totius# ordinis,is certe uifus ejl re/ fipuijfc pre ijs
, qui prius temerene loquerentur . luque miufmodi qui funt hoc erbitreti , non
fobim bene er congrue henc ceufem , principium rerum jletue/ runt,fcd enem ulem
Ceufem ettuUrunt, unde motus extiterit , uel exiflet rebus . In his
Ariflotclcs,lemetfiobfcureloquetur, fentitee,qux prior Pteto docuerst. Mentem
ficut inuenijjct rerum ordines omnes , quentem# oculis ejpicimus pul/
chritudinem,[tc dsre rebus modermen in prxfrns,mculum ejfe quibus uniuer/ fe
fuflineentur,legem rerum cuntlerum,mundi neuclcrumiut# fu rerum mode/ retor, er
ftpientifiimus in omne tempus ertiftx, ftc fiiijfe in primordio rerum : M
nnimeUe,ut nstursm,nunc regst,eget# in lucem , ftc huiufcemodi quondem or/ dmes
fue fepientie reperijf ‘e. Qui tulie locuti effcnt,eoUeudet Arifloteles,
efferit fviffe fepientet,euigile]fe inter errores ceterorum ceteris
dormientibus . @ yetf vu>X^cxifxfxy6pxs,bs</lH</loxZ, Kx^dhAorncy Twy
afaooy, r>yvouv rrgZroy ciirtoy riy ytroyiytoy l<Auy:Mentem primum
uidiffefuiffe ceu fetu rerum Ansxegorem,inquit Proclus ex ipfo A riflotele,
optimem rerum Ceufem, i que principium fuerit onmibus,reperijfe:Verem
originem,undc moueri cape/ rint calum, cr efhrs , totus # inde
mundus,deprehendijfe. 6 qusnts uerbis his fubejl diurnius. Ueceffcib enim
Arifloteles,qui de Mente mundi inuentrice, W lie predicet de ee Mente, quem C
heldeus enteeinuulgeucret , V quem Pleto, quod cr ipfe Artfloteles,uocet
Ceufem, zruocens det ei petrem in cpiflole, fv tui CT Cheldeus in orectdis.
Henc ipfem in libris pojl res netureles nocet Diui/ nifiimsm, eem feipfem
contempleri dicens, m Morelibus querens de eiuscon/ templetione,uocet Deum ■
Sic cx Pletone,Cheldxo,Ariflotelc, Mens efl Deus, ejl Proles Dei, ejl Regine
mundi . Mentem tx Macrobio tfle Filiaa fummi Boni/ummam Bokum ipfiMi fupremum
Gcnitorrm Cip. V I* -,T eutem hec efje uerifiime conflet , Mentem # fecundem
effe eb ipfo Petre, ’ ut Cheldeus dicebet,Filiem eutem ec Progeniem diuinem, ut
Pleto m epiflo/ le(ob quem ceuftm Cheldeus uoceuit cum Petrem)eudiendefunt ,
edmirende qua locutus ejl, ut peulb ente dixi,nofler Mecrobius , decerpte ex
ipfu Pletoni / DE P-ERENNI- PHILOSOPHIA.' % tj rif.Profbrmq; totum locum in
Somnio Scipionis : C£tcrumjnquit,cum ad fum / mu, er principe omniit Deu, qui
apud Grxcos ro atyttSby -urfxTO y brceirrocy i mcupMur,traftatus fe cudet
Mtollere,ucl ai Mentem, quum Guri vouy appel/ lati t,origtnales rerum foedes,
qua ii</Ih funt,continentem, ex fummo natu» er proficiam Deoxum de
his,inquam,loquuntur,[ummo Deo er Mente, nihil fkbu/ lofum penitus attingunt,
fed fi quid de his afiignare conantur, quae non [emonent tantumodo,[ed
cogitatione quoq; humana [uperant , ad fimditudines er exempla confugiunt. Sic
Plato cum ■urtfi iyttSi loqui effet animatus, dicere quid fit no efi
aufus,hocfolum de eo [riens,quod [ciri quale fit,ab homine non pofiu . Solum ue/ ro ei jimilimum de uifibdibus Solem
reperit,cr per eius fimilitudinem,uiam [emo ni [uo attollendi [e ad comprehenfibilia
patefecit . I deo er cum nullum ei fmula/ chrum cum Dijs ahjs
conRilueret,finxit antiquitas , quiafummus Deus, nata 'que ex eo Mens,ficut
ultra animam,ita [upra naturam [unt:qub nihil efl de fibulis per uenire. E cce
audiBt er uidiiU apud Macrobium,non Chriftianum,duo diuinifiima gcmaxima:ip[um
[ummum Bonum,prinripatum omnium rerum , ut clarebit etia apud Platonem, Mentem
ex eo natam, er proftriJ,natam inquam a [ummo Deo , qui dicitur a Phdofophis
ip[um Bonum, ipft Bonitas per exceUentia:dc quo Mens ipfa, filius
eius,t>erbibuit in hoc rniido, Nemo bontts nifi [olus Deus: iUa fcilicetfvn
tcdi,prxcipua,fupercminentiq ; bonitate . VidiRi quoq j Mentem continere foedes
rcrum-.quo defignatur creatio,defignatur(quod uidebis etiam Philonem perhiben
tem)creator mundi,inuentor cunilarum rerum,qux in [uis originibus contincren
tur.Vtenim ip[e Philo» dicit, fi quis nudius er expeditius uelit loqui , nd
aliud di/ cat Mundum archetypum fiue originarium,qudm ip[um Verbu,Crealorcm
mun/ di-Videbis etiam Mercurium Tri[mcgiRum,dantem uerbo Dei,foedes,aut ideas ,
crigfisescp rerum -Hac igitur attributione foederum , perfoicuum fit,defignari
Sa/ pientiam creandi, tymueniendi e nihilo, ut [uperius omnes prxdicauerunt .
Dcfi/ gnaturhanc Mentem effe mundi creatricem, adomatricem rerum,fvrmarum ma/
trem uaRam,inxRimabilem [apientiam. EccePlatouocauit eam,ob eandem cau/
ftm,amoy,Autorem:apudqucm teRe Lacrtio,idem e R Mcns,VAutor,ideR, Autor
mundi,Conditor,per quem omnia fkfla [unt. De quo prorfus fimilia,noRrct
Theologice princeps diuus Paulus,ut utranque Philo[ophiam confiram : os tciy
KKcby Ttf SlVKOfXIVl/ 7ip007B7VK&' JtoVhJ KTt J-fcfitfJ, OTi <JV«t/7W
IK' ricdn 7K 7tcurrtc tcc qv reis ovgcwots}ngu ree j-hj.tr: bgarce , v&t tk
ctopctTCc. ert Sgovoi, art lu/gtorung, em ccgyx, em l/fevcriou}rce %seurrte
Jff. Xirr£>, H&i « j edrpy Iktiscu, nyu otirjos 7T& tsceirtosy, ty
T<c mxvTCt iy #vt5> <n/i'fcs?xfc:Qui efi imago Dei
inuifibilis,primogcnitus om niscrexturcr.quonixm in ip[o condita [unt omnia ccclcRia
er terreBria,uifibilia et inuifibilu, fiue throni , fiuc dominationes, Jiue
principatus, fiue poteRxtes, omnia peripfuM,<yin ip[m creata jwit,er ipfe
efl ante omnia , cr omnia in ipfo con/ b fiRunt rrXydt '•Jitrirwrt (Zffr
rrceniwr' \r»f? x* Jt VffV ST. ' E V G Y b. Litr. r." fifbml-Hxc
diuimf.ima tuba Thcologix noflrx-Confer igitur omnia, cr gratiae df. gc xlemx
menti, euan tanta clementia fuit, ut fefc mundo femper dcclarsucrU , c T hefi/
gentibus quidem fe abfcondcnt-Quc diuus Paulus uocat Deum muifibtlem,M4 f**s ~ crobius
ex Pfcdofopbii fummurn Bonum, Primatum ornniu rerii , Principe rerum Uttm .
cunilarum, eum per excellentia appellans Deum , ut magnus Theologus noflers
Quem Macrobius Mente, fute lnteUigentia,aut Sapientia natam ex fummo De o¥ qux
contineat ftecies, Paulus Imaginem Da,quoniam Filius efl imago Patris, Pri/
mogenitum omnis crcaturx,id cfl,aut genitum ante omnia ercata,aut principalem
inter omnia, ad cuius magnitudinem extera nihd attingant : fupra omnia creata-
Que fuperare cogitatione cr fermonc dixit Macrobius, C r quod f cire no poffet,
W incomprenfibile,cr quod fit fupra natura,huc Paulus cr inuifibile,nempe P4
tre ipfum,tu ct Primogcnitu,id efl,aiHecedcntc omnes creaturas Mete. Ei cui
ff>e/ cies tribuere, fuc idcat,origines'q} rerum dixit antiquitatem M acrobius,bunc
Pau Lis prxdicauit fuiffe , per quem uijibiiia & miti /Mu fuit creata, ftue
Dij ipfi cce/ Jejles,quorum ncc nomina norunt,ncc naturas homines, fuse
homines, ornniaq; teu rejhittCT quod ipfe fit ante omnia,id efl fupra naturam ,
ut Macrobuis: cr quod pcripfum omnia fubji flant. Veritas igitur
clara,dperU,cognita etia gentibus- Re/ tulit item Macrobius, cum dc maximis
hifcc rebus fermonem cr cogitationem fu perantibus,? hilofophi loqui
infliluerint, amandare eos , proculq -, tubere ftceffere fabulasiuti autem
fibulis, cum udde anima, uel aereis, autxthereispotcflaubus, uri exteris D ijs
loquantur-Dixit etiam nullam efje exteris Dijs ( nempe quos du V- ■ uus Paulus
citauii fuperius)fmlitudmem cum tpfo fummo Bono cr Mente : quia funt ante
omnia, fupra omnia . Vidimus etiam teftari Macrobium , hanc omnem , ‘ ... ffuam
narrauimus Sapientiam, flupcndxmq; Theologiam,antiqiatatem cognitam babuiffe-
Ergo quod Chaldxus,a Zoroafhe,fapientibusq; Pcrfarum: Sic undique ■Heris
coniefluris, relucet iflam quam nunc totus colit mundus , Sapientiam omni/ tus
feculis cr gentibus irradiaffc,fed occultiorem quam nunc,pojleaquam Mcrq
ipfa,bonitatc jua,Patris< fui,qui efl fumrnum Bonum, dementia impellente ,
de/ fcendit de corio, hominisq; ucjhta figura folidxq ; natura, uerfata
nobtfcumjocu/ taq i efl fuam propria uocc Sapientiam . Ex eiftiun Clui <l*o
rura onc jJis dr Mrme.diuim Progtnit.suius {mago iit animus humilius, di
«xPhilont. Gap. VII. CVr admiraris autem Grxcos cr Latinos,Mcntis xternx
diuinitatem prxdicaf/ fe rerum eundarum rationcm,inucntionan , ordiiumq ; iUi
dedifjc , Patrem d cffeprrfaexiffc,afferuiffe,cm fi hac omnis Sapienda
uctuAifiimx,xb anuquifU mis gentibus prodita , ad quas difeendi caufa Grxd
adeuntes ex eorum ubcnmif _ nfrjf j4c fontibus riuulos in Grxciam deduxerunt:
Eccc igitur eadem Chaldaica Theologia . ^ * ■ «t habetur in fententijs
Zoroafhxorum , tradit hanc ipfamdiuinam, xtername^ id ^ Mente, crcajfc ad
imaginem fui iuxta Mofen tri/pAe/ut mtrfmosvis 'imi/.. , , ■* mC-n+t l DE PE*.
ENNI PHIlOJOMMA. •* fk rcut ^vyxis : Signa , uel indicia paterna M ent inferuit
animis . Hoc oraculu ji declaratur a paterna Mente,id ejl,ab ea qua Patris e/1
NLens,Patrii Sapientia o* Intelledus,imdum animis nojlrts fymbolu J 'ut
diuinitaUs-.quemadmodum tot lo/ asjirtur Philon ludxus,afferens
ipfum,Werbumcffe archetypum , exemplar $ animi n ofhri.no s fimulachrum
eius,ftcut ipfe fit imago patris fui. Haud ali er ora/ . tulum, appellans
fymbalum,quod Philon fimulachrum, imaginem, V quod Mo/ fies imaginem
crfmnlttudinem,Hcbraice Zalmenu,Demutenu Pade hac fenfit ei expofuit PfeUus
Phdofophus Cbriflianus declaras fupradidu locu,Z<r7rt? » nos « r.fo Geix»
HStf HKOvee fk» yrhocrjn <Ah (& yxA' i J£' f v y.',- ,.s /<uo; 7°f/
Tttvnlw xj narri^et -t xcV/xs <pn<rty o-vy&ohx yjutcfxaxrei* fou reus
tourf 'kPioth-jvs.k) yotfecTro? nxipinHy am?nx r&y zXcu^vXeunoropyKtocc n
gu \zsipxap^cu7ricrcur«f<ls iCAces#- Qcj. (& ctto.ee fjSUr t x <jv
(tineis xtcoucctths xzsxfftm o-ujjShiixtx cctrct iucrut omx Kj
<po«<A<Sv xtoa. 'j <$v rots xo<r/*o/? tmu^Hfixrx ty
<rvy&i ai Y&y cuxffriion tP 3iV MiintrtiS eu Kj 7wy cy>t7uy
xznfKdpAacu. Sicut,inqt, M ofdcus ad imaginem Dei fingit hominem,fic plane
Chaldaus Crea/ toremac Patrem mundi dicit fymbola infcruijfe animis,
proprictwis fua:fiquidc <t paternis femintbus,no anima folu,fed et fupemi
omnes ordines pullularunt. At<p alia qui di ftgrta,qua funt in ipf s
incorporeis fubdantijs, incorporaliter et unifice exiduttalia uero in mundo
figna et fymbolaffunt fccreta Dei proprietates, qua et virtutes fupereminent .
H ac PfeUus- Apud que afficis k feminibus paternis ,id ejtf Creatoris mundi,
quem Patrem dixit fuperiusjiatos effe non animos modbnojlros je dfupemos omnes
ordines . id diuus Paulus ante cd confeffus , Imaginem illam progeniemque
diuinam,creaffc thronos, potedates, donunationes , uirtutes.pro/ pterea potes
Symbola fentirc origines ip fu rerum, ac primordia. Hic etiam Pfel/' (um condat
eodem loqui modo atque Salomonem de creatione hominis ,quod in/ C 'eruerit Deus
fymbola , uelftmilttudmem proprietatis fua : Solomon autem, rt I 0
(JtOS%KTi<rtp 7>y KV^CSTTOp VCfl &X.0VX <?*1 l<AlOTH7&'
t7T0lH<rifJ furroy: Quoniam Deus condidit hominem, v imaginem fua
proprietatis fecit em. P fellus eda ufus ejl ucrbo,quo Empedocles, Ab uno,id
ueritate,tfaisHonr pullularunt omnia, homines, bejba, pifces ruolucres ,
arbores . Denique </voA</j Xeuatns Sws,Dij longaui-Sicut Paulus,throni,
dominationes, potcjlates : Pjjt/. Ius aut ordines fupemi. I dem refert hac
fymbola in atemis,intcUigibihbus fubdan pjs,effe incorporaliter,ac diurna
quadam, fupcreminaitiqs ratione, C T per unita/ , tem,aut aggregatione fimplicc
.E ode in hoc mundo effe fccretas Dei uirtutcs,cre itionem fcdicet innuit
fupemam,ac infmore,tufMe,Cr muifibde.Claretcrgo,fi/ cut c T fuperiusfa Mente,
id efl,Sapientia Patris,nata effe uijibilia,et inuifMia,»^ rabilttcrfecu
confcnticnte cogrucnteifc rbcologia,radtos undequaqs udant fu js;. * - 6 * Ecce
Me IO AVGVST. EVGVB. LTB. I. Ecr e ormus lingua confitetur dominum. Similia
cernentur apud Philonem de Ver/ bo diuuio at([i de Mente apud Cbal<Lcum,de
quo dicit, «o porros xgte cmpiaccrt koS Tt^xafSiics
Aoyet:1nuifibtle,fcminale,ax:ijrx diuinum Verbum. Suntcr g o femina rerum apud
Philonem in Verbo diuino,ficut apud Chaldxum de Mente qua feminaucrit fua
fymbola in animis . \dem Philon explicabit hanc Chaldaicam Thclogiamrsrccs ccvd
fornos kccik </Uoufotct\j unuaneu Sua» A oyai pl taxnccfixs
(pvcr<tO)SiKiaxyiioy « xrroo7rx<riue , h hreeoyxcr^ut ytycv eft Omnis
homo fecundum rationem habet cum Verbo drnino focieUtem,ftflus natu rx beate
fmulachrurn,aut abfcifiio,aut radius. Qiubus ucrbisPhdon explicat HU fymbola 4
Chaldaeo propofta,funt enim numero multo fymbola.quod trtbtts nomi nibus Philon
declarauit , Imago uel fwiulachrum, Abfcifio,aut E radiatio, M ofes diceret
Afflatus. Ac numerus multus apud Chaldaeum, et pro fmgulari fyrnbolum . E
runtq; omnia eadem, <y Mu tria apud Philonem , v fy rnbolum apud C haldxu, C
T apud Solomonc proprietas, apud Mofem imago,ftmilttudo,apud Marcu Tui/ Qict/U)
n*»1 Uum dclibatio,hauftus : cum ait animos nojbros h au flos er delibatos ex
diuinitate: p#tavm ‘sfbfirt V in Tufculanis,codcm prorfus modo atq;
Chaldaeus,ut fit mirum:Humanus,in/ fenhic confer h quit , animus decerptus ex
mente diuina: Mentem diuinam faciens animi nolhri MiAotifnhf. origfncm,ut C
haldxus nobilis apud omnes jmplens omnes , fed fapientu praecipue mentes
claritate fua. Agnofceq; hic Mentem ut fuperitts mundi Creatrice, ftc nunc
hominis -.quod utrunq; proditum cjl a Mofe. qui extera quo$ apud eofdem Chal/
dxos, antrquifiinianiqi eorum Theologiam uiderit , tam magis obsbipefcet , quod
mihifepennmero fateor accidiJfe-Alio praeclaro , diuinoq ; oraculo de eadem pa/
terna Mente Magus iUe,aut totus Magorum chorus ftc loquutus : «AA* ovk ea*
JltyiT?,xt*VHS 70 9fcAsj/?ro]oi>MC VVS ab (fytAdh AmSmS-xsIu. fHfiX AaA htv
nvH(a.ny idiic&vmxTfiKOi/ ervvQHia.XTOS . Quxfunt,Sednonad/ mittit
Mius,ncmpc animx,uoluntatcm paternam Mens, donec difcedat ab obliuio/
ne,ucrbumcji loquatur,memoria paterni ftgni adhibita. Hoc Mud,cuius etiam me/
minit Proclus. E/1 qtfenfus regius, diuinaty pronunciatio,no placere quicqud
crea tori nofhro , quod anima conctur fludcatfrnifi prius dciecerit,repulerit,
excuffe/ rit obliuionem,v in orationem, laudemq; eruperit,memoriamq ■,
exercuerit,recot dataq; femper fuerit quod ad imaginem Dei fit frHa, quod
paternum fymbolu ac/ ccpent.Hancq; fententiam declarans PfeUus,htc loquitur ad
uerbumtNon fulti/ net Mens patema,cupiditates,impetusq uolunlatis animx,dum
permanferitin o/ bliuione eorum,quibus diti fime locupletata fiiit 4
vsca/xycJdov rssccrpcs , patre omnium bonorum, cr donec perucncrit ad
recordationem furorum fignoru,qux xccepit ab co,cdiderit^uoccm gratificantem,
gratias agentem, adhibita recorda/ tiene fymbolorum patrts,qui eam crcauit.
conflat enim anima ex facris rationibus CT dtuinis fymbolis,qux funtab
inteltigibilibus fvrmis, fymbola uero 4 diuinis CT muttbus. ac fumus imagines
quidem intclligibilium fub&tntiamm, ftmulachra uc ro incogni/ DE PERENNI
PHILOSOPHIA. ii -ri incognitorum ovvd vnocrtoy ftgnorum aut ordinum • Oportet
autem er hae. ?m chor** nofTerfudd omnis anima,ab omni anima fecundum faciem
diffbt,cr quod quot a- Ttifr (untaninut,tot (WciesMmdrunTTIxc PfcKus.cxteraqi
l'untpcrfficua.Quasau/ ** J )*** tem mtclhgibiles fubftantias, ac dtuinas unitates
dixit, arbitror eum iuxta ctteros 4Mr P latonicos c r Dionyfium Areopugitum
fcntirc,Dcos fiue Angelos,quos uocant ■priores vohtovS, fecundos rotfovS:
pnoresq item Platonici uocant thtxs ivi/ fas, putantes has effe idcas,ad quas
uelutfimpliccs unitates , omnia reuocentur. Quod an uerum fit,poflea difquiretur • H orum imaginem
effe docet animam no/ Aram. Similis eft enim angelus er homoy uterque imago
Det. G etera quoque quz • de anima Phdofophatur pfellus, quoniam non funt huius
loci , prxtereo: tantum oflendo,nunc oraculum loqui de Mente Dei,ucl Patris,
qua fepe Mens ipfa, cum ttobifcum effet,ejl locuta,cohortans ad memoriam, er
amorem Patris fui,et quod oporteat eum dtltgere,eius meminiffe,coUaudare-quale
uates hortabatur animam ■fium,Bencdic anima dominum, & noli-obliuifci omnes
retributiones eius. Oracu/ . Ium nunc loquitur ad ipfamanimam,ut fit Patris ac
Creatoris fui memor, alioqui nihil fore gratum quicquid jluduerit. Hac uero
eadem apud Mercurium Tn fmegi Jbim reperta,magis fluporem incutient,erumpcrcq; cogent
in laudes fandi fima, dementtfiima, fempitemx Mentis : qua ftcut ChaLdais
feipfam reuclauit,ftcab i Aegyptijs fe non abfeondit. DcMente.Prolcdiuina,
<x Mercurio Trifmej!tflo:Eadcjo<jCr<»tric« animi humani, d» cut.cx
Cbaldxo Plulonc.. Cap. V l IU t mrT agno fcas,omnia undequaque ad ueritatem
pradicandam fecula, gentes om * nes facere concurfum, audienda funt qua de
Mente hac loquitur Mercurius Trifmegfdus.Vbi dixerat, quod cum Pater fit Mens,
genuit altera Mentem opifi/ cem,ut declarabitur pojlea : hanc ipfam mentem
opificem fibi ipft Mercurio, cui apparuerat,ficut apparuit Ada, Abraham, Mofi,
multisqj alijs diutius patribus , * fic inducit loquentem in P imandro, qui
liba efl notifiimus , neminiq; cordato du/ bium quin fit Macurij :
vrxpxyivoiuts a vovs to<{ btrloss nguuyxSois ftUrwtyi** i&i
ustSxf«iS,xg/i ihtHi*o<ri reis , xgu h 7rx^<rixyiis ytvi/ rui
AoH$GX,i(&<fo(!is Tte Triirzteyvogtfa, x&c r>y?tx7ifx
iAa:<rxor- j 7f xyx7iH7iK&s,xgia 'dbyx^iscOa-iy foA9youur\s k/ vnvooums
t \yxy* f mos 7Tfo£ctv7by t» sofyii:Qu£funt,Acccdo ego Mensadfandos,et bonos,
tt puros, et mifericordes, et Pios, er prxfentia mea efl auxiiu,et fatim omnia
co gnofcunt,et Patre inuocant propittu cumdiledione, et gratias agut
benedicentes j-, tt laudantes coniundi cumipfoin charitate.Hxcetalu multa , qua
longum effet rnj* refirrCyMacunus. Habes Mentem de Patre,ac genitore loquentem,
ad quem ait «A «p* fr adducere bonos er pios,fe ducem effe ad Patrem, ac
paternam charitatem. Nil aliud prorfus, quam quod loquitur eadem Mens fumpta humana
figura apud ThtologumnofirmloannemiEtquodemquc petieritis patrem in nomine meo,
* 6 i hoc V«t«l IIMi i»v c. ii AVGVST. EVGVB. LTB. I. hoc fidam^l glorificetur
piler m jilio.Ef,Si pracepta meafcruauerius,manebidt i n ddcikoncmesjicul, CT-
ego patris mei pracepta ferum >crm ncoinms di r ledtone. Et,Hxc tutem uiu
atema,ut cognofcant te folrn Deum uermjCT que mifisli lefum Cbriflum.Eccf apud
utrunq ; dilefiio erga patrem, collaudatio, be/ ne di£bo,ai quam inuitabat
olim,pdJl nofira imagine fumpta Mens ipfa,cr de qua dixit Chaldxus,qubd non ejl
ei grata ulla afiio,qux fine recordatione Dei fiat: cr quod ea polluta, cr
impura fit anima,cui nulla Dei fit memoria, inuitamur ergo i tribus maximis
Theologis, duobus anttquifimis,altero iuniore,ad cultm,chariu te m, memoriam'^
Dei. Apud fecundum cr tertium loquitur Mens ipfa: apud prir mum loquitur alius
de ipfa. Apud
omnes efl nomen patris , cr ipfa Mens bquitur de patre. Chaldaus eum uocat
Mentem paterna. NowjW autem ubi multa apud Mercurium dixiffet,reftondit Mercurius
, fcv (aci murra , «s fcfeAoV**' t</l#/ fctfxs o vis-.Bene me eunda ,ut
uolut,docuifti 6 Mens-Nulla igitur fupereft dubi tatio,cr admiratio, unde
Platonici, cr ante Platonem multi alij , unde A naxagor ras,cr quos Plato
dixit,Mente extulerint Uudibus,celebrauermt , nominauerint ; Omnes item ante
Platonem Theologi, pofl ipfe Plato cr Arifloteles cum tota fij milia,
creationem, ordmemq; rerum Menti iibant.Chaldaus autem proprius acce
iens,creatum hominem 4 Mcntf confiffus efi,ut ante mondratum cfi- Philo ttem
hanc Mentem dccUrauit animi nodri creatricem. Similia igitur audies apud M er/
curium, clara,aperU, expof ta, luculenta, ut pra gaudio nelachpmxt quidem con I
inere qucam-.o mxlrr^p rsctrnp o vis,e»p <W , K gu <J>veriS ,
tonxvsnr% •foy ewjg<H7ivp oun&iGy » h/> cco&k us \</lhs
"rixis. Paulo pofi:tya> <h edet* shdes curris nxdor/lnyos
tyy/oixIwTQ yyivSi A oyovs J^nAxo-xtep, 7TUS rivi "TjpoTita 05
)dH<roirroix,<& 'Ixmegxttirnis effs <?\ Gqjlxs Ai' yovs,H&c
tTfotpH<rcc Ik *? xiaGfoirtov vJlccros.Mcns autem omnium pater , cum fit
uita cr natur a,peperit homine fibi fimilem,quem dtlexit tanqui propriam
prolem.EgoJnquit^eadcm Mens,excitatis eis dux fum gener isjocens uerba quo
modo,cr qua ratione feruetur, cr inferui eis rationes fdpientia,cr nutriui ex im
mortali aqua.Quanta fimilitudo eorii,qua nunc Mercurius , cum his , qua paulo
ante ChaldaustSymbola dixit ille Mentem animis infcruiffe,<rvtiQoAx zrcerfi/
tteS uoot to7rBfip 7xi S 'ft/%tus:Mercurius aute code uerbo, <t<r? rfyx
ccvroTs revs pl xocpixs Aoyoi/S:Chaldaus,cateriq ; omnes creatione, rcrumq;
eunda/ rum difpofuionem Menti attribuerunt. Haud fecus Mercurius aperte darcefa
om / i jbntfak' m m oji fimilis:«Hfc/lt wtr«r« Snfxt, i&c re vfy
VHKTjt.a.7nx*fi<r/ _ t mOLttimX fatPt iri icfanAup HTtyxKpuTo vJ^UfiXxflcus
nlliAlPty ovis. Aer,in<£, imfat i rMyjam extulit uolucres, aqua
natates-Fadaq; ejl feparado ab inuice terra cr aqua, quem qftnaroxtin- admodum
uoluit Mens.Quem ergo Mofcs dixit arida ab aquis feparafjc, iubente
dtcentemc]i,ut congregarentur aqua w unit locu,cr arida apparerct,cr qui iufiit
aquas producere genus omne animantis, eccc frit Mensureris creatrix.quod Ana/
xagorae yf 'X*i$ jtt ^ « • DE PERENNI PHILOSOPHIA. »i tUgtftdtJPlato conjlanter
afferuermt:apud Mercurium enim exteros $ birbdros hec legerunt GrxcLEcce cpum
diuine conformat fefe Philoni Mercurius, imo tota fibifpji uctuflas
reftondct.Duas Mentes inducit Phdon^ltera fupra nos,altaa no Jbram,qiufupra
nos, no Arum dicit ef[e archetypum, nos ad fimiluudme eius effe creatos, idq;
deducit ex libro M ofts,quam Mentem Mercurius,ipfe A oyoy, V er/ bum
appellans,quod idem e B,ut poflea uidebimus . De eadem Mente ex oraculis item
Chaldaicis,^ fit creittix.tf fpc Aaculn Deoro. Cap IX* _ E hacipfa Mente extat
apud Chaldxos mtrabde myflenu,cr oraculum, quod ^profertur a Proclo,licetab eo
non tam proprie explicatu: ■ssoAvydf y.cyet ix Trccfis «Axis c Qoi-iifs&ro!
vox cwQos \y<l td voay 7raf>iKoy viy y Jit Jovojl 7rxaoui myxis rt kj
«fycus 0 r> voay, aert yy/<ly ctOKvea sfO epcclAtyyt .qux funt,Sohu decerpens
ex uirtute paterna, flos Mentis, po fidet ip fum intedigere,patemamqj Mente
indere omnibus fontibus V principijs aut pritt cipatibus,cr ipfum
mtelUgcre,feq; manere impigra conuerfione.Hoc oraculum, beet obfcuruis,qui
oracularii, myfleriorumc^ mos efl,fciendu, florem Mentis uo/ care
principem,egregid,eximid,prxcellente Menlc.Quemadmodu Graci & no
fln,florcm,V decus, eminenti fimi quemq; nuncupant, ftc prxcipua,eminendfii/
ma,reginaq; Mens, flos Mentis. Eade hic,cr fuperius paterna Mens.Hxc ex uir/ tute
paterna dicitur habere fapienda,fenfim,ipfum inteUigere.Ejl enim fapienda
patris fui. Philo perhibet repleuiffe ea patrem ideis xternis , originibus^ mu,
ZT gignere eum fapientifiima ■ Eandc hanc regina patemaniq; Mente,ait, accepta
pa terna uirtute jn exteros diffundere fapientta,quos ipfe uocat fontes et
principatus autprincipia,nimirum diuinos ordines Angelorum,qui er in notoris
Uteris Prin/ cipatus appellantur, fontes quidem,quod fciam, nunquam :Nifi
fontes di flos uclii epiemadmodum ifyai,principia,principattts,capua,non
origines rerum,ut mat le creditur a nonnullis Platonicis , nifi quantum
habuerint a Deo facultatis . A b ipfa igitur paterna , reginaty Mente dicit
dari Angelis (quod fapienti fimus P au/ lustetoctus ejl, cr Plato) ipfum
inteUigere , ipfum effe , v permanere , frm/ perque fle fli fefe ad ipfum Deum,
dminam ,fempitemam'que eius uenutoatem: Circun flant animi
dextra,lxudquefrcquentes:Nec uidiffe femel fatis efl,iuuat uf' que
morariExpleri nequeuntiCertatim properant illum fine fine tueri. Hocap/ pellat
C haldxus KOKVcy sfoef>«Aiyycc,impigram conuerfionem, conuerfment
uehemcntcm,accenfam,ardcntem. Proinde dicuntur etiam Seraphim ardentes, at more
flagrantes . Explicanturque hoc otaculo , qux prxdicautt fublimis Paulus, quod
per ipfum condita funt omnia uiftbilia,cr inuifibilia, omne Deorum genus,
Throni,dominationes, principatus, quos etiam Chaldxus appellat nr*}<xS,if/
Xtk.Mercurius afferit ab eo creata animalia , terram ab aqua, ut ipfe
optajfetje/ paratam,creatum hominem fui ftmilem , infertas animo notoro
fapientix rationes , uocmnosabitb, adduciquc ad Patrem. Chaldxus autem cr
fatorem mundi , b 4 fatorem * * A >*V -a***?. ■‘v '*nT A «t»Y<!rt J*WN r+
AVGVST. EVGU LIB.' t. fotorem animarum, w Angelorum,Deorum'q; . Ceteri AegyptijSolU,
aut lucte- creatorem:Theologia profcdo per omnia fecula luminofifiuna: ut qui
putet h tue' mundi nunc, aliquando non fisiffc religionem,
acfapientum,mireturq; Putris, ac Filij trudium terris uti notum rcligionem,non
fit admiraturus, cognita diligenter probety explorata uctufbfiima Theologia ■ I
n cuius apud omnes gentes mirabili, „ flupcdaq; concordia,nemo erit modo
folers,modo non peruicacia, aduerforumfr dogmati s dura perfuafionc
irroboratus,qui non miretur, Deum aternit collaudet, luV /*teitor> riofcatq;
parentem beneficum, qui fe totum nobis oBenfurus, qui uarias '*• prius apud
homines fui , obfcurasq; uifiones fedffet: uenitipfe, uerfatusq -, cjlali/
quadiu nobifcu,ut nos in xtemu cu eo Letaremur- E ocf; in die iudicij nuda
fuper/ erit excufatio.Semper enim qisalicunfy ratione cognitus eji:uoluntasq;
eius, ut re/ fle uiuamus: potcBat,qu6d per eum creata fint omnia, quod ipfe
fuerit origo no f fhra,femper celebris ac nota fuit-Dc hac item Mentc,audire
operxpretium mira/ bile profundifiimumq; myBerium,cuius omnis noftra poftea
Theologia, qux mc lit« ct aptius uctujlam Theologia declar auit, fuit
explicatio. Adducitur hoc oracu Patulum jum j ph tonicis. Ntvrxs yotf 7tXt§ikoS
voos xvroyt v J#Ac s^iasy Wurrr{ •facit *i «V J^io-nop wgiBgi&H tfa&s o<pgx
ree 7TKvtx /tivu %Jyop es cbityxu Cogitado paterna Mcns,qux efl per fc
gcneratrix,et intelligendo ,< .jiitfaf' omnibus infrruit uinculu igne g
rauc, amoris, ut eunda permaneant tempus in im f menfum,amantia-Hxc uere
diuina,cxlitusq ; miffa uox,primu nominat,fibi con/ flans. Mente paternam.
Mente Patris,cui Pater efl- Eu appellat per fe Genitrice: quod fcilicet
cocorditer omnis et indefiffe clamat Philofophia,Mentem reru priit
cipiufuiffe,cundadc nihilo, tantis exoriginibus iUisxternis, quarufimplexuni/
tas efl ipfamct,produxiffc.proindc dicitur ab alijs xinoiroepos, perfefapiisu
n> ror^KS,pcrfcpakfla:7rgooToyovos,primogenita,id efftis ante omnia ab x ter
tto gener ata,tum ipfa prima reru generatrix,origo prima,Eande dicit fola
cogita tioneCquod dogma nodris,ct Platonicoru efl ) produxi jfc, procreaffe,in
feruiff e rc bus uinculu amoris, uinculu igncu,quo fecunda amantu,inuiceq;
adherentia, in omne tepui perararent. Hoc uinculu efl primis in animantibus mi
fcendoru cor/ poru mira libido,ut Philofophus Grxcus,v Latinus tradit: cx quo
perennis exi/ flit generatio,nuUo unqua tempore amore Aefcrbentejefe in eundis
ammanUbui Cyftfr*. famina,marc'qi appetentibus- Qjwd AriBotelesconfoensd Deo
repertum, pro/ V* w4 * fido confitetur ab illo, quo Chaldxus,id efl , Mente
filia Dei, rerum inuentrice. U—t Ame*af ji enim ipfe dixit in Politicis: i/ut
!-j epvo-ts ccvxrrAffM rxvrn th 7ngs6 niisa rfujoxiifW,i7niKXT
igi(l/JMp£<Auoub,x7iAccKj neiiPos.ihtaTrpt « »** -vasro tiP S&i
s,iKXTtpv h epv<ris r&fi <xvJ)p os,kjt? yuvxtuos : (i jrjJoS
K'wtoviay,Qiiod efcsimtd aute et natura replet hac circuitioe,etredi tu,utfit
fcmpiterna-.quddo no fecundis numeris, fed fecundis feeeie tantu id fieri po
terat. Sic jpuifa fuit a Deo natura maris etfxminx ai coniundtone-Eade hxc in
Ii/ bris w •m. DE PEUBN NI PHILOSOPHIA. i* his Se Generatione et intcritu,Cum
cunHa,inquit,corruptibilia cffent,quonia plu limum ab eo, quod primum
eft,aberdt, ro Awaro/xfcriu Tpo-nu cnUnoiAMpuo* •ro oAoy o 0tos,yrnAiy!i
ttoihoxk tIw yino-iy. reliquo, qui fupercrat,modo repleuit uniuerfum Deus,
fidens generationem perennem. H ac iUe,fcilicet ut gef iterarent omnia mutuis
amoribus, fefe inuicem ardenter amanda . Quod a Mente duiina fidum C haldaus
prodicat, uocans id uinculum rovpiJipt&H , igne graue, inflammatu . EoOj^t apud
Philonem uidebis in libro de Mundo,Verbum Dei rjt
<flurfJt,oS«ffUKioi,mnculim indijjolubile totius mundi : quoniam non animan/
tis foliim fed edam inanimis inferuit amorem oternu, quo fefe mutuo deperirent
. Is amor tam mirabilis eftin arboribus, cr herbis, in elemends,aqua,igni,
terra, ae re,qnam in animalibus-Nec fuit aliud quod Mofes fidum prodidit a
Deo,Produ/ ducat unumquodque iuxta genus fuum. idcirco cr Theologus noder,Manus
tuo fecerunt mc:Cr, Sicut lac me coagulafli. cr,Ante cr retro fbrmajli me .
caterai^ multa- quoniam tUecr formas aptas inuenit, et amorem addidit ambobus.
Videstp ut mirabiliter eonfendant qui religionem Chriftianam plufquam annorum
duo pe ne milia antecefferint . * De eidem Mente.ex Mcreurio,&
Plilonicis.omniqj' eim diuinitaie :8c qued ti< mundi creatrix, & Itita
mundi, ip eqr raunduairchethypuj. Cap. X. DV O quofy extant alia duiina, cr
fapiendfiimo cuiq; admiranda tejlimonia de Mente : alterum apud Mercurium
TrifmegiHum , alterum apud Platonicos . Primus Trifmegidus,eam illam Mentem
Anaxagora et Platonis,quam tefle Ari t flotele dixit Anaxagoras
cpr(&H,impafiibilem,Plato iJWvi yiyuyy.ivoy, nulli rei admijlam , docuit
Grocos, ut nomina cr proprietates eas et attribuerent,in eo 'Vct* ffietUs
quiinfcnbitur Afclepius:T i ouu cwuyx&y rt #b ;rac ty Ae yos $ oAst/ \otu
tirl&nusi ytytK 7i^Pii^uy tAtvdtyoy
o<a>.ux&i,7rxt>'&;,K7tAxvHS , kttxShs ouhX/ jKyhifr&t, 71,
»q «^et^>«j:ettf75js
'j<rc<jjT&\sfa\togHTiKQ$i&y7rcwTU>yK»o-u>x'H0A . » * V r* _
» _L ’ i . . L ! «Wt 0$ r&y ovTuy.% ixrrinsmiriro ccrxSoy,n «A»0«eci‘»
uj>)^TU7roy jo ccfftTvnoy 4-vyMS.Qua igitur e Jl incorporeumfMens,inquit,ct
Verbum, qua fapfam ex umuerfo ab omni corpore liberam fufdnet,cr continet: m
Jnerrabihs,impafiibilisd corpore, cr intangibilis:ipfa feipfa flas, capax omnium,
K feruatrixq} rcru:cuius radij funt bonitas, ueritasjux exeplaris, exemplar
anima. H ac Trifmegijlus : quibus cbtnora,duiinioraq;,ncft angelus quidem
loqueretur, enarraret- is ut apparet fuit fons Graea Phdofophia,mde Theologiam
hauferunt, hmcafciuereuulgatamcelebrcmq ; Mentem illam, rerum originem,
CTcaufam, ad dabant fapienbam,muendonemq; omnium rerum, eam perinde , ut merita
ef/ fctdefcribcntes, pradicantcsq ; inerrabile,ut plena
effetfcienda,folerda,prudenr da, cuius omnis inuentio,ut in Phadone dicit
Socrates, no potuerit effe, nift bona, folertifitma. E jl enim,inquit
Trifmegi&us,infillibilis , non potefl fkUi , cr decipi. Deinde nullis
corporeis adwmenus [uftinetur , nuUa corporea ui uiuit, agitat $ b f auum. 1
fUft * irf* w*uwbi*t &***$*<& ■ I* AVGVST. EVGVB. LTB. I. Quam
quidem uocem caies%non humano infhnflu uidetur protulijfe . Sed nudi <y
Platonem : qui cum audtjfet , ab Anaxagora datam Menti rerum creationem, eo fc
maxime dixit acquicuijje , exterorum quorumcunque repudians fenttntum. Nullamq;
cenfet rei cwuf ]; reddi poffe probabilem rationem,nift mentem ad om/ nia
acccrfai:qua rerum principe conflituta,mkil non pulchre pofuum cr inuen/ tu
pojhs affirmare. N am fi fumma Sapientia , lntettgentia,Mensq; ftcit,uti<£
me/ liora, leniora ficit.Si Mens creauit,certe creata funt ca,quibus non
pofiint mclio/ ra fieri, optime igicur omnia. Et quod Mofes etiam fmile quid.
Valde bona: in Phx doneigitur,cig«fce vovs o dictKOo-ftdiyTt ygu zacevreoy
unios ,T«t/Tf c/!fc unite n<r$ poi rf OTroy 'rivet tv ty<{y t o rhy viy
iivou wca/Ttay unixy: Audiens inquit ex libro Anaxagorx, Mentem effe mundi
xdifi catncem,omniumqi rerum caufam,hac fum mirifice lxtatus:cr nefeto qua
ratio t ne uidrbatur mihi optime haberc,Mentem effe omnium caufam,dare
intclhgentix omnium rerum principatum . Hxcilh afferebant , non tam Anaxagorx
fententu fubfcnbentes , utqux minfice placeret , quam apud Chaldxos cr
Aegyptios reperta confirmantes, difliscfc ea fuis inferentes . Siquidem c T
Macrobuis Pia/ tonicorum de principijs fcntentmt proponcs,duo hxc prima princip
ia conjlituit, ro ecycc3cy,Tay viy, B onitatem,lnteUigen tum . Quorum primum
tfl nomen Px tris, alterum Filij-Ftlius enim dixit de Patre,Nemo bonus, nifi
[olus Deus.Defeau tem,Ego principium,qui cr loquor uobis-His conflat Majorum f
uperius oracu/ lum, illius antiqux gentis uerum effe tefhmonium. nuUamq; hic
effe debere fufpi/ donem mendacij,ut 4 poBeriortbits fuit confitta-Supcrcft
autem uettris The olor px Hebrxorum tcBimonium,quod mccum reputans , [oleo
uehcmentr demirari. Ex illo enim Cb alduicx Theologix teflimonio,probatur
antiqua Grxcoru The o/ logia fenfijfe,perFiliu Dei ,mundii fiiiffe creatu. Nam
Chaldxus Filium Deiuocat Mente:Grxciis aut fatetur Mente creatrice,omatriccmqi
rerum: Hebraica autem Theologia,qtte Chaldxus cr Grxcus Mente, Aegyptius
Aoyoy,uerbu,ratione,ip fa uocans Spiritu CT lnttlUgentu,cande eud mundi
declarat creatricem : QurmfJ» Anaxagoras uocans Mentc,dicit Chaos ordmaffc ,
eunde Hebrxus uocas Spiritu, fuper aquas cr Cbaos ait operatu. Ea aut erat operatio,
quod mundii,id efl,coclu, ommu rcru aliarum condebat prindpiu.Eadem quoty efl
apud omnes nominu ra tw. Intelligentia dicitur a Chaldxo cr Grxco, ab Aegyptio
(ut o flendam ) Ratio: qux ft conferas,idem funtatq ; Spiritus-.Spiritus enim
efl Sapientia , cjl InteUigetut: huic datur ab omnibus re ru creatio . O flendo
ctta alia ratione Hebrxos cu Grxcit effe concordes m hoc Pnnctpw-Siqiiidc nomen
iflud viy, Nun,cflHcbraicu.Acci dit aut fxpenumero,ut nomina,qux d linguis ad
linguas transferuntur, uel numeris fyllabarum augeantur, uel diminuatur, uel
aliqux liter x peruertantur: ueluti quod erat Hebraice Rapa, id efl, mederi,
GrXci qui ernafei & loqui ab Hebrxorum maioribus habucrunt,uddita una
fyllaba dixerunt tkerapeno. Eodem exemplo, [ei exaduer/ DE PERENNI PHILOSOPHIA.
>« ' txaduerfio,quod erat Hebraice Banun,lnteUigcre, Sapore , fecerunt €r*ci
Nun, Mentem,MeHigentum.Hoc dedar ato,c1aret Theologiam Hebraicam fiueri mun dum
creatm per eandem rem,atq; Theologia Gracoium. VatcsHcbreus canes opera diuina
ait, Qui fecit calosinteUcflu:Hcbraice The buna,in quo prima fiylla ba iuxta
idioma Hebraicum, efl aiieflitia : eflty ea uox,unde deduxit fermo Gra/ cuf
fuam tiy,Kun: confitetur Vates Hebraw,Deum creafje coelos per Hun, per
JnteUi^cntum,per Mentem. Apparet enim tam exfignifi.catione,quam fiono,can/ dem
hic effe rem , quam Gracus Theologus celebrauit , Principium^ rerum dixit, atep
eam, qua confiffa efl Theologia Hebraica- Ac Coelos pradpuenominauitHc
braus,ueluti rem in omni illa creatione pracipuam . Sic liquet Chaldaos,Gracos,
Hebraeos cognouiffe,pr<edicaf[e Filium Dei,eumfy omnium rerum principium lau
daffe.Quodrepetens his rationibus probatur : Theologia Chaldaica, Patrem cjr
Mentem fecundam,creatricem confitetur . Hanc Mentem collaudan t, fiufpicmt,
uenerantur Anaxagoras, Flato, Arifloteles, eunda Platonicorum fimilia. omnes
igitur hi celebrarut progeniem Dei, licet ignari. Nituntur enim iUa Chaldaica
fen/ tentia cutidi-Quoniam autem eadem loquitur Theologia Hebraica ac Chaldaica
, V Graca:ha autem loquuntur V pradicant Filium Dei: ncceffario Filium D ei Io
quitur etiam Hebraica Theologia- Ecce qua [ecreto,cr quafi uelata fide iUa fecu
ia loquebantur,nouifiima clara C7 Muflri uoce pradicauerunt, cognoucrunt,ado
rant,uenerantur. Dt udem Mtntt,Prcgtnu,Sipientii(f'dwini, ex Plalonr,rtgina,
incdcramrt e cirium muni , fDimnin naicrum cocffnfu . Eiqnsd Anflcirlcj
(smUudaiiiJufptxuii^ni dt ta lo<uuiifir<m, admiratu, (iurii. Caput V»
mmVlta quoty funt admiratione digna,de Mente apud Platonem altifiim* Theo ***
logia nof ha mySlcria-Hanc enim Mentem, quam fecundum Prindpium , ac
pofilfummum Bonum catcri Batuerunt,non in Phadone fiolum,fied alijs multis lo/
cis, miris extulit laudibus Plato,dans ei principatum , inuentionem ornniu
rerum, imperium coeli c? terra, uocans eam creatricem,imperatricem, reginam,
fiapien/ tiammihilq ; non inuenies de ea apud Platonem, quod in fideris literis
habeatur. Ex omni autem apud eum defcriptione,ficut item ex alijs Theologis ,
claret hanc effe prolem Dei aternam,omnipotcntem fiapientiam Patris fui. In
Cratylo , eIkccj </it y» e/llxcuoy e S.l) a turefiteytfag *iy w dsbp
euixixg&ytgct yXf cvtkccv •ny kj if.y/iyiyq yStioy 7iccItk <fnoiy culTy
xctryeiyxu: rrpiyyuxne t/liK xceJnocy iom«:EfJe,mquit,luBitiam,quam Anaxgcras
Mentem dixit, af/ ferit Cralylus-.qua quum fit imperatrix, & regina ac
princcps,nuUity ccmmiBa, eam tradit omnia creare,per omnia ccmmeantcm-fic
Plato. Audis Mentem iUam, ?uam C haldaus memorabat,nunc imperatricem, cur.
tfart, m rerum creatricem, ip tm ius,ipfam iuBitiam:quod etiam Lairtius
perhibet fenfifife Platonem, 7$ <Ai/ * xiCffvrny 9ir vcycy
tmAl!y€arty:Juflitiam Dei legem fu (f icatum effe Pia tonem- Et quod Matcus
noBer apertius ,Grta autem fimul cfi,wquit, cum Mente diuintu. j' pUm dt mmt
.i-fidefoi. M 4 *«<#"• ' AVGVST. EVGVB. 1 1 B. !* i jiiuini. qumoVtem
lex uera, atq; princeps apta ad iubendm , V ai udandum, ; raio e ft reda futmi
I ouis . Quid de Mente diurna poterat diurnius loqui Platof utiufhtia,
moderamen, temperantia eundorum fit , ut di faofitor, ornator , crea f tor,prafens
ubi$ Unquam lex,tanquam [empiternut ordo,cunda ordinans, quia dau ejl ei
potcjlas omnis in calo cr in terra, ipfiusq; erit indicare omnem came,
JimSuSimem *Pfe Deus iuAus noder. Eodem libro Socrates rogat Hermogenem,ri
<Pi VfffA Y Ufcitif' 1&V xJAuy krrirj uy pvtriy, i msivas cwxfecyofec.
volui kj 'ivylut efr manta. fiixxocryitrxy 6 'tx^<rxy,Qmd,inqtnon'necredss
Anaxagora,Mcnte et ■Anima efje qua natura omniu rerii exomet,et cotmeatfulc
Plato rurfum Mente ornante omnia,fuflinente,ut uidcs,fhtctur,inuetncc omnis
ordinis, omnis natura, M , que ordo cf},et equius, moderatricc,ordmes reru
ccrtos,ccrtosq; ftus,Mentis ot pus cjfc,qua Chaos dtgefiit, formas
depropfit,ordme, & temperamentu ubiq; ad \>ibuit.Et,ul Anjlotcles
perhibuit,cofiffus efl ea AnaxagoraSyOi/J^m yiyiyyi voy,nulli rei admijld,
nempe no corporea, fed pute diuina,ab omni corporis cote ■gio abfoluta. Nihil
aliud de creatore illo mundi, facra liter a loquuntur. H ac apud jeos ejl
xx/TOKpxrcof, Dominatrix, Kegina omni potens. Ejl <Am •arxvrtoy )iy, fer
omnia intcnta,prafens ubiq^tota natura aptans, [ufhnens,moues cedii, terris
.-perpetuos ordines adhibes. In Phtlcbo aut loge maiora: wctrTtC
<rvte<p±>vi<riy ‘4so-o<pci tcu/risi ovr «
(ny.vvt'0V7W,<i>s vis ts i ;8eccriAtvs hyiy,i§xvi >y yHt,@ “«rat w
Aiytsiri:Confentiuntomr.es,mquit,fapientes, feipfosineo Udi ■ tes,quod Mens fit
regina nobis coeli et terra ■ & forte rede loquuntur-Nikil Plato
mag>iificctius,altxq; Theologia noftra uenerabdius loqui potuit ■ Is ejl
apud eum • Rex cali,et terra,qui apud diuit Paulu Rex feculorum immortalis,
muifi bilis . in eo Plato jiteturfapientes omnes confentire,hunc effe rege
coeli et terra, qw' furtt igitur bi fapientcsfnon uidelicet Knaxagoras f olus ,
fedey Chaldai , ut apparuit, M ercunus Trifmegijhs, Orpheus, plurcsq; alij ,
quos legerat PUto.fed ante orna ites fiiit Mofes,qui huc, quejua lingua Graci
Inteihgcntuftue Mente appellaret , ttocauit ipfefua,Spiritu,quiftrebatur fuper
aquas, id ejl coelum moliebatur,oma/ tu<j;calejle,q proprie dicitur x oo-y
os, flatui iat.ldeo Mens dicitur <AiX<o<ryv/ tree, exornas. Audi
igitur et [ufrice qua Plato loquitur de co fen fu fapientu, et pet pende qui
fini ijli fapientes,quos ait in eo gloriari, ceu re magna diuiniq; loquatt
tur.Ndey Aristotele cernes pofl eandem Mente mundi fateri principe ■ Profequi r
tur in P hilebo Plato:Num,inquit,o Protarchc uniuerfa,et hoc quod uocamus unia
utrfitatem, gubernare dicemus uim quandam irrationabilem ac temerariam , an
fotrd,x.ce$<x/nf> oi sr fd&iy hy.ii/ feAt yey,viy QfCVHO-iy t ivx
^xyxsuy VHrranfisGey Kvfyvxy.queadmciu h i,qui nosantecefJerut,locutifunt,Men/
te et Sapientia quanda admirabile ea componente, regere ac molcrxrifAd hac re
frondet P rotarcbus,nefandu quide uidcri,quod Prius pofuii fiiiffet : ro <Pt
vovy. naJrrx fiiXKOo-yiiy xtrrx 4wxi,xgx rl deitas -r KC<ryx(& hAiv, @
<n/. tfvtsj cJ Ksptiy, @ ttoJo-hs 7rignpofxsecfioy , K£U w i «Ma>s,tyei
fiy «TOT t r**'. *C 5 » . * Dt PBRBM NI PHILOSOPHIA. i* »m 7ry>l Mnicy t mot
yn cvtPiy foj&oTuiujAcntm aut affererecHnfy difyofuifjc, afpeflu
mnndi,fole,luna,afhra,omnemq; cali conuerfione: id uero di gnifiimu ejfe,nec
fecus unquam ego,ait,dc his flatuerim Cernis hic,quid maiores
tradidiffcnt,cemis antiqui Theologia de Mcnte,qua nofolum crearit,aptauerit ,
utAnaxagoras dixit, fed ordinet,componat,rcgat ad omne tepus omnia-Huic or/
dirte calefte creatu adiudicat,folis,lunx,j\cUaris . I d enim etii prodidit lob
V M o/ fes,hancipfam mentc,& Spiritu omaffecalos,lucccrtaffe,luna,fidera
accedif/ fe,V utjicerentdie ac noAe,luccrent& fuper terra, in conuerfiones
& rcuolutio ttespoffuiffe.Attedec Jj hac maiores affcrui ffe, uidelicet
Chaldaos, Aegyptios, an tiquifiimos Gracoru, Orpkcti,Hefiodu et
Pythagora,Timau,plurcsq ; alios, quos ipfe legit Plato.quo prtlara dusinitas
prifea Phdofophix. Profrquens Plato, Sci/ mus, inquit, in uniucrfo infinitis
quidda,c alique terminis cffe,quibiis prafit caufa KOo-yiax ti ^ avvnxrrj vera
metxrris te px?,ygx. y.HVce$,cro<pi<t uc/Jt ris Myayiyu/ sPiKctioTccra
xy. exornans, c r coor dumos annos,et tcpeBates, V menfes,qua Sapientia er Mens
uocatur iuRifime. 6 facrofandta,cceloq ; mif/ ftmyfleriaSentis illa
Sapicntu,qua perhibet etid Hebraifuiffe mundi creatrice, qudq; afferunt effe,de
qua Salomon feribat, Dominus fapientia fundauit terrd,ft<t bdiust ccclosprudentia.lt
de qua Salomon idc,fmtliicr prorfusatey Plato. rl ero/ Hj.as7rA*o-td»’rcgoy t«s
tcc narra Igyafiytens rii kotms 7<Sy ovTOoy ItccMoj/ \siT\yyiTHS, 2 mileeras
t« 7ixvrx yi Aoyeocns G? Gofaens nst rxo-Kit/aerasrcy xvQfomoy.quid fapientia
opulentius, qua operatur omnia, quis reru magis artifex ipfai qui creafti omnia
ucrbo,fiue ratione tua, ctfspientut tua homine molitus csfHxc iUa quoq; efl
Sapientia, qua apud Cabaliflas Theolo/ gos Hebraorum,efl fecundo loco,pofl
coronam alnfmi, obtinens fecundum gra dum diuinitatis , cui dant omnium rerum
principatum • Sed audi hac eadem nor/ rantem afferentem q; Platonem . Tefle
enim Laertio, qui feribit duo mundi crea/ ti grincipta flatuiffc Platonen,
Materiam, ac Deis, oy © viy vfoerctyop tvu © sts7ioy,quem c 7 Mentem appeUat,V
Autorem fuse Caufam ■ Plato Creatorem, Imperatoremqi mundi declarat,
confalutatq;ipfam Mentem , quam eandem CrDruttijCT Caufam uocet . Claruit
igitur qua fit Mens , nempe diuina proge/ rues, id efl. Filia Dei, ut Chaldatss
loquebatur, qua in noftra Theologia fimiliter aty apud Platonem nuncupatur
Sapientia quis item fit iBe «mos , cui dat mun/ Ji autoritatem(tefle Laertio)
Plato, difcecx fecunda epiflola Platonis , in qua ui/ debis hunc«STtoy,cr
Caufam mundi, habere Patrem- Imperat enim tribus ami/ cis ut in amicitia
adiurent domnis ac principem er caufam omniis reru,cr caufa patrem. Si caufa
igitur ipfi Platoni efl Mens,tcftc Laertio,Coufa autem habet P a/ trem,Mens
ergo Patre habet. De qua re poBea. Efl igitur apud Platonem Mens, Sapientia,
Caufa filius Dei, quia hac caufa habet patrem, ut mirabiliter affe/ , f/ttur
illud Graculum Chaldaicum. Hanc item Mentem, qua fuit caufa mundi, agncwt. ^
-lurnnAUlhs» ftphn****' AmfMtfa W ' v,«i ^ .V*r;f*flk, ^ V ^l*V. , • • * 'O n
*.. . M AVGVST. AVGVB. LIB. ?. ignouit , fxofcututw* Jj ejl multis ut locis ,
bononftceq; dc ex fenfit Ariflotden . e quibut ejl admirabile tcjlvnonium primo
de Philofophix libro . quirens enim de principijs rerum, qui apud maiores fuos
reperijfet , cumq; multos ofjendtffet, quos in afagnandis principijs non
approbaret , nouifime dixit , rovy flirnit/ 7rety KX$x7iff> y/Tois faois
i&tyiT* Qvo-et -nyxenoy > (gu nS* Ktem l*v<& ? \ nefio: xttxo-mS
, oity vhcptuy t epivit 7rxf «x» Atyorrx s «pmf «{/ ci (jAP ovtw x&vAcyaGiyomSi
xt*x t« xocAij t (jjj cu7txy% J mprk,
atolwMJuyXrTCoylfaaxyiit&^roicurTljjJO&iVH kivhtss \zsit^ / to?{ cvny.
quod rjt. Mentem quidam qui dixit quemadmodum in animali/ bus,omni<fc
natura, ftcCdufam fiujfe mnndi,totiusq;ordinis,is certe uifus ejl re/ ftpuiffe
pri ijs , qui prius temerarie loquerentur . itaque Imufmodi qui funt hoe
arbitrati , non foliun bene er congrue hanc caufam , principium rerum jlatue/ r
unt,fed etiam talem Caufam attulerunt , unde motus extiterit , uel exiHxt rebus
. In bis AriRoteles,lametfi obfcure loquatur, fentit ea,qux prior Pt ato
docuerat , Mentem ficut imeniffet rerum ordines omnes , quantamq j oculis
afficimus pul/ chritudinem,fv dare rebus moderamen in prifens,uinculum ejfe
quibus uniuer/ fafuftineanturjcgem rerum cunflarum,mundi naiurlcrum:utq ; fit
rerum mode/ rotor, w fapientifimus in omne tempus artifex, fcjuijfe in
primordio rerum: ut animalUyiit naturam, nunc regat,agatcp in lucem , jie
buiufcemodi quondam or/ dinesfuafapientiareperijfe.Qui ulu locuti
ejfcnt,coUaudat Ar&oteles, afferit fiuffc ftpini tes, euigila ffe inter
errores citer orum citeris dormientibus ■ @ yfy (C u xvxfxyofxsfos </Ih
<flox.ct , KX^dhflorrooy t uy « /Aaoy, v>y vouo rrgifooy xhioy r£y
ytyoyiyay i<Auy:Mentem primum uidijfejuijfe caufam rerum Anaxagoram,inquit
Proclus ex ipfo AnBotcle, optimam rerum Caufam , a qua principium fuerit
omnibus,reperiffe:Veram originem, unde moueri coepe/ rint coelum, & ajbra ,
totusty inde tmmdut,deprebendiffe. 6 quanta uerbis his fubejl
diuinitas.Neceffarid enim Ari&oteles,qui de Mente mundi inuentrice, ta/ I
ia pridicat de ea Mente, quam Chaldius antea inuulgaucrat , <T quam Plato,
quod cr ipfe AnHoteles,uocat Caufam, v uocans dat ei patrem in epiftola, fv cui
CT Chaldius in oraculis. Hanc ipfam in libris pojl res naturales uocat Diui/ ni
j? imam, eam feipfam contemplari dicens -in Moralibus quirens de eiuscon/
templatione, uocat Deum- Sic ex Platone, Chaldlo,Arifotelc, Mens ejl Deus, ejl
Proles Dei, ejl Regina mundi. Mentem cx Macrobio cfle Filiam Gimmi Boni.fummmn
Belum ipfum fupremum Gtnltorem Cap. V 1* -,T autem hic ejfe uerifima conBet ,
Mentemty fecundam ejfe ab ipfo Patre, ' ut Chaldius dicebat, Filiam autem ac
Progeniem diuinam, ut Plato i n epijlo/ td(ob quam caufam Chaldius uocauit eum
Patrem)audienda funt, admirandas Js, qui locutus cjlfUt paulo ante dixi,nosler
Macrobius , decerpta ex ipfis Platoni/ DE P-ERENNI- PHILOSOPHIA. % «7
tts.Vroferam# totum locum iit Somnio Scipionis : C£tcrumjnquit,cum ad fum/
mu,cr principi omniii Deu, qui apud Grxcos ro ccyaSoy wfirvy far<xvrooy nuncupatur,
traftatutfc audet attollere,uel ad Mentem,quam Grxci vovy appA/ Lntyongnalcs
rerum j\>ecies,qux u<Ah funt,continentem, ex furnmo natam er proftdam
Dcoxunt de his,inquam,bquuntur,fummo Deo er Mente, nihil f\bu/ lofum penitus
attingunt, fed fi quid de his afignareconantur,quxnon fermonem tantumodo,fcd
cogitationi quoq; humana fuperant , ad fmilttudines er exempla conjugiunt.Sic
Plato cum wifi iyxdi loqui effet animatus, dicere quid Jit no ejl aufus,koc
folum de eo fciens,quod fari quale Jit, ab homine non pofiu . Solum ue/ ro ei
Jimilimum dc uifibdibus Solem reperit,w per eius fmilitudinem,uiam fermo ni fuo
attollendi fe ad comprehenftbilia patefecit . I deo cr cum nullum ei frnula /
ebrum cumDijsalijsconflitueret,fmxit antiquitas, quia fummus Deus, nataque ex
eo Mens,ficut ultra animam,ita fupra naturam funt.quo nihil ejl de fibulis per
uenire Ecce audito er uidiBi apud Macrobium,non Chntoanum,duo diuinifiima ac
maxinuuipfum fummum Bomm,principatum omnium rerum , ut clarebit etii apud
Platonem,Mentcm ex eo natam, CT proftfla,natam inquam a furnmo Deo , qui
dicitur a P hdofophis ipfum Bonum, ipfa Bonitas per excedendi-.dc quo Mens
ipfa,jilius eius,pcrhibuit in hoc mudo,Nemo bonus nifi folus D ens: illa
fcdicetfbn tati,prxcipua,fupcrcminentiq; bonitate . Vidito quoq; Mentem
continere flveies rerum :quo defignaturcreado,deftgnatur(quod uidebis edam
Philonem perhiben te m)creator mundi,inuentor cunilarum rerum, qux in fuis
originibus condncren i ur.Vt enim ipfe Philon dicit, fi quis nudius er
expedidus uelit loqui , tii aliud di/ eat Mundum archetypum f ue originamm,
quam ipfum Verbu,Crealorem mun/ di.Vidcbis edam Mercurium Trijmegitotm,dantem
uerbo Dei,frecies,aul ideas, origines# rerum. Hac igitur attributione faecicrum
, pe rfticuum fit,dejignari Sa/ pientiam creandi, er inucmcndi e
nihilo,utfuperius omnes prxdicaumnt . Dcji/ gnatur hanc Mentem effe mundi
creatricem,adomalriccm rerum, formarum ma/ tremuaflam,buttomabilemfapientiam.
Ecce Plato uocauit eam, ob eandem cau/ fam,xsnoy,Autorem:apud quem teto Laertio,idem
eB Mcns,v Autor, id A utor mundi,Conditor,per quem omnia fdfla funt-De quo
prorfus fimilu,noBrx Theologia princeps diuus Paulus,ut utranque Philofophiain
conferam : o; 'isty «*«(/
’T^SiniogX7tV7SfO)r67I)K®'7m<rHSKT1J-<L<i>:, OTtyttjijTUlK' rift»
ric ncurnt ree y/ retis ovgxvoiSiUgu ric ufii ynssrk egetrie , •ne itofxrtc.
«rn SfoVox, an LuftonmSi «rn «gyoCi «m cffov<ncu,rie rseu/nc Jftf. clutQ,
ngu rj mur>y iKTiscu,i(£cusF‘S 7r<& xscwr^y, iy ritmovrx ty xvr*
awfcsjWtt.-Qtti ejl imago Dei inuifibdis,primogcnitus om niscreatuur.quoniam in
ipfo condita funt omnia caleBia CT terretoria,uifMU et rn+cTom*! - rTunriwm
y,in(en . inuifibiha, fute throni , fiuc dominationes, Jiue principatus, fiue
poteBates, omnia ipfeej peripfm,vin ipfum creata fant,& ipfe ejl ante omnia
, er omnia in ipfo con/ b fttotnt & AVGTVS T.'EVGVB. LrBT I.~ pfbtni-HXc
diuinifima tuba Theologia noflrx -Confer igitur omnia, CT gratias at gc sterna
menti, cuius tanta clementia fuit,ut fefe mundo femper dcclaraucrit , cr He gentibus
quidem fe abfcondera.Quc diuus Paulus uocat Deum muifibilem,Ma crobius ex
Phdofophis fummum Bonum, Primatum ormuu rerii , Principe rerum eundarum, eum
per excellentia appellans Deum , ut magnus Theologus nojler.' Quem Macrobius
Mente, fiue lnteRigcntia,aut Sapientia natam exfummo Deo, qux contineat
f\>ecies,Paulus Imaginem Dei, quoniam Filius efl imago Patris, Pn/ mogenitum
omnis crcatura,id cjl,aut genitum ante omnia crcata,aut principalem inter omnia
, ad cuius magnitudinem cata a nihil attingant : fupra omnia creata . Que
fuperare cogitatione er fermonc dixit Macrobius, CT quod fcire no poffet, Cr
incomprenfibile,cr quod fu fupra natura,huc Paulus cr inuifibile,nempe P4 tre
ipfum,tai et Primogemtu,id ejl,antecedcnte omnes creaturas Mcte.Et cui fpe/ des
tnbuere, f uc ideas,originesqi reru m dixit antiquitatem Macrobius,hunc P au
lus prxdicauitfiiiffe , per quem uifibilia cr inuifibilia fint creata, fiue Dij
ipfi ccc/ lcfles,quorum nec nomina norunt, nec naturas hommes,ftue
hommcs,omniaq; te* rejhu:<y quod ipfefit ante omnia,id efl fupra naturam ,
ut Macrobius: cr quod per ipfum omnia fubfiBant. Veritas igitur clara,aperta,
cognita etia gentibus -Re/ tulit item Macrobius, cum de maximis hifce rebus
fermonem cr cogitationem fit peranttbus,Philofopht loqui inflitueratt, amandare
eos, proculq ; iubere ficeffcrc fhbulastuti autem fibulis, cum uelde anima, uel
aereis, aut xthereis potefiaubus, ucl ceteris Dijs loquantur-Dixit etiam nullam
cfje exteris Dijs ( nempe quos di/ rns Paulus citauit juperius) fmlitudinem cum
ipfo fumrno Bono cr Mente : quia funt ante omnia, fupra omnia . Vidimus etiam
tejlari Macrobium , hanc omnem , fp tam narrauimtis Sapientiam, jhtpcnd amqs
Theologiam,antiquttatem cognitam habuijfc- Ergo quod Chaldxus,a
Zoroafbr,ftpientibusq ; P erfarwm: Sic undiqut 1 neris coniedisris, relucet
ijlam quam nunc totus colit mundus , Sapientiam omni t bus feculis cr gentibus
irradia)} e, fed occultiorem quam nunc,pojkaquam Menq ipfa,bonitatc
fux,Patris<p fut,qui efl fummum Bonum, clementia impellente , de/ fcendit de
corio, hominisq; uefhta figura folidxep natura, uerfata nobifcum,locu/ ta$ efl
fuam propria uocc Sapientiam. Ez cifdcm CluId*orum orse ilis dr Mrmc.dmim
Progenie.auius imag* iit animus humanus, & «x Philone- Cip. VII. ncfV
T>t CVr admiraris autem Grxcos cr Latinos, Mentis xtemx diuinitatem
prxdicaf/ fe rerum eundarum rationcm,inucntionem , ordmcmq ; illi dediffe ,
Patrem d effc pcrftexiffc,affcruiffc,cum fi hac omnis Sapientia uctudifima,ab
anaquifU mis gentibus prodita , ad quas difccndi caufa Grxci adeuntes ex eorum
ubmmis ‘f*: rfltc fontibus riuulos in Grxciam deduxeruntf Eccc igitur eadem
Chaldaica Theologia , S * ut habetur in fententijs Zoroaflrxorum , tradit hanc
ipfam dminam , xtername £ ^ „ '
Mcntc,crcaffcadimagmcm[uamt4Mofen<rvtdSa?ut7[ctTgiK<jSVvsi}-‘T<l/.. .
• * • *' DE PERENNI PHItOJOPflfA. fS ; yi TcSs^i/yceis : Signa, ucl indicit
paterna Mens inferuil animis . Ror oraad» jy • ' declaratur a paterna Mente, id
ejl,ab ea qua Patris efl Mens,Patris Sapientia cr f %rfU»s* Intededus,inuBum
animis nofhrts fymbolu jut diuimtatis.-quemadmodum totlo/ ' ' f’ '9 msfretur Ph
ion ludxus,afferens ipfum,Verbum effe orche typum, exemplar^ trnim nojbimos
fimulachrum eius,f cui ipfe fit imago patris fui. Haud alier ora/ . * .
adum,appeUans fymbolum,quod Philon fimulachrum, imaginem, cr quod Mo/ piri
UrtJ^tv (es imaginem cr fmulitudinem,Hcbraice Zalmem,Demutenu Eade hxcfenfit rt
" /*• r n t i f t _i •(%• ■ • m c icv* i M *>. f expofuit PfrUus
Phdofophus Chrifhanus declaras fupradidu locupmg nuta G/x* jS/jSa®' jtftr'
«xoVoe St» v>y xu6§U7roy,VTU </Ih 5$ vocA- J !* J» . J .«-» /<>
> ip' . i » p !”■ /alos 70// 7 toihtIjjj kj 7Tctn tf « •? Kooryjs
<f>HTiy ovyGo/.x ywcfxajoei* ” pou TCU? 4t/^ois ? 1 tcar? ifitOTHTDS.KJ
yolf K7T0 X 7TX7J01KUH> am§HX T&y ix °u- 'fvXauycyoy, <tMa ^
\2Jtpx«^ai ttxo-cu T«f<fs tSAcesx- Gry- $ aflue /Jl? r« <jv ou/toJs
eerttiucms veraf/ttn <rujj§Hy.xrx acrar ixaraffotxa yyyv<w</l<Sf
xfcctjyjTois ftocrycts ouu^Hyxrx >y<rvy6d ^ Tia '<&ycuxgfH7>t
'rti di » <y?«JT»rt{ ae ^ r»{/ xjiriy vertf na/aSscu. Sicut,inqt, Mofaicus
ad imaginem Dei fingit hominem,fic pldne Chaldxus Crea/ \ torrm jc Pitrrm mundi
dicit fymboLt inferuiffe animis,proprieWK fux:fiquidc i paternis feminibus, no
anima [olit, fed et fupemt omnes ordines pullularunt. A t<p alia q uidi
ftffta,qux funt in ipfis incorporeis fubftantijs, iticorporaliter et unifice
exiButialiauero in mundo figtia et fymbolx,funt frereta Dei proprietates, qux
et iurtutes fupereminent . H<tc PfeUus. Apud que afficis a feminibus
paternis ,id efl t Creatoris mundi, quem Patrem dixit fupcriusjiatos effe non
animos modo noflros fed fupemos omnes ordines . I d diuus Paulus ante efl
confrjfus , Imaginem illam progeniemque diuinam,creaffc thronos, poteftates,
donunationes , uirtutes.pro/ pterea potes Symbola fentire origines ipfas rerum
, ac primordia. Hic etiam Pfel/ tum conftat eodem loqui modo atque Solomonem de
creatione hominis ,quod in/ fmierit Deus fymbola , uelfimilitudinem
proprietatis fua : Solomon autem , #ti o <?tostKT«rtp 7°y avSf omop s&c &kovx<P\
i<Aio tht&“ tTrojNaty finoy: Quoniam Deus condidit hominem , cr imaginem
fux proprietatis fecit eum. PfeUus etid ufus eflucrbo,quo Empedocles,Ab uno, id
ucritdtcjcRAccsHOt^ pullularunt omnia, homines, beftix, ptfces ,uolucres ,
arbores . Denique /oAi/j Xfuams 9iot,Di) longsut. Sicut Paulus,throni,
dominationes, potcjlates : Pfel/ ' lus aut ordines fuperni. I dem refert hac
fymbola in aternis,intclligibilibus fubflan tijs,effe incorporaliter,ac diurna
quadam, fupcremincntiq^ ratione, C r per unita/ 1 (em,aut aggregatione fimplice
.E adi in hoc mundo effefccretds Dei uirtutcs,crc odonem fcdicet innuit
fupemam,ac infmore,uifibile,cr muifibile. Claret crgo,fi / cut cr fuperius, 4
Mente, id efl, Sapientia P atris, nata effe uifibilia,ct inuifibilia,m \
tabilitcrfecu confcntiente cogruentey Theologia,radios undequaq ; udant fuosi,
* ‘ ' 6 » Ecce V . vi.-, vi so ' A VGVS T. EVGVB. LTB. I. B cce omuslingua
confitetur dominum.Similia cernentur apud Philonem deVer/ bo diurno <tt( J;
de Mente apud Chaldsum,dc quo dicit, ce o f erres i&c ampyorti tcoS Tt^nxoS
Sues Adycs:lnuifabile,feminale,axtifax dtuinum Verbum.Sunt er g o femina renim
apud Pkdonem in Verbo diuino,facut apud Chaldxum de Mente qua feminauerit fua
fymbola in animis . Idem Philon explicabit hanc Chaldaicam Thclogim:ns«s xeerct
7^ JUivoicty ukuootcu St/fi» hoyta pl faxKccffccs
<fv<r\MsiK/aKyiiopneeyrdo7rao-(ice , it carccvyectriuc ytycvcsz Omnis
homo fecundum rationem habet cum Verbo diuino focietatem,fadus natu ne beate
fmulachrum,aut abfafiio, aut radius ■ Quibus uerbis Philon explicat HU fymbola
d Chaldeo propofata,funt enim numero multo fymbola-.quod tribus nomi nibus
Philon dcclarauit , Imago uel fimulachrum, Abfcifio,aut E radiatio, Mofet
diceret Afflatus. Ac numerus multus apud Chaldaeum, et pro fmgulari fymboUm.
Eruntq; omnia eadem,cr iUa tria apud Philonem , v fymbolum apud Chddau, C t
apud Solomonc propricUs,apud M ofem imago,fmilitudo,apud Marcu Tui / QictM rtCn
^?lium dehbatio,hauRus : ciim ait animos nofbros h au flos c T delibatos ex
diuinitalr. twr uan 'tfh fin cr in Tufculanis,codetn prorfus modo atq ;
Chaldaus,ut fu mirum:Humanus,in/ ftmhje. evrtior f- quit , animus decerptus ex
mente diuina: Mentem diurnam faciens animi no firi acohnciMh/. originem,ut
Chaldaus nobilis apud omnes Jmplens omnes , fed fapientu praecipue mentes
claritate fua. A gnofcetfr hic Mentem utfuperius mundi Creatrice, fic nunc
bominis-.quodutrunq ; proditum cflaMofe. qui cetera quofy apud eofdem Chal/
deos, antquifimamqi eorum Theologiam uiderit , tam magis obfiupefcet , quod mihi
fepennmero fateor accidiffe- Alio praeclaro , diuinoq ; oraculo de eadem fa/
terna Mente Magus ille,aut totus Magorum chorus fac loquutus : octo? ouu aa* TB
9fcAsf/5nt]o<x»S vis fatygts cdr $tA0H AmQhS-hs/c finA Acthlury lavnpLHy
ivQinivy mXTfiKOt/crvvSHictcroS . Quxfunt,Sed non ad/ mittit illius,nempe
animx,uoluntatem paternam Mens , donec difcedat ab obliuio/ ne,ucrbumcfc
loquatur,mcmoria paterni fagni adhibita. Hoc iUud,cuius etiam me/ minit
Prochts.Eflqifenfus regius, diuinaty pronunciatio,no placere quicqudcrea tori
noflro , quod anima conetur faudeatq;,nifa prius dciecerit,repulerit, excuffe/
rit ob\tuioncm,v in orationem, laudem q; eruperit,memoriamq ; exercuerit,recot
dataq; femper fuerit quod ad imaginem Dei fat fada, quod paternum fymbolu ac/ ceperit.Hancq;
fententiam declarans PfcHus,haec loquitur ad uerbunu Non fufti/ net Mens
patema,cupiditates,impetusq;uolun tatis anima,dumpermanferit in o/ bliuione
eorum,quibus diti fime locupletata fuit a vscarceyoJQov meer f os , patre
omnium bonorum,v donec pervenerit ad recordationem facrorum fagnoru,qu£ accepit
ab co,cdidcrit^ uocem grauftcantem,gratias agentem , adhibita recorda/ tione
fymbolorum patrts,qui eam crcauit. confiat enim anima ex f acris rationibus CT
dtuinis fymboUs,qux funtab intelligibilibus farnis, fymbola uero a diurnis c T
mutatibus. ac fumus imagines quidem intelbgibilium [ubfiantiarum, f mukchra ue
ro incogni/ DE PERENNI PHILOSOPHIA. it -rb incognitorum ow^facermy (ignorunt
aut ordinum . Oportet autem tr htp 5v4 noffe,quod omnis anima,ab omni anima
fecundum l becirm diihrt rraunAq^ ; ,/£ nfief- fununun.ejot fycctcs
anunarum.Vxc PfcUus.catera# funt perfrictu. Quas au/ *» j tem intelligibdes
fubjlantias,ac diurnas unitates dixit, arbitror eum iuxtet exteros ari*
fjUlvSf*? ■Platonicos cr Dionyfmm Areopagum fcnttre,Dcos fiue Angdos,quos
uocant ■priores vohtovs, fecundos votfovS: priores# item Platonici uocant Duxs
ivi/ putantes has effeidcas,ad quasuelut fmpliccs unitates , omnia reuoccntur.
.Quod an uerumfit,pojiea dtfquirctur ■ Horum imaginem effe docet animam no/
ftram. Similis ejl enim angelus CT homo , uterque imago Dei.Catcra quoque qux ■
de anima Phtlofophatur Pfellus, quoniam non funt huius loci , prxtcreo: tantum
ojlendo,nunc oraculum loqui de Mente Dei,uel P atris, qua fepe Mens ipfa, cum
•nobifeum effet,efllocuta,cohortans ad memoriam, cr amorem Patris fui,et quod
oporteat eum diligeremus meminijfe,collaudare-quale uates hortabatur animam
fuam,Bencdic anima dominum ,cr noli-obluufei omnes retributiones eius. Oracu/
lum nunc loquitur ad ipfim animam, ut fit Patris ac Creatoris fui memor,
alioqui tubil fore gratum quicquid jhduerit. Hac uero eadem apud Mercurium
Tnfmegi Jtum reperta, magis fluporem incutient, erumpere# cogent in laudes
fandi fima, clementifiimx, fempitemx Mentis ; qutftcut Cbalebets feipfam
reuclauit,fic ab- Aegyptijsfe non abfeondit. D« Mente, Prole diuina, cx Mcrmrio T
rifmtgtftoiBadcflxif Creatrice animi humani. C- cui,cx Quldjfo Philone. . Cap.
VUL y T agnofcas,omnia undequaque ad unitatem prxdicandam fecula, gentes om v
nesfocere concurfum, audienda funt qua de Mente hac loquitur Mercuriuf
Trifmegfslus .Vbidocerat,qudd cum Pota fit Mens,genuit altera Mentem opifi/
cem,ut declar abitur pojlea : hanc ipfam mentem opificem fibi ipft Mercurio ,
cui apparuerat, ficut apparuit Ada, Abraham, Mofi, multis# alijsdiuims
patribus, * Jic inducit loquentem in Pimandro, qui liba ejl noti fimus, nemini#
cordato du/ bium quin fn Maatrij : nct&yivo tacet iyt» b to« b<rm ngu
iyxSols tTlerWfinf MSfa KxQecftis,xgu ^Avtyoa-i 7015 Xl<njiev<ri , xgu h
7r«^tscrictyv yin/ rMBcH$Gce,H£Mis -ne TrbvTKyvogtfai Hsb+PTruTipttiAio-xor' J
* (cycc7TH7iK& , ngu 'dbyce^isovcrip Xl/Asyouams k/ vtcvouarns nyxy* fiivot
vrfos ccoroy 7V sofyi.-Qu/ funt. Accedo ego Mens ad fan(los,et bonos, ttburnt pt
mifrrimrArc m D»V»r .A n ^ *rJutn crwiuwc.fwaoaa muua^ qux longum cfjet
reftne,Mercurius. Habes Mentem de Patre,ac genitore loquentem, ad quem ait -% •
p adducere bonos cr pios,fe ducem effe ad Patrem, ac paternam charitatem. Ni q
auud prorfus , quam quod loquitur cadent Mensfumpta humana figura apud **
Thtvlogfim nojhrm loannem; Et quodcunque petieritis patrem in nomine meo, b
> fax %i AVGVST. EVGVB. LIB. I. hoc facurtifUt gbriflcetur pater m jilio.
Et,Si pracepta mea feruaueritis,mancbitit i n dilcflwnemcaJicuL&. ego
petris mei pracepta ferum* CT maneo in ms di/ v.'. ~ it&one.EtyHxc mem uiu
atema,ut cognofeant te folum Deum uertm,cr que +% wlJjfh \efwm Chriftum.Ecce
apud utrunq; dtleflio erga patrem, collaudatio, be/ ' • nedtiUo,ai qium
muitabat olim,pofl noflra imagine fumpta Mens ipfa, er de qua dixit
Chaldaus,qubd non efl ei grata ulla aBio,qux fvte recordatione Dei fiat: e r
quod ei polluta ,CT impura fit anima,cui nulla Dei fu memoria. Inuitamur ergo i
' tribus maximis Theologis,duobus anttquiflims,altero iumore,ad culttm,cbxrita
te m,memoriamcp Dei. Apud fecundum c r tertium loquitur Mens ipfa: apud pri /
tnum loquitur alius de ipjrf. Apud omnes efl nomen patris , er ipfa Mens loquitur de
patre . ChMxus eum uocat Mentem paterna. NowjW autem ubimulta apud Mercurium
dmffetjreftondit Mercurius , fcv rarxrrx , ug i€v Ac/any \Jli/ tPccfcts o
rvl:Bene me cunila .ut uolui,docui8t o Mens ■ N ulla igitur fuperefl dubi •
tatio,w admiratio, unde Platonici, er ante Platonem multi alij , unde Anaxago/
ras,er quos Plato dixit,Mcnti extulerint laudtbus,celebrauennt , nominauerint.
Omnes item ante Platonem Theologi, poftipfePlato er AnBoteles cum tota fli/
milia, aeationem,ordmemq; rerum Menti dabant.Chaldxus autem proprius acce
iens,creatum hominem d Mente conftffus efl,ut ante monftr atum efl. Philo item
hanc Mentem declarauit animi noBri creatricem. Similia igitur audies apud M er/
curium, clara, aperta,expoftta,luculenta,ut prx gaudio nelachpmas quidem con
linere queam:o A vointsy mcerrup b vissfiy &/i , yc/a Qvorti* earwviv% yby
tw(Jgat7roy xuTSiGy 5 Hgiobn ug i<Aits ibux. Paulo poft:tyot <h uvet*
suGes curris tu&oAnybgiyyiovljjjTQ yyivs, aft A oyovg <Pi<AcecrKCty,
7TUS xgx Xtri 7JO07T4I OoShCTOVTcU,^ UJXTQgX UVTOIg C8M G<Qptg Ai"
yovg,yc/c iTpocpHtrcc tx -f ky£fo<rtov vJlterog.Mens autem omnium pater, cum
fit uita c r naturc,peperit homine ftbi fimilem,quem dilexit tanqua propriam
prolcm.Ego,inquitjCadcm Mens,excitatis eis dux fum generis,docens uerba quo
modo,CT qua ratione feructur,cr inferni eis rationes fapientix, v nutriui ex im
mortali aqua. Quanta ftmilitudo coru,qux nunc Mercurius, cum his , qua paulo
ante CbaldxusfSymbola dixit ille Mentem animis infendffe,ov/*SoAcc mcrpi/ noS
voog to7TBfii/ reus 'fv)(CUl:M ercurius aute eode uerbo, unrjpx crirrosg rovs
eroepixs Aayovg:Chaldaus,cateriqi omnes creatione, rerumq; cunila/ rum
difpofttionem Mend attribuerunt. Haud fecus Mercurius aperte clare om/ Jindfak'
nU Moft ftmtlisiXHf A wtT«r« mk i,KSU r c vUf t<r/ 4l At itrr cOAntoy
b^yn^Tc vSufrKcdcbg nUtAturty b vig.Acr,in<$, infti n*y fi» extulit
uolucres,aqua natates.Fatiacj; efl feparatio ab inuice terra er aqua, quem
arcurtU’ admodum uoluit Mens. Quem ergo Mofcs dixit arida ab aquis feparaffc,
iubente dicentemq;,ut congregarentur aqua in unii loeu,cr arida appareret,cr
qui iuflit aquas producere genus omne animantu,eccc jwt Menstreru creatrix:
quod A nat xagorM N«*fna^V M ■* DE PERENNI PHILOSOPHIA. »* Xdgffdt,?lato
conflanter afferuerunt:apud Mercurium enim cxtcrosfy Ixthxros hxc legerunt
GrxcuEcce quam diurne conformat fefe Philoni M ercuriusjmo tota fibifpji
uetuRas reffondct-Duas Mentes inducit Phdon,altcrd fupra nos,altera no Uram,
qua fupra nos,noRrum dicit effe archetypum , nos ad ftmiluudinc eius effie
creatos, i <fy deducit ex libro Mofis,quam Mentem Mercurius,ipfe A oyop,
Ver/ bum jppeUans,quod idem eRjit poRea uidebimus. De eadem Mente ex oraculis
item Chaldaicis, cp fit creatrix, <p fpe Aacnln DeorS. Cap IXt __ E hac ipfa
Mente extat apud Chaldxos mirabile myReriu, er oraculum,quoi U profertur a
Proclo Jicet ab eo non tam proprie explicatu: TscAvyctf (ccvoi tx 7rccj>»s
«Axis cQ°vJ.ifdlros w» cu/Sos ™ nxfctxop rip foveu 7TK<rM 7THyoui Tt Kj
ctfyous @ v3 rotip, u&Tt nyiifp aexi/tu sfO epalAiyyi .qu* funt,Solut
decerpens ex uirtute patema,Flos Mentis, po^idet ip fum intelligere,patemam(ji
Mente indere omnibus fontibus c T principijs aut prin cipaObutyO- tpfum
intelligere, frq; manere impigra conuerftone. Hoc oraculum, luet ob farnus, qui
oraculoru,myRenorum'ty mos efl,fciendu,Florem Mentis uo / acre
principem,egregfa,eximia,prxceHentc Mente. Quemadmodu Grxci er no
firi,florem,vdecus,eminentiflimu quem q; nuncupant, fic prxcipua,eminentifli/
tna,reginaq; Mens, flos Mentis. Eade hic, er fuperius paterna Mens. Hxc ex uir/ tute patenta dicitur habere
fapientid,fenfum,ipfum intelligere. E/i enim fapientix patris fui. Philo
perhibet repleuiffe ea patrem ideis xternis , origtntbusq; reru, CT gignere eum
faptentiflimd ■ Eandc hanc regina patemamej; Mentc,ait, accepta pa terna
utrtute,in ceteros diffundere fapientta,quos ipfe uocat fontes et principatus
aut prinapia,nimirum diurnos ordines Angelorum,qui er in noRris literis Prin/
dpatus appellantur, fontes quidem,quod fciam, nunquam : Ni/i fontes diftosudii
quemadmodum af^«i,principia,principatus,capiu,non origines rerum,ut ma/ Ce creditur
a nonnullis Platonicis, nifi quantum habuerint d Deo facultatis . Ab ipfa
igitur paterna , reginai jj Mente dicit dari Angelis (quod faptenufmtus P au/
bis teRatus ejl , er Plato ) tpfum intelligere , ipfum effe , er permanere ,
fem/ per'queflefiifefeadipfumDem,diuinam,fempitemam'queeius uenuRatem :
OrcunRant animi dextrajxudque frequentes: Nec uidiffe femel fatis efl,iuuat uf*
que morariExpleri nequeunt:Certatim properant illum fine fine tueri. Hocap/
pellat Chaldxus ccoxrep sfoq>«Aiyyec,impigram conuerfionem, conuerfmem
uebementcm,acccnfam,ardcntem.Proinde dicuntur etiam Seraphim ardentes, a/ more
flagrantes . Explicanturquehoc otaculo , qux prxdicauit fublimis Paulus, quod
per ipfum condita funt omnia uifibilia,cr inuiftbilia, omne Deorum genus ,
Throni,dominationes, principatus , quos etiam Chaldxus appellat wh}«s , if/ yaS
Mcrcunus afferit ab eo creata animalia , terram ab aqua, ut ipfe optaffet,fe/
paratam,creatum hominem fui ftmilcm , infertas animo noRro fapientix rationes,
uocari nos abillo, adducique ad Patrem. Chaldxus autem er fatorem mundi* b 4
fatorem 'ptvtluf 3 ■•n i ** Qr+euCum pmfcr..cnf r* AVGVST. E7GU LIB.' T.
fatorent animarum, er Angelorum, Deorumq; . G eteri Aegypti) Solis, aut lucii-
credtorem:Theologii profedb per omnia fecula luminofifiuru: ut qui putet h ane-
munM nunc,oliquando non fuiffe religionem, ac fapicntum, mireturty Patris, ac
Fili/ traditam terris uti nouam rcligionem,non fitadmiraturus,cognita
diligenter , probet^ explorata uetujbfiima Theologia . In cuius apud omnes g
entes mirabili, „ flupcdaq; concordia,nemo erit modo folers,modo non
peruicacia, aduerforumijp dogmati dura perfuafione irroboratus,qui non miretur,
Deum ttemu collaudet. Vi** ifQ' lateatur, nofcatq; parentem beneficum, qui fe
totum nobis oRenfurus, quinarias r* prius apud homines fui , obfcurasq ;
uiftones fsciffet : uenit ipfe, uerfatusq; ejl ali/ quadiu nobifci,ut nos in
itemu cu eo Letaremur ■ Eotp in dic iudicij nulla fuper/ erit excufatio.Semper
enim qualicunq; ratione cognitus ejhuoluntasq ; eius, ut re/ de uiuamus:
poteRas,quod per eum creata fint omnia, quod ipfe fiient origo no/ flra,femper
celebris ac nota fiiit-De hac item Mente,audire operxpretium mira/ bile
profimdifiimumq; myRerium,cuius omnis noflra poRea Theologia, que me lius cl
aptius uctujlam Theologia declarauit,juit explicatio. Adducitur hoc oracu lum a
Platonicis. Ntivrxs yctf 7rcergiKoSuoos ecvToyividAos^io-iy Wttrrri w- - r,
(Pto-ftoinai/giBgiSH tftt&s o<fgKTK7mrrxi*t»H}£foop«scbity<xu jerne^
Cogitido paterna Mens,qu£ ejl per fe generatrix, et inteUigendo,' omnibus
inferuit uinculi igne graue,amoris,ut eunda permaneant tempus in im/
menfum,amantia.Hxc uerc diuina,calitusq ; miffa uox,primu nominat,fibi con/
flans, Mente paternam. Mente Patris, cui Pater ejl- E i appellat per fe Genitrice:
quod fcHicetcocorditer omnis etindefiffe clamat Philofophia,Mcntem reripriit
cipiii fuiffe,cundx de nihilo, tanti ex originibus iUis £ ternis, quoru ftmplcx
uni/ txs ejl ipfomet,produxiffc. proinde dicitur ab alijs ccirrdo-otpot,
perfcfapies:ecv v07iAH;,pcrfcperfcfta:7rftoToyorot,primogcnit.i>id ejfti
ante omnia ab £terf tto generata, tum ipfa prima reri generatrix,origo
prima,Eandc dicit fola cogita tionc ( quod dogma noRru,et Platonicori
ejl)produxijfc,procrcajfe,infcruiffcre bus uinculu amoris,uinculi igneu,quo fe
eunda amantia, inuiciq ; adherentia, in omne tepus perdurarent. Hoc uinculu ejl
primi in animantibus mi frendori cor/ poru mira libido, ut Philofophus Grecus,
er Latinus tradit: ex quo perennis exi/ fht generatio,nullo unqua tempore amore
defrrbcnte,fefe in eundis animantibus frftfn t fcemina,marcq ; appetentibus-
Quod AriRotelesconfitensa Deo repertum, pro/ J^9t0vin e»a - fido confitetur ab
itio, quo Chald£its,id ejl , Mente filia D ei , rerum inuentrice. U** aumousp
jd enim ipfe dixit in Politicis: :-j @fi Qvcrts «vxrrAvfoi txvt* th TngtS
Ltw*> n f {/Iu 70 dtii Kcerr ccgiQ/cby » <Auvx),it/Ax kj ip) n afios-ihcn
rrpo t», 1 m **~6)ko!^/*h7? vmo h cpva-is rr£ifi cw</)ocs, kj t? yuucetnos
KOivtovi«y,QUod ejl,Simul aute et natura replet hac circuitioe, et redi tu, ut
fit fempiterna-.quado no fecundi numeru, fed fecundi fpecic tanti id fieri po
terM-Sic,puifa fuit d Deo natura maris et feeminx ad comundione-Eadc hac in li/
bris DB PEUBN NI PHILOSOPHIA. j* W» de Generatum et interitu,Cum cuntia,inquit,corruptibdia
effent,quonid pltt fimum ab eo, quod primum ejl,aberdt,fu toi7Toylvu opoTrai
<ruxti7sAHfU(r% •A oAo|/ o Qtosrf TtAt^S 7Toihoxk iiw yinny. reliquo, qui
fupererat,modo fepleuit uniuerfum De inficiens generationem perennem. Hac ille,falicet
ut ge/ Herarent omnia mutuis amoribus, fefe inuicem ardenter amantia . Quod a
Mente diumajkttum chaldeus prodicat, uocans id uinculum n wpiBfi&H , igne
graue, inflammatu . Eo<bJit apud Philonem uidebis in libro de M undo,Verbum
Dei ejl cflurtibtKffHKjof,uinculm indijJolubile totius mundi: quoniam non
animan/ tis folitmfed etiam inanimis inferuit amorem etemu, quo fefe mutuo
deperirent . Is amor tam mirabilis ejl in arboribus, cr herbis,
inelementis,aqua,igni, terra, ae re,q»am in animalibus- Nec fuit aliud quod
Mofrs fiflum prodidit a Deo, Proh/ fucat unumquodque iuxta genus fuum. idcirco
cr Theologus noAer,Manus tuo fecerunt me:cr. Sicut lac me coagulafli. er. Ante
cr retro formafli me . cetera'^ mdta-quoniam illeer formas aptas inuenit, et
amorem addidit ambobus. Videscfr ut mirabiliter confentiant qui religionem
Chriftianam plufquam annorum duo pe ne milia antecefferint. • Dc «dem Mentr.ex
Mcreurio,& Plifonids.omniip eimdiulniule: & quod iit mundi creatrix. Si
Idea mundi, ip e qi mu ndutarchcthypui. Cap. X. DV O quofy extant alia
dtuina,cr fapiendfimo cuiq ; admiranda r eflimonia <k Mente : alterum apud
Mercurium TrifmegiRum , alterum apud Platonicos . Primus T rifmegiAus,eam illam
Mentem Anaxagore et Platonis,quam tcfle Ari/ ftotelc ducit Anaxagoras cerct$H,impafiibilem,Pkto
bJlwi iiiy.iyy.way, nulli rei admiflam , docuit Grecos, ut nomina cr
proprietates eas et attribuerent,in eo qui mferibitur AfclcpiusiTt em/
x<rwyx&y r i kj Kcyas oAst/ \xu yoyiK 7t£pnyuy itevStfoy
<ruyxZs,7rav&;,K7tA<tvHS , kttx3hs xboyx/ 7* , Kj cwx<pHS:ctxrns
'j xctuTu \&Ss,ytogH7iKbs r£y 7r«vTuy kj xut m &C ct t <Sy irruycs
«xrms <W A ccrxdby,k xAhSgk,A Xfyyrirnoy <f> u y> etofrTi rrroy
'fv)(ks. qux funt, QuiH igitur ejl incorporeumfMens,inquit,et Verbum, que
fcipfam ex uniuerfo ab omni corpore liberam fufhnet,cr continet :
Jnerrabilis,impa^ibilisd corpore, cr intangibilis:ipfafeipfaftds, capax omnium,
feruatrixq; rtru.cuius raiij funt bonitas, ueritas,lux e xiplaris, exemplar
anime . Nec Trifmegijlus : quibus clariora,diuinioraq;,nc ft angelus quidem
loqueretur, enerraret-ls ut apparet fiut fonsGrece Phdofophie,mdeTheologiam
hauferunt, hinc afeiuere uulgatam celebremcp Mentem illam, rerum originem,
creaufam, cui dabant fapiendam,inuentionemq ; omnium rerum, eam perinde , ut
merita ef/ fetdeferibentes, predicantcsq ; inerrabile,ut plena
cffctfcicntie,folertie,pruden/ tu, cuuis omnis inuendo,ut in Ph edone dicit
Socrates, no potuerit effe, nifi bona, foUrtifama. Ejl enim, inquit Trifme
giBus, infallibilis , non potejl /illi , cr decipi. Deinde nullis corporeis
adiumentis fu Ametur, nuUa corporea ui uiuit , agitatty b 5 eum. r *« AVGVST.
EVGVB. LIB. I. tuum,non indiget corpore,quod corruptibile eft,fed ab omni
corpore Uberi, & expcditajuflinetur feipfd,fiufapientu,incredibtli poteflate
natur* fu a. Neq; po te jl ullum a corporibus decipere detnmentu, ut quam
corpora nequeant attinge/ re.ejl emmintada Cumq; fit hutufcemodt natura,
cfhapax omnium rerum,et con frruatrix omnium: In ea enim uiuunt, V fubfijlunt
omnia: fecretum, arcanum uinculum,w conferuatio ejl cunilarum rerum. Nec potefl
tuendis rebus fatigari: quoniam tam uafla efl,non quidem corporea
mcle,ctuajbta,e,fcd fapientix et fo/ l erdx,ut omnia capiat,ubicp adftt.Ab
hac,inquit,Mente,tdnquam luce immenfa, fulfcrcradij bonitatis crfapienti x,
acueritatis omnes. Hinc emicuit quicquidre/ ru ubiq; eft, quicquid boni ,
quicquid ucri. Propterea fuit archetypa lux : ea nepe lux, qua tanquam
regiru,materq;,ornnia creauit. Ab ea accenfafunt lumina cos/ leftia- Hoc
uocatur 'a Philone Iuleo 7r«v«vy<fcc,dicas licet omnilummis, vngen* omnis
lucis regio,frdes,ipfamct origo lucis, d qua lux omnis corporea, er incor/
porea manauerit. Eofy etiam archetypum anima, ut fuperius omnes confiteban/
tur.lpfamet creauit homtnem,aq; fuit uelut archetypum,fvrmans eum ad wiagy nem
fuam . H*ic ob caufam autore Philonefunt duo hoyoi , dux rationes , lux
Mentcs:alera fupra nos,exemplar rationis noftrx:altera noflra ipfa- ibiq;
aperte Philo confiffus efl,credo ab his libris Trifmegifti imbutus,Verbum
archetypum, creatorem uerbi nojlrt,id efl ,rationis
noBra,mentis,anima.Defcnpfit igitur no/ bis Mentem Mercurius,eam ex
profundifiima fapientia appellans etiam Aoyoy, Verbum, cuius uocis plend ejl
Theologia Philonis e T Platonicorum, ut uidebis , defcendens,oriensq ; d prifeis
feculis,reuelata ab ipfomet Verbo,quife Mercurio, muluscp alijs pnfeorum
detexit . Conflat^ hac uere prifrum tUurn Mercurium locutum: quoniam funt etiam
d Platone, Platonicis <p omnibus ujurpata , libris $ eorum celebria . Idem
Mercurius in eo qui infcribiturhgbsAoyos,loquens de •f. creatione,exordicnsq ;
quafigcnefim, hac ditticgyri Twy ovftoy b tftof,© o voOS, ta/tn. C? ept/a-is
<3 vA«:Principium rerum Deus, er Mens, natura &■ materia . E cce quod
perhibet Laertius Pldtonem dixijfe,mundum creatum d Deo , appetiaffefe ^ 'JDeum
viy (cJ cctTioy , Mentem &■ caufam, acceptum ex TrifmegiBo.Deus igi/ meatur
er Mens idem funt-Hxc fuit principium omnium, quod tot alij fatebantur fu/
perius.Hunc omnes una uoce hominis creatricem, M en tem,nunc mundi declara»
tes,confultantes.Duo igitur principia reru ueteres ftdtuerunt,alterum agens Me»
tem,Deumfy,dlteru admittens, et patiens naturam,uel materiam.Prifcoru Theolo
pa,ut ubiq} uidifli.Platomci quoefc iuxta uctujld hanc Theologia dicunt,ro moy
t kv£@ ovocyte*! ts»,T0 vtb nuioviK «irolyKny,$[ erit «vccyx9S7rgbs voy vovy
vnsfcefitly,Vniucrfum ex Mente,et nece f itate effe,Mente p erfuaden te,et
cogente obedire nccefiitatc,neccfiitate aute obfequente et ad Mentem fe con
uertente,caq ; fequente. Hac prior Plato in Timao,in hunc modu loquens, paucis
WepttsiScd er qua dncccfitate, inquit , fuerunt , adhibere oportet . Mifla enim
mundi t+4 fiJt-CYVik atiafA.pms» DE PERENNI PHILOSOPHI/I. sy tnudi huius acatio
ex neceftitatis ,ac Mentis conftitutione fuit:fcd Mete imperati te neccftitati,utfibi
parerent quxfierent,habercntqi optimc.Sic igitur ncccfiitate wAa,etcoafla*b
lnteUigentta,etimperijs Dci,hoc omne conditucft ObfcruandU <^o%pajpicaciter^
ammaducrtendu quod refert Proclus,Theodoru Platonici Apud Porphynu inuentffe opinione,quaJi
allata ex Prrfidc:</luo voces vrfo ctl/pi 0tms,T oy /+\*ro \a>y r«S
'ic/ltxs tyorfx,Tcy c/It t laifiKuy: Duas mentet Ante anima eos Jlatuijfc,
quarti altera contineat ideas uniuerfbru, altera partient* riu.Sunt enim hac
ea, qua dixit apertuts Philo ejje iAvo Aoyvs,duo uerba , duat rationes, altera
archetypd,alterd noflr a. Dabant aute magne Menti, ut creatrici, ideas
uniuerfalcs,quod Plato inTimao et Mercurius in Pocmandro,et Timetis Lo crenfis:
minore autem Mente, que noftra ejl, particulariu rerum dicebant tenere
ideas.Hxc Theologia uenerat a barbaris. Quanqud fieri poftit, ut duas Mentes
potius fentirent cas,quasin primo oraculo demonftrauimus. Omnia,inquit, perft cit pater,et
tradidit Menti fecunde, qua uocant prima omne hominu genus. Lon/ ge aute
clarius, cr uerbis plenioribus, aureae^ prorfus,et calefit oratione locutus ejl
in fermone tertio ad Afclcpiu Mercurius de hac Mente: uidebis clara Thcolo ge
Grece,et omniu Platonicorum originem. Profertur etiam a D luo CyriUo: Ov
yefyupixfby <fay «s khvhJvs Itctfx nt/SHgix ccfaccfi» voi axi novoy ny
cp&S rotgoy 7ipoj <pto-*s voifjs.tq flhy au vis <pot>Z.vbs. tu
iJiy tTigty Hyu k rirts umxi,cai yv tourriS asy, au ru icu/ t voi ks
epocrh,Kj7rv\uy.xti rrbvjx txrot 0u)f,2rx «y^.hts,i fixe jAjvicnhAyUAi 1*6
cy,ix iffixrls ctN&.7mvreoy ycfy xvgto c,k]( 7t kth§, ty hos-tsy rtu yn,
stj <Auvxiais,sy cpus,stj vis-,ty 7Tv4Vhcc,kj nbvfx <jv ctarriS^tCf %/7t
xvToy Wsy. Que funt, Nc<J; enim fieri potefl , ut eiufmodi myjlcria tradas
Apud profhnos,nccdu initiatos, frd animo audite, Vnii folu erat lumc
mctale,ante lumen mctalc.ct eftfemper Mens illuminata , aut luminaris:cr nihil
aliud erat, q ifluis unitas, femper in fe ipfo exiftcs,femper fua mente,et
lumine,et friritu omni a codnet. Pofl pauca addit Mercurius: Extra huc, no
Deus,no Angelus, no Demo, no fubflantia,nulla alia.Ommu enim ejl dominus, et
Pater, et Deus,etfbns,ct itita, et potejlas,et lmc,et Mens,ct f\>iritus,o-
omnia in ipfo,et[ub ipfumfunt. In his Trifmegijh uerbis cernitur unde Plato
myfleria fua potunt-Vt aute Plato in Epi ( flola de myfterijs ijfde locuturus
prefitus eft,fe per enigma loqui uelle,ne ueniret di manus imperitoru que
feribit, et non inteUcfla contemnercnf.eade pre/btionc ufus ejl TrifmegiHus,cr
Orpheus fmditer. Dicam queis fis eft, claudatur porta profanis- Primumq; apud
Trifmegijlum funt hec nomina paterna, ut etiam apud reliquos omnes Theologos,
Vmtm lumen mentale,ante I ume mentale.Sicut igitur C heddeus duas Mentes
docuit, quarum fuperior et prior genuiffet fecundam : fic Mercurius duo lumina
mentalia, duas Mentes luminofas,Mcntcs luminis plenas ; Prima eft ipfa Vnttas .
lam enim fepe uidimus , v uidebimus , Vnum dici ip/ fm t ternum
genitorcm-Hocunum & lumen c#,cr non eft lumen corporeum, fcd iVt il
AVfiVST. EVGVB. LTB. I. Jfd lumen mentale , lux alterius generis, quam qux
cernitur corporeis oculis. Ejt autem hoc menta le lumen fupra , uel ante aliud
lumen mentale. Dux luces, alter* prior, altera fecunda,uel pojlerior.Fuit
femper hoc lumen, fiue primum , fiue [e/ cundu.Et nihil aliud fuit utrunqriumen
quam una coniunflio,una affociatio. N« aliud fuit ab xtemo,quam luminis huius
coniunflio,cr unitas, fummaty unio. An te omnia fecula fuit femper in fe
ipfo.Creato autem mundo, continet omina no m* nibusjcd diuinitatemcntts fux,er
friritu,ftue fapientia fua.Prxter hunc primum, V fecundum non fuit aliud ab
£tcmo,no Deus ullus,dnt Angelus, non qui fccun dum locum obtinens dxmones,non
fubsUnda- q ux nefy fuerunt ab xterno , nccfc dici poffunt effe, quibus non ftt
ueruejfe.Efl Deus ipfecrhxefunt nomina eius. Item alijs locis de eadem locutus
cjl Tnfmrgtftus,in Pocmandro,ubi uifmem qua • lem uidit in rubo M ofes
expofuiffct,emiffamq 5 uocem,cuiufmodi item audiuit M9 fes,cr ut apud MofemtVe
idem dixit, Egofum Deus patrum tuorum, egofum, qtufum.fsc apud Tnfmegiflm ,
fcipfum declarans dixit : <?««{/ a/og not+- 6*sCe*+ xoina)v<Aftjs
bplxvthrriKSvis.Paulo pofl.ToipaiSiKtivo Lqh iyurSsi mu- * t
tros^ioSTTfoqivtncosvrgis^ltK onorssqxtrtiGeS. Ego, inquit, fumPce/ mander, id
efl, Pallor humani generis, id enim uidetur de/ignare. Mens autorita/ tis.
illud lumen , inquit , fum ego Mens . Deus Tuus , qui eram ante h umentem
naturam , qux ex tenebris apparuit . H xc grandia fublimuqueeffaturTrif/
megiRus myfteria.Primu cum M ens,fe Mente autontatis appellat . A utoritatem
enim dixit patrem,qui primus ejl, cr ante omnts,maior etiam ipfa Mente,quate/
nus genuit eamjedttqi ei poteflatem: fed non maior,quoniam xqualemftbiq 5 coc
ternam genuit, ipfe igitur ejl autoritas,primatus,principium ,caput,primum
effe, r natura bonitatis. Huius eft Mens,ut dixit Chaldxus , toties appellans
eam 7tcciff( ; atey vaoy, Mentem paternam: in nofba Thcologia,Sapicntia
Patris.Deu/m quoq; fcipfam prxdicat eadem Mens,ficut apud Mofcn ■ Etiam fe ante
humidd naturam < gloriatur extitiffc.Hicfublime, mirabile myflerium Ejl enim
humidanatura,quod < apud antiquos
Cbaos,dfufme,humiditatc,tcrra,aqua,commijla,hyle,id ejl, lite/ 1 ris inuerfu
iAvs,limus,humus. Ejl terra 'manis v uacua,ud ucfccroq ygj. oexet tcco-kwksos,
mifibilis, e r 'mcompofita -Ante hanc, qux fut rerum p rimor/ v
dium,\mium,cmbryon, femen, fundamcntum,inchoatio totius mundi ex terra or
aqua,gloriaturMensfefuiffc. Ergo hxciUa cj\,quam Solomon appellans Sapieit
tiam,inducit eam loqucntem,ficut loquitur apud TrifmcgifUm.Dommus poffedit me
in 'mitio uiaru fuaru,antequa xthera firmaret furfum , & libraret fontes
aqu 4 ru,cxtera<fi de creatione. Apud Solomone prxdicat fe poffeffam 4 D
omino:apud 7 nfmegiflu,prxdicatfe effe Mente autoritatis:a^udChaldxu,Mens
patria: apud VoftroSfSapientia Patris. De quo igitur Mofes,cumreru deferiptione
inchoans di at,in principio cremtVeus codis & tcrrm^,Qui ferebatur fuper
aquas: cr, 09 V DB PERENNI PHILOSOPHIA. 19 O» pTXcepit luci,ut emergeret:
innuit iflam Mentem, qua fuit antea quam fieret caelum, er terra, ante humidam
materim,W ineboamentum, primordium # to/ tius mundi ■ Sic item in eo quem uocat
\ravtnjlixy, bymnum,cantum, gratiarum dflionemjtcrftis erga creatorem fuuni
loquitur:Zv'o rrXTHg, treionv^i^^av ceovsfTu es pater, tuDominus,tu Mens. Cunfti
igitur Mentem nuncupantes, creatione fenticbant:parta# omnia cius fapientia
monftrabant. Eo# cfi oraculi apud Platonicos ex antiqua Tkcobgu,vis yty y&f
j**/* vyut 7:L\ffo<Ai rroty: Hocuniuerfum, induit, efl Mentis imitatio .
Ejl, inquit , uniuerfum, a Mente de promptu, formatu d Mente , uelut opifice-
Mirabile uero argumenti et indicium , Mercurium, Aegyptios# de Mente Verbo #
Dei conditore mundi , bic nryRcrut prodidi ffe,ex Plutarcho,in eo,quem
infcripjit de lfide,cr Ofmdc,fme de T beor logia Aegy ptiorum. Ait enim in
eorum arcanis fuifje tabulam ( mos enim prifee fpluMe ((>*</*• Theologia
fiut,fkbults inuoluereueritate) Ort kuo ixvroyb jriltis m^ortM\/rnej yctjcy
vasiogcktaQ ocxfavu V7T0 Kivluntot TifcuA aV^n4a.jj<*a- tiiy, Qtcod Mens et
Verbum Dei,cum effet pcrfciniiiuifibili,crin Joditojprof d" f*** ccfiu
mota ad creationem, uel mouit fead creandi. Agno fas omnes ex uno fonte per
omne mundi frarfos ueritatisriuos i Si ferre cupis, quis fecit eam , que
dicitur Genefts,quam fcripfit Mofes ( Deus autem fecit ) qua continetur
generatio coeli, V terrx,ccclchium,uc tcneftrium,dutoribus Aegyptijs, fuit
Mens, fuit Verbum Dei,inuifibilc,regnans in arcanis diuimtatis
fue.Mancbatinfccreta, infcrutabili diuinitatss fux caUgtnc:&-,quod ait
magius Theologus noder, EratapudDeum coniunlhfiimus iUi,in Jinu eius. ProcefSit
ad creandum,ad generandum. Ergo is efi,de quo Mofes , In principio creauit Deus
coelum & terram . Hac ejl Genefis ftAs teRibus Aegyptijs,d Verbo , 'a Mente
diuina . qux ficut Grece diflavort, Mens,Aoyos ratioific
Hebraice,ffintus,faperc ipfumjpfafapicntia,uitaExhis fontibus arbitror
manant,que tam preclara Philo de Verbo Dei eodem c/Men/ te canit, uocans eam
fmiliter ctofxroyllioO Acyoyjnuifibile Dei uerbum , opi/ J(tx mundiiw ut ait
Pindarus , xftsorixycty, optimum artificem : Italicus autem
pocte,magiRrimeternum.u ejl Verbum Dei, Mensjapientuinuifibilis, arca/
na,abdua,poftea quafi fida uipbilis, cuius myfteria fupremo tempore, ipfa pro/
pius ad nos acccdente,claruerunt .De hoc ipfo Aegyptie Tbeologie princeps, que
ceteri facerdotes forte fuper his,qu.e retulit Plutarchut,rcfficiebant , in
Poc/ tnandro locutus ejli A \k robsq&raresAoycs ijosSioO: Ex Mente uero rat
itans Verbum Filius Dei. De Mente tx oraculo quoque Chaldaeorum,* Porphyria.el
Prodo; 8c quod fit a P*rx qudd creatrix mundi:* quod fit ea qux dicitur
ulttamun Jana Meni. Cip. XI pjEcIrfrator etiam a Philofophis Grecis , creditur
# oraculu illud Chaldeorm , de Patre, C T Filio fjdffe locutum, quod primo loco
prolatum efl : e quibus efl ffcUus.DicebaitChaldeus,Omnu perficit Patcr,&
Menti, flue inteUigentie tra mtfecunde,quam uocat primam, ottme humanum
genus.PfeUus autem Philo fo phut: *o ror ^ AVGVST. EVdVB. Ut. 1.’ rp •
w&rtfy Kvisiy <A*nrBfyturxs o rl xpixtilos mpHrof wte7*f,ird j ,.<=«.
** »' t ^4 -/«xt oo&nku tu *«. oy tivk vzv os $v/jt-7rcu/ yt/©* "f
(cvJfaaf^ecyuo ■ w J ' ' c ’■(*& CUUTiS 5TKj°ix£u/ VOlfaoyJjJJ^OfOIf&^y
X&Aici , OtALij i3 7lC(2 «/4 J» V jJ ia ^ IC ’ Aiyyat y/Kvrito? tya, «;
«i/joj J 7ijjwS? r»f , o yo? ■Ppuyito 7reefos t| I • xriny
7ra.<ncp\<f,Htuvp'pi<rkV‘ b f\ y/f noern^ fXy{ 7i$ce tk ittoorti* cj!
€ISAm 7rd>s t yoy,rrl U'kcw TprifyaycoyHS t tnurnKTtoy, o[ )(fas «i/ry£
J^oS-t sroiHnaJoiyimxi. Hoc efl, Vniuerfam rau condiioni molitus primS in
trinitate Pater, tradidit Menii, quam Mente, omne humanis genui, ignorantes p4
terna exccUentia,Deu primu uocant ■ Veru nortru dogma in contrariu habet: quo
tiiam ipfa prima Mcns,Filius magni Patris,omnc molitionem perfecit. Nam Pater
in libro Mofaico,didat Filio ideam produrtionis rerum:Filius aute ipfe perfe
ope A . ratur. H/c Pfehus.Scd aduertat Pfellus hoc oraculit no aducrfari
dogmati nofho, ' ’ . fcd und/quaq; congruere,ft rertc quis intelligat er enodet
. Confitemur enim ipfi Patrem omnipotentem, faflorem ccclicr terne, &■
Filium, per quem omnia fifld funi Hoc dogma Chaldaici fentit, omnium autorem
Patrem,primum faiffe , Fihu autem fecundum,iufjum a Patre creare,aut qui
uolcntc Patre,crqui eum omnipO tentem genuiffct,crcauerit. Vtriufji creatio
efl,fed Patris primum qui primus efl. Jdq; ctu ejl,quod prodidit Pfettus ,
Patre dirtare, proponere Filio idea creationis , Filiu autem operari.Primus
ergo Pater facit,m quo primo fuit idea etuoluntas,cr facunditas
creationis:Filius autem creauit, quia non facit , nifi quod Pater uoluif/ fet ,
facunditatem, totamq; in idea cr facunditate paterna molitionem accepiffet.
Eflq; creado,prima mundi mentio, qua cum in Patre primo fuiffet pladta,cr co
cepta, decreta, cr defignata,edamin Filio fuit,Patrc donante : qui dedit ei
poterta/ tem i n calo,&in tcrra,glonficauitq; Filium fuum,gloria quam
habuit , priufqui ntundus fieret. Hoc fentit ChaldxusHxc ipfa item Mens efl a
Platonicis appellata b 'frixi?* t’£t,Mensultramundana,antcomnu,& quod diuus
, ■mfon otokos Ofrr vrccoft Loioxoosde qua Porphyrius m Propofittonibus: tpi t
vov rn*^u tjjl fjSjr voHcnymAAx Atyoyovu^iai^aTxc <fiewoH<nxLfuifoiri
¥0H<r\ W dn Trfex £ uflQtfij^orTos.jfzf. f\ kypnyagdl/tnas 7itM«
Aty*.T?,<fl&y & H#SdV<fxai',* y MriS •{)* xunAh^is.rSyXfbtaoia)
v> b/aoiop yiyv i dnvrxi St< rssxo-xyvoKriS^f yroisi bnoivoi S:De
Mcnte,inquit,ulnramun/ dana,aut fupema,fecundu inteUcrtioncm multa dicuntur. Cognofcitur aut CTcon fideratur ignorantia ,
qux ejl omni cognitione melior . Sicut de dormiente Nant^ ppr uigilta multa
dicuntur: per dormitionem uero Jit notio cr apprehenfio Simili em fvmle
nofeitunquia omnis notio,rci notx eflfimilitudo.His innuit Porphyrius , qux
fepe norterDionyfms de negationibus in Theologia, Meliorem fepe ignora* tiam in
altifimis rebus quam fcientiam,negattone quam affirmationem . Sacrum item
filentium,quo colitur ineffabilis diuinitas.Tuncq;rerte Theologiam explica/
mus, cum dicimus Deis infcrutabilem f
inM&gabite}inwmpirhcnfibric,ineffabile!! * i Hoc DE PERENNI PHILOSOPHI*. |g
fec 4 Porphyrio dicitur xro*)<rlx,omni notione melior infcitu.Dixit ite
Porphy/ rius per affirmationi n multa de ea prxdicari,ut quod fit omnipotens
creator, opi/ fex ommu-Sed effe rurfum negatione( qux fi in animo fit,dicitur
«rotriec ) omni affirmatione meliore. Pulclierrrnumhi adhibet exemplimiQui
uigilant,de eo qui ipjwm uu/7nirc nitLlUf JOrl jOinfllip AilU fOmnliy f*1* quam
per uigilii,quu jimile fimili perfriciatur. Sic de altiffima cr ultramundana fo
«'■ lntcUigentia,multa prxdican per notione e r fcientid,effe aut inferna
quandafom pi finale jneltUi cr dignius tacente, tacendocp intclligen te,qiumfi
loqueretur, cr affirmaret.Quix fupermundana Mens illa,mentcs cr fenfiis excedit
omnes. His igitur Porphyrij documaitis,declaratur xtnnx Mentis, ac exteraru
difcnmen-SX pe enim er apud Mercunu , cr alios Philofophos,de mente nollra , er
mente in comuncfit fermo:[ed feparat ubiq; ipfa ratio,principe Mentem,
genitricentq ; alii rum,ab omni alia.Hxc princeps prxcipue dicitur,o 'tra
ixetvec rvg.Dc hac eunde Porpbyriu fiue Proelii par efl locutum eode Ubro,cum
ait.Omms proceffus ejl ab eo,ad quem naturalis fit conuerfio. Poflca,quonid a
Mente,ut dprincipio,cr ori/ gine eunda nafcuntur, infert : fc* <du rooruy
qcttrrpby art © opexrc V mci<rt ~ '/ t V ' - % <• r / > » ~ m ■ r ft*r
r% aa TiTOTXTf.^Via yy 7rfc<l<ny KH^cd<AiatX£trti<rixv,Kj
\-n\-jjxcnSiH «Av7o{ TCtfiytEx his,inquit,manijeflu e fl,q, ab omnibus
defideratur Mens, et omnia procediu a Mente, cr omnis ornatus ejl 4 Mentc,etia
fi fit x ternus. Nf $ propterea non procedit 4 Mente,quomd fitfempitemus-Neq; enim
ob id non cott uertitur , ac refleditur, quoniam femper gubemetu r, cr
ordinetur. Sed cr procedit femper fempitemusfccundu fubdantia:cr conucrtitur
femper etiam indiffolubi/ lis fecundii fubdmtia-Hxc ille fine dubio de Mente
fiue Sapientia ultramundana! Nec moror nunc,quxde fempitemis ordinibus
difrutatfuis hxc locis perpendat > tur.Dudnx quoq ; natura Mentis huius, ac
potc&atem expliaut, cr afrgnauit Pro cius in Theologia Platonica, ut
fecundo tjuoq ; libro demondrabiturde qua fic lo) quitur:Of<Pt av <3 Ttr
t 4-t /yHy wAuS h nccgdyvo-i tsttf ctto.isvrfio€vfi f*S tfpXnSjKf rvy nyiyivx
•? o\ooy yxso-riQyvj?, tiAj? /\ t» xftsoy eft vfbsrop
imyp\ylvynstyoa(riy:Quiuero,inquit,multifudmcanima tru producunt ab alio
uetusltore principio, Mentemcp principe omnfudeccmut fv nem optimum effe
dicunt,animx cum Mente conum dione. H tc Proclusjefirens placita quorundxm
aliorum Platonicorum Quibus mhil uenerabilstu, nihil cccle/ dius. Mentem effe
fontem , originem animarum , principiumcp maius , eamq; effe omnium principem,
er imperatorem, ut ejl in cpidola,cr in Philebo-Eum autem effe finem optwiumju
uniatur copuletur $ anima cumprincipe Mcntc-Hxc enim * ' ctum idem eftAm I»
AVGVST. EVGVB. L ! B. f. ttim nofad Theologu efl,neceffe efl, ut fodemur ,
ur.vmq; efficiamur eum beaduolumus cffc.Pcrgit edam Proclus,hxcipfa melius de
tribus pmcipijs, quid Platonica fentiat TheobgU,declarans : o-UficJ-r^y /v\,
ocamp upvrxi , HSfa rpUivr^ <*■ aj,vyipsnc7iffix-np vtiu/iCftQcuvti
ngucuTioy, w* «WWJ» tsum' ■ vttyti) ytfy«V ode rlav (a>lw y/
<fU$c<Aois,(& ccvttiftffi xUlf). * Corporum , inquit , quemadmodum
diflum ej\ , cr animorum patrem V caufam Mentem pronunciat Theologu Pl
atonis:circaq; iUx effe omnia, v operari , quas uitam in proce f ibus V
explicationibus pofiideant.Sic iUe.Aducrte igitur, que de Mente mtnefendre
dicit Theologiam Platonicam Proclus. Innuit enim EpiBolam ad Dionyftum de
tribus regibus , Mcntcmfy fecundum effe ex iUis imperatoribus, prindpijsq ;
tribus, circa quam omnia effe Plato fatetur. Sicq; efl Filia fummi Boni: quoniam
fummum Bonum efl primus rex. eris primus rex w pota caufe ,SJ jprincipis in
EpiBola.Caufa autem e 7 princeps efl Mens • Quod Mcit* fit Deui opifexqT mundi:
tt quod urttrei Gratd* Philofophi idagnoaerinuic dcldrti. Cap. XII. ■ vbd Plato
in Philebo dixit ,nonfolum Anaxagoram , fed maiores jr me om/ Q nes,predpue
prudendores,dedif[e Menti principatum , inuendonemq ; reru, tamqi Dcum,v caufam
dedaraffe , non modo tam multa fuperius tc flantur, fed edam biduos autor efl
Plutarchus in Philofophia nobiles exddffe.Ac primum de pfvfarsb/ fc a naxagora.
Is inquit corpora a prindpio conftidffe : veO S Stov xisrct <An/ -'.oa- •
KS<riaH<}\p,ysfa rotsyivlcrjs riy SAfop Wc iv<n : Mentem autem diurna
hae exornaffe,omniumq; fatus naturasq; ftciffe- Quod ergo fen fit Anaxxgtorasfa
pri/ r r~ ore Thalete traditu fuerat . Thales,inquit,fentit nSy -r Lbtruov
9top:Mentem ^ * fiuc inteUigentiam Mundi,Dem.Pythagoras item hanc inteQigendam,
feu Men/ tem diuinifimam agnouit, eodem autore,ut Deum quidem appellaret M
onada,id tjl,Vnitxtem:crro xytt%p,ipfum B onum,qux fit natura unitatis.Quod
aMer curio prius proditum- Siquidem TrifmepRus in eo qui inferibitur
CraterCquod no re* t- tncn,€r rem imitatus efl in Tinueo Plato)dixit:H ftoroes
ezcatTwy arj-xagx* ^ ujt fife-i^ctj>XHOvGe-iCchv<A'
eyyHSOvtftpycivGeiccYKSwc^yHis&Trcw yr*t*f » <7tt ccfiQttbpiiaisQaiX*1}
^s'iliuefl<^&' ■mcwroc etjt fytby yywxt-va'o y.HAyjtsyyjty.y/H tTtyou
ctj>i9nov’Vnitat, inquit, om/ nium efl principium,Cr radix-Cumq ; fit
principium(Nam fme principio nihil fit) C . omnem numerum continet, i nullo
contentaicr omnem numerum gignit, a nullo alio numero genitx-Uanc igitur,quam
docuit Pythagoram Trifmegfius Thcolo/ giu Aeppuusjongeq; Grxds
andquior,Monada,ftuc Vnitstem,idem Pythago/ rJ>intfCh' f <1 ros dicebat
custos b vavs, quod fu ipfa Mens . Democritus etiam , qui plurimum
dlusdelyrauit,vovyrbp fkoy\ii7rvfO<{<AZ r$£lt.eoritou : Mentem f ipfum
Dcum,igncam mundi animam diccnsDcmocritus , igneam mundi animam pcum,habuitx
Cbaldais,qui Deum priores ig/iem dixerant in [ententijs Zoroa/ ‘ fircorum:
DB-PERRBNNI PHILOSOPHIA. Si fheoYUm;i}<ri wcdvTct wt/fos tr ii myiymerccSunt
ab igne uno omni a nuta. Ignem inuifibdem,noflra quofy liter t Deum uocant. Ab
eo fic nata cunila chal/ 4* ,fic ut Democritus, quod fit anima mundi- Socratem
cr Platonem Plutarckui ait Jimiltter atO} Trifmegi/lum frnfijJeiTo ty ro
/*orocptis,KSCc «vTccpvls,7o Itovot/ltKOfoTo om)s£yo&Q\j7i<xyTx}j txvtx
t «y woy-xhuy , tis Toy 90UU T7TiV(/l4. WOl /y 0 U</'cST»TfcS| 70 S
W<T<fi VA»s ,yH^l\yty rai nscStrr&i ovummsAiyytvsynpfum Vnufingularis
na tura,prr fe natum, fingulare,ucriwi bonum effe Deumihxcq; nomina focilare ai
ipfam Mcntcm-Mcns igitur Deui, firma feparataihoc eflynulla materia contami
nola c T concretarum rei paflibili admijta. Ecce quod Anaxagoras fupenus,cr
quod dc co prodidit Arijhteles. Stoici quoque qui mundum c T flcllat Oror, fi/
cut Ariiloteles cr Plxto,putarcnt , tamen rcy ivmecTC» vsetirrcoy vvy ty «i/
6tft, Alti fimum ac fupremum omnium Deorutn,ipfam dixere Mentem- Hinc ap
paret,qwd fen[ennt,quicunq ; ajlris aut mundo dederunt diuinitalem , non illam
fcihcct in< ffabilcm, [upremam, principem, inuentricem omnium fcd diuir-u
quid/ iam,fiflumty ab ipfo Deo.ldeac quoq; Plutarchus perhibet Socratem cr
Plato/ ttem (enfiffefty TOiivonixaeos neja \.y tot; tjuxirrccj-ixi 5 7» 3i3,
70V7tsi TV ri vcptsuurecs. In cogitationibus f rnfisq ; Dei y hoc efi. Mentis
fubfijlcntcs-Sic Deus ejl MenSyCreatnx mundi, cuius ideam in fe cotincrct. is
locus cr l-fc decla ratio Plutarchi admirabilis cr obferuanda,ut frias et quid
de ideis fenfrrit Plato , V quo in loco habere deceat idcat-Sunt mdclicetyficut
refle cr fapienter defini/ uit Dionyfius, nsgoopieriaxrx ugx SiAs/icncc
Qtov,prxdc finitiones et uclunta tes Dei. ld(J; etiam perhibet PfcOus priores
Chaldaos jcnfifi e.cuius tejlimonio re cognofees ea quxfupcriores attulerant,
Chaldxoru cjfc,fieut ire erat Trifmcgifli* puter ttfxljjj tu y i rkvreay
Jlofrtloveny , vga y ctanhL xffa iyccScy xtto vy-vovn i<Atccs
Jivoy.i^veriy->tnw yXy txstv 7rcerrfa epvoutSyVtw </& eS^s KttSoAsu
Acyovs,cpvo-tKovi n^i^vytKoOs,!^ vayc&i)Viw cfi rxs fc/« fwivxs Tuy oincojj
hrccffib. Vnum ait , principium omnium opinantur Chaldxi,ipfum Vnitatcm cr
Bonum laudando uoca ites. I deas fmtiunt, modo pa tris cogitationes, modi)
rationes uniucrfalcs naturtymcntisyanim,modo fepara/ tat i rebus fubfijlentias
Dico igitur ex fententia Plutarchi,et Dionyfij,prioris qui dem opinionem
Platonis fuiffe, ideas effe primum illud Chaldeorum, patrii, id ejl opificis
mundani fenfacr meditata: po]icrioris,ldeat effe ipfat Dri uoluntatcs.Si
addideris fecundu fignificatu,ut fint rationes naturales cr uniuerfales in
natura rt iit mentibus cr amma,rcdu ent, cr ide firme atq; primu. vltimas aut
ideas ficut Plato cr Ariiloteles et Dionyfius reiccerut,dclcftu in Chaldaicis dogmatis
habe tes, fic prorfus rcijciendut cuiq^pcrffuuu- Ergo pro errore CT fibula
comcntoty bdbcndu dogma quorunda Platonicoru,Tx nyrajid efi, ideas qut Plato in
mete opificis flatiut,effc quanti dmmfimam,prima(^ ornis gentc,ceu primi Ange/
e lorum ^ aer**" wtu I ' jft .rui i tti frt ^ t 'bC+y cMiJr>n--\ ,
"&i altori- . ■« Jc > i iiflfr f>i rnt I iJL 7- iPT*; «4 AVGVST.
EVGVB- LIB. T. larum Hierarchiam.item unitates rerum,cr I dcat feparatasfontes
C? oripntt. Commentum non <t ueritate modo , fed etiam Platonis animo
alienum , uri PW tsrchi ad rationis claritatem teftimonio accedente, item ex
Plutarcho obferuart opertprteium efl,crfciu dignifiimum, idem cjfe diuinam
Mentem atque ipfat Ide#, quod Philo, cr Plotinus docucrtmt:Sapientiamcj; eiut
e[fe idearum eunda/ rum naturam ac fubflanliam:idemqi totam Idearum feriem ,
atq; ipfam immeit/ fam Dn fdpientiim Obferuandumuem hanc Mentem eo fitiffc
eundis Philofo/ pkis creatorem, quod ei tribuerent ideas rerum originet.Ex
quibus claret eos [en/ fijje, locutos^ effe,qut a barbaris didicijfcnt. Priores
Barbari Chaldai, Aegypfy Cr quos priore loco f latuere fas erat,Hcbrti,hanc
Mentem rerum creatrice pra/ dicauer ant, anteponentes ei quendam alium
genitorem fuum-Cuius rei pro Cbalf itis tejlis ejl cum SibyUis feda Zoroafkeorum
cr Magoru:pro Acgyptijs Trifr tHegiilus:pro H ebrtis ai alios multos, Ph
ilo:pro Grtcis maxime Plato, omnisty riitonicorum fiuniliatprior autem Orpheus.
Apud quos uno ore, patrem ijlitu £temt,omnipotcniis,omniafy creantis Mentis
inuenies .Quod partim ojlcndi, partim oflcndam- Ex Proclo, ac Porphyrio de
M*nte,4fceani*cee&nle Gcniiore, Cip. XBl hac item Mente,nonfolum rerum opi
fice, [e d etiam fecundo principio,hd/ Ubenie ante fe priorem, multa loquuntur
alia concorditer Platonici, per manus inuicem tradentes Thcologiam.Nam Proclus
in prtmonjlrato libro, ubi dejheo „ logia Platonis, qux traditur in Parmenide
jnulta dubitat, htc dicittiliC U /*&* Acuoijty 7*1 ttAutIvb
QjAsxOQixsiiiTtyofliSrtiJb roigiy Qvo-sy yflxO ■ dxisupvtarcu ebropl yxs^vous
Teirroty v<Q/.utcnt* rlu/,ngu 7TxrS' oene <Psx tcci/tks xviar^xxuXTX
7Sftr«nrxs-.7M •? m. ltixxgu.7TavfiAu tPvtfcJpLH o-vyxpiic${yu£\x<{gi<rt
. Sed ucteres, inqidt,et qui Platini Philofophia funi initiati, naturam
intcHigibikm in Parmenide dicut ab unofupcrfubjlantiali rerum principio
fubfiBentcm,cr omnes, qut per hac prx ponuntur conclujiones,Mentis uni, atq ;
perfidifiimt poteftati coniungere nitun/ tur. Ecce Proclus tc flatur
Philofophiam Plotim id maxime fludtaffe , ut oflcnde/ i et naturam intclligibilem,
cr inuifibiles fubjlantuu , Angtlorumquc choros ab uno fubflantiali procedere
principio:Quod autem jit principium tantum ac tale * - paulo pojl docet: Mens
uidclicet, ad cuius ineffabilem potcjlatem, omnes, quu funt in Parmenide
Platonis,cr de quibus tam multa eundi differunt, conclujb/ ncs,conentur
reuocarr.ut quicquid ibi locutus Jit Plato , pertineat ai Mentem , ordincfque
intclligibilcs,i fuperfubflantiali principio Mente nafcentes. Hoc<£ ejl quod
in nojhra Theologia, par cum creata uijibilia, cr inuijibilia , fiuc thronos ,
flue poteftates,fiue uirtutes,fiuc dominationes :Htc a Platonicis dicitur eeifx
<fv dicitur nata dfuperfubjlantiali principio, ab 'wff*bili,cr omnipotenti
Meatit DI MRENNI PHILOSOPHIA tf KendsSUtoriutePrrhihet idemProclus.apud uetujliores
Platonicol (ut eorum e* rfif» divinitatem agnofcas)(& 7rxf cci/rait
uco$i$pvfautr$xi,'ropiipvrp£7oy . ■irri 9*tairosf,rop eftk vovy tj/
woM«,T«r</i% t y @ eso fax: Apud - . eos udari folcrc,pnmMum omnium reru
Vnitatem,ipjam autem Mentem unum s multa: anima thmatica. inu mero Vnum er
mulujsunt igitur hsc nomina fymbolica ,crma/l* Quibus figmjuabant refdiuiniorcs
, Tria numina , c qui in Epijlola *a t v— - a funt tres reges,nomimbus
mathematicis defignantes.Primus ejl unitas pater, qui ■ejl ante omnia,eoc^ eft
Vnitas , er principium . Mens autem naf Vnum multatVnum quia retinet natura
paternam: Multa,quia fuit fecundis nu/ «-Kyv r*- -*'JL merum-Bjl enim fecunda.
Ab ea incipit numerus . Tertio loco fjt tertius rex,aut y- A’& .tertio,
uocatus Vnum c r multa , addita copula , ut magis eum l primo dijlare, **,v—
.{ecuniumnumerum,dejignsrent:Qtfia fecundo loco- Copula quidem ucrum non
fignificaret ineo,quia freeret tertium, aut numerum. Separatis aute duobus, uru
ab utraq ; parte ejl.Ttrtius ejl «mwn.er rmltatQuia tum procedit a primo,eoqt .
retinet natura eius cr nomevtum tertio loco cxijlcns cfl,ct multa: quia fi tria
fe/ fares, ab altera parte remanet unitas, ab altera multitudo, nempe duo ■ Sed
rcliu/ quotus nomina nimui mathematica . i ttud perfricui* esi, fecundo loco
Mente eos fU tuiffe, poft patre fidt ,idq ; uetujliores Platonicos tradidijfe.
Proclusq;adducit «c Porphyrio ty ry nsar^axfX^P TBfxyy.omlx,yoyviy *wy\y «ico
vtoy 4» j>e>yjW wtfaosS Hfctols
«7rorffax»vmAo\oK,i\uv<f'toi*toSyiicu>7xc& 7rpa xtemfrf ,nt* t - - «.
f \ t ~f » * an -«r ■* r i n t. Uf mtn tu 0 umvioy nfi& y/* fJ** ny wnKwct
7rwn$.Y> j ^ r<\ ** J r Ii an tunyioy {Atimperj/ iy(iy,yL&faoy j
rflrhu tuavis nxfty,(/lei ytf oiyxu «ft*-* ni 1 vefocuuruv kj tutoriis nroy
cutSvx yteroy IJjtvoR: P orphirius, inquit, in libro quo agit dc Patriarchis,id
ejl, primis rerum autoribus, Mentem rffc sterna , mulus ac pr sciaris probat
rationibus-.habcre tamen in fc quod fit Menti prsster num(utfic uertamus
urrbii)Vnitati connedere.\Hud quidc erat ultra omr.c suu: aeternum autem
fecundum habere, imo nero tertia ordinem ab illo . Oportet enim , tu
reor,prsstemi,et sterni mediam ipfam collocare stemitatem. Tum addit Pro
ctus(frd de hocjermo nobis ne fit)TOToy</li 'j o.u»s T<Sp UfHpwooy Ace/
tatny,oTt o revs iy Izvjdi revectat jx:Tan u»>,inqiiit, ex difiis
accipiamus, quod etiam Mens habet aliquid melius in fe ipfs,quam ster/ ititate.
Ex his, etfi dicuntur obfcure,CT more Platonicorum,is tamen efficitur fen/ fis,
Mentem effie frmpitamam,habcrc autem quod eam accedat, no tempore , aut
Sternitote (nam sterna funt squalia)fed natur a:ut cum fint duo sterna, fed
alte/ rum alteriut genitor,neceffano gigner.s uere fit sternum,et aliud magis,
quam dl terum.Nam primus ipfe ejl ante amnem stcrnitatcm,non temporr,frJ natura:
s/ ternus autem ipfe filius habet fecundum locum , imo uero , quoniam inter
ster/ Itum cr prsxternum,intcridcct suum.uel strrmtae,necejfarid tertio in loco
ejl Sternum. Sed fetas tjla dici dejumma Patris cxeeUcntia:quid cum Manem ster/
e z nam i tam gmut ritjton poteft effe pr aeternus ipfe,id eft,ipfam
eternitatem antecedit. Et ipfc Porphyrius tcfratus cjl Mentem habere quid
sternitote melius.Ergo ea di cuntur, ut o frendatur id,quo genitor precedit
genitum,ut ipfe docuit, cum patrem fuum maiorem fe predieabat,refirebatq ; illi
accepta eunda bona . Hoc Platonici explicare melius non tulcntes,ufi funt
nominibus Aeterni c 7 praatemi, quorum primum cjl Mentis, fecundum cius qui
Mentem natura procedit. Quorum cofbr mitatcm,cr fummam naturo coniundionem
declarantes,dicunt Aeternum ipfam nempe Mcntcmjoabere quid otemitate melius,
attingere fcilicet ad naturam pri/ mi- Dicunt etiam ipfam Mentem habere in fe
Prootcmum, id cjl naturam ante at uum,ante fecula, quo copuletur cum
Vnitate,quo Pater ipfe efl,primum effe pri/ matus, fvns omnium rerum, unie
numeri eundi prodiere, ante omnia ipfe Filius. Totaq; tandem hoc Theologia cjl,
quam nos quotidie cclcbramus,qu6d Mens & proles Dd fit patri fuo cottcrna-
Ex eodem Proclo dt Grmtorc fummo Bono, progenie dioini,Mrnlr:iicmdc tenio Aoi»
nufcitfpiiiin:&: dc diumiuit ipliui Mrnns. t ap. Xltll. luinitus etiam eft
dc ca locutus Pr ocius, declarans cr Platonis Thcologiam,et ^-'aliorum placita
Platonicorum, cuius tefUmomo,cr quantum Menti procellat Vnitds ipft,nofcitur,cr
quanta rurfum inter eam ipfamjfc Vnitatem coniundio interce Jat:it> eo ipfo
libro de Platonica Theologia ;« cvcricc xgix. 3 nvs ano t ov ayuiv 'npu7toi
v<piscu/cuAt^i7vU,Kj nfyl 70 ocyctSoy vncepfty ttgj. nAHfcvtBvu
it.ufl&xssptoyasiKafynfoiev&S) tu/*" canus /xiStfitos Ix qvclxneos
nfl epotas tbtov 7 vyycwffa c JlnKj canti vi xgu. ia-sxs Setonpoy.us 7$ (cyet9i
npdnuig ijv§7H^vot/,Quo funt,Subflantia V Mens a bono cr principaliter, et
prima dicitur fubfiflcre,cr circa Bonum, exi flentiam habere, cr repleri lumine
ueritatis illwc promanantis, cr accipere participationem feu dependentiam ex
coniundio ne,cr unione luminis,quod cr ipfa Mente cr f.bjlantiaefl diurnius, ut
quod pri ibo dependet a bono-Hae iHe:quibus mhil profundius, grandius,
fublimius effari potcfipmnis Theologia. Efr autem apud Platonicos alti fimum
dogma,idcm effe, fubflantiam,puc Ens,atq; ipfam Mcntemudcm quoq ; Bonucr
Vnitatc. I ure aut Mens crfubflantiajiue E nsfunt idcm:quipp e cr ipfa Mens
apud uctufltfiimum Theologorum M ofen dixit, Ego fum qui fum,Groce,c wy: Philo
fophis 70 cy. cr Dionyfms I cfum uocant 7 0 oy-Efl autelefus filius Dei, Mens
ipfa-Ea ejl primu, cxccUcntifiimumcu Ens, primo principaliter# nafcensa patre
fummo Bono , cr Vnitatc. vi ergo fubjlantia cr Mens funt nomina fecundi principij
4 patre proce di ntis.-Jic ipfum Bonum,aut fummum Bonum,at# item Vtfi tat, funt
nonttnapri / mi principij. Vmtat quidcm,qtiod ab eo nafcuntur onmia,uel ipfa
Mcns,caput/t fons omnium Dicitur, inquit Proetus , cr conflanti fima fima ejl
inter omnes Theologos, ab ipfofuimo Bono, pr imitus, pt imo, ante omnia
[ubftjlerc Mentem, DE PERENNI PHILOSOPHIA; •* & db eo, & circa ipftem
habere exiflentiam circa ipfum reuolui: quid nifiefletM ludyipfit non
effet.lnde nafcitur,dependet,ficut ipfa fUebatwr in mundo, inde re/ pleri quoq;
inquit lumine ueritatis manantis indc-Ejl enim diuina progenies, lume
Xtemu,lume de lumine,eflfapietia patris fui. Eoq; clamabat,Doflrina mea, no efl
mea,fed eius, qui miftt me.cr cum diceret fe glonficatu a patre [uo gloria /terna,
antea quam mudus fiereUHoc orne multis nominibus fignificant Platonici,depen •
dentix , participationis, exiflentix ex flo,cr circa Hum,lminis exilio. Ac quod
ait, hoc lumen quod patris efl,cffe Mente diuinius,nor is, eum fentire, patris
prx/ excellentiam,cr primum efjc,fbntdlemq; lucis xtemxCquxnatiuitasipfa e fi
pro/ lisfux , imo proles ipfa ) exiflentiam . Non potejl enim aliter
excellentia paterna defignari-Sed audi mirabiliora , ut coelos eis patefiflos.
pofts dicere, uidiffeq; eos gloriam fempitemi Dei . Omnis enim hxc Theologia
Procli , ejl fuperiorum , cr ante eum Platonicoru,ul fiupeam nofka radiantem
apud eos miratus Theologia - •J&U7& vivxjiy A4ljTi$xy certrpfwxi ?!
ifyvgyyivM 'nfltMS vsrtf* « Toivuu xgu o yv hyiy voCs,&Kuy npdmsMv, ngu. uctrnt
tjPt» ttb/oy r> iyxSoy, xgx hyiy ufefot tiw ns roC yvnvcrfxy xtmepxetx,
& & «x« oy ayx&by 7 neglu/' 0 yX* hytrtfQ' xyx9n </lit£ tv
XTCtt, ugu efoy yvfiHhiyu djsf. t&tz t«s hJbvni cfltnou. 0 «A4
ys.\rik'&' vovs,aii i£> ayx9ov yvriyet , ngu. eruxilwmxi 7r€o{ xuy>,
ngtt c/ff nvit) 9eos , tcrxQictJlns (di* uy uftrve riw tz 0 dtrx9i yvnu*
encepjSe©' «P£ cl>t ths 7*y oit*s 9ibrhf&' $«fr lyivot: Secundum, inquit
r ordinem, pofl Vnitatis feparatam excellentiam dicere Platonica Theologiam ha/
bere Mentem . St igitur er mens nofka efl imago primx Mentis , etiam fecundum
hoc tantum bonum,& nobis fecundum Men us participationemju fficien tu , c r
proprium bonum adf t.Sed ntens nofka a bono difrunfla eft,ejlcu indiga ,eo^etia
voluptatis indiga ad humanam pcrftflionem. At diuina Mcnsfempcr bonum par
tkipat,v unita efl cum ipfo,et propter hoc diurna efl. Similis quidem ipfi
fummo Bono,fecundu Boni participationem: dtuina nero , ceu qux fu cum prima
Dfhtate connexa. Hxc Proclus . E cce fecundus ordo locustfc Mentis pofl
altifima emineri dfimamcp Vmtatis exceUentum,ac fupereminetiam.En item mens
nofka , imago diuinx Mentis.Fecit enim nos ad imaginem,et fmilitudinem fuam.
Ecce nobis non aditus ad patrem, non Boni comrnunicado,nifi per Mentem
prtmogenitam, nofka mente ab ipfofummo Bono longe diftun fla. Ecce quoq; Mens
dtuina. Mens Dei, Menspatema,ut Chaldxusdicfl>at,xyx9o^<Aiis,fmlis fummo
Bono, gerens ft/ militudincm,fbrmjmq) futtmu Boni patris fui.Propterea
dicebat,Qtu uidet me, ui det CT Patrem meum ■ Ecce Deus ipfe pater , ipfa
prinra Diurnas. Denique ecce quod ait dum I oannes. Et uerbum erat apud D eu.
qui quidem formo fonat , quod Proclus, <ruvlw<oTxt 1 rpbs xx/to,
Coniunflus erat cum ipfo Bono, loannes , hy TTgoS roy tiicy;Proclus,7rfa carre
atyxllby. cr loannes, Erat apudDeum:Pro/ dustCotmiflus, unitus cum ipfo. Cum loannes ait:Brat apud
Deum,defignat,con c 1 iunflut j*> AVGVST. EVGVB. LIB. !. undat
erstycoherebat cu Deo,erat a Deo infeparabiUs,costemui.Qjte lo/tnnet uocat
Deu,Proclws ipfwm Bonu,ctid Deu-Quod loannes ite Aoyoy, rauoncjur bm:Prociut
triy,Mcnte.idem ejlautem R Mto c r Mens. Ratio, fapientia fummi Dci.Nota
obfrcro, inure menti,infge uerbuiUud tn/rureofcc^contunda efUunifik - 6a,ut fic
loquar, erumpent ucrbu Phtlofophis contra Animos & altos, q difmn/ gcbant
Mente a fummo Bono.Coniunda e j\,ait,umu cu fummo Bono Mens .Hoc Proclus ex
Platone,hoc omnes.QUfld fi Proclui dicat excellentia furnmi Boni etii i Mente
kfffmptiysyfieparautfcias eu maieRati illa, altifiimaq; diuimtatis arci •
eo,non difiundione innuere-Quod fi fecui fentiat,ccce feipfo
rcjillitar,cn/rura>/ jM,unita,unijtda,copulata,cdnexa Mens cu fummo Bono:
nec redi explanaret PUtonc. De mente quotyconfiuleranduytyexfententidcateroru
Platonicoruidem Proclui pronunciat:viiS(/tt 'iy etieivi ro fuy tyccy (£? t*
ovriet aiwy 'mpyticf Hj 7rx<ney o**» vonaty yvrCvuu W uQxy irhfifAeos^kOS
v&fUJ-r 5 tcwy>s cu7Mv ,<Arijxs 'TKScfay** c it cpiriy o 7sht» T
"intulit A WyTKt j if Ultivuy vtPtfacftyKj <jrv ifaois oIckjo vis tit
tu 7r& icu/fit iic(,icanf » 'fvyHTii t cor? \zt rip 'IvX.tw <cxf o T»Zc
vityKj y> <rZ>iict 7M 7T& -r cr&fxtt&t ■ nounec *J $v Soar
' Ttfi fi7r0(j$j/ kmh^hT! -F ifvbt 'fvyfis. Kjb /\*it y/ojt/lnt*/ j vo{JlHt.Kj
o A SMCTKS‘r rV7$ yoifi<pv<r<{ 7ifoir«{ t7T* /^05.03 vov j d{o7vcb:
it7r(b *r afauy fflveySjr®*, n j 'Ivyi $«<e KctST oo-cy AiTttt I mpcct
yaurcrifot . qu* funt,Mens in sternitote habet uitiyZrfubslantid operatione $
intelligendi rflipfastemitat,fimul $ omnr intcDe dionc in pnefmti habens
dejixa,Deifica ejl,id efi,Deo fimilii,diuina propter cau fam uniuerfi,qus
antefe ejl-Duai enim, ut Plotinus tejlis ejl,kabet operationes:prt rnM,u t
Mens:fecundai,utnedare ebria, cr in ceteris quide ejl ut Mens.in eo aut, ■ quod
ante ipfam,ut Deus: fitut anima fuper omne anima fua exceUentio ejl Mens:
corpui aut uirtute, que ejl ante corpui fit anima. Omnia igitur ut diximui
pendent db ufy p mente quide cr anima.Etmens quide uniformis exanima uero
menttfbr mis,ut fic loquar. Atq; Deui q ejl ante menli,nature mentali primu
fuperuehitur. Mens aut ejl diuimfima,ut que ante omnia Deifica ■ Anima uero
diurna , quatenus indiget media mente. Hec apud Produ , fimtlia atq; fuperiui
admiranda my fleris. Ut mirabile fit,quona in far.du ai hec peruenerint. Tria
dicitur effe apud eos prm ’ cipia, Detis aut bonu uel unitai,mens,anima:tres
imperatores,primui bonu,fecun dui mens,tcrtiui anima. Mens jnquit,efl fempiterna,etema fapientia,eternuintei
Bgere,fempitemu fapere. Hec fit aut gignitur Deui ab antecedente caufa genitore
fuo,q propne c r primo dicitur apud nos cr illos Deui. B enedidut Deui et pater
domini noftri le fu Chrtfli.Glonfic.tuit Deui fitiu fuu.Dcui mifitfiliufuu in
ftmili/ tudine camis peccati ■ quc propofutt Deui p ropiciatione perfide in
fanguine ips ftus-Nemo nos feparabu i ch aritate Dei,qu* ejl in Chrijlo
lefu.mnmcracb «e/ pu. DE PERENNI PHILOSOPHIA. ff 'pla-Habct igitur mens ab
antecedente caufm eam dminilate xtcrnamq; fapierttu. E jl quidem er ipfa
Deut,fed db iUo genitore fuo- Quicquid uutc ejl, atcrmtalitcr eft.Habet duas
operationesialteras ut Mens, ut rerum prmcipiu,utmtelligens,mo/ derans,
producens omnia qua creauit,ut faettans pojl fe:alteraf , ut reficiens fu/
prafe genitorem fuum,fruensq; ex eo atema uoluptate,nefiare diurno ebria,be a/
t* ex amore, er dulci charitatc,quem fufficit , admiraturi j; femper , patris
fui, ex quo deificdtur,fti,eflqp Deus,ficut efl,quia genita ab eo, ut Macrobuis
dicebat- Ani ma ucro tertium principium cjl ut Mens, propter coniunfiionan fu b
flantia, e etiam Deu<,quia c r ipfa A primo per fecundum, c V d fecundo .
Corpora uero,ut effetius trium principiorum.Omnia deniq; funt ab Vnitatc.Nam
Mens ab Vnita/ te gigniturjnde uoluptaf cfl,u diutnitas eius:eoq;
diuimfiima,quoniam fola gigni tur a Dco,ZT geniti ejl Deus-Catera participant
dimitatem. proptcrca non funt diuaufma.Nomen autem diumifimi ejl apud Platonem
er Ariflotelem- Plato uo cdt uerbum Dei liumt fimum: An flotcles mentem
diuinifimam,ut utdebis. Anima autem etuim Deus, per utrunq^maxime per fecundum.
Ac pater, ut ait Dionyftus, quoniam ejl pater lummm,irradiat in omnem naturam
angelicam. Ree iUi dtxc/ re partim ex Platone , partim ex noflra Theologia
haufla. Siquidem hac funt ea, qua Grxci,Latmiq; definiere, Spirttm,id cjl,
Animam,tcrdumq; principium, effe aeternaliter a. primo er fecundo. Primus dicitur a nojbis er
ab ilis patenpradpue itero ab diis unitas er bonum . X noflris itcmfens er
principium lotius Deitatis: Jpfam,inquam,dtxere Animam feu Spiritum, effentiam
fuam , fuumq; effefubft/ flens habere ex Patre fvnul er Filio , er fimul ab
utroq; atemaliter tanquam ab uno principio prvccdere.Filium caufam effe
anima,Graci, principium Latmi,ft/ cut crprioremOmnia enim qua Patris feu Boni
jint, dediffe Patrem ipfum unige nito Filio fuo gignendo,pratereffe Patrem . Et
quod Anima uel Spiritus procedat ex M ente uel Filio, ipfam Mentem a patre
atemaliter habuiffe , <i quo atemaliter fit gcnita,Patrcmqi effefbntem er
principium totius Deitatis . Ecce
enim ip fi di/ eunt omnia pendere ab uno,fed per mediam Mentem er Animam .
Qwppr Pater 'quum fit fens er principium totius Deitatis, primo efficit effe
Deum F Aium , CT Animam, alterum gignendo,alterum producendo. Ejl enim Proclo
tefle,etia Ani/ ma Deus, non fvntaluer,fcut primus proprie Deusjcd ut ab iUo
produfla. c o 'que uocai em magis diuinam, quam Deu:cr quod procedit a primo,
uel datur per me dium fecundum.Gratias igitur agamus fummo Deo,qui coegit etiam
fuce religionis imperitos, rapido mentis excejfu abflrafios , pro ea loqui ,
eaq; perhibere dc ipfa teflimonia, qua nemo fit, qui non mitfetur, obflupefcat
, lachrym f edam qui pius ejl,pra gaudio profundat. Mirabile leftimonium Port
j..»«nl<(cOimoniumPofphyrijdr JaJcmMtiifcabartcrnogtfma. Cap. XV. . r adem
lackrymx manabunt ci,eadcm eu gaudia arripient,qui leget ea,quxfcri / - ^ pfit
Porphyrtus . Qj lippe qua P roclus,pcrindc ac fi de coelo cocleflis A ngclus
fuJocuif[ct,nnnc locutus ejl,cr propofuitSupcriorcs Platonici,^ quidcdiuwius
(uJocuiffct,nunc locutus ejl, er propofuit,fupcriorcs Platon ic i, o-
quidedutwm e 4 V .l\ & -A m* i 't W ;i ^ ^ 40 AVGVST. EVGVB. LIB. !. cr
auguiltus tradilerunt.Porphyrius igitur in quarto de biftorw PhdofophiC qtt i
locum totum Cyridus contra I ulianum imperatorem, quem uca dementirer o/ dium
ueriutis nonfmebat cernere ucrH,nec quam contemneret religionem , illam
ejfe,perMcere,qu2 fecula phdofophuq; omnis arcana coluijfet , quamty ipfe ne/
[cius infeflarctur,profirt)dc fummo bono ex opinione P latonts,]hpenda mtracu/
U [cripfcbjg Ji tsts > rij>o7ny rivx eu/dj>au7itit ttvvrririiTop viy
J» •jaoteyxgxusttf tcurpy vQis&7te‘yl & Jln tx otnoos 'orTOc,
xguiraxotc zoix 7vp orruy,o JIh XSU rtfuroos x.xtiy , Kpa wMkx^p 7m$ wanw
KX7kcVHSixt/T>a<Po:, W&SAtft^T^OMUWflCeCT (UTVST&ZiVU? (X HHtVOt
XV7tfl0HV>S &p>u£xu7d7nrrtof> y iyfyiKMVKlVVllfaTT&i y^oic ny
t Iuj 7»v7tt/.H 7&oJlos ytyonyyitJAx ns&v 7&iA8ov7ts xv&* jovmIk
Skv. -n&iAtloms Ji vk btri Offis 7tros %m>tHS »zra> ycf %o/ VOS
lukxtox 8 Ji ffltv ypeixyv 7 Hfcs XV7>P Jftip 71 0 ftCrOS-CpftMS ycejp tia
ngu ftoros cuwvtos o rffSiSicartfJio Swjo 7Jj>»7ts»e k gmaorosxay ficu/ ari
«1/710 yifOHTCU 7X( TBUMTCcfhkf V-H SwSif trtJLUXf&pfi&Xl , (im
Ji^cdrriw K$txp <rvyKX7K7teifi <3J Avx&tu th ixovz i/7rx§[a-Srt»
fabris outoviosiioroSy^ «vivus vot>s«5<$ tbt^vj^oVo) ccvr>C)$oV©* tfay
y} 7010707971 nyiup ri %oumP yxttseiOius-Quo funt,Ab hoc autem fummo bono
ratione quadam hominibus incognita genitam Mentem tradit Plato , qua prorfut
per fe ipfam exiAxtm qua uideUcet fint ucra res,cr omnis reru fub/
fiantia-.quod er primo pulchrum,CTperfe pulchrum fit , habeatq; fpeeiem pul/
chritudinis. Procedit autem ante fecuUyUelaternitatem ab autore Deo promanar,
per fe genita exiilens,cr per fe pater.Neq; enim iUo mouentcfc ad generationem
buius,proceffus fuitfed ifto progrediente per fe gener abiliter ,uelexfua
genera/ tioneaDeo:zr progrediente non a principio aliquo temporali: necdum enim
t em pus erat fed necfc creato tempore,prx iUa efl aliquid tempus ■ Semper enim
e& ca/ ren: tempore, cr fola /terna Mens. Sicut autem Deus ille prhnus,unus
, vfngu/ taris femper ejl, licet ab ipfojida fuerint omnia, eo quod cum his
connumcrari,et m eodem loco,quem habet Jubilantia fua,ea poni non poffunL ftc
cr Mentfempi terna foUcrfmetempore:cr creatis his qua funt in tempore, ipfum
tempus eB, permanens munitate fu/ fub&tniuc- HxctcRatur Porphyrius jenftffe
Platonem ex antro duiinitatis miffa oracula,myileriaq; ineffabilia,ut admirando
expleri ne/ queam quibus tandem diuinis(ut ftc loquar) Aquilonibus portati M
coelum aldfii/ ma facramenta mtro [pexerint: Niji quodiam Euangelio
corufcante,melius ea qud Plato, Trifmegittui, Sibylla, Magi , tot per omnem mundum
oracula loquuta fite/ rantyexplicare poterant. Principio igitur ingreffus iwibm
Tbrologue pelagus,re / fert ab hoc fummo bono,quod effe fempitemi Genitoris
nomen , fxpe tam claruit, Bafri Mentem ineffxbiluwexpUcabilt mitis mortalibus
modo-Vt V nofor va/ M I DE PERENNI PHILOSOPHIA. 4» Irf fimiiter dixit,
Generationem eius quis enarrabit: Cuius enim mens capiat unqua ineffabile
Mentis natiuitateiut miraculu fit, ucl hoc ipfum eos agnouijfe,quod na/ fertur,
quod fvit duo Genitor cr Genitus. Hoc prhnit decus huius tcjhmomj, quod
ineffabilem (tuentur hunc nutiuitutem. Secundum , quod nafcens Mens per fe
fido/ fi&utyDcus [cilicctcripfujOimupotens cr ipfu.Tcrtium,quddftt omnium
rerum . domialaum,fcdes,cr origo,fons,&- principium,rcrum unuterfdts ejjcntu,ueru/
rum reruni regnum, cr ideurum, qux funteffentuuerx, uafla muter . Sic pruna
pulchritudo,# omnis pulchritudinis origo , pulchritudo primordialis , exemplar
omnis pulchritudinis,mundum mente gerens pulchrum pulcherrimus ipfe. Eocfc
fuerunt omnia pulchra cr bona, qua fecit. Hanc pulchritudinem cr freciem , ide/
mq; uenu flatis, tanquam principium cr origo habet ipfe afe ipfo. Ad hac, quod
nata jit ab ipfo Deo xtemuliter ,# ante[ecuL,ante xuum per fe genita , per fe
pa ter, quippe qua naU,nclul fui principium cr libi puter efl,quia geniti i
putrc,ip / ft gigni, cr nafei nolens. Proinde etft nafcatur a patre
fuoDeo,nafcitur tumenin / effibiliter,uolens ipfa nafci,quafi natiuitutis fux
etH ipfa principiu , non fe ipfum generando, frd nafcendo conuw8im,xternxliterfy
ab tdo. Dcfignaturenimineffx M is quadam Genitoris ,cr Geniti coniunflio, genus
nafcendi inauditum , incom/ prehenfibilis^modus.Diuerfa, quam noflra nafcendi
ratio, qui non fumus ante/ quam nafcamur,nec a nobis habemus
quidqux,dijfirentes fub flantia a genitoribus nofbris. ibi quonid ineffabilis
cr admirabiUs,altcriusq; omnino generis natiuitas,et lit nafcatur, tamen ejl
putri coxqualis,coaternus,dicttur nafei ipfe, uolensi patre generariyUt uolendo
nafcincffabihtercu exultando ex eu natiuitate, cr infepara/ biliter a putre
nafcendo, firme jit cr ipfe fibi genitor . M yflerium quidem alti far
mm,ualidifiimaifc in eos uociferatio,<jui detrahunt diuinitati Filij . Hic
non modo non detrahitur,ut nimium propemodu tribuatur. Repetit deinde hanc
generatione «ot» fjje fempiterna, ante tempora ante fecula, ctim nullu tempus
cjjrt|t ut etiam tempus poflea aeatum rtihil fit prx ipfa M ente, ut qua fola
fit fempiterna,# an/ te omnia tempora,nuUum habens cum tempore confortiwm, aut
dependcntiam.et ut pater fit fempiternus,zr unus etiam creator omnium, e?
autor: quia cum nui/ lis commifcetur, cr eenfetur omnibus retro longifime
remanentibus: fic Mentem quofy ttemam effefolam omnium, qui etiam fit ipfum
tempus, cum res fub tem/ f>orc creauit,# ad ipfum tempus,mundi menfura,uenit,ipfim
tempus,quo men/ i ararentur omnia,conduura.nM dici, aut cogitari poterat
altius, grandius, fubli/ mius, profundius. 6 Platonici igitur, qui nefciebalis
huius admirandi fapientix religionem Chriflianam patronam cjfeueram,nec aliud
hanc religionem effe, quam cultum cr notionem fummi Boni,cr aterna
Mentis,eorumq; inter fe fem/ pitemiconiimflionisfcientiam,qu£ nihil loquatur,
clamet,uocijiretur aliud: qua ftprebenfione tandem digni , qua excitate capti ,
qui eam infitiabamini , cuius *Qf 4imiranda,ftupenda<li myfleria cum funtma
admiratione explicatis ,&■ prin/ , c f cipeM 4* ^ VvGVST. EVGVB. LITJER I-
* npt- ue&ru i 'latonc putatis,cr affentis ea tenuiffe, [cripta
reliquiffrfMifereri qui que oportet mifemmos Hcbnos,qutbus ob inaudita cicilatc
, ob profundi animi caliginem, eadem dominatur calanutastqui qui iam tnde ab
exorto mundo per om nia fecula innotuir fapientia,quam gentes orrmes caelitus
reucLtam coluerunt , tra dideruntyW ftue gentis dofitfimi monimcnls laterarii
mandxuerunt , apud orrmes fux gentis eruditos fub fecretis myjlcrijs
abfcondebatur,non uideant nunc adora/ n,cok,agnofct a toto terrarum orbe. Foco
nunqud deficiet hic rcligio,cr uera ilU " Sapientia ,e? antiqui fima
fecularum omnium, in arcanis abftrufa Theologia. ix Piotmo de rudera tpCa
mente, dc Genitore en;s,& c i«s cum Patre comundionc: dr.qnoJpoH Patrem lit
mixiraaomniom Mcn#. Cjp. XVL pLottmw item inter Tlatomcos maximus, w ubity
celeberrimus , mirabiliter om/ '*ma,qui fuperius ab antiquis
tradcbantur,approbauit, dijjerwq; copiofius , Ut hxc ueri ftpientii myfleria
perfidi fime micatur tenuiffe :ut injlar miraculi fit, to tus is hominii,
acfecuhru concurfus,ac cofcnfus. Audiat igitur Philofophi patefit ilii
nouifimis fcculis,quod antea foret etia notii, atq; animis multoru hominii cohi
'prehcnfum,declaratu aut pollea,atq; ita dijfufum,ut quod angufUs locis prius
co tincretur,in totu mundu euajerit, nunefy nume iflud adoretur,omnesq ;
dceopki/ lofophentur,dc quofoli fapientifimi quonda,cr hi omnino pauci
philofopharm/ tur. Hic eft enim fcietia Domini,qua repleta e fi omnis terra,
quod omnes nue phi lofophantur, patre crfitiu cogno[centes,adorantes, femper
loquentes: qutfciert tia prius erat paticorum. Ac Plotmws,qui nec Chrifianus
fuit, nec firtaffenorat Chrifiianos, fi fcijfet eos hanc ador are fapientiam,
quam maiores fui tantopere coluiffent,ac uduti de pro fundi fimis myficrijsdeea
loquerentur, quoruferipta et ipfc ueneratus efi,et approbauit,certe ipfe cum
citeris Platonicis religione nofirS; quam nonullieoru propter in fcitia,uelut
fupcrflitionecotemnebant,adoraffet, re tinuif[ct,uerdq; effefapientia
pridicaffet-Plotinus igitur ad alia, hic diuina,fttbli/ miaifc in libro dc
Tribus principalibus hypofiafibus loquitur , qui pofiea imitat» funt,et fccuti
Porphyrius, ctPr ocius, plures q; alij Platonicorum oZy jg* i ¥ TtA /cto:t»
A\y>lp-,(iH<Atp cctt on/dpJtrK/aiyisxlaiT kv7Q-,y.s.yisoyS kvt o vo vs,SJ
<Aiyrtf0y.(3 yzj> bfti b vgi Ixuvoy, <Z? A<xw ivrou liovis .
IxtJxos <Ai Totsris oveflty. xgu to ywvoylvoy throKfVTfovos vov, rSy xptirfuy
ioroirmy vzs, ori r aMa yivr ctinby QUifunt, Quid igitur dc perfidi fimo dicere
conuenuf Nihil 'ne ab ipfo,an maxima pojl ip/ fumfMaximu autpofi ipfum Mcns,€r
fecundu ■ Etenim afficit Mens ipfum,CT 'eius tantii indiget:ip[um aut,Mens
nihil prorfus.cr quod d Mente maiore genera tur,Mcnte effc:ct omnibus maior efi
M ens:quia pofieam funt citerx.Hic intimi Pkilofophiimyficria proloquitur
Plotimit, ut fi Chrifiianuscjfet, apertius loqui po potuerit. Principio patre
dicit i ffe perfidifimu,principiu fcilicet , maximu emi
Vcntifimu,exceUcntifimit,priccdes etia Mente. Hoc enim cfi qued Filius dicebat
toticSfpatcr maior meefi.Noidquidc tantu propter corpus afjumptu.fidquia U/ le
pater DE PERENNI PHILOSOPHIA. lf pater fit principiu,fins totius Deitatis-.Filiut
aute genitus, tufcens, & proles. A maximo,ac perfidi fimo P lotinus ait
nihil generari puter Mentem: Maxima aut pofl perftdifimu,fmpatre,effe Mentem,
fiue Fducer quod ante omnia mirabi/ bfitmu efl ,ait Mentem fuffiicere,CT
intueri patrem, cr indigere eo folo,patrem au km eo minime. Aperit enim abditi
fiimu myflcrum,patrcm fcilicct gignere filium , Unquam ipfeftt maior autorius ,
quanta fcilicct cjl inter genitum , ac genitorem. Quoniam pater genitor
ejl,primacy omniu origo,no indigere, aut dependere i fUio, Mente fciiicctxontra
filium indigere eius folm, quod ab eo duiinitatemjub / fiantuq; habeat,
difcatq; ab eo omnia. Nec aliud dicitur hic 4 Plotino,qudm quod eade Mens fepe
locuta cjl apud nos mortales , docens fc a patre miffim, unica fe atiantifiimamq
; eius ejfe prolem: nihil habere fe, nift quod pater ei dcduffet.quid/ quid
haberet traditum ftbi a patre. Ecce Plotmus att,fihu mtuert patrem, tanquam in
eu/m, 'a quo tota fua pendeat beatitudo,tdquam in bonum fuum, felicitate fuam.
V iure quidem. Nam fi ab eo,qui maximus, qui perfidtfiimus efl, habet tantam di
mitatem,tantam natura magnitudinem,ut potuerit mundum uifibilem,cr tnuifi/ hiem
creare,neceffe efl beatitudinem ejfe tantam, quanta beatii maximum filium pium
efficiat.id efl,tantam effe beatitudinem , quanta efl rerum fuaru magnitudo ,
quanta diuinitas,quanta poteJUs.lntuetur filius in patrem, finui^ paterno
contine turjicc alia efl beatitudo ctus,quam ex bonis, c r cogniuone paterna ,
maximari* uoluptatum tbefauro.tdcofyoptauit omnes ad hxc paterna bona
fublimarc. P rc' ter hxc autem addit PlottnusyroSu <Aiviy t 0
ytvvi<r«p,TO yinuytvoy G? T 9vro ayxmvfl yx^isx orcep auri y.ovot ro yv
vicrcty ,&to rtrvny.it My.orccy J' t xgiiapisoy 'h roytvvno-ay ovvtsly ccv
tS>,«5 7 (it rifortrt yov:pxtycpi<r^xi . ukovx </lt Atyoytp fcjvctj
Tcy vtvp.<A\i yxf <r«$«fc/ fop Atytiy , ngu </Ux t<x/to xgu t x
mAa/riiM; rftrrx tx wwrrx: Defiderat omne quod gignit,id quod gignitur, cr hoc
amat:maxime uerb , quum foli fuerint gignens, cr geniturmquum autem optimum cR
quod gignit, nece f/ ftrio efl cum eo coniundu/m quod gignitur, ut fota
alteritate frparentur . Dicimus autem imaginem eius effe M entem.oportet enim
loqui clarius.Eoque apud Plato/ tum temafunt ornnia.Sunt,inquit,penes omnium
regem omnia, cr penes fccun/ dum fecunda, C r penes tertium tertia . Dicit quoque caufam habere
patrem , aaufam quidem appellans Mentem ipfam . Opijrx enimtlli efl Mens. Hunc
autem dicit creare animam in cratere ito. Cum igitur caufa fu ipfa Mens,patrem
eius dicit Bonum, cr quod ultra Mentem efl, ultrafy fubRantiam. Multis autem b
eis appellat ipfum Ens, cr Mentem, cr lieam:ut Plato cognouerit ex Bono qui/
dem Mentem exiflere.ex Mente Animam, CT effe uerba ifla minime noua, neque I
tunc coepta diciffcd olun, licet obfcure. Verba autem qua nuc fuper hac re
habe/ antur, effe quaf earu interpretatorcs,qux atteflcntur didis Platonis ,
effe ea uerba uctufU-Talia dicens ad uerbu P lotinus, innuit quicquid p
radicatur nunc de patre, .... .. Vtiio 44 AVGVST. EVGVB. LI8ER T. er Filio ,de
Mente ,de Bono, i quo ucteres fluerc,aut gigni M entem dixere , pt v fca
ThcologiatTum q«oi Bonum fu ultra fubjlantiam, ultra omnia:in quo cxcel/-
lentum fmmi,ac Genitoris Dei oportet agnofcere.Nefy enim ejl excellentius, ac '
maius quicquam. idem Bonum uocat Genitorem , Mentem genitam , e aq; fatetur
effe coniundifitma , quia fit optimum quod gignit , er quia Genitor , ac
Genitum fmtfoli.Exquo uult effici, ut inter eos fit uidiffolubilu coniundto .
Maximam enim effe coniundionem ex maxima perfeftione-Aducrte igitur diuinam,profiut/
' dtfiimamifc apud Plotinu Theologiam,defempitcma F ilij generatione ex Patre,
et cum eo comdionc,de beadtudme eiufdem,ex intuitu in Patrcm.Pofkcmo ait eos
fola alteritate feparari.Rem inaudua,acjlupenda.Sola,inquit,alteritate, Bonu,ac
Mensfcp<trotur,Grace Wtj>oTfW,folit perfonis dicerent ChnfUani . Alter
enim eft Pater, alterFilius,non aliud,ucl altcrit -Tanta cfl enim inter duos
illos perfidio, * perfidaq; coniundio, quanta deceat corii diuinitate.Tum
reffiicc quafo attentius , quid Plotinus tradat- Ait hac myfleria,bos ipfos
fermones , ultramundana h ac fa/ cramenta, effe uctuftatet nuc qua dicantur,non
effe noua, fed bis explicari a uete ribus tradita. Audi quafo, rrfmj; animum ad
ea, qua tum u; prajitione, tum toto progreffu locuti fumus, quam nos habemus
nunc Pbilofophiam , fuiffc etiam apud ueteres. Ipfum Plotinum audis confitentem
totam hanc Pbilofophiam a prifeis de/ fcendere . quo teftimonio probatur,
confirmatur, quicquid Chaldai, Mercurius TrifmrgiBus,Orpbcus,Siby0a,catcnqi
omnes de Patris , ac Fili/ diuinitate tradi/ diffenUpfi hoc teflantur,non
poffunt a Chriflianis pofi natum C hridum,effccon fida-Plura funt alia apud
Plotinum miranda de Patre, er Filio tcfhmonia . quo* ‘‘ appellat no fira
Theologia exprcfiius,ac notius patrem v filium, iHiBonum,cr Mentem, Generans.cr
Genitu,Patris, ac Boni imaginem, ipfam Mentem, Bonum €T Vltrafubjimtiam,ipfm
patrem -Quis hac cognouiffct,mfi Phiofophia cale/ fiis iUuxijfetfBcnedtdus
igitur primogenitus, unicus, fumnu Bom filius,pcr quem er creati fimus, er
redempti, er eoufj; amati,utnon cxlauerit unquam profun/ diflmam diuinitatem
fuam,cuitts humanitatem, affabilitatem, clementiam, benigni tatem,fmi
liaritatem fenfit in omni atate omnis terra. Ex eodem Plciino.quod Aleus fit
pofl Cuminum Bonum, quod per eam ad Cuna* mi peruenlanir.quod flt locus.dc Idea
omnis pulchritudinis, quod aci- ucril mundum. Cap. XVIL PL atonicorum item
pneipuus Plotinus, cuius i cudis pradicatur admirabile iit geniii ctfi floruit
ante Porphynis,et Proclum,ut teflimonia cius debuerint ante/ cederc,tamen
ordinem quendam de ea,quam dixere Mcntcm,Prolcmq; fummi Bo ni,nosfequentes
auidos reddit, ut ea proponamus. Variauero, er multiplex pra/ ter fuperiora de
duobus illis. Genitore , P rolcq; ab aterno genita extat apud eum Theologia-E
quibus in libro de Pulchro , hac cx intimo quafi Philofophia antro profatur
:ytn&(b </'« 7Tfthiy SiOtiiAiis nis xgu kxAoswZs, e nifAot Stat utcAoy,
«/« yxf 71 (wxGcuvuy Ciffi xoy riy, x£- DE PERENNI PHILOSOPHIA $cS
7rinXe/ltTCUK#hXTCC a(/lHt1(gU(p/IO-GT> KKfaOS dxp HVXI 7X{ tJlsAt.Tixnx yxf
tvcotk larAa &<s vov yiwnitxtri strix. 70 </£ Wfc XSM T»T2f,T«V 7®*'
a>*$ov Aiyomy qi/cny, ropo&GAx/tfcwp y> xfsAcp 7»f>o cttrfHS
iyovarxy,&si oAscr^fw Ao^w,*» 7if6D-7?|; loxAep. c/'i<u>
f&l/t/iTxrornXin/MyoH&i/MtAotroi/yToyac/luVcpHcra ri xaoy, v» V£
ccyx&oy y> Wtxepac xsnylvj xgit xfyliii rtv H9t?.ov,n tj/ t£ «//„ rov
xyxGoy^^^oyTtf&rty^HTiTta^lwiKaToytSiXcy . QJla funt. Sit igitur quifq;
primum Dcifirmis,c? pulcher quiffafi DriJ.cr ipfam pul cbritudintm fit
contemplaturus. Veniet emm primum afccndcns ad Mcntcm,ibfy omnes ffecics
pulcherrimas nofcct, er dicet hanc pulchritudinem ideas cjje. oro/ na enim hac
funt pulchra genituris, cr fubfiantia Mentis. Vitra urro cr ftpra bancjiaturam Boni dicimus, qua
propofitum fibi pulchrum habet. Qtjocirea per fida ratione ejl prima
pulchritudo.Diuidens autem intcHedualia, (fuod ejuide efl intelleduale
pulchrum,firmaru dicet locu. Bonum autem quod ejl ultra fontem et principium
pulchritudinis, ucl in eodem Bonum c r pulchrum primum flatuct,ue/ rum Ai
pulchru.Hucufq; iUe-Que etfi abflrufj Plocinicisfy ufitata ratione profi
nmtur,hunc tamenhabent fenfumiVidcs primum [anftifitm a lUa duo, altifiimacfr
ro mina , quorum primum in omni uetujla Philofophia uocatur Bonum , fecundum
Mensi Ac loquitur de e o,qui cupiat uidere uera pulchritudinem,oportere eu pri/
mtun fieri Dcifimcm,afimilari Deo,quod nunqud ad uerum uenujlatis intuitu fit
admittenduf,nifi diuind fibi finulitudinem affumat-Efl aute fimilitudo, Platone
ipfo tefte,fanditas,iullitia ■ Hac habeat neceffc eB,qucm tenet uera
pulchritudinis afficienda ardor. Atfy St qui beatitudinem hanc affcftat,
afccndcns animo ad fi fit giurn rerum,primu gradum ficiet ad Mentcm:hac enim
ejl pofl fummum Boniu Et ipfa dicebat hominibus, fe ducem ejfe,cr portam ad
fummum Botui : cr quod nemo pote fi uidere Patrem, ni fi filius adduxerit, ac
reuclarit. In hac igitur Mete , qua fuit mundi melioris origo,omniumq; rcru,
qua fuis originibus ,et rationibus atemisCquas ideas Philofopki dicunt )
continebantur,principium , cernet omnem Idearum ucnuflifiimam
uarietatc-Habentenim,ut fuperiut uidimus omnes fitteri. Idea locu,fedcmq ; in
ipfa Mente. Mens, ac Verbum, ut ait P btlo,efi tdearu locus. Progrcffus igitur
ad Mente, cernet hic omnes ldcas,earumq ; uenufiate: qua quo/ niam Mente
continentur( Mens enim habet exemplar omnis pulchritudinis) iure omnia funt
pulchra,Mentecreatrice,gcnitriceq;,cr fubjlantia,fiuc exifientia re/ rm. vbi
autem mentem attigerit, fuperabit queq; altius ad aliti fublimiorem, qui
dicitur Bonum, feu natura bonitatis, qua er ipfa pulchritudinem eximiam, et can
dem,atque Mens,fcd principalius complcflttur.Eoq; fit, ut qui ucl it perfide lo
/ q«»,fUiwr primum pulchritudincmfipfum Gcnitorcm,uidelicet pulchritudinem ,
omniafy bona dantem fecundo, neceffc cfi.Quocirca diriment fingula,locum qui/
dtm idcarum,uel firmarum dicet ipfum intelleduale pulchrum , id ejl. Mentem.
Summum 4<* AVCVST. EVGVB- L f B> T. Sum n ultrriut Bonu,fontem uocabit,
er principiu pulchri. QUonia e tiV Mr», quicqutd habet pulchri Jtabet ab 1D0
principio. Aut in eodem gradu flatuet pidchruM rto aliud fonte dicat, aliud
ipfum Pulchru,fed unu,CT idea, ibiq; prtmu hac jlatuet.Ojlendit etii Plotinus
cufuperionbus Phdofophis,etprs dica: hac Mentem mudi principiu, inuentori,ct
cauffam, ut hinc fumma maiefias , Mentis enite fc at Multaty [citu digna,
uclutcji imffibilia myderia pro dit de eaun libro de Prouidenlia Que mihi no
modo proponenda funt,fed e tu de/ claranda, cr explicanda,ut fi quid
obfcuritatis habeSt,apmdtur,ut ucritai nuda, clara Jj remaneat, nriw 7T{lycuty
ofdi S «y<& cacoAo vSft>s A lyoifaiy 7» nceu Ti & to tpl usy
ctur>y nyctt^Kj viy turri tunu&y us tffiw oifin foy oyrce.ccJA' ori vi
jflh ($ q>v<r<f tjjct tKav&',ty curi&Tx rs eefxyrv7Top cloy ty
7recfi<Aeyy*uKovos ritv of[of,a cuZ <p<ep\ t* vi,r=- '■) Trixy
l{(ln&vce,ty « f omarfet l Af At/Stm* riw Jluvetyny turri W
fxa6x:Jl^Kwi/rteioA«tKcesoc7ot/reeyKeeAusi\tty.Quxfunt,Promdettti2 rcdle,et
cofentance in Vniuerfo dixerimus, quod ipfum uniucrfum fit fecundu meti tcm,et
Mens ante ipfum, non qua fi tempore priorem, fcd quia 4 Mente eft^t Mei ipfa
natura prior, et cauffa huius,uelut archetypi t et cxeplar huius,qui jit imago
. Si igitur ex Mente dicimus pendere uniucrfum, et in omnia um eius pertinere,
fic conabimur ofiendere cuftabenc pofita-Hac Plotinus, Mentem afferent 4 maiori
bus confifii cauffam mudi,cuius quafi fit (ut Plato tradidit in Timxo)exemplar:
mundus aut,uelut imago, fiftus adeauim cr forma, qua Mens animo copleftcrc
tur,qiu quidc forma, et coceptus mundanus,ut Philo dixit, erat Mens ipfa siccfc
apparet Mens mudi principiu, et cauffa. Apparet hac eam cffr,d quo fufli/seatur
umcrfius,pcr qua omne pertinet Mentis diuimtas ■ H ac ait Plotinus ratione
effis prouidcntic ueritquom eunda fecit, pofuit,conflituit,ordintbusq; diflmxit
Mcnt ct patefias cius, per omnia comcansiutbac una pulcherrima cauffa,pofiis in
om/ nem ratione prouidentia lati fime tiderc,oflendens bincunicuiq ; rei
effcconfulm, quia Mens fuit,efiqi femper moderatrix. Quod aut Plotinus hoc Ibco
Mentem ait tecedcrc mundu non tempore,fcd ut cauffam, ct autore,cr 4 quo
fuflineatwr fem / per mundus, afferit, ut uiieatur(quod P rodus
affirmat)ctcrnitati mudi credere: dico eu,quod plurimis Pbilofophoru accidit,
diucrf a fcnfiffr,& quod fepefit,a uc ritate ab lUofuo fcnfu,reuocatu-Nec
longis ambagibus opus r/hi pfe in feipfum flet teflis. Eodem enim libro hac
profcquutus rflQuonia igitur mudws omnis efiid, quod fsducfi,hSc
tuaf}>icicns,audirc hec finienti fbrtaffe pofiis: ds lyt ttiz roi§ ici
Kccyto iKiiSiy iyiyotcHy xtAos 'tx wii rreey £duy G? inzvcSifcccv TOi &
ccvTUfK K,clc/livk <fiicyis>0S;Qubd me creauit Deus. Et ego inde ex/
tili,abfoluiio ommu jnimantiu,fufficiensc ontentuiq; meipfo,nuHiw indigent,quo
niam in me funt omnia, ZT plantx,et animalia, &• omnis gener abilui reru
natura, • V Dij muli, a- Dsmonum populi Nc^ enimy»y.iy KVcQerpunyts, terra
qiu/. dem DE P ER.RENNI PHILOSOPHIA. 47 icto plantis omnibus, cr animalibus
onme genus cRomata,ey admare ufyper/ uenit anime patefias: aer autem omms,CT
ither, cr caelum omne cR anima ex/ pars.Nouifiime cocludit:rSs roiuvy Jlos/S ra
tocu7»,tis t/A ny «rft mtrvyos 7« TTKrrx 4 f>yx<yrc. m ens igtfor cu
Jediffet aliquid ex fiipfa,in mv teri i Jlabilis ipfa,et quieta, &■ immota,
cuda moliebatur.Quibus trjlimonijs,fiut $drro,fpontcq; pronunciatisfme quod non
admittit alui natura fermonem, ct uult uos ad hac rationem bqui,clarct ern
locutum,qua ratione loquuntur omncs,qid principui habuiffc mundu Jbtcntur-Et
quo uerbo Mofes dixit, In principiotsroia offecit, creauit Deus cadum, cr
tcrraicodcm ufus eR Plotinus-Sic ct ia, ope rabe tur,aut operatus efl.Sic,omata
efi tcrra,pcrtinuit,cxtendil<fc fe fc animi potcflas. Sicjndc ego extiii,uel
fum effedus: cr quod Mens fine labore , fine commotione fui,fcd
quicfccns,iinnuttcnsqi uim fuam in materiam, molita efl.Qui quidem ojli
duut,:tc prtfe ferunt quoddd tempus, quo funt omnia creata- Ne$ cnim,quifcm/
pitemam dependentiam defignaret,pratcritis,fed priferaibus uerbis uteretur.aut
fi interdum prateritis, certe non fempcr-Dicerttqi no ficit Deut, operatus
cfl,(ed^ operatur, producit. Quid quod idem definit P rouidentiami ar pi
opao-as 7 is xgk hoytcr/jccS &i£,us ccp yiuoarcy , 70 '■) tc wap , xga ds
'oty ujisoy xctTx 7} fvvcerby U9-Proft>cflio quidam, cr confidcralioDci,ut fieret
hoc uniuerfwn, CT ut optime,quoad jis e(fet,haberet . Nonne hic cum proftcxtffe
, cogitaffe de tc fidenda ,dcmonflrantiNon 'ne c A Theologia Mofaica , quod
Deus ficit bene omnia,qusficit,cruidit bene fidaiHis etiam Plotini didis
conflat eundem effe Deum, at % Mentem :cm<fr rationem cjje manifiRi
Prouidentii , quod funt om / uiafida diuiiutus,fapienlifiimisc^ Mentis,!
ntcUigcntiiq; confilijs confli tuta. Vt fit boc illud Mofis-Et uidit Deus
lucem, quod effet bona.Stcq ; ad unam quamque rem creatam- PoRremo,Et eccc
omnia erant ualde bo;u, ui deluet a Sapientia fum ma,pcrfidaq; intdligentia
creata- Tum csl illud apudeum pulcherrimum , q uoi Mens eR alius, er primus
mundus, a quo mundus ifle habuit principium. Qgod crmio fit V tnns.Gf nitete
iubmu.ipfj operatur, & dc Juobui hucxcoJcmPLiino, Cap. XVilL
xDinlclligendum quod Phtintu dixit,Mcntem quietam, fine motu , concitatio/
fui,cunfta ficiJJe,eR operipretium animaduertcre,qui E ufebius, er Cy- ritius
contra Iulianum imperatorem referunt N umenium locuium,primu Deum , (fic enim
locuti funt Platonici, primum Deum,Patrem,fecundum, ipfam eius Pro. geniem
uocantes) quietum cr immobilem effe,Srcur.do dedi fic ipfum , adionem
eutoritatemque creandi,quod quidem cfl ineffabile rnyRcrium . t/VJ <At cvtc
i Bmi,0 f cfi <Aiv7t£ *&£,</(**$ v JIh 071 0 yZu 7iy WT©- 9iij Mflr/
ks<«f,o </l\.v7s.p&\y.7ixXiy Xii KnzySU Q^.ayJU' ouu *T(C VonfotiO j
c/lll/TlgOS 7rfe. fx ViV 7«,Sij ouobh TJC-SS JU« ScOJyiXTtt ** nbfoy « CSQ>
roA;/ ytf Ira 9d(/^5«rt/0p xKiv<rH,cchi yt» 41 AVQVS T. ETGVB- LI B. !.
PlfrfotvmStTs^ J^VTifa^KiyiineaSyrlev rjooo vaxy yrfuTtp Jc&rtffl rcu cpnyl
tumeri* avy.<pvfoy,itep' «s*Tt rccfis t xoV/ «r.d h par» cci^l ‘eS <$
axrafsos fe»s t« oA<r.S«nf, ifi<Juif,b/ du/ nite, alrrrd quidi primi
Dei,cUerj fccundi:uidelicct quod primus quidi Dcut erit dant, quitfcent:
Secundus ucro rurfum erit qui fe moueat.ltacfi primus rd circa intclligibilu,
fcM ffnriVialu:S<cundus circa inteUigibilia,et fenfibilia-Ncq; ucro mireris
, quod hoc dixerim: Multo eniti mirabilius audies ■ Na promotionr,qux
prcexiftit in fecunde prsexiflente primo miftoncm ejje dico,motioncmq ;
coniundj,i qua et ordo muH di,cr (mpitmtajalutmsq; flabilitat permanet m
omia-HCc N umeniw.quc CT pojlea nrcrffxnb proferentur. Hic ego fluptfco ,
attonitus boreo ,ncc capio, nec explicare q:teo,unde txnta
ThcologixprofunJitashoru mentes inundaucrit.Hoc myjlerium alti fimum rft noflrx
Theologia [aeramentum. Patrem qui primo rft D tus, mittere filum ad agendulmjRm
effe angelum patris-Zt apud Philonem e)i vnvcfxst,magtikatus Dci:V‘T0tfiH7iiS,
declarator , interpres, quopaterefl ad omina tanquam furum nolunt atum
exeeutoris ufus. Ideo Jicut ucnit m muniat* tr.iffm a patre, fic creaucrat
mundum CT hominem , Prophetis apparuit, legem Mo/t dedit, legationibus paternis
eft fimduvSic dedit ei iudicium pater, w ipfe mdicabit omnem carncm.Dcmq; non
primus Deus unqium, fed fecundus (Dico cutem primum, ty fccundum,unum eundemep
Dcum)monf]ratur,prxdicatur uc tiiffc. Non admiraberis igitur hac apud Plotinum.
Haufla funt e fuperioribus Pl4 ionicis,Philotte,Numemo,cuius ledioni perpetuam
dedit operam, centumq; librot [(holiorum, autore Porpkyrio.in eum fcripfit- Is
prior etiam hac prodiderat: reff yXy&pinoy Stoy «fyay ifveu
avy.rsmrxtay,yffi BeuriAut^cy Jlfiyivf yiy 'j hcy,tcyiyoviiy Jis igavi
icyrcr.Primum quidc Deum uacare ab omni operc,sV.i regem-.opificem aut Deum
imperare,per calum euntem-Philo quoque in optima diuini tatis I dea,primum
florentem, nefis putat, ut ad hominis molitione defccndcrct,mifij[e
nuncium,lcgatumq; unigenitam prolem [uam,quc uias docu/ mentaty
pxtris,cuiusedfxpicntia,fccuta,non hominem modo produxerit, [cdom nem mundum
decoris formis, ordinibus infiruxerit-Hac quoq; fuiffe prxeepto r is Platonis
fcnteuiiam refirt,uii a Platonicis relatu ZT proditum diuus C yrillus: i yoOy
nharroiy Siiy yXy rby mooTcehu <pt as to k) xHyfifavlx ytyiy
avctAaJy^ccircCy ,st&TOVToyuvxi rey ■srfcaiyu ii Koayn Jluyisp/ yiy.ovros
ty ouiivHaict aov rafurrov @ rfhvy sxarQipi “'ft/ysy, iccf hS ra. rsaSvait
xlvucdca efceaiiuq; Plato,inquit,fuprcmum qui dem, a' tt fimum/ que Deum
fitetur ipfum fummum Bonum . Ceterum exeo emicuiffc Mentem, CT hanc effe
proximum mundi opi flccm,primo manente in quiete, & uacatio/ ne. Tatiam
inducit animum, a qua eunda cieri, agitariq; cenftt. Apparet igitur (ut loquar ipfe)quodam
admirabili ,& coclcfli bcnrficio(Non enim humana con fideratione eo
peruenire potuerunt )eos audijfefiegiffrq^ in uetujb fimis oraculis duos »E
PERENNI P.HI L Of O PH T A. 4f duosDeos,in urum fubBantiam diuiniutemfy
coniundor.quorum primus admi/ randx,fufpiciendx,auguBx maicBatis, mitteret
fecundum ab fe genitum ab ater/ no,ad omnia.Et hxc ejt dU toties ab ipjadiuina
Mente prxdicata Theologia Dor Hrinamfuam non effefuam, fed eiut quimififfetcum
. cr Quod ftc Deus dilcxit muruhm,ut unigenitum filium fuumdarct,ut omnis qui
credit in eum non pereat, fed habeat uium xtemam . er Sicut miftt me uiuens
pater, er ego mittouos. c r Quod pater non iudicat quenquamjed omne iudiciu
dedit filio. Deniq ; quod eum fcmpcr prxdicabat genitorem, maioremfy fuurn,prxceptorem,mittcntem:
lUicurt Hos honores uti maiori ac patri deferebat. Nec alta prope fiat ab eo
reudata Theo logia, quam quod i patre mijfus, rediturus ad e um,certo tempore c
'trcumaSo,ue/ mffct,fkciens omnia, fumpta humana figura.qux pater non fecit,
fed uoluit er iuf/ fk filium, Deum' que fecundum fuere, ficuter opificem mundi
eum mife/ ratEademq; ratione, fecundus Deus,mundum er hominem creavit qua
prodico/ Mtr.uerifimumq; fiut in mundum eum ueniffe , ea exequentem , qua
primus noti quidem jecitjfed uolmt,iufitq; ut magnus gemtor, facere fecundum .
Cuius e fl dat liflima ratio,qubd e duobus, quorum alter Genitor,alter Genitus
effet,Gemtus de/ buit par ere,cr facere quod non decuiffet facere
priorem,profente fecundo. Cuiut rei tota humana progenies fuit imago,
ubimaieflas c r procedentia genitorum(Ji poma licet componere magnis)fuper
genitis apparet. Atq; ubi iuBiua regnat,iu/ tentibus genitoribus parent
pie,rcuerenterq; nati. 1 d,ut dixi, fiut imago eius,quoi db xtemo prtcefit iw
Deo. De qua re mirabile e ft er Jhpendum , Platonicos tam profunde phlojophari:
er dicunt id fenfiffe Platonem , qui ChriBum natum plus ducentis cr quinquagnta
annis antecefu. er Plotinus tcBatur hos fermones non nouos effe , fed uctuftam
quandam , nefeio quibus a locis manantem ad Grxcos, Thcologiam.Atque iterum
tradit Plotinus,etiam diuo Cyrido tefte:-? cutiov vS ornes TTCCTtyx eprto-i
r> «yxb<>p,ngu, r> 'vn ixarx risiXguxmxs, 7n2b.ee yi cfiy»op HSOsnp
riy,rluj idltav hlya.uisi 7sAxruyx tuAyjou \k (jSJd 'T& iyxSoO rouvfvt «/£
ttP vi rluu •f.vylw , coi Aoy ovs Tti/Tvvs, Ueuravs^ui ttw , xTbx 7tcwtk
(jfoeigai&m (jui «tivan7ifxttqioos, t&sJ£vtw
bbyovsV^HyH7vestx»veopytyorc7K{,iMfrv§iois mstoGe' iduntS 7KS JHfxsJxvfxs
ncthtuxs ctw-r *? vrAetr ares yfi/s/xxou Cimif,inquit,autorem er caufam dicat
ipfam Mentem Plato , eius quoq; patrem dicit ipfumBonum, er id quod efl ultra
Mentem er fubBantiam . MulUsqunlo/ cis ipfum ens er [ubftantum ideam appellat.
Quocirca Platonem nouiffc,cx Bo' no quidem Mentem,ex Mente Animam exi&ere:
er hos fermones , non nunc na/ tos,ac nouos effe,fed cum omnia fuperioribus
feculis obfcure difla effent,his uer/ lis effe declarata cruclut ab
interpretibus explanata, has effe uetuBas fententiat ipfuts Platoni*, libris
eiuepro tcBimonio nobis utentibus. Sic Plotinus . quibus non i efi io kVGVS T.
EVSVB. LTB. !. tfi tmrdbHiut qulcquam,non ipfos tantu ni, qui Cb riflianam
religionem non ceAt/ bantjed etuirtyttelut incptam,ac fuperfUtiofam, di cum
profundtfmafacrdmen ' tt non attigerant,feduulgi opinionem , contemptumq; fecjuentcs,
ufbemabantur, ronfejfos ejfejed bngeanuquiores,hxcmyfteria.Dequofuperius.fcd
nequeo mi bimoderari,quinrepetam,cr inculcem,qux mihtfiuuu tucundaq; funt.
DeeaJrra Mente ex PloUnomirabibiTheoIogU,ul i Pan* generetur, omnibus bomi
ditetur. Cap. XIX. _Drm in libro dc P rouidentia c T fpeculadqne,mu[u differit
uenerdtione , V ad 1<M dignif>ima,fed explicanda,declaranda'<^ nobis.
Mens, inquit, indiget ipfo B o/ no,Bonum eius non in&get.Vndept compos
ipfmsBoni,cffictturq;zyc:8o<f^ȣ, ipft Bono fimilis,V perficitur a. fumrno
Bono, [pecte quidem, fiue \dca,qnx ejl in ipfd Mente, qux uenit db ipfo
Bono,r4m efficiente xyxdoH</lii,Bomfbrmcm. Ae qudft cernitur in ipfd Mente
urfligium fummi Boni.Eiufmodi drchetypttm cogite re conucnit reputdndo,quod
uerwn ef\ in eo, ex uefligio quod dd Mentem perue/ nit-iuqi ueftigiu eius, quod
efl in ipfd Me nte,dedit ipft M enti afficienti, ut in ipft fit cupiiitds,&
femper cupiens femper dffeqtfdtur ■ illic dutneqi cupiens efliquid enim
atpiatOneq qui affequaturneque enim cupiebat. Non igitur neq; Mens cu pit:
Nanque cupiditas efl in ipfa,cr inteUeflus ad jpeciem eius . Cum igitur Mens
fit pulchra, imo omnium pulcherrima in lumine puro, er claritate pura : xgu •
nccvjcny tutPAists y/ (porri uxdxg a>,seffa.XJj7H kcc8x§&,<& tJw
Teup ovfuff rtd^Lhxy^owevroi epvmy, si&cb xccAcs^-m; xo<r#ecf,<rxwc
i&i «xoij/, ng U <JV -sjcctrtt xyhxix Knykrrsfht ynJiy xvbl70y,s&i
<rK<nuv'oy,yA <f£ tiyn-7popef/ curru {coIjjj yx/cxf ixy , SccyA®'
/A& aylyot-ny iMirrXtty v^ni/ , tycZs%H otMToy aj Sovtx, s&u xirAy
'fyofitl-V trfc. Et cum omnium naturam complebatur : cuius er ifle pulcher
mundus efl umbra CT imago, er in omni claritate ea refulgcnte,quoniam nihil
incognitum, er obfat rum,ne( j; immenfuratum cjlinipfa,uiucnte uitam beatam :
flupor quidem fubiret aff>icientcm,cr iflum,cr,ut oportet, penetrantem,
ibiq; unitum , faflumqs unum CT idem.Vt autetn,inquit, qui fuff exit
ccelum,uidentq; claritatem ajborum, cogi/ tat cr quxrit r oy 7roi nrrity,
creatorem : ftc oportet , CT qui mundum intclligibi t lem contemplatns,cr
intuitus,admiratusq ; e factus opificem, qui eum confUtucriL inquircre,aut
ubt„ucl qui, a rotircy wcciJ^x yv/vnxx s vovy xopcy KXTioyJB 7tXf xarrtv
'fyvby&j/oy KQ%oy,-nsxvfmS 701,271 vcOy tKesv&’ xof > kj 7s§> vi
xgx KOPV,uiTxyxf carAy vovi Kj Xflfflj, s/iiy&ivrx xj x* ft<3$,xjl
nnHKiyxt,dcxft*stoy /\^Tei#Yf(/!ioCs,Kj'r voiiyiAy A« fAvoy, 7sAugto<ny j
xAhkvlw, kj vcHTty\y{,ob 7ij>«tcs vyi » 10 5 'n^ teju7tSy vt\ (Aein, yrt
lya, « »x ap td «yxSly «x , Talem genuit filium V puerum pulchrum,er ubipfo
genitum filium.Omnino autem nc< jj Mens ilbr. DE PERENNI PHILO JOPHIA; ft
Hf<j eom,id tft,fliut,uel uberte eji,fed et ante Mentem er fUium,uet
[atietatem, Pojl tpfum enim Mens cr filius, aut fatiete e jl,quem oportuit
fttutri , er innteOi/ gere. Qgx proxima quidem funtet. Qui non indiget,neque
habet opus inteUige/ rc.Plemtudmem autem uera,CT intelleihonc habet,quia primo
habet.Quod uero antecedit hxc,nccp indigct,neq ; habettalioquin non effet
fummu,ucl ipfum Bona. In h is Plotmi uerbis ejl omnis hac Theologia . B
onum,quonia primo Deus, ejl Ge nitor,ac pater onmis fubRantie,bonorumq;
fuorum,Menti largitor, non indigere Mentis : contra autcm,quoniam fit proles,
cr genita , lumen de lurmne ipfa Mens indigere ipfuts boni: quippe qua d patre
fuo generetur, nec pojbt non genera/ h,nec lucens lucere aliunde po(wt, quam ab
illo. Dat Bonum omnia ipfiMau ti,totam [ubRanttam, uidclicet gignendo dat
diumtatcm-.Pater autem d Mente ni/ htl accipit. Et quoniam cunda,qua pater, aut
ipfum Bonupofbdct, habet edam , inde jit,ut Mens fit «yxSo<(<^Hi, imago
fummt Boni,j]>eculum diumitatis , ut qui uideai Mentem adamuf>wi,uidcat
ipfum patrcm,ac Bonum. Pcruentt autc d fum/ tno Bono, ad Mentem Ide a,cr
ueftigtum,fiuc creati mundi, foic ipfa bonitatis ffe/ des, totaq;
fub&antu,v dtuinitetac tanquim d primo Sole,Sol alter eluxtt.Quo fit,ut fi
uideas hunc fecundum, putes te uidijfeprimuipSolcm . Quoniami Jj pater ejl
pulcherrimus,pulclmtudo,ite ejl et uenujhts,d Mcn’ e cernitur, et confideratur
* etdefideratur,eoncupifaturq ; fempertnec MensfhiSbratur concupifcendo,fed fu
mulcupit,fimul affequitur.Nec quifquaejl,(tue angelus, fme quouis alio gaude A
at nomine,qui frudum capiat tantum exfmrno Bono,ut Mens. Ejl enim filiii' in
finu patris. Suffetius ergo er conjidcrado ejl Mentis ad primumtPriminofujfe/
fius, fed amor.Nec bonu habet,cum Jit cminentifiimu,quod afficiat ,ut maius,
ft/ eut Mens ajficit eum : Ejl autc Mens pulcbcrrima,in luce claritatis fue
,toplcBd/ lur$ omnem reru naturam.Ejl ornniu principiu,crfvns,cuius ejl pulcher
is mtiH ius umbra , cr imago, ut ditiii ejl d Platone Apparetq; , quod etiam
tradit Philo, Plotinum,nunc mundum vo*7op, de quoferibitin T imxo Plato ,
interpretari ipfam Mentem,ut mM ft aliud mundus archetyptus iUe, qudm ipfa
Mens. Cum inquam ipfa Mens fit in fumma claritate , er pulchritudine. Erat
enim,ut ait nor fler, quem Plotinus hoc loco fequu.us uide:ur,in eo lux uera ,
qux illuminat , om / nem mundum,cr in w tenebrxnon funt ulhe.) Tum cum jit (ut
idem eiiam ait no fler ymipfouita beata, ft quis crijlum uidcretconiuntiuscum
eo, idemque cfjr/ tius , obtiupefceret,attoniius hxreret, eueniretque ci,quod
illis, qui dixerunt ,ui/ ft hac pulchritudine claritate , Bonum ejl nos
htceffe. Vt autem , inquit , qui fufficit ccelum,attollitur in confidcrationem
opifit isifte qui uidcrv hanc Men tem,cr mundum tnteUigibtlem , neccffc cfl
inquirat, quis cum genuerit, quis CT hunc fxluim genuerit, er fttiaucnt ,
implcuervq; fapieniia , dedentque pe/ Ugusfapicntuc.Nam primus, ipfumquc Bonum
, fapienn fimus ejl , nec indiget qui eum compleat uberate fapienttf,cr
intcUigcmix.Ejl enim eminen tfimus, d x iurci Jj it' AVGVST. BVGVB. LIB. f.
iureq [; uoedlur «i «'</lfc*V,no» indigem. Habet du tem Mens ® A«f
uo-iy,plenitu/ dincm,ucram'(\s fapiciitiam:quoniam prior ipfa habet, cr fruitur
. At uero, quod Mentem antecedi, non quod fmefapicnda fh(nam Cl uldxus, V
Mercurius dixe runt utrunq j Mentem fate \ntelligcntum,priorem<fr Mentem
genuiffe fecundum) fcd quiu k nemine acccpit,dicitur non habere . Nam fi
acciperet ab ullo, non effet fummum Bonum . Proxima autcm,imo coniunfiifiima,
cfl Mens,feu fatietas cum fummo Bono, ut fuperius monuit , cum dtxit,xgii
ycdMscc or«y Sits (acvoi vi yinH<r*y,K<£c vo yiyu^yn/air cy ; Et maxime
cum funt unum Genitor cr Get ’ nitum-Htc cfl tota Theologia Plotini,cam non a
maioribus modd,Platone,omni/ tuseji ciu;,cr fuperioris xtatis Phtlofophis ,
deducentis , fed uidetur prorfum nor fhrum exprefuffe loannem.Nam quod iUe
dixit,Vcrbum fuiffc in principio,id ejl , ab aterno apud Dcm:efl quod Pio tinus
mquit,Diligit Genitor Gcnitumymaximi cum funt unum utrunq;-Erat apud
Dcu,uidelicet erat coniunda,unita cum Deo , C r coherebat Mens
infcparabiliter.Sic,Qu6d fme ipfo fidum ejl nihil : eft, quod ipfe plenitudinem
habet,v fcientiam omnium rerum,atq -, exemplum k patre. Ee
ccitem,uitailkbeata,elariU{ , gloriacjsfilij , quam habuit priufquam mundus
fie/ ret.Ecccflupor cr extafts intuendum gloriam fili) Dei, crfummauoluptas :
cir/ cundant anima dextra Uuaq;frequentes:Nec uidtffe femel fatis ejl,
iuuatufq;mo rari.Deni<fc ccce Genitor cr filius apud Plodnum,qui Chridianus
non fuit.Veri/ Ut igftur,quoniam ejl Solis claritate luculendor,nunquam latuit.
Smumaeorum qux diuinfau Ptorinui dc primo & fecundo rft loculut , dc
Bono.dc Mem* IC ab eo gen tta,ldunuu ptcm.fapicmiijmii ongtnc mundi. Cap. XX.
~Ed quoniam tanta eft apud Plodnum tam$ ineffabilis Theologia, quem profk/
philofophi adeo admirantur,diumumcfc iure merito uocant : Chndianam au t tem
fapiendam ut fuperdtttonem infedabantur.quo quidem apparet eos Andaba/ Urum
more contra ueritate depugna ffe,quaft caca uidnera offerentes ei,qua tra/
ditam k fuis uenerarentur, adorarent , fufpicercnt , dtuinos qui de ea
loquerentur, prxdicarentproponenda funt pauca ex his quxfcripftt ad alia
prcftms i» libro da Tribus hypodafd>us,infmbens eum , vtfsviby vftvy xpxtKuy
vnostzcntoyt Dc tribus principalibus hypodaftbus,uel , tribus imperatricibus
fubf dentijs , illis fctlicet tribus regibus de quibus egerat in epidola Plato
. In eo libro affent, Men/ * tem 4 fummo Bono generari,k Mente animam mundt,id
ejl , Spiritum ipfum . Ac primum appellat fuprcmum,ynum dicens, afeendendum
cjJc/*t^J -f Kxpov&t vtv,nsums f(guJBf«rrcv,vfq; adaltiftimum,cr primum. Ab Anima dicito f rnnes
animas natas, ut podei latius odendemits . De ipfa uero Mente loquensfm omnem
mundtm magniiudme,cr pulchritudine, C r ordine , motuq ; perenni m/ /ignem
hortatur refpiciu. Tum Deos in ipfo perfricuos, alios obfcuros dtmonas, animalia
quoq; cr plantas ■ Ad eius ite archetypa, ueriorcmq ; mundu afeendens ,
smtniuibicernasinteUigibilta,^ in ipfofempitana,utin propria fapientia,cr ui/
tO,eXpQ4 DE PERENNI- PHILOSOPHIA. U f 3 U/CXponens,ut reor,et ufurpds illud
loannis,Quoifkduejl,in ipfoukaerat-Pb tinus aiU ea fMJe iy oixu?,wwi,(S
fainfapietia fua domcjtica,ctuita.Tu profluitur, <5 riruy IcybtKHfxfayviy
Trfosecrvy aocpixy ccftHyccroy. Et horu omtHM principe, ac praftdd Mcnte,et
incomprcbenfibili fapientu.uideli eet illius inteUigibius mudi,et ldeariL Quod
idefonat,atq; quod Mi fepe locutae fjljEjJe mundu intelligibilc,et idea mudt,ipfam
Mente. Audisti fapicntiiineffabi li.Profequitur huc D eu et Mente effc
magnu,cui ciun contepUtor ap propiauerit, fure 7*c ouZ o
"&v<9yypt/rHo-as,ro X7sAss,Kf o 7rG» 7*Aifej,c aiZ.o;t
tyv&efttKj 7n\(ju cii tQt ty o r>y KftQyby 7m&y: Quarit quis hunc
ge/ tmerit,refpodetq ; fimplex,cUnte tale multitudine, A utor et ejfendi, et ut
magnus effetis,qui et numeru jbciat.Patcr fcilicet et principii i Vilij.ut
nofbri et GracL frn plicifiimus ipft Vnitas,et quod cum eo Pater omnia genuerit,
facunditate fcilicet omniuformaru,dc jj>ccieru,ct quod omnia compledatur,
eunda continens, in am plexu fuojapientiaq ; pelago. Hanc ejfe prifeoru
Theologia, e quibus P armem/ iestres Has hypojlafes exquifitius ab inuice
fcparaucrittPrimu appeUantc,ipfm principale Vnitatcm-.Sccundu Vnum multa,ut
poflea dicemus:Tertiu,Vnum c r Ittulta.quoru rationes libro fecundo reddentur.
Jiccfc confcrttire Parmenidi q>vo+ n Teus rgitriy,Tribus natuns(fic enim
lojuiconfueuerant)Anaxagord autem Mente pura,et intemerata flatuentc, primatu
reru pofuiffe ftmplex,ctjeparabile, ipfum VnumtHerachtu quoty ipfum Vnu
agnouiffefcmpiternu,criiitcllcdiule: Empedoclimateridfwjfe
quatuorclementa,amicm ipfum Vnu,iicorporcit qui/ dem,quonid elementa corporea.
Deniq; ueteres preci pue, qui Pythagora, et Pho recydi fuccefiijfent,huic
fnprcme,fmtpltcifimec £ nature, cum primis mcubuiffe, fed alios fenfa fua
[cripta reliqtiifJc,alios non fcribendo,fed in communi fermone tradidi ffe, e
ffe uidelicet ultra ipfum Ens,ro ty,ipftmVnitate, fcqui deinceps tJ 3y,@ vif,id
quod uocatur Ens,cr Mens. Tertia iam animi natura. Ac quentad/ modii ea terna
inuenianturin natur a,fie arbitrandu ejfe apud nos. In libro quotp de
Generatione,et ordine eoru, que pojl Primu,dicit ipfum Vnu,uidelicet Patre ,
genitore efferi brros,ipfm Entis,nimiru Mcntis,hkncq; ejfe prima generatio/ ne.
Ni cum fit perfedifimus ipfe Genitor,qui ne% querat,neqi habeat, neq ; indi
geatyUti fuperius monebat , furnmaq; eius ubertas genuerit altcrii Gcnitmquide,
in ipfum conuerti Gcnitore,ac repleri,Genitum $ ejfe in eum refpicimte: @ro£s
«vros,buncq; e ffe Mente .Hec et id genus predara multa eo crfequcntibusli r
bris-Plotinus docens ipfum Primit effejibi copiofifUmu, uberrimum fue bonitatis
■fontetetiam fimplex,et primu omnium,appellatu t o 'weK<fvx io-ices , ultra
fub/ ■flantia, fcilicet ultra Mente, qux dicitur Subflantia,et EnstQuod Jit
principiit tnge mtS, cr perftdijUmu ornnitm,prima utrtus, et potenti fima, quam
omnes alia uir tutes imiteniurtcr quod </kt <Ahxqu Tipuarrvnoy uvxi ro
yw£y tx iep%/ fn Hfr Ttytslmavp Umt» ywywywy , Xm/oj/ Ut// • - ' • • it nvt $4
w / A V S V S T- , E V G V Bi LIB. L pevi iGy SAfcj/ «pcwoV e?f ,oportrt
prctiofifamm effe quod g ignit pojkriof ra, oportet pretiofifiimum cjjr
grm(u*n,rt fecundu ab illo, omnibus rebus melius , proles fciltcet prima
omnium,mdior(fc,ut Cbaldeus dicebat: idem effe Mentem et ipfum E ns:& quod
ait in libro de Bono,intcUigibilia non effe extra Mente. Hane unam naturam
nempe Mentem effe omnes res.Effe («(/ ccAHSteCY,ueritate,quctn admodum ipfe
locutus efl in mundo:Ejfe Deum magnum,eam natur am,xcfc iitoj tfltvnfoS,et
fecundum Deum,profrrentem,cro)lendentefeipfum,antea quant uidc.it iUum:Effe
regem,non rerum .i fe exterarum, fed iuflifiimo , naturali $ im/ pe rio,et uero
regno-KTt xAitiilcc s jBcwi Att/s ,utpote rex ueriutis,Vt in no/ fbris literis
extat, er Dominus uniuerft,fecundum naturam, yiirifutfos (c1 9wa raytuxf ot,
prolis u diuini ordinis. Rex regu , cr pater Dcoru iuBe appellatur. libro aut
de Pulchritudine mtclUgibili,fapicntie,mquit,magnitudinc,et potcjla/ te quis
pcrfticiatfquonia fecum habct,cr jiat entia, feu res, cr omnia confccuta funt
cum ea, er ipfa ejl, que funt CT fuerunt cii eo,etfubjlantu lUic efl fapientu.
tluraq; aha diuini fitma,in quibus etfi poffunt effc(neq; enim ef\,cur
abfolutam in/ uiolatdqi Tbrologii, quemadmodu d nojbis ab illis expe des)que
lima no reffudt, eo tome fcopus intendit, ut omniu fcculoru fapientia,que
nouifmis dtcbus,ruptis omnibus claujlris inundauit in orbem terrarum,eorum
tejlimonifs appareat . E cce enim Plotinus,maiores G recix Philofophos, ipfam
Vnitatcm,primu principium, altsfiimumq»Diiiinitatem filetur fcnjiffe,deinccps
Mentcm-Sic apparet ChrtfUa/ na religione uetuftifiima effe , reuelatam
poflea,exhibitam(fr pafiun omnibus, ucl pueris, v faminis,<fue quonda
apudfolos Philofophos,nec perfifle inteUcflaJd Utarct . P rxelara uero fi int
cr iUa,qux in libro de ideis. An fihetidu f t,ubi Mens: an ad id,quod c fl
ultra Mente, fit procedendu-Mens,inquit,prefutt principio pri/ mo,tanqua in
uejlibulis ipfius Boni,annuncians in ipfo omnia, tanqud Twresfor/ ma,aut imago
iHius,magis in multitudine,qudm ipfum quod manet in Vnitate- C o fiderandamq ;
Mentis huius naturam, quam ratio pronunciet effe roop ovros, S? rr\ ocAyfl»
ovcrixp , uerum Ens , cr ueram Subjlantiam-tandcm effe XOfityoy vwy Aoywy,quafi
dixeris , fontem radonam,et quod uere intelhgat ea, que funt Cr inteUigendo
creet ■ Effe tgitur eam rx o»ra,ipfa entia . H ecip effe ante mun/ dum. Ideas
nempe,non figuras,aut imagines abalijs rebus nafcentesjfed «pysnrv/ ircc,(&
7Tgorrx,Xs(x ri i<ricc,Arbetypa,etprimx,& Mentis fubflantiam . Eocp
injtrt, vvsf\ •/!« errx, Mens igitur ejlo ea,que funt. Eandem Mentem
pronuntiat,non fimul, ac aliquid cogit aucrit,aut inteUcxcrit,continuo creare
jie/ apte enim quum Drum cogitaffet, fidum efl uidelicet aliquod aftrum, neq ;
flatim, ut motum cogitajfet,creatus cJI.qho declaratur , non omnem eius
'mtcllettionem, effe creationem, fed duntaxat quum uult. De eadem in libro de
Generibus entis lo/ quens , A fpiccjnquit , in hac magna Mente cr
'mcomprehcnfibili,non noAvAst M',multa ioquente,Cuerbis creante, fed rroAvra,
multa 'mtcUigente,id efljapi entifima, quomodo omnia funt ex ea ■ Eftqw iyu ,
Vnm cr multe. DE PERENNI PHILOSOPHIA. W 5 5“ viiccfr muha,inquit,funt uires
admirande eius, non debiles ille quidem, fed pure, mexime,congbbateiartutcs,at
uires utre- Nc$ heufq; ad certum modum pro/ eeimtrtjSprVfiy to iruju,xsU
<brWf#* iga ra t nfinuat ipocripfa, cr immenfius.cr magnitudo Hec m agnitudo
cum pulchritudine fub&tn'ie, que rft inipfccr fflendore,etlumme.Ex quibus
Plotmt uerbis,ipfo auro pretiqfiordmt, Qtpcrj\>icuii,Mentc effcipfam retis
uniuafdem,ffiritujUta,fbmal tiem.effe fjfientiim$atam,cffe omnia, frd
fbrmjUtn^rtuahtn,oripnJitnr,dm
no,crsneffabdimodo,Effcimagincm,etfpeculuBonitatis^ttejlapudSaptentem, tffe
neram fubjlantiam . Res nojtras pre tUa effeutifimulachrum , ficui mens nor
fira,ejl eius imago. Et quod maxime obferuandum , figendumq; in pedore , collis
ges ex Plotino,\deaf nil aliud effe,nifi uires dius fapientie infmitas,immenfas,ad/
mirandxs,quibus in omnia tendit eius ineffabilis inuentio,et molitio , ut his
uiribut emnu creata, cr creanda contineantur. Ea caufa eft,quod cum multa fmt
Hebre/ k nomina diuina, illud in creatione M ofes ufurpautt , quod defignat
fvrwudinem, potentiam, Elohim lUa igitur multa,quefuntin eo,funt idea- \dee
autem funt ui/ res eius pnmtue,m unam diuini/ tatem confentienfcs-Non cnim,etfi
multitudinis nomine nuncupantur, funt mutie: fed multe funt, cr unum, is cjl
uni fimus , optimasq; idearum fenfus, dignus qui recipiatur,cr inter principia
rerum primo loco habeatur • Q uanqium • non erunt dko principia Deus, CT
ldea,nifi quadam confideratione. Bx Theologia ChaliLrorom apttd Siby!ln,de
PtoWdm/na.quodGl Regina mundi mfibihJ.&tiurffibtlisr&qaodiPaaaprtnccpi
conftiiuta.Ex qaibm rfl confli' natio fle rflprobario corii, qn*fupcnu»P*omci
dixerunt. Cap. XXI. —.XCbaldxorum T heolopa funt etiam E rythree StbyUe
tcfiimonia,que Chat/ t^dea fiiit:fdia,ut fima efl, Berofi Cbaldti , appellaU
fortaffc Erylhrea , non ab Erythris Ionie urbe, fed 4 finu Perfico,cr mari
rubro, quod ufy in Perfas cr Ut/ diam pertinent, Erytbreum ,fiue rubrum
uocatur. Potius autem abErithro rege, Bt duces A lexandri teflabanticr.cuius
fepulchrum eo in liltore ad uderis regis me/ ttoriam confriccretwr. Hec
praclara edidit oracula , ut cr claritate, cr numero ruminum cetera t omnes um
SibyUas , tum Prophetas antecefferit . Nullus enim prophetaris tam dare cr
aperte de Tilio,cr Genitore,de creatrice Mente, de re/ his ab ea gacdis,humana
natura,diuinitati coiunfla,fcripfit.Cuiut quis ad manut homanoru carmina
perueniffent ( nr$ uero omnia perucnerunt, fed uix minima pers)no mteUeda,ut
que ai res eoru ne pertinerent , fepe peruerfe interpretabon tur- Eadc igitur
ca, plsrribus eius oraculis omifiis,cecinitdeMete,atq;Magi:utom rubus e locis
fiat perfticuis. Mente a Grecis ufwrpata , afeitarnty ad reru creatio/ ttem,non
fuffe,nifi eundem, quem pojleriora fecula confiffa funt creatoremxuiu*
lausetgloru,et diurnius, ac maicjUs femper celebris, femper nota terris fuit,
fed ut D ei,no ut filij Deytifi longe paucis. Oraculis Magorii dicebat patre
omnia pa traffe,et M enti,que prima celebretur 4 mortalibus, tradidi
jfe,fcilicet patre pa fui J* AVGVJT. EVGVB. LIR Ii hcw prolrw effe creatorem, tradentem ei totam potedatem
autoritatemcfc credit, altero dante,altero recipiente. Sic er principiumrcrti 4
genitore Mente consitos/ tam.PecuUarcq; ejl eius oraculi
teftimonium,imperatorcm mundi effe filium, effe Nlentem:fed imperio accepto ab
alio,ncmpc d genitore:ob qua caufam eum dicet bat omnia perfeciffe. In eo
igitur efl fili j diuinitat,ut at fu d patre genitui, tum orti/ nium rerum
creandarum ab eo quondam,poflea conditarum , imperium accepe/ rit-Hoc clamant
noftrx literx , docentes per hunc creatas effe resihunc indice ui/ uorum,ac
mortuorum d patre conBitutum. Defeq;iHcip]e, Data efl mihi omnia potestas i»
coelo c r «t terra.omnia concordia , mirabilcsq; omnium feculoru con/:
fcnfus.Quod diuinit Magoni prxdicabat oraculii,quod Plato, Platonici q; omnes,
non itafbrtaffe cognitum ante Chnflum fuiffct, donec prxfcntia cius fecit clari
fi/ tnum. Sibyllam igitur C haldxam eadem prxdicantem , er totam hanc
diuinitatem duobus carminibus exprimentem,audire iucundum efl . Nam cum de
patre Deo,i, quo principium caminis fuerat au fficata,plura dixiffet, fieut
Magi, admn gens e& iur ad' filium maieftatcm protulit, rtwmpocpoy KTtsUoi
osis y^vxu TrvJVyat Spretori KecT^tTO,iy9TMfx St iy wwrftty Wo 'wj\. I d efl,,
Diuorumq; ducem, cr qui cunila aleret^ crearet^, 1nftituit,dulcem qui uitam
homini dedit omni. Duo funtm hoc carmne,qux ChriBiani,id efl , patefMU cr notx
Mentis adorat torres cognofcentes,mira Ix titia exdiant,omnibus gaudijs
inceffant. Clamat SibyUd. patrem dulcem omnibus uitam dediffe. Oraculum
Magorm,omnia patrem perft affe: Theologia Hcbrxorum, Qjy fteit coelos per
inteUcilum: Theologia Chrifha/ m, patrem uocat creatorem coeli er terrx. Multa
id genus Platonici ■ Profcquitur • uatcs,Con8ituit eum wctirforgocpoy
xfisuy,creatorcm,fiuentem,fuflincnttm(£ onmia,alentem eunda. Eundem dicit d
patre datum principem c r imperatorem Deorum,quafq; regem corporearum
incorporearum^; rerum. Quod er Hebni ca Theologia femper refficiens,uocat
eundem dominu exercituu,quafi regem ac principe,dudormqi Deoru,quos angelos CT
deos appelLtt.Chaldxus igitur,Om nia.pcrfrcit pater, tradididitq ; Menti
fecundx , quam credunt dicunt $ prima omt nes homines. Grxca Theologia , au
tore er creatore , er omnis ordinis inuentore, terram informe, formis
decorante, Mentem fue InteUigentia prxdicabat. H ebrxa The ologia,prxter alia hunc uocat
ftnritum piper chaos operantem: tum ait eade. Qui fecit coelos in inteUcHu.quod
fonat, per inteUigentia. Nam apud Hebrxos 'm, efl per. idcmq; dicit Grxcus atq
; H ebrxus. idem apud Grxcos vis,inteUigctia.at<ft . ilcbraim,ffiritusfuper
aquas, cr inteUigentia creans coelos. NouifUma Theolo/ gia totum uulgata per
orbc,quoties hxc prxdiaUtConftdera er confer hoc orracut tum cum magni Pauli
diiloCui enim,inquit,angeloru aliquando dixit, Piliusmeut tttu,[cdc 4 dextris
masiSibyda um^ConSituit cum pater tyrrupt, principe ^ regm* DE PEUENNI
PHILOSOPHIA. fr $1. regem , ducein angelorum , id ejljXorum . Dij enim apud
Hcbroos CT nodrot atngeli uocantur:VtiHud,Minuidi eum patdominus ab angelis :
Hebraice ab E Io/ him,id cf^dijs.cr i\lud,lnconjfiedu angelormin Hebroo ,
Inconftettudcoriu . Ajfcicc diuinitatem , maiedatemq;filqd diulniute genitoris
non feparatam . Duos hi ornes fatentur, unum tamen odendunt.Vt nififit in didis
eoru altiffimum my/ dcrium,fit neceffario contradidio. Chaldous omnia
perficiffc patrem , acfilio£ui Mens prima fit,dediffe. Vates autem
patrem,dulcem friritum, dulcem anima om/ rubui wfudi(fc.Pojl,ormiit creatore,
GfalumnuiHum, fecundum uocat. DuosarT g o er unum.Nam utriq ; dantreru
creatione . Plane igitur omne fili/ diuinitatem, mitoritatc,ac facultate uenire
a patre tradiderunt. Qupnumcfc utrunq-, uocant ui/ tarum datore,eoru aperte
coniungunt diuinitatem, conmdamq; uocifrrantur,CT adeo coniundam,ut omnia
habuerint duo princtpia,uelm unum, duos creatores, quos ob id coniundifiimos,unifiimosq;
afferunt , quia non poffunt effc duo mundi creatores. Si enim dat eundis dulce
ffimtu ipfe pater,iuxta SibyUa:<y fi pater om/ nia perficit iuxta Magos,
quid redat menti fecunda' Atqui ijdcm mente declarant ereatrice.yidebant igitur,
aut audita pradicabant coniundiftma fubBantia fubfii tum er
diuinitM.c,confifiiq; funt filiu rege deoru,creationis principe, fed eius i p4
tre genita fubjlantu crautoritate . Totae}; deducitur Theologia ex hoc oraculo
« Magi nome patris ufurpant,eo prima iUa didatrice , genitricem (fi Mente
nuncu/ pontes, quo fi pater eft eoru tedimonio, certe propter eu quem genuit.
Sic otemt gmeratio.Tum autontate quanda maiore,gradumc[; inter t Mos
oflendunt,du alter dicitur pater,dicitur primus, dicitur tradere creationi
alteri , condituit eu omnium creatori, lungunt aut diuinitati er fubflantid,quu
iimgunt crcatori-Si enim effet fciunda fub£tntia,etu autoritas
crficultasialiudq; fieret ab uno,aliud ab alteroi Sed cum reni creatio fit opus
eminentifiimu,fi tanti < a patre idfit,qudm a filio, ne/ ceffmo funt
unafubdantiajina autoritat,potedas una,unum impertu,una diuini/ tas.QMcquid
enim fit ab uno,fit ite ab ait ero- Quod fieri no pojfet , nifi effet unu . Sic
erant m antiqui fiima Chaldxoru Theologia pater er filius- Et lumen quod pQ
{Uomimmenfdt exercuit fiammat,tunc quafi in crepufculo [cwtiUabat. Fiiklctfft
Magorum Sibylliniirujlcfltmenitnn; Ctp.XXll. —T quis autem effet, cutfirfan
incredibile uidcrctur hoc 'a Magis er C haldoa Si/ * Jtyyfla ditia er cognita
fiuffe : is fi libros Platonicorum didis ac Theologia ido/ tum Magorum refertos
legerit, confideraritq ; ea quofuperiws ex eis adduximus, certe non dubitabit.
Tum fobs Ckaldoos crUebroosApollo tedatus cfi fiuffe fd/ pienter. nivat
\ccfjlcuat o-oephxp Accyepini l* «f * itptcioi, Solis noffe datum Chddois atq ;
Hebrois.Nec aliunde eueniffe putes,ut hi pobfiimu cogiouemt or/ tu idius magno
Mentis diuinotp prolis,creatricisq; inteHigentio,q ex antiqua eo/ rum
Theologia,quo prodicebat aperte forent filius iHeDei, ommu rtru creator,
naturus effet aliquando in mundut oftcndcttdit$ ipfis Magis fuper hac re figm i
i dccocbi. * 0 AVGVST. BVGVB. LIB. I. de calo. TUtp in eonm Theobnt,qua referta
ejfet oraculis de fi io Devier hem/ pus aduentus declarabatur, crfignu quod
locum indicaret obtendendum caelitus . Propterea uigUintifime obferuabant ,
totumq; ea funi Orientem replcuerant,ut Suetonius 'mVefpafuno cr Tito tedatur.
Praccperatcp Sibylla , ut in cado ftgnu con(picati,ducem jlclkm
fequerentur,regemcp magnu adorarent. M ore aute gen Usfua adorarent. Nemo aute apud P erftt falutabat regem,
ni/i muneribus allatis. M unrra erant, quorum regio effetfirax . luq; cr
Hli,quonia auro propter uicina Arabu,cr thureae myrrha abundant Chaldaei c r
Perfa,his oblatis, regem idwm ieorum,creatore mundi,fdium Dei,pr'ma Mentem
adorauerunt-Sed testimonii! , Theohgiaq; Magoru ettant nodris literis c 7 P
latonicoru eft clari fimu . De qui/ bus fatis erat fuperiore loco dixijfr.fed
ideo repetere ratione fuper eorum Theolo- gia placuit,quod de Sibylla,qua cr
ipfa Chaldaica Theologi a eft uatcs,ej[et dicen dum-Vera igitur effe ac fidelia
tedimonia ifuM uatis, clari ftunit eft. Nam Rom-ua gens [dicet nondum Chriiti
religione imbuta, earum libros Romam deportatos in Capitolium collocarunt.
Quorum inftnacndoru potedasfida eft podea Ladan/ tio propter Conslantini
Imperatoris famduritate, ut quod praceptor ejfet Crijpi jt Ii/. Ea testimonia a
dodijtimo,eloqucntijtimoq; t tiro jidclifitne reftrri,credendum tft,proptcr
fummd eius probitate c T dodrina,quam utranq ; cr libri eius locuple/ tiftime
udantur, cr quod filij imperatoris afeitus ejfet prose eptor. Sed luculenti fi/
mu eft apud Marcum Tullium fuper hac re teitimoniu , primum dc ordine cami/
imn» litius uatis,tum eo ipfo,quod his comprehenderetur . Attcdabittircp
Tutiiut didis cr oraculis Sibylla , feriens de eo Humationis genere, quod
afflatu diurno fieret, quem illi infania appeUanttuolenscp morem Academia
fecutus td definiere, plura dedit nobis indicia cr argumenta fuper his
carminibus. Prunum tedatur ea camina fiiijfe contexta per &xjoss\idlx , ii
eft , ciun deinceps ex primis cuuify licrfus literis conncditur,ac dijfultat
aliquid- A ) ferit <p idc m uaftbus Sibyllinis ex prrnis literis cuiuftp
uerfus,omne camen protexi. Confer igitur hoc doquentifir ' mi uiri teftimonium
cum camine Erytbrea Sibylla,quod cecinit de extremo iudi/ cio rebus (p
nouiftimis,quod eft nunc fi re noti fimu , cr ab Augustino m libris de '
Ciuitate D ei refertur. \bi uidebis ex primis literis cuiupp uerfus totius
carminis, eo I ligi Gracejiois %tsai,o6irruf>,&iit
vioS,cxvfcS:lefus,Chriftus,Seruato^Dei fiius,CruxSed audi,quid idem 'vn didis
Sibyllaru deprenderiL Quorujnquit^ar" minum interpres,nuper jilfa quadam,
hominum fima didurus 'm Senatu putatur, tum, quem reuera regem
habebamus,appeUandum quoq ; regem, fifalui effe uA/ * lemus. Audite Jn qua,
quid Sibylla uatieinata Romanis ejfet : Eum, qui reuera,qui folide eorum rex
ejfct,appeUandum quocp adorandumcp uti rvgem,ft uellent effe filui. I dep
Sibylla pradixerat futurum paulo pod ea tempora,cum Marcus Cicero ' hac
feriberet- Erat aute eius oraculi publica fima. Etenim ait,Hominum fima eft,
Mterpretem comium Siby%tnm,neccffarib dtduru» t jilfa m Senatu videlicet de
rege J DE PERENNI P HlLOiOPHIA- $ 9 it rtgf. Romanoru, quem appellaret regem
Romanos oportcret,fiuellcnt effe fal ta.Uxc er At fima hominum , oraculumq;
multis erat notum ,folfum autem ab eif/ dem putabatur, quia nunquam fore
credebant^t effetrex ullus Romanorim,qua runt res effet publica, a quo ftlui
Romani fierent. Hxc autem feribebat Marem pofl mortem Caij Cxfms,paulo ante
Triumutratum-Uoc tempore [cribens dice/ batyQuorum interpres nuper folfa qutdam
diflum in Senatu putatur de rege Ro manorum, obferua tempus- Dixit enim,Nuper
diflum putatur, indicans pro/ jciwimt effe tempus, quum le£lis carminibus
Sibyllinis in Senatu , ab interprete 0/ flendetur ex illis quidam Romanorum re
x,quem appellare, cr foteri regem R 0/ manis neccffe rjjrtji ueilent effe
falui,id efl,a Seruatore redimi . Et quanquam e/ rat certa temporum fublata
dcfinitio,id tamen tempus idius regis , Sibylla coniti/, tficrat, ut Romani,
cripfe Tullius intcQigcre potuerint, fub ea tempora eum, oriturum. Vnde enim
hominum fima ex carminibus manaffet , nuper ex his re/ gem
proftrendumfLegebantur enim ea iuxta tempora, cr Olympiadas , quas dc/ fer
ibebat etiam Sibylla- Et forte talem Olympiadem Sibylla illius regis
declaraue/. rat ,ut non multo pofl tempus fuum,Marcus , exteriq ; cognofcerent
, hunc regem txcarminibus illis proftrendm, ac mondrandum , non illum quidem
multo pofl futurum, fcd iamfore prxfentem - Itaque idem concludens , cr
detedans regem, quippe qui rcipublica partes tucretur,ait,Cum Antiditibus
agamus,ut quiduis po busexhis libris, quam regem proferant, quem Roma podkac
nec Dij, nec horni/ nes effe patientur. Non intclligens uidclicet , quem regem
Sibylla dixiffet . Prodi/ xe rat autem regem jion per quem euertenda Refrublica
effet, quod Cxfar & Au gfidus fecerunt, fuk^ibus crudelifiimx
proferiptiones , cr ciuium Romanorum mferabilcs exdes extiterunt: fcd per quem
filus effet Romanis prx danda . Ea que Seruator cr Salus a sdryDu
uocabaturiprxdanda autem,ft eum regem cognofce/ rent cr appellarent - Tale
oraculum etiam M agi, quo fere tempore Marcus hxc fcribebat,cogno[centcs , b
uncipfum regem , er appellarunt regem er adoraue/ runt-Dixit autem
Mxrcus,Nuper-Ab eo autem tempore,quo kxcfcripfit,ad Chi dum natuns,uiginti plus
minus anni interfuerunt- Propterea dixit, Podhae. Prx/ dixerat ergo Sibylla
regem Romanorum, qui reges ipji exterorum effent,no mul/
tbpofoeatcmporaoritwrum,podfcilicctbelLicmilia,pod pacatam Rempubli/ cam,v
pacem ufquequaque partam, er omnes gentes 4 Romanis fubadas. R 0/ mxfoma
increbuerat, quendam regem ex carminibus Sibyllinis effe mondratt/ dum. CernetU
ut concordes fuerint, cr Magi in agnofeendo eo,crSibyllx in prx/ dicendo. Et
forte idem oraculum ciufdem SibyUx erat apud Chaldxos-Babyloniam namque
Sibyllam Erythream foiffe multi autoresfunt - Vnaq $ cr prior Sambctbt i decem
Sibyltis,de Perfide dicitur fuijfc . Sed cLtrius,ut in fuo fi nte habebatur a/
pudchaldxos . Propterea toto Oriente ,ftcut cr Romx, cr in I udxa , ut I ofe/
j>but efl tutor , hxc foma de magno quodam rege uulgata fuerat - No» <w/
* tonde *# AVGVST. BVaVB. LJB i U ■ kiu de rege plura fuerat uaticinata SibyUa
: fcd etiam eafdem drcunflantias ait fcripfcrat,quxs er E faias . Rcittura
aurea jccula,pacem ubique futuram . QB* - eum V ergilius quoque in ominibus
Sibyllinis legiffet , eadem qua Tullius infei/ Iu afcripftt homini, que de Deo
canebantur • Sic c T Tullius [ufpicatos hominem: fore hunc regem , in eum
deflomachatus ejl, c r in camina Sibyllina , que de eo uatutrurentur. Ex his
igitur , er Theologia Magorum c r oracula Sibylla funt probata,C7
fidelu,omniaq; mirabiliter confentiunt.Ex Sibylla quoque rado fuct eedends ab
antiquifiimis patribus in poBcros dodrina maxime conftmatur-Vns. enim Sibylla
Chaldxa, uel de Perfide , innumerabilia de ChriBo er eius aiuentu Uaticinau
dicitur,ex [uccefiione Noe uocaU,ut dixi , Sambethe . Vigindquatuor: libros fertur
[cnpfiffc.Suidas autor.Et ConBantinus lmperator,cumapud Vergi/-. I ium camina
Sibyllina deprehendiffet, obBupuit , eoq; tcBimonio comprobaud, que de ChriBo
SibyUe uaticinentur,'a Chnftianis non fuiffe confifla.Atq; in hunc tnodum
loquitur : Sibylla igitur Erythrea, que fefexta e tote pojl diluuium fuiffe
dicti(hoc eji,fexcentefmo anno)Sacerdos Apollinis erat, ferens diadema eque ,
atque is Desu,quam ea coleret,cr tripoda cujlodiens,ctrca quem anguis erat ob A
uolutus,refpondebatcp fcifcitandbus, huic cultui er demende a parentibus addi/
£ts,in qua preter furores incompofttos , nihil preterea uenerandum cerneres ,
tu/ xta ea que de Daphne feruntur. Ea igitur intra adyta inepte fuperjhdonis
ingref/ fa aliquandotdiuinof, afflatu nryBcna ChriBi,exprcfiionc Uterorum
insiufdt Tax*! A{yvtea,que dicitur AcrojUchisexprefiu . Produilisq; carminibus
Olis, que fiiperius dixi, profeqiutur ConfUntinas : Et hec utpote uirgini
dudnitus dor tum fuit uadcinariBcatam ego cenfeo , quam Seruator fue de nobis
prouidenti* uatem clcgcriLScd plertque fidem dbrogant,Sibyllam quidem Erythream
factitet fu ff e, hec autem camina ab aliquo inoBris fuiffe confido, qui
poetice non effet ignarus, adulterina'^ effe,infcripta SibyUe, quod utiles ad
uitam fentendas cond/ iieant,a uoluptadbus ad moieftiam auoc antes. Sed in
propatulo ueritas ejl, colle/ His diligenter temporibus,d noftris hoc poema
pojl aduentum Christi, er mor/ t em non fuiffe fcriptum-.fafoc ei
detrahi,quando tot annis ante editum ejl a Sibyl la. 1« conftffo enim ejl Ciceronem
hoc poema uidiffe , er tranBuliffe in lingttam Romanam, feriptis^ fuis
adnumeraffe. Hunc autem ab Antonio occifum, Augu/ flum Antonio JuperBitem fui
ffe,qui fex er quinquaginta annis imperauti . Huto fuecefiti Tiberius, cuius
tempore ChriBi illuxit aduentus,id ejl, religionis eius fiat incrementum, Srrt
vix ri filmv ftxJU/ji (rvvisn, nouaq; populi exdtti fuc/ cefiio De qua
etmendftimu Latinorum uatum arbitror locutum: lam noua pro/ gtnies coelo
demittitur otio • Hae omnia ConBantinus imperator in oratione , de Religione
ChriBiana. Examinat^ totum camen Vergilimum efexta Aegloga» Obferuarcq;
operapretium, quod in ultimo carmine, quod per prapofmnem de CbriBajcontexuti
SibyUa, noui fime [untbidw uerfus: OVT 9g DEPEREWN1 PHILOSOPHIA. OVT^"0
¥UU 7T&}fX<p'ci; \p CtXf tsoiyioii fi. XfttTKf icdcwtCT®', J0*<r/Atvs
o tfCC0«f/ «rt^« «uip4 ld<^ Ii rmnc prafcriptus per fmgula camina nojler,
Ejl Deus,ejl feruans Rex,paffus pro crimine noftro. Dc Vcrlx>diuino,&
quo modo liiLumcii di lumin-.cr Mercurio. Cap. XX nv rpHroIogu quoqiAegyptiorum
complura continet de atema Mente, ipfoq ; pat * tre ingenito tejhmonia Nam
Mercurius non Mentem modo , wxta uniuerfant Platonicorum, pnfcorumcp
Theologiam,progeniem illam diuinam nuncupat , [ei etiam eo ipfo nomine,quod
celebre ejl,ac tritum in noflra Theologia,Verbo.Scri/ pfitcfc de eo an tequam
ipfum Verbum uenijfet in mundum, jlupenda:ut apud eunt omnem fere reperias
rcligioncm.Mirabiliter cum Chaldais congrui:, ucrbts huma nis explicans rem
£temam,&incomprenfibdem: o <At riibfobsccffivotl *Ai/S mp, 'tou
cpZs,«miKV\ un A oyoi/ It ifcpriy Jb/yors gy ep:Hoc efl,lntd/ ligentia illa
Deus, cum maris ac faminx uim habcrct,cruita,cr lumen ef[et,ge/ nuit
VerbtMyOlteram [dlicet Mentem opificem. Hac enuncidt antiqui fuma Aeg/ ptiorum
Theologia. Ex multis autem uetuftifiimi Theologi didis , pauca nunc da to,unde
liceat de tota re dijudicare: A udis ewm commemorare fimilitcr, at< j; Chat
ixtm,duas Mentes,quafi duas Chriflianorum perfonas.Etutrudes doceret , quo/
modo potuerit pater gener are, teflatus ejl eum eadem ui prxditu ad gignendum^
qua funt mas,cr famina [eparatim.Quod quidem uocibus humants,remcfc cor/ poream
[onantibus abufus, dixit, ut erat ueteris Theologia mos Neq; enim potejl in
fenfus humanos cadere,ut Mens gignat Mentm,cm in omnibus animantibus
prvcreandis,utraq; uis fu nece (foria- Atema autem generationi,&
incomprehen jibiU,rcmoufiimaq; ab oculis natiuitatifotius congruunt exempla
nafcentium,re rum inanimatarum, qua, ut altera ex alteris nafcuntur,in
plerifque tamen fola,CT una res ejl generans • Nullum ejl autem aptius,clariusq
; exemplum,quam uita,(T luminis. Contemplare igitur, er fulice alti fimum
myderium,profundifimumc^ (aeramentum, quo omnia de atema generatione
declarantur. Atque in nouifima hac,reddtuq ; mundo ctditus Theologo pradicat
caleflis Sapientia , quomodo 4 patre xtcmojiliusatemus generetur, dicenSyLtmen
de lumine . Mercurius au/ I em ait,patrem,quia lumenfit,genui[fe,cr peperiffe
Filium. Ergo talem genera/ tonem, w ortum nobis iUuts atema Mentis oflendunt,
qualis ejl immcnfa lucis ex immcnfa luce,purifimi luminis ex lumine puriftmo,
diuerfifmanofbra , at<f illius atema Mentis procreatione. Ac quoad ex
uifibdibus exemplis licet res ater/ nat capere cogitando, fola propemodum
quadrat generatio lucis ex Uminc,ada/ ternam lUam intelligendam . Diuinus a
pojlolus, CT is qui Sapientiam tantopere eelcbrauu,uocauit Filium Dei i vecv)
tto-yct terni* qf*7cS,candorem, fme ra dum lucis atema -Sic Mercurius jtl
uidrs, uolens explicare, quomodo pater gene Mxlumcn dicit emeffe. Agnofcisucterem
T bcologamjm diam juijfe atque hunc hanc nofoorm feculoruiSemper enim efl u
eriUf, nuUo non tempore aliquo 010/ io clarefcens . Mercurius etiam eam ciuftm
cur gignit Mens Mente, proponit, quod P iter fituitaln quo Luet profundifkmum
myjlerium. Simul enim lux efl P 4 ter,ftmul uita- Non enim efl ijli lux,qua
nofbris oculis p refulget, fed lux uiueflt , maximi luxjux luccns,v uiucns,lux
cum maximi uiu, er iut uiU luculentifii / mx,iut uiuacifama lux-Nofba lux, efl
lux ticens, er quafi mortui lux. At neque lumen uiuit, neque de lumine manans lux. AtiniHa
luce ejluiti. Imo ipfa uiu efl amitti luminejicut uejtimento. Quod igitur
aldfiima lux, er lucidifiima uiu eR Pater, hoc gignit alteram Mentem, uelut
alteram lucem. Qupniamc j; hac
genera t Ito luci comparatur,indicatur etum eam effe generantis er geniti
connexionem, qualis inter lumen,cr lucem. Nunquam autem lux a lumine, fiue
radius a lueefet paratur:fe femper comitantia funt. V bique alterum
gignit,alterum g ignitur . Nec radius fine luce effe potefl genitrice, uel
gemtore,cr caufa fua,neque lux finera/ diotquia nunquam potefl lux non generare
lumen- Quam enim dabis lucem, non femper fundentem totum lumen fHac pradicauit
antiqua Theologia . Verba clat rmi,er exempla . Tum Mercurius tribus nominibus
uocat rem generatam , ficui futi item nominibus Patrem nuncupauerat.Patrcm
appellaucrat mteUigentii (eu Mentemiquanquam hoc fit proprium Secundi,ut
uidimus. Item Deum cum articu Io, er emphafi,quod principaliter conueniat in
Patrem nomen duiinitatis, qui tot tius diuinilatis efl autor.Tum uim
gignendi,nomincfittitio,(j- humana confuetu/ dinis cxprcfiitidcmdc Lumen,tum
Vitam,eum effe dixit. quc rtfi in Filium quot que conueniant,propria tamen
funtipfm Genitoris.Nam er Filius efl Deus. Sed cum hic diuinitas generetur
aPatre,itle principalius eflDeut. Vita quoq; er Lu tnen efl Filius, fed proprie
Pater,nt pateat caufa,cruiu, crfbnsdiuinitatis. No/ nten autem Mentis proprie
congruit F dio , utpotc Sapienda . Quod autem totwm mytterium complettitur,
omnemq ; uim , er poteflatem fUij exprimit , efl nomen Verbi,et Opificis.Sunt
apud Mercurium paterna propnetatcs,cfl generatio pro/ lis fempitema- Pottrcmd
creatio mundi per eundem Filium- Nam cum eum appdt lat A oycy <A H(uzpybp,id
ejl,Verbum opifex,noris his nominibus ftgnificariaut toritatem creandi,atq;
originem, quam omnis Theologia noua er uctus , fummo confenfu decernit Filio D
ei.Siatemam igitur generatione afficias, dicitur Filius, dicitur Proles: f n
autoritatem,principium< £ creandi, quod accepit a Patre, uocat tur Verbum,
z? Opiftx-Dicitur Verbum Jute locutio,quafi locutor, c T interpres H,quafi Dfi
ad omnia intemuncius,aut rado,et fbrma,origo rerum creatarum. Hoc er patefias
Dei,ZT autoritas,et mifiio,etfapientia: Omniaq; reficiunt crea tonem,rerumq-,
omnium adminiflradonem 4 Patre traditam Ftlio.Hoc illud Ver/ bum efiper quod
coeli firmati funt, er per quod coelum flat in atemum. Sicenim canit Vates , In
atemum Domine Verbo tuo flat coelum . Mirabilis profettb omt ftium temporum
omnis Theologia concordia- Quoniam igitur affirmat Vates Hc braus DE PERENNI
PHILOSOPHIA. O, brtut per Verbum Dcifhttos cffe calos : Verbum autem Do clamat
Mercurius natum , ac generatum a Deo:cUret Uebrxum prxdicaffc per generatum a
Dea , creatum efje coelum. Et eum hunc Pfalmit er uetcres olim Hebrxi, cr nunc
quo/ tube canunt in fynagogis,certe canunt per Filium Do coelos creatos Sic efl
profc (IbyUclint, nolmt,huc ucniunt. Magna enim uis ejl ucritatis,quafi quidam
rapidus xStus,ctum refigentia ad fc rapiens. Pote)} etiam Verbum Grxce Aoyos ,
inter/ pntari,dutore AriAotcle,rci cuiufo ratio,cr fbma,&- effentia.Filius
autem Dei omnium rerum ratio cjl,cr principium:Forma communis,ct ratio, et
principium: forma formarum, omnium effentiarum, et formarum inuentio: idearum
regnum, ut Plotinus ante dixit : forma uaJUfiima comprehenfas habens ommu rerum
per/ fcftijlimo modo rationes, er fbrmas:ut ita ab ea reperiantur, ficut ab
equo equus nafci potcjl,a leone leo,ab igni ignis, cr ficut a particularibus
rationibus omnia . Omnis res habet particularem Aoyoy,qua unumquodqi ejl quod
cfl,alterumq; po tcfl gignere funde fiu-Vna efl autem maxima,cr ommpotcntifima
ratio, potens fola quicquid,cr quantum particulares omnes,potcns fic omnem
producere rem, ac fi forma particularis effet cius. Ab b ac non minus potejl
homo <xeari,cngnis accendi,quam ab homine,cr ignc.Eoefc ejl AoytS,cr forma
formarum. Prima ri tio,qua filius Dei dicitur Verbum, [cripturis, unde nata efl
hxc locutio, congrucn/ Oor-Ejl enim Verbum Dei,quafi locutio cyis,cr
[crmo,mifio,interpres, legatus, et folei Hebraifmus pro denominatis abuti
denominationibus, ut Seruatorc appel/ lant falutem,cr redemptorem
redcmptionem-Uac ratic^e eum, qui loquitur pro Deo,Verbum Dei appeUat,cr
locutionem dicunt quafi locutore, C? interpretem. Secunda magis apta
phdofophanubus,rerumq^ ueritatem indagantibus , locutio/ nes autem humanas in
Deo non recipientibus • Dcdiuiao Verbo, ex eodem Trifiaegifto,& de nirtate
riutqtiodfit opifex sunJ, & quod natatur i Patre. Cip. X X 1 1 1 L yLura
funi inclyta, augujla nomina eius, quxfemper cognita, V adorata fe/ i euhi
omnibus fiiit duwia progenies E quibus duo cum primis,qu<jrm in omni xrcana
Phdofophia,facrofantla femper efl mentio.Eafunt et Mens, et Verbum In
Theologia,qu£ poflw cunilis latebris apertis , incognita mylleria cunilis ho/
minibus patefecit , Verbum efl frequentius . Apud Philo fophos utrunque tritum^
frd Mens ufitatior. Multa igitur prxclara , fufpiciendaq $ tradita funt ab eis,
ficut de Mente,fic de Verbo. Ejl autem eadem utriufque nomenclatura ratio. M ens
di uinam dUmJempiternamcj; defignal Sapientiam. Verbum Grxce Aoyog, eflra/
pQ,notw,uii fendrndi Potuit Aoycs quoque uocatacffe,ut dixi, perinde quafi for
pia, idea Primus igftur e quibus ad notionem nojbram peruentre potuerunt Tnp
nteffslus,locupleufamus tcftis , cr ingens prxeofuit eius quod dicitur Verbunt
: quem frcula fotaGrxcorum Philo fophoru clafis,quos et qux Mercurius fcripfit,
t? aha nobis incognita legi jfr, ucrifimdc fit}ccu prifeoru myjtcrwru
interpretes , ' . libc/iWf 44 AV43VST. BVGVB. Lll. !. Mwitfrmw
grandu,paucis^nota,refirimus) fapermmero ipfum illud VerU
Juftrxrrunt,cximifS([; laudibus extulerunt. E rrndtit igitur,ut audito
principe, im / de manarint ea,qua apud pojleriores admiramwr,nofcas,
Tnfmegijlus de Verbo hac dixit ;o yXf A oyos mnis TTfOi/tdsei/ 7i& TfcA^off
i>y, © yormts, & A»/ §uvgybs>y}yoriiui <p'H<r{,ir\a-*y irffr
yo/iyco v</la2t,ly^voy ro mintn. Quod efl,Verbumeius procedes undeqttafy
perfcdu,etf<xcundu,et opi fix,lapfum in natura fcccmda,sy facundis aquas,
ficit cos proltfkdS.Hac adrui ranis Mercurij Theologia.Pwnum procedens Verbum
dixit,i fuo nempe geni/ toretpcrftdum autem ctfoccundu et opifex, quia
fcecundifitmus,creator dmfimus Sapientia, copiofifiimus rerum thefaurus,inpmta
diuitia.Sine enim ipfo, nihdfi/ dum efl,quodcun<p fidum efl. I pfe
origo,inucndo,generatio ■ Cum qutfteris,un/ de fida fmt omnia,hoc aftgpato
Verbo, fide gradum,ongtnem rerum ueram de/ fmmdifli.Nomen Opificis etiam
Platonica Theologia efl tritum. It Opifex mun/ dum creat Platoni. Apud Mofm,cr
Trifmegiflum efl Spiritus fuperaquis,easfot cundans,ex quibus omnia Verbi
diuini uirtute progenita, profcquitur Mercurius: 6 ouu7Tvfemi't szsoKCipS^H
<p\ /<rci,ygu ru yoifui neo-jatt, lya yctf yorrte l-wt xctuwoy y>(/
</lnfxitSfyby A oyoy rot/ rrirraiy Jltemenw , o{ fitr txitroy irpimt Jltm
&floMTos,K7i{§xrros, ytfO' n.o*lctorx,x&c WtKtrnu , yc/i ctfyunoy fice
cusrov <Aiyuvfyi&trroiy9 7tcam. A«» Ttfoyev©', ygx 7*Ae@- Kj ydvin©*,
yrii<n&’ tjrc?* Quibus nihil clams,cmdentms de Tilio Dei. Latinefy funt:
Pyramis fubiacet na/ tura,mundo<£ inteUiffbili.Habet enim principem
incumbentem , opifex Verbum eius,qui efl omnium dominus. Qui pojl illum, efl
prima uirtus increata,infinita,ex iUo promanans.Et incumbit,atq ; imperat his,
qua ab ipfo fida funt -Efl autc per/ fedifiimi primogenitus,^ perfidus, et
foecundus,legittmus filiw. vidtjli mtrabi/ lem hominis antiquifiimi T
bcologumiPyramidem uocat elementa rerum, natura quidem fubiacentia,fed longe
magis mundo mteUigend-Efl autem t minius inteUi/ gens,ftue mentalis, cum primis
opifex Verbum , qui mens dicitur, imperator , C T ttflans mundo. Hoc Verbum efl
eius,quo omnium dominus efl,qui pojl ipfum uni/ ucrfalem dominu efl prima
uirtus, increata,mfwita, ex tQo procedens Hac regit . omnia creata.
primogenitus eius , qui uocatur mmAotj, pcrfidifiunus, gbfolud fimus. Huius
perfedifimi ipfe perfidus, & facundus ob res creatas, et le gitimus filius,
b diurnam Theologiam, coarguit autem uere Mercurium uctuflifi/ t num iUum hac
dixiffe,non ab aliquo nofkoru,ft quisfirte addubitaret, confido, tota
Platonicorum Theologia , non hac nomina modo , fed totam adamufim rem
continens-.pracipueq ; uidebis totum hunc firme locum ufurpdffe Philonem, apud
quem efl, Verbum primogenitum, legitimus filius: Verbum gfibemarc mundum,
uinculum uniuerfi effe. Probatur^ hac antiqua effc Sapientia, Nihil dici potefl
di tdnmr. DS PERENNI PHILOSOPHIA; tfj nrnkf ,qubd pofl patrem Verbum ftt prima
Hirtus, incrcatd, infinita, manans ab i/ hjenens imperutm,0- gubernacula
mundi.ProfequiturMcrcvrwJoquens cum alio Aegyptio facerdote ex eo quaerent i,
quid hac , qua dixiffct,fignificarent. ani jimriMficpvns&nifsMrfAo^epveis
tfhyy/wTi kh kj cAv/uug' yrnxH-rihpS>cBngeuirHytfrHmS)H epi/ms o St/as curio
xgt- A«£>- *«A« '7jPto faoyey vo&y ori »aA «os t*A«w , tcj caro nS.ux
tvA«« HyctScc kj fao7rvt(i}t7Tei</tH ijj rpiodmt %X»Tcw
<pv(na>f,xct\ifriro 7rf s<rnycgtvTcci :Tu,inqt, no intellexi fli-
Natu/ ra metalis ipfiuf Ve rbi,natura cjl generatrix,et opifix. Hoc ueluti eius
generatio, fi pe natura,fiue mos, aut quidquid libet uocare,uoca:id
unt!fenties,qudd perfidus fit in perfido,?? * perfido perfida bona operatur,
& molitur, etuiuipcat- Quando igitur hac maxime natura praditut efiiure id
appellatu ejl-Ecce, cr niic T rifme/ ^fius,ficutfiperiiis,de generatione
fempitema,diuinitatc,fiibflantia,poteflate di/ ubta prolis , de Genitore eius
mcmincrat,fic nunc explanat quare fit appellatum Verbum prolificum,qua'ue
dignitate,cr autoritate praceUat-Efi, inquit, natura Verbi huius
prolifica,generatrix,producens,crcans omnia de nihilo, quia fotam/ illima per
fe,plena firmarum, w originum, nec indiget praeunte materia. Ete/ nim materia,
c firma omnium rerum ipfe efi,quia talis cjl natura eius , ea uis, ut
generationes, firmasq genitales,cr principia in fe contineat omnium rerum . si/
cut in femine animalium latent inuifibiliter firma ip forum , nadaq; calorem ,
cr tempus,aperiuntur,cr clarefcunt:fic inutfibilitcr,in illo Verbo latitant
omnes fir me,CT rerum principia. Nec opus efl,ut dixi,alio prxeeiente principio
, alia ma/ teria,et firma ■ Talis cjl natura eius,eoq dicitur prolificus,
findis, opulenti fimus, diti fimus. Quemadmodum in palatio regio funtuarta
diuitia , in terra funt uaria foma,utfirtiUs aqua parit tot monfira,fic(j i
parua licet componere magiis, er * corporeis afeeniere ad inuifibilia) ea cjl
urbs,et pdlatiu ommu,qua ccdo, terris, mari,atberc fint,fieri’cfc
pofintfimarm.Eo creatjmoliturinuetitor omnium bo/ norum.Eo perfidus efblM iduis
inuentionem,ac potejlatefubterjugit. Hac 1% elogia nihil inefidbdius,nM quod
pofit magis animos quieture nojlros , cum nc/ queunt adduci,ut capiant, e
nihilo fiJda omnia. Ejfet fcilicel mirum, ft Deus fleri/ lis effet,CT
infcccundus,nunc autem cum fit ars omnium firmarum,non cadet nifi in imperitam
mente, et corporeis affictam huiufcemodi cogtado.Hxc ego in pri/ fca iHa
Phiofophia reperiens,admirando expleri nequeo,atlomtus obdupefeoj* titq;
gratias dgo redemptori noftrofimmo, qui diiiinitatisfia, paucis quondam
•reuclatd,nouifiimmc ueniens ipfe declarator, impleuitomnes terras notione fio.
Addit Mercurius ad T<it filium, quem fio nomine uocauit.Dicitur enim ab Aep/
phjs Mercurius, autore ?latone,Tohyth,ud Theuth, arbitror ego Tat-broi/J^u ‘l
imgyw Aoyti i vMrty,od<Ats cumnirttri:, cwoujftis, ay«onot ccy^
7tcMHrjt,aq>te?Tesporosceil iwTSoyoiti^i1 cm**»*, *"• • e H/«c/ €t
AVGVST. BVGVB. LIB. y wstd^i*h*KTOtyiis»Y,i vtorinov vfosymrtiirop fhoy.Vabu O
pifif w,o fth' fmpitemum,pcrfe ptouens,inaugumcntaMe , indiminuibilc, immutabi/
le,incorruptibile,fmgtlare,femper fui firmk,oquale,concors,flabdr,bmemftrw
flmyVrium exiRms,eft poft Dem,qui prior inteHigitwr . In bts quoque cpianto
pojfct dt Verbo diuino,uocibus humanis cffvrri Theologia , quantum utres aniim
cogitando ualcnt,imb non animis uires,fed quanta potuit cahtusiUabi in humani
peflora unitatis irradiatio , tanta paucis uerbis effufafVbiigitur(ut hoc
prunum, iteritate dante, arripiam) ubi inquam dementiam iUam fuam potauere
Arruni,C5P Valentiniani,quam uidentur e profana Theologe libris haufi(fe,cum
Prolem , ef Verbum Dei ftiltm,folu autc patrem Deum fcmpitemii pugnarent:
Scilicet per / inde male in Phdojbphia,crin qua gbriabantur,iafiabant q; fefe,
profana fapien Iu cxcutiebantyftcut in literis facris. Son'neuides
Tnfmegifium,Vabum fempi/ ternum prxdicantem,cii]; eas conditiones,eas dotes
dantem , eam uitam, eamfub t flantiam,eum locum, quemfola diuinitas admittat i
Eft fempitermis , nempe Deo coxtcrnus-Ormes motus,omnem uitam, omnem fime ad
creandum impulfum,fiuc •ad cogitandam, fpeculandamqi dutimtatem fu a habet 4 fe
ipfe. \pfe motus fut prip cipiu.Non rnoue<ur,ucl exterius ab obistis rebus
jU fcnfus noftri:aut habet ufqui calo , v terra , quod eum impellat: fed ipfe
ftbi motus ,fibi origo , fons uito fut, Cumqifitctcmuiycum nihil fit meluis,cum
infinitus, hocquoq j neceffario pofii/ det,ut non pofiit augcri,nulla fieri
adeam pofiuaccefiio.Quidenimacccejfeni quod non pofiidcat { quantumais per
uaflum bonorum omniii campum duugerif, quantumuis emofus explores, an quid fit
ufquam , quod illic non offendas , certi ■ mhtloccunct,quodnb exuberet tn regnis
illis- illudqi in eo mirabile, et folitarium, ocfingulare,qudd hac bona minui,
aut labefa&ari,fclicitdsq; tanta interpellari non potefl, perinde ut augeri
non potefl . Eadem enim ratio minuendi , atque augen/ diCui potefl
detrahi,pote)iaddi.Vbi tanta prrftftio,ut aduentus rrru exterarum^ non habeat
hojfiitiumtfiiddico exter arum,cum ipfe fit amniafnc migrare quidc 4 fidibus
fuis pofiit Efl enim iirrniutabilis,incormptibilis,fingulant , proditus natu/
ra non modo rara,fed fmgulari,fjmpcr eadem permanente,cr fui fimiis [empet, non
quemadmodum nos,q:iorum animicr corpora afiiduis ceu fludtbus huc Muo
deportantur,cr tanquam fceru demutant ficies:Eoq; efl aqualis, planus, non mo
do hac,modb iUa mente, uario<fr fenfu ■ 1 pfe enim dixit,£go Deus, cr non
mutor. Et is eft poft Deum gradu.Patcr enim dicitur proprie Deus: Sed cum et
ipfe dotes tumes diumiutis obtineat,eft etiam ipfe Deus, feiDeus ab Mo .
mfermoneauten %, qui dicitur Tc Ati os, Titium Dei aUoquens ait: filius
benedifli, ac bono uolun tatis , cuius nomen non potefl humano ore nominari
Qtym locum citat A uguRmus eis fuperioribus,quodam CyriUus,uterquedofli fimus,
cr fanftifiimus . Videmus in bis fapicntiam,Theologiamq; Chriftianam,oternam
quidem apud Deum,fempep cutem in mundo aliquo fflendarc radiantem: declararam
affatim nouifitmis f ray I DB PBHENNI PHILOJOPHIA.* Uty Mi omnes
recognofcerent,qua Genitor ttofler principio fenftt, uidit, eognomt, g uSLurit
: ut fctrcturib omnibus , fuam duwatatem mamftfiantc De o,quod penes paucos
olun per oracula, fuccefhonesq; exifteret • Sed de ipfo Mercurio , Sibyllit ,
Zoroadre, Mugis 'que quadam tejUmonu proponmus,ut fit eorum Theologe probatior.
DtMmiuioTnfmepfto.TWoloaiimrprnijcircwnB.idrft.aSan^qviWfD»
illoM<tciuiopcTfcnpUm:d<Ma(ij,&;Si2>yllu. Cap. XXV. POted
dubiuriybxc non quidem k Mercurio Tnfmegiflo dida,fcdfidaapofle/ rioribus
fiiiffe.Scd nullis antiquis Theologis,ac PhiloJophis,non pcrfefltfiima diurni
uirt huius dodrina fiutjit eum propter inauditum ingenium , propter mira/
bdem,multiplicemq; omnium rerum fcientiam Ter maximum uocarent. Graco/ Wm
loquendi mos ejl,ut fummum quid <tc perfidum diduri , Ter iflud ipfm effe
dicunt. Homerus rfiernoJncefccs , appellat ter beatos, undequaque bratifii/
mos. Vndequaque nequijiimum dicunt TftcrKonifecioy , ter exe crandum ■ Sic atm
quem undequaque maximum, ac mirabiifmum perficerent, Ter maxi/ mum appellarunt
Antiquorumq; G^acorum fuit appellatio , quod ad Aegyptum proftdi diuq •„ cum
fdeerdotibus uerfati,copiam magnitudinemq j ingenij tanti uiri
cognofccrent.Quocirca, qui putant eum Ter maximum uocari proptertria mu/
Bera,quod facerdos,quod rex,quod propheta ejjet,caqj omnia mxxme,no redet pua
quidem fententia, fu f icantur, nec norunt, aut no animaduerterunt uim formo
tsisGraciHunc Plato pcrfedu habuit, totiic^ haufit,c^infuos libros fontes eius
deduxit, ut quicqniiduur.ius,ac coeleflius in eo admiramur,no a Mofe,ucl P
rophe tis,fed a Mercurio potius fit profidum . Eum in Phedro fcribit Deum apud
Aegyptios habitum, cui facrata effit auis ibis: primum numeri, fupputandtfci/
entia, er item Geometrie , cr Afironomia, tefferarum, calculorum, itemep
Uterorum repertorem fiiiffe.In Phile bo profequitur,quo artificio elementa
frrno/ ms , ac Uterorum dijUnxerit , artemq} legendi conficerit.Hww ipfum Philo
Phce/ 9ix , autorc Eufebio , fcribit , Sanchuniatum,qui Theologia Phoenicum
iHuJhra / torftut, dixiffe omnium mortalium, quos Sol afficiat , fapientifiimum
, eumeg principem, ac ducem fecutum feeffe in repetendis uetufbflims rerum
exordijt, totaq; Theologja deferibenda , translatis e lingua Aegyptia in
linguam patriam quofeunque idem fcripfiffet Ubror.quos traduht,autrore
Clemente, e lingua Phce picum in Graeam lofephus Iudeus . idem uocat Mercurium
Toautum ,ab Ae/ pyptiis ait appellatum S&v$,Thoyth , ab Atexandrenfibus
Thoth . Apud Pia/ bone femper uocatur S*v&,TfUf b. Tullius de natura Deorum
Thoyth -Eunde Pia Ionici diuino cultu ucnerantur. Hinc Iamblichus inchoas opus
fuu de myjlerijs ait : Aiis Twy Aoyotp iytixMykfiiHtTB&Acti /h^okJxi kxAms
«meari roii /t ftC<r< vecti KOivtf.Dcusloquidi princeps Mercurius
omnibusoltm facerdotibus rtdeuifuseft. Huic omnia fua reperta fornnia mgenq
monimenta pnfeos facrare x ex folitoi I #* AVGVST. EVGVB. LIBER I. felit
)S,ilemeflautor. Qutfdd cius etiam annquifiimat columna in Aegypto fit/ iffe commemorat,quas
uidcrint,ac legcnnt Py tha^oras,cr Plato , unde fe ad P hi/
lofephandumtradiderint.Plutarchus^Efy.ny </lt yfX(a/aXTixvs,(& ixtsenxit
ivjUTiw ventforrtS. Aegyptios jrre muentore grammatices & muficesMer/
curium. Huius tefbmonijs ujifunt Ladantius,et A uguRinus, do/bfetmiuiri : quod
non feci ffent^l probatam dottrinam eius habui jfent . A pulcius iu m
Platonicus dialogum eiusdiuinum Latinu fecit. Vcrfi fuerunt libri cius quidam
in lingua Gr* eam ab his,qui in A egyptum amore Philo fophie proficifcebantwr .
VI uerfus efj kemOrus AppoUo . Atbenienfem quendam quindecim eius libros refert
CyriQui tranfbdijfe, inferiptos H ermaicos. ibiqqrepctitprimo de Mercuriolus
feribit in PhcdroPlato Ad altaqi de eo fcrtbit: TtAts*S my,xg&Ttyw ori bsuy
eogaot fttGts au mfyoHKtlti u vfitrxvrtu rde yaicnoc kj/xhch «7i xy of6 £;» Xgu
X’A.mA'n7rTtoS <x?A' oau\xysp:vi, icptAmcu. ytf (cJ <ct/r>s tn Tmy
fiotxauxwy. 'mmiHTou </li{i(gccrovTJS y-vltyliu, o crvmSnxeos cctilwx/
etytxi</lixnyfx^eus tfevrixAlw ipyaiixi • ms*rnvJa<At)<jt fitGMA
yf&Q a 4 cvtms tfr t» Tipwrai carris, as xixoyuti </i tivx vu>y »V
gct/fycSy Atyorrx. dfx xyj (& roy Hy.ns.foy tgylw xxcvae , 'iltrrs cud
yvnfey « j A Zfty, X5& *A«f s; brxGey nya y %o!ru r«s ctfvfx c xserx*
mTfounx.Cum effetjn quit,facrificus, templi sq; Deorum afidnet,uifus ejlfcm per
Mofaica emulatus , tametft haudprorftts fyncna,cr circa culpam. At ex par te
habuit,unde ex Mofe proficeret- Huius quoque meminit is , quifeparatim feri/
pfit A htenis libros nuncupatos Hermaicosjd eJl,Mncurules.De co in in huc mi
dum uiducens fecerdotem quendam loquenteiNonnenoflru Herme audifti. At/ pptit in pnuatas
partes, er fortes dijbibuiffe, funiculo metit u agros i cr que fe/ quuntur. His
conflat nere Me rcuriu iUu feiiffe diuinujpleimmq; doflrins,cximie&
fapientie,cr incomparabilis ingenij utru , ut no Jit mirum fuperiora
cuferipfifje. Columnarii quoty eius, que in Aegypto multis myflcrijs plene ui
ferentur, prstet Uinbhcum, etiam Proclus meminit : /jMgTvfis<ri</l't
xgu.oi7rgocp7nxi cpmrl riby xiyv7rfiuy ty shAxis tcus sts <ro(ufjLixxts
,'txvtx yiyfxq&xi* Attcflatur his,inquit,prophcte Aegyptioru,in columnis,
que nucufy [nuatur, ea [cripta cffe.Rurfumqi eodem libro: h y.vny.H Jlix
plisofix^xtrmfi cctto ruy sttA&y,yv at; armyfxcporn i ve rsXfxJlofx, G? ri
■? Sxv/xx* aros xftx,Tuiy vsfxyy.ocrcoy,u'n ly 7Tf>cJft<ny,uTi \j
ttfimcriy.Memd f ia,inquit,cx hifloria erat. E a uno ex columis,in quibus
admiranda cgregiaq;,fi ne inuenta,ftue res gefle deferipte erant . Magorum quo
q; cr Zoroaftris Pytho/ goram,PUtonemqi fecutos Theologiam ( ut caufa una
innotefedt,unde de tribut eegibus,de caufa, cr patre eius loqui potuerit
Plato)Mdgicaq; illa eloquia une ip forum e ffe, quippe quorum fenfa extent apud
Platonem , qui magos fuerit imito/ tHtgwtar ejlcxiimt Platonicus
Plctbw,cogpomento Gf/mftox odunfus Schola/ riv* 6 E P E R. E J? NI FHrLOSOPHrA.
^ rtW»:fc<UAAs«retfKrtTt, sxiiAixy twtntf QjJ&roQpxy 'rtyaLy, liui icfl
fapoisgv t/jlf, rup TBvSxyapetciy «; tcct/r>{/ fueftAHAv^ijxy.7rvSw yipcty
}<XfT0lS arto /flofOKSf» «rt^ytyoyoT* yi 7H xoix yxyotS . t<*w» -j&u
^Asrofg/^v ptfcrtAS^f/jTOt-A fofoxsglu/ iso§is<riy . jyi 7rtsr<ef xoc
'®t*rre,t,S \tAMit toS*/ •jptoiKuyytyoiruraivrto-i 7ij»w/ fcvTtfOV . « TgpT,
</£ 71^7® » TBISOy, ito? OUO 7rX?.CU0TK7V$ 'xy a* T»|/ S. A flos ovoyxfy[jfyftap
5 <ro<Jwm ^ voy-ohrUy , t^t/ovTfl </fc' »g&c «i T»p fuyxryjfuop oi
/t£ «? /*«tAis« t* fao^octsf Jf tst» Jloyyxrrx, X£ti u nAoni»
y3sy,Kjcrxyx<^u 7* Myyxrx.<!>i </£txvt(w 7sAxTooy lanSnAfa flwtQy
AsToQj.xy,Tx orao l^oxsp-aXn %yj. isiyxs xxfoyStMx Aoyix <AhAoi, xxwaxAx
oyrx,T0US 7rAxrooyot 7TccyTHn, >c; Trirraos </^/«5. Etrfi BfJ]<
no«c.-s vo^f) rxKyc yxAisx Aoyix t fato {oif oisf » y&yuy, «IS >9
fn/tfcc yof *C JG| 7rAxrct>p hkoA ifyny • PbilojopfMhw efl, mquit,Plato,no
peculiari, pnuatai^fibi Bhilofopia reperta fed fccutus
Phdofohidm,Zoroafhris,qua per Py/ thagpreos ad eum ufy pcruenit . Nam
Pythagoram hanc Phdofophiam a Magi', qui a Zoroafkc dcfccndcrent , in
Afudidicifje. Zoroaflrcm autem bellum Tro/ ianum quinque annorum rmllu
anteccfiiffc prater exteros, Plutarchus tcflis. Quodftcut forte incredibile
uideatur , certe antiquifiimus ejl omnium, qui uel in philofophia , uel legibus
latis celebres funt . Huius Zoroafais dogmata,facer/ dotes Aegyptiorum
fufccperunt,magnamcfcfibt ex his gloriam quxJicrunt.Quod autem Plato hanc
Phdofophiam exercuerit , indicant Magica eloquia,qux aZo/ roaftre dcfcendut ,c
ruftyin nofbra tepora feruantur,confona prorfus v congru entia opinionibus
Platonis. Nr<J> uero hac habentur in oraculis, Jjue eloquiis Mrf gicis
,qux Pythagoras C7 Plato fccuti funt. Hoc Plethonis magni in Philofophia
Platonis uiri teflimomo,fit perjbicuu,ca oracula, fwe eloquia , qua fuperius
ubi<$ adhibita funt , ipforu ucrefiufjc Magorum quoru decreata per omne
Pythagore/ ru,Platonisi |j Phdofophia intcmofcantur. Nam et P feOtts
Phitofophus eade tefia/ twr,at<b Plethon,Pythagora,Platonem'fy Magica dia
dogmata exparte fufcepifr fe.Hac origOyhxc itU concordia,quod oraculo marico,de
duabus metibus,loquen It, Plato quotp de Caufa pmcipe,et Goktore eius
fcripfiUVidit id in arcanis dogt matis Mercurif,ac Magoru. Iamblichus quotp in
libro de Myjlerijsueneratur,fe/ qu itur,ut pnfcA,ucndvam'qj theologia A
ffyrioru.De SibyUis item,w Trifmcgi / flo Hermus Platonicus fuperPhxdro
Platonis jit clareat magnos, pnfcosq; uirot fide habui ff e carminibus
Sibydaru, Maritis eloquijs , et Trifmeg ij\o,fic loquitur : (Non fiut aut
Chriftunut)7nfi S't plo-iBvNiiis cOr^Stsi ^xvyxsxrx At jo(jSbyyx,if* Mfat yvSss
en>,7n?Aou yiy ‘ m nBvJAxc ytyirxx wnxJ n et w6&p tAiiutcuBUp. naurxi j\
<jfcu liyx <<r*»S arnay Ia erro <r& i/A
/Lcu7rfbotzy’fd\he>)yS>ai7tf<Pii oj>ixy[yis0f tpySs Atyf^mJAxxii
u9t sfivyatQei 7« ouyvxfui i,xvf euxyrioti, tcinAioft «{ e » T* ^ AY6VST. E
VG7B; LIB. T» «Srw tjfj 7 irtc Keivccvuty^Kj xii ti»V<ny «Apjto toi/toc trj
‘itixreyogixt, w»w ca/rAj* n oUSvJAx k \fv tigeua '■*&■ ni viw\Ly«
igtq>v\H tucA«& $ a^Sj, Atyyoi j tv c^r ofo/xaS; tKgs-oj/ >cjlfiii{px
cpity^iofrcU) Kj «S 6j*W tfpvoyTiJiioy «(/'os idfXTTts AxZuyDe SibiUa uero,
inquit* udcQ mirx funt,que firutur, ut pate pro fibulis h abeatur • Sed time
multe SibyUe fiterut, eodc genere uite omcs,omnesq; fbrfan rationabili de cxufi
Sibyllas 4 [e/ medpps appellatas:ficuti fertur Tri[megijlus,fepe in Aegypto
uerftttti fuimet mc tionem feciffc,tertioq ; Hermctc appellatu. Tres quofy apud
Thraces Orphei exti tiffe dicutur.Fortaffe igitur c rheob aliqua inter eas
communicatione , ac comme moratione,has appellationes delegerit ■ Quxndoquide
hec ipfa SibyUa Erythrea, de qua nunc loquitur Plato, a principio Erophile uocabatur.
F erut aut ea cotinuo , ut edita ejjet, appellaffc uniquenq; proprio nomine,
uerfusq ; numerofbs elocuti , brraiq; in perfida hominis Ipecie cuapffe. Hec
iUe. Claret igitur dodi fimos utros, et Sibyllas credidi jfe,cr carminibus cari
fide habuiffe.De Trifmegiflo quoq •„ & Chaldeis e ode e fl apud eruditi
fimos fides. His didis Hernia, zr de Sibylla tcftimd ttijs,miru in modii
congrulit ea qua feribit Plutarchus in eo, que, Cur deperit P y/ thia metrice
refpodere,infcripfit-Ac primi de ea refert : triSvM.ee <P't nxtvoiii/
vuaoy.ccTi,KMHp<U\{Toy,xy!cAeesxi^ otxccM.vmsec}<& xinjftsxcpllty
yoiatv9,xtriuy vriy ifmnhccs rp epoer* tfltxroySioy.SibyUa uero,inquit. ore
farcti uixta Heracliti loques incopta,inorcbnaU,tmdcda,uocefua, fuperauit annor
u miUia Deo afflante ■ Hic Plutarchus, quii redderet caufa cur oraculi A pol/
linis deperit refflodere ut quondx carminc,p)inm ait moris prifea tepeflate
fiiiffe, tu no oracula, fedetta hiJloria,Philofopiaq; modulate
fcriberctttr,affrrcs exempli ex Orpheo,Hepodo,Parmmide,Empedocle,Xenophanc,Phcrccyde,Thalcte,q
que fcripfcrint modulate fcripferitfflc SibyUa plura orxcula,uerpbus edidi ffc,
mi I ia feculori futuroru uocc fua complexa. Vere multos uoce fua fuperauit
annos, ut que no media folu tepora, cafus, calamitatcs,bella $ multa, fcd eda q
fuprema die uetura c(Jcnt,cccinerit.De bellis predidis,alijsq; calamitatibus ,
idc plutarchus te fbs-Q£fi,inquit,pbulofa putas, que de SibyUaru uaticinijs
predicdtur.xMx rc&s TttaccvfuxiS ttiiizgfvgvrtpTroMjxt iai<j&vxsK<rt{s&
iatTOixot<riaos7ri
A&iy'tc}AHvi<PtayxroMxtVjSagSx§iKiioyspct{4&p\7ri<pxv{xi , (&
xvxifV srjs kyinoviKuy, TXvrifjTX 7rpk <pxrx,<& nx7r eJQttmfi
fjxxtxgyjcty iy ia pvi m vce 7txKxi, $ x Miiivx <Aii 9 <riSvM{£y o yp/
tosSunsnpb QtAtoy t«p«//s srt/^oS bfths, <cJ (kr/s&xAarartfrc: At
uaticinijs,inquit,attcfldtur urbiii Grecaru plurime eurrponcs,aut migratioei:
plurimi barbarorU e xerciiuii dduentus,cadescp clarori uiroru.Scd em nouas
iflas recentesq ; calamitates circa Cumd,cr Puteolos,predidas, decantatasq ; carmini
busSibyUarpnon 'ne tempus uelut debitor,reididit!Scifiones montani ignis, mari
itetf ebuUuiQnesfcopubrUffUmarm^auentisincendi^inteptus to^tantarucp D~E f
EfTONNI PHILOSOPHIA; ?«= tnbtu,ut qui mtcrdiu [uperuenirent,lota regione
cofitfa,quo m loco urbes he ftdf/ fent habitate, f 'cire no poffent.Hec
Plutarchus,addens fme diuininitate hec predi einopotuiffr.EafieSbyllas bcQa
Romanoru contra Carthagmienfes,crquod tn : omnes gentes ama illaturi ejfent,
tedatur quingetos annos ante predixij]e:xAA> » UTcJpt iitQcuv<l 7^
7T§oyvt*<rt[>,(& i o fuyuuvs nfo 'vrwy opi roi ®Wcc, KOtrlttp
7rfnfauyrcy^oveyiy a> ccmxyfa tx i$V9 TssoKiy.H<roiv/ xyax^
Scd,inquit,tum feculoru ordo declarat, eas hec proft>exiffe,tu predixcrunt
quin / gcntoru annoru temput,tn quo Romani contra omnes nationes effent
preliaturL idem Plutarchus,qucmadmodu Hcrmias,tejlatur Sibylla E rytheea uocata
Hero/ phde.MgocplAvy </l't Ifv&faucy yLKrJiKHy ytVeicwny <r&
t/AA«j> «rf fls» yofivcrxy.Heropkile aut Erytbream uatc,que Sibylla fuit,appcllxrunt:Dc
pri/ tpa <ji«xj; Sibylla refert: iv{<h* y*f svfxy. cr que fequun
tur-PoJlquam [edimus in petra, que in fbrojuper qua fertur prima Sibylla
fediffc, ab Helicone defcendens,a Mufts educata.Quidduerofvrunta eam in Meleona
ue/ ttiffe,filum Umie,cx Neptuno nate. Serapion quide meminit earmmu , in
quibus fe ipfam Uudauit,quodne mortua quidem fit [orte uattcinandi, aut ne
mortua qui de uaticinari defihet- Sic P lutarchus. luBima aut hYxrtyr, cr
PMofophus, inuitat gentcsjit credant Sibylle: wuo&trn is t<piy ru «pycti
otcctu xjp. ocpd<Apx <ri jSvAAms T«f^<iiAaj t yaio-ri th ouasynvh
(rto{urQcu ovyt €tety<f-Credite,inqt,ut dixi,uetu[tifime logefy antiquifiime
SibyUe,cuius libros to to terraru orbe [eruari cotigit. Ladddus quoq; in libro
de Ira Dei,plurimos, et me Xtmos autores Grecoru ait de SibyUis
[cripftjfr.Dicit ctiam,Cume£ quide uolumi aa,quibus Romanoru fita
confcriptajunt in arcanis habenturxeteraru ume fere omnium libelli quo minus
inufufmt omnibus, non uetantur. Sic Ladan tius. Vides quanta fit omnium
doflifiimoru , fuper SibyUis e r caminibus earum,concordu . _ £>e Verbo
diuino, cx Philone ludxo.caius di Ais proberur ture pnfei iUfi Mercurio de ipib
Verbo fuperiorafcnpIilTe.Maluplexffl' de eo apud Philonem Theotogi2,quod Gi
acuor Mundi,&ongo,qBOd Filius Dei.quodhomiRisarchetypuin. Cap. XX VL _• _E
D de uerbo diuino fuperiorafcnfif[e,prodidif[e uctuRi fimum illum Mer /
Patrium, omnis admiranda Platonicorum, Hcbreorumq; Theologia clamat, Nf ^ efl
<dium repeme eorum myfleriorumfbntem,que Platonicorum libris con/ tinentur,
quam uetuflam Aegyptiorum, Hcbreorumq; Theologiam • Ex Hebrsis Theologis P
bdo,quem Platoni cosquat Grecu prouerbium, qui cr Aegyptiam^ er Grscam,precipue
Platonicam cum Maftica temperauit Philofophiam, mire, CT uelut oraadu,de Verbo
diuino canit, cr eadem prorfus,at% Tnfmegjlus,no/ fierq; loanes Sepe quide [um
arbitratus ex cade Hebreorit fccretiore Theologia, U>t,Umbp, clara Philone
de Verbo diuino loeutu at<fc I oanne eundem etid Hcbreu: Ut preterquam quod
poterit loannes de Chrijh pedore Theologiam,fcripfcrit et it. 4m, que penes
arcanaru rerum feriptores Hcbrsos prius habcrcntur:qitalia mul Ufublttnut
myjleria , melius poftea ab Apojlolif explicata,apud ueteres Hebreos 4 M 7t’
A.VGVST. E76VB. LIB. I. licet deprehendere . Quod igitur I oannes Apoflolus, He
brtus,imt, \n primi/ . pio eratAoyog,Verbu,cr Verbum erat apud Deum, omnia per
ipfum foda funt. id^ dixit, ut doceret Verbum rerum fiiffe erutorem ,
eum'q;ante mundi* exd/ ttjje,ut per quem creatus fttmundu s : eiujdem generis
mulu per omnes libros fuos eloquitur Pbilo.no» Chridianusjed ludtus:in libro de
AU egoria legumiAiGMop tfi tifHKi Toy ttS> Stov Xoyoy,L trvy&G «xtj/
ijyfcccpiafi © iyyeefcnjfi» att tcst o A»{/ <rvsx<r<{s.
Librum,inqiut,uocat Mofes dUcgoriccjferbum Dei , i« quo def eripit CT imprefft
fint uniuerftrum rerum extdentue.Hoc tedimomo edndem declarat Pbi!o Theologum
atq; ! odnnes , cr Pldtonici fupenus de M en/ te. Vt enim ille dixit,Omnia per
tpfum fidi funt.ficism uerbo Det ,quod crcdto / rem femper appeUat,unquam libro
perhibet exsdere rdtiones V effentias omniS rerum, unquam firmi mdxinu,omnium
rerum creandarum cdpdctfiimd,origine u.ida,Mente infinitajatiflima maiedate,
rerum credndxrum copiojifima poteda te, foeti rebus omnibus r itione- 1» libro
quoOjde his qut pojl fex dies,htc feribit, 70 <Al ywrhKOTceroy tsiy o Sto? ,
yefi fivnpos b ov A oyof : Genenndi petentifima nuximeq; genitalis res,efl
Deus,CT fecundus, uerbu Dei. H tc quoq; ejl Theologia lodnms,Omnid per ipfum
fifld funt-Quia maxime genitale,cr fce cundif.unm ejl uerbum Dci,fecundus,ut
fupenus Pldtonici dicebant,poft Deum. Theologia quoq; r.odra dicit, Patrem
omnipotentem, creatorem coeli ej terrt,de ftliO per quem omnia fida funt.Tale
quid Philo appellans filium,fecundum: quit • funti patre per filium cunda,quo
coniundio demondratur diuinitatis. Vterq ; e/ Kim creat, uterq ; ejl
geniUlifimus.Sccundimq; dicit uerbum,id ejl, grddu,non na tura,dut ituiniUt e
pojl patrem.Vterq ; ejl Deus,quidcredt uterq; mundum . Non pojfunt autem ejfe
duo mundi creatores ,w non poffunt ejfe duo Dij , quia Deui ejl fumnia
natura-Summum autem nift unwm ejfe non potejl In libro autem,quod mfomnia fint
a Dco,ffl<Ad\jTtyoy Jt 7po7ioy b Se©' Aoyos,7i7ns ix7n7sAriftoK<p cAsy,
<fli oAooy xoayibcnit Awccmtrty «0705 3 Stis* Secundum alium modum,diuinum uurbum,
locus ejl, quem repleuit totum per om n ia incorporeis potedatibus ipfe Deus.
Hoc item tedimonio explicat Theologia, qut ejl apud loannem de uerbo diuino,
Philoiqut appellatio ob creationem mun/ di,non natiuiutem fitritualem,ut
nonnullis podea uifim,ab antiquis Phiofophit ejl indita- idemq; dicit de boc
uerbo, quod loanes,Omnuper ipfum fida funt : Pbi lo,cum repleuiffe Deum
incorporeis uirtutibus,id rjl,ideis ttemis,prolificis uirtu tibus, rationibus
fempitemis,quaru copiam habuita patre fuo Deo,tede etti Pio/ tino de Mente:
Vtcfr I oannes dicens, Er at apud Deum , appellans Deum peculia/ ter ipfum
patrem:fic Philo,Deum repleuiffe uerbum uirtutibus incorporeis, nimi/ rum 4
patre creandi mundi potedatem uerbum accepijfc,genitum mijfumq; ab eo td creandum
mundum. Dico autem mijfum , humano moreloquens, declarans (p rem dminam nomine
corporeo. Hunc appellat locum idearum incorporearu,qiufi «fiam Mentem,
amplifimum idearum, ej originum, rationum , formarum# re/ ffwm. DE PERENNI
PHILOSOPHIA. yi gnwtt,firdlifimum,firaafimum<^ rerum creandarum mundum,
infinitam erigi/ nem . Totum autem ait a Deo repletum , quafi unde quaque
proltficum genitum. tUccfr omnis Theologia ffeflat ad arationem mundi , cuius
principium fatentur emes uerbum Da,maximum firmator em, Uti fimam fapientiam ,
habentem uir/ tutes omnes,quibuf tanquam originibus fuis,omnes res produceret.
In eodem quo/ que de duobus prms:uy /.cy©- • y> tftt-nfoy S 7r& rT&
hcysv Stoj .0 Jiu fqveeynljdsxzsb o-oqjxs «c 'fiy rtfimfcy «XQji mrttTOwrimp
w^ifjSLy© etfun t«*c Liepcc/ilwixgunfot 7°y 6«oi/ m yt/UOfjSbns ov epScwti
7t6bC sjpl r» erf Sc«(/, iAl)uy,«?b.'cui Vop e fi yuesipoQ\p:Quprum alterum
quidem ejl diuinu uerbum : alterum autem Deus,ante uerbum. \s uero , id ejl,
IntcUeflus , homoq; ipfe , iuflus a Sapientia in primum peruenit locum,inucnto
lubentuc capite & fme,uerbo diuino. In quo po / fitus,non attingit ut
perueniat,ut fit Deusfed ipfum procul afficit. Hoc quoq; loco Philo v uerbum
dminum er Deum, qui jit ante uerbum commemorat, appellans Deum ipfum patrem,
ficut loannes,Verbum erat apud Deum . Deinde dicit, Vrr/ bum du<inum,ejfe
prindpium,cr finem uoliiptatis,filiatatii,fwemcontcmpladi, umorem, cr de)
idcm,gaudiumq; ut canunt nostra lit er*. Hoc omne Grecc dici / tur ccfurxfaPer
hoctpfum uerbum,ait homines Deum procul afficere, Ducem ad perueniendum ad
Deum, effc uerbum eius : ficut iUc in mundo fe c situm uoca/ bat,quo
perveniatur ad patrem.pnusq; ait per fapientiam attingi ad filium: inde ui
ieriDeum procul. Eftcj; profundi fimu Theologia , quam puto Philonem in and /
quorum fuoru monumentis rcperiffc.cdcbrcm item apud ChaltUos Aegyptiosqf. Eodem
libro feribiuro fi\ wafccjljyiix o ■mAffisxJot ny «u-f Aoyos . Ex/ emplar,
inquit, erat pleni fimum uerbum cius . Sic c r iffo loco denotat originem mundi
Philo effc filium Dei . Exemplar autem propter res creatas : pleni fimum,
propter facunditatem, infinitam 'que rerum creandarum poteftatcm , firmam re/
rum infutitam,genitricem omnium rerum Sapientiam.Eodem libro, fub quibus fi/
fnificatisfitSol,HSC7trr> •jpmyovyicuvcfjJboyH/.ieyns&ci joy SUeyAo
yoy,v>y uP utri ovfccvov7T%U7rtAsuirT©':Secundum tertium fignificatum iolem
uocat diuinu uerbum eius,qui per calu circumambulat. Quid admirabilius dicere
Philo poterat de uerbo Ddf appellari eu Sole,q de fe dicebat , Ego fitm lux
mundi, et ecclefid canit, Ex te enim ortus ejl Sol uiBitia ChriQus Deus
nofter.Hac nuncupatio ad magni uerbi diuiniute,uniuerfalcmc p er incorporei
nitore, inuifi Uemq; oculis humanis claritate reffidt.qua claritas no pofit ,
quam Solis nomi/ ne ueruis defignari-Eode fignificMu I oannes dixit de caleri
ciuitatc.Et duitas no eget fole neq; luna ut luceant in ea. Nam gloria Dd
illuminat ea , er lucerna eius ejl agnus,cr no egent lumine lucerna, neq;
lumine Solis: quonii Dais illuminat it ios.Stc er ide loannes, Erat lux
uera,quaiUuminat omne mundu. inambulantem iit per calu dicit, aut ipfum
patrcm,cuius matellas fit in cedo , toti implens buri c f er 74 % AVGVS Tl E
VG7*. LIB. h €T extra tttUndum,aut certe Solem ipfum eius, qui per omnem in Ambulet
cedunt* Quod Plato de louc,Pfalmus quoque. Qui afeendu caelum Coeli ad
Orientarif Quod Hebraice, Qju equitat Aruboth,orbescalefles,aut coelum fupremu.
Eo/ dem quoque libro : avo yotf uf \oiKty iif>x&ioC,ly yty «Ao notryto
jij/ <u Jtgttocp^itftvf o 7tf>earoyor&’ eurr& Sa®'
A.oy<&’. vr\§cyJi MytKnt ^vyii,M g iigivtio 7r&s xA*$axy m/Sfunos:
Duo funt, ut apparct,tempU D ei. Vttum quidem mundus ifte,in quo er Pontifex
primogenitus eius , diurnum Verbum. Alterum uao,rationalis anima, cuius faeados
ejl , uerus homo . qhuI apadiis,diuinius,mirabiliusfPontiftcem templi,qui ejl
totus mundus, effe diurnus* uabum,primogcnitumfMundum templum Dei- Huius
templi, dwinufummumcfr (acadotem, primogenitum Dei, Verbum eius. Quia fcilicet
dic Rex eft,et Domi/ nus mundi,omnia regens,ac fuflinens, creator, altor .
Pontificem quoque uocat eum Paulus, qui pro peccaris hojliam obtulerit , inter
homines Dcumq; Jequefler* CT mediator . Qua ratione Dionyfuts item uocat cum xt
A vrxfyoy posce) ot/ yoy,initiatmm , mysleriorwnq j principem . Primuscp ipfe
initiator, crfacra/ tor,qui [uis myforijs,pr*cipue cognitione , er cultu patris
fui,nos ir.itiauit . Hoc maximus ipfe in toto mundo faeados cgit,cr agit.Triaq;
funt hic diuina nomina, fili) Dri apud Philonem,Verbum dtuinum,Summus facados,Primogeniuts.
Altif/ fima Theologia Apoftolorum-Quam ejl etiam diuinum,qu6d mundum uocat ter*
pium Dei,in quo colitur, adoratur, cognofcitur,laudaturDeus inuifibiliffSicer
animum effe templum Dci^noftra Theologia eft: Templum Dei , inquit Paulus*
estis uos. Dei adificado. Philo quoque eodem libro loquens de hoc ipfo : t)>
tov 5'eov rixor x,roy xyytAoy xvtov /oyoy. imaginem Dei, Angelum ipftus Ve »
bum'-Hic quoque tria funt nomina Filif Dei diuim fima, Theologia uerefrequen/
tia. imago Dei idenim etiam eum Paulus, er C haraflaem, Angelus item eft , ft/.
cui in Efdia,M.dgni confdij Angelus. Eoiji etiam dicitur Aoyos, femo Dei, loeu/
t io Dci,nuntius Dciftoqucns er agens omnia pro Deo , tanquam feq ucfta inter-
nos cr illum. In qiubuscfl omnis Theologia, in libro qnoq; de Agricultura : Hac
omnia,mquit,rroiyjiy wUxtrtAvk&ibs&yd suerit JlsKHy,® roy4u,wgos$ '
<rxfjJLr©' , rey baijlycui-f/oyoy ijsoniyovoy qby,bs iTnitihaxyrf
iifXS7tct/79siyiAHS, osXTtSiatyocAvJixriAtuS v7TecfX.ot <PtteJ'ifi7?+ Hoc
eft,Paftor,CT Rex Deus ducit re fle, er legitime, pr eft flo lege refla Verba
fuo,primogenito Filio, qui curam facri i ftius gregis, unqud magni Regis quidam
magistratus fufcipit.in his quot j; phtlo aperte primogenitum Fitium Verbum no/
nrinatycum profecere gregi fuo,omnimundo,pr<ccipue generi humano, idem c/
tiam Filius dixit,appcRans homines oudefuum,oues'(fr homines a patre fibi aedi/
tus. Deniqi omnem generis humani adminiflrarionem,rcdemprionem,curam,tra/ dttam
fibi 4 Patre dicebat: feiy ab eo miffum in hunc mundum,agcntem que Pater fisus
imperaffct-Eamq? ob caufatn uocat cum Phdo V/rccfftoy magiftrmm,minU. DE
PEREMNI PHILOSOPHIA. 7$. tbrm,fubimperantem,ut fic loquar,alterius imperio
parentem:impenmletn qui/ dem,fcd fub altero imperatore,et Patre qui mittat eum
ad omnia ■ Eaq; eft rado ap
pdUlionisAdyos,quodrediuiuertiutr,fcrmo,locutio,qu4muerbum.Sonatimim id nomen
locutorem, internuntium, non nxtiuitatem, utreor, fbiritualept. I n libro
r>que,Qubd dmuus fit immutabilis :yu>f'w<l yotf 'ty kvk.\o> Aoj os
b Ouo^ oi ttcc Acuti t «M^oi TTtoy crotxafony rvylwi ane, ceu' fteoy fflm-
(964fc9»'«, & yitfxsriiiy xfctoy,x?kois.i(cti7ru<ri rx7myf<uy wu\»
pkyxt.yifivots cdrrcroiMis <xfak'7}toy.’rx,x$ fexccso/f, Inambulat enim ext/
amt,Verbum,quod appellant plcrify Fortunam. Deinde femper per urbes comt means,
er gentes, ac regiones, qua funt ahorum,alijs,er ommbus,res omnium di
jtribuit,temporibus liberis,mutar.s qua fmguli habent. Hic quoque Philo oRendit
Filium Dei,Verbum,effercforem,gubematorem,modcratoremq; Vniuerjj,ftcut
fuperm,datam curam gregis 4 Patre,Filto dadt Qutt quide omnia indeftfje con /
cinunt facra liter e . Eum dicit inuifibiliter perambulare mundum . Eadem caufa
fuperius uocabat eum hy parchum, magifkatum . E um ait omnia diRribuac , uer/
tere,uerfarcq; regna, commutare duutu(, opes, quod totum ejl mundum moderan
lis. Portans omnia,inquit tile,urrbo lurtutisfua. Et in quo omnia, ex quo
omnia, per quem omnia- idem m libro de Flammeo gladio : yuviAStoy cvy cocot ty
i*tf « KXrxo-Kdhiy^t xlw ynyislw oln&cey , 7 Iw 7ioKiy , ‘riyrfi -ny
K.o<rfioy,ivgHo-CiS yXf euxtoy (Ai> curr& y>y lhey>vq>’ a
ylyany. v? Iu/ ,*) tvc 'A.oj(tgct s<3iy<HX><fy £y o-LuA.Kfet$9.
fyyxroyj Aoyty Qtis></li vtue •nK&JXohu,?! J£ kxtxkcAims eu7ttty
iyxSoThfx rfl </l*yivgycv} ■ Digreffus igitur a particularibus opijicijs,
affice maxima domum, aut urbe, hunc ■mundum, inuenies enim cius caufam Deum,a
quo fidus ejl:materiam,quatuor de menta,e quibus conRiticOrganum autem Verbum
Dci,per quod conRrudus ejU eonfhudionis autem caufam, bonitatem opificis.
Quanta hoc quoq; loco Thcolo giafVrbem dicit, aut domu,totum mundumteius
opificem,et caufam, D eum:matc riam,quatuor elemenu.Organu, id efl, caufam
mediam , Verbu Dei. Quatuorty nominat caufas:efjiciaite,Deum
ipfum:nuteriale,quatuor elementaiOrganicam , fiucmotricemjcruiente
primo:fwalcm,bonitatem,uel etiam efficientem. Nojkx .Theologia myj\crix,pr*dicantis Deum creatore
cali,et terra, uti caudam princi/ palem. Filtu autem,per quem omnia fida funt,
Graceftcut et Philoni ov,Prxpo ftio eram Graea </li<x,dcftgnat mediu. Et
quod exprefiit Philo Organu,id ejl, mo torem enm,qui ab alio mouebaturmoucbatur
a Patre Filius ad arationem, eo uti rcrtifice utcbatur-.eum imperauit creare,
dederat potcflatem creandi. I taq; mundus ‘i Patre, er Filio ejl creatus :i
Patre, uti prima caufa, uolente,didante,iubei:te: i Filio, pai-ente iiiffo,
motoq ; 4 Patre.Sicq; fuit creator unus,c quia crcauit uter/ que, uterque Deus.
Sed quoniam bonus , ttift unus,ncccjfarid una diurnas : quod •Pf« 7<f
AVGVST. EVGVB. LIB. I. ipfi ratio dccLarat,ThmlogU<p demonflrat.Non enim
Unquam 4 duobus diuerjis actoribus acutus eft muditt,fed 4 duobus jtclut uno,d
princip.tli caufa Deo , 4 coit fu motu ub ipfo Deo Fi lio. Neq; enim Filius
crcaffct,ft Puta noluijjet, c 7 ji pote/ flatem non (lediffet.Paruit igitur Pdtri
, acceptu ub eo xterna poleftate . qujc res exemplis humanis efl claraiErgo
dicit Philo nunc, quod Iounnes, utens fimtli prt/ pafitionCyOmniu per ipfum
txflufunt- Philo autem ov Kxn<rKWxsttt.Ex(fc eft rudo cur appelluuerit
ipfum, Orgauu. Vides igitur et hic profimdijimm myfle riwmquod etiam inuenies
apud Platonem, Orphe uni, tAercunum Tnfmcgijluiu: diuinifAMcq; fecum omnes
confentiunt,reuelJtum nouifltmis feculis raduntifiimc Theologia pradicantesAn
tibro quoq ; in quo diffcrit,quod apparuit Dominus A/ brahx,dicit,o wroepiaHS
ccvtb /idyoS,lntemuncius,denunciator,interpres eius Vcrbum-Eadem efl ratio, ut
appelletur v7roq>Hrvs,interpres,atq; hyparchutjna giflratus, er logos, id
eft,locutor,locutio,fermo,cr fuperius Angelus. In fecunda quoque AUegoriaru
legum, hxc feribit: oxix dlt Stov/o \oyos xi/ri is/,01 ncc o^yia/m
'7T^o<r^H<rxpkk&‘ \Koxy.o7roifcu/TH <A' n <rnix,Kj &<r*
ra KTijKCvtcriuXiiTiftoy &ny ccpyiTV7ny,wccu\f b Qics^xXJyyx^X VKOfosJty
rrxlxy vuui h eiKuiy.ccto.0 yiytervu n$x</!jy f icc,vs H&c <j
vccfyo{i&jv@' voyoSuricts^H^aeny &7ru>y,Kjk7rolH<ny 0 Bios Tvy
eu/0fU7rcy tuet nxorcc dii is •j?/\«xoV©' Tsy diby dari kovi&cithS, ■?
<fi cci/flf&wv tjfl axcVcc AxSiotey fuuxyuy tifyx fay (ixfcs
Quxfunt,Vmbra Dei,eft Verbum eius, quo tanqua organo ufus, creabat muudu.Hxc
autem umbra,et quafiaftimilatio, aliorumefl exemplar. Sicut Dcut exemplar
imaginis,quam umbra nunc uocauimusific imago alteri f it et exemplar. Sictn
inchoans libros legis expreflit Mofes,diccns,Et creatdt Deus homine ad imq
giticm Dei- quafi ipfa quidem imago fecundi Dcumfimilita fu,homo autem fccun
dum imagjne,qux acceperit uim exemplaris -Hic quo<f Philo maxima fltur
altif/ ftmacfc myfleria,cffc Verbi quafi umbra Dei(non poterat enim alto
commodiore tiomineuti ) Sedfeipfum quoq; declarat, hanc umbra cffeuclut a
fundatione. No flrx q uo<fl,ut diximus,literx,imagine Dei,Fdiu uocant.Na
Paulus ad Coloffxos: cs tfcyuKwy -f dcofdtty^cerri-nKos nixus xylinos • Et Solo
t mon, imago bonitatis cius. Hinc ipfe dicebat, QJ{i uidet me,uidet & Patre
meum, 1 teruifr eu Philo nominat Organu,quo Deus fit ad aratione ufus,innuens
medii, fequeflru^mtore,quo Paulus eu omnis coditionis,et creationis primogeniti
dicit t id efl,anteeunte,prxcedente omnes res creatas. Quia^ut ibide ftUetur)m
ipfofifla funtonmu,cxlejlu,tencftru,uifbitia,ttinmf6ilU,Angelfpoteflates}dominatio
nes,throni,omnia per ip]um,et in ipfum fsfla, et ipfe efl ante omnU,et omnia w
ip fo confiftut. Hxc Paulus. No dlia Phdo,etid ludxus.De eo quoq; diuind
eminetif/ fmiaq; canit Theologia:Sicut ipfe fit imago Patris, ut Pota illi
tanqua exemplar 'fh:f.c ipfum effe excplar homitns.id ^ ait a Mofe declaratu,
ci dc homine creato ferient * DB PERENNI PHILOSOPHIA. 77 fcriberet, Ad imaginem
Do fecitidum. quo Philo fignifcari putat, hominem fi/ Qum di illum, qui ejl
imago D ei- is autem ejl Filius: ui ui co Mofis diflo,ftnt duo txemplxru,duxq;
unagines:primu cum ait , Ad imaginem Dais autem ejl Filius. Ergo Pater exemplar
Filij: Cum uero adjimiluudme ijlius imaginis Jit bomocret I us,erit Filius ipfi
b omini exemplar. Siri}; Filius refaeflu P atris fui ejl imago,reftc &i
hominis exemplar. A udkitip ex alufmta fapientu Philo , Filium creajfe mun
dum,tanquam organum Deixreaffehominem,tanquamexemplar. Qjunqudet Ocemplar,et
idea mundi dicitur <t Platonicis : ut quandocunqi M ofes loquatur de
Wundo,uel homine aDeo creato jiUum innuat Dcum,qui ejl drganum,er imago Patris
fuiiorganum rcfteflu creatkmisiimago refyettu natura, quam Patri habet
cpxqualem-ldco necefje ejl ipfum quoque cffeDeumtft Deum , xtemum quoefr. Sed
Jicut in [acris literis proprie Deus dicitur Pater ut fxpe oBcndimus, quia prin
cipaliter c 7 genitor: fic apud Pkdone,Dcus proprie Pater ipfe efl. Et quonia
petit tefhmoniu M oftsfuper hoc,Mofes autem dixit,Et crcduit Deus homine, ad
imagi nem Dei creauit iHum.huhc autem creatore Phdo,uult cf[c Filium,qui etiam
mun ium,tanqud iujfus 4 P4frf,rt ut organu creant- Claret etiam ipfum
affertione P hi tonis effe Deum. cum dicit:\n principio creauit Deus eodu,et
terram:fi Pbi tonem ludxu audias,Patrcm, et Filiu creaffe dicit:Patre,ut
Autorem primuw.Fi/ Uum,ut Sapicntia,C7 Organu Patris. I deo ueteres Hcbrxi,quod
apud M ofen ejl. In principio,interprctabantur. In Sapientia.Si confulasaute
ueteres iUos,et ipfunt Philone, Sapientia ejl ipfum Organu,efl primogenitus
fUius,Verbii, plenus idea/ rum Deus, archetypum bominis.Hanc eandem prxdicabant
Apofloliin toto orbe Thcologia-.cuiusjit arbitror,plcnx erant fecretx,ct
fyncerx traditiones Hcbrxo/ rum. Hinc ipfe dicebat,Scrutaminifcripturas,et
inuenietisibi de me.et,lncipiens k • Mofe,et Propbrtw omnibuf,interpretabatur
eis in omnibus feripturis,qux de ip/ 1 0 cranLNec fieri poterat quin hanc de
Patre,€7 Filio Sapientiam Philo ex aliqud profunda oraculis reuelata Theologia
hauferit.Eodem quocfc libro: b A» y®* efvJltgKtsKT®' &iy , «p mv ikxvos •’
Dei Verbum aeerri/ pri oculi efl, ut condicere queat omnia • Hoc teJUmonio
fentit , quod fuperiut, effe prouidentiam Filij Dei, quem dicebat totum
inambulare mundum . In libro quoq^QJus fit hxres rerum diuinarum : «dfccrosdS
omnfuecriKbSfiyriKcS Quos Aoyos:inutfMe,fcminalc,opifix,diuinum Verbum. His
quoq; nominibus potentiam creandi,qu4 prxditusfit Filius,dccUrat,plcnum
artis,feminum,ratio/ ptm,ji>rmxru,eum dicens- Eodem libro :vri rolrvp 7^ 0
vfccwop 7f oefiip 'J-v/ ym s>"P k«A« 7i ia i 'nhffio-opfyfots Aoycs
dfiosifytoTt rvpiorTiKKSePtaepigcrrtosio-OTKvos.QttodeflfAdhucigitur^lcftccfcdm
animi, quam uocat Manna,diflribuit uniucrfis,qui utentur. Verbum diurnum, ex
gqua prxeipue proficiens xqualitati ■ Sentit Ph io Sapientiam, qux dicitur M
an/ &s»4 Verbo,quemproJpeflmm,prouidenlcmq; fuperius uocaucrat,donari. CoDe
rf AVGVST. BtfGVB. LtB. f. Ais autem omnibus inumirs apud eirm,Filium,aut
Verbum , effe creatorem mwtf di,effe maximam mundi creandi Sapiendam,\deanm,id
r/t, originum, JrmwiBfli, fi>mtrim,fbntem,ac regnum,hominis creatorem, mundi
gubernatorem, modera t orem generis humani,mutanti,transfcrentem$ regna, dantem
fapienttiQuan/ qui boc Mannx,cuius nunc meminit,potefi inteOigi,beadtudo
caleAis,qua dont tur a F ilio Dei Eodem quofy libro: I nuenies, inquit, Jlvo
Aiyvs,u>a yiyif-yi/ rv 7i nj \mf <fi ni(inyut,r>y kx^' anis ■vbxw'7*-
K& fra Ji yitooni fjSCr VBTfef nuis «xerrt ^ioO,rfoy J i wtS* nuis «xf rot
lx!aiyaop.t7niH<n yctf epl<rip o SioS"ny £r$f>onr*y,iK
«xo'rrt,aA- A« KXT aniircc.MSi r>y kk? tnxscy n(uiy,vouu, <Jj <Ah
><pcc7r<£; «A*- 6axy,KUfia>! ctifyon i»; J&p» tjojtbj/ h?
xi/noy , cqp ttP 7rvnoiHKVJK> it\> Ji (itoroy 7mj>x<Payvut /jUv
riims^craKorKrsta. <fi Wurrav : Duci Verba effe,uel,Rationes:unam quidem
exemplarem.fupra nos ^lieram imitatio/ ncm,qua nostra efl Vocat autem M ofes ,
eam quidem qua fupra nosejl, Imagi/ nem Dei:qux autem
noHra,imagfnisfmulachrum.YecU enipi, inquit, Deus horni nem, non imaginem,fed
fecundi i imaginem, quo fit ut fmgult cuiufo nofbri mens, qua fcilicet uere (J
proprie e ji homo, tertia fit cxprefiio,ab eo, quificit. Medius jtilem exemplar
quidem nostra huius, afimiatio autem illius H ac Philo. AudifU igitur,duas frne
Mcntes,fiue Rationes-.alteram fupra nos,archetypum,cr exem/ phtr ad noRram,ad
quam noftra creata fit, ftcut Mofesdedxrauit , quem PMo etiam ludam
fcntitdeFtlw,de Verbo fiuffr hcutumikuncq; fui(fc,qui creauit ho minem
adfmltrudmem Juam,quia fuit M exemplar, qui fe reficiens , hominem c rearit. Vt
quemadmodu filius ipfe efl imago P atris, fic nos fimus imago eius.Uaip fi
Philoni audias,MofcsdcTilio,et Verbo Dri diuine pradicauit,etfcripftt:ut iu/ re
merito Graci nocent Deifiliu 7rfonoru7toy,prototypu,prtmu cxemplu ad ip fui w
homini creatu ab eo:utiUe fuerit ucrus homo,ab eo alter homo , mens noftra
adfmlttudmi eius.Sanflifiimu,eminentifiimuqi nojlra Theologia my flem. Hinc
ipfi Filio canimus, Qw mudi in primordio A da plafmajti homini,cuijua imagjuu
uultudcdifti ftmdem ltaq; Philone magno Theologo tejle, qui mundu creauit,qid
faintu,mcntemcfr humana affLwt,cateraq; fica,qua ta multa in ueteri tejlamitd
Deo adfcributur,fiut Verbu Dci,mediiu,interprcs,nuncius,legatus fumrni P atrii
ad homini- Sic geris uices proiiiditie,ficutgcfiit creationis Eodem quoek
librott yctf Suos Aoy os rctiy t» QvtrJ <Aiu Ai,G$ <Au{y.\. 7«
nt&JctiVcrbim Dti 0 mnia,qua natura continitur,diuifit,ac diStribuit-Hu
quofy Philo repettt,Verbn fidffe creatori,moderatori,qui digerit
diflinxu,difhibuit omnia. Vt fit iUa And/ Xdgora Mens, qua Chaos digefit,inq;
ordinem redegit-Refertur item hoc ad Pro nidentii Eodem item Ubro:ccri*rroi yXy
syxi Jlvo epvrjsjnty niuy rov A oyi<ry.a\/,(& vrrif njaisTOvSuv Aoyv.
Paulo pbfi-.vovS T^biy tutay, <S o %mif «MflcMi efl,mdiuifibiles igitur
funtdua natura, ea qua in nobis rationis, et ea qua DE PERENNI PHILOSOPHIA. 79
W^uvfupra nos dimti Verbi,Mens,qu* m nobis,et quxfupra nos.Eeeefemper recitat
eadem, clarior aq^ rediit,commemorans^elebrans Verbum duunum,appel lans ipfum
Mentem, qu* fupra nos,fuperius autem ad quam nofbrafufbrmau. in dmifMis ndturx
dicit utranty effejicut funt tricorpore*. Nam cumnoRra cenfie ter etii Mens
Angeloru,qua ct ipfecrcauit,ut pofarus erit manifijlu. Eode itrr* kbro feribit
: -ari; «rQftmos KCtTtc fi\ <AiivoiayolKUofxi flua» Ac' ya> !p\
Itetxcrgitc s <?>v<n fcj txfsxyaoy, » ienocarxerya, n «TUthyxa-yst
yc\ci/o{. O mnis homo,mquit,fccundu Mentem fmdatur,cormunicatq; cu Verbo
diuino, frfui beat * natur * cxprcffio,aut abfctfiio,aut radius. Quid his
al’ius,mirabilius{ Eccciteru creatu animi nofhri,Verbum diuinu,cum eo nos
habere focietate,affi/ tutate,communicatione,animu noRru tUtus beat * natur *
aut fimulachru cffe,aut abfafionem quanda ex ea, aut radiatione. Nec enim
explicare melius licct,quod traditur a Mofe,cum in fufflauit Deus in hominem .
Hunc afflatum, quem animum ttoRrum uult * Dro manantem fuiffe,uocat aut
expreffionem, ut cum in cera red dimus imaginem figilli , ut talis homo fuerit
ad Verbum diuinum, ipfum jtffUum, homo ceraiaut radium , aut abfeifiione,
quibus rationibus immortalitas arurm der claratur. Ac cum AnRoteles ct ipfc
confiteatur anirnii noRru ejfcDeo avytrru sarrcy,fmiUimuJwittmum,eiufdcm
genens, teet quomodo debeat intelhgi, fdJi cet diuino Verbo jtmile. Et cum
dicit anirnii uenirc 'm corpus 9vfetA\y, exterius^ filio Dei,* Verbo diuino, ab
Archetypo noRro , intelligendum efl , ipfo Philon* non CkriRiano , fcd 1 udxo ,
cmnentifiimoq; Platonico dedarante.ltem in libro , Quod mulieres non decet
indecore agere-sfvy* y*f fbdgxms <rvy«oy , »s Vn9tsapfy'vS,Kj yivmxileyAiHt
rie im}.ei<J>l!ci<re/t!brx srew tueuyt ij }«f «Korct.vrru )
6\o{</Ims eurigm7nvos Ofyyrvxoi/ ifuey rep turanterro AayoyTvnMs : Anima
enim hominis figtUum e fl,qu* Hfcedente, cr migrante,qu* remanebunt omnia
foedantur, priuaU dium map ne.Quoniam dium* ftnulis efl mens humantyod archetypum,
id eft,excmpUri . Ideam^dtiffimum Verbum formata. Quid his item
dmuus,exceUentius,in omni Theologia profundius, de creatione animi noRri, et
quod oporteat retinere ima/ $nem,qua difccdente,cunda fccdentur,cr
poHuSturSTota igitur h*c Theologi* efl apud Phdoneyiec aliam apud feriptores
facros reperiasjU mirabile fu ab horni ne ludxo,* Philo fopho, tam clara, tam
minime ambigua teftmonia proferri, mji videremus Theologos onmium gentiu eadem
cognouijfe,pir*duajfe, nouifimify ficulis inclarui ffe quod ol im fuiffet
celebre apud fapientes omnium nationit.Ver/ tum igitur apud Philonem eft
Primogenitus , efl filius, efl OrgamtmDet,eflfct/ mmdtfftmus,tr idea
ldearum,eft mundus arcbetypus,efl hominis item exemplar t CT archetypum.Efl
imago Dei,efl diRributor,moderator, efl is per quem uenitur vi Deum, efl Sol,
efl Pontifex in templo Deihoc mundo, efl reflor, moderator «KMum,rji matfRratus
Dci,ejl humanarum rerum, regnorumq difren fator, eff ; AVGVJlr. EVG^B. LTB-i; g
prouUentifliinus , oculati fimus , efl Metit fupra nos , adquamnoftnteftcrt
ato, riitt fimihs efl homo . Quod ifow i/tr Logo/ fit Deus,cr setemus apud
Philonem; nonficut pleri# dcmentifimi,nature# ignari fuffiican f imt , non
Deum, fcd Men I em quondam uclut angelum maximum , ut Valmtmi, declarant tum
omnia, quo nunc protulimus,tum l ocut in libro de Mundo, cum de creatione
hominis loquere tur- Nam cum in his locis produflis. Verbum diuinum dixerit
fuffc archetypum , . exemplar # animi noftritin libro de Mundo fcribit,catcror,
affinitatem ef[e horni/ ni cum fthera dixijJe.At magnum Mofen,nuUi rdcreau,
fficciem anima rutiona lisfimilem traJulijje:x^sc xorny uaxtf t ov tftis Aoyov
, yga ioperv 5wv iKttrv «* oyx^OKiyoy estfou royio scj,5f ««tft.iga TV7itoQly
<r<pxyi</l& tf fc»i nsi X.cc$ccKTHf> <fay 0 ciiflioe
Aoyos,\n.7mv<n yctf #Hxiy 0 Sms «{ to npoo-onny tarr& 7rro(w 5 «st
dcr&yxv 7ri&s r>y \x-my7itr7ic •ny
Jli%opivoy,cmciKcvift&cu,<Aio j (ju r>y «v^otyny mt rr nxovet <ptc
iri 3 tov ylw nstr e norx nvot t ipycycycroty. Sed eam dixit diuini Verbi, V
inuifibilis illius Dei imaginem , probabile arbitratus , edam quod formatum
fuit,figillum ejje Dei, cuius charafter ejl Verbum [empitemum.lnffii/ rauit
enim,inquit,Deus tn faciem eius,ftiraculum uita. Quocirca necefje efl,eum qui
accepir,cum,qui emifit, afinulari. Ideo etiam hominem dicunt fhflum ad ima/
ginem Dei , non ad imaginem alicuius rei creata . Ecce fatetur Philo ipfum V
et/ bumfempitemum, fatetur Deum, fatetur nos ad imaginem eius, fatetur Mofen de
eofiajf e locutum. * «' BxPUtone.FilitrnitiibfreHafrtm: Vcrbmn tffc
didraGnmutr.Principfin pnt* femina, & futurorum. Cap. XXV IL , quoq;, cuius
omnis Theologia fluxit i T rifmegiflo , cuius tredecim annos * in Aegypto
uerfatus omnem introfiexit fapientiam , ea# amplitudinem fuam
ditauit.exprcflis, nulla# ambage obuolutis uniis confeffus ejl in
Epinomide,cre/ affe mundum Verbum diuinifimu.Mcrcuriut ergo,cr Philo Aoyoy,id
efl , Ver/ bum,no folum filium Dei dicebant effe,[ed etiam opificem. Verbum#
efl opifex, propter mundanum opificium jn quo opi fidum ccdicft praecipuum.
Plato autem inEpinomide file ait, QudibetfleUaPropnu curfum
conficit,<rvrxrmAuy KOcr ftoy 3(/ Xrxf\ \dycs,bmcdrray
o<joTctTos,bfoerby,Abfoluens,inquit,ac per/ agens eum ordinem,
crdecorem,quem,utuideripoffet fecit duiinifimumVerbsu Audierat ergo Plato ex
Mercurio,Mentem,Verbum opificem,condidiffe mundis . q yocirca in Phtdone domat,
cr affirmat Mentem omtiiu creatricem , in Timoo mer creatorem mundi opificem,
inEpinomide Verbum duitm fimum ccclefcs ordines excogitaffe . Hipcneceffariofequitur
, eadem ut fentiant Arifloteles «r Viato , Arifloteles uoctt Menfem buorxroy
diuiniflimam in libris iiuina Philo/ fophix : Plato uerbm dii i’ effe
diuimfimum-Profiilo non poffimt effe duo dius/ nifluno . Sunt igitur omnia
nomina Filif Do, quibus eadem res apudduos inclytos v ; * philofb/ * DE PtRENNI
PHILOSOPHIA. U PM ofophos, totumque pnfeorum Theologum figmficatur- Quoniam
igitur o r nomina, (Tres apud Platonem repmuntur , que fuperius in Theologia M
ercurif habebuntur, perfrictu ratio efi,ea quafunt ex iUo prolata illius effe e
uidcntifimc* necfiuffe uel i Chndianis , uel aliquo alio commenta . Sed audi
aliud luculentum tedtmomum fuper er Theologia Mercurij ,cripfa ueritate,de
patre inquam ey filio apud Platonem, ac uide quantum cx Chriltiuna Theologia
prifeis innotuerit, Um ex eo inteUige,qua de Magis,SibyIlis,Aegyptijscfc
prolata funt , fine contro/ uerfia non effe adulterina ,cr commentida-Filius
nonfolum a C hridianis, fed hii edam omnibus, quorunt ufi fumus
tcftimonijs,uocatur totius orbis , cccli , ac terre princeps,ut Sibylla
canebat.Princeps ait no8er,regum terre, dominus dominan / tam. Vocatur etiam
opifex er caufa-Vbiq ; enim nunc fcimus celebrari , ac come/ moran,quod omnium
rerum caufa fit filius Dei idem etiam ualet opifex, ac caufa: ut qui dicat
opifiriim,ncccffario id defignet,quod fit a caufa ■ His ergo nomitubut
dffifiitne ufus e fi Plato pro ipfo filio . Tam eode loco, ubi hoc
dixerat,patrc ishus caufa er principis commemorat,eamq; commemorationem
myfticamytrcanam,' ftcenimamq;afferit. In epiBola ad tres amicos, H ermurn,
EraHum, Confcum,dc amicitia er charitate loquutus,poBea cpiBolam claudens hac
adierit :Hanc cpiflo Um uof tres fivmd oportet legere,fin minus,duos certe in
comune, idq ; quoad eius fieri pofiit,creberrime foedere , & lcgefima,ac
fanda, qua iujlitia eji, aduiuan/ te s omni animi contententione difriplmam ,
qua foror , er comes cd fiudiorum: Hgu np 7vy Ttcuntoy Siuy nyipovx,? ti Syrcoy
Kf *r ptftoWttlvF Tfc myoparo! XSP- cutis 7rvcTfyct nvptoy vniiumms, oy ab
Syras (Qj-teoo' tpafify,aoiu.idx7rxvTiS cntep&s «? Jbjjxyay eev^unay
TfbJloutiovap, Hoc eft, A dm antes etiam reru omniu principe Deum,rerum inqua
prafendum , 4c futur arum, tum principis buiuscr caufa patrem. De quo fiuere
fuerimusphi/ hfophad,dilaridc ac clare cognofcemus,quantum potejl concedi
hominibus bea / ' ds. Hac PLtto de fontibus Mr rcurijjU rem . Qua meam
reputans, modo nonla/ ebrymat profundo pra gaudio. Video enim generis humani
Seruatore femper co/ gnitum, nunquam fir ab afredu humano adeo fubduxiffe, ut eo
ueniente , prorfue ftoua res dminius rius,& auguBifitma,qua dicitur
Tnmtas,uideretur. Videtur et fdm ignaris admirabile, in Deo effe patrem ac
fibum, idq; pracipuc cacudendbu* iifrlicet Hebrais,quorum funt animi femper
inepti fimorum cogitationum pleni, ttec finit eos unquam imperitia uidere
ueritalem . Habes apud Platonem, philofo/ pbia profana antiditem , hominem ante
CbrifHmt multos annos natum , nudam, atque apertam patris ac filij
commemmadonem . Filium dicit effe principem om / riium rerum prafendum ac futurarum
. Qua funt autem res futura, ntfi futurum frtuhm * siquidem V Paulus regem
fecularum , cr prafentis , ac futuri fecuU principem eum appellat. Vtriufque
principem dicit eum Piata , cuius paulo pol l /hrmnat Patrem. Tum Plato uocat
eundem caufam, eam n idelket qua creauit om/ f «M» f<f AVGVST. EVGVB. LIB.
f. uia omnium cdufarum princeps , ac magifaa iJeufy per excellentiam uocatuu.
Caufa,ut Pater per exceUrntiam uocaturipfuin Bonum. Eam Caufimfcilicet Pls to
innuit,quam in Ep inomide uocat Verbum diuini fimwm, ordinem ccelejlium rt
pcrtorcmjn Phxdone M entem,in Timxo opificem. H/e mquam iit epijlola uoc4
turabeo Caufi. Quod er Laertius teftatur, afferens P latonem duo creati mundi
flatuiffe pnncipU,Deum,JcMdteritm,2p(^roCp nfomecyo^wa, <& x foscy, quem
Deum, inquit, er Mentem appellat, cr Cdufam. Cun fla igitur hdefunt no mina
Filif Dci,Caufa,Mens,Opiftx,Verbum.b rem mirdbilifimdm. Vide e tiam
generationem iflrns Caufe. Nominat enim eius Patrem : uides arationem mundi per
Yiliumjwm nominat Caufam,nominat Regem,uel Principem rerum prafen/ tium,cr
fiturarum,qucmadmodum uidelicet Sibylla Regem, feu n Jpce,Frni apem Deorum.Sunt
autem Dij,res fiturxrcfitflu nofbri.Nam Pau!ui,Omnr, iit quit,nomen,quod
nominatur tn hocfeculoetin fituro.Horum Sibylla Principem Filium dicebat 'd
Patre confitutum.Smliter er Plato. N omina quoq; funtfmlia: SibyUa nyrriipr,
Plato nys/uvet. Tu appellat Plato hanc ipfam Caufam Dewnu Ergo hac omnia
euidenafime locutus ejl in Epijlola Plato,Filium effe,et Patrem: Fikumq; effe
Caufam,effe Regem uijibiiium,cr inuifibilmm,effe Deum. Quid fit pereji in
TheologiafPoflremo,quod omnibus modis ejl mirandum, fifiiaendum, exofculandum,
er in quo nequeo ipfe lachrymis ty gaudij: moderan meis, et ad/ mirando fitian,
dicitur d Platone,de Patre effe uere philofophandum. fore enim ut hac fcientia
nos efficiat beatos. Certe diuine Plato magni! quid innuebasiidcoty caute c r
abfeondite more Prophetarum es locutus . Quid enim uere e fi de Patrt
phdofopharifCuridde Patre potifimumfNempe ea de cauft,quoniam , utfupe/ rius
dtccbamus,cr ut oflendemusin fequentibu<,ex fen tentu Philonis, Numrrtif, C
r Ploltni,non erat hominibus notus Pater, fed Filius tantum,creatorfcdicct mun
dt- Sciebant omnes, er prxdicabant mundum a Deo creatum. Solum ergo nor ani
creatorem, Patrem non norant:Ergo bene admonet , oportere de Patre uere p hi/
lofophari-Quid ejl uere,Grxce 01 Jeos,id efirealiter, effentuliter t Digna
fcdicti de eo phtlofophan,cogitare,ac loqui,qux illius funt: cr facere, quod
faciebat Fi/ litis eiut,qui reuelauit hanc de Patre fio Philofophiam , omnia
iUi adfcnbens, di/ uiniutem,effentiam, poteUatemq; fiuam, dicens fe ab eo
rmffim , ab eoamfbtu/ tutum iudicem uiuorum ac mortuorum,omnia fibi ab eo
tradita,appeUans eum P4 trem fium,Deum fium,affimans eum effe fe maiorem ,
nunquam Patrem agfto/ fcendum,arad conffeflum eius iucundi fimum ueniendum,nifi
filio reuclante,et perduccnte.Hxc inquam ejl Philofophia de Patre reuelata a
Filio, faciens homines bcatos,imo bcatifimos.reuelau inquam a Filio, non noui
fitflis feculis modo, fed etiam, ut apparet , iam inde A origine mundi ■ Filius
eam reuelauit , redditurus hac cognitione nos beatos, er ad uoluptates
paternae, paternum regnum addu/ fiurus-Hic effe bcatmtuicm,prxdicantc Platone,
quis erit tam tardus,acfaxcut, quem i DE PERENNI PHILOSOPHIA. Sj ifictn non hac
commoueantin admirationcm,femper hodiernum fapientUm,qux tunc ejl ubiq;
uulgadftma,fuijfe prioribus feculis notam,pradicata , licet p sucis f, C\uod
autePlato mhac cpiBola dc filio Dei fu locutus , c ? quod non mihi prima
ueritas h ac uffdfcntfunt doBifimi Gracoru Tbeologi,i]dem(fc maximi Philofo/
phi teBes,Clcmens Alexandmus,Ongencs,Eufebius, Cyndtts, q filentur huc epi Bola
dc filio Dei fcripfijfc Platone, id$ contra Phtlofophot projmos differentes,
& eos [criptis fuorum rcuincctes. E quibus Origenes contra Cclfum libro
fexto t i/iwcurjvc\7rxy^ifaopJlyosa<f'yMLt?iGs,(£ n-oM.cc yr t TsAotroovot
JfycTt&tiy/os^Kup oiycu o-i(U7ix Tty i/a &ta Aoyoy^roy vf^ct 7iAk'
ntavi At yopy/oy <^v th 7t<& j \py.uou/ G? xofirxoy uZAsoA* , mta cft
tytt m if vXoJrteyos tefii:Cclfus autc,qui fe omnia fcire profitetur, nmluqi ex
Pia/ tone profert tcBimonia,ultro,ut quidc ipfe arbitror,rettcct,qu a de filio
Dei loqui/ tur PUlo,in epiRola ad Hermid,cr Corifcum. Sic enim fcribitibt . Hac
Origines. Eadem Eufebius,cr Cyrittus.cr Clemens in Stromatis . Sed unus
Origenes fuff t/ eit.Nam Platonicos ipfosuidcbimus in progrcffufmlu conflentes,
hac^epiBo Ia pro testimonio duarum hypoBafeon utentes. Hoc idem uidit V protulit Vgo
fe/ nior,ualic bonus Theologus. Bm Thfolojij Orphei dc uerbo diuino.fc quod Ct
uox diuina, & qood (ermuor mundi. Cap. XXVIII. -^Rwctpci» Graea Theologia
diximus Orpheum. Nam nemo jrre ante hunc a/ * pud Gracos memoratur. Stquidc
ante poetas,quos appellat Theologos,v an/ te phiofophosflomt.ConBat^ ewm in
Argypto diu peregrinatum,ab Aegyptijs facerdotibus Theologiam didiciffe .
Huncloanncs Grammaticus in uita Homeri uocat o-ocpdnctroy.ztus luBinus Martyr,
cr CyriUus egregie meminerunt. \n htt tus Theologia multa ucritatis antiqua uifuntur
ueBigia,qua etfifunt quibufdam fi bulis a fuperftitiofis poBea
temerata,fepoftta tamen, ac dirempta, v expurgat^ fiam recipient uenuBatcm .
Nam cum c T fuperBitionibusfrdfs,crcultui damo/ am,omni<p idololatria
deditus antea fiuffet, cr hymnos cr odos dijsfUtitijsceci ni ff et (fi tamen
eiusfunt hymni , non potius alterius Orphei atate multo poBeno/ ris) poBea
rerum aerarum fcientia admtus , cecinit ante afla uita palinodtam,cr
munumucrumq; Deum acie defixa,maiejlatem,diuinitatem'<fue eius, quam apud Aegyptios
didiciffet,miris laudibus celebrauit . Hunc igitur, cum omnes uctuBifii/ mum
confiteantur , quidam $ affeucrent em difcipulm Mojis fuiffe, id ejl,Mu/ fai,e
quibus ejl PolyhiBor ( quod ipfe non affirmo ) exilia Aegyptia fapientia,
atiiqueper orbem fcarfa Theologia, mulla fcripftt ucra , cr his feculis
admiran/ da . AltiSimm que Dei uerbum fequens celebrem fkmam , uocat uocem ,
per quam ajfertt patrem omnia creaffe . Scripturus'^ hac alti fima myBcria ,fic
cax/ nteninckoauit: fdtyfoycu oli <tj Ji (prWtdi JkGkteit- V f » ' Dicam 14
AVGVST. EVGVB. LIB. I. DicUM quas fis rjl , claudatur porta profanis.
Proponentur igitur quadam tantum camina ad fidem,utconfenfum omnium fe/ culorum
agnofeas. Apparent enim eadem apud hunc de filio atq^ Platonem,MxrX furium,Chaldxos,cxterosqi
omnes. Ai filumt : lis Ji A oyoy Seioy j0Ai'/<w,7Z)vtcu \iiwuy
Kf>ct<AiHS mf oy kv <P"i7rl§cuv% 4A7j>i7&,i*isvoy <A’ c
fyogx nitrum rvnofiiwy *A$ewcc7ey,7rccAacos Ji A oy& tQJW cpxavei,
hstfftedyTBTiA »S,ttirrS> c/l' X&o 7ICWTK 7tA«T«, * ' 'ty <fi cumis
turps yr^ariosvreu^<A'iTis tu>v>y EiV«f iet 4vX"y &rH7Bjy,ro*
</C ao-opoarrau ln$ Dei uerbum affiiciens,huic [emper adcRo, Defigens animi
altat luces, perge uiamcj ; . Redam,fifloremcfc unum nate affiicc mundi Immortalem,
quem patrum fertfma priorum \num,pcrfcilumc^ fibi,tum perfici ab iUo
Catera,cumqi illis uerfari,non tamen ullis Cerni anmus hominum, fedfoU mente
uideri, H it caminibuf non folum declaratur no fax nouifiimorum [ectdorwn
Theologi 0 dignitas , q ux omni mundo Muxit,[cd confirmantur <Ma Mcrcunj ,
Ckaldxorun t, SibylUru,Anaxagorx,Platonis : cu quibus Orpbeus,ipfi<fr omnes
inter fe,diuinO quodd inflinflu confentientes,filio Dei decernunt fumma
diuinitatem,rerum c rea/ tionem,hunc adorandum, fuffiuiendum prxdicantes. Chaldxus
rerm cunilarum dicebat patrem dedi ffe filio autoritatem er creationem, ts
appellatur ab Anaxago ra,cr Platonicis Mens. Confirmatur 4 Platone er
Ariftotele. Vocatura Mercu / atrio
non folum Meni,fed etiam uerbum, genitum 4 patre . E ccc igitur er apud Orpheum
hxc uuiucrfa. Nuncupat enim eum uerbum diuinumtVerbum declarat
autontatemjationemq; creandi: diuinum ofandit eum alterius cjfe uerbum , eiut
[edicet qui proprie ac principaliter efl Deus ■ Quem,cr idem filius , Deum
fiui/m uocabat. Non eripitur tamen ab ullis diurnius filij,fed prxdicatur,
prouchitur,hor tantur omnes,ut hunc agnofcamus,ac ucneremur. Deinde Orpheus
appellat eum ipfum Uo<ryoiOTV7romtiJ, firmatorem mundi . 6 confenfum omnium
mirabile l lscnimcfl [cnfits uocis illorum priorum, qui filium dicebant
Alentem: dicebant [ci licet propter firmas mundi, propter decorem ac uenufattem
, propter ordines rex pertos.Sola ratio dare potejl ornatum, [ola Mcns,fola
intcUigentixmaxima aut tt fapietifiima,onmipotensqi Mens,fummos er uniuerfalei
ordines. Intelligentia ig tur dicebatur ab itis propter creatione , propter
Chaos,e quo Mens omnipotens , Unqud origfne,rudtqi inchoamcnto}ordincs omnes
[apientifime expreftt.Qnem • DE PER.ENNI PHILOSOPHIA. *J fenfum Orpheus alio
fono notiore exhibent , appellat eum , Formato/ rem-ldcm ergo ejl Mens, atque
Formator-Cuius ejl enim formare, nifi InteUigen/ tu,cr MenusiHxc omnia audiens,
er refpiciens,ac celebrans Poeta nojler,com/ memorato Chao , hunc ipfum , quem
Orpheus Fomatorcm, eadem prorfus fcienda,mundi melioris Originem uocauit. ille
inquam formator , mundi melioris fiat Origo.Mundus melior, forma cceli,cr
terra, omiumq ; calcflium , ac terre / Sirium. Et apud Platonem Verbum
diuinifitmum , apud Orpheum, Verbum diui/ num,apud Mercurium Mens prima,
generat Mentem, Verbum. Ejl apud Anaxa/ gerram Mens digerens Chaos, er creans :
confirmat Ixtaturq ; ea Plato . Ejl apud eundem Caufa,excellenterq ; Caufa.
Apud Orpheum mundi Formator-Nihil ergo diferepat ■ Poftea er hoc expretius
carmen intonuit Orpbeusi Oi 'tfctvoy ofKifa ct St» myccAV <roep'op ifyop,
AvJ^Ll/ opKifa <n 7rx7pci,Hy iqQiyfccn Ttfunfu/. Te coelum obteRor fapiens
opus omnipotentis , Vocem te Patris adiuro, quam protulit ipfe, P
rimum,confilijs eius cum conRitit orbis. Verbum, er Vox nomina Filij, eadem#
utriufq; ratio, luffus ejl, er ditius, mif, '/ fus# ad creandnm.Hic quo# patet
Theologia nouifiimorum [eculorum,qux coti fitetur creatorem omnium Patrem,fcd
per Filium. Quibus uerbis is fubejlfmfut, quem fjcpcnumero declarauimus,Patrem
effe tanquam iubentem,tanquam ditia/ torem,mittentemq ; Filium ad creatione,cui
non folum autoritatc,fed er naturam, ac diuinitate fuam dedit,id ejl, genuit- V
t aute [cimus, et prxdicamus non Patrem ueniffe ad redimendu genus
humanu,ftcif[e res humanas,funtium mortalium mu neribus,fed Filtufc idem miffus
ejl ad creandi i , quem redemi ffet , propter quem etelum,ac terras creajfet:
quemadmodu dicebat ipfe,et [cimus omnes,hancredem ptionc iujftm a Patre,
peratia a Ftlio.Res autem corii principaliter ej[c dicuntur, qui primi mouent,a
quibus confiltu nafeitur rerum gcrendxru: qui autem jaciunt, fecunde caufefunt.
Sic creatio mundi,Patris ejl,tanqua principalis caufe. Here/ demptio dicitur ab
eo jitia,mittente Filium [uum unigenitu ad hoc ip[um. Hoc ig» txr mirabile
ejlfuiffc quoq; pri[cis illis cognitum,rem [edicet obfcurifiima, quam mortales
[e ipfts agnojeere non pof[unt. Vere enim iUe dixit,Nemo nouit Patrem, nifi
Filius,ct cui uoluerit Filius reuelare . Cognofcere quidc , cogitare# pofiimus,
' aliquem fitijfe creatore mundiifed hunc habere Patre,et e j[e diuinitate
Patrem, et fwjton [olum non cogno[cimus, [ed propemodu negamus, non capientes,
non credet es jmqua fieri pof[e,ut apud Deum fit qui generct,et quigeneretur.
Quod H ebrxi uel maxime imdites.hi potifiimu jucrunt,qui no nouerunt Patre. Nam
no ' [eunt, ac celebrant creatore mundi, hunc in Synagogis uenerantur. ueruis
ejl Fi/, iius Dei, que poflea corpore,magnitudine diuin itatis fux
ab[condente,cruci affixe r wifitiil fimUem nofhi tunc f ut nos [miles fui
pofiea efficeret. Ergo nifi Filius re f * uclaffct, t u AVGVST. BVGtfB. LIB. J.
ueUffety&HOtfmUin errore uerfaremur. Ac certe credendi eft eundem ipfum
antiquis feculis patrem fuu nuniftftaffe ,'unde Cl uldxus, SibyUa,Mcrcurius,PU
to,Orpheus,hanc cognitionem hauferint,qu poftea copiofifiime reudauit,oftert/
dens bine effe felicitati uerm,ut homines intcUigercnt patrem, cum filio.
Superio res patre cognoucrunt:omnes enim patris memincnmt,credo,tam ex antiqua
tra r ditione,q reudatbne ccclefti. Nam Platone qua fcripftt de patre,k maioribus
, uet Mercuno,ucl Orpheo credendu ejl accepijje Mercurio quide et SibyUis,et
Chat/ datis, tu ex oraculo calefH,ti antiquiftimis fucceftonibus innotuiffe .
Siquide is ide Orpheus meminit antiqua fima, feretis perfsttifamu
effc,nutliusq; indigente hic mndt creatore, omnia
circummntc,regentc,fuftmentcq;, qui fola mente, cogita/ tioneq; purifiima
uideatur.Ergo k fima prifea hac defeendenda referebat, affarma batfy Orpheus ■
Videmusq; bic no foli ipfam Theologia, fed clam edi Orpbfi te/ flimomu de ea a
maioribus defcendcte.Fama igitur erat antiqua de eo, qui cum ef/ fet ipfe
perfedifiimut,ab co perfida omnia fuerint. Ea enim fuit caufa, cur catera ipf e
db[oluerit,pcrfiflifiimeqi aeauerit: quia perfttlifiunus ipfe,CT omni poteBa/
tc,umbusq; injbruflifimus.Triaq; funt nomina F dij apud Orphcum,tota Theolo/
fiam condnentu,&uo: Aoros,TH7rcoTHS,xvrortAiis, Diuini Verbum,Forma tor
mundi, per fe,uel k fe perfeflus- Quibus e? fumma duuimtas cius,c/ mudicre ado
aperufiune defignatur.Deinde Orpheus tria de eodem dicit ad profundi pb i/
fophiam foedantia. Primum,qudd idem per conditas k feres uerfatur, regens
fcili/ ctt,<y gubernans eas, ut Pbtlo dedarabat:tum quod eius per omnia
conuerfio, et dMentia eB inuifibdis,qua nofbris oculis uideri nequeatipoftremb quod
fola men te Jfola ratione intcUigatur. Nunc enim,ctft oculi corporei non
cemunt,at mens eo perneture debet . Plura enim animis cernimus , q ukm oculis
corporeis . Videre . per animos partim rado dicitur, partim fides. Fice
Orpheus,v alia complura , de diuinitate Fdtj.Sciendumq^ nomen «vrmA* , effe
idem atq ; quod habetur apud l\ofen,«vrouy,perfe txiBens,primus exiflens, cr k
nullo exiflens- id enim eft, quod indicauit Mo/i,Ego fum,qui fum,quoi Grace o
»p,lflr qui preflitcr tflAr ticuloqi indicatur exceUetu,pollet^ide ccirro{,atq;
articulus c . Pronomc indicat principiu,ovigini:ardculus excellendam. idem uero
eft,CT is qui per fe exilht,&- qui habet hoc ipfum
abfoludft;nc,precipue,primb.Porrb autem ide funt ccvron Ant«vrodiy,per fe
perfcdus,pcr fe exiflens. idem enim funt,perfedio,& ipfum effe. Quare
quikfe exifbt,k fcipfo eft perfedus,Quocirca ide dicit Orpheus, atfy M ofes.
lUu quocft euidetiftime fequitur. Appellat hoc nome «vrort A* , Orpheus Fd m
clarum ejlCumaut idem fmt,per fcperfedus,atq; per fe exiftens,effi citur,ut
quem Mofes uocauit perfe exiftentem o &y,ft is, que Orpheus perfe per
fedum.ls aute eft Filius Dei apud Orpheum. idem ergo apud Mofen,cumait,Ego
fum,quifum.Dionyftuiquo<p Areopagites Filium Deiuocatrb oy. I dquoq;fci/
tndm cft,nomen quatuor Uterorum apud Hebrsos Iehouah,fonare hunc ipfum , quem
DE PERENNI PHILOSOPHIA. I7 quem Orpheus Grxce dixit axij<nOuL Etenim illud
nomen defigrtai eu , qui efl: efl omnis uetus Phdofophiajit uidcbitur.ac
prorfus quod ipfi Grxcix Phdofo phi rc 0 y,quod efl,uocabant.Siquide efl uerbu
fubflatialc,apud Hebrxosjuiah, i quo fu nomen quatuor literaru,fonatq
exijlentem. Quemfmfum tutem id ha/ beat.Orphcus pulcherrime Grxce fignifieauit.
Apud omnes igitur efl celebris Fi/ | ius Dci-TefUtur aut I uflinus Martyr ide
er Philofophus,in Apologetico,Verbu Dei coelijCr terre creatorem Orpheu
copouiffc,ficut nos, inquit, prophetix fdn/ florum docuerunf.ccl tiy pifx*
ceoreS iy Tii euyvusro w ^oayxy , iyvut eri (Aioc roy Ao yoy ridii,-aow«iyinTO
qvosStQuibus cum idem ex par/ te fe tradidifjct in A egypto,cognouit quod per
Verbum Dei omnis extitit creatio. Ah* quxdam ex Philone Iedro , de Pa,rc,&:
primogenito Filio, qui Dl uerbu eius , creato* mundi, homini* archetypum, &
quod Piler Gt emine niifrimas, Filius lex, & moderamen mundi.princepr
Angelorum.coretermi* Patri. Cap. XXIX. -.V< hucufq locutos maiores
uidimus,itafe inuicem corroborant,ficemq prX/ m. bent, er lucem,ut qui uelit
aliquod eorum dimouere loco,totam necefje fit ei confecudonerefcindere-Certa c
nim funt [cripta Platonis, et AriflotcUs,qui etfua, er maiori* difla
confarmant.Sed arbitror neminem fore cui minus fidelia , er cre/ dibdia hxc
uideantur,clanfiima luce,omniumq [crtptorum indtffolubili concordia fe
offvrenie.Referam igitur quxdam alia ex eodem infigni Phdofopho Philone I u
dxo,ut totus inter fe fu aptus narrationis ordo. N ammagnis femperuirishxcad/
mirationi fuere- Is igitur in opere,cuius inferiptio
efi,Quxfliones,etfolutiones, in hunc modum quxrit fuper illum [cripturx locum
Gen.cap.i. Ad imaginem Dei jt eit iUum:</Ux n ais vsifi trtf a Sta qno-iy
re, iy emovi Sta t® o(h rt rop te}vSgicoroy,i?Ax syirus t&t/ra ; 7txxkAus
uj o-oq&s revro Kiypa-p.it/ fHTou>$vHTop ytf bneiKtvi5bbjJou.7r$>t
roy xveomerto, imv jtt rSy oAtty'iruocerro,&Aot 7t$>s roy tPflfaifoy
Sto(/s«j ttny txera A i \Jld yotf r> A pyiKoy 'ty cudlg irms rirnty v no Sea
A oyg ycu fecM.SluJXt,i7rti</ln 0 7r&{ •? Aoyvites Kfdoatcy flhy,£
ir&o-tc A oyimi qit cis, V <fi haif roy 7ravruy qj rn jBt At isu hsu nvi
tyouq tTw jtfrSt/ seni \j'icc ijtyiipis %y ywr>y cfyopeitoStweu. Quxfunt,
Quaobre tan qua de altero Deo dicit. Ad imagjne Dei fecit homine, no potius
adimaginem fui* Prxclxre,cr fapienter id dixit oraculi*. Ne$ enim fieri
potuit,ut ulla res creata ad fimiitudinc abifiimi,omniuq patris effigiaretur. Ergo
adfecudu Deu,qui efl Ver bu eius . Debuit enim forma rationalis in animo
hominis,a Verbo diuino formari. Quandoquide Deus, qui efl ante Verbum,melior ae
celftor efl omni creatura ra/ tionali.Nam cum in optmta,acfeparatafit idea
coJlitutus,no erat fis quicq creatu ei afiimiari. Hxc Philo. Quibus nihil dc
Patris,ac Filij diuinitatc clarius, apertius, nihil magis
Theologicu,profiindius:ut4 Chriftianis expe flare meliora propemo/ dum non
liceat. Audite H ebrxi gens ferrea, er tandem caligine graues oculos attol
Ittcauditc inquam doflifimwmjac difertifimu gentis yefhx ex Geneft , ex uefkii
f 4 inquam It AVGVST. EVGVB. LIB. I* mquam literis coUigentc demondrantemfy
patrem ac filiit,quc iuxta ChridL/norf Theologiae fuperioru omniu,quos
Adduximus , uocat uabutad cuius imagnt, ut Chaldxus e Mercurius dixaant,affent
homine aeatu. Tm ipfum ucrbu ima g ine altifimi putris. Quid pauIus aliudfqui
cum fit, in quit, imago, radius, et chara der fubdantia Dei. Audiant inqud
Hebrai utrum maximu,w inter eos nemini, ud Rabbcnis iUis,quos adorant,
fecundu,tedante homine a jilio,e turbo Dei creatu: ut uerifima ratione
inteBigant , cur fit ab eode redeptus.Doceret enim eos Philo , nefis fui ffc,ut
pater ueniret in mundu,ficut nefis ejfe conuincit, ut ad patre homo
crearctur.Viliuaut eo munere perfundit, tanqua minore, e quo pater tanqua mi /
nidro,e nuncio fuo utatur, ftcut perhibet ahbiide Philo- Proh Deum immorulc*
quis hac homini reuelauitiquis ad hac Theologia adyta eu mtromifit t qua naui
ad pelagus idud penetrauitfAn quia Platonicus erat,uideratq; copioft fimos
quaf/ dam apud Mercuriu,reliquosq; antiqui fimos Theologos diuitias, unde
Platonis H I a fuerant decerptafDeinde eo tempore floruit quo iam per totum
orbe corufcabat Euangeliu.Sunt aut in his uerbis altifima,profundifima myderia.
Non potefl al/ tiorc Theologia loqui os humanu.Confidcra enim q intime caufam
introfpcxit,cur per fihit,uerbumq; diuinu fmt omnia creata. I d enim
obdupcfco,quona duce per/ ceperit, flium ad creatione,adminidradonem(U rerum
fuiffe mifjum , er ut con/ fentiat cum Euangelio , dicente eodem filio de f e
ad patrem. Sicut dedidi ei potefta tem omnis camis. Intellexerunt omnes patrem
ejfe primam caufam, alterius Sapi/ entia gcnitricem,caufam alti f imam, a rebus
acatis remotifima,inter eam er res creatas filio intaccdente: quam nefis
fuipfampafeadres ingredien tem agere, fefeq; immifeae, habentem medium pa quem
opaetur . Nam quod deaeationc didum efl a Philone,etiam de toto mundo efl
uerum:ut quemadmodum non debuit ad patrem homo cteari,filijq; acatio ejlfic
totius mundi creatio tiufdem r/l.Qi§4 propta alufiime,cr ex p rofindifima
Theologia idem Philo in libris de Agricul/ t ura,uaba diuina,aureis litais
defcribenda,ut fuperius uifum,effatus:TctU7ct f* neurice o notyliv xgu
&t<rt Aws dw j iya tjfl (AikLlu , voycoy m&siojct' f/Sb/&'V3y
of$ay,v>y cuti’ Aoyoy^ 'Ts&iiyovoy t/oy , is u£iyth{eu/ ■j?itp«5Toc£rr»f
7W/tto5,eJ*Tif yiyxte J&toiAtftS v7i^oj>c/W</Ifc/t7f. qua funt,Htc
omnia ducit ac gubernat apti fime pador cr rex Deus, prafido. Unquam lege
rcda,ucrbo fuo,cr primogenito filio,qui hanc ordinis facri admini dxadonem,
tanqua fummi regis magidratus fuflinet . Hac item maxima myderia religionis Ch
ridiana. Audire propemodum efl ipfum Paulum. Magna quippe uis ueritatisjcmpcrq;
magnorum uiroru fententia funtinta fe concordes. Audidifi l ium Dei
primogenUu,audidi uabum,audidi redore,legemq; mundi a patre con / fhtHtwm. iQi
rerum gubemandaru prouincid credita, eum ejfe tanquamDci magi/
dra!um,nunciu,exequutore uoluntatii patemaru. Mundu quoq;4udidirrgiap4 tre, primogenitum
fuum huic gubernaculo adhibctc-Regitur ergo mundus d patre DB PERENNI
PHILOSOPHIA. t9 per filium [uumJicut regnum i rege per magi shratus. Piler
atuc, dutf&ium fiunt amat unice, cr fmguUriter,im6 omnipotcnter,ficut
omnipotens e]l,noti inuidet ji I io fuos honorestfed ei dedit omne regnuuifibde
crinuijibile, eumqtprafidtutli/ Ucrfis:Filiu inquafuas delitias, i n quo
amando, uidfiimq; filius amando patre, ater tu uoluptate,gaudijsq;
incomprchenftbtlibus perfruuntur. Audiant de fficratifiini Hebrai,w cognofcant
ex fuis literis, ex autorefio grauifiimo , nunc toto terrarti orbe adorari, ZT
coli eum, qui fe unicum Dei filium , v uerbum, er miffum,0‘ ttuncium
prxdicabat:Omnia patri unquam ge nitori,ac maiori femper af/cribens, domino, ac
fonti fuo,fu<e origini, er caufe diuinitatis fua. Nam quanquam omnia, qua
habet pater, filius item habet: tamen pater ii nemine largiu, a nemine accepta
"habet:Filius eadem, fed a patre.Fons ille c r largitor ,cr lux,primacp
caufa: Filius radians ex iUa lucc,lux aterna ex atema luce ■ Hac dicuntur a
Philone,gcnerc Iu/ dxo,profifiionc Platonico, id cfl,Platoni,Platoniciiq;fmli ,
nato fub Tiberio, [ub Claudio pkilofophante,Apoflolorum tcmpore,ante Plotinu, A
melium, Porpky/ rium,Proclum,Damafctum,aquali firme Numerio, apud quos ftmilia
inueniun/ tur.lsfinuncutderct gentis fisa cxcitatem ac pertinaciam,cam, credo,
utpleriquc €X iUa gente probatifiimi uiri,defleret cr coargueret.Extat apud
fuperiores Theo logos,quibus tota Theologia comprekenditur,bac nomina fili j ,
Verbum, Mens , Opifix,Caufx:addidtt ad hac Philo, Primogcnitus,Filius, L ux
mudi. Gubernator: Gracchocomnia,Aoyos,vis,Pii*HVfyos,xmoi>, wfpnoyovos
vi'oS,\nretp yoS.Quacum apud ucteresacnouos omnes philofophos habeantur,
Platonem, Ariilotclrm, Anaxxgoram,Chaldxos,StbyUat,Mcrcurium,Orpheum, omne Pia
tonicam gentem, apparet totam de filto,qua nunc colitur ac celebratur,
Theologia cog/iitd,confiffam,idorata,pradicatam, antequa ipfe fieret homo .
Perhibet item Philo,nihil effe quod mundu fuftineat,ne diffoluatur,nifi uerbum
Dei atemuthoc effe omnium rerum uinculum firmififiimum, ac flabiliflimu : quod
a medijs ad ex/ trema,wab extremis ad media pertinens,atemum,indefktigabilemq;
regat natu racurfum.Eum enim genitorem conftituiffe uinculum indiffolubile
uniuerfi. lure igitur, inquit, neq; terra ab omni aqua alluetur unqua,qux /mu
cotinetur cius,neq ; ab acre exdnouetur ignis, neq; ab igne inflammabitur aer,
uerbo diuino omnia da/ rimente,quajiq ; elementis in animis imperdte.Vt
uniuer[um,cx diuerfts partibus, fuauem efficiat harmoniam.Hxc infecundo de
agricultura-Eadcm item in libro dc Mundo, quo ^oco obferuandwmejl perperam legi
in imprefiis codicibus voy.es, pro Ao^o5-N<«» liber iUe multis in locis
mendo fus efl . Eandem preterea fenten/ tum repetit in libro dc Agricultura,
quo loco efl Aoyes.Efl locuples teRimonium eum locum effe deprauatu,quod ibidem
fribit-Jio-ycy yty XffVKToo arce* TcS o y&Hircr, '<c7rcta
wttTHf.Vinculum enim uniuerfi indiffolubile genitor eius pater fidi. Quod de
lege non quadrat, fed uerbo, quod 4 patre generatur. Rurfus itt opere, quod
m[cribittQu6d malwfoleat infidian bono, hac ait : Dccet,inquit, f * eos 74 %
AVGVStf E VG V*. LIB. t er «rtri tUUndum,aut certe Solem ipfum eius, qui per
omnem inambulet coelum* Quoji Plato de louc, Pfalmus quoque , Qtw afcendu
caelum cfah ad Orientem * Q»3<i Hebraico, qw equitat
Araboth,orbescaledes,aut coelum fuprcmu- Eo/ dem quoque libro : avo ytfy «s
toixtp hfet Stov,ty y osPio xo'07 xosty “ H&l XfyiipWS o 7iparrdyor&-
tuo Aoy@*. infcy <fi A tywi •^v^«,*s /tftvfjO 7T<£c ctKlSaxy cu/Spamos:
Duo funt, ut apparet,tcmpla De iVtium quidem mundus ifte,in quo er Pontifex
primogenitus cius , duanunk Verbum. Alterum uerb,rationalis anima , cuius
facerdos eft , uerus homo . Qwi apcrUus,diMnius,mirabiliusfPonuficem templi,qui
eft totus mundus,effediumMit uabum,pru>iogenitumf Mundum templum Dei- Huius
templi, diuinu fummuniefr facerdotem, primogenitum Dei,Verbum eius. Quia
fcihcet ille Rex eft,et Domi f nusmundi,omniaregens,ac fudwens, creator, altor.
Pontificem quoque uocat. ram Paulus, qui pro peccatis hoftum obtulerit , inter
homines Deumq; fcqueftcr* V mediator . Qua ratione Dionyf us item uocat eum Tt A vrxyyoy a»/
yoy, initiationum , myslcriorumfy principem . Primus $ ipfe initiator, crfacra A
tor,qui futs myflerijs,pracipue cognitione , & cultu patris fui,nos
ir.itiauit . Hoc maximus ipfe in toto mundo facerdos cgit,cr agU.Triaq; funt
hic diuina nomina, filij Dfi apud
Philonem,Verbumdiuinum,Summusfacerdos,Primogenitus.Alttf/ fima Theologia
Apoftolorum.Quam eft etiam diuinum,qu6d mundum uocat tev\ pium D ei,in quo
colitur, adoratur, cognofcitur,laudatur Deus inuifibilif ! Sic CT animum effe templum Dei v noHra
Theologia eft: Templum Dei , inquit Paulus „ cStis uos , Dei adificado. Pbtla
quoque eodem libro loquens de hocipfo : t)J t ov &io0 ciKoyx,r'oy ccyytAoy
«vtov Aoyoy.lmagincm Dei, Angelum ipfius Vet bum'Hic quoque tria funt nomina
Filij Dei diuimfiima,T hcologix uerafrequen/ tia-lmago Dei-id enim etiam eum
Paulus, cr Charaderem, Angelus item eft , fi/, cui m E)aia,Magni confilij
Angelus.Eocp eiiam dicitur Ao^oj, femo Dei, loeu/ tio Dei,nuntius Dei,loqucns
er agens omnia pro Deo , tanquam fequcfter inter- nos CT illum. In quibus ejl
omnis Theologia -In libro qnoq j de Agricultura : Hae omnu,wquit,Tcipjiy
(aJbccatMvS dtoS oty{ tueret JlsKHyJS vo^iy,rspos9 • <rxpZy@*, ny opdcy ccur
Aoyoy iptoriyoyoy t/ey,bs 7$ ImyiAeixyn? kfcbs 7cct/79s iyt/iHS,
oiXTistayi/iv/ixiriAtus v7rxpycs Hoc cft,Paftor,v Rex Deus ducit rede, er
legitime, prafido lege reda Verba, fuo,primogenito Filio, qui curam facri
iftius gregis, tanqud magni Ragis quidam magidratus fufcipit.ln his quoq; Philo
aperte primogenitum Filium Verbum no/ minat,cum prodicere gregi
fuo,omnimundo,pracipue generi humano, idem e/ tiam Filius dixit, appellans
homines oui le fuum,ouesfy homines 4 patre fibt credi f tas.Dcniqiomnem generis
humani adminidrationem,rcdemptionem,curam,tra/ ditamfibi 4 Patre dicebat: fety
ab eo miffum in hunc mundum,agcntem qua Pater fuu imperaffet.Eamqj ob caufarn
uocat cum Philo vsrxflpy magiftratum,miiu^ DE PEREMNI PHILOSOPHIA. 7*.
6rum,fubimperantem,ut fic loquar,alterius imperio parentem-.impenmtem qui/
4cm,fcd fub altero imperatore,et Patre qui mittat eum ad omnia ■ Eaq; e fl
ratio ap peUationis Aoyos,quodrcflius uertitur,fcrmo,locudo, quam uerbum. Sonat
enim iinomen locutorem, internuntium, non natiuitatem, utreor, fhiritualepi. I
« libro duoque,Qubd dminitas ftt immutabilis yotp 'ty kvk.\ o> Ao) os 0
Quos, •y oi 7rx\eu$i x tu/UfaTray croixafetriy rvylw > arx, au' fiay m-
Aetf,i(gu t&yu, & X*fX{rciy x7Atoy,et7Aot{. H&c naert ricTrarfuy iw
t» nyM.y^oyiis cwTVvoyoii oc^Kxifay.Ta^' Ikccsci^ Inambulat enim cir/ cum,
Verbum,quod appellant pUrte Fortunam. Deinde femper per urbes comt means, cr
gentes,ac regiones, qua funt ahorum,alijs,0’ ommbus,res omnium di ftribuit,
temporibus liberis,mutans qua fmguli habent. Hic quoque Philo oBendit Filium
Dci,Verbum,cffrrcftorem, gubernatorem, moderatoremq; Vniuerfi,ficut fuperius,
datam curam gregis d Patre,Filio dixit. Qua quidi omnia indefejje con/ cinunt
facra Utera . Eum dicit inuifibiliter perambulare mundum . Eadem caufa fuperius
uocabat eum hyparchum,magifbratum.Eum ait omnia dtBribunr , uer/ tere,uerfarcq;
regna,commutarc diuittas,opes,quod totum ejl mundum moderan tu. Portans
omnia,inquit ttle,uerbo uirtutisfua . Et in quo omnia, ex quo omnia, per quem
omnia-ldem m libro de Flammeo gladio : piTiAStoy cvy caco t ty latfet
Kxrxo-Kdliy, i A 'riw yiytslw oinoxy , rLL 7roAiy , rrvvSlb *ri >y
Koxyoy,ivgiixeis yty cu7toy yfo xirr&£y Sicy}vttf 5 yiyony. v?lu/ ,j) ree
niooxgx soiy<uct,<fy uy o-uisiufecSv. fyyxvoyj AoyoyQtSrfmtiit
TtK&JccSwttfl </£ KX7XK<r<i\jh{ cu7uey «yxSoThfx tjP Jlnyas^yc v,
■ DigrrJJtt; igitur a particularibus opijicijs, affice maxima domum, aut urbe,
hunc ■mundum. I nuenies enim eius caufam Deum, a quo fidus efl:materiam,quatuor
ele menta,e quibus conBitif.Organum autem Verbum D ci,per quod conBrudus rjU
confbrudionis autem caufam,bonitatem opificis. Quanta hoc quoq; loco Theolo g
iafVrbem dicit, mdomu,totum mundum:eiusopificem,et caufam, Deum-.matc riam,quatuor
elementa:Organu, id e fl, caufam mediam, Verbu Dei . Q uatuorqp nominat
caufas:efjicientc,Dctim ipfum:materiale,quatuor elementatOrganicam,
fitcmotricem,fcruiente primo:fwalem,bonitatem,uel etiam efficientem. N ofbri
•Theologia myjleru,pradicantis Deum creatore ccrli,et terra, uti caufam princir
palem. Viliu autem, per quem omnia fida funt,Gracejicut et Philoni ov,Frapo
fido eram Graea t/Ux,dcfignat mediu. Et quod exprefiit Philo Organu,id e fl, mo
torem eum,qta ab alio mouebatur:moucbatur d Prflrc Filius ad arationem, eo uti
rerttfice utebatur :eum imperauit creare, dederat potejiatem creandi. Itaq;
mundus -i Patre, er Filio ejl creatus:d Patre, uti prima caufa,
uolente,didante,iiiba:te: i Filio, parente uiffo, motoq ; d Patre.Siccfc fuit
creator unn ?,cr quia crcauit uter/ que, uterque Deus. Sed quoniam bonus, nift
unus,neccffarib una duiinitas : quod V ' y 7<f AVGVST. EVGVB. LIB. !. ipfi
rudo dcdxrutyTbcolcgi/y demonfkat-Non enim Unquam a duobus diuerfis Altoribus
mutui e (i mudusfcd u duobus, uclut uno,a principali caufa Deo, d coit fi motu
ub ipfo Deo Filio. Nf tjj enim Filiui creaffet,ft Puter nolui jfet, c T ji
pote/ flutem non jediffet. Paruit igitur Patri , accepta ab eo /terna potcjhte
. Que res exemplis humanis ejl claratErgo dicit Philo nuuc,quod I oanncs,utcns
ftmili prx/ pofuionc,Omnia per ipfum Afla funt. Philo autem, ov
uxno-Ktvxsxi.Eaqi eft ratio cur appclLuerit ipfum,Organu. Vides igitur et hic
profundifimit myfle riuimquod etiam moiies apud Platonem,Orpheum,Mercurium
Tnfmcgijluiu: dktinifiuncfy fecum omnes confentiunt,reuelatam noui fimis
feculis raduntifime Theologia prxdicatltes.ln libro quoq; in quo dij[crit,quod
apparuit Dominus A/ hrahx, dicit, o v7ro<plrTHS ccvris Aoyos,
\ntemuncius,dcnuncutor,interpres eiut Verbum.Eadem eft ratio,ut appelletur
vsrocpnrfS,interpres,atq; Iryparckusjnd giflratus,cr logos, id
efl,locutorJlocutio,fermo,cr fuperius Angelus. In fecunda quoque AUegoriaru
legum,bxc feribit: oxict Jit 8tov,'o Aoyos xvrs tsi,as xcc Jtavrtty opyxvw
irPoir^HariniSlj/©' iKia^onoi{.ousiH Jt k cKix,uj &<rt t trti
Kn{KCvi<ry-x,tTi^(tsyJsiy ct^xtTV7np,Siasnf o QtcsjfyxJJyiact
VK0V3S,np<nticctnruui Kiutomp, ircos k eiKuy.ct?Ao yinrxuiify&My nsxi
yjccfyo{jJbr&‘ &X voyioQta-ieesftJMAaxny &7ruy,Kj VScaHnV b 8tos
rey cu/8$omoy kxt ttKWce 6ti usi s/\&KOy&’ roy Uioy cari tUvlSfraunS,
'f Ji curfy imns tjpj r\ Ctnovx A ctGio-ccy Juuxyny •n^xJcty tutfes qux
funt,Vmbra Dri,f/t Verbum eius,quo tanqua organo ufus, creabat mundi. Hxc autem
umbra,et quaft afimilatio, aliorumefl exemplar. Sicut Deui exemplar
imagir,is,quam umbra nunc uocauimus-.fic imago alteri fit et exemplar. Sicut
inchoans libros legis exprefu Mofes,dicens,Et creauit Deus homine ad imq ginem
Dei. quafi ipfa quidem imago fecundi \ Dcumfimilita fitjximo autem fccun dum
imagine, qux acceperit uim exemplaris. Hic quoq; Philo maxima fitwr altiff
finucp myRcria,effe Verbi quaft umbra D ei(non poterat enim alio commodiore
ttomitte uti ) Sed feipfum quoq ; declarat , hanc umbra effe uclut
aftmilatione. No f\rx quo<p,utdiximus,literx, imagine Dri,FtIm uocant. Ni
Paultls ad Coloffxos; cslfayuKuy -f (hi,* xogxTV,7tfotr6rtKos TracrxcMmtoc* Et
Solo/ mon, I mago bonitatis eius.Hinc ipfe dicebat, Qjii uidet me,uidet &
Patre meum , lterucfc eu Philo nominat Organu,quo Deus fit ad creatione ufus, innuent
medui, fequeflruytutorc,quo Paulus eu omnis coditionis,et creationis primo
genitu dicit f id effanteeuntc^rxccdente omnes res creatas.Qm(ut ibide fuetur)
'ut ipfo firfx funt omnia, caUjVa,terrefkia,uijibilu,et inuiftbtlU,A ngeli, po
tejlates,dominatio nes,throni,ornnia per ipfum, et in ipfum ftfta,et ipfe ejl
ante omnia,et omnia m ip fo confifliit. Hxc Paulus. No alia Phdo,edd ludxuc.De
eo quoq; diuind e minetif/ fvndq; canit TheologidiSicut ipfe Jit imago P4tm, ut
Pater Mi tanqua exemplar ftsf.c ipfum effe excplar hominis. idq^ ait a Mofe
declarati, cu dc homine creat* feribertt^ DB PBRENNI PHIL-OSOPHU. 77
firiberet,Ad imaginemDcificitillum. quo Pbdo fignifcari putat, hominem fi/ A im
ad illum, qui ejl imago Dei. is autem ejl Filuis: ut ineo Mofis dido, fmt duo
&cmpLxru,dua$ imagincstprimu cum ait , Ad imagjncm Devis au‘em ejl Filius.
Ergo Pater exemplar Filif : Cum uero ad jlmiluudine ijlius imaginis fit homocre
i lus,erit Filius ipfi homini exemplar. Sicq; Filius refredu Patris Jui fjl imago,refte du
hominis exemplar. A udiuitq; ex alti fima fapientia Phdo , Filium crcaffe muit
dum, tanquam organum Deiicreajfi hommem,taitquam exemplar. Qt tanquaet
exemplar, et \dca mundi dicitur <t Platonicis : ut qtundocunq; Mofes
loquatur de mndo,ucl homine a Deo creato JUum innuat Dcum,qui ejl 6rganum,CT
imago Patris fuitorganum reftedu creadonis:imxgo refyedu natur /e, quam Patri
habet cp/qualem.ldco neceffe ejl ipfum quoque effcDeumifi Dtwn, /ternum quoip.
Sed jicut in facris literis proprie Deus dicitur Pater ut f/pe odendmus, quia p
rin cipahter c r gcnitor:Jic apud PhCone,Deus proprie P ater ipfi eft.E t
quonia petit iejtimoniu Mofis fuper hoc,Mofis autem dixit,Et creauit Deus
homine, ad imagi nem Dei creauit iUum.huhc autem creatore Philo,uult effi
Filium,qui etiam muit ium,tanqud iuffus k Patrc,et ut organu crearitClaret
etiam ipfum ajferttone Phi Ionis effi Deum. Itaq; cum dicit:ln principio
creauit Deus coelu,et terram:fi Phi Ionem lud/u audias, Patrem , et Filiu
creajfe dicit:?atre,ut Autorem primum:Fi / liu m,ut Sapicntid,cr Organu P
atris, ideo ueteres Hcbr/i,quod apud M ofin efc In pmcipio,intcrprctabantur,\n
Sapientia.Siconfulasaute ueteres iUos,et ipfunt Philone, Sapientia ejl ipfum
Organu,ejl primogenitus filius,Verbu, plenus idea/ rum Deus,archetypum hominis.
Hanc eandem pr /dicabant A pofloli in toto orbe Thcologia:cuius,ut
arbitror,plcn/ erant ficretx,et fyncer/ traditiones Hebr/o/ rum. Hinc ipfi
dicebat,Scrutamini fcripturas,et muenietisibi de me.et,\ncipiens i- M ofi,et
Prophetis omnibus, interpretabatur eis 'm omnibus fcripturis,qu/ de ip/ 1 0 er
ant,Uec fieri poterat quin hanc de Patre,cr Filio Sapientiam Philo ex aliqu4
profunda, & oraculis reuelata Theologia hauferit.Eodem quoq; libro: b dii
Ai bfv<Ai§Kister&' #&(/ , «5 hpogccy mv iucevot : Dei Verbum acem/
tni oculi ejl , ut conficere queat omnia • Hoc tejlimonio fintit,quodfuperiut,
effi prouidentiam Fdi j Dei , quem dicebat totum inambulare mundum . I» libro
quoq^Qjaisfit hzrcs rerum diuinarum : «ofccrot <£? omripyccTiKOfnyiftKct
Quot Aoyot:lnuifMe,fiminale,opifix, diurnum Verbum. His quoq; nominibus
potentiam creandi, qua pr/ditus fit Filius,dcclarat,plenum artis,firnimm,ratio/
ntm,jnrmaru,cum dicens-Eodem tibroxri roin/y ov^dtvtcyffocfHy 4 v/ \iSt»P x«A«
yiuvx,^ictviy{ 7riorntt^H<ro^'oit Acyct dUot^Uv trtft omK&s
ftaefiigeirrtotiooTiiTOt. Quod ejl. Adhuc igitur,ccclcfle e fiant /nimi, quam
uocat Manna,diftribuit uniuerfts,qui utentur , Verbum diurnum, ex / quo
pr/cipue proficiens /qualitati Sentit Phdo Sapientiam, qu/ dicitur Man/ B4»4
Verbo, quem proJpe^own,prouidentcmq; fuperius uocaucrat,donari.Collc 7I AVGVST.
BVGVB. LtB. t. Ais aut em omnibus inuenies apud eum,¥ilium,aut Verbum, effe
creatorem mwtr A,f|Jf maximam mundi errandi Sapientum,\deanm,id
ef\,originum,femmum, fom.tnm,fbntem,ac regnum,kominis creatorem, mundi
gubernatorem, modera torem generis humani,mutante,transferentemc J;
regna,dantem [upienUi-Quan/ qua hoc Manna,cuius nunc memintt,potejl
intelhg^beadtudo cocleBU^uadone tur* Filio Dei Eodem quofy libro: inuenies,
inquit, « Avo Aoyvs, vex nip ocyyi/ rvTTOJ yxsif iiyLxuirs^av </i
itisinsut^v nxb' Ao A P&* 'a3i? mxiric StoOy-np <Ai iweS’ £/«cc ^1«*^
fot lxu.iyeioy\7niHiri ytf <?9<rip o Sufny ar$f>o>7r$y,nKUKOrx,et\*
A<i KX T UK&vX.OtS%r>V ««£’ ttucscp HyMpjQUV, 0{ <Ah t (ffte
71&S «A*- Oaxy,KVfla»s ctiSf um; Jfy/, ojamp wrv7rop, ccrt# itvnoiHKftn, ny
<ft ittToy TTKfX^aypx pSl* t^vtzj jimvxoV/cr/xflC <f£ \kuvov : Duo Verba
ej[e,ucl,Radones:unam quidem exemplarem.fupra nos^keram imitatio/ nem, qua
noBra ejl Vocat autem Mofes , eam quidem qua fupra nos ejl, Imagi/ nem Dei:qua
autem noBra, imagin is fimulachrum . F eat cnijn, inquit, Deus horni nem, non
imaginem,fed fecundu imaginem. quo fit utfmgulicuiufq; nofhri mens , qua fcdice
tuere cr proprie ejl homo, tertia fit exprefio,ab eo, quificit ■ Medius OfUcm
exemplar quidem noBra huius, afimlxtto autem illius ■ H ac Philo. AudijU
igitur, duas fmc M cntes,fme Rationestalteram fupra nos,archetypum,cr exem/
phtr ad noBram, ad quam noBra creata fu, fcut Mofes declarauit , quem PM a
etiam ludam fentit de Filio,de Verbo fiuffe locutum.hunc creauit ho minem ad
fmli’udinem juam,quia fiiit (Ui exemplar, qui fe rcfjpicicns , hominem creant. Vt quemadmodu filius ipfe
efl imago Patris, fic nos fimus imago eius. Ua<£ fi Philone audias,Mofcs dc
filio,et Verbo Dei diuine pradicauit,et fcripfitiut iu/ rr merito Grad uocent
Dei filiu7rfonoTV7iop,prototypu,pnmu cxemplu ad ip fum homine creatu ab eo:ut
ille fuerit ucrus homo, ab eo alter homo , mens nojbra adfmhtudmc
cws.Sanflifimu,emnenttfiimuq; nojlra Theologia myflcnu.Hinc ipfi Filio canimus,
Qm mudi in primordio A da plafmajli homine,cui tua imagini uultu dedifti
fvmdem- 1 taq; Philone magno Theologo tefle, qui mundu creauit, qui
faintu,mcntem<fc humana afjlauit,cateraq ; ficit,qua ta multa in ueten teflametd
Deo adfcributur,fuit Verbu Dci,mediiu,interprcs,nuncius,legatus fumrni Patris
ad homine. Sic geres uices prouideda,ficut grjfa creadonis-Eodem quofy l ibro:t
yctf 9uoS \6yos t« t* <fv<r{ <Aiu At,© </lwjnt 7« si dvfcciVcrbwm
Dti omnia,qua natura contmetur,diuijit,ac diBribuit-filc quoty Pbilo
repedt,Verbu fiuffe creatore,moderatore,qui digefatdijlinxit,diflribuil omnia.
Vtjit i Ha And/ xagora Mens, qua Chaos digefiit,inq ; ordinem redegit.Refertwr
item hoc ad Pro wdentiiEodcm item Ubro:ccT(*rroi /ilp zyai (Avo ipvor^uniyniui/
tov A oyi<rnov,(& vntf u/accs rov Sun A&yrs. Paulo pbflvevS rtoip
uyap, $ 9 vnif nta&S‘ld efclndiuifibiles igitur funt dua natura,ea
quainnobisrationis, et ea qua DE PERENNI PHILOSOPHIA. 79 td^tdfupra nos diuini
Verbi,Mens,qua in nobis,ctqu*fupra nos-Eccefempcr recitat eadem,clariora $
reddit,commemorans,celebrans Verbum dmnum,appd Luis ipfunt Hentem,qu*fupra
nos,fuperius autem ad quam noftrafttfvmaU.ln iuifibiis natura dicitutranfy
cflejicut funt incorporea. Nam cumnoRra cenfe fur e tu Mens Angeloru,qua et
ipfecrcauit,ut poRcrius erit maniftjlu E ode ito» Liro fcnlit: usis ec^fwroi
kxtx /\ «/liircsxy oluuofcti ««<*» Aoycu tutKcrgice: 4>v<nto$ iunx)
aoy, » «7ioavx<ryx, n «Trxisyxaiix ywt/os. Omnis homo,inquit,fccundu Mentem
fmdatur,communicaKp cu Verbo diurno , fifoi beata natura cxprcftio,aut
abfaftio,aut radius. Quid bii al'.ius,mrabiliusf E cce iteru creatu animi
nofbri,Verbum diuinu,cum eo nos habere focietate,affi/ nitatc, communicatione,
animu noRru illius beata natura aut fimulachru cf[e,aut abfciftionem (pianda ex
ea, aut radiatione. Nec enim explicare melius licet, quod traditur i Mofe,cum
in fufflauit Deus in hominem. Hunc afflatum, quem animum noRrum utili a Deo
manantem fuiffe,uocat aut exprefflonem, ut cum in cera rei iimus imaginem
ftgiUi , ut talis homo fuerit ad Verbum diuinum , ipfm figiUum , homo ce ra:aut
radium , aut abfcifiione, quibus rationibus immortalitas ammt de/ duratur. Ac
cum AriRotcles et ipfc confleatur animu noRru effc Deo avyurrx
sxrop,fimiUimuJwitimum,ciufdem generis, ecce quomodo debeat ititeUigi, fcUi gct
diurno Verbo jtmile. Et cum dicit animu uenire in corpus SvfxSsy, extenus Jl
filio Dei,i Verbo diutno,ab Archetypo noRro , inteDigcndum ejl , ipfo Philoni
non ChriRiano , fcd ludxo , emnentifiimoq; Platonico dedarante-Uemin libro ,
Quod mulieres non decet indecore agertzfiqp yccy cu/Q^m rvyfioy , ig HiStsuffl
vs,K) (xnvixififiJLi/HS ree «7n/.ecp&fioefjJtjrx Tmuencyiieuyx 6«xs «n
oret, wni ) twigianns ts& t aj>yiTi/xoy t Asty roy twtnrcru Acyoy rvnMs
: Anima enim hominis figillum eft,qu4 difcedente, tj migrante, qua remanebunt
omnia foedantur, priuata diurna msp ite. Quoniam diurna fmuUs eft menshumana^td
archetypum , id eft,exemplari . lAcamjdtifmum Verbum formata . Quid his item
diuimus,exceUenttus,in omni Theologia profundius, de creatione arum noRri, ei
quod oporteat retinere ima/ fnem,qua difcedente, eunda fcedentur,&
poOuaturiToU igitur hac Theologia eft apud Phdoneytec alum apud
fmptoresfacrosreperias^itmhabilefrtab horni ne Uidao,a Phdofopho, tam clara ,
tam minime ambigua teftwmia proferri , rufi uideremus Theologos omnium gentiu
eadem cognouiffe,pradieajfe, nowfiiwisifr feculis incLsruiffe quod olim fuijfet
celebre apud fapientes omnium nationu.Ver/ h m igitur apud Philonem eft
Primogenitus , eft filius, eft Organum Dei,cftfot/ eundtfitmus,cr idea
ldearum,eft mundus archetypus,eft hominis item exemplar, C r arcbetypum.Eft
imago Det,eft diRributor,moderator, eft is per quem uenitur ad Deum, eft Sol ,
eft Pontifex in templo D ei hoc mundo , eft reflor , moderator gnomn^eft
magiRratusDei,efl humanarum rerum, reptorumq difrenfator, eft * •• AfGvsr;
BVGvn. uri; .* * frrouidenliflimus, oculati flimtts , efl Mens flupra nos, ad
quam nojhn ejl creato^ eius ftmdts ejl homo . Quod item ijle Logos jit Deus,cr
itemus apud Monenti non ftcutpleriqi dementiflimi,natureq ; igniri fufrtcatt
flunt, non Deum, fcd Men I em quondam udut angelum maximum, ut Valentiam,
declarant tum omnia, qtut nunc protulimus, tum locus in libro de Mundo, cum de
creatione hominis loquere tur- Nam cum in his locis produflis. Verbum diuinum
dixerit fxuffe archetypum , . exemplarq ; animi nojbitin libro de Mundo
fcribit,cateros, affinitatem effe horni/ ni cum xthera dixiffe.At magnum
Mofrn,nuUi reicreau, fficciem anima rationa lisfmrilem tradhlif]c:x^« cc6r»y
uvsy t ov SwsAoyov, nc/cioget t» 9t«tJ \kuvts ftKOVx,^ OKtfaoy etveu. royuotct,
ms «4t,i($U7V7^t(/ <repxyi«Ax Qiit "5 hXee£CCKT"f ° Aoyoc,ipvmvo\
yotf (pnrty o Stic «5 to orfOTumy turri ttvoLu {»«{ > «st aricystf 7r&c r>y
tx-m^TrcKnt my <Asyoyiyoy,ora(4Kw£t&cu}</lto xgu y>y cu/Q^ocmy
ugtri mncyxQx vi 9t ov ylw uter a norx tjmc T&yy*.yoi’crety. Sed eam dixit
diuini Verbi, V inuifibilis illius Dri imaginem , probabile arbitratus , edam
quod formatum fuit,figiRum effe Dci,cuius ch arafter ejl Verbum
fempitemum.lnffii/ rauit enimyinquit,Deiis in faciem eius,ffiraculum uita.
Quocirca neceffe effeuiH qui accepit,eum,qui emifit, aflitrJLxri. Ideo edam
hominem dicunt fhflum ad ima/ ginem Dei , non ad imaginem alicuius rei creat* .
Ecce fatetur Philo ipfum Vet/ tum fempitemum , fatetur Deum, fatetur nos ad
imaginem eius, fatetur Mofen de eo' fidffe locutum. * V ’ Bx Platone, F ilicrm
tubtre Patrem: Verbum tflft diulr.iGrimum.Prinripein pnt» fenuum,&
futurorum. Cap> XXV 1L '_L4to quoq;,cuws omnis Theologia fluxit i
Triflmegifio , cuius tredecim annot ♦* in Aegypto uerfatus omnem intro frexu
faptentiam , taq; amplitudinem fluam ditauit,exprcfiis,nullaq; ambage obuolutis
uerbis conjeffus ejl in Epinomide,crc/ affle mundum Verbum diuiniflimu.
Mercuruts erg o,cr Plwlo Aoyoyjd ejl , Ver/ tum, no flolum filium Dei dicebant
effeffe d etiam opificem. Vcrbumq; ejl opiftx, propter mundanum opificium jn
quo opificium ccclicfl prxeipuum. Plato autem mEpinomide fic ait. Qualibet
flellapropnu curflum confiat,<n/vxsmAxy **r fuy oy vrxja \cyos,bwcd?ray
dioTxrot,bgcerby,Abfloluens,inquit,ac per/ agens eum ordinem, CT
decorem,quem,ut uidm poffetjicit diuiniflimumVerbtu Audierat ergo Plato ex
Mercurio, Mentem,Vcrbum optflcem,condidiffe mundi. Quocirca in Ph edone damat,
cr affirmat Mentem omniu creatricem , m Timao Mocs’ creatorem mundi opificem,
in Epinonude Verbum diuinifiimum calefies ordines excogita ffe . Hinc nec:
ffario [equitur, eadem ut fentiant Arifloteles «r Viato , Arifloteles uocat
Mertem Ikfhxroy dutinifiimxm in libris diuiruc Philo/ fopbix: Plato uerbm du i:
effe iiuimflimm-Profcftb non poffunt effe duo diui/ mjwru . Sunt igitur omnia
nomina Fdij Dei, quibus eadem res apud duos inclytos . P hilofo/ . DE PERENNI
PHILOSOPHIA. *• Pbdofophos, totadmqueprifcorum Theologiam figmficatur- Quoniam
igitur er nomina, CT res apud Platonem reperiuntur , quafuperius in Theologia M
ercurif habebantur, perfrictu ratio ejl,ea quafunt ex illo prolata tUiittejJe
euidcnttfme v tiecfiujfc uel a Chrtdiants,ucl aliquo alio commenta . Sedandi
aliud luculentum teitimomumfuper e? Theologia Mercurij ,eripfit ueritate,de
patre inquam c 7 ■ filio apud Platonem, ac uide quantum cx Chridiana Theologia
prtfeis innotuerit, tum ex eo inteUige,qua de Magis,SibyWs,Aegyptijsq; prolata
funt,Jine contro/ uerfia non tffe adulterina ,er commcntitu-Fitius non folum i
Cbridianis, fed hif etiam omnibus,quortm uft fumus teStimonijs,uocatur totius
orbis , cocli, ac terre princeps,ut Sibylla canebat. Princeps ait nofler, regum
terra, dominus dominan r tum. Vocatur etiam opifex er caufa.Vbiq ; enim nunc
fcimus celebrari, ac comer moran,quod omnium rerum caufa Jit filius Deu idem
etiam ualet opifex,ac caufa: ut qui dicat opificum,ncccffario id defignet,quod
fit a caufa. H is ergo nominibus
darifime ufus e fl Plato pro ipfo filio . Tum eode loco, ubi hoc dixcrat,patre
istius caufa er principis commcmorat,eamq; commemorationem myfticam^trcanam,'
ficerrimamq; a jfent- In epidola ad tres amtcos,Hermiam,Eradum, Corijcum,dc amicitia
er charitatc loquutus,pos\ea epidolam claudens hac aiiecit.Hanc cpiflo lam uos
tres frnul oportet lcgere,fm minus,duos certe in comune, idq; quoad eius fieri
pofiit,creberrimc foedere , er lcgcfima,ac fanda, quxiujlitia efi, aduman/ te s
omni animi contententione difciplviam , qua foror , er comes ed finitorum: tyu
7iy r£y ncwrtoy &twy Hyifaovcc,? rt orrooy kj t ixiMcrruy,'f n iyipidvos
curis ttkt^x Kvftoy vmy.vujjrr^, oy cur ovr cos Qj-teao'
tpZjjfyr,(iffv/jiiQx7rcwTiS ottep&s «? Jlwxyuy ccvSgcmtay XtiJlaittavtuy,
Hoc efl,Adiurantes etiam rcru omniu principe Deum,rerum inqua prafentium, Oc
futurarum, tum principis huiuser caufa patrem. De quo fluere fuerimus phi/
tofophati,dikcuU ac dare cognofcemus,quantum potefl concedi hominibus bea/
tU-Hac Plato de fontibus Mercurij jut reor . Qu* mectm reputans,modo non la/
ebrymas profundo pra gaudio- Video enim generis humani Seruatore femper co /
gnitum, nunquam fe ab afredu humano adeo fubduxiffe , ut eo ueniente , prorfue
Ium res duiinius eius, er augudifima,qua dicitur Tnmtasjudcretur. Videtur e/ Mm
ignaris admirabile , in Dro effe patrem ac filium , idq; pracipue cacutientibus
iifrkcet Hebrais, quorum funt animi femper inepti fimorum cogitationum pleni,
nec ftnit eos unquam imperitia uidere ueritalem • H abes apud Platonem, phiofo/
phia profana antiStitem , hominem ante Cbtfhwn multos annos natum , nudam,
atque apertam patris ac filij commemorationem . Filium dicit effe principem m / nium rerm
prafentium ac futurarum . Quafunt autem res futura, nift futurum fecultm f
Siquidem er Paulus regem fecularum , er prtfentis , ac futuri fcculi principem
eum appellat. Vtriufquc principem dicit eum Plato , cuius paulo poH Ihminat
Patrem. Trn Plato uocat eundem caufam,eam mddicct qua creauit m/ ' . f »«* \ }
DE PERENNI PHILOSOPHIA. 8j qum non htc commoneant m admirationcm,femper
hodiernam ftpien tiam, quot tunc e jl ubify uulgadfiima,fuiffeprioribiis
feculis notam,prcdicatd , licet p ducis t Qjjpd autc Plato m hac epiRola de
filio Dei fit locutus , V quod non mihi primo teriut htc affulfcnt,funt
dolbfiimi Grccoru Theologi,ijdem $ nummi Philofo/ piri tcRes,Clcmens
Alexandnnus,Ongencs,Eufebm,CynHus, q (itentur hac ep i fioU de (ilio
Deifcripfiffe Platone, idc j{ contra Philo fopbos profanos differentes , fy eos
[criptis fuorum reuincctcs. E quibus Origenes contra Cclfum libro firxto, i
weur7te\7rxypitoiO(j&jros tifyvau LthGs,(£ TreMce t •? 7rft&TUyos
tfyecn(fiity/oi,t.K<»p oi/xcu <ni)7ix rty t/a Sta \oyoy,rny 'nfydt 7iAct'
vari A iyony/oy yi 7H7i&stgyHou/ £? nopicrxoy uZAscAh , nruc/k t yu • x wA
odruvot tefis-.Celfus *ute,qui fe omnia fcire profiictur,multdqi ex Pia/ tone
profert tcRimonu,ultro,ut quidc ipfe arbitror,rettcct,qut de filio Dei loqui/
tur Plato,in epiBola ad Horni, er Corifcum. Sic enim fcribttibi . Hac Origines.
Eadem Eufebius,cr CyriHus,cr Clemens in Stromatis . Sed unus Origenes fuffi /
eit.Nam Platonicos ipfosuidebimus in progreffu ftmilia confitcntes, h acq;
epiRo Ia pro tcRimonio duarum hypoRafeon utentes. Hoc idem uidit C r protulit
Vgo fc/ nior,ualde bonus Theologus. Bx Theologia Orph ei de nerbodiuino.Si quod
Gluoxdiuina,& qood fermaior mundi. Gap. X X V 1 1 1. -jRfnctprm Graea
Theologia diximus Orpheum. Nam nemo fere ante hunc a/ * pud Grtcos memoratur.
Siquidc ante poetat, quos appellat Theologos,cran/ te phdofophos floruit.
ConRatq; eum in Aegypto diu peregrinatum,ab Aegyptijs facerdotibus Theologiam
didiciffe . Huncloanncs Grammaticus in uita Homeri uocat o-oQdrrccToy.zius I
uBinus Martyr, cr Cyrillus egregie meminerunUn hu ius Theologia multa ueritatis
antiqua uifuntur ueRigia,qiue etfifunt quibufdam fi bulis a fuperMofis poRea
temcrata,fcpofitd tamen, ac dirempta, er expurgata, fiam recipient uenuRatem.
Nam cum er fuperfotionibus fidfis,crcultui domo/ nm,omniq; idololatria deditus
antea fiuffet, er hymnos er odos difsfu&tijsceci niffet(fi tamen eiusfunt
hymni , non potm alterius Orphei atate multo poRerio/ ris) poRea rerum utrarum
[cientia admtus , cecinit ante ode uiu palinodiam,cr «h unum uerurnq; Deum acie
defxa,maieflalem,dmnitatem'que eius, quam apud Aegyptios didici jfet, miris
laudibus celcbrauit . Hunc igitur, cum omnes uetuRifii/ tnum confiteantur ,
quidam $ affeuerent eum difcipulum Mofts fiuffe, id ejl,Mu/ fici , e quibus efl
PolyhiRor ( quod ipfe non affirmo) ex illa Aegyptia ftpien tia, alidque per
orbem ffarfa Theologia, multa fcripfit uera , er his feculis admiran/ . da ■
Altifiimm ‘que Dei uerbum fequens celebrem famam , uocat uocem , per quam
ajfent patrem omnia creaffe . Scripturus q; hac aldfiima myRcria ,fic cor/
meninckoauit: fdtyfojseu ois St ius $»>Sv£*J <H fariii&i jSt r f *
Dicam *4 AVGVST. EVGVB. LIB. I. D icMH qucis fis efl,claudatur porta pro finii.
Proponentur igitur quadam tantum camina ad fidem,ut confenfum omium ft/.
culorum agnofcas. Apparent enim eadem apud hunc de filio atq, Platonem, Mer/
curium,chaldxos,csteros<^ omnes. Ad filtm: Lis <fi Aoyoy 3« oy ,7bvtoj
m&ersJ)p4\i\ \iiwoop Kfce</lixs voifop xvt©Vv <P"i7rftcuy% •
'ATjan&jicisvop <F ifyogcc HS<rnoio rx/nuiiw, *A9cwxrBp,7iotAoues Jt
Aoy&- ttPA <f>cc«y« i, ViS 00/TOTtAMf ,*U/'7iS' <fC VEJC 7ICCMTK
TtARTtM, *Ey t/$ tamis eurps ?r^twwtT«,»e/ltT<f «i>r>p E«V«f cwc
'Ivywp $pxTO|/,*oai </T « eropexrtu» ln$ Dei uerbrn afpiciens,huic femper
adedo. Defigens animi altas luces, perge uiamifc , Kedam,fiHorem(p unum nate
afticc mundi Immortalem, quem patrum fert fma priorum Vnum,pcrjiflumq; fibi,tum
perfici ab iBo Catera,cumq; iUis uerfari,non tamen ullis Cerni animis hominum,
fedfola mente uideri. Vis carminibus non folum declaratur noftrx noni fimorum
feculortm Theologi* dignitas, qua omni mundo (duxit, fcd confirmantur ditta
Mercunj, Ch aldxorum, S(byHsru,An4xagora,Platonis ; cu quibus Orpheus,ipfi(p
omnes inter fc,diuino quoda wflinflu confmdentes,filio Det decernunt fummd
diuiniutem,rcrum crea/ tionem,hunc adorandum, fufptciendum prxdicantes. Ch
aldtusrcrm eundarum dicebat patrem dediffe filio autoritatem er creationem. \s
appellatur ab Anaxago ra,cr Platonicis Mens.Confirmatur 4 Platone er
Ariftotele. Vocatura M ercu/ curio
non folum MenS,fed etiam uerbum , genitum 4 patre . E ccc igitur er apud
Orpheum hac uuiuerfa.Nuncupat enim eum uerbum diuvmm:Verbum declarat
autoritatem,rationeniq; creandi: diurnum odendit eum alterius ejfe uerbum ,
eiut fcilicct qui proprie ac principaliter efl Deus . Quem,cr idem filius ,
Deum fuum uocabat-Non eripitur tamen ab udis diwritat fUij,fed prsdicalur,
prouchitur,hor tantur omnes,ut hunc agnofcamus,ac 1 teneremur . Deinde Orpheus
appellat eum ipfum (io<rt*otOTV7ronHy, formatorem mundi . 6 confenfum omnium
mirabile. If enim efl fenfus uocisidorum priorum,qui filium dicebant Mentem:
dicebant fci licet propter formas mundi,propter decorem ac uenudatem , propter
ordines re/ pertos.Sola ratio dare poteft ornatum, fola Mcns,fola
intedigentiatmaxima alit et fapictifima,omnipotensqi Mensjummos er uniuerfales
ordines. Intelligcntia igji tur dicebatur ab iUis propter creatione , propter
Chaos,e quo Mens omnipotens, tanqui origine, rudi/f; inchoamento, ordines omnes
[apientiftmc exprefiit.Q$em < • DB PERENNI PHILOSOPHIA* I) fenfum Orpheus
alio fono notiore exhibens, appellat eum TtnrUTHjj t Formato/ rem. Idem ergo
efl Mens, atque Formator. Cuius efl enim formare, nifi I nteUigcn/ tu,CT
MenusfHac omnia audiens, cr rcfticiens,ac celebrans Poeta nofler,com/ memorato
Chao , hunc ipfum , quem Orpheus Fomatorem , eadem prorfus fidentia, mundi
melioris Originem uocauit. lUe inquam firmator , mundi melioris fiat Ongo.
Mundus melior, forma coeli, cr terra, omttiumq; calcdium , ac terre/ Sirium. Et
apud Platonem Verbum diuinifiimum , apud Orpheum , Verbum diid/ num,apud
Mercurium Mens prima, generat Mentem, Verbum. Efl apud Anaxa/ goram Mens
digerens Chaos, cr creans ; confirmat ktaturq ; ea Plato . Efl apud eundem
Caufa,excclkntcrq; Caufa.Apud Orpheum mundi Formator-Hibil ergo
difcrepat-Poflea cr hoc exprefiius carmen intonuit Orpheus: Ovpctvoy ogxifa a\
St» <roep'oy t pyoy, A vflw Ofxtfu <ri 7rccTpos,Hy icpdiyfx-n 7rfanhu. Te
caelum obteHor fapiens opus omnipotentis , Vocem te Patris adiuro, quam
protulit ipfe, Primum,confilijs eius cum conSlitit orbis. Verbum, cr Vox nomina
Fili/, eademq; utriufq ; ratio, lufjiis efl, cr diOus, mif/ fusq; ad
creandnm.Hic quoq; patet Theologia nouifiimorum [eculorum,qua con fitetur
creatorem omnium Patremjed perFilium. Quibus uerbis is fubejlfenfits, quem
fepenumero declarauimus,Patrem effe tanquam iubentem,tanquam dido/ torem,mutentemq;
Filium ad crcationc,cui non foliim autoritate,fed cr naturam, aediuinitatefuam
dedit,id efl, genuit, vtaute [cimus, et prxdicamus non Patrem uenifje ad
redimendu genus humanu.ficiffe res humanas, fundum mortalium mu Heribus,fed
Fihufic idem miffiis efl ad creandu , quem redemiffet , propter quem eaelum,ac
terras creaffet:quemadmodu dicebat ipfe,et [cimus omnes,hancredem * ptionc
iuffami Patre, perada a Filio:Res autem eoru principaliter effe dicuntur, qui
primi mouent,a quibus confiliii nafeitur rerum gerendam: qui autem fidunt,
fecunde caufe funt.Sic creatio mundi,Patris efl,tanqud principalis caufe. Ite
re/ demptio dicitur ab eo Jkda,mittentc Filium fuum unigenitu ad hoc ipfum. Hoc
igi tur mirabile efl fuiffc quoq: prifeis illis cognitum,rem [edicet obfcurifiima,
quam mortales [e ipfits agnofeerenon poffunt.Vere enim dlcdixit,Nemo nouit
Patrem, nifi Fihus,et cui uoluerit Filius reuelare . Cogtiofcere quide ,
cogitare^ pofiimus, ‘ aliquem fiiiffe creatore mundiifcd hunc habere Patre, et
effeduiinitatc Patrcm,et rdm,non [olum non cognofdmus, [ed propemodu negamus,
non capientes, non credetes^unqud fieri pof[e,ut apud Deum fit qui gencrct,et
qui generetur. Quod Hebrai uel maxime irridetesM potifiimu fiicrunt,qui no
nouerunt Patre. Nam no feunt,ac celebrant creatore mundi, hunc in Synagogis
uenerantur. ueru is efl Fi/, liusDei,qucpoflea corpore,magnitudinc dmnilatis
fua abfeondente, cruci affixe runt,fkdu fimdem rtofhi tuncfut nosfimdcs
[uipojlea efficeretErgo nifi Filius rc f i xcUjJrt, i )M* U v AVGVST. BVGVB.
LIS. I. ucUffet, er nos findi in errare uerfaremur. Ac certe credendu ejl
eundem ipfum andquis feculis patrem fui manifijUffe funde Chaldxus,
SibyUa,M.crcurius,PU to,Orpheus,hanc cognitionem haufcrint,qui pojlca
copiofifiime reuclauit,oflen/ dens hanc e jfe felicitate ueram,ut homines
inteUigerent patrem , cum filio. Superio res patre cognoucrunttomnes enim
patris meminenmt,credo,tam ex antiqua tra/ ditione, qreuclatione coAefti. Nam
Platone qua fcripftt de patre,a maioribus , uel Mercurio, uel Orpheo credendi
ejl accepif]c:Mercurio quide et SibylUs,ct Chat/ dais,tu ex oraculo cctle jU,tu
andquifimis fucceftonibus innotuiffe . Siquidc iside Orpheus meminit antiqua
fima, feretis pafcdifimu ef[e,nutliusq; indigente huc mundi creatore, omnu circ
umeunte, regente, fufUnenteq^, quifola mente,cogita t tioneq; purifima
uideatur.Ergo a fima prifea hac de frendentia referebat, affirma batfy Orpheus-
Videmusq; bic no foli ipfam Theologia, fed clarii e di Orphei te/ flimomu de ea
a maioribus defcendete.Fama igitur erat antiqua de eo, qui cum ef/ fi it ipfe
pcrfidifiimus,ab eo perfida omnia fuerint. Ea enim fuit caufa, cur extera ipfe
abfoluent, perfidi fiimefy creauerit: quia perfcdifiunus ipfe,cr omni poteda/
te,uinbusq; injbruflifimus- Triaq; funt nomina Fdij apud Orpheum,totiTheolo/ g
iam condnentia,&tios Aorcs,TH7rtoTHS,ccvTOTtA*s, D iuini Verbum,Forma
tormundt,perfe,uel afr perfedus- Quibus er fumma duiinttas cius, u mudicre atio
apertifime de fignatur. Deinde Orpheus tria de eodem dicit ad profundi phi/ fophiam
foedanda .Primum,qubd idem per conditas a fe res uerfatur, regens fciU/ cet,cr
gubernans eas,ut Pbtlo declarabat-.tum quod eius per omnia conuerfio, et
afiifientia ed inuifibilis,qux nofbris oculis uideri nequeattpojlremo quod fola
men te, fola radone wtfHig4twr.Nnnc enim,etfi oculi corporei non cernunt, at
mens eo peruenire debet . Plura enim animis ccmimus , quam oculis corporeis .
Videre . per animos partim rado dicitur, partim fdes.Ftxc Orpheus,& alu
complura, de diuinitate Filij.Sciendimq ; nomen airrort/M , ef Je idem atq}
quod habetur apud Mo[cn,<xv7ouy,pcr fe extdens, primus exijlens,cr a nullo
extflens. I d enim eji, quod tndicauit Moft, Ego fum, qui fum, quod Groce o
vp,lUc qui prcJUterejl.Ar ticuloq;indicaturexcellctu,pollctq;idc xirroS,atq;
articulus c . Pronome indicat principiu,origine:ardculus excellendam, idem ucro
efl,o ■ is qui per fe exiftit,<y qui habet hoc ipfum
abfolutifi:»c,prxcipue,prim6.Porro autem ide funt cevr or% A*S tcirrocbp,per fe
perfedus,per fe exiftens. idem enim funt,pcrfcdio,ty ipfum effe-Quarc quiife
exifbt,i feipfo ejl perfedus, Quocirca idc dicit Orpheus, atfy M ofes.
lUitquoq; euiditi forne [equitur- Appellat hoc nome «vrm/« , Orpheus fiiu
Dei,ut clarum ejl. Cum aut idem fmt,per fcpcrfcdus,atq; per fe exiflens,effi
citur,ut quem M ofes uocauit per fe exijlentem 'o oip,fit is,quc Orpheus perfc
per fedum.is aute efl Filius Dei apud Orpheum, idem ergo apud Mofen,cum ait,
Ego fm,quifum.Dionyfiusquo<fc Areopagites Filium Deiuocatro op. Idquoq;fci/
ctdrn ejl, nomen quatuor literarum apud Hcbrxos lehouah,fonare hunc ipfum, quem
DE PERENNI PHILOSOPHIA. ty quem Orpheus Grece dixit avTOTtA*. Etenim illud
nomen dejignai eu , qui efk cafy e fl omnis uetus Phdofophiajit uidebitur:ac
prorfus quod tpfi Grecie Pbtl o[o pki ro ay,quod efl,uocabant-Siquide ejl uerbu
fubBatulc,4pud H ebreos,hdiah, 4 quo fit nomen quatuor liter
aru,[onat<frexiJlentem. Quemfmfum autem id ha/ beat. Orpheus pult herrime Grece fignificauit. A
pud omnes igitur eft celebris Fi/ ( ius Dci.Teftatur aut luftinus Martyr ide er
Philo[ophus,in Apologetico, Verbu Dei ccelijCr terre creatorem Orpheu
co^nouifjejjcut nosjinquit, prophetia [an/ florum doctierunf.xltiy ftife &
«OTcSiy ti» cuyvrssxo) sr^oiryuy , tyrat, «r i Jluc toj/ A oyoy ri tft i^aurte
\yin to efuorsStQuibus cum idem ex par/ te [e tradidi ffet in A egypto,cognouit
quod per Verbum Dei omnis extitit creatio, Alu qujrdum ex Philone Jxdxo , de
Pa.re,&: prunegcniio Filio , qui Qt uerbu eius , creatoe mundi,
hontinuarcictypum, Sc quod Pater fit eminemifsimns, Filius lex, & moderamen
mundi, princeps Angelorum.coarternus Patri. Gap. XXIX. f^ye hucufq; locutos
maiores uidimus,ita [e inuiccm corroborant,ficemq; pre/ '«i. bentyCr lucem,ut
qui udit aliquod eorum dimouere loco,totam necefjc Jit ei confecutionc refeindere.
Certa enim
funt [cripta Platonis,et Ariflotelis,qui et [ut, CT maiori* difla confirmant.
Sed arbitror neminem fore cui minus fidelia , w crc/ dtbdia hec
uideantvr,dtnfiima luce,omniumfy [cnp torum indiffolubilt concordia fe
offrrente.Refiram igitur quedam alia ex eodem infigni Phdofopho Philone Iu deo,
ut totus inta [e fu aptus narrationis ordo. Nam magnis [empa uiris hec ad/
mirationi fuere-Is igitur in opae,cuiusin[aiptio ej},QueJhones,etfolutiones, in
hunc modum querit [uptr illum [cripture locum Gen.cap.t. Ad imaginem Dei fi
eitiUum:</Ux rt «£* ttrtfi tTtf « Sta Qhcriy re, \y axon Sta tw o/*rt Toy
tvi/(!gaffroy,a?Acc a^i t«s txuri ; ttxxxAo/s kj <ro*pS s Tot 'no xt
ypery-it/ fmou.,$vmby y/f iJiy iffeiHOvi&lwcu. 7&S xby xbaixteru, ty
tskvw get xuy oAuy t Au/*t0,«Mcc rs&s r oy J^flirtgey Stop5«j
ftnytK&vis A o r€K hAa ** toytxbf tp cevd^inns 'Jvx.i* rvmty varo S«a Ao^a
yct/ fXK&hjJou,i7ruf(H o 71&S -f Aoyvitbs 7tx<rx Asyitut efu erit,
<&' vartf “rSy sravrtoy yr 7* jStAT«s« mu xin ifycufWu «rSt/ soni
i</!ut iJiy tii/xis ny ywf i»y tfyoyeuuSlweu.. Que [unt, Quaobrc tan qua de
altero Deo dicit. Ad imagine Dei fecit homine, no potius adimaginem [ «*
Preclxre,cr [apienter id dixit oraculi i. Nr$ enim [eri potuit,ut ulla res
creata ai fvnduudmc al:tfitmi,omniuq; patris effigiaretur. Ergo adfccudu D
cu,qui ejl Ver bu eius . Debuit enim firma rationalis in animo hominis,a Verbo
diuino firmari. Quandoquide Deus, qui ejl ante Verbum, melior ac celftor ejl
omni creatura ra/ tionali.Namcm in optima,ac [eparata Jit Idea coflitutus,no
erat fas quicq creatu ei afiimiLtri. Hec Philo. Quibus nihil dcPatris,ac Filij
diuinitate clarius, apertius, tuhd magis Thcologicu,profundius:uta Chnjhanii
expefiare meliora propemo/ ium non liceat. Audite Hebrei gens ferrea,^ tandem
caligine graues oculos attol heaudite inquam doflifimum,# difertifimis gentis
uejke ex Genejt , ex uefbrit / 4 inquam It 'AVGVST. EVGVB. LIB. T. aquam
literis colligente dcmonBrantemfy patrem Ac filiu,quc iuxtd CbiBlitunH
Theologia,cr fuperioru omniu,quos diduximus , uocdt uerbtitad cuius imagin?, ut
Chaldaeus cr Mercurius dixerant^tfferit homine creatu. Tum ipfum uerbu ima
gtrtc altifiimi p dtris. Quid Pdulus d iudfqui cumfitjinquit, imago, rudius, et
chara flerfubBantix Dei. Audiunt inqua Hcbrxi uirum maximu,w inter eos
nemini,uei Kdbbenis il lis,quos adorant, fecundu,teBantc homine a plio,cr uerbo
Dei credtu: ut uerifiimd ratione inteUigant, cur fit ab eode redeptus. Doceret
enim eos Philo, nefis fui ffe,ut puter ueniret in mundu,ficut nefis ejfe
conuincit, ut ad putre homo crearctur.Viliu aut eo munere perfundit, tanqua
minore, er quo puter tanquu mi/ niBro,cr nunciofuo utatur,ficut perhibet
alibiidc PhiloProhDcum immortale* quis h sc homini reuelauitfquis ad huc
Theologis adyta eu intromifit f Qua naui ad pelagus iBud penetrauitfAn quia
Platonicus erat,uideratq; copiofi fimos quaf/ dum apud Mercurtii,reliquoscfc
antiqui fi imos Theologos diuitias, unde Platonis il la fuerant decerptafDeinde
eo tempore floruit quo iam per totum orbe corufcabat Euangeliu-Sunt aut in his
uerbis altifiima,profundifiima myBeria- Non potefl al/ tore Theologia loqui os
humanu.Confidcra enim q intime caufam introfpexit,cur perfUiu,uerbumq; diuinu
fint omnia creata, id e nimobBupcfco,quona duce per/ ceperit, filium ad
creatione,adminiBrationem(U rerum fitiffe miffim , er ut con/ fentiateum
Euangelio, dicente eodem filio de Je ad patrem. Sicut dediBi ei potefla tem
omnis camis, intellexerunt omnes patrem ejfe primam caufam, alterius Sapi/
entis genitricem,caufam altifiimam, a rebus creatis remotifiimd,intcr eam v res
creatos filio intercedente: quam nefis fuipfamperfeadres ingredientem agere,
fefeq; immifcere,habentem medium per quem operetur . Nam quod de creatione
didum efl d Philone,etiam de toto mundo efl uerumiul quemadmodum non debuit ad
patrem homo creari, fUijq; creatio efl: fu totius mundi creatio eiufdem efl .
QUd propter alufiime,cr ex profiwdifiima Theologia idem Philo in libris de
Agricul/ turd,uerbadiuina,aureis literis defcribenda,utfuperius
uifum,effatits:TXvr(t rcounte o 7roiniv xgit jBttttAwf tpl <AikIuj, voytoy
7t6>sj oret' fdb/&'v>y of>$cy,v>y cdr? A oyoy>(&
T&Tiyovoy ifoy , is iwiyitA^xi/ e? itf5sT«wT«c recfiOes,oixris yhyxto
&x<riAttosirn§yos,<f'tx<A'tfiT?. Qtu [unt,Hxc omnia 'ducit ac
gubernat aptifiime paBor o ’ rex Deus , prxftda, tanquam lege reda,uerbo fuo,cr
primogenito filio,qui hanc ordinis facri admini Orationem, tanqud fummi regis
magistratus fuflinet . H teitem maxima myBeria religionis ChriBianx.Audirc
propemodum efl ipfum Paulum-Magna quippe uis ueritatis,femperq; magnorum uiroru
fententix funtinter fe concordes. AudiBifi lium Dei primogemtu,audiBi
ucrbum,audiBi redore,legemq; mundi a patre con/ flitutum.lUi rerum gubemandaru
prouincii credita,eum effe tanquamTtei magi/ Bralum,nunciu,cxequutore uoluntatu
patemaru. Mandit quoqiaudiBiregiap 4 tre, primogenitum fum huic gubernaculo
adhibete Regitur ergo mundus a patre DE PERENNI PHILOSOPHIA. t9 fer filium
fiwmJicut regnum arege per mxgisbratus. Pater atue, qui filium f/unt amat
unice,?? jmgulariterfmb omiiipotcnter,ficut omnipotens cjl,non inuidet fi lio
fuos honores: fed ei dedit omne regnu uifibde c r inuiftbile , eumq; prxficii
uni/ ltcrfts:Fitiu inqua fuas delitus, in quo amando, uicifiimq; filius amando
patre, a ter tia uoluptate,gaudijsq;incomprehenftbilibuspcrfimntur. Audiant de
ff crati fiir.i Kebrxi,?? cogno fiant ex fuis literis,ex , tutore fuo
grauifiimo , nunc toto terrarX orbe adorari,?? coli eum, quife unicum Dei
filium ,??uerbum, (? miffum ,©■ nuncium prxdicabat:Omnia patri tanquam
genitori,ac maiori fempcraffcnbcns, domino, ac fonti fuo, fu* origini,??
caufeetiuinitatisfux. Nam quanquam omnia, qua habet pater, filtus item habet:
tamen pater a nemine largita, 'a nemine accepta ‘babcliFitius eadem, fed a
patre-Fons tHe ?? largitor,?? lux,prtmaip caufa: Filius radians ex illa
luce,lux xterna ex xterna luce ■ H te dicun tur 4 Philone,gcnerc Iu/
dxo,profifiione Platonico, id cfl,Platoni,Platonicisq; fmuli , nato fub
Ttberio,fub Claudio philofophantc,Apoflolorum tcmporc,antePlotinu, Amelium,
Porphy/ rium,Proclum,Damafaum,xqualifirme Numenio, apud quos fimilia inueniun/
tur. Jsji nunc uideret gentis fu £ cxcitatem ac pertinaciam,eam, credo , ut
plerique ex iUa gente probati fiimi u in,dcflcrct ?? coargueret. E xtdt apud
fuperiores Theo logos,quibus tota Theologia comprehendi>ur,hcc nomina filij
, Verbum, Mens, Opifix,Caufa:addidit ad hac Philo, Primogenitus, Ftluis,Lux
mudi, Gubernator: Grxce hxc omnix,\iyos,vis,PyicHVfybs,xnso\>, urgcoroyoros
vicS,V7r<tf yos.Quxcum apud uctercsacnouos omnes phCofophos habeantur, Platonem,
AriBotdem,Anaxagoram,Chaldxos,Sibyllat,Mercurium,Orphewm, omne Pia tonicam
gentem, apparet totam defdio,qux nunc colitur ac celebratur,Theologid
cognita,confi([am, adorata, prxdicatam, antequdipfe fieret homo . Pcrhibctitem
Phtlo,mhil effe quod mundu fuStineat,ne diffoluatur,nifi uerbum Dei xtemu:hoc
effe omnium rerum uinculum firmififimum, ac Jlabtlifiimu : quod a medijs ad ex/
tremo,?? ab extremis ad media pntinens,xtemum,indefktigxbilemq; regat natu
rxcurfum.Eum enim genitorem conStituiffe uinculum indijfolubile uniuerfi. I ure
igitur, inquit,neq; terra ab omni aqua alluetur unqua,qux [mu cotinetur
eius,ne<p ab aere exdnguetur ignis,ncq; ab igne inflammabitur aer, uerbo
diuino omnia di/ rimente,quafiq; elementis in animis imperate.Vt uniuerfum,cx
diuerfts partibus, fuauem efficiat harmoniam.Hxc in fecundo de
agricultura-Eadcm item in libro dc Hundo.Quo loco obferuandumejl perperam legi
in imprefis codicibus voyt os, pro hoyc j.NUm liber ille multis in locis
mendofus efl . Eandem prxterea fenten/ tiam repetit in libro dc Agricultura,quo
loco ejl Aoyos.Ejl locuples testimonium eum locum effe deprauatu,quod ibidem
fcribtt^urfclp y>tf> f VKToy arca» TeS 0 ytr&roK W«/« wccr*f:Vinculum
enim uniuerfi indijfolubile genitor eius pater fidi. Qtwd de lege non quadrat, fed uerbo,quod 4 patre
generatur. Rurfus iit opere, quod in[cribittQupd malum [oleat infukan bono, hxc
ait : Decet, inquit, f J eos »• AVGVST. E V <3 V B. tIB. r. Mf (fui cum
fcienda foedus inierunt , rfjjfa defiderio uidendi , to <5p . I d quod eft-
Quod ft non detur, faltem imaginem eiut facerrimam,uerbum . Tum fi quis non/
dum dignus bibi tus fit,ut filius Dei appelletur, fludeat fdltem aftimilari
prmoge/ tuto eius uerbo,qui ejl ante omnes Angelos , Angelorum 'que tenet
principatum, multisq ; nominibus appellatur . Etenim uocatur Principium ,cr ii
quod ejl (No/ men fcilicet tetragammum , ut reorfentire Philonem ) cr Verbum ,
<y Homo ai imxginem,cr Videns, v I frael- E o’<^ prouedus fum paulo an
te, ut laudarem uir/ tutes eorum, qui dicunt,qu6d omnes fumus filij unius
hominis . Etenim f nondum eo peruenimus,ut fimus fili) Dei faltem atema fimus
imaginis eius -Dei enim ima/ g o eft uerbum aternum . Audiui autem quendam ex
amicis M ofis efferentem ta/ le oraculum:Ecce h omo,cui nomen eft Oriens. N oua
quidem nuncupatio, fi uideh cet Je eo dici putes,qui conflet ex animo er
corpore . Verum fi de incorporeo illo , diutium Ideam
jerente,tumucrajiteberis,refli fimum ac fignificantifiimiUUi no/ nten indicum
Oriens uel Ortus&KToAti.Hunc enim aternum pater omnium ge/ ttuit, quem
alibi Primogenitum appellauit.Ipfe autem, qui genitus eft,uias paternas
imitans, er ad exemplaria eius originaria refpicies,fpecies fvrmauit. Quid fi
quis uclit nudius atq; expeditius uti nominibus,nihil aliud dicat mundum
intelligibilem, quam uerbu Det iam mundu creantis. Nam fi b omo,qui eft pars
mundi , ad imagf/ nem eiusfiftus eft,multo magis totus nmdus.Eftergo Deus,
Verbum, idea, I dea/ rum archetypdfttoc eft,onginaria-AcMofcs cum dixit,in
principio creautt Deus: non ut plerify arbitrantur temporis principium
refpexit: neque enim erat tempus ante mundum, fcd aut cum ipfofiut,aut
poHipfum. Q uod fi principium temporis Niofes illic non refbcxit, neceffe eft
dicere principium fecundum numerum : ut 1« principio creauitjfit perinde ac fi
dixiffctjrimum creauit coelum ■ Primum igitur , inquit Phdo,ipfc creator
creauit coelum incorporem , c terram inuifibilem, Or Ideam aeriam, v uacuum. E
quibus aliud quidem appellauit Tenebras , quando/ ■. quidem magnus eft aer
natur achanc autem, id eft, ideam aeriam,Abyffum:profun dum enim e ftuacuum,cr
prope in finitum. Deinde aqua incorporcafubftantia eft tr fpiritus- Tum feptimi
fuper omnes luminis. Quod cr ipfum erat incorporeum, cr intelleduale Solis
exemplar, omnixef; incaeioaBra lumino fa erat ftiflurum» Vriuiicgium autem
fpiritus er lumen funtfortiti. Spiritum enim dixit cffcDci, quia uitabffimus fit
(piritusmita au te Deus autor. Porro lumen , quia excellens pi4 ebritudo,tanto
intcticftudbs ipfa uifibib clarior,cr lucentior,quanto fol tenebris, dies
noflejncntis iudiciu,qua eft totius anima principatus,oculis corporeis. iUud
ergo inuifibilcyCr inteUiginle lumen uerbi diuinifuit imago generatione eius
inter pretantis.Et eft fupcrcocleflis ftella,fons uifibilmm fteUaru-.quam non
ab re appet Idueris mayxvyitmjd eft,cunfliluminemjtcl luminofitatem:a qua
Sol,cr luna, eateriqi errones, c r ftclla fixa accendatur, quatenus cuique
potuit ex puriftimo, acfynccro lumine largfri, ubife uertere coepit fecundum
lumen inteUigibile ad ui/ fibdie DE PERENNI PHILOSOPHIA. ft flMis mutationem
,idefl, fieri lumen uifMc ex inuiftbili . Nihil edenim eorum qux funt »n fenfu,
purum. Igitur incorporeus mundus Um finem habuit flabilitus, uc favutus m uerbo
diuino-Hxc Phdo,qux nos fideli fime uertimus e Grxco. Eu/ | m CT ab Eufebio
profiruntur, fed a nobis prxterm non debuerunt , nec erube/ fcendum nobis
puuuimus,m unu corpus reuocare,qux fparfa locis multis effent. In his igitur
mbrabdifiime prxdicat,agnofcit uerbum duimum , frit quam uim ha/ heatjUt
meliora uix apud Theologos Christianos reperias . Omnes funt prxconcs uerbi
dmini,uetcres er noni: fed hic apud Philonem ,flupenda : eoq; magis mira/
mur,qu6d non frcde attigimus , unde hxc proficifcantur : an ab antiqua Tkeolo/
gix,an quod florente noua,is quoque floruerit, quem fcribunt cum beato Petro Ro
nue loquutum.Agnofat ergo uerbum diuinum, uocat primogenitum , creatorem,
emulum,ucl imitatorem paterna Sapientix-Stquidc V idem filius : Dodrina mea non
ejl mea, fed eius qui miftt me.Vocat orientem,totamq hanc Theologiam coi/
tigit,uel idudrat ex Mofe,cr Prophetis,odendit per Filium omnia creata, P atris
imagincm,exemplar autem er Ideam rerum creatarum, ut Pater fit exemplar, er
idea originaria filij.Fdms autem I dea er A oyo{,id ejuratio rerum
creatarum.tn/ ter Patrem er res creatas maximum uerbum intercedat . Fontem
autem omnium rerum, er omnis lucis eundem dicit, uias paternas imitantem .
Namque er idem in EuangehoiPilius nihil jicit , nifi quod uiderit patrem
fidentem . Nihil fublmus potefl memorari,non ualet ulterius cogtatio penetrare
.Didum ejl a Philone, quic quid apud mortales de diuinitate patris ac filij
dici potui jfet . Sola fuperejl gratia/ rum adio,ut laudemus Icfum C
hridum,Deum nodrum , Verbum Dri £ ternum , Sapientiam,Creatorem , qui fuam
oculis humanis ignotam veritatem reuelauit,c/ tmq; ita patefecit,ut pojfet
cognofccr adorari, quem agnofcentes,fimul agnoui mus fontem diuinitatis fux
patrem,eumq j cum ipjo fapientia eius adorauimus. T tfUmonium de Patre ac Filio
ex Nuracnio Pyihaeoreo,& quod Pater fit primus. Filius fecundusidCtjuod
Filius apat omnia.Pafer lubcai : Si quod Pater fil ipfuin Bonum. Cap. XXX.
m.,Vmenius,ut dtixi,inter Pythagoreosinftgnis,cuius Porphyrio-tede Jludiofe le/
Agebat Plotinus libros, qui^ apud Platonem phdofophiam M ofts credidit effe,
dicens non aliud effe Platonem , nifi Mofen Attica lingua loquentem , is inquam
, fi uc quod prtfeorum fententias teneret,prxcipue omnium quos produximus , fm
quod in Mofe,uel Platone , uel certe Philone aliquid eiufmodi uidiffet , fm
quod pod Chridum natufioruerit,multa dixit de patre,acfilio,duas cos caufts ,
duosq; Deos appeUans-.prmtm [edicet ac fecundum, ut Philo,ut Plotinus, fed Deum
p a' trem c tufam filij,Filium autem caufam mundi afferens: eodem uidelicet
ordine,at/ que fiipcriores omnes-Affirentur in mediu aliquot uerba Gtxca,
reliqua fideli fi/ me Latina reddentur * Stis e f\tr§ircsiy tavruwv
isipicvAis,</Ui t« ieurrv rvyyqvofdU&di s>Asv}hh Tfm wJltsu^vrvp, usu
TfITCS 9t ^ 'AViGVST. EVGVB. LTB* I. v ipl-ns tfoy eityyxfisn fhimpyay Vfay
y^u>y r> 5jj>aJ7»{/, i ^ /# luVfjiiinQr j w&L 7rctf>cz,i(c/u.
y» royufu&ta 7rct7\gx r>y 7rfwy*y Sicy:DcusPrimus,inquitjn feipjo quidem
exiflens,ejlfimplex, propterea quoi fcmpcr fecum ejl, nunquamq; efldmiduus:
Secundus et Tertius, ejl unus -Etenim neque operari oportet Primum:&- de
opifice Patre,ac F ilio oportet arbitrari, Pa trem primum Deum . Quidfentiat
Numenius , multis alijs locis indicat . Sic enim oddit:Si igitur de Opifice
quxfierimus,dicentes cum oportere priorem cxiflentem,. fic facere, habet p
rxclare. Islfr rationis aditus . Si autem de Opifice non Jit [emo, fed de Primo
quaeratur, ea qux didt [untconfecro , er fandi flatuo. Acfmt e 4 quafiarcana,cr
non pandcnda.Tranfeo igitur,ad capiendam rationem, aliunde eam uenatus. A
nteaquam tamen femonem ingrediamur, confitendi* nobis ejl rem haud
ambiguam:Pnmum fciltcet De um,ac Regem, uacare ab omni opere • DrttW» autem
opifacem,imperare per calu euntem . Sunt
autem hx uitx alia quide primi, alia fecundi Dei. Nam primus Deus erit fic.
Secundus autm e conuerfo mouetur. Primus inquam circa inteUigMia,Sccundus circa
intclligibilix, crfenf bilu Netp itero admireris ex, qux dixi : multo enim
audies mirabiliora . Nam pro motu , qui inejl Secundo,dico quietem ineffe primo
, motum cognatum, propinquum, i qu& Cr ordo mundi, er p crfcucrant ia x
terna, v [alus in omnia rcfanditur-Infextoau tem libro Numenius fic feribit ,
Quoniam autem [ciebat Plato apud homines, fo/ Ium opificem effc notum, primam
autem Mentem , qux uocatur Pater , omnino ignorari,ob id eo modo ejl locutus,
ac fi quis diceret,b homines quem uos arbitra mini Mentem,non efl prima, fed
altera efl ante hanc prior,ac diurnior Et rurfum: Gubernator quidem in medio
pelago uedus,fuper gubernacula flans celfa in pup pi, temonesq; tenens, nauim
flc(ltt,acregit:oculi autem eius, v mens uerfus xthe/ rx,ad fublimix
refpiaunt-ldem Numenius in libro de Bono, Etenim, inquit, ftopi Jtx Deus,c]l
generationis principium,bonum ncceffe efl ex proportione effc prin cipuwt
cjfcntix. Huius autem ex proportione imitator efl Deus opifex ■ Subfiantur ucro
re frondet generatio,tanquxm imago eius, er imitatio. Si igitur Mens fccun/ da,
ejl opifex generationis,bonum erit ipfuts effentix opifex , per fe bonum effeo/
Mx innatum. Nam Secundus duplex exiens per fe facit er I deam fuam, et mun/
dum, cum fit Opifex . Primus igitur Deus efl per fe bonum : huius autem
imitator Opifaxbonus.Hxc omnia dicit Numenius, obfcurius quidem propter res
obfcur r <tf,er modum loquendi Philofophorum. Vidimus prxclara multa,
Patrem, ac F i/ Itum, primam et fecundam Mentem, quo Chxldxorum difix
confirmantur, clare/ fcunt:primam Mentem procreatricem,genitricemq; fccundx:
fecunda opificcm,et creatricem mundi,imitantem prima- Vidimus Patrem appellari
perfe bonum. Fi/ lium autem Mentem mundi opificem, imitator cmq; Patris : Patre
uacare ab ornrn ' eperr,Opificc,xc R egem per omnia tendere, in Euangelio I
oannis eadem Motf, dicittPaier non indicat quenquam,fed omne indicium dedit
Filio, Platonem dicere hominet DE PERENNI PHILOSOPHIA. 99 homines credere hunc
Opificem, Vatrcm autemignorare.Crediderunt ftilicet^ fmferunt homines,Platone
tejle,Filium Dii, id ejl,0pijicem mundi : Pater autem erat ignotus. Apparet
igitur omnibus feculis nostram uigpiffe Theologiam.Siqui / dem Numenij
tejlimonio perbititur ueri fimum effe,antiquosfcripfiffe,cr tradi t diffr,qua
fupenus admirati fumus. Sunt enim eadem kac,atq;illa.Ex his enim Nu menij
ditiis panditur quoddam facramcntum, quod in notira quoque Theologia ftpifime
rcfcrtur,eum,qut apud Mofenac Prophetas,creator calt,ac terra, Ja/ tor
bominis,legislator,gejteris humani gubernator, cr retior memoratur, qw% tum
patribus olim loquebatur,apparebat, A ngelos ad eos mittebat, fuiffe Filium.
Nam Pater,ait Plato,zr Numenius,eratobfcuriorFallebantcp mortales creden/ tes
mundi,cr humani generis autorem effe primum illud, eminentifimumcfa prin/
cipium.Erat,inquiunt,is Filius, v Mens fecunda,cui Pater contulit omnem dmini
tat em. E oefauocat Verbum eius,id efl,locudo, autontas, mifiio,magijlratus-
Pater erat obfcurior,ac nifi Filius reuelajfet ,fme per oracula ej prophetas ,
ftue per fuccefiione,fiue nouifime prafentia fua, nunqua eum mortales in animii
inducere potuiffent Pater, ut fupremusejluacans. Filius operans. Hinc omnes
animaduer/ te nt eande effe Philonis, Numenij, Plotini,Theologja, ut alter ab
altero didicerit. Bx Amelio.dc Vctbo diuino artenio.pdft homine faiSo: Et quod
Ameliua tcfHmomum I» annit protulcru.Hcradtiumqicium dt Verbo fuiflir locutum.
Cap. XXXI. . Mcliw nec ipfc inter Platonicos non illuflris,omnium,qux
prxcejfcrunt,prx/ *^tipuus,ac nobili fimus ejl teflis.Ac ueritas herum rerum,
quas hoc opere dtf/ ferimus, eo ejl irrefragabilior, quod perfuccefionem
homnum, ac fectdorum cfl robor ata,ab omni xtate prxdicata,confvrmataNam
prxterid,quod fupenus dtxc rantomncs,etiamcum tetiimonio Amelij,fecfuitur
teflimonium H eracliiide Ver bo Dei.Sic autem tit:K&i etrros ig ly b Aoyes,
oy ceu enet , ree yivo/ ftfepflc iyiviw, tiiscty x&i Lp&n A«7BS t,G$ p«
Met oy b Jhccg&egte ititei,ye th cdytis Txr/aiv y arufi<x.KX$istxo7t>c7{&$
Qtoy ¥ur,*j 6iey anutiAi v omvfct bsAS>s y\fflvnebcu,yi a> 7» flooyitvey
$*>y,Kj faup H&t oy 7n<pvKtreti, jgee a$ -ne <rd>iut7tc ntUfmy
, ^nAua-xy-svoy, ifecrmc$cobcti cw3ga>7roy,wm ^ ryviKctvrtee/laKiii/vxi^
efv/ «tu s fnyecAtiey^a/xtAQ kj yiecAv(ltrne,7rKA(y uj 8i'oy «k, cios
lty7r$> 5kes r> cr&yiCtKjTiw <retgKKKj"nytw6fCmoy
KcerxyGlujeuy Atep, hoc certe,inquitAmeHus,eratVerbu,per quod femperexiflcs,ea
quafunt, fktiafuerunt,ficut Heraclitus cenfettet per loue,quod Verbu Barbarus
ille exijli/ mat in ordine, er confufione printipij flans, apud Deu fuiffe, et
Deum fuiffe, per qfie in uniuerfum cutiafunt fbtia,in quo quodjbtiufit,fuerit
uiues,et uita, et Ens: tum in corpora lapfum,carncmq; indutum,hominem apparui
ffc,ofcndcns etiam tunc natura fua magnitudinem. Onmin 0 q; refolutu, rurfum
deificatum. Dcumcfr (Xtitijfe,qu<dts item fuiffet,antea quam in corpus,^-
carnem, et hpmmem defern dtffet, 94- KVGVST. EVGVB. LIB. !. dijfet . Hac ait
Amelms, uir a Chrijiuuu quidem religione aliemtt, fed qui prind/ pu ChrijUana fapientia
crnou habuit, c r ap probatu t. Non folum in eo maiores fiios Gracoify
Philofophos fecutus , fed nojkos item,pracipue Diuum loannem, quem Barbarum
appellat, quod effet Habraus. Cuius totum ajferit Euangelium a quo de Verbi
atemitate, et rerm creatione per ipfum,eiut<p in canem defcenfu
philofophatur.ln came ait eum magnitudine diuinitatis fua demonjkajfc , ntbdcfr
de fua maiejlate amififfc.creaffe omnia in ordine,crconfufione: ordinem dicit
ip/ fum mundum dreatum:ccTxp«v,id efl,inordinationcm,ipfum Cbaos.quod ordi/.
nem antecedit, ut efl apud Platonem Aderat,inquit, Amcluu,hoc Verbum quan/. do
ex inordinatione fidus efl ordo. Ipfe enim fiut caufa,ipfe moderator. Erat in
il/ l o exordiotcratq; fequefler inter ordine, cr cofufmem.tunccfr etid fiut
cum Deo , cratqf etiam ipfe Dcus-Hac omnia reperta apud Barbarum Ameltus
nnraturjau/ dat,probat,exclamans,<ydeierans per louem hoc illud effe
Verbim,pcr quod o/ mnia fida fuerint. Audite quxfo omnesmonenim leuidereejl
fcnno.Autore, er tejlc Amelto, illud Verbum de quo Plato et ante eum Heraclitus
locuti fuerant, efl illud Verbum per quod omnia funt aeata,cr de quo fcripftt
in principio Euange Itj fui Ioannrs,quem Barbarum Ameluts uocal , id efl non
Gracum, fed quafi Aea g yptium, Cbaldaum,ucl Hcbrxum . Quemadmodum Plato dicit
philo fophimk Barbaris ueniffe ad Gracos.Omnes enim,qui non efict Graci
Barbaros uocarefo lebant . Videte concordiam totius ueteris,ac nou£
Philofophte, non me , fed ipfis Philo fophis fequejkis , er arbitris,
afferentibus Verbum a Chaldais,Mercwrio, Orpheo, Heraclito, Platone
celebratum,iM effe per quodfmt ontnia creata , cr quod poflea cameafiupta homo
uifus fieri t: Nec imminuta in eo diuinitas eius fue rit,fed mirabilis in eo
apparuerit,CT qualis, quantus^ quondam- Coniungunt igi/ tur dexteram, fefeq;
exofculantur,uetus,cr noua Theologia,cr feculorum inter/ uaUis
difiunda,redeut,ipfis phdofophis autoribus,ad amplexu,mutuoi {; copula » tur,
cr per manus phdofophoru ducitur in facrariu,domiciliumq; fuum ueriuccv m
certu/m, uerumc^ domicilium, efl nouifiimus is aduentus eius, ad quem omnia re
ffiodent. 6 beata palam tepor a,quibus ueritas hac, hac T hecloga
manififlifiimd de coelo refulfit , quam philofophi uidebant, cr non uidebant.
Ocurrebat oculis , fd quia non erat,quantum pojlea luminofa,totafy lucis fua
flumine prorumpens, rurfum occulo s eorum delufos, in quadam caligine
relinquebat . Eadem igitur efl netus, ac noua Tbeologiatnec aUii adoramus Deu
autore, principem'^ generis hu tnani,itcp, iQi. Siquidi cr Plotinus affirmat f
emones hos,nunc de magnis his prin eipijs habitos, de Verbo, de imagine fummi B
oni,de prima Caufa,de Opifice,non effe nouos,fed longe antiqui fiimosiqua nunc
a nobis dicantur, effe quafi interpre / Utiones eorum. Vcrifiima profifla dixit
. Hac enim nouifiima Theologia , refeidit uclum, omnia qua laterent patefecit ,
omnem caliginem diflulit. Quocirca quum fwt hac non noftra folum pradicationc ,
cr profifiione tmififU , fed ip forum quotyph&o/ DB PERENNI PHILOSOPHIA.
>1^5 tpt P hiofophorum teftimonio probaU,non uideo,quid Ph&ofopbiam a T
beo/ logia difiungotNam neque Ariftotelem,quem fuorum miarum Theologum ad/
mirantem fepe reperies, pojfumus ab i&orum confortio , Ji indices atqui
uolueri/ mus cffe,frwigcre-Q£od indicium mu dofiifitmis rclinquam-Dedarabo ipfe
ex parte,ubicunq> res c rufus poshdabit.Con}ltt,quAm fiUantur, haUucinentur
mi/ frrifimi Hcbrai ; quos equidem ai hac amicienda inmtarem, nifi feire pi eos
dari tferam , ut perpetuo cum ratione mfaniant : c r quibus imperitia , mdi/
tiafy reddat incognitam, c r ingratam om/ ' nem iteritatem. FINI S LIBRI PRIMI.
f 1 44 avgvstini stevchi eygvs BINI DE PERENNI PHILOSO/ phu, ii > br
secvhdvs. • ' % t. . Dc Theologia aiutqooruni icftimonium
Ariftotdii.cxcmplarcji ex aKf», , 4 qui» Gi ucnceaada ac fafjncienia. Cap. I. •
: • •• ’.•> . c k i p t r r v s fum hoc fecundo libro de numinibus tri/
bits,fmc hypoftafibus,totaqidiuinitate,fequens prxtcrita/ rum
dcmon&rationum rationem. Quod antequa Jaciam , uifm c fi prius Aridotelem
audire loquentem fuper Philo fophia maiorum , ut antecedentia cr fcquentia
confirmat tur,cr iUucefcant . Qtu etft uiderit, aut uidiffe difimult/ rit eos
libros, quos Plato : uideltcet Mercurij,Sibyllxrum (nam i» Phxdro meminit
Sibyllx Plato)Orphei quoq-„ exterorum que item quos Plato cognouityCT dodrinam
eorum adeo efl admvratm,ut fuerit fecutus: dico A/ naxagorx, Heracliti, Py
thagorx, Empedocbs, cr Parmenidis, exterorum : cuti tamen teBimonio pofiit
apparere,antiquos iUos prxclara multa mirabilia^ dixif/ fc,utfue m numerum
Theologorum, fiue Phdofophorum affcribantur,plurim4 ab eis manauerint , qux
magnam quondam priorum fecularum fapientiam teSU/ rentur . Ariftotdct ergo de
rerum principijs in libris de prima Philofophia diffe/ rens,hxc
fcripftt:Traditum ejfe fub fibularum inuolucro ab antiquifimts illis pri/
fciscfc uxtis pofleritatiyhos ipjos,quos diximus,effe Deos, er naturam diuinam
re/ gere ac continere totam ipfam rerum naturamxxtera fibulis, ut probabilia
effent, CT legum obferuandarum eaufa,ad utilitatem ab his jiiijfe obuoluta,qui
finxerint D eos jimiles hominum, exterormq; quorundam animanttu, multaq; id
genus ei* addiderint. De quibus fi quis meliora feparet , id uidelicet quod
tradiderunt , DtoS ejfe primas principales q; fubflatias,diume loquutos eos
arbitretur. At* uerifimile effc.fxpc unamquanq; artem, Philofophiamcfc perfide
repertam, rurfum extindi C r deletam- c r has opiniones placita $ e orum,ufq;
ad hxc tempora tanquam rclf quias perueniffe. Patriam igitur opinione de primis
fubdantijs huc ufq; nobis da/ ram fuiffe.Hxc Ari&otcles in libris de prima
philofophia , de defeendente ufq j ad fui tempora maiorum fapientia,fed lacer
a,& cuius ueluti reliquia ufq ; ad fuafe/ ala permanarint. V nam quamque
item artem, crdifciplinam prifeis feculis flo/ ruiffe,fed extindam temporum
iniurijs, ad poReros non perueniffe, nifi laceram: magnum autem ac duunum
corpus eius apud maiores extitiffe. Prifcos illos credi/ diffe V xffendffe
Deum, id efl, ro 9t Jop, ipfam diuinitatem , numen naturam complexum omnem
continere,idq; afflatu quodam diuino eos dixijfe. Hxc afflr/ mat AriRotdcstqucm
fi pojfcm orarem,ut fecum fua dtda perpenderet , ddigen/ trr$ DE PERENNI
PHILOSOPHIA • 97 tonfiderarct,qux de Deo maiores tradidiffent. quos fi lauda
t,quoJ credide/ tint omnem ruituram Dem complexum [uttincrc , admireur etiam neceffecfl,
qua tam mtra,fublima, profunda de eo prxdtcauerunt . Et fi putat AnRotdrs m/
tegrrn olim perft&tmq; mguiffc philofophiam,cuiut tantum rdiquix ad
pojleros peruenerint,iUum etiam atq; etiam rogatu uclim, ut me colligentem has
reliquia t, C r afferentem ex his,ficut er ipfe, maiorem quondam diuinamty
fapientum apud frtfeos fioruiffryne fremat, ne contemnat. Quod certe non fioat
, mfi fecum ipfe difiideat-Adimror enim er affirmo iuxd cum ipfo , diuina
quondam perfidtmcp penet antiquos philofophiam , idq; fimiliteraty ipfe per
quafdam quafi contcOu/ ros O- reliquus ad nos ufq ; deuc£las,incedens. Quod fi
Antioteles qua parte hxc maiorum phdofopkia Dem rettorem rerum
fiuebatur,laudat,cr admiratur ,ad/ mirabitur edam quxda alia,qux ipfe aut
uidcrat,aut fu fricatus fuerat- Nullus aute fupereft aduerfanus,fi Ariftoteles
quoq; maiores admtratur,cornntendat,quorum affirmat fibulis fapientiam obuolu
tam ■ V ideat igitur atq; confiderel,quid cum ue/ ritasfiUeri coegerit. Nam cum
Deum,rerumcp, principia qu*reret,et ad fwmmtm iam rado pcruemffet,impegit
tanqua in fcopulum, quem tota fbrtaffe philo fophia nitore decreuerat, T
beologiam xndquorum,nec habuit de Deo quid amplius dice/ ret^quam quod tUi
(latui ffent . Nihd enim aliud uidcbatpoffe dici . Ergo fi primo principia cade
atq; ueteres conAtmt, neccffario funt eiiUa quoq; fufdpicnda, que de principi]
s totaq ; pbilofopbia dijferuerunt,mtmortalitas ammorii,rerumcreatio CT
prandentia. Plurima preterea,que funt ei quoq; afferenda , qui priorum phdo
fophiam probandam,admiradoneq; dignam intelligjit er confitetur. In maioribut
autem diis hec minora continentur • Eccefuauoce er mundi creationem cogitur, er
alia,qus in Theologia maiorum canebantur,Ariflotcles affererc. Omnes enim
fuperius rerum creationem funt confcfU:Ea<fc efl antiqua
Theologia,tantopereab AriftotHe commendata.Reddidit autem caufam I oannes
Philoponus , cur cum fit triplex
pbilofophiegenM,diuinum,mathemalicum,phyficim,po{lrcmum maxi/ mefccutus
Arifatelcscopiofe a fuperioribut traftata dimi ferit , phy ficum autem in quo
pauci ad id ufq; tepus elaboraffent,delcgerit,in quo utres ingenij fui oflen/
Uret- quo fitperfricuum , non contempfiffe maiorum Theologiam Artflotclcm, quod
non eadem atfy ipfe traflaucrintjcd quoad luet diuinarc , plunmi etiam fi/
eiffe.Deprenfm quoque ab eruditi fornis uiris er patefr£tim}eim plerafque pri/
feorufententus aut difimulaffcfe intcUigere, aut perperam interpretando depra/
tuffe,nec eo fenfu eas protuliffe , quo fiu ffent ab autoribus pronuntiata. F
Icftebat enim omnia^ad quam moliebatur primus philofophiam,cuius principia quum
uel/ let inconcuffa firmafy ponere , m quibus prxtipue efl xtemitas coeli ,
pleraque ab antiquis deprompufiius muentis accommodauit . h quibus duo tantum
exempla proponam . Nam cum maiores appellaffcnt calmetbm ab xtba>,ardeo,qu6i
iffieum corpus ccelm opinarentur.fic adfum dogma,id ejl , atemiutem,detor / S
ft. ,1 • AVGVS T. EVGVB. Lt B, 11 " . t /if.ut uftfTM boc nomm redo
indidiffe dixerit , quid femper torqueatur , ab ctu StJy.Rurfum cum ijdcm tum
et ccmpnr aperte, ac manifeflo dtfermne diremif/ jc nutuum uium ttcmtm Dei
dicentes, tempus particulam futc imaginem tterrd Utis, Anftotrlc* itt tempus
cum tuo contaminauit,ut diceret tum , effe fyatium potus caleBis, ambiens
tempus infinitum. Qi um$ maiores tutem Do.ipfe cali fecit tutem, cum i&nefy
tuum cum motu coeli commemorauerint,ne $ cum com memor atiotle tui tcpus
afciuerint,ut fuo loco eft oBenfum. Et ipfe Deo tribuit tt ttum fempitemm in
Meupkyficts- Sed nos uniuerftm eius Philofophiam cuoluem tcs,mulus diumt lucis
fcinttllasdeprendimus.e quibus probari pofiit, cr homini/ bus non
prorfusduris,acferis,pertmacibus^in decretis eius oflendi, eandem pbc tofophiam
ejje eius, atque maiorum fuorum,dico de rebus duiinis ■ Quem nurtefe/ pofttum
habeamus, reijcimtes in aliud aptius tempus coUoquim cum eo. Tantum proponam
exemplum ex antiqua phiofophu,quid fibi uelit hoc nomen,cr quo/ modo ab illis
inducatur,cr quantm ei eundi pbibfophi detulerint. Nam quotiet inuenies prifet
fapientit teftimonijs philofophos uti, fublimc ejlc rdiuinm my/ flrrium,ut
bonitatem integritatemq; dofirint apud uetujUores agnofeas. AriBote lesin libro
de Mundofmodo AnBotelis efl,licet Platoiuci,id cj},Plutarchus,Pro
dus,Philoponus,tefltinonijs ex eo libro utantur, fuitq; etiam fui temporis
dubita/ tio,an effet Arillotelis,profcrens quod prior P lato,quod Deus fu
principium, me dium,finis,b y\y Si 'of,v<rvt g o 7rctXxto: AoyoS:Dcus,ait
,ficut antiqua fima ejl,pnncipium,medium,fi>iis efl omnium. Ab antiqua
phdofophit uides quid pro/ ditum cffet.Phtlo autem ludtus, nuAxubs Aoyos ori to
duoy , ur9fatnvts a Kct&uivop aJtiOTi CtAAO<t Vt fWOSii TUS TTOArS iy X
VX Aft>,T0CS T6 VJ <Ai/ X txt,@ rrufaro/xius i fnufa . Vetufta fima efl,
quod diuinitasjub humant imagine,modo his,modbillis fimilis, circumambulat
urbes,bene ctmalejkda eX4 minans.Hoc quoq; quam diuinum ejlildem in libro dc
Mundo, asuAuibs A oyof, hominem plantam ccrleBem effe,non terrefkem , c{uod P
lato in Timto . 1« tertio quoq; de Rr publica apud Platonem funt/reeAxicl
Aoyoi,ueteres f 'emones de ct taclyfmis, quibus affirmatur,proditur $ poBeris
catadyfmum fiuffe . T» Pkadone efl in arcanis 4 maioribus proditum,quoi in
quodam carcere fumus omnes horni/ nes in hoc corpore, CT hoc mundo. I» decimo
de Legibus, efl uetuftifiima Theolo gia de Difs,quod prima fuit generatio
cctli,catcrorumcp omnwm.Apud nos, in/ <fuit,funtAbyoi AtycmS7ngiStvy,
oi)t\yrsctAui!nttmiis yiyoviy n 7r garrn epvots ovpttv£,T®m «A Koty. in
duodecimo efl antiqui fima relatio, cui oporteat credere,rcmanere animos poft
mortem : nisti/eniTi ruis utoeuj <fn/ 7rifl tu Toixvrct,ovTto xco?Aui<rt
@ ertfet^^ee vrccAuioss ov/ treus. Eccc Plato mlt adhiberi fidem uenerandx
uetuflati,conflanter afferens, am mos immortales: quod etiam Marcus Tullius de
animorum immortalitate loquent in TufntUniSiAutorifius^nq^ad iflam fcientiam,
quantuis obtineri,uti optmif poffmui DE PERENNI PHILOSOPHIA. f* poffumus,quodin
omnibus caufis, er debet etfolet tulere plurimum. Et primum quidem omni
anttquitate,quc quo propius uber ut ab ortu,ct diurna progenie , hoc
tudtuseafbrtaffe que erant uera, cernebat. Itafy unum iUud eratinfeitum prifeie
Ou,effe in morte fenfum,neque exceffu uiu jic deleri hominem, ut funditus
interi l yt. Vides quanti ficiat utr grauifiimus uterque , V apud fuos utertfc
eminenttjU/ mufyteflunonium uetuftatis^fferentes etiam caufam,quoierant
principio mundi, CT diuina progeniei,id ejl,ei,qucm creauit aflans cr
prtfensfuis manibus Deus , ue re fuit diuina progenies ,4 quo audere poterant
omnia, propiores f Diuina progenies item e fl,cocli,terrarumqi fatus a Deo
proditus in lucem . Dij prxterea, ideft Angeli, coelum, ajbra , quefunt
omnia,ut P lato pojleafitebitur in Sophifta, yt urit kcctoc tJtov- Quodqi magis
admiraberis, hanc tpfam caufam fidei ueteri/ bus habende,uetu{\atisq-, colende,didicu,ut
par eft, 4 Platone Marcus. Similia et i sim locutus eflin Pborbo Plato, ei
-rceAmoi Kptirjons u/juc y, xd 'tyyvvTg* 8i£>V otKo£vTis.Prifci,inquu,nobis
fuere meliorrs,propius Dtjs degentes. Quid diurnius Plato loqui poteratfld enim
noftra Utera demonftrat , prifeos illos longe optimos fuiffe,iu}litiam cr
pietatem maxime coluiffe, fitiffe fmtplices, integerri/ misi}; moribus Eandcmq;
caufam (quod miror, m quo pra gaudio exilio) audimus 4 phdofophis,dc maiorum
longe quam minorum excellentiore probitate,atque a f acris Uteris, quod erant
Di js propiores. Nofka Utera tcfUntwr , crebro uifibies Angelos in habitu
uirorumprifeis illis apparuiffc,allocutos eos effe: plenafy ue/ tufUserat
prophetarum uifiombus Angelorum cum fe darent in confpedu con/ fricabiles: ob
id proditum poBmtati, ut fupcriiu Philo ajfrruit , a maioribus iUis,
t>eos,id efi. Angelos humanis affumpus figuris, circumire urbes,
contemplantes humana fida. Quod fecerunt duo ilh projitti Sodomam AngeU .
Stabant enim in platea, fc eler ata duitatis fiagitia contemplantes,mox ea
fupplicio formidabili ani / SUaduerfuri- Pio tinus autem aitiiss yif </Ih
usi wecAcubs Aoyos,@ k erucpfO arvvtf^ygj. n viox «ftr^KceJSa^oi t,K&i k
Qfantoss xirrk: jtft enim,ut prifcafma habet,temperantu,crfcirtitudo,omnisq;
uirtus expiatio, 9t lapientia ipfa-Fit igitur his rationibus clarum,colendu
effe ac uenerandu quic t quid proditu fitit a uctufUte,quafciebatcoclum,et
terram, homines, Dcosq; a Deo creatos, gpbemdriyconfideraxi ab eo cunda.Quare
etiam atq; etiam con fiderant dum quod Ariftoteles primo de Coelo c T mundo l
ibro refirt,pnfcos homines eoe/ tum pro habitaculo Dijs attribuiffe:quippe quod
folum fit immortale cr incomi/ ptibile, toV ovfteuby,^ rop «yu t imoy, os i*tp
etfycuoi rois itois «®i/ ffnaydie orrx sadrop ccQdvceroy. Confiderandu inquam
diGgenans.No crini cft ficuur quod ipfr uult-Vult enim quonia calum e fl
unmorule,et mcorruptibile,ma pru confenfu.nuUum habuiffc prindpiu.quod omnia
orta occidant, fic in contra trium cunda,qua non occidant, nullum ortu
habuiffc.Dico non fcqui, quod cupit, ycrtpm maiores coelis Deo,Diuis $ ut locum
diurnum, ftcrofanflu tribuerunt: g * Verum 100 . A VGVST. E V G V B. LIB. If.
Verum non hoc ccdum,ijla'q; uifibUU lumuu,corum'q; orbet : feJ quod eodem Ii?,
brv dixit idem,quodcfl extra uertiginetn cocli , extra fUrmwitu manid mundi»
Hoc tribuitur 4 prifcis,ut tu quoque tedaris Anjloteles,babitandum D ijs immar/
talibus, nempe Deo cr Angelis, non tribuitur orbis Solis, Lunx. lUud quideui
quod fertur habitaculum Dconm,fi diuiru claritas, fi fempitemus Deifidgor rfe
Utique immortale cjl, incorruptibile regnum Dei,ftne principio,finc
fine.Sincor/ pus aliquod(prifci dixerunt totum coelum cremm) mdebimus omnium
ucterut» confenfu , calum temporis exordium habuiffe : P latoq; fcquens dogmata
maio/ rum v Timeas Locrenfts ejl conjtjfus . Qusre non ea gratia calum Dijs
uetei res tribuerunt, quod immortale calum cum Dijs ejfet : fed perhibuerunt ,
calurri creatu cum D ijs, quofcunq ; eos interpreteris, f tue prxfides orbium
caleftiu , f uc quos altos d mouendi munere abfolutos.Nihil igitur quod
conabatur, efficitur. Et recidit in cum,planecfc dogmata eius dcjhruit,quod
eius libri eodem loco dixit:</Ui BifKa cAls <rvia,7rufap 'iav7oy,70vs
aj>;(«ot/S,)tgu MaAisec revinet ifiovs HfiSiy oA«9ws ifrcu A hyts$ . Quod
ejhReflit effe, fibi quilibet perfua/ dere,prifcam Theologiam aut fermones,
maxime autem patrios nofbros,ucros rp fe-Canfidera quo te ueritas traxit 0
Arijloteles. Si debent, laudabileqi ducis, om / nes fibi pcrfuadere,k prifeis
tradita,prxcipue maioribus Grxcis,ucra effe: medo/ res c r Barbari, cr Grxci
uno ore fatentur mundum k Deo creatum. Cadum fi Jit tfO a p rxditum
immortalitate,eam effe ut Plato dixit in Sophida, imm t vcesny,
fbbricatam,repertam. Maiores ergo Grxcix mirabili confenfu creationem mundi
prodiderunt Nam Empedocles unitatem afferit omnia ereaffe, Pythagoras retas/
Iit Vnitatem omnium rerum effe principium • A naxagous Menti tribuit eundo/ rum
inuentionem.Architas hominem k Deo creatum,dixit,ut odendam. Timxut tutus Plato,eifdemcp
inftflens uefbgijs, tradidit, CT fcripfit [milia. Omnium and/ quifiimi Orpheus
cr Hefiodus, maiore , cr apertiore teftimonio hxc perbibue/ mtfiOrpheus
appellans Deum Koanoio rvnunny, formator em mundi.Hcfio/ iut tede ipfo
Arijlotele in primo pojl res naturales , fcripfit aliquod rerum fuiffe
principium. Omnes denique mundum, ut ipfe in eifdem libris confirmat , creauc/
mttQuare fi pulchrum , fi bonum eft,fibene habet omnes fibi perfuadere , qux
maiores,prxctpue Grxci poderis prodidi jfent,ejfe ucra,certc credendum efi,qus
ie De o,de diuina prouidentia,de mundo creato narraucrunt,cuius caufa eft,quo4
erant,ut Plato ait, Dijs propiores, eoq; meliores, ut Marcus Tullius, quodrmnut
aberant i progenie diuina, a fatu coeli, cr terrx. Angelorum , Dxmonum, horni /
num. Audiebant maiorum uoees de Deo, de rerum conditione unanimiter prxdi/
cantes. Videbant frequentes Deoi inter hominct . Nofcuntur autem melius, quA
propius audmtwr, pedantur. , ' DB PERENNI PHILOSOPHtA toi ' QSOJ/Bjrbarii Grzci
didicerunt , & quod ingenue difcipuloi eorum fe Gr*ci fatentor, conftit
Barbarorum Theologiam priorem, ac meliorem cfle,ec quod a' Graeci* mhil de*
buii.ucf potuii tnnouare fuper Theologia. Cap. I L -L ludquoque
deducendum,apenendum^ ejl,atienteq;confiderandum,fiGrx/ fcientias,Tbe
ologixmcfc a Barbaris, ut cr ipfi fitcntur,didicerunt,eandem fb/ rt
eoruncceffario Sapientiam Thcologiamfy.Et Jifunt Barbari Grxcit antiquio / res,
cr ab his natio Grxca , fcrmonemJitcras,ipfas genus , cr effe , quod oflen/
aam,ieduxit, quibus Grxci fmt omnino iuniores, neceffarib ucriorem effe Theot
logiam Barbarorum,quam Grxcorumiaut Theologiam Grxcorum,fi rc£le cun / fia
perpendantur ,Barbarorum illam effe, quam uetufbfiimi Grxca gentis paren/
tes,qui Barbari fiieruntifcilicet lauan,a quo Ionia difla,cr CittimJ quo,
nomine ieprauato, uocata Cypros, cr Rodanim, a quo Rodos , in Grxciam
detubffent. Hos inquam uerifvndc jit dduuio,diuinisq ; hominibus propiores.
Theologiam in eas regioncs,in qtus <i patribus dijhibuerentur , importa ffe.
ortum mundi , feten/ tiam unius omnipotentis Dei,exterasq ; res diuinas, quas
partim confcripfere Bar 'bari,partim ut notifiimas non confcripferc,qudd in ore
omnium ua fabantur . In fequenti autem tempore , ipft Grxci ad Barbaros uti
maiores fuos , longeq ; and/ quiores fe recipicntes,in Grxciam, eorum
Theologiam facratp deportabant. quo ju^ncceffsnb,ui debeat,ficut ejieadem effe
Theologia Grxcorum,at(fr Barbaro/ rii. Vtft quid poflea nonnulli philofophi
mattis errorc,infcitiaq j peccaucriut,fe/ cus$ llatuermtytum repudietur, tum ea
pro uerioribus habcantur,qux maiores fi ue Barbari,fiuc Grxci tradidiffcnt(quod
AriBotclcs etiam conccilit)non qux cx/ co iudieio , temeranaq ; mentis
hallucinatione quidam recenter inucxijfent . Te/ flantur autem non modo faerx
hterx Grxcos a Barbaris natos , ut fuperius oflcn/ fum,fcd ipfimet Grxci, fe
iuniores Barbaris effe , cr dofirinam , jcrmonemq j ab Ulis acccptum.-Omniumqj
ejl tcf\imonium,?ytbagoram in Aeg>ptum,Solonem, Eudoxum, Platonem
acccfliffe,ut audirent eorum fteerdotes. Ojlendi fup tempo/ re eoru ambulacra
illic a facerdoiibus feribit StraboiSymbola illa fua Pythagorar ab cis
detuliffe , cr fe Aegyptiorum more circuncidiffe fertur . Fuiffe cum in Iu/ dxa
, cr in monte Carmelo habitaffe , perhibet Iamblichus , in A egypto quoque
annos duos cruiginti cum peregrinatum, dequoXantiphonemfcripfiffe prodi/ iit
Porpkyrius, amplexum morcs,infhtutaq; Aegyptiorum ficerdotu , rogajfclj}
Polycratem tyrannum,ut ad Amafmt regem Aegypti, amicum cr hofpitem feri/
beret,ut fieret difciplinx eorum particeps. Venit, inquit, cr ad A egyptios
Pytho/ goras,cr Arabas,cr Ckaldxos,a quibus rationem inf : vmiorum edidicit ,
uatici/ nioq; quod fit thure, primus ufut cfl,crin Aegypto cum facerdotibus ejl
ucrfa/ tusjapicntiamq ; Aegyptiorum,et fermonem didicit Sic Porphyrius. Tullius
item noBcr,Cur,ini\uit,tpfc Pythagoras cr A egyptum luslrauit, et Pcrfmm Magos
adijt,cwr tantas regiones Barbarorum pedibus obiuit,tot maria
tranfmifitiProclus autem fuper Timxuir. , feribit Pythagoricum effe, [equi Orpbicas
genealogus. g i Superius «o* AVGVST- BVGVB- LIB- !I. * ■Superius enim ab
Orpkica traditione, per Pythagorii, id Grxcos [ciendam de dife perueniffe , ut
ipfe Pythagora referat in fermone facro . Dixit etiam ab Aep/ ptijs Orpheum
didici ffetOmnis item,ait,Grxcorum theologia,eft Orphicx initia/ tionis alumna
■ Nam q uu primut.Orphem ab Aglaophemo res duunat fui jjirt edo/ {lus, deinceps
ex Pythagoncis,cr Orphicis lueris excepit Plato,Orpheum nem eft,qui nefeiat in
Aegyptum uenijfc,indecp facra,Theologiam<fr afjjortajfe. Q3 i ifc fcipfo in
Argonautica. H</1’ oxoy ouyv7tfiot>p 'npoyAoyoy^iAoydl/de tAin<plw
islr nyaSUui 7nAxme;,kgxs n 710 Aixt ATriy?©- «5 rrigi veites xyocffe&' .
Aegypti $ facra omnifum regoneuagatus- * lHwftrcro Memphim,facrasq; acce fimus
urbes Apidis,ha ingens N di prxtcrftuit amnis . Homrrum tota poe fis ems
tejUtur Aegyptia difciplinas, Theologiam^ coluiffe, liter a legendijeribendify
feientiam tcftatur Plato in P hilebo er Phxdro , ab ho/ mine Aegyptio
reperu,quemiHi nocent Theuth.Soloni dixit faccrdos Aegyptius Vos Grxci pueri
fcmpcr,non eft apud uos fenex quifqud,rcs antiqua ignoratis, nefeientes
diluuium,et conflagrationes ,qux melius Aegyptij norunt i pnmogcnt toribus fuis
audita,cr locis his, quibus hxc acciderunt,propinquiorcs. Nam diltt/ uium in C
haldxa, M cffopotamiaq; , in qua regione tanti S homines tum degebant ,
inundauit.lncendiu autem, cuius meminit etiam Strabo, PaleBinxurbes,qux ad/
iaccitt Acgypto,populatum eft. Refirtq ; Produs,Soloncm apud Aegyptios in Sai
audijfefaccrdotcm nomine Patanit, in Heliopoli cum qui dicebatur Oclapi,in Se/
bemyto Ethymon , ut hidorix Aegyptiorum atteftentur . qux prior Plutarchus.
Teftatur Plato Grxcos <i Barbaris didiciffe in Epinomide fcd ab eis accepta
me/ liora jrcijJe:Acc£w/ifcj/ </Tt ourtp t TAnns &tec^(J^c\i isset g
xA&Suitiy ,u<xA\ Aiop -rTO «s TtAotizmfyxfirTXi.Veniffetyfimam, er
cultum Dcorum,ai Grxcos eodem libro . in Cratylo fufricatur multa nomina ,
maioremq ; fermonis partem a Barbaris ad Grxcos aUati, pr.ecipue ad eos qui fub
Barbaris degerent, vrx?x -r Bx^oc^ujj eiA stpxrt .Micm fapientifime putat,
prima nomina re/ busa Dijsinditaiut Mofes i Deo,ccelo,ac terrx,multis$ a’ijs
primis rebus- Pii/ io ij; nefeio quibus d Barbaris itomma rerum manaffe ,
quodam inBinfiu diuino fenariis, linguam Hebraicam omnium linguarum , prxeipue
Orientxhu, matrem ' ( N.t et exteras lingu is xfbcrfas omnes inuenies uocibus
Hebraicis) mnuif.nsxgte HxfSxfiiy rtv&p
xvTKurxfjAHQxtiiy.ibifiteturdarifimc Plato, Barbaro/ Grxcis uetuftioresXz i
<Ai hyuby «ayitingn Jiiffixpoi . vide igitur, er ft/ pirntcragnofcequidex
his fequatur, nempe ucritatcm duntixat apud Barbaros effe,ut Dsj propiore:, ut
idem in Philcbo; cr nofler Marcus, Effeueriorauetu/ ■ flionbtts iraMU-Cmnibus
autem Barbaris antiquiores ftwt Hcbrxi}id-cfb,Hcbrai v i culingtta, DB
Pfi&BNm PHrtOSOPHTA »©* ea lingtu,qua u[us efl kdam,naticj; ab eo omnes
ju[que ad diluuium.Difiipatis ai4 tcm omntbus,uetufliflumts [emo corruptu s ejl
m Chaldaicum, kramxum,krx/ bicum,a\iosc[i [ermoncs Orientis. Qwniam igitur tcBe
Platone, [unt antiquiores Grxcis Barbari,efficitur ut fit uerius traditum i
Barbaris, quod poBca Grxci dat diccrunt , difdpult fempcr Barbarorum E Barbaris
autem omnium con[en[u uet tufrflimus ejl Mo[es , ante quem neminem alium
inuenies fcriptorcm , neque ad Grxcos,neque Chaldxos,neque P hoeniccs,catcros^
Bxrbaros:pofl quem floruit Mercurius Trifmegyflus inkegypto . Credenda igitur
[unt, Grxcis $ prxjeren/ da tradita ab iUis,utpote qui magis ea tenerent,
Deo,diuinis<tffrominibus propio/ res er melior es,ut Plato in P hilebo.
kdcocfc M ofes omnium ejl antiqui flimus, ut luBinus, quoties apud
Platoncm,philo[ophosq; inuenies au xkxioS koyos, and/ quam fkmam,eos de Mo[e
[ufricctur [enftffe . Quoniam igitur ab omnibus Bar/ baris, conflantiflime
traditur creatio mundi( fuerunt enim mundo creato proprio/ res,potueruntq;
uidijfe er audif[e,eos qui primos homines uidiffent, cosq; de [otii
mundi,rerumq ; eundarum ortu differentes audijfent )h/c erunt ucriora , quin
qux poBca rerum magnarum homines imperiti [u fricati [unt -Tota enim O nente
fima uagabxtur, mundum ab omnipotenti Deo creatum,cui [apientiores uetuBia
res'que Grxcix , utpote minores , di[cipuli que [ubfcripfere . De quibus poBea.
Mune tantum uenerandx uctuBatis offeratur imago, er qux ab ea tradantur , ad
unitatem rcuocentur , er eorum tcBimomo mendacia iuniorum arguantur. Quippe er
ipj e krijloteles putat teBimomum uetuflatis fdiflimum . ws tt/Ia •jfyxkyeip
Tup ipm&goop i(£srpdlrBirrdjstop h <pf>o/incoynis cu/ccm* JlaKveit
epicurt xgiiJl ofoui, ovyjiijop m!p ScRi/lttfivp . c/fotyofrr*
iy[piKpUtavnif>i«{TO o/a/ace op&o-tp . Que [unt , Quoctrca atten/
dcnda,qux periti, eructuBiores aut prudenter fine demonfrratione proftrut,opi
hanturq;,non minus, qu.imfi dcmonBrationibus uterentur • Vident enim princi/
pia,quoniam acumen habent ex experientia ■ Si igitur putat krijloteles
uctuflio/ ru tefbmonia,eode loco habenda, atep ea qux dcmonBrationibus
comprobantur: certe qux uctufliflimi hominum Hcbrxt,Chaldxi,4 longxuis,
uiuactfiinusq; pro/ .genitoribus audierunt, credenda, amplcjlcndafy etiam fine
dcmonBrationibus. Eadcmfr dixerat prior Plato, In [eneflam differendum
iudiciudeDijs. lUuditcm magnopere confidcrandum,quod Plutarchus dc prifeis
perhibet,[olitoseos in afli gnxtionc caufirum, nullam aliam nominare caufam,
nifj principalem , ac wrlio/ rem,diccntes quale femper efl in [acris
literis,{ivsi?X», t/liog <r% tx vedurx nslAovrcct, Principium, medium, ip[e
ejl lupiterj I oue cunila . ct fl\<r<pc<PfX mxkcuoldtokdycm x£i
nsoirranu xpurfort povn tc\/ tip TBfOo-iyip tikwfo,ri70 ut» op
\wi<fllirro[Moi wao-i wpxypx o-i.Hoj Plutarchus ait uehementer andquos:
kntiquiflimi, i nquit, omnia meliori m[x p rxteritis alijsneeejftrijs3ct
naturalibus afiignabit, cu iuniores ab optima g 4 (fdiuina ; AVGVST. EVGVB- LI
B* i l. • tr diuind caufa declinantes, omnia in dffeflionibut corporis
flaluerint-Vides pri/ f eorum pietatem, religioncm,fapienUd:lioc in f acris
literis ejl perpctum,ut om/ n u alu caufa prxterita, unam diurni illam
perenniter memor cnt.Umc apud Mo fen que fida a fecundis caufis exteri
diccrent,in primam eunda referuntur. Hinc Deus e tara producit arbores er
herbas, ex aquis p ifces, plantas paradifum, uof lare per xihera uolucres iubet
. l dem exteri Propheta- 1 de igitur , tede Plutarcbo, uctufttfiimorum
Theologorum poetarum^ Grxcorumos, eadem religio. QM 4/ re non potuit firte
impudentia, quicunque fuit, fi quis fuit,a tanta maiorum rdi/ gionc deficere.
De iribus gradibus diuinis. fiue Numine trir.o.uel tribus Regibus , (erniqi
potefta- ie:Sc dt Spiritus lan&i apadantiquos coramemoranone, ex
Mercutio.PlonnOa Pfibagora:<Sec|uodproccdali' Mente. Cap. 111. jjRimum
arcanumcp myflaium,in excelfa Diuinitate ejl, dic effe Genitorem , * ac
Genitum, principem quendam v fontem totius Diuinitatis,fublimifimam^ caufam,tum
genitam ab ea Mentcm,potentifiimam rerum exterarum creatricem . Uoua res
igiaris fortaffe rt abfurda,in Deo perinde atq j mortalibus animantibus, er
omni rc terrej\ri,patrem er prolem effe. Verum diuinis ingcnijs,et aliqua ex
lejh lucehradiatis,nihil probatius, nihil rationabilius, omnium feculorii
etftpicn tum pari uoce,atq; confenfu proditum.Hebrxos autem, c 7 qui ad hxc
cogitanda nequeunt animum \nflitucre,debcmus ita contemnere,ut quoru feras
mentes, nefy ratio nes nety fUrna multoru inter ft collatorum tefhu,fplendor<fc
comoueat - Hoc igtur primu maximumefr myfleriu cft,in quo tota fere Theologia
continetur-Na cum uerbum, v prolem Dei cognofcimus, fimul er creationem rerum
cognofci/ tnus-Conjlituta creatione conflituitur idem gubernator,qui creauit:
Tunc etado/ ratio eius,qui crcauit , er gubernat , in quo fuper omnia
principatus eius demon t friatur- Adoratio autem cfl primiX quo fi
regimur-.certe non in hac uita folu,fcd etiam futura-Hxc omnia non folum
ncccffaru , ac naturali confecutione ueiuunt ex illo primo, fcd ab his ipfis
ctia traduUtr poflcriora hx c,qui priora iUa,obfcurto ta tradidrrut-Dcuenio
igitur ai alia de tribus numinibus coftderanda, uocoq ; Pl4 tonem tcjlcm.
Platone inquam hxrcde maiore ex parte prtfirx fapientix, ad quem tanqtum
legitimum ftUum,aui cuius ex alijs multis fuperfint monumenta,dodri/ na priorum
ejl dcuoluta - Is erit i nflar multoru de triplici imperio teflis,quod nunc
calitus reuelatum, totus mundus adorat ■ Nam quod ejl a Platone dtdum,creden/
dum cfl ab alijs ante eum,d quibus ipfe diiiciffct fitiffe perferiptum , ab his
uidcli cet,ut ipfe reor,quos fuperius audiimus- At quod apud eos non
poffumus,in Pia tone uclutt eorum legato legemus,cr ofculabimur.Dc Spiritu
diuino primum, po dea tota Diuinitatc-Platonis autc interpres erit Porphyrius,alijq;
Platonici, quo rum approbatione res confirmetur -Plato igitur in Epiflola ad
Dionyfiu,qui eum de natura Dei percunflatus fiicrat,reffbdet,hxc qux prorfus
diuina fmt, effe per xmgnata declaranda, ut fi quo cafu epiflola ad aliquem
perucncrit, leges non \n *- . te Qigati T)E PEREJTm P-HlL^SOPHIA. Toj t«s
-r/rpcBT» ^vo-sAJS^^atsfcO^ A:<rw </Zj xiviyyLobuyJvx iynh J^tAros h
7tcvrt nyH: ly rvyous ttx^ViO xvxyvtts, {Myv&. £ A to{/ ^K'/rft)(/
bctcriXut 7acirr fihv . J^txfikS mi(fs7rccr fexetro curiif/ XTrxrTCDiJ ny
xstA&y. </ld\higoy <Pi ra <AdU nfX, i&c rpiroy TTifi Ttc Tp»T«
: Df natura primi,inquit,loqucndum eB te/ cumperxnigmata,ut ft quid epiflola
ponto, ucl terra perpejfa fuerit, qut legerit , Hon inteUigat-Sic habet res,circum
omnium regem omnia funt,criUius gratia exi Bunt omnia jRccfccfl caufa omnium
bonorum. Secundum autem circa fecunda,et tertium circa tertia,crc. Igitur uerba
Platonis, quem habeant fcnfum.Porphyriut explicans refert, quod producitur
etiam a diuoCyriHo aduerfus lulianim impera torrmrajgi xgiiy VTrosxcrbuy Suis
HfotA&tij/ cvxixy. vveuft rop xvunxTtv &oy,ro xyxdoy,(*iT xur>y
<f£ ngu <f'<fijTif>oy,-my JIhiu Vpyoy^vpnuy <f£ xiw uarriPS
'it/yuy. ajgi yXf 4-vyHi,'duj Sio* thtx TTfitAStiy: vfq ; ai tres
fubfijlentias,fiue hypo)lafes,feu perfonas progrc di:id efl,habere diuinam
fubfhntia tres defccnfus,uel in triplicem numera fc pro/ pagarc. Effe enim
fupremum,.<!tifiimumq; Dcum,ipfum per [e bonum, poB cum & fecundum
opificem, deinceps animam mundi, ufq ; enim ad animam procede/ ire
Deitatem.Diximus autem in ueteri T heologu,patre appellatum fummum Bo
pum,¥iliummentem,cr Opificem,Spiritum uidemtis dici Animam mundi ■ Nam Anima cr
Spiritus idem fonant-Spiritus cB Latine quod Grxce anima,id cjl,xvi
faoS,ucntus. idem ffiiritus cr ucntusiuentus autem Graece anemos . Et apud
Lati/ nosanima ft>iraaoncm,ucntumq; defignat: Animas, cr olentia Medi
Orafvucnt illo. Et, Quantum ignes,animxq •, udent . Quibus locis idem efl anima
atq; ffiiri/ tus-Quem igitur feripturx diuinx Spiritum dicunt,ueteres Theologi
dixere modo Animam mundi , modo etiam Spiritum. Nam cr poeta loquens de anima
mundi \ quam apud Platonem uetufiiores ^ Theologos audieratis. Spiritus intus dit,totamq
jj infufa per artus Mr ns, agitat molem,cr magno fc corpore mifcet. Appellabant
igitur Spiritum diuinum Animam mundi,ab ea cunflanafci,ac uiui/ fi cari
dicentes,Jimiliter atq ; Chriftiaita pojlea fapientia. Quod ut intcMigas , idem
poeta, qui uctuBam Theologiam fequcbatur,fententiasq; ex Platone et fuperiori
bus decerptas carminibus fuis inferebat, teflis cft. Conferamus poetam
profanum, it# alterum poetam facrum,cr aRoquijs diuinis affuetum. Dauid ,
Emitte fpiri/ tum tuum,cr creabuntur,e t rcnouabts faciem terrx. Vergilius
autem pro exterts de eodem ftmtu, Vnde hominum,pecudum'q; gemts,uitxq;
uolantum, i Et qux marmoreo fert monfbra fub xquorc pontus. Dauid rnb per
Spiritu miffum d Dco,cunfta uwificari}CunBa nafei ac fieri . Espi ti<S
AVGV.ST. BVGVB. LIB. I V dem Spiritum idem pocta,Deum Mi dixit,fubfcnbcn:
Platoni alijs$Theologkt -Deum nancire per omnes » Terus$,trafluify maris,
calums^ profundum. Hinc pccudes,armcnta,uiros,gnm omne ferarum, - Q ucmifc fibi
tenues nafcentem arcefferc uitat. Si con feras igitur omnia, eundem hoc loco
dixit Deum, quem fuperius [funium, quemij} Dawd jpiritum Dei, Plato cum mulus,
Animi mundi . 1 deo uero Animam mundi, quod ut crDauid cecinit, er alter
pocta,omnia ab eo nafcantur, acumify centur . [i beneficium ffiritus effe
dwinijtota uetudas confijjd efl,cr fierx liter 4 confcntiunt . Ac Mercurius tefUmonium
pro prifcis 1 His feret , quem utdebis uda/, mufitm uim 1 fiam diuinam,
altricem , ac umificatriccm cognoitiffe V dcfcripfiffe, idcj; in media illa
antiquitate, acfeculorum propemodum exordio . infermone ad Afclcpium h xc
ailtfrtritu agitatur , ZJ uiuificOlur omnis in mundo fbecies. Dein/ de,
Spiritus implet omnia, ibide , Mundus nutrit corpora. Spiritus animas, ibidem
Spiritu minifbrantur omnia V uegetantur in mundo, V quafi organum , ucl ma/
thina,fummt Dei uoluntati fubiedus efl. Infermone autem tertio abfolutifime de
fabitu hxc dixit ;ou /cti npivax risitp 70O Tzdvzay ttvpiv , «st idToy Aof
yoyrixoy haoKxAv^fxi ,£</ltuftXS vvy tftoSTOiiros Kxru\iylvxrff% fi tjjts
^H7H<mi,vvp <At 7cc Aoinrcc -r Aoyis XKvvn.70\j7V <? vrnvjtec ros,B btcMkxiS
eo§ocinroi/,Tsiinx^Hf<{.7X wwxyctfBxscJfai/^KXrt (tf ixp fU07T0lU <£?
7fl<p<l,ng£l X7T0 Tl xyixS7THyhS fc/«fT»T(W \-aSKVfHf
uuivticctri^^tooieccvrxo-ip ceu vusifxty . Niji inquit, prouidentia quadam
effet Dominatoris omnium, ut hanc ego Theologiam rcuelarcm,neq; uos nunc ta »
lis amor tcnuiffet,ut de eo quxreretis , nunc reliqua audite- Huius ffiritus,
de qua fxpetmmcrqdixit,omniaindigent:omma portat fecundum dignitatcm,omnia uiui
ficat,CTnutrit:£r a fando fente dependet, omnibus ft>iritibus,cr umentibus
fem/ per efl auxiliator.Hxc Mcrcurius:Quibus tota ffiritus dmini natura, uis er
prjf prietas exprimitur . Primum
dicit eum 'a fvnte fando produci. Patre fcilicet, ae Mente. Plotinus autem
dicebat fuperius, k Mente produci Animam,quod ed,k F i/ lio Ifiritum.Nam Anima
mundi efl ffiritus diuinus.Fontcm fandum Patrem cum Filio uocat t\crcurius.
Fontem propter exuberantem ex eo ffhitumtSandum au/ tem,quia fpiritus fandus k
fando manet ncceffe ed . Deinde audijli hunc ffirituM effe uitafcccundi fimum ,
ab eo eunda bona proficifci: Nccfolum profeifei bona, ac umificari, fed etiam p
ortari,ac re g. Homines autem er uiuificari.er inflamma ri ad bona , optimi
quamq; affiradone ab eo cxiflcrc. Hxc de ffintu fando M er/ curius, undequaq;
uerx Theologix confona. . Aperte autem imitatus efl, propo/ fuitq;caFlotinusin
libo de Tribus imperatricibus fubfiflentijsjoquens de tertia fubfiflentia,qux
efl eis Animatio mundi,nobis farifw* D ci,hxc ad uerbum : lUui primum, inquit,
quify cogitet,»! xv7if ybyfix nwm wxlrrst^nrnif/ eant DE PERENNI PHILOSOPHIA. f
toy Qeatt cfimlt fa*y, em ytiftepa, em SceAawa, «rt yi ictfhSm <jv i%ct-
tfu>«sgx6aec,ecvTp nAioy, aorrn <fi r>y /aiyxy v&Toy ioavoy ,iij
ccvtb ixotrfifny , ttwr* </£ <jv t«/« jref icfya . $V07? iGc tTtfS <S>{/
xo<rn&, mftuy Kivii}@ ^om.QBjffunt.Quoi b*c quidem eunda animalia crea
uijnjbvrxla ris ui(u, quafyalit tellus, qui mure, qui uoUntin acre , quxfuntin
talo djlrd diuinu. Hic item Solcm,bic magnum hoc calum exomauit. Hic ordi he
ducit, exi fletis alteri uis , er naturi ab his qux temperaret monet , cr tjux
ui/ uerejicit.Sic Plotinus-Eode Isbrodocet uthic Anima magna,coeluanimarit:ln/
greffa,inquit,bxc Anima calefle corpus, tt/laxt 7^ fati//, dedit uitam, dedit
im/ tnortdlitatc,excitauit ipfum proflratu,iacensc[;.Quod circum rotatu motum
fem pilcmum,ab Anima fapienta agente, animal beatum effedu ejl . Habuit <£
decus calum, Animaindu(1d,antc Ammacadaucr mortuum.Terra,cr dqua, imo uerb
tenebn ipfuts motarii , er «oh exiftens , er quod exeerantur Di/ , ut inquit
ille. Hic Pl otinus ad ucrbwm,in quibus tum perfpicua tertii fubfiflentii
cflcoiijifiio, tum quam uim babeat , qua fit natura , declaratur .
itludfirtaffc incorruptius er melius Trifmcgiflus, quam Plato, er Plotinus,
quod nuf quam inferuit hanc diui/ nam Animam orbicaleflt Trifmcgiflus : illud
quoque melius 'a maioribus tradi/ ■tum, quod ut refle Platoni producit hanc
Animam Mens opifex mundi , jic non re fle producit cum mole calefli . Priceptor
enim Trifmcgiflus , nafcaitem qui/ dem ab opifice mundi, non quo tempore
coelum, corpus euts pro duxerit, fed cum duobus alijs,fcmpitemum tamen a Mente
nafcentcm, er i fvnt e fando Genitore: quod illi clare non
intcQigentcs,dudientcsq; eam effc uiuificationem uimerft,cum imiucrfo ab eodem
opifice conditam putauerunt : pneipueq; cali totius A nimam Plato eam
cxiflimauit.Qux dupliciter rcdarguuntur.prifcorum autoritate,nil tale
affarentim,ut appareat a Platone afjiflum commentum : er ipforummct uerbis,
quibus hanc Animam definientes, tnbuunt ei partes otmes,ac munera duiinitatis.
/sutor quoque Calcidiusfuper Timxum , Platonem , poetasq; friritum fandum
tiominaffc Animam mundi, er eum effe quemnofbi uocant Spiritum fandum, his
uerbis: Plato, tn quit, dicit effe Animam mundi, er Animam mundi uocal tUum
ff>trUttm quo uegetatur , er regitur mundus . De quo poeta dicit : Principio
ece/ Ium, ac tcrras.vfq;,Spiritus intus alit Dc eo etiam Apojlolus ait. In
quouiuimus, tnouemur, er fumus . HxciRc . Vult igitur (piritum fandum prifeos
agnouiffe, tum,proprietatemqi cius defcripfiffe, ut uegetet, ut regat, ut
animet mundum , er s’iudt congruere noflrorum, atque ph ilofophix profinx fuper
ffintus diuinini * tura,fentcntiam. Pythagoras autem, quem plures Jccuti funt,
quum audtffet hunc Spiritum, ut alia plcraq; diuina ab Acgyptijs,ccrifuit effe
Animam,per omnem re tum naturam intentam , CT commeantem, cx quo nodri animi
carpcrcntur.Hoc Marcus de natura Deorum, intcrprctatusefl autem^vypjdcfl.
Animi/, quem atteri diceret ctninil IU$ C Animus mundi, ct Anima et animatio
pofrft et folct appellari . w J , A VG V S T. E VG Vfc. U B. ( -.1-
appeUari.Spiritum autem ipfurn diurnum idem Marcus GT cognouit, rt Ufm>projl
prictatemq; eius, qui in rebus habeat,audiuit,eamq;, fuo nomine appeUauit.Nom
cum de ordmc,accon&wtia mundi loqueretur, hanc faptcnti fimum uocem tulit;
H xc ira fieri omnibus concinentibus inter fe mvndi potibus, profitto no
poffent, tufieauno Jiuino cr conlimuto fftritu continerentur . En Tullius diat
ftmtiw* diuinii diffufum per ommfme quo tantus ordo uibe,qux eflin omni mundo ,
exi/ flere non potuerit . Quid amplius de ffiritu prxdtcari , quid planius, cr
apertuit potcratfDidicerat idreorab anuquis.Qui nobis pro omnibus Romanis efl
teflis, ficui pro Grxcis omnibus Plato.lnteUcxit ago quendam [firitum duiinum,
dtffu/ fum,continuatumep pa omnia,uiuificatorc,uitarum datorem,CT
confcruatorem. Tanta cjl uis ueri.De hac ipfa Plotinus item fic locutus cfi.
qui locus etia a Diuo CyriUo profertur, ykvono </<i uy qxnfunipcc, <£?
tngysslga aenn i cAv/ J(ga k epvsris cwLs y&vichQhh ozrfcij rode cunni j6y
A «<r% srs r>y vgxvoy. 7TxvtI (jSs y*f tu fuyt&y tbtui , otresifa
<Ptf<toKsy tu/7*y yga rrccy <Aiccsyiucc,ngu y-lyx ngu tuxpyfylvyvrxi
«AAn {aSs tc/ Ctfav KlVTsp&jtii. «*$) crcti/xrros , t(gu nP (jSjc
u<At,erfi Ji uAYorrot y&i 7&y (jSjc ^amicti, ruyj xfaHyccnifTHriy dm
«AA* A oty tygrruy» tcAA1 *X} Vtco$ y latgft teUiTHi IK<XSU
XSCTZKlgiacc&etotc luofty •Yt/yni, famici .
x)AK7mvTxfHTHoA»,i(&7mfisty7mrrXftv'k$' ytf/VHtrcevTiiTncTjii vpl r> £
Ttvunn-ftat, iit quit dmor, v euidentiorh.ee uis, ac natura, ft quis cogitet
quomodo fuiscou Ium continet uoluntatibus.in omnem en(m,quanta quanta fit,coeli
magnitudinem fe dedit- Et omne [facium ucl ingens,ucl exiguum, animauit, altjs
alia corporibus motione concitatis , quorum uarius effit fitus:qux ucl contra
fi inciten lur,ue I ab inuicem aliam habeant dependent: tm . Sed ipfa anima
ficus, nec fi ipfam ubique dijlribuetts, uiuercfuitjed uiuunt omnia ipfa
utitucrfali-Atq; adcfl ubiq; , ftmtlk tum unitatc,tum uniuafali iUa afiflcntia
Genitori , ac parenti fuo-Hxc Plotinus. Qwe confiat eadem effe,atq; ca,qu£ nofier
Sapiens,Spiritus, inquit. Domini re/ plcuit orbem terrarum. Sic: - Totam <j;
infufa pa artus: Mens agitat molem, V magno fe corpore mifcet. QUt fi paulum
modo expolierts,noBra erunt liquido ■ item Plotinus eandcSpiri tus diurni uim
uerbis his dcfcnpfit.Ax^xn tQ Quis tot* Buonpoy io ^v/ yjit 7 r&c r>
cwoo vbrivHy-x, yiF o,Kj &$> v i 'Ivyil, KKi7itysfiiGeyfn'
ltx,dtoyi<P<{fiy o Xoy6$,ciKa)y Z.s ris, ofoy Acyoy <jv 7rQ>cpofx
Aoyts. rry* sfvX» vtcd i (gu cu/th Aoyog vov,xsk" Cotine tvtf>y<{x
ny 'ivtoj. {c»lwi «; ce^Aoi/ \zsv9cc<ri\>- ofoy 7Tt/f>cs -n (db ngu
tnuuiGe «/Itfftoryj,» ny •sjxfiyc* • Accipe diuina hac re, dminiorem Ariimx
adfupaius uicinitatem, poBquam &■ aqua , Anima , c r fi una res fit , ut
ratio demonftrauit , imago quadam DE PERENNI PHILOSOPHIA. 10* quadam Mentis ,
ceu uerbum in prolatione ucrbi, quod ejl inAmma:Sic!?ipfi efl uerbum Mentis, e?
omnis operatio, quam effundit uium in alterius fubpftcn / tiam:ut ignis, alius
(padi calidius afliflens,alu quam prabet. Eeee Plounus cflen/ dit Animam
hancuniucrfilcm a Mente produci , eamq; unam atque eandem effe r um ipfa
Mentexuiusfit quadam quaft imago,ut uerbum pn>latum,nuntws, C T imago
mentis. Sic enim e? Mens ipfa
magna, effudit per afflatum exterius eam. Tulcherrimumq} efl exemplum de
calore,!? eo,qui inejl igni, er eo, qui funditur exterius. Haud aliter a Mente
diurna, et a fonte fando,procederet Animam,unant eandemep rem,t?
fubflantiam,fola alteritate diffvrentem.Suntq ; hic de produdio ne Anima,duo
clara,aptaq; exemplatqubd producitur peut uerbum ab animo: et ftcut calor
exterius fe diffundens,a calorc,qui eft in igne, cui infeparabiliter exiet rior
efl coniundus,quanquant efl alter. Nam non exifleret calor circumeffufus,fl difcederet
calor in igne,pue ignis ipfe. Sunt igitur,quanduam duo manipflb intelli
guntur,tamen infeparabiles ab inuicc,altrrcp manat , cftunditurtp ab altero .
Fons enim caloris exterioris, efl calor in igne- Simile exemplum efl de Sole !?
radifs , quibus nobis notis,ignota iUa redduntur ciariora.Cum igitur hac uis
cognita , ac [pedata pMofophisHieritCnam hac item efl, quam calcodeam inepte
quidam di/ xere,intelligentiam Jcilicet uniuerp) apparet Spiritum fandum aque
atqi Cenito/ rem , ac Mentem fub aliqua fdentia fuiffe . Hanc animam non rede
antiquorum fenfa accipientes, dixerunt,e qua animi noftri unquam fcintiUa
lucerent, pofl ui/ Um in tandem redeuntes. Quod Poeta quo$ maiorum inuenU
referens exprefliu Scilicet huc reddi,deinde,ac refoluta referri Oimia,nec
morti effe locum,fcd um uolare Sideris in numerum,atque alto fuccedere coelo..
Quare non fuit pofleroruminuentum de unica Anima, cr redeuntibus ad eam animis
nodris.Ncc utro de Spiritu iUo uniucrfix < ? Anima mundi ea fenferat an/
tiqua Theologia,refolui in eam nofhros animos. Addita funt ha fibula a poflerio
/ ribuspoetis.Dica igitur omnibus feculis tres hypodafes, aut tria numina , [eu
tria principia fub aliqua fcirttilla micui ffe- Nam apud Platonicos tria
principia comme morantur ab antiqua Theologia defcendentia,Bonum,Mens, Anima.
Eadieun/ tur in nouiflima Theologia, Pater,Verbu,Spmtus Sed uiafiim tum uetais
Theo/ logia nomina perfonant in nouif^tumnominaidius in HU- Bxaminatur oraculum
Platoni* dc tribus nmninibsslauthypoiUB>»,rirca qui* BnlotU autfcd
piuKtpaliKt ettea ftimiw.qui fli onsiun fini*. C*p. Illi. |6iW Plato circa
omnium regem onrnia dicit exidere , Secundum circa fecun/ *da,et Tertium circa
imw.i!lwf$ regii caufa omnia extuiffe, ipfum omnrn bo/ uorS caufam fuiffe. Hac
quidem obfcurius,id promittente outore,!? fe per ani/ Sputa loqui ueUe
pollicente, quo conflat eu maximis de rebus fermonc inflituif/ fe-ldty
ipjeJUtimcofiffus efl ,ci/n ait de natur* primi nec igitur de natura cius. m AT
GV ST* E V GVB. LIB. I!» quod dicitur prhnum,k Platone differuntur, cr 4
Porphyrio Platonis interprete, ad treishypoBafes applicantur, in quas fe natura
diurna diffundat qua dicitur iurc 70 vg&70\j . Ac patrem e 7 bonum prius
nominauit, appellans omnium regem. Tru$ dixit de eo, oBendens eum triplicis
caufe ad omnia habere rationem . Pri/ otm effe autorem omnium bonorum,qua caufa
efficiens efl- Tum circa ipfum ea confiBerc,qua caufa reflrix eB cr
moderatrix.Tu gratia euts omnia extijfe. P au tus igitur loquens de patre,de
quo Plato iBo loco,fic inquit :Ex quo omnia,m quo omnia,per quem omnia. QUfl tres caufa
comprenduntur:Deus creator c r impe/ rator,redor quo <£ rerum
creatarum,demum finis omnium. Atque obferua idem effe apud Platonem,Circa omniu
regem funt omnia , atfy Paulum, in quo omnia: Significatur enim apud utrunq;
imperium cr fuBentado rerum a Deo.fed fuBen / tatrix non quidem qualis hominum
imperantium cr exterius regentium , fei mxt ior interior q; moderatio , quam
facile ipfe effentialem dixerim : SuStineri f, 'edicet a D eo, non per
exteriorem modo prouidentiam, fed quadam diurniore ac fccrctiorc ratione,qua
eunda exiBunt,exiBente Deo,coUapfura cr m nihilum abitura,non exiBente. Nihil
enm effet, ft ipfe no effet, ne(fr decor, »r<J deformiut,ne<fy Chaos,
neq; ordo. iH-t lux omnium rerum ac feculorum,SU uis,Babile , fornum^ uincu r (um
Vniucrfificut docuit fuperius Philo:pateromniim,robur,grada, lautu, foc/
cunditas. Hoc apud Platonem prapofido Circa figiificat,apud Paulum clarius bu
idemqi P latoni,Circa omnium regem omnia,atq; Paulo,ln quo omnia . Dixi c la/
rius apud Paulm,quod apud Platonem,Cbrca,defignat exterius quiddam , paulo
interiorem, naturalem'^ complexum,quo cum Deo , tanquam origine cr capite,
eoniunda funt uniucrfa. Id ipfum iHudri tcBimonio ajferuit AriBoteles in libro
de Kundo.Sic ad uerbutVetus ait cr patria fama efl,Omnia ex Deo, cr per Deum
Hpbisaxtidffe. Nulla quide natura ipfa fibi fuffictt, iduis f edule dcBituta.
ideo qui/ Jam ex antiquis eo progrefii funt,ut dicerent,ornnia effe plena
Dei,qui ob oculos ^ db aures, omnem deniq ; fenfum,fefe nobis offerat. Q ua quidem de poteBate dud/ na iure merito
prodicentur ,dcfubBantia non item. Plane enimferuatormaege/ nitorem quarumlibet
rerum effe Deum fatendum,non tamen uelut animal , labo/ rem in eo fuBinentemJed
quadam indefaffa poteBate, contingente etiam longifii/ m.Sic AriBoteles.
Apparet <£ magna ingenia in fundes fentendas incunijfe , ud quod magis
crediderim, AriBotclem expofuiffe Platonem . Q«o loco fatetur «a/, mius
phibfophus,ucterem effe famarx,omnu genita CT confertiori 4 Deo, cui fert t
entia ipfe quoque fubfcribit.Praterea Plato, hunc regem omnium bonorum dicit
c^tufam. Animos quafo intende- Non enim quum dixit Deum caufamTUo cA5y,
bonorum, fiue pulchrorum, aliquid excluftt quod non effet bonwm,ncc a Deo pro
ftdumfbona cr omnia promifeue commemorans. Nam qui dicit omnia , dicit edi
bona. Audi igitur Mofen ad ftngulam quamque rem creatam clamantem , Et uidit
Deus quod effet bonuMoc dicit de luec}dc c<xb,aquis^mii,pUntif,animalibus.
Dehnlm^," V DE PEKEN^I PHILOSOPHIA. itr DmwtufcEt uidit Deus euntia
quxficerat,ty erant ualde bona.Agnofcis idem effe,Omnia,atq; B ona. Nam fi
omnid eunt bona,pdlm nomine omnis rei, omne tonum item defignatur-Da enim quod
non cudat fub earum rerum numeru,quM ereauit Deus, bonatfy uidit c r iudtcauit.
Quapropter Plato dixit omnium honori caufam , omnium regem , omnia bona,omnes
res fignificans , quas omnes bonae Deus uidit C? aff eruit: Paulus autem ait,
Ex quo omnia. Aritioteles Deu omnium ywvri>ftt,genitorem.Deinde Plato
ait,Etipfius caufa funt ornnur.Paulus autem, p er quem omnia.Hac caufa finalis.
Nemo autem fuit phdofophorim quin confi/ teret ur, omnium rerum finem effe
Deum. Quod hac ratione clarum fiet,res fenfi/ biles funt propter homines. Nam
maria & terra exercentur c r coluntur ab horni tubus folis,cr his homines
foli fimntur. Coelum quoq : duas habet res fotis horni/ tubus utiles, ac
neceffariasjumen c r calorem. Nam motus tertia res in coclo,pro/ pter iUa duo
ejl adhibitus,omnibus terris, lucem caloremq; diBribuens . Vniuerfii igitur
oculis fubietia, hominum uita,commodisq; defendunt ■ Ex quo neceffarii finis
earum efl homo. Hominem autem aliquem habere finem,dsrum ejl. Qui quo tuam nifi
Deus effe non poteli,propter Deum erit homo C T res humana:: & pro/ pter
omnium regem,uniuerfa. Hac quidem pronunciado proprie in Deum patre, de quo
loquitur Plato,conuentt. Nam cum d'cat Plotinus filium intueri m patrem, indeq;
beatum effici,certe ipfius prolis genitor finis ejl, ut quam no folum gignat,
fed etiam ftlicitet. Ncc poffumus aliter decer r. rtotaq; poRcrior Theologia
uoci/ fi raturomne bonum, filicitatemc^ prolis effe patrem,/, quo diuinitatem,
id ejl,na/ turum fuam,cum diurnate omnem beadtudinem habet. Cum autem finis,
& bo/ num, cr felicitas M entis, fit genitor, multo magis erit caterarum
mentiit, quarum creator fuit mens &■ muentor.Vt liceat fic colligere, CT
caufas cum caufis fic coit netiere:Resfenfibiles propter hommem,homo propter
creatorem fuum,Mentem opificem, Mens propter Genitor em, cripfum primum .
Rurfm,caeltm propter res fenfibiles, res fenfibdes propter hominem . Totus
igitur uifibAis, crfenj fibilts mundus furfum ac deorfum propter homine.
Hominem autem ita fleti i ad aliqui; C r id perinde quafi bonu fuit
defiderare,m quo cupiditates fuas ufqucquaq; fidet; multis de caufis ejl
neceffariS. Nufquam enim efl certa quies, femper ai abfentem quanda fuffeiramus
natura noRrx tranquildtate.Quam ideo neceffe efl fupra bo A minem,quod nufqud
tantum in rebus humanis bonum inuenitur, quod plenam S/ tam,optdtamqs requiem
tribuat. Solus igitur Deus, ille folus occurrenti fepe,deij/ cuntemq; animu
acritudinem potefi toOere,cr eietio moerore , eam tranquillitati dulcedinem
inducere, qua cogitari potefl,inteUigi non potefi, longe ab omnibus bifee
gaudijs,quafoliti fumus in hac tuta percipere,remota magnitudine, cr per/
petuitateincomemorabilis.Omnia igitur, caufa eius exdtermt,utad beatd,mdcfi/
tsentemqi Ix tiliam ac bonit pcrucniant-Et Mens ipfa m mundo prolocuta efl ,
ue/ /djfefe,ut ad regna paterna, patrios ‘que affectius unquam ucrum finem
homines adduceret} «i* AVGVST. BVGVB. tIB. JT. xdduceret : Qw non filum hominum
omniumq ; aliarum mendum efl leadtudo, fed e tum FtUj fui.quod cr ipfe
demonflratut, et phdofophi obfcure cognoverunt. Ergo propter eum cun&clpfc
finis Menus unigauti , Mens finis hominum cran piorum, homo finis mundi corporei:
tendunt# omnia in patrem,iure patrem CT mi 7Tf"rcp,ip[um primu , ipfum
caput: Siquidc edam Mentis. At# inKx,pro/ pter,fmecaufa,no
Dei,fedrerunccefitatem re friat, llhus quo# caufa omnu ex/
ttterunt,quu[ceptruciutfcruiunt uniuerfa, cr ah omnibus ammaus , exanimis#
rebus prxdicatur.coBauddtur. Foda# funt ornnia,ut fieret m oie flas eius
menifoflu Venire, ac fledt ad dium eunda neceffe e fionmes uclmt , nolint , eum
confitentur, necefitaus xftu.Longe in hominibus dari fimum. N am res naturales
eundem [em per tenent curfm.Videbis igitur homines deuios cr 4 pietate,ipfo #
Deo longius uagant es, tandem [upplices, demendam# fiam accufantes . Quod
quidem fidunt C r hi,quos arbitramur perdnaces,contemptores# decedere, qui
multo forte mifc rabdws prxteritos errores deplorat Jed ad Platonem reuertor .
Proprie igitur hxc de patre, tanquam prima caufa dicuntur, quod rex omnium fit
, quod ab eofmt 0/ mnu creata, quddfiflineantur, quod eius caufa exdtcrtnt. 1«
quibus efl maxima, muluplex# Thcologta.Detnde Plato,Secundum circa fecunda,
Terda circa ter/ da ait exiftere. Declarare igitur h*c,obfcura quidem, nos
oportet . quo loco pri/ mm poffimus fi fricari , more fio exterorum# Grxcortm
locutam effe Plato/ tsern, cum prxpofmones,qux debui ffent nominibus
prxponi,poflponunt . Quale efl apud Homerum:#Ua>y «rri^vciffiM
<U9S:EtapudRomnos,Qui obrcm,Qufius de caufts.Sic apud Platonem, Circaomnium
regem , omnia fint: fivryoti -snfi tx <Aiinif>x,Tglroy vtfl ree rfira. ut
fit punflum <Aw/ Tcfoy Tsift , fenfiu# habeat , circa Secundis,
fecunda:circa Terdum,tcrtia.Qux radones difronendt crebrx fint Platoni. Erit#
idem orationis tenor,ut quemadmo dimdixerat,circa omnium Regem, fic arca
Secundum,circa Tertium . Tres au/ lem uir dtuinus audierat aut apud
Chaldxos,aut apud Aegyptios in fumma dtuini/ tote reges, qui numero, cr efftflu
diflmguerentur. Primus maxima caufa , maxi/ mus rex, de quo in Epiflola,qui
uere philofophentur,fore beatos,prxdicat.Serun dus,creator:Terdus altor cr
umificator. Nam cum ait circa Secundum , fecunda, inUUigit munui,uel numen
quoddam fccudum:ftccum circa Tertiu,tertu,quod/ dam dijhnflum munus innuit.Ex
eo autem quod dixerat de primo,intelligtturfcn/ fus fcqucndum. Declarauimus
enim prxpofidonem Circum , dejignare utnt fuRi/ nendi ac regendi. Primus
omnibus mrebus gradus efl , ut fit aut orer caufa : tum eorum creado:dcinde
uiuijica'io,cr fi&entado-Autor cr caufa prima pater , cui principaliter cr
ut Platonici bquuntur,fontaliter affinbutur omnia, quia genitor efl Menas
opificis, creatricis, &■ quia prima efl origo,prima dignitas, primueffe.
Secundum effe/ielfecundumexiflens,efl proles eius,a qua efl fecunda rerum exi/
fienda, fecunda origo, Terdi efl anima mund^terim rcris cxiflentiam fuBment,
Tres • DE PERENNI PHILOSOPHIA. tif Tres igitur funt origines tenuium una,tres
habentes ac fuBmentes rerum exifien/ tus,tanquam unam .P rimx origini tria hic
fimul attribuuntur , quod fit caufa,re/ gat,finis fit. E fi enim pater caufa
mentis,cr fpiritus. Itaque etiam uirtutis er pote flatts eorum . in patre
tanquam prima caufa omnis efi uirtut fecundi cr tertij,id Amentis v finitus. In
patre er rege omnium funt ea tria , m prole aut er anima fic explicantur,quod
proles creat, ftiritus uiuificat er regit.Sicq; circa fecundum, fecunda,id
efi,circa mentem er prolem creatricem, er fecunda rerum origo, cir/ ta tertium
funt tertia,id efi,tertia origo,tertium effe.Voluil enim Plato.quod apud
Mercurium didic e rat,tres omnium rerum effe origines, a quibus tripliciter res
de / penderent: Tontaliter ,cr originaliter, er primo a patre , fecundum
creationem d filio,fecundum uitam,ac uiuificationem i ffiritu . Spiritus enim, ait proles
Dei, efi qui uiuificat. Pater efi fons er primu: filius creator,ffiiritus
uiuificator. Quod qui/ iem 'vn ipfa redemptione apparuit:pater mifit,filius
uenit,fi>iritus aluit, afflauit,ui/ tuficatut-Primusautortantibonifuit pater
, quimifit(yiufiit • Secundus filius, qui egit cr paruit. Tertius f
fiiritus,qui afflauit . Sicq ; circa omnium regem fuerunt ea principaliter ac
fimtaliter. Nam mifit ipfe filium redempturum,mifit ffiiritum affla turum-Circa
fecundum fuerunt hxcipfa,fcd fecunda quadam ratione: tertia qua/ iam^hea
tertium. Hoc quod nos de redemptione uiiimus , audierant iUi de crea/ tune,cr
Plato tradidit tanquam prifeum myBerium , nosq; expofuimus Platone : nec fere
fecus Plotinus er P orphyrius,cuius hxc pauca uerba funt.W yxf roav/
VOoptiS&i&x csv 7johs ovraoy Staf, &MC h<Ai 7IJ>«TCU?
STtSfcit yoy 71 «i Ji Tnfet -ny cctt’ Ik^vov Stif/, j(^£ vjo/t&j rby
brOTOims . platonemfic locutum, ut diceret omnia effe circa tres Deosjcd
principaliter circa regem omnium: fecundo circa Deum, qui efi ucl nafeitur ex
iUo: tertio circa Deum,qui procedit abiBo.En P orphyrius fecundum k primo
nafei, tertium k fecundo docet ex Platone. ' QuomoJoanirrumfeufpiritum cx illis
duoba* produci trjJidtrinf. Cap. V. PLotinus igitur pro tota Theologia
Platonica , omnibusq ; Platonicis , in quibiQ tenet principatum,erit
interpres,cr affentiens ei Porphyrius. Hinc quantum de noBra Theologia ueteres
cognouennt,inteUiges.Tota ei l enim concatenata, mu/ tuiscf; nexibus implicata.
Vt enim fcribimus,qux fupra millenos annos hi prodide/ runttfic 'ijdem
fcnbebant,v loquebantur multis retro annis tradita. Plato inqua,
Anaxagoras,Parmenides fccuti maiores idos, hos fccuti recentiores . Plotmusigi
/ tur,ut efi paulo ante demon ftratum , tres has rerum origines, triaq; numina
affii/ mens,cr de eorum inter fe ratione differens,fic perhibet . Bonum,id e
fi,patergi/ ptit mentem,mens gignit animam . Porphyriusautcm exponens quafi
Platonem CT Plotinum,dicit effe omnia,circa omnium regem: fecundo , circa Deum
cx iUo: tertio,circa Drum cx 1B0 . Tres
ergo quali Deos, uel tria numina demonBrant, qux deinceps alterum ex altero
nafcantttrJi bono mens,k mente anima. Omniacfr b funt ,t ■ AVGVST. ETGVB. LtBi
If. “ % fit,utuctereshoc nomen codoindidiffc dixerit, quia femper torqueatur ,
ab «%i IJtfo.Rurfumcum ijdcm xuum et tempus aperte, ac manififlo
diferiminediremif/ ferit, tuum uitam ttemm Dei dicentes, tempus particulam frne
imtginem tterni Utis, Arifloteles ita tempus cum tuo contaminauit,ut diceret
tum , effe ff otium tftotus calefos, ambiens tempus infimum. Quam# maiores
atatem Dei,ipfc coeli fecit tutem, cum Sii ne# tuum cm motu coeli
commemorauerint,net £ cum cora memorutione tui tepus afduerint, ut fuo loco efloRenfum.
E tipfe Deo tribuit er uumfempiternumin Mctaphyficts- Sed nos umuerfam etus
Phdofophiam cuoluen tes, multas dtutnt lucis fanttlLs deprendimus,c quibus
probari pofiit, cr homini/ bus non prorfus duris,ac feris, pertinacibus# in
decretis eius oflendi,eandcm phi lofophiam ejfe eius, atque maiorum fuorum,dico
de rebus duiinis.Quem nunefe/ pofttum habeamus, reijcientes in aliud aptius
tempus colloquium cum eo-Tantum proponam exemplum ex antiqua phdofophu,quid
fibi udit hoc nomen, cr quo / modo ab illis inducatur ,er quantum ei cunfli
pbilofophidetulerint.Nam quotiet metues prifet fapientit teftimonijs
philofophos uti , fubltme ejl e r diuinum myr flcriumjit bonitatem
integritatemq; doftrint apud uetujhores agnofeat. AriBote lesin libro de Mundo,
ft modo AriBotclis ejl,licet Platoruci,id ef,Plutarchus,Pro
dus,Philoponus,teflimonijs ex eo libro utantur, fiut# etiam fui temporis
dubita/ tio,an effet Arjjlotelis,proferens quod prior P lato,quod Deus fit
principium, mc diumfinis,bix%//6ioS,i'<rsrigb7recAxio;Aoyos:Deus,ait,ficutantiquafima
ejl,prmcipium,medium,fviis ejl omnium. Ab antiqua phiofophia rudes quid pro/
ditum ejfct.Phrloautem ludtus, mtAotoi Aoyos Jti to duop , ccvSpdrrott a
Kctfouivoy attort «TAoiS vi fiuosu tk? 7T<fA«S t y H t/xAft),TCC? Ti wt/l l/
ttlce{,<& 7rot fccropitts t firifa. Vetujla fima ejl, quod diuinitas ,
fub humant imagine,modo his,modo illis fimilis, circumambulat urbes,bene et
male fida ext minans. Hoc quoq; quam diuinum eflfldem in libro dc Mundo,
mctAcubs Aoyof, hominem plantam ccdeflrm ef[e,non terrefbrem , quod Plato in
Ttmao . In tertia quoq ; dc Kcpublica apud Platonem funtrrctAcriol Ac
\yoi,ueteres [ermones de ca taclyfmis, quibus affirmatur, proditur# pofleris
catadyfmum fiujfe . In Ph odone ejl in arcanis a maioribus proditum, quid in
quodam carcere fumus omnes horni/ nes in hoc corpore, cr hoc mundo, in decimo
de Lfg ibus, ejl uetuflifiima Th colo gia de D ifs,quod prima fuit generatio
cotli,cxtcrorum# omnium. Apud nos, in/ quit, funt Aoyos Atyor^nsm^lStip ,
oiii^yraeeAcuorteroiii ytyovip n n garri epvo-is ovjxtyS,raim aAAft'|/. In
duodecimo^efl antiqui fima relatio, cui oporteat credere ,remanere animos pofi
mortem : i r»s iww tcus «Mais #h/ futti^tiy 7riftTCCT0SXvret,cvTit woJAcuert @
ertyofifX zcaA otiosi ov/ srcus.Eccc Plato uult adhiberi fidem ueneranda
uetuflati,conflanter afferens, ani mos immortales: quod etiam Marcus Tullius de
animorum immortalitate loquens in TufcuUrusiAutoribus,inq0,ad ifiamfcientum,
quatmus obtineri, uti opttmif poffmui DE PERENNI PHILOSOPHIA. 99 poffuim,quodin omnibus
caufis, V debet et folet tulere plurimum. Et primum quidem omni antiquitate,qM
quo propius uberat ab ortu,et diurna progenie , hoc melius ea fbrtaffe qua
erant uera , cernebat. Itafy unum illud erat infdtum prifeit ttis,effe in morte
[cnfum,neque exceffu uiu fic deleri hominem, ut funditus interi rpt- Vides
quanti fidat utr grauifiimus uterque , & apud fuos utertfc eminenafii /
muSytefltmonium uetujlatis,afferentes edam caufam,quoderantprindpio mundi,
& duiinc progemetyid cjl,ei,quem creawt aflans er prtfens fuis manibus
Deus, qui ue re fuit diuina progenies , a quo audire poterant omnia, propiores
f Diurna progenies item cfi,c<xli,tcrrxrumq ; fatus a Deo proditus in lucem
. Dij prttcrca, id eft Angeli, coelum, ajka, qua funt omnia,ut Plato pojlea
fitebitur in Sophtfla, ytrrn xttree Hiov- Quodq ; magis admiraberis, hanctpftm
cauftm fideiueteri/ bus habendx,uetuflatisq; colenda,didicit,ul par ejl, 4
Platone Marcus. Similia e/ nim locutus ejl in Pbcebo Plato, ti rxAxcoi
Kftirjons nyuHy, ryu 'tyyt/trpt 6i*>Y oiKoOvTis.Prifa,inquti,nobis fuere
meliores, propius Dijs degentes.Quid c liuinius Plato loqui poterat f Id enim
noBra Utera demonjlrat , prifeos illos bnge Optimos fuiffcyiujlitiam &
pietatem maxime coluiffe, fuijfe ftmpUces ,integerru misq; moribus Eandem'^
caufam (quod miror, tn quo pra gaudio exilio) audimus 4 phdofophis,dc maiorum
longe quam minorum excellentiore probitate,atque i f acris Uteris, quod erant
Dijs propiores. Nojka liter a tejlantur , crebro uifibiles Angelos in habitu uirorumprifeis
illis apparuiffe,aUocutos eos ejfe: plenae $ ue t tuflat erat prophetarum
uifionibus Angelorum cum fe darent in confpedu con/ fpicabdcs: ob id proditum
poBeritati, utfuperiu s Philo a jf eruit , a maioribus diis, £>cos,id ejl.
Angelos humanis ajfumptis figuris,rircumtre urbes, contemplantes humana fida-
Quod fecerunt duo ilii' projtfti Sodomam AngeU . Stabant enim in
flatea,fcelerata duitatis flagtia contemplantes,mox ea fuppUdo formidabili ani/
Oiaduerfuri-Plotinus autem aittislyXf </l* vs b wetA cuis Aoyo 5,G$ n otoQfO
arvviyV&j: n mioxxf\Tii,KcJSscfoit,xgu. * cpfivHo-ts trini: itft enim, ut
prifcafima habct,temperantu,cr fortitudo, omnisq; utrtus expiatio, 9t fapientia
ipfa-Fit igitur his rationibus clarum,colendu ejfe ac uenerandu quic/ quid
proditu f/it a uetujla te, qua f ciebat axium, et terram,homines,Deosq; a Deo
treatos,pibemari,confiderari ab eo cunfla. Quare etiam atq; etiam confidcran/
dum quod AnBoteles primo de Coelo & mundo libro rejbrt,pnfcos homines cce/
Ium pro habitaculo Dijs attribuifjr:quippe quod folum Jit immortale cr incorru/
ftibile,70p rcy ccyco remsey, o i iriy ic pyeuoi rols Siols «w V tJnecYtus ance
fccyay dSdtceroy. Confiderandu inquam didgetitms.No a im ef/ ficitur quod ipfe
uult-Vult enim quonia calum ejl immortale,et incorruptibile, ma pru confenfu,
nudum habuiffc prindpiu-.quod omnia orta occidant : fic in contra trium
cunda,qux non occidant, nudum ortu habuiffc. Dico non fcqui, quod cupit,
yerepim maiores ccelit Deo,Diuis $ ut locum dmtm, facrofandu tribuerunt: g »
Verum 100 . A VGVST. EVGVB. LTB. It. Verum non hoc caelum,ifla# uifibilia
luminx,eorum'q ; orber : fed quod eodem 16 br» dixit idem,quod cft extra
uertiginem coeli , extr* flammantia mceniamundi. Hoc tribuitur 4 prifcts,ut tu
quoque te&tns Arijloteles,habitandum Dijs immor/ Ulibut, nempeDeo &
Angelis , non tribuitur orbis Solis , Iunx . 1! lud quidem quod fertur
habitaculum Dcorum,fi diuina claritas, fi fimpitemus Dei fulgor ejl; lltique
immortale ejl, incorruptibile regnum Dei, fine principio Jine fine. Sin cor/
pus aliquoi(prifci dixerunt totum caluvt creatum) uidebimus omnium ucterum
confenfu , coelum temporis exordium hxbuiffe: Plato# fcquens dogmata maio/ rum
u Timxus Locrenfis ejl conftffus . Quare non ea gratia coelum Dijs uete/ res
tribuerunt, quod immortale coelum cum Dijs effet : fed perhibuerunt , ccelunt
creatu cum Dijs,quofcun# eos interpreteris, jiue prxfides orbium ccclcjtiu,fuc
quos alios * mouendi munere abfolutos. Nihil igitur quod conabatur, efficitur.
Et recidit in em, plane# domata eiusdcjbruit,quod eius libri eodem loco
dixit:<Aib <rvit7r\lfap <mvtov,tovs t* tAisoc tcvcjt* TfiWs
VS){/aA#&us «frci Aoyvi . Quode^Redd effe,fibi quilibet perfua/
dere,prifcam Theologiam autfermones,maxime autem patrios nojbos,ucros ef/
fe.Conftdera quo te ueritas traxit 0 Arijloteles. Si debent, laudabile# ducis,
om/ nesfibi perfuadere,a prifeis tradita,prxdpue maioribus Grxcis,uera effe:
maio/ res C T Barbari, er Grxd uno ore fatentur mundum a Deo creatum. Coelum fi
Jit ttOa proditum immortalitate,eam effe ut Plato dixit in Sophtfla, irrunc
fabrteatam, repertam- Maiores ergo Grxcix mirabili confenfu creationem mundi
prodiderunt ■ Nam Empedocles unitatem afferit omnia creaffe, Pythagoras retu/
Iit Vnitatem omnim rerum effe principium - Anxxagorxs Menti tnbuit eundo/ rum
inuentionem.Architas hominem d Deo creatum,dixit,ut 0 flendam. Thnxut Locrenfts
dare,perjficue,affent aDeo mundm habuiffe principium, quemfe/ cutusPlato,eifdem
# infiftensuefbgijs,tradidit, crfcripfitfimilia. Omnium and/ quifiirm Orpheus c
T Hefiodus, maiore , cr apertiore teftimonio hxc perhibite/ runttOrpheus
appellans Dctm nortuio TVnonHp, formatorem mundi:Uefior ius tede ipfo
Arijlotele in primo pojl res naturales , ferip/h aliquod rerum fiufft
principium. Omnes demque mundum , ut ipfe in eifdem libris confirmat , creaue/
runt-Quarefi pulchrum , fi bonum ejl, fi bene habet omnes fibi perfuadrre ,
quot maiores, prxctpue Grxci poderis prodidi (fent,effe uera,certe credendum
ejiqud ie De oxde diuina prouidentia,de mundo creato narrauenmt,cuius caufa
eft,qu64 itrantjtt PL ito ait, Dijs propiores , eo# meliores, ut Marcus Tullius
, quod rninm aberant a progenie duuna,dfxtv ccrli, cr trrrx. Angelorum,
Daemonum, homi/ num. Audiebant maiorum uoces de Deo , de rerum conditione
unanimiter prxdi/ tantes. videbant frequentes Deos inter homines . Nofcmtur
autem melius , qud . propius audiuntur, foedantur- DB PERENNI PH[LOSOPHtA io.
Qgod* Barbari» Gnrci didicerunt, & quod ingenue difcipuloi coram fe Grxci
fjiemor, conilat Barbarorum Theologiam priorem, ac meliorem efle.ct quod a'
Grxc it mhil do buU.uelporuinnnouarefuper Theologia. Cap. IL jhludquoquc
deductndum,apcriendumcp efl,attente^confiderandum,fiGrX/
wfcientias,Tbeologiamcfi 4Barbaris,ut cripfl flitentur,didiceriint,eaitdem fb/
re corii neceffario Sapientiam Theologiamcp.Et Jifunt Barbari Grxcis antiquio/
-iw, c r ab his natio Grxca , fermonemjitcrasflpfas genus, c r effe , quod
oflert/ dam,deduxii,quibus Grxci fmt omnino iuniores, neceffario ucriorem effe
Theo/ logum Borbarorum,quam Grxcorumtaut Theologiam Grxcortm,fl rcile cun/ fla
perpendantur ,Barbarorum iUam effe, quam uetufliflimi Grxcx gentis paren/
tes,qui Barbari fherunt:fcilicctlauan,a quo Ionia difla,cr Cittim,a quo, nomine
deprauato, uocata Cypros, cr R odanim , a quo RoJo; , in Grxciam detuhffent. H os inquam uerifmdc /it
diluuio,diuinisq j hominibus propiores. Theologiam in eas regiones, in quas
<i patribus diflnbuerentur, importa ffe- ortum mundi , fcien/ flant tutius
omnipotentis Dei,cxterasq; res diuinas, quas parlim confcripfere B<ct bari.partim
ut notifiimas non confcripfere,quod in ore omnium uer fabantur . In fcquenti
autem tempore , ipft Grxci ad Barbaros uti maiores fuos , longcq ; and/ quiores
fe recipicntes,in Grxciam, eorum Theologiam facraq j deportabant- quo Jif
neceffario, ut debeat,\icut efl,eadem effe Theologia Grxcorum,at( Jj Barbaro/
rti. Vtft quid pojlea nonnulli philofophi mentis e rrorcjnfcitiaq;
peccauerint,fe/ cusifr llatuerint,tum repudictur,tum ea pro ucrioribus
habeantur,qux maiores ji uc Barbari,fiue Grxci tradidiffent(quod AriHokles
etiam concalu)non qux cx/ co iudicio , temeranaq; mentis hallucinatione quidam
recenter inuexiffent - Te/ flantur autem non modo faerx hterx Grxcos a Barbaris
natos , utfupcrius oflen/ fum,fcd ipfimct Grxci, fe iuniores Barbaris effe , cr
dofirinam , fermonemq; ab ilis acccptwnv.Omniumqi efl teflimonium,Pytbagoram in
Aegyptunt,Solouem, Eudoxum, Platonem acccfliffe,ut audirent eorum facerdotes.
Oflendifuo tempo/ re eorii ambulacra illic a facerdotibus feribit Strabo:
Symbola illa fua Pythagora* ab cis detuli ffe , er fe Aegyptiorum more
circuncidiffe firtur - Puiffe eum in I u/ dea, cr in monte Carmelo habitaffe ,
perhibet Iamblichus , in A egypto quoque annos duos cr uiginti cum
peregrinatum, de quoXantiphonem fcripfiffe prodi/ iit Porphyrius, amplexum
mores,infhtutaq; Aegyptiorum facerdotu , rogaffecp Polycratem tyrannum,ut ad
Amaftm regem Aegypti, amicum crhojflitem feri/ beretjUt fleret difciplinx eorum
partice ps. Venit, inquit, cr ad A egyptios Pytho/ goras,cr Arabas, cr
Chaldxos,a quibus rationem ir-f omniorum edidicit , uatici/ moq; quod flt
thure, primus ufus efl, cr in Aegypto cum facerdotibus efl uerfa/
tufjapicntiamqi Aegyptiorum,et fermonem didicit Sic Porphyrius. Tullius item
nofler,Cur,inquit,ipfe Pythagoras cr Aegyptum lufoauit, et Perflarim Magos
adijt,cur tantas regiones Barbarorum pedibus obiuit,tot maria
tranfmifitfProclus autem fuper Timxun : t ji libit Pythagoricum effe , fcqui
Orphicas genealogias. • * * g J Superius io» AVGVJT. BVGVB. LtB- II. ■Superius
enim A Orphica traditione,per Pythagora,ad Grxcos fcientuntic dift perucnijje ,
ut ipfe Pythagoras referat in fermone furo . Dixit etiam A Aegy/ ptiji Orpheum
didtaffr.Omnis item,ait,Grxcorum theologu,efl Orphicx initia/ donis alumna- Nam
quii primusOrpheus A Aglaophemo res dtuinas fiu\Jet edo/ filis, deinceps ex
Pythagoricis, & Orphicis lueris excepit Plato,Orpheum nem» efl,qut
nefciatin Aegy ptmuemffc, inde# fura, Theologiam# afeortajfc. Q3» ' dcfcipfo in
Argonautica. H</C oo-oy cuyu7tfttoy npoy Aoyoy Miytplw Ar HyadHuj 7TiAxcrx:,ttgxs
n 7roX itX{ ,'fjrt^&’ as Jrtf i yiv Aps otyxffe®' isiepxveoyttX, . Aegypti#
facra omnifum rcgoncuagatut. ' lUuUrem Memphim,facras#acceflimus urbes
Apidis,has ingens Ndt prxtcr fluit amnis. Homerum tota poe fis eius teflatur
Aegyptias difdplinas.Theologamcp coluifje, l iteras legendi,fcribendi# [dentiam
teflatur Plato in P hilebo c r P hxdro , ab bo/ mine Aegyptio reperta, quem
illi nocent Theuth.Soloni dixit [accrdos Aegyptius Vos Gr/ci pueri fcmper,non
efl apud uos fenex qui[qua,rcs antiquas ignoratis, nefeientes diluuium,et
conflagrationes, qux melius Aegyptij norunt a primogem toribus fuis audita, cr
locis his,quibits hxc acdderunt,propinquiorcs. Nam dilis/ uium in
Cbaldxa,Mef[opotamia# , in qua regione tantis homines tum degebant, inundauit.lnccndiuautcm,cuius
meminit etiam Strabo, Paleflinx urbes,qux ad/ iacent
Acgypto,populatumefl.Refirt# Proclus,Solonem apud Aegyptios in Sai
audijfefacerdotcm nomine Patanit, in Heliopoli eum qui dicebatur Oclapi,in Se/
bemyto Ethymon , ut hisbrix Aegyptiorum atteflentur . qux prior Plutarchus.
Teflatur Plato Grxcos a Barbaris didiciffe in Rpinomidc fcd ab cis accepta me/
liora fedffctAccGcoyty </lt 3 vrtp t?Anns BxfGcJptiy ■magxAxZooyiy , kxA ' 0
Aioy t-to as rlAoSctvtf yi farrea. Veniffe# famam, er cultum Dcorum,ai Grxcos
eodem libro . m Cratylofufcicatur multa nomina , maiorem # fermonis partem a
Barbaris ad Grxcos allato, prxeipue ai eos qui [ub Barbaris degerent, wxoxt
Ax?6xgay aAnQxrt. ibidem [apientiflinte putat, prima nomina re/ btis 4 Dijs tudita:
ut Mofes a Deo, calo, ac terrx, multis# a’ijs primis rebus. P li/ Io# nefeio
quibus d Barbaris nomina rerum manaffe , quodam bUtotflu diuino fenetens,
linguam Hebraicam omnium linguarum , prxeipue Oricntthu, matrem ' (Ni et
exteras linguas ajf>erfas omnes inuenies uocibus Hebraicis) mnuitrusx&c
Hxfoiftuy ti v£j ccvtx vxffAHtpx.my.ibi fatetur clari fime Plato, Barbaros
Grxcis uetuftbres:i:i <At nySso x°yaiongoi Bxfixpot . videigitur, C rfa/
picnteragnofcequidex bis fequatur, nempe ucritatcm duntaxat apud Barbaros
effe,tst Deo propiore:,ut idem in PMcbo: er noster Mrrcus, Effe uerior a uetu/
■ Rionbuf iradita-Cmnibus autem Barbaris antiquiores funt HcbrxijlcfliHcbrai v
. ialinguOf Dfi PgASNttT PHILOSOPHIA iof ei lvtgtu,qua ufus efl Adam,natiq; ab
eo omnrs^ufque ad diluuium.Diflipalis au tcm ommbus,uctuflifluntts fcrmo
corruptu* rjl ut Chaldaicum, Aramxum,Ara/ bicum,aliosq ; fermor.cs Orientis.
Quoniam igitur tcfte Platone, funt antiquiores Grxcis d*rbari,efficitur ut ft
ucrius traditum a Barbaris, quod podca Grxci di/ diccrunt, difapult fempcr
Barbarorum. E Barbaris autem omnium confenfuue/ tuflifiimus efl Mofes, ante
quem neminem alium inuenies [ariptorem, nequeai Grxcos, neque Chaldxos,neque
Phaniccs,extcros^ Barbarostpofl quem floruit Mercurius Trifmegyftus in Aegypto
. Credenda igitur funt, Grxcisij ; p rxfcren/ da tradita ab iUis,utpote qui
magis ea tenerent,Deo,diuinis^omi>ubus propio/ res e 7 mcliores,ut Plato in
Phdcbo. Adeocfc Mofes omnium efl antiqutflimus, ut luihnus, quoties apud
Platonem, phtlofophosq; inuenies -srecAxioS Aoycs, and/ quam fimam, cos de
Mofefufficctur fenfrffe . Quoniam igitur ab omnibus Bar/ baris,conflantiflime
traditur creatio mundiCfucrunt enim mundo creato proprio/ res,potucruntq ;
uidijfe c 7 audiffe,eos qui primos homines uidijfcnt, eosq ; de fata mundi,
rerumij; eundarum ortu differentes audiffent ) hac erunt ucriora , quam qux
podex rerum magnarum homines imperiti fufficati funt. Tota enim Oriente fima
uagabatur,mundum ab omnipotenti Deo crcatum,cui fapientiores uetudia res' que
Grxcix , utpote minores , dtfcipult 'que fubfcripfcre . De quibus poftea* Hunc
tantum uenerandx uctuBatis offeratur imago, cr qux ab ca tradantur , ai
unitatem rcuocentur , c r eorum tedimomo mendacia iuniorum arguantur . Quippe
er ipfe Ariflotcles putat tedimonium uetuflatis fldiflimum . «S 'fcc/Ia ttQ
nriyay ifCTTHgup i&i7rp<fcBirJt{ptop h epfoviyMyriii cevam* t/fex-mu
<pi<n<n syu </lofxcs , ovynijoy m>yicx<A«fui>y . tfjif.
yXfr» iyfy iycvUfices to d^iaacpiertyapyas.Qutfunt, Quocirca atten/ dcnda,qux periti,
er uctudiores aut prudenter fine demon flratione proflrut,opi hanturq-„non
minus, qu.im ft demondrxtiombus uterentur . Vident enim princi/ pia,quoniam
acumen habent ex experientia ■ Si igitur putat Ariflotcles uetuflio/ ru
tcflimonia,codc loco habenda, atq ; ea qux demondrxtiombus comprobantur: certe
qux uctufliflimi hominum Hebrxt,Chxldxi,a longxuis, uiuacifiimisq; pro/
.genitoribus audierunt, credenda, amplcjlcndafy, etiam fine demondratiombut.
Eadem q; dixerat prior Plato, In fenedam dijfrrendum iudiciu de D ijs. illud
itent magnopere conftdcrandum,quod Plutarchus de prifeis perhibet, folitos eos
in afli piatione caufarum, nullam diam nominare caufam, nifi principalem , ac
melio/ rem,dicentes quale fempcr efl in fleris literis, fos agyi, fwSMWCC,
Jltoz vt ucJvtx vsiAcirrcci, Principium, medium, ipfe cjl lupiter,a I out eunda
• ot fca-cpcffX vsaAaioiStoAoyom Y&i rsoirrairi xpurfovi ycvn roy riy
urfoAxJy tiAoyJo,rVTO </'t Ktfvoy \xsiq&%rroy\m Tsaa-i •mgccytioc
sri.Hos Plutarchus ait uehementer antiquos: Antiquifiimi, inquit, omnia meliori
caufe prxteritis aliis neceffarijs,ct naturalibus aflignabit, cu iuniores ab
optima g 4 crduana io* AVGVST. EVGVB- LI B- tt. ■ tr diuiiU c aufa declinantes,
omnia in afftflionibus corporis flatuerint.Vides pri/ fcorum
pietatcm,religionrm,fapientid:Hoc in facris literis cjl perpctuum,utom/ nu alia
caufaprxtcrita, unam diurna illam perenniter mcmorcnLUinc apud Mo fen que
forias fecundis caufis exteri diccrent,in primam eunda rcfcruntur,limc Deus e
terra producit arbores er herbxs,ex aquis pifccs,plantas paradifum, uo/ lare
per xtkcra uolucres iubet- idem exteri Prophetx- Ide igitur , tede Plutarcho,
uetujitfumorum Theologorum poctarumek Grxcorumos , eadem religio, qu it re non
potuit fine impudentia, quicunque fuit , fi quis fuit,a tanta maiorum reli/
gione deficere. Dc iribus gradibus dminis. Huc Numine trino,uc! tribus Regibus
, ternaqi potdU' u:Si dc Spiritus finAt apud antiquos commemoratione, cx
Mercutio.Ploflno, Pyiliagora:& quod procedat t Mente. Cap. III. pRimum arcjnumq;
myjlcrium,in excelfi Diurnate efl , illic effe Genitorem , * ac Genitum,
principem quendam er fontem totius Duwiitatis,fublimifiimam<fc caufam,tum
genitam ab ea Mcntcm,potcntifimam rerum exterarum creatricem. Uoua resignans
fbrtaffc et abfurda,in Deo perinde atq ; mortalibus animantibus, ©" omni
re terrejbi,patrem c r prolem effe. Verum dminis ingcnijs,ct aliqua cet lf jit
luce irradiatts,nihd probatius,nihil rationabilius, omnium feculoru et fapiea
tum pari uoce,atq ; confenfu proditum.Hcbrxos autem, er qui ad bxc cogitanda
nequeunt animum injlitucrc, debemus ita contemnerc,ut quoru feras mentes, nec^
rationes neq;flama mulioru inter fe collatorum teJhu,ft>lendorq; comoueat. Hoc igitur primu maximumejj myjlerii! cjl,in
quo tota fere Theologia continetur. Hi cum uerbum,cr prolem Dei cognofcimus,
fimul er creationem rerum cognofci/ mts.Conftituta creatione conflituitur idem
gubernator,qui creauit: Tunc et ador ratio eius, qui creauit, er gubernat, in
quo fuper omnia principatus cius demon/ firatur. Adoratio autem efl primi- A
quo fi regimur teerte non in hac uita folu,fcd etiam futura.Hxc omnia non folum
neceffaria , ac naturali confecutione uemunt ex illo primo, fcd ab his ipfis
ctia traditur pojlcriora hxc,qui priora iHi,obfcuno ra tradiScrit-Deuenio
igitur ad alia de tribus nunurubus cofideranda, uocoifr PU tonem tejlcm.
Platone inquam hxredc maiore ex parte prifex fapientix, ad quem tanquam
legitimum filium,aut cuius ex alijs multis fupcrfmt monumcnta,dodri/ na priorum
efl dcuoluta.ls erit inflor multoru de triplici imperio tejlis,quod nunc
eoclitus reuelatum, totus mundus adorat . Nam quod cjl d Platone dtflum,creden
/ dum efl ab alijs ante eum, ii quibus ipfe didiciffct fuiffe perferiptum , ab
his uideli cet, ut ipfe reor,quosfuperiusaudiuimus.At quod apud eos non
poffumus,in Pia tone ucluti eorum legato legemus,v ofculabimur.Dc Spiritu
diuino primum, po fiea tota Diuinitatc-Platonis aute interpres erit
Povpkyrius,alijq; Platonici, quo rum approbatione res confirmetur. Plato igitur
in Eptflola ad Dionyfiu, qui eum de natura Dei percunttatus fucrat,reffodet,kxc
qux prorfus diuina fmt,effe per cnigmatx declaranda, ut fi quo cafu epijlola ad
aliquem peruenerit, leges non in ' teUigal; T)E PERE JTSrr PHILOSOPHIA. iej
ftfltg4t.5ttfj t*s -r 7rpanv Qvo-ttoSjQfXSioy «Ptltrii «Ai ctinypeJiUi/Jirx
iynn AtAros * 7rcmsHyiis ty t vycus 7rccSet>3 xvccynss. y»yr£. Sn/h yctf
tyci.svQjLTby 7rtt'ST<»y ftxcmMx 7m\rt $$w . ngx tK&vslvixst 7txv rx,ngu
iKfiro cunoy xnxruay 7Vy j<$tA iy. «/Mlhtgoy «A sufei t« </l<rt/ r*fx,
xffu rpiroy mpi rx rphx : D c natura primi, inquit, loquendum e fi te/ cum
perenigmata,ut ft quid epiflola ponto, uel terra pcrpeffa fuerit, qui legerit,
hon inteOigat.Sic habet res,circum omnium regem omnia funt,cr illius gratia exi
fiunt omnia jttcqj cjl caufa omnium bonorum. Secundum autem circa fecunda,et
tertium circa tertia, crc. igitur uerbx Platonis, quem habeant fcnfum.
Porphyriae explicans refert, quod producitur etiam a diuo Cyrillo aduerfus
luliaisum impeti torrmrijgi rgiiy smosxcrttoy S urs 7rpn ASt<// ovxixy. J
vcu roy fjSUe ccvuiTXTto Stof/, 70 ocyxQl>y,i*iT cary>y <A ngu <f'
d\hifoy,7ty «Anyt *pyoy,7p'nHy «A u&i t iw Koa-yv 'Ivyny. yctf 4-t St vhtx
7TfJtM)vy:vfq; ad tres fub)ijlentias,ftue hypo)lafes,feu perfonas progre di:id
cjl, habere diuinam fubjlantia tres de[ccn[tu,uel in tnpliccm numera fe pro/
pagarc. Ejjr enim fupremum,.tltifiimumq; Detvm,ipfum per fe bonum,poft eunt V
fecundum opificem, deinceps animam mundi , ufq; enim ad animam procede/
ircDcitatem.Diximus autem in ueteri T heo!ogia,patre appellatum fummum Bo vum,
Filium mentem,cr Opificem,Spiritum utdermis dici Animam mundi. Nant Anima er
Spiritus idem fonant- Spiritus efi Latine quod Grxce anima,id ejl,xn
tMS,ucntus. idem ffiiritus er ucntusiuentus autem Grxce anemos . Et apud Lati /
nos anima ftirationcm,ucntum<fc defignat: Animas, er olentia Medi Ora faucnt
illo. Et, Quantum ignes,animxq; ualent . Quibus locis idem efl anima atq (piri/
tus Quem igitur feripturx diuinx Spiritum dicunt,ueteres Theologi dixere modo
Animam mundi , modo etiam Spiritum. Nam er poeta loquens dea/fima mundi, quam
apud Platonem uctuftiores j; Theologos audicrat,ait. Spiritus intus alit,totamq;
infufaper artus Mens, agitat molem,cr magnofe corpore mifcct. Appellabant
igftur Spiritum diuinum Animam mundi, abeacuntknxfci,acuiui/ ficari
dicenles,jimilitcr atq ; Chrifiiana pojlea fapientia- Quod ut intciigas , idem
poeta, qui uctufiam Theologiam fcqucbaUir,fcntcntixs'ty ex Platone et fuperiori
bus decerptas carminibus fuis infer cbat,tcjlis efl. Conftr ornus poetam
profanum, atty alterum poetam facrum,er aRoquijs diuinis affuetum. Dauid ,
Emitte jfitri/ tum tuum,cr creabuntur, et renouabis faciem terrs. Vergilius
autem pro exteris de eodem (phitu, Vnde hominum, pccudumq; genus,uitxq;
uolantum , t Et qux marmoreo frrt monjtra fub xquore pontus. Dauid ucro per Spiritu rmffm 4 Deo, cunila uiui
ficari, eunda nafd ac fieri. Eun ir - g J dem DE PERENNI PHILOSOPHIA- f
Qttricofimif faxp, cari ysifiepa, ten SxAxoscc, ccrt y/ eftf <i«rt <jv
^'«AiO^,<tVT9o^'y>(//ily*f/77p7BJ/ i%O.VCY }ttj OV79 % xoaruvo-*!/ ,
«i/t* <jv T«f« Trt^c^Q . «pueris «fir tTtf « £4/ jcoct^S, Hgxuf/ Kiru,&
{«</ wam.QHif funt,Quoi b/c quidem eunda animalia ceti. wt,i« jjnrrfti eis
uita, queq; alit tellus, que mare, que uolant in aere, que funt in fcelo aflra
diuina.Hec item Solem, hec magnum hoc calum exomauit. Hecordi he ducit, exidens
altera uis, cr natura ab his que temperat, et monet, cr que ui / nere ficit.
Sic Plotinus-Eode libro docet ut hec Anima magna,c<xlu animarit:ln/
grefja,inquit,hec Anima ccelefle corpus,ic/lcoKi -r\ (mi/, dedit uitam,deditim/
mortaluatc,excitauit ipfum pro dratu,iacentq;. Quod circum rotatu motum fem
pitemum,ab Anima fapienter agente, animal beatum effeduefl ■ Habuitq; dccut
coelum. Anima induda,ante Anima cadaucr mortuum ■ Terra, V aqua, imo uero
tenebre ipfuts materie, cr non exijlens, e? quod exeerantur Di/ , ut inquit
iUe. Hec Plotinus ad uerbum,in quibus tum perfricua tertie fubftjlentie c d
conftfio, tum quam uim b abeat , qua fit natura , declaratur . iHudfbrtaffe incorruptius
cr melius Trifmegijhs , qum Plato, cr Plotinus, quod nufquam inferuit hanc
diui/ nam Animam orbicalcdi Trifmegiflus : illud quoque melius a maioribus
tradi/ •tum, quod ut rede Platoni producit hanc Animam Mens opifex mundi , fic
non refle producit cum mole calejti . Preceptor enim T rifmegidus , nafccntem
qui/ dem ab opifice mundi, non quo tempore coelum, corpus euts produxerit, fed
cum duobus alijs,fcmpitcmum tamen a Mente nafcentem, crafvnte fando Genitore:
quod ilh clare non inteUigentes,audientesq; eam effe uiuific odonem umerfi,cum
uniucrfo ab eodem opifice conditam putauerunt : precipueq; cali totius A nimam
Plato eam exiflimauit. Que dupliciter redarguunturprifeorum aiitoritate,nil
tale dffcrentium,ut appareat 4 Platone affdum commentum : cr ipforummel uerbis
, quibus hanc Animam dcfmicntcs,tnbuunt ei partes oimtes, ac munera
diuinitatis. Autor quoque Calcidiusfuper Timxum , Platonem , poccasq; friritum
fandum ttominaffe. Animam mundi, CT eum effe qucmnoflri uocant Spiritum fandum,
his ucrbis:Plalo,inquit,dicit effe Animam mundi, cr Animam mundi uoca> illum
friritwm quo uegetatur , cr regitur mundus . De quo poeta dicit : Principio
cct/ ■lum,ac terras.vfq;,Spiritus intus alit-Dc eo etiam Apoflolus ait. In
quouiuimus, mouemur, CT fumus . Hec ille . Vult igitur fttritum fandum prifeos
agnouiffe, lihn,proprietatemqs eius defcripftffe, ut uegetet, ut regat, ut
animet mundum , cr uult congruere nodrorum, atque philofophie projinefuper ff
intus dtuininaf tura,fentcntiam. Pythagoras autem, quem plures fccuti funt,
quum audiffet hunc Spiritum, ut alia plerafy diuina ab Acgyptijs,cenfuit effe
Animam, per omnem re tum naturam intentam , CT commeantem, ex quo nodri animi
carpcrcntur-Hoc Marcus de natura DcorKm. Interpretatus ed autem *t*fy»lf,id cd,
A nimii, quem Uberi diceret anmil 1 taq; c Animus mundi, ct Anima et animatio
poted et foUt appellari' «pi, A-VGVST.- EVGVk. LIB. ttf. appcUari.Sptritum
autem ipfum diurnum idem Marcus er cognouit, et Ufm,prq prietatemq; eius, qui
in rebus habeat,audiuit,eamq;, fuo nomine appellauit.Sam ciim de ordmc,ac
con&uttia mundi loqueretur, hanc fapicntifhmamuoccm tulit ; Esc itu fieri
omnibus concinentibus inter fe mundi partibus, profiflo no poffent, Fufi uuno
Jiuino cr contimuto fytritu continerentur . En Tullius dicit fpiritim diuinu
dijfufum pcromniajme quo tantus ordo uita,qua ejlinonmi mundo, exi/ flere non
potuent . Quid amplius de ffintu pradicari , quid planius ,cr apertius poterat'
Didicerat Urcor ab antiquis.Qui nobis pro omnibus Romanis ejl tcflis, ficut pro
Gracis omnibus Plato.lntcUcxit ergo quendam diuimm , diffu/ fum,continuatumq;
per omnia, uimjicjtorc,uiurum datorem, Cf conferuatorem. Tanta cjl uis ucri.Dc
hac ipfa Plotinus itemjic locutus cjl. Qui locus etia a D iuo CyriUo profertur,
yiveno </it ay qanfuxipci, $ \t/igytst£cc avent it Jlv/ vxyu:, ngu it
(pytrii cwltS onus nd^nyif toxS curi iis JixAliat en r>y i^xvoy.nxvTi pSj/
yc(f to yayicby tstu , otres fb^UKiy ( tifidy j (pa nxy <Aixsvhx,h^l ut) x
ngu iwifoy^vyoTXt ccto» (j&m k/ ecto» Kivxyfyios. o-uiyiXTos , ngu Ttf /oXm
<A »/» oVtos %gu y&y $ 'wairricti, Tuy) xfany ct7TK?TH<riy &n
cM.H?.ccytp^n(ey» «&’ iyi ‘fvyn xtocs $v JiyXgu inuris inferqi
KttTXKtgnx&ctovc nt/iu •fvyis, fnymiH .
k^cTKrrafi7HcAH,t(gu7mpt?ty7TKrraycv'faiJ' r^/JVMa-xrritTmxji cy.oicvy^H)i(^i
r> r> nxarrnTiat, in quit clarior , er cuidentiorhacuis, ac natura, fi
quis cogitet quomodo fuiscce/ lum continet uoluntatibus.Jn omnem enun,quanta
quanta fit,cali magnitudinem fe dedit . Et omne fpacium uel ingens, uel
exiguum, animauit, ali js alia corporibus motione concitatis , quorum uams
effet fitustqua uel contra fe inciten tur,uel ab micem aliam habeant dependenti
<m . Sed ipfa anima fceus, nec fe ipfam ubique difhibuens,uiucrc ficitjcd
uiuunt omnia ipfa uniucrfali-Atip adejl ubiq j , fmlii tum unitatc,tum
uniuerfali illa afitftcntia Genitori , ac parenti fuo.hac Plotinus. Que conjht eadem effe,atq;
ea,qu£ nofler Sapiens,Spiritus, inquit , Domini re/ plcuit orbem terrarum. Sic:
- Totam infufit per artus: Mens agitat molem, cr magno fe corpore tmfcet. Qua
fi paulum modo cxpolicris,noBra erunt liquido, item Plotinus eandcSpiri tus
diuiiu uim uerbis his dcfcripfit.Ax(ct!xn Ttf dux rirv buoripoyrb ‘fv/ yfii
rr^t r> cu /oo rJrovHyix, yaf o,kj x<f x « 'lvy/1, KXintyyi&yjfi*
ltx,o’ioyy.<P<{fiy o Aoycs.aKtiy Zs vi, cloy Aoyoy 7&><popx
Aoyx.rryr •>fvXH VTto xsu ousth Aayos vov, xgti incurve ivtpy<fx ny 7 r6
ivtxx folwy «C cctooi/ yzzvstvriy. oioynvpcs ro fxXa ngu omuiGc (Aigfcbrys,* «
I / •axetya : Accipe diuina hac re, dutiniorem Anima adfuperius uicinitatenr t
poftquam & aqua » Anima , effuma res fit, ut ratio demon ftrauit , imago
quadam DE PERENNI PHILOSOPHIA. fefc quadam Mentis, ceu uerbum in proktione
ucrbi, quod cfi in Anima : Sic & ipfit eft uerbum Mentis, er omnis
operatio, quam effundit uitam in alterius fubfiftcn/ I iam:ut ignis, alius qmdc
aliditas afiijiens,alu quam prxbet. Ecce Plotinus cften/ dit Animam hanc
uniucrfalcm a Mente produci, eamq; unam atque eandem effit tum ipfa
Mcntexuiusfit quadam quafi imago,ut uerbum prolatum,nunUus, C r imago mentis.
Sic enim er Mens ipfa magna, effudit per afjhtum exterius eant. Tulcherrimumq ;
efl exemplum de calore, er eo,qui inejl igni, er eo, qui funditur exterius.
Haud aliter 'a Mente diuina,et a fonte fando,procedcret A nimam,unam eandemfy
rem, er fubflantiam,fola alteritate diffrrentem.Suntq \iic de produdia ne
Anima, duo clara, aptaq; excmpla:quod producitur ficut uerbum ab animo: ei fi
cut calor exterius fe diffundens,a calorc,qui efl in igne, cui infcparabiliter
ex te/ rior efl coniun(hts,quanquam efl alter- Nam non exifleret calor
circumeffufus,fi difcederet calor w igne,fiue ignis ipfr.Sunt igitur,quanquam
duo manifrjld intelli g untur, tamen infepar abies ab imacc,alterfy manat ,
eftundittnifc ab altero. Fons enim caloris exterioris, efl calor in igne-
Simile exemplum efl de Sole w radijs , quibus nobis notis,ignota dia redduntur
riariora-Cum igitur hac tus cognita , ac foedata phdofophisJmit(nam hac item
efl, quam calcodeam inepte quidam di/ xere,intcUigcntiam (dicet uniuerfi
)apparet Spiritum fandum aque atq; Genito/ rem , ac Mentem fub aliqua fcientia
juiffe . Hanc animam non rede antiquorum fenfa accipientes, dixerunt, e qua
animi nojhi Unquam fcinuUa lucerent, pofl ui/ tam in eandem redeuntes. q uod
Poeta quofy maiorum inuenU referens exprefit: Scdicet huc reddi,deinde,ac
refoluta referri , Omtua,nec morti effe locum,fed uiua uolare Sideris in
numerum, atque altofuecedereccelo .. Quare non fuit poderorum mentum de unica
Anima , V redeuntibus ad eam animis nodris-Nec uero de Spiritu iUo uniuerfix &■
Anima mundi ea fenferat an/ liqua Theologia,refolui in eam nodros animos.
Addita funt ha fibula i pofierio/ ribuspoeds.Dica igitur omnibus feculis tres
hypodafes, aut tria numina , feu tria principia fub aliqua fdntilU micui ffe ■
Nam apud Platonicos tria ppneipia comme morantur ab antiqua
Theobgtadefcendentia,Bonum,Mens, Anima- Eadicun/ tur in nouifima
Theologk,Pater,Verbu,Spintut Sed uicifiim tum ueteris The ot logia nomina
perfonant in nouifimaytum nominaidius in dia. Examinatur oraculum Platonis dc mbut
numimbui.sathjpofhfibus.sirca q»as fialoB* *u;fcd pimcipaluctciKs Fiimum.qui A
omnium ficis, Cap. Illi. m&rnr Plato circa omnium regem omnia dicit exidere
, Secundum circa fccun/ *da,et Tertium circa tertuLtitimp regii caufa omnia
exrinffe, ipfum ommu bo/ norti caufam fuiffe. H ac quidem obfcurius,id
promittente autorc,cr fe per ani/ pnata loqui ueUe pollicente. Qko conflat eu
maximis de rebus fermonc infiituif/ fc-ldty ipfeflatimcofijfus efcciim ait dc
natura primitiae igitur de notura eius, quod Uf AyflVIT. E 7(3 7 8. LIB. If.
quod dicitur prhnum,i Platone differuntur, cr i Porphyrio Phaonis interpreta,
id tren hypoRafes applicantur,in quasfe natura diuina diffundet qux dicitur
iurc io vgirop . Ac pdtrcm e 7 bonum prius nominauit, appellans omnium regaii.
Truif; dixit de eo, oRcndens eum triplicis caufx ad omnu habere r udonem . Pri/
tnum ejfe tutorem omnium bonorum,qux caufa efficiens eft. Tum circa ipfum es
conftRcrc,qux caufa reftrix cR er moderutrix.Tu gratia euts omnu extifje. Pusi
(us igitur loquens de patrc,dc quo PLdo iRo loco,fic inquit:Ex quo omnia,m quo
omnu, per quem omnu-Qjiotrcs caufx comprenduntur:Deus creator crimpe/
Utor,reSlor quofy rerum crcatarum,demum finis omnium. Atque obferua idem
effeapud Platonem,Circa omniu regem funt omnu , atq j Pautim,ln quo omnu :
Significatur enim apud utrunq; imperium c r fuRentatio rerum i Deo :fed fuRen f
tutrix non quidem quatis hominum imperuntium cr exterius regentium , fed mu/
ior interior epi moderutio , quum ficile ipfe effentialcm dixerim : SuRinen
fcilicet 4 Deo, non per exteriorem modo prouidentium, fed quudum dminioreac
fecretiore ratione, qua eunda exiRunt,exiRcntc Deo,coUapfura &in nihilum
abitura,non cxiRcnte. Nihil enim effet,ftipfeno efjet,ne(fcdecor,ncqi
deformitas, necfy Cbaos, neq; ordo. lUt lux omnium rerum uc feculorum,illa
uis,Rabde , firmumcfc uincu/ Vniuerfi,ficut docuit [uperius Philo:pater omnium,
robur, gratia, Uutu,foc/ cundius. Hoc apud Plutonem prxpofitio Circu
fignificut,upud Puulum durius In. \demq;
Platoni,Circa omnium regem omnia,atq; Paulo,ln quo omniu . Dixi cla/ rius apud
Paulum,quod apud Platonem,Chrca,defignat exterius quiddam , paulo
inUriorem,naturalemqi complexum,quo cum Deo , tunqudm ongme cr capite, coniun
da funt uniuerfu. I d ipfum iUuRari testimonio afferuit A riRotelcs m libro de
Mundo. Sic ad uerbu: Vetus ait cr patria fima cfl,Omnia ex Deo, cr per Deum
qobisxxtitiffe.NulU quide natura ipfa J ibi fufficit, illius falutcdcRituta.
ideo qui/ iam ex antiquis eo progrefii funt,ut dicerent,ornnia ejfe plena Dei,qui
ob oculos, f)b aures, omnem denity fenfumjfefe nobis offerat, qux quidem de
poteRate dud/ na iure merito prodicentur, de fubftantta non item . Plane enim
feruatorem aege/ nitorem quarumlibet rerum ejfe Deum fitendtm,non tamen uelut
animal , labo/ re mineo fuRinentemJed quadam indeftjfa p otcRate, contingente
etiam longifii/ ma .Sic AriRoteles. Apparete £ magna ingenia in fmiles
fententias incurriffe , uei quod magis crediderim, AriRotelem expofuiffe
Platonem . Q uo loco /itetur exi ^ mius phdofophus,ueterem effe fimane, omnia
genita CT confcruari i Deo,cui fen tentix ipfe quoque fubfcnbit-Prxterea Plato,
hunc regem omnium bonorum dicit c^ufam. Animos quxfo intende. Non enim quum
dixit Deum caufam x Uct Aiy, bonorum, fiue pulchrorum,aliquid excluftt quod non
effet bonu/m, nec 4 Deo pro fcdum,bona cr omnia promifeue commemorans. Nam qui
dicit omnia , dicit etii bona. Audi igitur M ofen ad fmgulam quamque rem
creatam clamantem , Et uidti Deus quodejfet bon ii. Hoc dteit dc luce}dc coelo,
aquis^terris, planlii}arumatibus. De fmlmfc ii r DE *E!t£Nftri>HlLOJO*HIA. BemmcfaEt
uidit Deus cunila queficcrat,o- erant ualde bona-Agnofcis idem effe,Omnia,atq ;
Bona-Nam fi omnia eunt bona,palam nomine omnis rei, omne bonum item
defignatur.Da enim quod non cadat fub earum rerum numeru,quM creauit
Deus,bon*t(fc uidit er iudicauit. Quapropter Plato dixit omnium bonoru caufam ,
omnium regem , omnia bona,omnes res figpificans , quas omnes bonae Deus uidit
ej afferuit: Paulus autem ait, Ex quo omnia. AriRoteles Deu omnium ytrtri>fX,genitorem.Deindc
Plato ait,Et ipfius caufa funt omnia:Paulus autem. Per quem omnia. Hac caufa
finalis. Nemo autem fiut phdofophorim quin confi/ teretur, omnium rerum fmem
effe Dem. Qjud hac ratione clarum fiet,res fenfi/ biles funt propter homines .
Nam maria er terre exercentur <y coluntur ab horni nibus folis,cr his
homines foli fruuntur. Coelum quoq ; duas habet resfolis horni/ Hibus utiles,
ac ncccffarias,lumcn er calorem. Nam motus tertia res «i calo,pro/ p ter itU
duo ejl adhibitus, omnibus terris , lucem caloremq ) diRribuens . Vniuerft
igitur oculis fubieda, hominum uite,commodisq;deferuiunt. Exquoneceffani finis
earum efl homo. Hominem autem aliquem habere finem, clarum ejl. Qui quo tuam
nifi Deus effe non potejl,proptcr Dem erit homo CT res humana: er pro/ pier
omnium regm/tniuerfa. Hac quidem
pronunciatio proprie in Deum patre, de quo loquitur ?lato,conuenit. Nam cum
dicat Pbtinus fihum intueri in patrem, indeq; beatm effici,certe ipfius prolis
genitor finis ejl,ut quam no folm gignat, fed etiam filicitet. Nec poffumus
aliter decer. r r, e:totaq; poflcrior Theologia uoci/ firratur omne
bonum,fiUcitatem $ prolis effe patrem,/ quo diuinitatem , id ejl, na/
turamfuam,cm duiinitate omnem beatitudinem habet. Cum autem finis, er bo/ nm,CT
felicitas Utentis, fit genitor,multo magis erit caterarum menttu , quarum
creator fuit mens er umentor. Vt liceat fic colligere, er caufat cum caufis
fite coit neRerr.Resfmfibitcs propter hominem, homo propter creatorem fuum,
Mentem opificem, Mens propter Genitorem,cr ipfm prtmm . Rurfum,c<rlum propter res
fenfibiles, res fenfibies propter hominem . Totus igitur uijtbihs, crfenfibilu
mundus furfum ac deorfum propter homine. Hominem autem ita fieih ad aliqui;
<*r id perinde quafi bonu fuisdefiderare,in quo cupiditates fiusufqucquaq;
fatiet; multis de caufis ejl neceffariu. Nufquam enim ejl certa quies, femper
ai abfenteiit quandafufpiramus nature noRre tranquillitate. Qtum ideo neceffe
ejlfupra bo/ minem, quod nufqud tantum in rebus humanis bonum inuenitur, quod
plenam H/ Um,optdtamqi requiem tribuat. Solus igitur Deus. lUe folus occurrente
fepe,deij/ citntemq j animu eg ritudinem potejl tollere, cr eiefto moerore, eam
tranquillitati dulcedinemq ; inducere, que cogitari potejl,intetligi non potejl
, longe ab omnibut bifee gaudijs,quefoliti fumus 'm hacuita percipere,remota
magnitudine^ per/ petuitate incomemorabilis. Omnia igitur, caufa eius
exmenmt,ut ad beata, indefi/ ttentemcfr letitiam ac bonu pcrueniant-Et Mens
ipfa m mundo prolocuta ejl , ut/ *jfefe,ut ad rcgn< paterna, patrios' que
affiedtu unquam ucrum finem h omina edducerett «i» A V <3 V $ T. BVGVB. LIB.
IT. diduceret : Q3 non filum hominum omnium# alturum mentium ejl beatitudo, jr
J etiam Ftl ij fui: quod er ipfe iemonjbrmt , et phdofophi obfcure cognoverunt.
^•go propter cum eun&clpfe finis Mentis unigeniti, Mens finis hominum (y an
piorum, homo futis mundi corporei: tendunt# omnia in patrem, utre patrem CT
anrrfihcvMurn primu, ipjum caput: Siquidc etiam Mentis. htq; tn*«,pro/
ptcr,ftue caufa,no Dci,fed rem necejiitatem reffiidt. illius quo # caufa omnia
ex/ tucrunt,quia fceptris cius [eruiunt umuerfa, ey ab omnibus animatis ,
exanimis # . ftbus prxdicatur, collaudatur. Foda# funt omnu, ut fieret maiefUs
eius merufejU . \ erute, ac flefli ad (Ilum cunila neceffe cft:omnes uelint,
nolint, eum confitentur, necefiitatts cfiuLongc in hominibus dari fimum. Nam
res naturales eundem fem per tenent curfm.Videbis igitur homines deuios cr 4
pietate,ipfo # Deo Longus * uagantes, tandem fuppltces, dementiam# fuam
accufantes . Quod quidem fidunt fy b i,quos arbitramur pertmaces,contemptores#
decedere, qui multo forte mife tabibus prateritos errores depbrat.Sed ad
Platonem reuertor ■ Proprie igitur hac de patre,tanquam primi caufa dicuntur,
quod rex omnium ftt , quod ab eo fmt o/ mnta creata , quod fuflineantur, quod
eius caufa extiterint. In quibus
ejl maxima, multiplex# Tbcologta.Deinde PUto,Secundum circa fecunda. Tertia
circa ter/ tia ait exiflere. Declarare igitur hac,cbfcura quidem, nos oportet .
quo loco pri/ tnm poffumus fuffiicari, morefuo ceterorum # G rccorum locutam
effe Plato/ ttem,cum pr epoftuones, que debui ffent nominibus
preponi,poflponunt . q uale ejl apud Homerum:<pt/iooy «7ri,uffavdlftJlot
(U9i:Et apud Romanos, Q_ua obrcm,Quibus de caufis.Sic apud Platonem, Circa
omnium regem , omnia funt: fafnifoy TOt/i </UvTtpx,Tghoy w»fi tk i fhet. ut
jit pundum JIvj/ npoytmfi, fenfus # habeat, circa Sccundu,fecunda:circa
Tertium,tertia. Que rationes diffionendi crebre funt Platoni ■ Erit # idem
orationis tenor, ut quemadm» dmdixerat,circa omnium Kegem,ficdrca
Secundtm,circa Tertium . Tres au/ tem uir daunus audierat aut apud Chaldeos,aut
apud Aegyptios in fumma diuini/ tote reges, qui numero,cr efjtdu
diflinguerentur. Primus maxima caufa , maxi/ mus rex, de quo in LpifldU,qui uere
pMofophentur,fbre bcatos,predicat.Senm dus,creator:Tertius altor c r
umificator. Nam cum ait drea Secundum , fecunda, mtrOigit munus,uel numen
quoddam fecudum-.ficcum circa Tertiu,tertu,quod/. dam diftindum munus innuit Ex
eo autem quod dixerat de primo,intelligitur fen/ fiis fcquentium. Declarauimus
enim prepojittonem Citam , deftgnare umfufU/ nendi ac regendi. Primus omnibus
'm rebus gradus ejl , ut fit autorcr caufa : tum eorum creado:ddnde
uiuific*'io,(yfufcntdtioAutor e T caufa prima p ater , cui prindpaliter, er ut
Platonid bquuntur,fbntaliter affeributur omnia,quia genitor ejl Menas
opifids,crtatnds,<y quia prima ejl origo,piima dignitas , primit effe.
Secundum ejfe,uel fecundumexiflens,efl proles eius,a qua ejl fecunda rerum ex
i/ flentia, fecundi ortgo.TerM ejl anima mundtftertm reni cxtfienium fuftment.
‘ T ret DE PERENNI PHILOSOPHIA. 119 Tres igitur funt origines tanquam una,tres
habentes ac fufimentcs rerum exiften/ tus,tanquam unam.Primx origini tria h/c
fwtul attribuuntur , quod fit caufa,re/ gatyfvta Jit.Ejienhn pota caufa mentis,
&■ fpiritus.ltaque etiam uirtutiscr pote fiatis eorum . I n patre tanquam
prima caufa omnis ejl utrtus fecundi cr tertij,id efl,mentiscrfpiruiis.In patre
er rege omnium funt ea tria, 'm prole aut er anima yc cxplicantur,qu6d proles
creat,fpiritus uiuificat er regit. Sic $ circa fecundum, fecunda, id eft,circa
mentem er prolem creatricem, er fecunda rerum origo , cir/ ea tertium funt
tatia,id efi,tatia origo,tertium cffe.Voluit enim Plato.quod apud Mercurium
didicerat,tres omnium rerum effe origines,a quibus tripliciter res de/
penderent: ¥onialiter,cr originaliter, er primo a patre , fecundum creationem 4
pliOyfecundum uitam,ac uiutficationem hfpiritu . Spiritus enim, ait proles
Dei,ejl qui uiuijicat. Pater ejl fons er
primu:filiuscreator,ftiritusuiuificator.Quod qui/ dem 'tnipfa redemptione
apparuit: pater mifit, filius ucnitfyintus aluit, afflauit,ui/ uificaait.Prmis
autor tanti boni fiut pater , qui mifit er iufiit . Secundus filius, qui egit er
panut. Tatius fyiritus,qui afflauit . Sicq; circa omnium regem fuerunt ea
principaliter ac fon taliter. Nam mifit ipfe filium redempturum,mifit friritum
affla t urum-Circa fecundum fuerunt hxcipfa,fcd fecunda quadam ratione: tertia
qua/ iamjrrca tertium. Hoc quod nos de redemptione uidimus , audierant iUi de
crea/ tme,er Plato tradidit tanquam prifcum myfierium , nosq 5 expofuimus
Platone: Hecfrre fecus Plotinus er Porphyrius,cuius hac pauca uabafuntM yxp
rs&y/ TT4)(/ fJ& cfw -Tjofit Hiaooy St»?, nJly 7ij mroot srd&L
7°t> 7tou/ fcKGkOt/ VJOJT& J t oy «7T0T0VT» . platonem fic locutum, ut
diceret omnia effe circa tres Dcosjed principaliter circa regem omniunufecundo
circa Deum, qui ejl uel nafcitur ex illo: tertio circa Deum,qui procedit
abifio.En Porphyrius fecundum a primo nafci, tertium a fecundo docet ex
Platone. QuomoJo animam feu fpirtium tx illis duobo* produci tradiderint. Cap.
V, jJLotinus igitur pro tota Theologia Platonica , omnibusq; Platonicis , m
quibtQ * tenet principatum,erit interpres,er affendens ei Porphyrius. Hinc
quantum de nofira Theologia ueteres cognouermt,mteUigcs. Tota e fi enim
concatenata, mu/ tuisq; nexibus implicata.Vt enim fcribimus, qua fupra millenos
annos hi prodide/ runttfic ijdem fcnbcbant,er loquebantur multis retro annis
tradita. Plato inqua, Anaxagoras, Parmenides fccuti maiores idos, hos fccuti
recentiores . P lotmusigi/ tur,ut rjl paulo ante demon firatum , tres has rerum
origines ,triaq ; numina affu/ mens, er de eorum inter fe ratione di(fcrens,fic
perhibet . Bonm,id efl,pater sy fftitmentem,mensgigrut animam . Porphyrius
autem exponens quaft Platonem tr Plotmum,dicit ejje omnia,circa omnium regem:
fecundo , circa Deum ex iUo: tertio, circa Deum cx lita . Tres ago quali Deos, uel tria numina demon firant, quae
deinceps alterum ex altero nafcanturJi bono mens,a mente anima.Omnia<£ fa
funt » «4 AVGVST. EVGVB. LIB. II. funt conformia cum Tfn-ologu uera,eo
excepto(quod quidem exiguum ejl JifcrO ^ men)quod Animi, id ejl, Spiritus, non
i Mente folum procedit , ne<fc is tanquxM certus generationis ordo debeat
conftitui . Sed enim certus ordo ejl ip forum nmi/ tum, ut Anima fu tertio
loco, quia caufa ejl pojl ejfeHur. Anima autem fiue Spiri tus producitur i
fuperioribus . Hunc ordinem crediderunt effe etiam in gignenda» Sed edam certe
ejl: folum reticuerunt B onum,d quo Spiritus produceretur No ne/ g atur autem ,
quod reticetur : ftcut non negat Euangelium Spiritum etiam a Filia manare, quia
Filius dicat,Spiritus qui 4 patre procedit. Ac fi uelis munera,non fub flmtiam
duiinorum numinum ff>ccuUri,hsrct magis ad Prolem Spmtus,quam ai Supremum
Producitur enim a Bono,a Mente producitur V donatur, cr effundi/ tur.Ob hanc
caufam in produftione eius, Prolem tantum commemorarut: nec par ejl tamen Bonum
eos exclufijfe,prxcipue uetufliores . N am Mercurius dixit a fbm tefanflo
Spiritum produci -Fontem autem patrem effeconjlat, Vt ergo ex Euan/ gelio
colligimus modo Spiritum a patre procederc,modd 'a filio, non (equimur au/ ter
errores eorum,qui tantum ea probant tcflimonia, qua Spiritum afferunt a pa/ tre
produci: fic ex diuerfis huius Theologia locis colligimus eum a Bono, et Mente
txijlere. A Bono Mercurius,a Mente iuniores Platonici,Plodnus,Porphyrius.Bo
numq; ojlenfum rffipfum Genitorem appellari. Filius in Euangelio de patre fuo.
Nemo bonus, mfi [olus Dcus Sed diligendus ad Plodnum inftjle. Si enim dicebat
fo/ la alteritate Bonum ac Mentem feparari,ut ne fttfeiunda
fubflantix,efficitur eun/ dem produci a Bono, atq; Mente. k fubftanda enim
dmina producitur. Eadem au tem,Plotino tejle, ejl fubflanda Genitoris , ac
Geniti, ut cos a ueritate aut nihil, aut non multum decidi ffe clarum fit. Non
feparaffc autem eos fubjUntiam horum triu fape probatum, fidcb uero non ejl is
error apud eos,ut in contrarium potius defle xerint ■ Nam coniundionem
fubflanda eorum quidam edam inter exteras diurna* fub flandas effe noluerunt,
ut altera cum altera ejfet connexa,Deus cum Deo, ud angelus cum angelo.
Quodquidcmin fubflantijs, excepta diuina, fieri non potejl: Nufquam ejl tanta
coniunflio,nunquam,excepto Deo, atemitas. De quo pojlea. Nominant autem t reis
Deos,alteritatem tmum,non numerum fubflantiarum in/ nuentcs.Dijjicile enim ejl
haberem promptu locutiones et nomina,quibus coniun ftio fubjlantia , atq ;
diftundio numerorum defignetur. Nam nomen perfona non fuit apud eos , prorfus
hac in re apud antiquos inuiftutum.Ad uitandum autem er rores, cajbgatius
pojleriores locuti funt.Agnofcimus igitur totam Thcologiam,no folum q;
dependentiam, creationem'^ rerum ex Deo, fed etiam et grddum iHorum . triu,et
ortum^c produdionem,cr quid muneris, ac nummis exijUt in unoquofy. Credo
diuinis oraculis, non turibus humanis,prifcis cognita . Quod Aegipiij ter
acclamabant, trinam Delutem deGjnantei.de quod diniium lapiendam, oranu cSTc
apud coi infcnpno dcmonftrabai. Cap. VI. C onfidcrandm quoi £ , quod traditur 4
Dumafcio Platonico baudignobii, qd icAcgptijt t DE PERENNI PHILOSOPHIA; ie
Aegyptijsfierhibet: 7rg&r9y &fX*y oTtorteCxi/rnaity t4$rty,n. or«S
fymtcoy,TfK7^«Wi<pHyJfoffiS-Quifunt:Primum principum appellant
tenebras,fuper omnem cognitionem,tenebrM incognita , Teridud acclamantes, hk
inteUigimui claruiffe pnfcis feculk magnam de tribus illis lucem -Omnium enim
rerum principium ter acclamantes, appellantes^ tenebra, omnem hume/ nem
cognitionem fupereminentes , triplicem DeiUtem defignabant ■ Hinc etiam
Dionyfius ex fmdis,ac diuinis fontibus caliginem hac uocat , Quipofuu tenebret
latibulum fuum. Et de eodem diuinus Orpheus, Avr>y Ji iy
b{o<k>,sr&L yo(f nepO* tstf tuifeu. lUm non uideotefl etenim caligine
feptus. SicAegyptij fandtjitmam Trinitatem, prtmumq; omnium rerum principium ,
te/ rubras ignotas dixere,nuUa potes humana cogitatione contingi, fub aldfiima
diui/ tutatis fux caligine latitantem diuinitatem, pelagus abifiimum , quod
intueri , pe/ tutrxreqi fummas ad ufque f rdes, nulla ne Deorum quidemualeat
cogitatio-Tcrcfr ifbd acclamabant, tria iUa principia innuentes. Bonum, Mentem,
Animam, feu Spiritum , Platonicis, midtisqg alijt philofophis notifiima -
Triplex apud illos acclamatio, ficut angeli clamarunt ter, Sandus, Sandus,
Sandus. Item illud con/ fideranium , quod P lutarchus in Aegypto in templo
Minerux , qua ejl duiina [a/ pientia , filia fummi Dei, fiuffe
hancinfcriptionem dicit , iy<u ayi w£y tc yt yovog, mu oy, i
sffi\<roy.\voy , i tffi rcytyiymtmAoy ot/J^usmu Srurbs tmtxxfat/^tyiEgo fum
omne quod fuit,quod efl,quod futurum efl:uehm me/ tm nemo mortalium hadenus
reuelauit- Hic infcripUo . Scito igitur & attende, quod hicinfcripdo erat
ea, que ejl apud Mofen,Ego[um qui fum. Quod Hebrai ce dicitur, Ero qui
ero,Gricre,o uy,ibe qui ejl- Scito $ hoc effe nomen tetragram mu, quod apud
Hebrios ejl nome i uerbo fubflantiuo i uoce futura n<'tV' 1 Weh, id ejl,erit
uocatur fflfv» tantum una Utera Iod,mutata in Vau, quod fit apud eos
ufitatifiime-Hoc nomen etiam ejl ,quod uocatur a philofophis ri oy, quod ejl
ip/ fum effe-Vt igitur dixit ipfe apud Mofen.Ego fum qui fum: er apud
philofophos CT Hebrios, ille qui efl, uel, lUud quod e jltfic iUa inferiptione
teflabatur fc effe, quod fiut,efl,ent,omnia uidelicet,qui continentur nomine,
ille qui efl- Quoniam apud Deurit inquit Plato, neq; priteritum efl,ne<^
futurum, fed folaitema pri/ (entia. Priterea ut dicitur in facris literis, Hoc
nomen meum no indicauieis: ficait inferiptio , Velum meum nemo reuelauit .
Nouimus item appeUaffefe lUe qui eR: quia iefignet itermtatem,iefignet
creatorem,cr per fe exijlentem illum qui fem p er fuit, etiam anteaquam res
crearentur : illud item qui non fit ab alio : deinde dum qui maxime fit, ens
item uniuerfale , magis quam totus mundus, V uniuer/ fm-Etutapud loannem, Quod
fidum efl 'vn ipfo uita erat, aut, Omnia peripfum fida funt,V fine ipfo fidium
efl nihd quod fidum efl. fic ifta injcriptione,ojlen/ duje effe omnia,eJJefc
caufam miner falcm omnium rcru, fmefe nihil effe poffe, b i tubi (i 6 AVGVST.
EVGVB. LTB. II- mM /ur(J<r,C7' effe, futurum^ effe fvte fe,qui jit omiit,
ens maximum, ens uniuer fale.Vt autem nouimus nomen rji,r fp Fihj D ei,qui
crearit,qui fr caufa uniucrfxhs,ens uniuerfumfic infcripriojjlit ipjum
donotabaLSed Grxci fxdeban/ tur, inucnientes templum illud m Aeoypto diuinx
Sapientia , filtx Dei dicatum, putabant hanc effe Mincruam. Q nod uerum erit,
fi fordes fibularum abjlerferis, detraxeris q; ude pallium, quod ex parte ftdt
Praclus, dicens hanc Mineruam effe, (/iHfjLtspytKH tiSh SioSyOpifice Deam. Siquidem
et idem Plutarchus perhibet: RfX inquit, quicun-f; apud eos eligebatur, fiatim
fiebat fc«c r&p i%f (iiTti yy t5! 'Qj.Kojodij.x: t7TtKiK^uiauivHi
7K7ro?iux, y-vSots H&i /.oyois , cu livJ^asiia^>x<rei:7>\k\H§HXS
& <Aixepi<reil)(sinp. iojrtp o/xtAe •nx^xJlnhinp 0u/&;,7r& r
/tfcSu -nei <r<Qj.yy<tti7ruiK.ois iscumt «c cu neyanikJln
<r<XQjixp,?i fhotoylxs «i/raip fe^airncrEx facerdotibus,eratq; particeps
philofophix,qux magna ex parte,frbulis,narraboibusq qux obfcurai ueritath
declarationes haberent,abfcodebatur . Quod ipfi aperte prx fe ferebant,
ponentes pro templis Shpingas, innuentes adumbratam fapientia eoru Theologia
habere. H xc ciim tefletur Plutarchus, non mirum ejl,fiter acclamantes
tenebras, trinitatem,aut tria numina depgnabant. Et diuinam Sapientiam, a Deo
natam de fe bqui obfcure,feq ; uelatam cffefstentcm introducebat . Nec item
tantam apud eos Theologum fiuffe mirabere,ex his qux leges apud
Mercurium,Orpheum,qui di/ didi ab Acgyptijs,Platonem,itemq; Chaldxos,apud quos
omnes erant duo,Geni/ ■ tor, v Proles,ut triafemperfunt apud exteros . Sed
peculiaris fermo de duobus, ftcut item in nojbra Theologjx-ln eo porro quod
Plutarchus protulit oraculo. Pro cius addit hoc quod deejl apud Plutarchum ■
Vbi dixtffct, Velum meum reuelauit nemofequitur,opiTiKop KXfprop,nAto; iytytro
, Quem ego frudum peper ri,fuit SoL Prxdicat igitur fe Solis creatricem ■
Mirabile myjlerium . Hoc enim efl quod Mofes, Dixit Deus , fiat lux. Et , Creauit Deus duo
luminaria magna . Et quod Plato in Republ- Sol filius fummi Boni- Et quod
Homerus in hymno de So/ ‘ le,<AioS Tutos,!» rolcs iouis . Et eadem
ftpien>ia apud Salomonem idem mirabi/ liter glorixtur:Ego feci ut oriretur
lumen in coelis . Et , Ante Solem permanet no/- men eius- 6 ntiferi
mortales,cur Solem adorabatis,non,utnunc totus mundus,eum qui Solem peperiffet
i N ominauitq; prxeipue Solem oraculum , quod fu in omni' creatione
prxcipuus,admirabile Dei opus , prxpofitum etiam 4 Mofe ante omnes res
creatas:Et de quo Propheta , qui coelum contemplatus , admiratus q; inuento/
rem,(ot exteris omifis,prxdicauit: In Sole pofuit tabernaculum fuu. Quod fecus,
ln coelo pofuit Solem, profequiturq; ortum, cr occafum, lucem , calorem per
om/. nem mundum intentum- Hjic ergo in oraculo gloriabatur Sapientia fefeciffe
. quo nomine debuerat adorari, coh,a cunfli gentibus , non ipfum opus . Vere igitur ilU Sapie/itUiCrat id ia Dei,cui
concorditer a cunilis datur creatio, uocatafummi Boa nili lix» DE PERENNI
PHILOSOPHIA. *»r KpHia.Non erat dia fibulo fa Mmenu,quX quum homo fuerit ,
Solem creat non potuit- Habes ergo ternam illam apud Aepyptios acclamationem
non iniuria tri / nitatem,tria numina,tres reges defignaffe,ut qua de prole tam
rmra,ceruque tra/ Uderit .Ac uere oraculum illud apud Aegyptios fiu ffe
declarat Mercurius Trif / megij\us,qui fimiliter de Deo locutus efl, in quod
Deus imufibilu, fit uifibilis ex operibus :ovyXfvtxrrx
t},i(guccto.oo</c/llyisib/*M srvit, crt/mccy ro ytyopwcp,ov ro fui ywfatvojj
. Tu enim
omnia res , er nihil aliud efl , quod tu non fb . Tu es omne quod fuit, cr quod
non fuit-Hxc idx de Deo, cum Deo lo/ qucns,quod Deus de fe ipfo in
templo.Defignat autem illud loannis , Sine ipfo fi/ GmeflnihA. De tribas
Regibus.ftne tribas InfcIIigrrtijt, frirliciqf Diuinitite , ex Ntimcnio,
Acmilio.Plonno.Thecdoro, Iamblicho, Proclo, Cap. VII. f^Onfideranda quoque,qux
exteri Platonici,tum ditta Platonis,tum Orphicam Aegyptiam Theologiamfequentes,
c ut folent aliquo in abdito apud pri fcos loco reperta proponentes ut xnigmata
, p. odiderunt. Proclus igitur hac ait fuper Timxum.N ternos TfUS knycrSura.%
Stovs, raarif x yiy kccA u tc'j» 7SfiroPy7rot>)7iw <Ji y°y (/Itvnfcy,
iriiHiM Ji rty rjuroy , «st e kcct eixir>y jlniuvfros JUifo S, Srt
^ur&i(t)ubcAAjTi.f>(&' Numenhtt celebrat,*? laudat tres Deos,
primumq; uocat Patrem, fecundum Creatorem, ip/ fum opificium,id efl. Animam
mundi,tertmm. Quocirca Opifex fecundum ilhm efl geminus, cr primus fcilicet,cr
fecundus Deus . H xc Humemus a Proclo reci t tata.Vides apud Numenium,duos creatores , duos
Deos • Eo enim modo tunc lo/ quebantwr. Vides primum patrem, fecundum Opijicrm,
uel Creatorem, quod no/ men,ut fxpius claruit,proprium efl diuinx prolis . En
quod noflra canit Theolo/ gjx,confitcns patrem creatore coeli cr
terrx,confitens item filium creatore,ut per quem omnia fida futi t. Nec te
turbet quod tertio loco diuinitatis,dicat Proclus po/ ttere Nummum ipfum opus
-Non enim ita nominat tertium , utxquale prioribus duobus , fcd ut fidum, cr
opus quoddam diuinum:ficut cr Plato in T muco, flatu/ ens Mundum aut Animam
effe Deum ,creatum a Deo, id efl, rem diuinam , opus Det. folum autem geminum
Creatorem fiuelur,folis duobus afferibit creationem , de quibus ut in primo
libro uifum, tam prxdara fcripfit Numerius . Vera quidem diurnius efl duorum
opificum , & duorum non diBindomm , fcd ut ipfi quoque docent jtnius operis
mundani, duo creatores udut unus, quia opus unum. De duo/ bus autem
numinibus,cr de duobus quibus rerum creationem attribuunt philofo/ phi,nunc ego
loquor. Exeludoq; tertium illud a uera diuinitate . Quanquam jil mi b' uerifimile
tertio loco, non id quod Proclus dixit pofuiffe Numenium , fed quod
Pytbagoras,Plato,Plotinus, Aemilius , ut poflca docebitur . Plato enim , ut
fupe/ riusaudijh, trcsnominauiL Duos autem qui crearent , ut idem Proclus
perhibet, Plotinus adhibuit ; fnflyptJ/ vweTi&vrei t ip
</l^nutsfcoy,r'oy y\y ty t« b ) rott t5. «if ^ kVGVST. EVGVB. LIS. II.
rorrot , riy </li Hytftorovy ri rrecrrof.Dupltcem quidem proponit Opificem
Plautius ,aUerum in inteQeduali, alterum imperantem uniuerfo. H ac dida Ploto»
eo jfiedant,patrem e jf e, primum intcUedualem dantem fapientiam, c r ideas Pro
Ii fua,quas appellant Platonici, torros : eum effefummum, eminenti fimumtp in
mtndo,qui dicitur totros:Prolemautem,ut omnes fuperius uidunus confitentes,
effe reginam uniucrfi,crea'ricemfy Mentem. Amelius autem melius c r darius ex
plicuit tres iUos. De quo idem Proclut:x/*tAsos <A% rgrrfoy7roiu
(Asitivfyoy, WvisTjm&xo-sAtxz 7jo«s, r>y otrx,r>ylyoyrx , r>y
opmrrx. <Aix/ eptfxri Ji srot, £ibn o /jSm 7rpiT@' risi oirrtoi <fay,o
<k fiSUr ty twtmroHTtp. Jt i earrfi , xgii (airiya rritru c, oji . o <f£
rjurot fiXa r^lyxura , i(pa xros roiyoy. nati yotf irss "keP xvfvyitn
tenrS o aourroi . t^e Jiroly "fecT JlStn\p S/ ^ 5 7071 fAroy.oxoy ytf>
nAu(*y n isTre^Kai^rtoi-ny 70 tyoy «tivJfccn fcy.Quafunt, Amelms, inquit,
triplicem fiat Opificem,cr Mentes tres, c r Re/ les tres,qui ejl,eum qui
habet,eum qui af^iat. Differunt autem bi-.quoniam prima Mens ucre eft:Sccunda
ejl quidem inteUeduale,quod eflinipfo: habet autem ante fe,cr participat omnino
ipfum-.c propter hoc,ejl fecunda: Tertia uerd, ejl qui/ dem er ipfa,quod in eo
mteUcdualc. Omnis enim mens con fodato inteUeduali ea icm ejl-Habet autem quod
ejl in fecundo,cr uidet primum, q sunto enim fit ma/ ior difceffus, tanto id
quod habet ejl obfcurius . Hac ubi recitajfet , P rodus addit, rirv i Syrin
tjoo s roxt , jpeic fotiuvfyii hsori^rcu , y&u. rii nxpx rsAxrtott 7jo«ff
J&ctcriAixi ,x^irovt7TXf ofep&ojo«i.Videlicet:Hdtig/ tur tres Mentes CT
Opifices Jlatuit A melius , er qui funt apud Platonem tres Rc ges.cr qui apud
Orpheum tres,Phanes, Vranos, Cronos. Hec Proclus . Ex his fit clarifiimum etiam
Platonem, <y Orpheum antiquifiimum, de tribus numini/ bus locutos
incorruptius quidem , dumus , er codejhus Platonem , nominantem tres illos,
tres Reges,udut unum. Sunt ergo tres Reges apud Platonem , tejle Pro/ do , non
Chrijiiano, imo Chriflianis inimico, funt tres Mentes, tres InteUigentia, tres
Reges udutunus. Vt nojlralitera canunt,Deus Pater, Deus Filius, Deus Spi ritus
fandus :Non tamen tres Dii, fed unus ejl Deus : jic dicere pofiis ex Platone ,
Rrx rft Pater ,Roc ejl Filius,Rex Spiritus fandus-No tamen tres Reges, fed unus
Rex. Qupniamq ; mens ejl una hypojlafis,aut perfona , crediderim rede jic pr
adi cari,Mens ejl Pater,Mcns Flius,Mens Spiritus fandus.No rede aut,ft dic as,
Non tame tres Me ntes,fed una ejl Mens. Quia M es ejl hypojlafis. Sed fit quod
ueritu, ac melius Theologis uidebUur.Quis aute reuelauit Platoni, qui Metis
atema ai/ uentumin mundum, plus trecentis annis antecefiit, tresiUos Reges, circa
quos omnia effe pradicauit i quis item Orpheo , licet, ut moris, eius poeticis
nominibus tria iUa nomina defcripfentiScdfit obfcurius quod ab Orpheo pofitum
ejl: uera, luculenta. • . DE FER.ENNI PHILOSOPHIA. 119
biculenta,clarefcentia,qua P lato de tribus Rcgibus,Plounus,Numenius,Amcltus ie
duobus Opificibus. Nem tertius femper fiut obfcmor , etiam apud noftrates. Hoc
mrraculum,tres omnium rerum imperatores Platonem nominaffe,cateros au te m
Phiofophos,duos Opifices,ut ejl in nojbraccclefli Theologia-Hoc indicio ejl,
femper in prifca Theologia,apud Cbaldaos,Phcenices, Aegyptios, gentes uetu/
jlifimas,qua nunc penitus apparmt,abditam fuiffefapientiam,fed non cognitam, .
adulteratam nominibus er Jenfbus donec praco cceleBis ipfr,ui/ibilcm,qui cjfet
ante i/mjibiliSyfe reddens , eam efficeret rutilantem, docerctq ; omnes,
oportere adorare Deum,in ffnritu CT ueritate. De quibus tribus,
Deo,Veritate$iritu, no/ t ionem priora fccula,ab initio generis humani de
fccndentem, tenuerunt. Nam fi/ cut Ameltus fecutus ejl Platonem, fcnecejfario
Plato didicit ab antecefforibus, credo ego, Aegyptijs er Chaldais,quemadmodum
tum in Epiflola nominat Cau fam mundi,CT Patrem eius, certe ab aliquo oraculo,
ab aliqua uetujla Theologia, quale canebat Aegyptia,tria numina,ea tenebras
appellans, CT ut tam multa Mrr cunus,Chaldaus# decantauit . Venffimum ejl item
legtffe Platonicos multa, qu£ peruenire ad nojba fecula non potuerunt, ex
quibus iUi libris fuis quadam Largiti funt.Sed reuertor,declaro# AmeliumPatrem,
primam# Mentem dicit exijlcn/ tem , fecundam habentem , tertiam uidentem .
Quorum ratio ejl, quod primo ac princtpaltter,fontaluer#, ejl ipfe Pater, qui
dicitur etiam 70 rrfi 'toy. Primatus , Principatus,Primum cffe,d quo reliqua
duo.Secundus dicitur habere, quia parti/ cipat priorem, nafatur d prtorc,e}l
filius eius,habet ab 1U0 bona fua , dminitatem , fapientum, autontalem, id#
tpfe prxdicabat tn mundo, eoq j ejl fecundus, parti/ cipans#,quod dixit de eo
loannncs,eum ejfr er fuijfe femper apud Deum. Ter/ tius autem, inquit,habet
quidem quod in Secundo ejl, rejficit autem Primum- Hoc nos clarius diceremus,
manare d duobus, quia Primum uelut fontem fuum afficit: habet autem quod in
Secundo ejl. Fluit cntmab ipfo:habet ab ipfo,CT d prxccden/ te,quod ejl: er
datur,mitmr,fuu# ab ipfo Secundo. A jfcftus in Primum ejl, ut in fontem
fuum,habere quod in Secundoxjl item accipere,quod ipfe fit, d Secun/ do- Dat
enim ei Sccundus,quod ejl. Quod fi hac ad creationem, ideas# referas, C ut tres
rerum imperatores,tria # principia uelut unum,eadem ejl fententia. Pri mus
uere,principaltter,fbn taliter ejl. Secundus, ejl I dea qua infrejl, qua
dicitur . dbeisTaroHTop. Obiduutcm ejl (dea, quu mhd ejl in Deo alienum d Deo.
Et quia M ens, aut Intcbigenda ejl idem cum re inteUefla: fc ettd Tertius,quia
et ipfe Mens efl,ejl ipfum mteUciluxle jute mtelhgibilius,utjic dixerim. Id
fcUicet quod ejl in Secundo, et quia Mentes funt,inteUigendo operantur. Quia
uero funt unus • Deus, quod intelligitur,CT intelligendo creatur d Secundo,
inteQigitur item, fit# d Tertio,f uelis ijla ad creationem rejbre,cutus
principalem cau ftm afignant Pia tonici uelut originem, ideam in mente
opificis, qua ab eis nuncupatur to vomiy. hac I dea , in quit A melius , efl in
Secundo , ejl item in Tertio : fed Secundus , er b 4 Terttut. ii0 AVGVST.
B7G7B, LIB. II. Tertius ejl item cum ida idea-Simtenim uclut duo opifices
mundi,uterque mundi origOjUtrify incfl I dc4 mundi,cr utersp cfl ipfa I dea.
Non cjl diuinitas eorum dif/ iunh a , quia uterq; cfl eiufdem rei fumrnus
opifex, uter# principium. Pdter autem V primui efl,quem cr fecundus
participarer tertius afticit.coq; primus a duo t bus partidpatur.Qux quidem
nodra Theologia clarius loqueretur. Sed nobis fa/ tis cfl odendere,c<xlcdi
nunc reudatam tedimonio Maritalem, femper in aliqua Iu ce apparuifferreligionem
hanc,quam colit mundus , antiquifUmam illam omnium * feculorum effr.uerum ut
nunc radiantifimam,omnibusq ; pcrffedifiimam, ftc tuc • obfcuriorem,intcr
abdita rnydcna latitantem,uix paucis introcedam, nec ab iUic etiam forte intelleflam,
donec apparuit tota. Ecce tot autores,tot tedes , de duobus Opijic ibus, de
tnbus quibus canitur nobis xtema gloria, tefles inquam, quibus cum aut
incognita prorfus nodra religio faut uix cognita efjet , loquebantur tamen ea/
dem, apud maiores Theologos reperta . Nam quod Plato de tribus Imperatoribus
fcripfu,extabat etiam apud priores Pytbagoreos.Ncc tibi referam hoc loco,quod
fuperditiofi quidam e nodris, ex libris Andotclis , qui tedetur Pythagoreos
ufos numero ternario in facris,quo dejignabant pmcipium,medium, finem m eundis
rebus: fed quod euidcnttfiime monuit Proclus a Iamblicho traditm : rpus uvxt
Swv; t svtovs Kgcc wccfx rois wvSayoftftss vycvot/ytif*ei/s:Celebrari,lan dari
tres idos Deos apud Pythagoreos. Videlicet quod nos,pcrpetu6,& indefifje ,
nodesq; diesq;, nunquam fandjfimat uoces has interpollantes,ut ftt gloria
Patriy Filio, Spiritui fando,qui fuerit femper,crftcut fiut,fic fit , futurusq;
fit in aternu. Eadem extan t apud Numenium Pythagoreum . Mirifice quo <£
confenfere exteri Platonici, uenerantes , adorantes# cum exteris tres hos
Imperator es, cr Reges t tresifa Deos,ut unum. Nam The odorus Platonicus
injignis, fecutus AmeUum, hae Proclo t ede ad uerbumpofl Iamblichum inquit :
Tftis yiy «mAta trvvsTri/ pA»©* <pho-i (Amaiovgyovs- rccr/u Jt cureso , ovk
Xbihk parve re icto.’ t7nK«rx fiy vohTrvy n ngu. roif&ydtiy . faroiutAu
<A r>y pAi cvmuxfi vcOy,r>y <Ji m^cy ovoieu/,rby tfiroHylw
'lvymy,t(yu rey pAi &fiougi"ny,r>y <f£ ut «Kx (diKgiykioy,
r>y <f£ 2? rluu ut orte n#(f Insest fitxifvriy mvroiHictroy . Nimirum ,
Tres, inquit,fecutus Amelim,dicit effe Opifices Theodorus. Nec eos ordinat mox
unii, fed ante Deos inteUedos, crintet ligcntcs.Aliumq; uocat Mente
fubdantiale,aliu fubdantid mentale, tertiu Fontem animaru. Ac primi i indiuiduujecundu
per omnia didributu, tertiis fidente per /in gula didributionc.Hxc
Theodorus,fccutus Amrliu,Amelius fecutus Platone,PLt to ueteres Aepptios,hi
maiores,primosq ; hommes,cr oracula caledu,ubi(p re/ fonantu-Confidera obfecro
ordine,quem dat his Theodorus. Non enim locat eos pojl unitate , qux tribuitur
ab eis tu fummo bono,tii ideis, fed locat ante deos intcUe dos c T
intelligentes. Noris,u t fuo loco uidcbitur,apud Platomcos,cr nodros,cf[c duo
genera Deorujiuc Angelorkpriores dicuntur rosrrot,mtelkdi : poderiores rstpoi.
DE PERENNI PHILOSOPHIA. mgoijntelligentes.Dionyfms ii&es priora inteUeflos,
quuintcUigmturab hk <jm dicuntur rn {o i: quo er ili» mtellerii,ut
fuperiores, cr hi inteQigentesuocan/ turdrradixrc enim maiores in inftriores
intclligentii fapientumq; . H
osindlosre/ facere, uclut intelligetes, cr cognofcentes. Nonnulli PUtonici
tngeffere notu. In/ teQerios,cr Priores, ideas fentientes,qua ab inferioribus
inteUiguntur-Sed ordo, et fcnfusfyncerus prior. Tres igitur Mos Opifices, id
ej\,Trinitatem flatuebat Th eo/ dorus ante omnes ordines Angelorum, prioremq;
uocabat Mentem fubftantialem, jdefi, cuius fubslantia fit Mens, fit primum
fapere, primum noffe, prior fapi/ entia , cuius fubslantia non fit aliud quam
Mens, Mens plena fubfiantta , quo de/ ftfftatur primatus totius effe,omnumqi
mentiunuSecundm uocabat fubftantiam mentalem, hoc ejl,eam mentem crfapientiam ,
qua hoc ipfum habuerit a primo, Cr qua primo Mens fit, fed ab eo qui primo
mens:idrirco etiam primo fub&tntia quia mensfubflantialu primo.Tertim
uocabat Fontem animorum, quo nihil di/ uinius CT profundius . Qjjippe CT noshra
Theologia uocat eum Creatorem fari/ tuum, ut paulo ante uidiBucr haccfl Anima
mundi uiuificatrix, mater animarum. Nonne etiam ttoftri eum appellant Fontem
uiuumfrogamusq; ut per eum friamus patrem, primu frihcet illum f Priorem autem
mdiutduum dicit,quia Filio datur crea tio, datur execudo rerum paternarum, iRc
fkrit omnia, V per omnia comeat crea tor,princeps,iu([us a patre. Nam
indiuidius,defignat eum non fungi his offirijs,fi/ Itum autem fmg,effe eum,ut
Philo perhibet,patrisfui V7r<tfX°P,[ubditum,magi
flraUiM,[ubminifotm,)irientem omnia pro eo jus eius,ac potc&uemUac igitur
Platonici eo faritu,ex ea Theologia locuti funt,qua peruenit ad eos a feculis
prio ribusjnucntaq ; ejl apud Chaldaos,ty Aegyptios, SibyUas,cr in oraculis,
quos li bros fi ftc nobis uidere datum fuiffet,ficut quadam
fru&a,propemodumty naufra/ g \a utdimus, certe myflena penitus noflra
uideremus.Sentiremus toto in mundo bc tteficio diuino prius obfcure reuelata
hanc religione,ac philofophid noui fimorum feculorutdonec uemens princeps eius,
m cuius morte uelu templi friffum effremo iis tenebris tota aperiret-Quo fiftu
ut eo ueniente repleta fit omnis terra,ut pra/ dixerant oracula, frietia D omini.
H ac aut qua produ&t funt,ctjino rcfle Proeliis interpretetur in
Timao,uidebis tamen paulo pofl homine reftpifcentem. Nf ego c ontendo, quanta
poflea Trinitatis refulftt notio,eos temiffe , fed cum audiffe, ex parte
uidiffe. \n Theologia Platonicoru,ea potifimu frquenda, qua maiores tradi
diffent. Ni Proclus firme p o farior omnibus floruit ■ Sed enim e lia nojbri
fenferut, prodiderunt $ mirabili,propemodumq; diuino fcnfu-.ueru manabat ab
Aegyptijs, CT Chaldais,Platonc de tribus numinibus , praripue duobus prioribus
locutu m,i quibus prater CynUu , CT E ufebin ejl Conflantinus Imperator in
oratione de reli/ pone Chrifaanajn qua mirificis laudibus collaudato
Platonc,fubdit,nr pijoy /r\ 3m(/ HQiy'H7tc& i°y \sjfcf tIw
zoixi/,xfcA<vS 7rot<oy. 'crufrccfi <& Taro» Jlbj-ityy. yJaJlyt
ovoiccslsfi ctfidny dmAy/.iu&: cvV»s pla/a/ h i QoTcftoif I»*. A.vav S-T.
-E7QVB. LIB. II; ■ rt i<nx$T& Jldli nfyis Sta tLjj VTrecpfiytytg »
<r*i 'vt -r TipiTjf.aunoj yctflfay o Jlmnspybs ngu. JltotKHTMS -r 3a«j/#
Prmum,inquit,Deum docuit rede fupra fublldntiam collocans. Huic etui fubiecit
fecundum:duasq; fubBantus numero partitus efouna cxiBente utriufq; perfodio/
w,er JttWkmw fecundi Dei exiBentiam habente ex primo. Ipfe emm ejl opifox, C r
gubernator omnium.Hac quidem tUe,docens Platonem duos quidem Deos , ut ' rjt in
epiBolis,nominaffe,fed unam utrify perfodionem attnbuijfe, habente Secuit do ex
primo ipfum cjfc,ipfum extBere.Duas autem fubBantus eum numero fiiif/ fe
partitu, ejl duas hypojlafes,duos numero gradus in diuinitate flatui jfe . fic
enim eo feculo cr religione loquebantur- A fignans autem unam ambobus
perfodtone Plato,ccrte fubBantiam,diuinilttemq ; eoru unam afoignabat-Vna enim
efl diuini/ tas,unaperjidio,unum eundarum rerum foBigium. sic unum amborum
culmen, ' * una matcdas,utiqicrdiuinitdt una,qua ejl fuprema perfodio- Dt
trtbat principijj.tx Pro.lo.Pl jionii Theologia conf enti», qoxdfcunttt Bonum,
;Vl. ni,Aniitij:ali|»ijj nominihni apptllanlur.Bt quod hic trii pnu.ipu.non
CubfUntu rru fum.icdalia ratione. Cap. VIII. ueronoBri folum,fed ipfmet
Platonici clarifoime confitentur tres illos Re 1Ngr;,lru$ numina
rerum,dccreuijfe,decUraf[e Platonem, idy ejfe fupremum. Theologe eius cacumcn,m
quo fita Jit eminentifoima Trinitas, ad quodfapientifU mum quemq; oporteat
aftirare-Confiderent igitur omnes, fu jpicuntifc ucritatem omnipotentem, que
fepe uelut ignis in anguBijs claufa , impaticnsq; tenebrarum tuolenter erumpit-
Nuda cjl reliqua controuerfta,quando tot teBes afptcis, paribus tcBunomjs
afferentes, concordueri}; acclamantes tnplici imperio , terna,aut tripli ci uel
trina diumUad,ac maieBati. P rodus Sle, qui fuper Timaum,caterorum PU tonicorum
de tribus regibus fententiam propofuerat,m libro de Theologia Plato/ nica, in
quo late de dogmatis Platonicis di jfent,fimilu atque priores, Numeniut, -
Porphyrius,et Plodnus,Amehus,confitetur fenjiffe Platonc,cuius farno etfi proli
xt or efoaUedus tamen declaranda ueritatis amore,totum proponam, cr edifferas
CQHxrcuyfjS* wa~/idp cjptnou. uga ^nydiy Tmityt 7oy yot/yaTrotfcuyu, Ksucunoy,
ayxe, xgu^yiyoQt-dut falw y? i AnfoJloii , ipu «WAi/t ari Iukthtcu. Ttfbti n JC
tpr ctMlw tcj/ XhihjQ «v •antPTtAwf xvutucrttTtytWiX&t «f P *7»|» aqf ni
ructante, kxv -rxtkyvnt 7vy burety,Akytcs rlw ysavste<ny\y<up
«uieeyKcuoy. 4vX»S (&ry*f,w ns cunee tikriyay cuixynalees wicpv' Ky/.ctJii
o Ge fttlui Tjoewislftui, h itivJfooTtfcur y? cumis, «v Ji ya •mcu/TU,xffii
r& cyrcvi carohoumy Jfwctrty, «M.’ odeuscr &<A&v<f>k/ siKi
Jlit Jt cojtIw aj>xfui Tuy TssccvTtty xz3Q TBcurrocy •? iihJI^cs
etTresttj/KrmjrBewTOcy curstce, 7&y bsccs ouvvcpt , SCW9X. I tlt DJi
PERENNI PHltOSOPHlA. teu/zi rSy Myaffitoy cvQx- xotirrlwA nj>&7Js lw ruy
2a*i{/, iptc »ov BfurGvTtyxy ccpxfjuj yi «Gemis
«7roKtKgvy.icy*(w}yi$ia>t«*AfiO(ie> ®f ipis vomes ou7jxs,kj (uri^xt tmuurtt
ooiuccrtiy avxQajurj,'dv flui Aiyo», <£ viy y»y tjout isiy. Kj xiw \zstp viy
y/to<riy, Tr^xyciy (tSi tx Ttiruny &S yarccJlcty ars oikkvs ctfiiydttimy
/\ y/oac^n, r>y A M' f'oy,7»y A ^.vyiKcy. •aide ytf porce s uyin? nAttiis s
<jv cusn trvmyit/. ftwccTifa A uazTif ttc <mpX7vc ttus •j.v\ous,e70i
htttsk^ /jS& ‘Wjs refoti *L<Pi<ri,ToujTtx AtoIs yveeert t
eriuy.7ixinrt^ asydew ctf ylu/ inhsptcpa tfJ apiSiKr>t yrcu/lx , xgii
p.i%i7cturtti xirxJfixyuvovc, wtfrt{ oivrxt n XKfo-nmy lyciy x oXrny
St&f/aj, Kp« Tcurtlw tLu Tityi &viy «/«Sea*', \gu Tityi xrtff y/xiAxs
f&y orracy. qui funt La/ tine-.Corponm quidem, quemadmodum ditium eji,
crammarum patrem , Men/ tem pronunciat,o ’ caufam,cr circa eam euntia effe,cr
operari quacunque ui/ tam m proce fibus , v explicationibus poffederunt .
Progreditur autem ad aliud pnncipum,(t Mente penitus abfolutum,magiscj;
incorporcu & ineffabile , a quo omnia etiam extrema rerum dicas habere
fubflantum,neccf[c ejl . Animam
entm non omnia participare neccffario nata funt,fcd quacunque uitam habuere
purio/ rem aut obfcuriorerti in feipjii. Neque Mente omnia frui , esr ea qua
uere ejl , fis efl,fed quacunq; fecundum ffecicm fubfifiunt. Oportet prtnciptu
omnium ab om itibus rebus participari:fiquidem a nullo deficit ea,qui ejl caufa
rerum, qua quo/ modocunq; fubftllant. Hoc igitur primo ac fupremo cunilarum
rerum,ctiam ipfa Mente antiquiore prineipio,quod in abditis ,v waccefiu
effetabfeonduum, cum Platonis Theologia reperiffet,et tres has eaufas,cr
unitates,ultra corpora demon &raffct,dico Animam <y Mentem fupremam,cr
fupra Mentem VnUatem, pro/ cedere quidem ex his uti unitatibus , aut
fmgulantattbus proprios numeros , alte/ ym quidem unifirmem,altenm mentalem,
tertium animalem,docuit • Omnis e/ nim fmgularitas antecedit multitudinem ftbi
coelemen talem . Coniungit autem fi/ cut corpora animis ,fic f ime animas
quidem mentalibus ffeciebus , aut firmis, has autem unitatibus rerum. Omnia
uero munamuertuntur incommunicabilem Vni/ tatemtCT ufque ad hanc progreffa
Theologia Platonts,fiiem putat fupremimfe tenere totius rerum
ff>eculattonts,<y hanc deDijs ueritatem,v circa unitates re/ mn.Hac-er
alia multa Proclus,afferens hanc effe Platonicam Theologiam. To tus autem is
fermo ejl declaratio eius , quod in tRa inclyta ad Dionyfum Epijlola, qui e fl
fecunda, locutus ejl Plato, Circa omniu Regem effe omnia , V illius caufa
omntd,CT ‘Ilum effe caufam omniu bonarurerwm,Secundu autem circa fecunda.
Tertium arca tertia. Vellit fuperius fiit expofitm, circa Secundum fccunda,cir
ca Tertium tertu.Tria hic prwaj>ia,cr tres caufas afferit Proclus in
Theologia Platonica cclebran,primum<fc ac jupremm appellari Vnitate abditam,
arcanam, maximam. «»4 AVGVST. EVGVB. ET». TE maximam, Secundum Mentem, Tertium
AtiimamtMenlem^ effe caufam, anima mn,ZT corporum omnium.Hucufque refle ac duune
explicat Theologum Pia/ tonicam Proclus . Atq; jit, ut jluporc digna res fit,
PUtonem omnes quidetnani/ mu ZT corpora i Mente fuprema c r prima producere ,
quam, ut tejlatur edam Laertius,Caufam appellet, fed rurfunt altius eum
afcendijje, c r ad aliud princi / pium,arcanum ineffabile peruenijfe , a quo
procedant omnia, etiam extrema re r rum.Sed Proclus dicens, hoc aldfimum, er
ineffabile principium , quod eft ante Mcntem,Platonem dtxijfe sntmAa * %/f j»e
i/avicp tv vi, penitus et undcquaift 4 Mente abfolutum,fepara‘um,extraHu:fcut
nihil tale dixtfje Platonicam Th eo/ logfom-.quod er raione,ZT Platonis
autoritxte probabo Ratione quide, quoniam Platonem producere ab abift ima,
primaq; Mente dicit animas omnes, ZT corpora, circumeam affcrere,uerfxri,qu£
quomodocunq; aitam participent . altius autem iUud,ZT ineffabile principium ,
quod antecedit Mentem , dicit item omniu rerum, etiam extremarum ajferuiffe
effe caufam . Ergo quori Ment r fl caufa,eorundem quoq; ineffabile
pnnctpiu.Qucro igitur quid caufe fit, quod eorunde utrunqi eft c aufa,ut quot
fiant ab uno, totidem ab altero. Non 'ne quia una auf oritat, una pote ftasf Si
enim Mens creat Platoni corpora er ammas,omnem'ty uitamtineffabile ue ro
principium omnium ejl caufa, etiam minimarum rrfu:proftfto ZTMcns quoq;
potentiftima ejl,ZT jacit omnia que principium ineffabile. Ergo una ejl
autoritat utriufty Neque enim bis potcfl mundus creari,ut partim creetur ab
ineffabili prin cipio,rurfum accedat Mcns,qux cr ipfa creet Sci unam necejfe
ejl effe autoriU tem,unam uoluntatem, par conlilium, quod fmul conffirans
creant mundum. Ne que potcjl ulla alia reddi ratio, fi fit idem ab
u’roq},qmnJit eadem uoluntas,ZT au/ toritas.Quod utiq; non ejfct,fi ineffabile
principium effet a Mente undequaq ; fe/ paratum ■ Ne enim uoluntas conffiraret
, longe latcq; his ajc dtjlantibus Adde quodft Mens ejl Deus o mipotes,ut
appare t,creat enim omnia, qd ejl Dmmtatist ineffabile quoq; principiucjl
Deusiutcrq; neceffxrio eft Deus, ZT alemus uterqii omnipotens, ZT fapicn’i
fimus uterq;.Ha rationes funt natu rales, ZT ucra. Verba autem Platonis, aperte
Proclo contradicentia funt in [exta Epijlola, ubi Plato eo/ memorat principem
ZT caufam omnium pnefentium ZT futurarum rerum,ZT de/ inde patre ijtius
principis, ZT caufe.Princeps ZT Caufa,omniu Platonicoru con/ fenfu,cr ut tam
multis exemplis probatu eft fuperius,cjl Mens iHa fecundi princi piu.Ergp ji
Mens habet pxtrc(pater aut ejl is, quem ineffabile Vnitatc,CT fummS Bonu
dixere, quod Macrobius teftabatur,addens uetere philo fophii dixi jfe Meti/ te
ejfe filiam fummi Boni) efficitur ut eiufdem natur t fint pater ZT proles. Ni
qui nafeitur ab homine ejl homo,qui 4 leone, efl leo:fic qui nafeitur d Deo,et
ineffabili Bono etia ipfr ejl Deus, ejl ineffabilis, ejl Bonu fummum. Igitur
Plato tria decradt prindpia,ut Proclus inquit , tres caufas,tres reges: modus
aiit,quofmt principia, que pofuit Proclus, fvrfan no eft Platonicus omninoMtd
primo uniformes, i fccu/ do mentales. DE PERENNI PHILOSOPHIA. ti* do mentales,*
Tertio animales ordines exisUtquia primus Vnitasjecundus M es% t tertius anima.
Dico ex Aatonc,omnes Qualiter effe corumdem caufam. Tres cau, fe tanqium una,
quod ipfe quoq; fuis probat uerbts . quo.1 quidem fieri a fummo , bono
pronunciat,qujrum 'ucipfum effe principium , etiam i n;ente,ctiam ab ani / • ma
fieri fatetur A mente cr cauft fidus cft totus mlidtis, corpora c r animat.
Sum/ tmtm autem bonu candorum cfl principiit, etiam mnimoru . M ens creat
animat: ab anima qux tertiit efl principiu,ammarit nafeitur ordo. Iti mudo nihil
cfl prxtct hxc ipfa,ncc aliud cjl mundus, quam hxcipfacrgo quicquidfitab
uno,fitabalte/ ro.quoniamq ; non conuenit eiufdcm rei duos uel tres afeifeere
creatores, naturali dedudionc efficitur , ut trium principiorum cr caufarit fit
una eademq; poteBas , dutorUas,conjiltu,impcriu.Et ordo ille Procli,ut 4 primo
fmt unifbrmes,a fecundo yotgoi,intelhgcntcs,a tertio animx . Vniformcs
autem,utreor,uocat primam ange lorum hier ar chiam, quam ilh conficiunt ex
ideis,eoq ; uocant eas Vnifcrmes,id efl , , fvniles ineffabili
Vnitati.Secundosfentit,fecundum ordinem angelorum,qui creat’ tur 4
mente.Tertius efl ordo animarum, qui ab anima prima fcrantur,crecntur. Ii
inquam ordo non efl Platonicus,etfi ex parte uerus. Et rado clamat ex didis
eorii, ordinem non effcitaprxfixum,ut hoc fiat a mente, hoc ab ineffabili
unitate , idui ab anima-.quippe quot fiunt ab uno,totidem fiunt ab
alterottotaq; creatio 4 eundis uetuftifiinus Theologis uijibtlium cr
inuijibilmm , afferibitur menti ■ Hoc etiam Proclusfiuetur,in primis uerbis animarum
cr corporum , totius fctlicet fenfibilts . mundi afiignabat menti creationem, m
ultimis dicit a mente procedere mfovs, nimirum eundos ordines angelorum-Sic
edam diuus P aulus,ut fxpe uidemus, do/ cuit hunc effe primogenitum, principium
omnis creatur x , per ipfum extittffc ui/ < Jibilia crinuifibilujtue
thronos,fiue pote&ttesfuie dominationes, flue u irtutes*. Hxfuntangelicx
gentes, tota ccclcRis Keffiubltca creata a mente , fumma fapien A tu, er
intelledu,omnium intcUigentiarwm creatrice, ipfa prima fapientia arce cr
fadtgio intcdiyentix.Quocirca nudus fuperejl angelorum ordo,CT eorum, qui du-
cuntur roifoi,quin creentur 4 Mente.Sed aperiam huius fermonis apud Platoni/,
cos caufam , cur ab ineffabili unitate producant primas unitates , primam Hterar/
chiam.Ea uidelicet efl,q uoniam confidunt ex ideis hanc Hierarchiam . ideas au/
tem ferunt a fummo bono habere principium,e<u 'que dari menti creatrici. Sed
no/ ri»t poBcriores Platonici,nihil tale dixiffe Platonem , qui reda cr
expedite prin/> cipatum,autoriutcmq ; eundarum rerum afiignat menti in
Timxo: 'm Epidola uo cat principem prxfentium cr futurorum : rurfum in fecunda
Epidola , tres om/ nium rerum declarat, adorat,confalutat imperatores. Verus
autem iftorum regum imperatorumqs ordo , iuxta Platonem , cr ueritatem , cr ut
ipji Platonici ffionte fua fatentur, e fl,qu6d omnes funt reges , cr principes
uijibtlium , cr inuiflbilium , . omnium tres caufe , tria principia ,.tres
fontes , fed ut unus , ut una diuinitat,unut. tonfenfus- Graduuutcm efl inter
eos, quod prima efl , ineffabile bonum , unitM (mmentifihnax o* A.VGVST. S V (3
V B. LIS. I». emnentifatu , cui Tiliut e tum in hoc mundo omnes honoret
acceptos reftre/ bat,eum$ uocabat Patrem, et Glorificator e fuum.ab illo data
Jibi omnuinM ha here fe,quod non accepiffet ab eo.fe effe lumen ex iUo lumine:
omnia quidem hi/ here fe, fed ab eo,non eum a fe. Attulit pulcherrimum, quoad
licet ex mortalibus nojfe immortalia, Athenagoras exemplum, in oratione ad duos
imperatores, pa/ brem cr filium. Pater erat Antoninus Pius , erat ei filius
AuguBus, genitus ab eo CT declaratus AuguBus, Imperatorq; totius orbis. Omnis tcrra,gcntes omnes
ue/ nerabantur utrunque , ut unnm imperatorem . Quicquid iubebat filius ,'faHtm
eracqtucquid item pater,ficbat cxtemplo.procedebat filius, uenerabantur, odo/
rabant ornnes,idq; cupido, er uolente patre :ftmiliter procedebat Imperator ue/
rus,omnes uenerabantur,etiam filius. Filius uenerabatur patrem,non pater
filium, fed tanta charitate filium diligebat pateret ille fu* deliti £ effent,fua
uoluptas tT gaudium, ut dederit ei quicquid ipfc effet . Genuerat eum, tum
imperatorem de/ clarauerat,totius orbis poteBatem tradiderat, omnes iUi parere
iubebat: quicquid honoris impenderetur filio, fibi collatum pradicabat,pr* fe
ferebat : nihil erat re/ tiqmm,quod filio non tradidi ffet.hfi igitur, ut
docui, C7 ut declarem Platonem, CT Platonicos, gradus in illis,quod
principatus,^ fummum, eji ipfum Bonum , ipft ineffabilis
Vnitas,principiumJbnsfy omnium,etiam M entis,tum Mens ab illo ge/ nerata,tum
anima-Propterea funt omnia circa tres Reges, fed principaliter circa P rimum,
fecundo circa Secundum,tertto circa Tertium Hunc ordinem uerm ui/ derunt
propemodum,ojlendcrurU(fr Platoma,quonum a Primo gignunt omnia, etiam ipfam M
entc,a Secundo quoq; pradpueuitas,animas,corpora.Nam edam apud nos maxime datur
Filio eundarum uifibdium c inuifibilium rerum crea/ tio,raroq; audimus
creatorem mundi feiritum fandum,etft audimus Deum ■ Hunc igitur Tertium quafi
fidunt (quod noBra tantopere uociferatur Theologia) fon/ tem animarum . E/t
enim Anima iUa, ffiiriuis fandus , ut apparet C/ut docuimus tbique- Spiritum
autem nos uiuificatorem}creatorem , fatoremq ) animarum dici/ Htus:Tu
Paracletus diceris,donum Dei alufiimi,fbns uiuus,ignis,charitas,Cf ffd/ ritalu undio.
E cce igitur, quanto miraculo, quo fluporc digna res fit. ante Cbrifli
aduentum, antequam Mens maxima uenijfetin mundum, audiebantur, nofcebait t
bsriUatria principia, triplex illa maieBas, trina Duuntus . Quin etiam gradus
in/ ter eos habuere notos,primum altifiimum, uenerabdifiimum, otffrroy,
ineffabi/ lem,cr quod in ccSxroi{,inaccefiis,in caligine habitaret,dicentes.
Eo$ non erat hominibus notus,ut dixit Chald*us,cr P lotinus, & diuus
loannes , Deum nemo tudit unquam credcbantc [j ut credit caca femper,cr infelix
femper Hebraorum tsatio,Creatorem effe primum iHum,non habentem ante fe
quenquam. Ecce diti/ Ro munere, o~ ut uere iUe inquit, allata de coelo
philofophia , fapiendoresaudie/ tmt Mentem creatricem, effe fecundam ab illo
f>rimo,genitvm ab eo, ab atemo, gptitimDcum,w ipfum omnipotentem • T rw$
principia uelutrmc, quo tem/ P« DE PERENNI PHILOSOPHIA. pore diruit arcana
illx,paucis(£ olim nota Sapientia,norantfapientes . v Plato non fuit prior
huius Sapientix repertor, fcd catti didicit ab A egyptijs, 4 Chaldxis, eb
oracuUs,qux v hx c,o-alia innumera cecinerunt. 6 exeas igitur mentes He
brxorum, fuper quibus nemo cordatus lachrymas continere pofiit unqua.Uxc e/
nimMensefl, qux creat mundum apud Mofen loquitur cum Adam, uifMemfe reddit
Abrahx,apparet Ulofi in rubo , dat ei leges, exteraq exequitur apud Pro/
phetastdcirco uocatur a Philone etiam I udxo vus«fXct,mimHer, nuntius, lega
tus,utuocatLadantius.lAittcbatur enim ab illa ineffabili, & xrcana
Vnitate,i jurnmo Bono Patre fuo,qui habitat 'ty xHecrotsjn
abditis,inacceflis,arcanis, ej quem ait P hio non decuiffe ucniread homines. I
s autem erat,eH ut Paulus uo / eatjivrirvS, mediator,intemuntius inter nos
eyneffabile principium -6 fanflif/ fima,diuiniflima,prima Mens, generis humani
creatrix cr redemptrix-, qux fuit dementia, bonitasq; tua,ut uenires in mundum
, ut nos efficeres Deos ,jida ipfa homo,cr qux te femper mundo declaraBt,ea
miferata peccata noshra , reuoceS nos ad te,efftcias<fl ut te in tua
claritate ac diuinitate uideamus. QgridProclui fcftaiiir Platonem d< tribui
Regiba* io Bpiftola fcnflilc: Scie nominibu*, quibui tlefcribiiur inttfubilc
Hriiicipium,acinpc Deui Pater. Cap. IX. ^ Eilxtur item eode libro Proetus
explicans Theologiam Platonica,dogmatacfc A Platonis proponens, eum in Epiflola
de tnbus Regibus, flue [mperatonbut fuiffe locutum , « <A't JiovA<{ xeerx
TptTHy rcJftyti? tus mjistoAccJ riScr, vrvcf o<ruy fiuvwny «f iiw ttiqi
t> Gtiay iuAsnyny cwx7i%y.7Ti^vu,i<j ytp 70% f t Tccy TPiiy Gxcri Atcoy
ty tuvtcu S %i finxi; I uxta tertiu ordinem , ft uelis,ettam Epiflolas, ex
quibus fis efl ad [cientia Diuinitatis a[cendere,adhibe - Etenim de tribus Re
gibus,in his locutus efl. Ecce Proclus cofentit cu exteris Plato
nicis,Plotino,Porphyrio, Theodoro, Amelio, fuper trina maieflate,ac Diuinitate,
fuper tribus omnium rerum imperatoribus,ie quibus affcritfcnfiffc Platonr.Plo/
tonem autem eo ipfo libro fitetur a Pythagoricis, Pythagoram ab Aglaopbcmo, V
Orpheo dtdiciffeccatcco-xycqp » wttf l?Al<ri fkoMyia, pl cfcfixUstsi ttvsxy
tty tx^ixy crQ', 7rf arn fiSjrTrv^cey e fov, oncf ccy/atocphyo tit
ir%&faoiyogyix£iPxyStVT©',<AQrrcgoyJi 7rAxTtov©' xzso^i^x/ l&ffv Ik
rZy wSxyagetty xsttrSy og<QJ.x$y yqayyxTtoy Omnis enim, inquit Grxcorum
Theologia, nata efl ab Orphei myfterijs . Primo enim Pytha/ g ora ab Aglaophcmo
[aera Deorum cdoflo , fecundus Plato [ecutus efl , hauri / ens hxc e libris
Pythagoreorum , V Orphei . Non primus igitur de tribus Regi/ bus efl locutus
Plato ,fcd priores Aegyptij , Orpheus, Pythagoras, idemq; Pro/ dus e [entenda
Platonicorum, omniumq ; ante eum Phdofophorum ex Parmeni/ de Paltonis &
omni alia phdofophia eius,elicit duo ji umrni Patris genitoris <j; Dd
peculiaria nomina, ab omnibus feculis , i Chaldxis , A egyptijs celebrata ,
nouif/ fune Grxcorum fermonibus trit4 • Sunt autem V tutas , Bonum, de quibus
ipfe: JUtT* «>• - AVGVST. EVGVB. L IB. If. /it/Js ojifocs t9 -f twj
IviyjKitt 7mpcc<Pl(Aa<rty «• fU(/ o 7iAocr«{/ <?! £tp p«t» Tcorr»;
xpyHS.yi mAixtia. y> dyxSiy kxAo, tq r? «And axi •£wi(i<rni -ny TS.viy,tjj
ra hhtcc 7iHylw k%<A.aK.rv<rty y 7nc^m^H y/ ovon&fa.Kj T&y t
vx^uy tt$Qcuv{ x \xjosten tcny.Duo modi funt, quibus Vniut ipft demon Bratur .
Duo nomini tradit nobit Pldto,huius ineffabilis pnnctpij.ln Kepublica Bonum
uocat , er ueritaus , quot Mentem unit,cr inteUedualu,fvntem demon Brat.In
Parmenide uocat Vnitatem , oBcndcns eam creatricem diurnarum unita tu. Sic ide.
D uiine autem unitates funt Angelici chori,quosinnouem dijlinguit
Proclus,fecutus,ut arbitror, V ut Graci fuft>icantur,Dionyfum:deducit eos
tamen ex Platone-De quibus alias. I n his ap/ paruit eum prxferre Vnitatem ipfi
Menti,quam fibi uniat, et copulet Vnitas ipfa. Sicq ; apparent duo P ater er
Tiius,Vnitas,cr Mens. Ldtifime uero, er pulcher r ime difrutat de
Vnitate,probans eam effe principium, fine qua nihil pofto exifk re,dppiicans
uniuerfalem omnium rerum de Vnitatc confideradonem,ad illud 'm/ effabile
Principium. Pulcherrimeq; addit duo hac norninatalterm effe produflio tus
manationisq ■, uniuerfalis. Bonum: alterum conuerfmisad ipfum, er udea/ put
crfbntem,Vnitatem.Sic Genitor, <y Pater ejl Bonum producens omnia,ori/
go,fbns omnium, ejl item unitas, coniundio, connexio , ad quod omnia pendent,
tendunt, affiaunt,uniuntur,dumlfa uiuerenon poffent,prima , fempitemai j; cont
iunflio,eft ipjius Mentis, exterorum alio modo,ud ad creatore, autoremq ; fuum.
Mirabilis, digna cultu,er adoratione philofophia ■ Et hanc Proclus non ChrifUa/
nus , imo ChriBtanis inimicus , proponit ex Platone , antiquisq f; . Igitur
eorum in fatu, qui ChriBianam religionem omnium fapientifiimam, uelut anilem
fuper/ {titionem irridentes,nefciebantcfc eam uenerari,cum primis hanc
philofophia, fo/ lam<b eam uerd eius effe poffefionem et alumna, in cuius
unius thefauris pcrfeiU tantorum myBcrioru contineretur fapientia, coarguitur-
Sed ea qux de primo dio rerumtp omniu fupremo,ac fupermiidano principio, cuius
tanta fit maicBas,ut ab omnibus dijlet in tnfwitu,dignifiima Theologia
nofhra,et de fontibus cius quxdam bauBa ab eodem Proclo , audire pulchrum
ejl:Nutla , inquit , res ejl ex omnibus, spioniam ab ida procedunt
omnia.Principium enim ejl omnium , er eorum qux funt fimul,<y eorum qux non
funt.Omnia procedunt ab ido, et ad illum comer t tuntur-Hxc proclus,qux fme
dubio funt ea, qux prior Dionyftus, a quo Grxci fu fricantur Proclum Theologiamfuam
deduxtjfe . Dionyfus in principiofui libri: TrttTjaoKwiiTts Qto-mpxvaxs
nfioJ^ot «c nuis ayxt!o<AoTtos cpotfuoKt vmhip u>t iy07roit>t fluvxius
curxnmKut nux s ecux^Aoi,r(ffulynsft(pJ j iiw a-uuxyoayov TTXTfk tyorv^te ngu
6i07reioy X7rAoTH7x,iy yotf if xinov ia 7rwrra,xgu. mainoy Quod efl,
ProccffusdPatrc manon/ tu luminis , perimens in nos ex bonitate , rurfum unifea
utrtus, extente uos re/ plicat. DE PERENNI PHILOSOPHIA. tx9 (iicat,V conuertit
ad Vnitatem patris unifici,cr Deificant fmplicitatem,Etenim ut dit facra
Theologia, Ex ipfo, <y in ipfum-Proclus autem:ci/j% / isi roiy 7tar
TeayyiourTxniccr oujrzfl, 7r&tA*At/S4^ . ctf\H yxf X&T&y faiarrtey
T&y ovn>y byi , veta Tuyyai ot/raty , msctk q' ctu y>y tnfoy , rlu/
W&S (urn tui/ 7rfciA$ontoy 1 7Tis§0(plu/ <x7TuH$vi(i7ou : Nihil ejl
omni/ um, quoniam ab illo orr.nid , principium omnium, que funt, que non funt.
A IU rurfum rdtioncconuerfmcm ad tpfum,edrum qua proccfferunt, ponit Plato.Ec/
te proceffus,w reditui ud fuunt caput,er initui. NamfubditrTxevnx sv xgu. wpo
mo-ty tKfi&iy, k sciwrtsgtrfcu 7r&j tKayt:Hec,ait,cr procedunt illinc,
c 7 rejleftuntur di ipfum. Nimirum igitur quod Paulus, Ex ipfo omnu , V in
ipfum. Poftcd fubdit Proetus :Qm igitur modi fmtdocendi deprimo, <y quibus
ipfum no ntinibus Pldto fiffuf.cauerii,(y unde nomina,ey modos hos, ineffabilis
et incogni U omnibus demonjlrationis acceperit, ex his arbitror perfftcuum.
Ojlendit in alijs Admirabilem ad omnes res c r cdpitd eorum excellendam Plato .
Omnes Deos, id ef}, angelos, ad unam unitatem congregari , pendere ex Vnitate
-Hac etiam dixit Dionyjhi,o r£y ugh&y etnxvrcay cuti©* , «{ Tretrm
KorrrtPiiynrSy tu Ikiu epu7i,Bonorumautoronuiium,in omnia irradians lumine
diuino. Sciendum autem hac duo nomina fumnu Dei apud Platonem,Vnum ty Bonum, a
Cbaldets fnrimo tradita,quod P fcUus tejlatur,yiccy otf^ny 7fKiT<t,y
t/bfifan,ty iy tuniiv, ngu iyxSoy ibniiyvio-iy, Vnum principium omnium
opinantur, uo/ cantes Vnitatem,<y Bqnum.ldcmMercurius,quod/aor«s fit radix,
cuius excel/ tendam inenarrabilem dicunt , ftc ey noftri aynoiHyHT©' amens
aj>/ X**S vzsifftoAii. PUc igitur funt ea qu£ fepe nofhri dicunt ,
pa‘remeffefintem, CT principium totius Deitatis,duorum fcilicet Imperatorum ,
Mentis ty Anime. Detnbojiitm (Ilii altiftlma Procli Tlicolog!a,mytUna Platonis
interpretantis: & quod Platonici facium tria principia, quorum primum
gignat fccui:tlum,tcruu fit habitus amborum Cap. X. Y^Odem libro de Theologia
Platonis Proclutdiuine de tribus hifce principi js Io/ quens,de Platone qr
ueris amicis eius, Tjoeg 7 mim toj etyydcs Trstoct .
&ye$oy,tnydvx&.nccyTooyi£ymro(r<tyog&crns. 7° (i$s e/lumfu,
Tisoy, xqu Ki*iS\K7«y ty intKnrx Tuy oAtoyT&v7rvif\oy VTuyyvn./ ^rrtoy
ycvoy,aJiiK kj iup yvn^yJtvcty ua^uyvyvmcu jj#. rrfm T»t
vsjT)St<nto{,«7raWct){y {xfo ablatos eu.7toy amm^xo-ytucy, cum v> j yi
iJltrt Jln t Ttwntay aepo>Qjurytvoy,i</lt Ttrx efluxcyiyXwy, i</£
UUthtk trvy^tyn 7T&J Tsf «M»{ &tet/5 . yvne novus xzstfi crioy Kgu.
xzseufoy,xgu. cqatx-nyTT&i stowks Teetv7T«^fet,ii <xs<fhy\/ 'Tx^y.iYH
/jJQr xzio tiS1 okt©- , ngu e/Zxiw \oqvshGcok 7 iw 7ifW' ny
eoixyjUguTsAtoviGeGeTn 7 p) /tiSlfteci TceVTht nftvi fi» TUS tres • cu/tm Ji
V7rx%fisiyyu.ci>\ orfairisHS vimasm/k/ i fi* UO AVGVST. EVGVB. LIB. II.'t
</!©•'. Tottsy otrrocy,yv th ft Tpi«.ot,-f 'tvot,ty £ oiJos,K} <?
y^virroiy -r «H ^//oySLiv, ngu. t tiK&irr&jT Ji T\havi*v Jf> ytxny
<w<poiy hzxgxpy »S ^ ’ ^ \Z39sxlt.Koy Xh kj 'rJMUTiKoy >rtf oWS'. »rt
7r^oo<A&' icfi ■? t*8S,G$ «7ir^jy>y/’fc7risj>fl^«
mdtrnjjfi^Jlwiiai^.^yctfxvylse^' ivi i° o(/,X y-vn^yStanymm tz y/ \sa'o rrfr
d?7os>7sftHy <?i Jlwctmu f, 7ifOO<fl&' yZf tjS> ivo^ngu.
\ktvc<7K u$i >> oy. tjoiccs $v <fo{/ cwth, V vcmiLy hcf
oths>7> $,» (AuuxuSyro oyfrn (jSj/ 7^et yoy , r> <h 7 f$xyo~ UiVOL’
H7 &H?T9yLkVH /J$Vrivk,<rVy(pi(>Oy.iVH «/ItTgcT dv7t.7]Ol(XSVjj
casrH7if &TyuoH7H,ioy,r>oV)iy<%iJ-i$ccpQoii/>d tqvI*$ 2te,(£?
r> oj/,'ij9 ivii.7rccvvSotvy.xs£s.Ki^ trf&TBTtoy yiJlfacvvy^ftsrii
SrActTO) t’05, 07J >y 0 7rKT«f *?»>» 7TVCTHg 'db, Kj 0 V1SS T& 7TxJ
oi , 6? «? V tftvvxyil k Ufimlxi y-vrxjv t ay xn^y -Tria, inquit, principia
multis in Ii as faciunt, Bonum,Mentem, Animam,omne quod ejl, Mentem appellantes
. Pii/ mum ac prsapuum er imparticipabdc,Vnum,ultra omnia prxcxtflcns,non mo/
do uniutcs eat qux participant,fed ctim qux parUc ipantur,laudatur per p rimm
fuppofilioncm Quod omnium quidem inejftbiliter caufa dcmonflratur ipfum au t em
in nulla re exiBen?,cr ab omnibus fegregatummullam uirtutem habens, necfe
proprietate propinquam cum exteris DtjsPojl hoc autemfmgularitcr fuperfub/
flantiile,ct fupereminens,et imparticipabde ad omnes fub jiamus, Vnitas ejl,par
ticipata qt side ab eo quod efl,CT circa ipfum primam fubjlan tum
fubfiflens,abutt dansq; adiedlioneparticipationis huius,quod primo Vnum ejl . H
sc autem ejl fu/ perfubjlantialis exislcntia,er primx mteUigibilis Trinitatis.
Duobus igitur his exi flentibus, in prima Trinitate,nimirum Vnitatc,ct
Ente,pnmaq-, gignentejecundo generato :Z7 iUa quidem perficiente, hoc autem
pcrfado:oportct (ane mediam am borum cxiflcrc potentid,pcr quam,et cum qua,Vnum
fubjlantificu ejl, er perfe/ fliuu ipfius Entis. Nam et proceffus ejl ab
Vno,etad Vnum ipfaus Entts conuerfao • per potentum.Qtud enim aliud cum Vnitate
Ens, aut participatu facit Vnum ab Entc,qum poteflasfProcejfus enim ejl
Vnitatis,cr extenfio ad Ens. Trinitas ig f tur ejl hxc,intellcdualium
fajligium.Vnitds,potcntia,cns Alterum producens,al '/ terum produ(lu:Potcntia
uero pendens ab uno,coniunfia cu Ente.Trinitas igitur hic prima inteUedualis
Vnitas, Ens, ty habitus amborum , per quem er VnitM Entis ejl,cr Ens Vnitatis.ln
his jlupende demonjbrante Platone, quod er P ater* Mentis ejl Pater , er Mens
Patris, a- quod Potentia occultata ejl inter fuprenuu Huctifcfa Proclus. q ux
facile patebunt,ji totius dogmatis, quod fuperius ab omni/ hus Platonicis
affcrebatwr,ordinc meminerimus.Nomen Patris xtemi,primxq; ori - g inis er fbn
tis totius deitatis ejl V nitas Nomen coxtemx Prolis,ejl, Ens, fubjlan/
UajAcnt. Nam etiam Proclusaffirmat Platonem oflendijfc Mentem Patris cjfe, -
Patrem 1 DE PEREMNI PHILOSOPHIA. *j« Patrem autem,Mentisgenitorem,ceu
correlatiuafwt Pater c r Mens, inter qua fit potentia,qux dicitur k noftris
Amor utriufq^Proceffus ab utroq^Duobus no/ ninibus appellat ffiritum fmflum.
Animam, Potcn ttam-Haccfr tria coxterna,in/ effabilia principia dtcuntur,Bonum,
Metis, Anima.Dicuntur Vnitas,Ens,Poten/ tu-Dicuntur tres lmperatores,tria
Numina , tria Principia . DiciturSecundum i Primo Patre,cr Genitore fuo
nafci:Tcrtium dicitur PoteJlas,Nabitus amborum : X noftris A mor, Proce ffus ab
ambobus. Dicitur ipfe Genitor, F onsfy totius Diui/ tutatis, fegregatus ab
omnibus , alcifiimus , ultramundanus, ineffabilis , k ceteris Dijs difwntti
fimus, fupra onmia incommunicabilis, impxrticipxbilis. Dicitur item Vnitasaut
Pater gignere.Ensautem,uel ipfa Mens,cr Subflantia gigni. Vocatur
enim,utfepenumero dixi, fecundum principium t'o oy,ipfum Ens.Et Proclus ip/ fe
declarat appellari k Platonicis Mentem 7T«y to oy , uniuerfalem exiflentianu
Efl autem Vnitas participata Mens ipfa, quia Filius efl imago P atris ,
charxtter fubflantixMendor claritatis eius. Proles ago efl Vnitas , efl eadem
atq; Genitor fub)lantia,fcd genita tamen,& manansabiUo Ob id Vnitas
participatd.Dicerent tiofbri,Vnitas genit a,non ingenita, quemadmodum prior,
fed Vnitas tamen, quod fubflantia fita ejl fubflantia Vnitatis. Perficitur item
Secundum k Primo , C r fub/ fantidliter manat, quod omnia bona Secundi funtk
Primo . Repetit eadem tria 'principia,quorum Primum gener et,Secundum
generetur,1 Tertium uero k Primo , (T Secundo efl, amor utriufq; potentia- Hxc
iUt conBanter affeuerant, c? Plato/
nem ea mirabiliter docui ffc pradicant. Admiranda profiflb myBeria.
DtinbusfubGftcm4t,(iut pnncipij*,cxPlotino:&: quod non fini plura, nc<p
pauciora . B» quod hxccogniuopomudminacft, quam niionrdcmonrtrabiliii Cap. XI _
Ei quoniam Plotinus,prxter ea,qut paulo ante pofita funt, multa diuinitus de p
tribus hifce Principijs,aut Numinibus ex Theologia Platonis,aliorum 9 qui an ie
eum floruerunt Platonicorum fcripfu:e quibus,Porphyrio tefle , fuerunt, quo/
rum feripta dfiduus legeret Seuerus,Cronius,Numenius, Caius, Atticus, Longi/
nus, Philarchaus, qui , ficut ante hos omnes clari fimus Philo mira , V
inaudita quada de Verbo dtuino,ac progenie diuina tradidit, fic prodidere
iflius modi pluri jnaiexaminanda funt ea,et proponenda,ut totius ueritatis
concentus , perpetuat p ab initio generis humani uera theologia fuccefio
audiatur. In libro contra progno 'JlicostvrJ Toirvf/ itp&vf uyiy n
rdcyaAovKTrKti tpvtris & 7r farry. 71 Zp yoif 70 i -n? oc 7sy,ix «rrfay,to iJiyXycy cv
tauTu,a^\’ w7J, jo -f tro£ . Myo/J-tvVH <Pv<rlt H 0U/TH,Kj ytfCUSIH tSK
ce/Al,d7Kty/,TSt/lTSr6 CtMfl, n Ttc Kyttdoy,e7vy teyodfiSU’ r> <jv ,
>t/ onry AtyecySb/ r> tcy«8cy,7Xv7Hy . voyifay tIuj <ph<n\!iU(p.
yaxy Atyay , i Kctrrny«^i\mcs XuavhS a- oHp,JIhA ovr7tes</^MHsycuhtis is
cJcm.G? r> 7if&7sy <ft stwj , crt a* 7thiscmy,Kx\ r>
cunvcpttis,*** ovk tx 7sAaor*>y. vtu y*f cwx^th^h/ i) as qptVKyi «c JAm .
«71 7itty yi « fano jgic TStcf Zfocv* . ■« i * i ff • AVGVST. EVG7B. L1B. IP '
« kv/x* y <nwk<rts i Ttirvy %<f t7 ifts cCfX** riPn
7ifosHaa/jS^vs,arcc rvy, pvrnfok. kj 70 royy 7jj>«TWS.«7te 4n*?> v*™ **V
)*& ^ f Y<r,.^> #*in 7i*u« tst4»(/ 7i!k<&cU9V W'
K0«TO,^»7vtA{t^ai«Tt ycy tAcrt* t«,« ^vylw Kfitt r9(/ 7Kvny <n,X yjsy n$ u
ro nf a>7vy. ecM.’ 3r» tT* paocAAMAotf^A/^S» f«nt:Quonum apparuit nobis Boni
rm/ turaftmplex *? prima ■ Omne enim quod non efl primum, non eft fmtplex: Et
ni btl bibet is in fe ipfo alii, Vnum ejl quid. Ei ciuf quod dici'ur Vnum
natura e udem. Etenim I rxc pfa non ejl aliud , deinde Vnu. Nc$ b oc aliud ejl,
deinde Bonu,quu di xerintu Vnum-Et quii dixerimus Bonum oportet eadem fentire
naturam, et Vnfi dicerc,no predic antes de ea quicquam.fed declarantes nobis
ipfts,ut pofibde rfl. Ac prunum hoc modb,quod)it fmplidfinw,*? fufciens per
fc,quod non fit ex pluribus. Sic enim attolletur in ea,ex quibus, & non
eritinaUo,Quomdquicquii in alio ejl, etiam ab alio -Si igitur non ab alio, net
Jj in alio quidem fit. Neq; compo / fuio ulla. Ncwflc* fiptr ipfum rubtl effc .
Non i Rigitur cur ad alia princtpUL taturfed b oc pr*pofito,deinceps M ens
flatuenda,*? id quod pn mo inteUigit.De inde Anima pofl Menti : is enim ordo
ejl fecundum naturammeqi plura b ic,in in/ idlelhudyietfr pauciora Si enim p
auciora,aut Animam,*? Mentem idem dicent, m Mentem <? ipfum primum -Sed quod
olixfmtab inuicem,oflenfwm ftpenumc ro-Si plura, *? cetera, que fequuntur,
Plotinuscxprifca Platonis ; platonicorufy omnium philofophta,in qua perucnitur
ad unum furiare, fimplicifimumq; pritt dpium,Bpnum ct Vnum:Bonum,quiafvnt
omnium rerum, et principium: Vnum, quia folitanum, fmplicifiimu , ab omni
externa re fegregatm,totu ipfummet,nS
,urunaturaToUunaBoniras,crunabona,ftmplexq; Vnitdt. Hac ormtis ratio clara ,
cui ud ipft natura fucem ac lucem pr abeat ,utabeaipfapene declaretur . - Huic
cum fitfummafimplicitas , cui edam ddmflum <juoq; ejl id quod a pbilofo/ ph
is *? ab Arijlotele inducitur, quod dicitur ab illis ccuTxfMS ,pcr fe
fufjicient, fibifuppetens,fe tpfo contentusiconfequitur ut mbil habeat
aliunde,babens omnk ex quibus po fit cjfecontentusxonten tus autc ex fcipfo,non
ex alienis bonis.Sicifc afcendit,fuperifr greditur ea, que fidunt aliquam compo
fitionem, *? farraginem, ' ac quafi corpus, effugiens eam, imo fupergrediens
infinita bonitate , *? a ffuentiu propriorum bonorum. Efficitur^ ut nec in alio
fit,a quo contineatur , nec ab alio procedat-Hoc erit nobis, inquit,pnmum ac
ftngulare principium: pofl hunc feque tur Mens, que uocatur 4 facra philofophu
fapientiu ■ Hec dicitur primo fapere, primo t ? principaliter intcUigere , quia
ut Chaldeus dicebat, uocatur 4 eundis m» minibus prima fapientia ,pnma
inteUigentia.Vocaturautem,quu nefeiebant eam bdbere,qui eum antecedat, ijbid
igitur primum lntelhgens,non dicitur refcefluBo tuae prior is, in
quoeflcxquifitafapicntia,*? quem Chaldeus *? ThfmegiRusdi. xerant^ DE PERENNI
'PHTLOSOPHl/L »jf #er<ffit,cum effet prima Metis, InteUigen tia,gen uiffc
fecundam. Dicitur ergo pri/ . mm IntcUigens , ratione nofoi,Jicut habuit
peculiare apud uctuflifitmos nomen Menhs.Subfequitur tertium principium Aima-Hifunt
igitur tres illi Reges, tria . Numina,tria Principia,circa qux eunda docuit
cjfc Piato, idud ante in P lotinoob feruare operxpretiu ejhprimum quod hac ait
ejje altera ab uudcemideind ' quod quaft naturalibus rationibus probat
neceffario neque plura effe , neque pauciora principia.De primo dicendi. Cum
altera fatetur ejje ab inuiccm, [ciendi efl, em non fentire tantam
alteritatem,ac diuifwnc,quanta diuid.it fubflantiam,duo<p fe/ parata numina
con&tuat. Quod ne cogitari quidem poteft. Nec fuit fere pktlofo/ phorum
quifqud,modo philofophi nomen mereatur, cui non placuerit uni caput, una origo.
Cum autem fuperiores tribuant Menti quanta potejl tribui dmimtas, ut quam
fuperius exfententia Platonis Porphyrius dixerat coxtcmam , natam ante omnia
tempora V fecula exfummo Bono, camfy dixerat per fe Patrem , Princi/ pium omnis
p ulcritudinis,totcg ei dotes tribuerat, quot concurrant ad declaratio/ nem
prima , ac fempitemx D iuimtatis:ad hxc cum Tnfmegtflus, hoc fecundum
principium,quod e7Mens,cr Verbum d prifeis dicitur, undique perfidum,opi/
ficem‘mundi,primam idrtutem, increatam , ckrifccrrop , infinitam ,
pcrfcfliflimi .P atris perfiiliflimam prolem,legitimum Filium, fempitemam
originem uitx, w/ augmentabilem,incorruptibilem,fui femper fimilem,xqualem ,
qui de naturxfua flatu nunquam decedatxum his inquam nominibus appeUauerint
Mentem, fecutt dum Principium, cr cum hxc declaren t eandem atque fummi Boni
Diuinitatem (Nam ftfummum Bonum de fcribxs, non habuens aliud, quod de eo
prxdices,co / gerisqs repetere hxc omnia, qux Mente tribuijV,eo excepto , quod
Bonum i ne/ mine habet, a nemine oritur)proftfid fiet , ut xquefit Deus Mens
atq; fummutn Bonum-Sed cum na Jj poflinteffe, neque natura firat, duas
feperatas Diuinitates, duo capitOjduos creator es,cert e no poffunt feparata
dici duo hxc prineipia-Huc adde quod Tnfmegijhis, Porphyrius ex Platone,Phdo I
udxus nobili fimus Plato/ . nicus,hanc Mentem,ct fecundum Principium
uocant,declarant, confalutant yvn ctoy tfiy, legitimum Filium fummi Boni. Non
poffunt igitur effe feparati Pater et filius, cum in utrotp fit eadem
Diuinitas,& Pater xtemo deuiflus amore, genue/ tit, gignat q; Prolem,v
Proles eodem amore ardens,uelit nafci.Quxfunt Mi inge tiue conftfi- QU/Xre quod
Plotinus dixit trrtfcc uvcti, altera effe ab inuiccm : aut intelligendum
eft,quod fmt duo Principia, ficq; flat utfmt altcramoftraq ; T heolo pa
dixiffet emendatius, alteros qux nominum diflindio inuenta nondum fuerat, autfi
fefaret eorum fubjlantiam,qux efl Diuinitas, dicam Anfoteh tritum,apage
m<f>i/iccroqicy,caret phtlofophia,non fapit naturam, non redolet rationem
. Di/ feedit non 4 confideradone modo,fed etiam i philofophia maiorum: cum et T
rif/ megfflus c T Plato,Mentem,C? roy curso f/,autorem,caufam,principc m,dccla/
tent legitimam Dn,c coxtcmam progeniem , in quo efl coniunflio Diuinitatis . i
I Dcnitptl 433 K« AVGVST- EVGVB. LTB. Tl DmK}; cLrtw efl Plotinm.quid fen ferit
N am in libro de Tribui principalibus fu$ fiantqs expreffc.confiffus,ipfum
Bonum , er Mentem, unum, idemcfref[e,ui ap paruit ut primo libro. Alterum quod
uducrtendwm efl in Plotmo,quibus utitur ra tionibus,qsubus probet nec plura,ncc
pauciora effe PrincipU,non effe omnino,ut Grxcts nonnullis item
utictur,fyncaas^ietuSlamcp Phtlofophum redolentes, fed habere aliquid
commentitium. Reuelata efl, er prtdicata ineffabili modo Dtutui/ Xm trium
Nummu,trcs Reges, aut imperatores-.quomodo autem fmt,& qua cauf fa faciat
ut fmt tria , non pura,aut pauciora ,non credo mortalem fare poffe,fbr/ tajje
nec Angelum. Minus item fas efl, deducere prorfus ex confideratione,cr ere
atione rerum noflratium,hoc tnplex imperium : quia uideretur atema principio/
rtm , er caufatorum connexio . Quare fatendum ejlfupergredi mentem huma/ nam
rationem trium Numinumtdatam autem diuino munere terris hanc lucem,ut D eum fum
nofcerent . Ad hac, huius fententia Plotinumfuiffe , non effe duo iUa,
fubftantia frparata, probabo ex uerbis eius, quibus in primo libro eximijs
laudibus tam qux uocatur Mens, extulerat. Atq; ibi uocauerat fecundum, er
prunum Nu/ tnrn,quod hic InfX.Necnon genitam Mentem 4 primo dixerat, fed primum
non indigere fecundojecundum autem primo,quia nafciturab eo. Quibus apparet eu
non feparationem quafi duorum h ominum,fic duorum Deorum induxiffe : fed uti
duorum,quorum cum fit eadem omnipotentia,maieflasq •„ fit item necejfario D «i
nitas,uoluntas,coufiluimc {; idem- Quod quoniam difficile ab hominibus
inteUigi/ tur,dcfunt uerba, quibus exprimatur,ficut nec perfide contingit
cogitatio . quo/ arca nominibus,cr modis ufitatis utentes dixerunt eosduos
Deos. Profundi Thcologii Ploiini de tribui fubfif qood i Pri«o Gi ommifCiptemii
Diuininjcj: Secundi. Cap. XII. jjLotinus item fcnpfit librum artf i rpiij/
vmosiiriup , dc Tribu* *■ principalibus fubfiflentijs , in quo fummum Bonum ,
ipfamq; excellentifii/ tnam Vniutem,exprifeorum Philofophiafacit primam
hypoflafin , fecundam ipfam Mentem , tertiam Animam mundi, ut fuperius ojlenfum
; Animam' que uiuificatricem , animatricem omnis uit£ , nullum toto mundo effe
animal , quod tton acceperit ab ea uitam, ab hac omnem uim fubdantiamque omnem
fuppete/ re : fine ea coelum nec uim habere potuiffe uiuificantem, nec motum ,
quod ea fit omnis mundi concitatio , eunda complexa , ftmilis genitori fuo Meni
: preci/ pue enim predicat Mentem genitricem Anime : camcp uocat I magtnem
Mentis, ut uerbum fimulachruni animi,innuens fic prope produci animam a Mente ,
f cut ' ab animo producitur oratiotnoftrarumiji liter aru ejl,imaginem
utriufque effe Spi/ ritum . Item Plotinus effe ipfam operationem, opus ipfius
Mentis , fubfiflen/ hamque eia Mente effe. lUud, ut dixi, non efl uerum , nec
clare compreheri/ fm «i Plotmo , Opificem Mentem , eunda, etiam Anuttm
creaffe.Quaft fatus unus DE PERENNI PHILOSOPHIA. «M mws fuentrerum atque Ammt .
Nam fi Principium ,ftRex eB tertius, fi Deus, utique fempiternus.Etfi Plotinut
longe differre naturam iBius Te rtij x cunilis re/ bus cretus contendit,certe
differt, quia Deus. Et fi dat uitxm,dxt motum, jrcit mo/ aeri ccetum,quo modo
fictjfet,mft Deus ejfetfQuis enim largiri potejl , c r infpi/ rure uium , prtterquxm
Deus f Et quii potejl omnium animalium effe animatio, mji Deus f, Cuius cjl
omnium rerum continuatus motus , nijl Dei i Et fi is eB , ut Murcus Tullus uit
, Spiritus diurnus , num Deus unquum ftne Spiritu fuo potuit effe { De Mente
quoque loquitur eu , que. fupenus , ipfxm x bononufd,perfe/ flumxpcrfctto,
magnum x magno, fecundum x primo , numerum xb unitate fmplictftmx , Mentem
gignere to op , ipfum EnscogiUndo , incidere ei fpc/ dem , fvrmxm , ejfcntium
eundorum rerum . Perjiflifiimum effe Bonum , mx/ ximumxutcm c 7 fecundum poB
Bonum effe. Mentemque eum afficere , er indigere eius. Bonum Mentis minime. Q
yod xb optimx InteUigenlix ,ucl M en/ te generetur, Intelligcntum uel Mentem
effe. Pxtrem fcilicet, ut dicebxt Chxl/ dtus,effe optimxm Mentem, fute lntelligentUm,qut
optimum txntundcm ge nue/ ritfecundxm Meliorem effe omnibus Mentem , ficut poft
Mentem fit A ntmx ud Verbum eius,quxftfy fmudxchrum,qux e r in ipfxm Mentem
reft>icixt,exm(p de fideret . Effe xutem unum,idem<£ , folxefc xlteritxte
differre , Genitorem xc Geni/ tum. 1« libro xutem, quem infcripftt,Qup modo
conjlitit I dearum multitudo , c T it Bono, htc xd xlix inquit:Vcjhgium uitt
ejl ettxm ucBigium Mentis. lUtc xutem archetypum bomfbrmr.quoniam 'm fpedebus
bonum habet- Alterum emmcBBo num,xlter xutem Bonus,tn (peculando uitxm bibens:
fpe culatur aute Boni boni/ formx cxijlcntia,qut confiderantur et ipft,qut
poffedit,quando {peculabatur Bo ni nxturxm ■ Venit xutem xd ipfum , non txnquxm
illic effet, fed ut ipfe kabuiffet. Principium iUecjl,crexitlom tjloiey ifie
qui fecit htc ex illo. Nefy enim fis erxt rejpictentem in tllum^uhil
inteUigere,nc<fr rurfum ex erxnt in iUo . Nr<£ enim ip/ fe generabat- Vim
igitur xd gcnerxndu habuit xb tUo, qut non hxbebxt ipfe: fed ex ano ipfo,midtx
huic. Htc Plotmus ■ quorum ejl fenfus , omnem fxpientum , <m/ 'nem crexndxru
rerum fciendxm, c r potentiam, omni prolifcxtionem,facundiU fem , plenitudinem
bonitatis Mentem habere x Genitore fuo, quem refpiciens fat jfapienSyX quo
peruenixt in fe tota bonitas euts cr fxpientix ■ lUe Principium .. m Mente e(l
archetypum boniforme, quoniam archetypum ejl uniuerfalis rerum fubBantia ,
contenta i nttevix Mentis fxpientu ,eaq;d patre ejl injilio, quem pater genuit
fxpienti fimum, er quia non ejl aliud archetypu, ntfi ipfum Verbum f? Mens :
Verbum xutem ejl bomjbrme,hoc ejl,fmulimum patri fuo Bono, ea de, fxufx
archetypum edam ejl bomfvrme.Necaltud cB archetypum,qudm ipfa Met,
homfbmis-Ejligitur hoc archetypum firmarum pleniUido,etipfa Mens. Primus nutdem
cr fuimus Genitor ejl ipfum Bonum:Filius xutem ejl bonus : nempe ne/, feto quid
plenius ipfum Bonum,quxm bonus, qitod cjl asccpta bomwx <t bonitate i_. . i
4 iM AVGVST. EVGVB. LIB. tT. (Q4 prbu.Bonut qui ejl ipft Mens,uitam habet tn
peculando, ut ArijloteletetUm dixit, freculando inquam patrem fuumjeq; ipfm •
Speculatur autem uel contems piatur feipfum , quando plenitudinem Diumitatis
fux , c r omnem fdentiam con / templatur,quam i patre cr ipfo bono habuit, per
generationem , c T contempla/, donem. Itaque er feipfum,cr Genitorem ipfutn
contemplatur. Omnis autem do/ Urina fdij uenit 4 patre, qui principium ejl,a
quo 'm fecundo funt omnia, creauittff Mens omnia, expatrenaflauimer fapientiam,
ac facultatem . Accepit igitur i patre cunflam generandi fiue creandi utm, cr
potentiam, quam fine illo non ha/ bui[fet,ut rette pofiitdici ex genituris
& umbus Dei, id ejl,a Deo,fjpienttffmam Mentem, quam genuit Deus,mundum
jiciffe . Hx c<fc fiiit uenfimt caufa mundi, Cf hac duo
principia,uelutunum:quonum non funt duo Dif feparad, fed fecun/ dus 4 primo
natus, cr cum eo bonis fempitemis locupletatus. Paulo inferius funi / tu refert
Plotinus : Repletus quidem,ut habeat,quod affriciat- Reffrictens autem ip/ fa
cum luthine, ab eo, qui dedit illa,0" hoc reportans . Ob hoc non folum
dicitur fub(Untuc,fed cr ut utdeatur tpfa,cauft ille . Sicut
Sol,utuideaturafimilibus,0‘ ut nafcantur,caufa quum fit,caufx qitoqi ejl
uifionis, qui neque uifto ftt,neque res ipfe.Sic cr Boni nxturs,caufa fubfUntix
cr Mentis extftens , cr lumen,ex pro/ portione his , qua illic funt wftbilia ,
cr uidenti neque entia , neque Mens ejl , fed caufa horum , cr ut
inteUigantur,lumine fuo prebens cr ipft Menti, cr ipfis En/ tibus -Paulo pojl
inquit: Mens generata,ipfa apparuerunt . Venit autem ad Men/ % tem,cr uitam,ab
illo. Ex efficacia enim ab iUo,fubfiflit . Mens quoque per illum, CT idearum
pulchritudo ilhnc,omnuque ipfa Deiformu , cr Vita, cr Mens, cr idea . Non
procul inde Plotinus : cr Mentem quidem fupergreditur . Non po/ tefl fupra
Bonum excedere,quoniam nihil ejl fupergrediens . Deinde: Si enim ex hoc omnia , nihil eB illo melius :
inferiora autem omnia . Optimum autem om/ n ium,quo modo non Bonum ejl f Et
quidem neceffc ejl Boni naturam perfe fuf/ firicnttfiimam,cr non indigam
alterius cuiuf quam. Plotinus repletam uocat Men/ tem , quam prolificis formis
4 patre repleri contendunt , affirmati]; Mentem affri/ cientem,contempUntem
'que fuperiorem , non modo dtuina fapientu repleri , fed lucem item
inenarrabilem referire . Quocirca Genitorem non modo fubBantue, nempe ldex,csufam
iure uocari,fed etiam autorem,ut ea ipfa uideatur, quum nec Idea fit ipfe,nec
Secundus, proles nempe ipfe fua. Quemadmodum Sol infundens largam rebus
uiftonem,nec uifto ejl , nec res ipfe : ita patrem quum nec uifto, nec res uifa
ftt,nec fecundum Mens,prxbere tamen ut ea ipfa fmt,cr uideantur . De/ ttique cr
uitd,uidelicet fvns ipfe uiu proles Dei , Mens 'que, uenit a primo perii/ lum
cr Mens,cr idearum pulchritudo . Proinde Genitori fuo Bono dfiimiLtntur,
funtque xya8c(i<Ari,Bonifmnu:trid fcilicetjed unum,Vita,Mcns,ld a . quo/
circa fupereminct omnia fummum Bonum , cuius ejl , rerum prima cr perennis
ubertas , ipfe mtlltus indigus , Pojl mulu Plotinus eoiemlibro, de
pulchritudine DE PERENNI PHILOSOPHIA. »>y fmrri Boni loquens,quoi Plato
cauftm omnium pulchrorum dixit : Qaoddeft/' dcrabdc e fi, inquit,carens forma C
r figunt, omim efl deftderabtliflimum,v // nubili]? miwn. Hic rmm no» amori
fwn,quoniam nec finem habet amatum . itatfr Vomor infwitus,cr pulchritudo euts
alterius generis , cr uenuflas ante omnem uenuflatemJlos c r uirtus omnis
pulchritudinis , pulchritudo (tccA07rotbs , pul/ tbrifica,priniipium,w finis
omnis pulchritudmis,td pulchrum rcddens,cuius eB frincipium-innuit autem Mentem
a Genitore aeterna pulchritudine clarificatam. Effecit autem eum pulchrum,non
in figura cHbrma , quippe c ripfum clarifica/ tm figura carct.ltaque fme figura
oportet ejfe Qvtnp 7^ wf wnp,primam na turam,ut non fit mirum, fi
uehcmentiflmis inflammat amoribus. Quippe c T ani/ ma cum ualidum concepit
amorem, omnem, quam habet , abijeit firmam . Itaque Mens contemplatur, quafi
Mens r jjr flajierfaturq; in loco eximiae uenuBatis .Sed quum uiderit t cy
\kby,Deum,omnia dimittit , ample flttur' que illum folum, c T contempklur.Vt
qui regium intuens palatium pucherrimum , fi prodeat rex, di/ miflis ffeflacuUs
iHis,in hunc unum oraconuertat . Effetcfcuerafimiluudo , nifi quod
is,quiibicontcmplatur,efl homo,innuens,qui contemplatur fuperne,Deum ejfe. Denique de tribus
numinibus concludit Plotinus,declarans quae de tribus Re/ g ibus in EpiAola
prodiderat Plato. N eque,inquit,fecunda addideris primo, neque tertia
fecundistScd fecunda circa primum flatuas,tertia circa fecundum. Sic enim dabis
unicuiq ; fuum locum,poRenora<^ illis applicabis,ceu illa circum currant ira
fe ipfts exi flentia . Quocirca re fle circa omnium Regem cunfla dicuntur
effe,v dius nomine omnia, quippe qui caufa f t illis exiflendi , eum <£
appetant alium ab eis erigentem. Itaque Anima ad Mentem,Mente ad Bonum
applicata, ftc omnU in iHi*m defmunt per media,alia quidem propius,alia
poflerius , ad extremam re/ uocatisfenfibiibusipfam Animam . Inlibro quoque
dcBonowVno, de Mente baec ait: Mentem quietam , c r inagitatam motionem
dicendum , omnia habentem in feipfa, V omnia exiflentem,mulatudinem
infeparabilem, rurfumq; diferetam. Sentit autem Pbtinusp.vtcipium,fbntemq}
rerum,quas fmu cr fapientiafua con t pleflatur,Mentem effc-ln quibus , c r id
genus omnbus ( paucos enim quaft flo/ res , ex amoenis campis decerpft ) etfi
haud afferam puriflimum ueritatis flnteffi fluere, erit tamen ex his intelbgere
hodiernam rerum dtuinarum phibfophiam, abflrufum,arcanumq; prifeonm temporum
myflerim,noutf.ms feculis coele/ ft beneficio penitus patui ffr.v qua antea
mundus non cognouiffet,aperta mcliut V enarrata i Filio Dei clarui ffe. D*
trini Diufaitate rx Num*nio.& quod fuper hii tanifte cafteqploqufndum tlt,
&dc eorum mutua indiulfibiliepfubtontu. Cap. X1IL — .T» Plotinum,
Numenium,cui perpetuum ftudlm impenderet, fici le perfuade Mu' paffejn omni
Tkologia fluffe , ceu praceptorc imitatu- is igitur ante Ploti/ i $ nu/m. tjS
AVGVST. E-V GVB. IIB. TI. rmm,?orphyrium, Amelium,Proclum, haede tribus
Hypofitjibus, aut Nummis, bus fcripfaxL-rcy ykJAcrtx<ruykTuy ?r \ft Swt/
nfttrv & <Aarrifs , jg* oipir^oy <An AfecSta fcjtffsn r ra/a, >9
t*/ XbQvyoruujH 71 ri k ccntntCy wrxy c/Iokh ,h<Ph it/ lyjyrin. uuiyet^ay
earesy Koxyimt. aMa* </lt yi}. $1 oy </l% TipjtntffAttnr.uAriS cu/tjJ>
yrityovx yp/o(iSlMoy,% cT Ao^a» </!«• |at 3«<r<«/f V (pgovTtcAui/.
otfxiy&x Ji srott. 0 Siic 5 /uAr aipwTOf ip uorruaiy,<i)hy cc7rAovS,
c/jtf. y> t«/’nS* crwjyxt-o^t^ac bto,y.n<P't7m\ tunAicu^-ny. b 3fcof
/xUSi 0 j@« 5 TjoiTflf, «j. </S»/xJ </£ Siw,^5,«t! Mytfcahxe 7ncT^x
v>y 7tf£rr0y fhoy . Latine lutem: Qui cogniturus ejl de primo Deo,cr
fecundo,oportct prvts dijhnguxtjirt guli in ordine ,cr quxdxm xnm
trxnquillitatc.Tum fi bene bxbere uidcatur, agr gredi xd dicendum decore.
Aliter xbfjlcndum . inuoexto igitur Deo fibi confcto * uerbis aperire thefturum
cogitationum. Incipiamus autem fic: Deus primus qui/ dem in fe ipfo naftcns efl
fimplex , quod ipfe/jbi ubique coniuntlus ejl , nec ut, ‘f quam diuiduus.At er
fecundus Deus, er tertius ejl unus . Verum oportet nojjr, ■, Putrem primum Deum
ejfe,prx Opifice Dco.H/c N umenius.ln quibus primum 'ejl,qubd quemadmodu P lato
tn epiflola,de tribus Numinibus, et in alia, de Cau pt, Cr Putre locuturus,
pr/fitus ejl, er quemdmodum de cifdem difiurus Orpheus ± prmonuit.
4>8tyfoytu 01 c &ly/ j fii, &vfccc JkJSftAsi:. Dicam queisjis
eji,cUuistur portu profhnis. Sic prefkus ejl Numeiuus,grandu myftcrix trudi
turus- Prejhtus sute ejl,oporte/ re cum de his narratum accedas, rjjr te animo
hilari , compofito , tum fep arare queq; feorfum,ne primu cum fecundo commi
fceas,cr confindis: quonix plericp Tj £c duo Numinx non digno fcenks( Deum enim
nemo nidit unquam :fed Filius qui 'ejl in fmu Putris cnxrrmt)non crediderunt
xlterumeffc primum ac genitorem, fu premam mundi,rerumfy ttemxru xrccm,xlterum
genitu at<U opificem,fecundum ab ido,utSabeUiani ■ Htc oportere dijiungere
premonet,etfcire quid Primi,quid Secundi jit, prius nofcentem ejfc Primum er
Secundti . Qjjod quidem non fudi '*ffequxris,niji ope diuina implorata Hunc
autem reconditi, eminendfimxmq ; ft pientium appellat Thefauru arcane
meditationis,in qux pretioftfiimi thefauri ab/ ' (condantur. Sic er diuus
Paulus,in Deo thefxuros abfonditos dicit. Atque Deum primum,iuxta Pythagoram,
Empedoclem , omnemfy Platonica familiam, narrat effc fimplicem,indiuiduum,qtu
de cauft per totam motorii Theologiam didat eft ipfum Vnum, quod proprie nomen
Primi ejl . Verum ab hac eadem f implicitate t quonix eadem ejl diuinitat,ne
Secundus etiam ac Tatius abfunt.Sunt igitur et ipji Vnum,Primus ejl
ftmplex,Secundus er Tertius, Vmts, quibus nominibus eadem " naturd
fubeJl.Scd iUud cum prtmis noris, inquit,rtji Pata, atq;Opifexidem fmt , * «dem
[ubfUntu,par<£ et infcparau DimttM, P atri tamen ture mari pnofrm, quoniam
DE PERENNI PHILOSOPHIA. »'*•» tptoniam Mens A ipfo,non ipfe 4 Mente-Nec ulis
inter eos ordo, qualis duorum,' Aenus ab diter o nihil habentiis: fcd quaUs,fifks
ejl mortdlibus exemplis Auti,pt iris alicuius,ac prolis:uel quod in omni
TheologU celebre ejl exemplu,qudlif So/ lit,dc lucis, 4 Sole ndfcente luce ac
radiante , noni luce Sole quicqua accipientet Sic Proles Opiftx,etfi tantus
fit, quantus Genitor, nihili^ fibi defit patemoru bono rm,i Patre tamen iubar D
mutatis f ut relucet ■ Etispatrijs imperijs obfequituri cuius fub pedibus omnia
fubiecit • Et quanqua ejl Opijix etiam Deus, ejl tamen ab iUo,qui eum genuit
Deum Similia qutdd dixerunt iUi,narrata melius, et declaratu aduentu Fihj Dfl.Q
uanqud htc lux, que uenitin mundum, c r adpropm,palt tum# A [c quondam
creatu,non fuit agnita ab his, quorum exeteauit oculos me Ijttccr diexerunt
quondam homines,ficut diligunt,magis tenebras,quim lucem < Oe tnno
Deo.Cernaqf Diuintiatr « Calridio.quo Ten a fupenorum Platonicorum declarantur.
Er quod Primus eft fummum Bonum, Secun Jus Mens, PrauiJrrt- . - ita, Sapientia
aeterna, Tertii* Intimator & Anima mundi. Bt quod tres bas per- forus,
& hypoftafcs aperte ScJUlinfle fateamur. Cap. XI1IL. ~jAnc admirabilem
Platonicorwm,prifcorum'q ; Theologorum, atque oraculo/ **rum,v per fucccfiionem
omnium tutum traditam de triplici Deo Philofo/ phiam legit CT
agnouit,produxit<[; in medium Chalcidius Platonicus fuper Timt/ um -Cuius
htc uerba funLVt igitur brrui multa compleflar, tBuis rei diffofiuio ta lis
mente concipienda ejl: Originem quidem rerum , ex qua ceteris omnibus qut ,
furit, fub flantia mimBratur,e\fe fummum cr ineffabilem Deum . P ojl quem Pro /
ladcntiam eius, fecundum Deum , latorem legis , cr utriufque uitt , tam etemt,
quam temporarie ■ Tertiam effe porro Subjlantiam , que fecunda Mens InteUe/
ilusc ji dicitur, qua fi que Jam cuBos legis etemt • His fubieflas fore
rationabiles animas, legj objequentes. MiniBras uero poteBates , naturam,jvrtunam , cafum,
CT Dtmones inffcftores jfeculatoresq; meritorum . Ergofummus Deus iubet.
Secundus ordinat,Tertius intimat. Anime uero legem agunt -Lex porro ipfim fitum
ejl-Htc iUe.Paulo autem fuperius Plato ueritatisinBinftu locutus eJl,Prin/
cipio, eunda qutfunt,cr ipfum mundum contineri , regiq; principaliter quidem a
fummo Deo,qui ejl fummm Bonum, ultra omnem fubBantiam, omnemq -, na/ twram
extimatione, inteQeBucp melior, quem cunila expetunt,cum ipfe fit plent
perftBionis , cr nullius focietatis indigus: dequo nunc plura dici, exorbitare
ejl. Deinde a Prouidentia , qut ejl poB iUum Summum fecunde eminentit , quam
¥ov(i Grtci uocant. Ejl autem inteUigjlis effentia,tmula bonitatis, propter
inde/ fiffam ad fummum Bonum conuerfionem.EBq; ei ex illo bonitatis hauBus ,
quo tam ipfe omatur,quam cttera,qut ipfo autore honcBantur.Hanc igitur Dei uo/
luntatrm , tanquam fapientem tutelam rerum omnium , Prouidentiam homines
uocant, non,ut plerique exiBimant.quia prteurrit w uidendo,atquc intelligendo ,
pronai tus futuros, fcd quia proprium ejl diuirtt mentis , intcUigerc , qui ejl
pro/ prius mentis *Bus. Et ejl Mens Dci ttirna • Ejl igitur Mens Da
dcintclligendo • ttemus »40 AVGVST.EVSVB.LIB.tl. atcmufaflus. Sequitur hunc
Prouidcntia,Fatu, lex diuinu promulgata inteUigfn/ tu fupienti modulamine ad
rerum omnium gubernationem . Huic obfequiutr eu* qua fecundi Mens dicitur,id
cjl,Anima mundi.Hic fi.tum.nxc quidem Calcidius * quibus profunda Platonica T
heologia myfleria,caterorumq ; item Platonicorum * V omnium, qui de rebus
diurnis locuti funt,cnodauit. Hic igitur expreffe nominat i tur,rec oluntur
illa tria Numina , tres Imperatores, trinus Deus, terna Diuinitas. Qyorum
primum iuxtafuperiorcsomncs,quosuidimus ,fummum Bonum, fum/ tnuscr ineffabilis
Deus appellatur. Alter uocatur Deus fecundus,uocatur Pro/ uidentu , quemadmodum
fuperius locuti funt omnes . Natn Philo , prouidentem, gubematorum,prafi(lumq ;
mundi, dicit, hunc Secundum, primogenitum Dei Fi/ Uum . qk i etiam de feipfo
dicit apud loanncm , Pater non iudicat quenquam, fed omne iudicim dedit
Fdio.Et,Poteflatem dedit ei iudicium facere , quia Filius ho/ minis efl. Paulus
autem , qui conjhtutus efl tudex uiuorum , er mortuorum . E n igitur
Prouidentia , en generis humani , omnis carnis iudicium. Ea enim efl Pro/
uidentia ■ R edumque natura curfum dicebat fuperius Philo , quia confUtuit Deus
primogenitum Filium, redam legem. Eandem prouideutia caufam,fi/ cut
ojlendimus,propofuit Plotinus . Hinc edam declaratur myjlerium,quo Caici/ dius dixit,Ergo
fummus Deus iubet,Sccundus ordinat,Tertius intimat-Declaran/ tur item dida
Numenij , quibus dixit , Patrem uacare ab omni opere :V quadi/ xi t Phdo, Quod
patrem incxcelfa , longefy optima Ditunitads arce pofuutn^. . nefis erat
hominem ad fum imaginem creare , delegaffe Fdio, er Secundo ianquam minori,
hanc prouinciam. Etiam declarantur qua idem Deus dixit, pater non iudicat
quenquam, fed omne iudicium dedit Fdio- Scilicet iufit,didauit Pater, fi Ius
iuffus paruit , creauit mundum , creauit hominem ad imaginem fum . Iudicat item mundum . Hinc
ditius a Philone organum , minijler, legatus . Nomina igitur patris apud
Chalcidiu,qucmadmodu catcros omnes , funt ut in facris Utcnstitem* quod is
proprie dicitur Deus , dicitur fummum Bonum , dicitur Origo prima re/ rum
cundarum,quia primum genitor filij fui, Filius autem Creator omnium : dici/ tur
ineffabilis: dicuntur omnia principaliter ab eo manare , fu&ncri, regi .
Idem fummus Deus, c rfummu Boni nuncupatur, ultra omni fubdantiam, omnem $
natura, fuperans omnem cogitationem omni conftdcr odone maior, non minus in/
m)gitabilis,quam ineffabdts,nuUius focietads indigus. Dicitur item luffor. Impera/ tor ,
Didator Secundo, imperans iubensq; Secundo. Nomina autem Secundi funt*
principio appellatur Deus, er dicitur Lator legis , Iudexfcilicet, dicitur
Autot atema er temporaria uita , dicitur prouidentu, dicitur fecundi gradus,
fecundat rminentiapojl primum, dicit Chalcidiuseum aGracis appellari rip.
Mentem* Audis Mentem (de qua primus liber) fecundam effei primo- Dicitur
EffentU Mtrni , intelledualis : efl enim Idea rerum, efl perfidi Subflantu ,
efl Ipfm effe * quemadmodum uocatatntDmyfm^jiep . Etipfedc[e*Egofm qui fum:
P&* DE PERE-NSH PHILOSOPHIA. »4« propter rcrom plenifiimam facunditate,
originem uberrimam, aulam- formarunt diuftimam. Dicitur item amula Bonitatis ,
c T quod indefiffe conuertitur ad fum/ mm Bonum: quu dixit ipfe apud loanncm,
declarans hoc myflcrium,Fi!ius nihd agitmft quod uiderit Patrem
j*cientem.Et,Dodrina mea,none(l mcafcd eius qui . mifit me.Obferua quaq; contra
A rrianostct Valctinianos,qubd hac Mens ejla/ tema:Non,qucmadmodu iUi dicebant.
Fuit tempus quando Filius non erat. Non/ ne audis Mentem atomam , quemadmodum
apud fuperiores f Item obferua quod beatitudo Fili/, CT Bonitatis hauStiu,tflex
Patre. Filius enim ejlinfmu Patris- Ac/ terto Pater deuittus amore, Filium
amplectitur. Hic f rofundum, ineffabile myfte/ rium,qu6d eo hauftii Bonitatis
Filius ornatur, cr Filius omat,cr hmeftat omnia * Vt Pdftr bonum Filtj,ftc
Filius bonum reliquarum rerum: Hac uocatur ab horni/ nibus,fapientia, tutela,
falus omnium rcrum,robwr,fuBentaculum, ut Pbiio </ka / ItoS
ZffttKTOfjunculum non dijfoluendum.Nomina porro Tertij, primum dici/ tur
Su)lentatio,kypo8afis , quemadmodum Primus & Secundus : dicitur intima/
lor,quiafunditur,mittitur$,datur 4 fccundo:lpfc enim (inquit Mens) quacunque
dixero, annuncubit uobis. Ipfc prophetas afflaiut. Ecce igitur uere intimator
,de/ clarator-Paracletus confoUtor. Dicitur etiam fecunda Mens, quia nomen
Mentis rjl proprie Secundi: ls^ efl Mens in omni philofophia celcbris.QMproptcr
Ter tius dicitur fecunda Mens,uel IntcUeCtiis.Agnofcis diBinflas perfonas,
ddtinClat bypoRafesi Non confufas, quemadmodum apud Sabcltianos . Omnes enim
funt MenteSylnteUcfius Dicitur item Tertius, quemadmodum apud fuperiores omnes,
Anima muiidi,nimirum uniuer falis afflatus, uita. Poibremum tribus his dicuntur
fubiaccrc minifka potcftatcs omncs,cafus,fcrtuna. Angeli, Damones- Habes hic
profundi fima myftcria,qua C alcidius iuxta atque Platonici cun(ti,dicit Platon
ern veritatis inftinflu uidtffe, affemffe. Ego uero dico , non ueritatis
inftinflu modo , fed etiam quia didicerat ab
Aegyptijs,Chaldais,oraculis,SibyUis, cr quia per ma nus tradita, per omnes
atates dcfccndit hac Theologia, tunc latens apud paucos, nouifimis diebus
apcrtiflima,toto terrarum orbe radiantiflima . D< fccunJj Hypoftali.id
tft.Mcnie errati icc murdi.cx Anaxagora di irina riP.inreius de* fchpcio,&
quod ab hac crea! nifibilia, 8c uiuiGbJia Anaxagorar, quemadmodum h(V drerna religio.
Cap. XV. •. mente creatrice mundi, hac faipfitA naxagoras, autore Simplicio
Pkilofo/ ^pbo:N«v{ Wi{/ <hri§oy,@ «irroKfxrrtt, <£? yXyiKrou cvsAiri yp/
iuC7i-a?AuiA0ir©' twr>s fcflU/TJP « V* ytf «epy iOUJ-fny, Tm 'metunt
atou,fiHT«xy«{/ k-nalrtuy \n'ntiK& -neo. sp7rxvriye(f7rfwi6ttiupxivisip.
Ziamp yi tvis tyoi AtAnt' TTU.tcj eusFP^srviaiatpiyittret , Stst
(tH<Pwosy*/xcn&’ tc^xrapbiaoiuSiUSt^u/xbropieUTvcxep' imc?. foi yaf
XwitciTktovtSl vrcuntopytiJiiiiTtup.Kj nfc(ltx$ai7orny . (cJ yvi>iiv\)ys.vt4&7itwr>i
•ncw GtV ^^svptitneyt «> Kjyafa k/ iA«7ifo*,7rcc* »»4 AVGVST. EVGV9. Et*. Tt
maximam, Secundum Mentem, Tertium Animam:Mcn‘cm'q; effecaufam, Jtmnu mn, er
cjrporum omnium -Huc ufyue reile ac diurne explicat Theologum Pia/ ioniem P
rodus . A t<j; ait, ut flupore digna res fit, Platonem omnes quidem .mi/ mu
er corporat Mente fuprema er prima producere , quam, ut tejiatur etiam
Laerdus,Caufam appellet, fed rurfum altius eum afcendijje, er ad aliud princi/
pium, arcanum ineffabile perueniffe , k quo procedant omnia, etiam extrema re/
rum.Sed Proeliis dicens, hoc aldfimum, er ineffabile principium , quod efl ante
Mcntcm,Platonem dixiffe wetmAif priey t i vi, penitus et undequatf 'a Mente
abfolutum,fepara‘um,extradu:fcut nihil tale dixiffe Platonicam Theo/ logiam:quod
er ra ione,er Platonis autoritate probabo Ratione qmde, quoniam Platonem
producere ab altifiima,primaq ; Mente dicit animas omnes, er corpora, circaqi
eam aj]errrc,uerfari,qu£ quomodocunq; uitam participent . altius autem iHud,cr
ineffabile principium, quod antecedit Mentem , dici; item omniurerum, etiam
extremarum ajferuiffe effecaufam. Ergo quorii Mentefl caufa,eorundem quocp
ineffabile principiit. Qucro igtur quid caujfe fit , quod eorunde utrunq j cR c
au fu, ut quot fiant ab uno, totidem ab altero. Non 'ne quia una du> oritas,
una pote fhasi Si enim Mens creat Platoni corpora cr animas,omnemq;
ubamtineffabile ut ro principium omnium efl caufa, etiam minimarum rei^iprofiRo
cr Mens quoq; potendfuna efl, cr fiat omiaque principium ineffabile.Ergo una efl
autoritat utriufy. NttjM? enim bis potefl mundus creari,ut partim creetur ab
ineffabili prin cipio, rurfum accedat Mens,qux (yipfa creet Sei unam neceffe
efl eff e autoriU tem,unam uoluntatem.par conltlium,quod fimul conffnrans
crearit mundum. Ne que potefl ulla alia reddi rado, fi fi; idem ab
u'roq;,qiiinJit eadem uoluntas,cr au/ toritas.Quodutiq; non ejfrt,fi ineffabile
principium effet a Mente undequaq; fe/ paratum ■ Neq; enim uolunut confftrarct
, longe lateq; his aje diflantibus- Adde quod fi Mens efl Deus
omnipotes,utapparet,creat enim ornnia,qSefl D Minitatis: ineffabile quoq;
principiu efl Deus:uterq; necefftrio fftD eus,cr atemusuterqii o mnipotens,cr
fapienti fimus «tmf.H/ rddones funt natu rales, er uere. Verba autem
Platoms,aperte Proclo contradicentia funt in fexta EptfloU, ubi Plato co/
memorat principem er cauftm omnium prcfentium er futurarum rerum, cr de/ inde
patre iflius prineipis,cr caufe.Princeps cr Caufa,omniu Platonicoru con/
fenfu,cr ut tam multis exemplis probatu eftfuperius,efl Mens iUa fccundu princi
piu.Ergo fi Mens habet patre (pater aut efl is, quem ineffabile Vnitate, cr
fummS Bonu dixere,<juoi Macrobius teAibatur,addens ueterc phtlofophia
dixiffe Me ti/ te effe filiam fummi Boni)effcitur ut etufdem natura fint pater
cr proles- Na qui nafeitur ab homine efl homo, qui a leone, efl leo:fic qui
Mfcitur aDeo,et ineffabili Bono etia ipfr efl Dcus,cfl ineffabilis, efl Bonu
fummum. Igitur Plato tria decreuH pnncipia,ut Proclus inquit , tres caufas,tres
reges: modus aut, quo fint principia, que pofuit Pr ocius, ferfan no efl
Platonicus ominoMtaprimo uniformes, k fecu/ do mentales. DE PERENNI
PHILOSOPHIA. **J do mentalcs,d Tertio animales ordines exidatiquia primus
Vmtas, fecundus Mes%, tertius anima. Dico ex Platone, omnes Qualiter ejfe corumdem
caufam. Tres cau . pe tanquam una, quod ipfe quoqsfuis probat ucrbts . Quod
quidem fieri a fumrno . bono pronunciat,qujrum 'uc ipfum ejfe principium ,
etiam d n;ente,ctiam ab ani/ - mx fieri fatetur A mente ZT exufa fadus cjl
totus mudus,corpora ZT animx.Sum/ mum autem bonu eundorum eji principii \,
etiam minimoru . Mens creat animas: ab anima que tertiu eji principiu,animarii
nafeitur ordo. Vtrnudo nihil cjl prxtet hec ipfa,ncc aliud eji mundus, quam hec
ipfa: ergo q uicquidfit ab uno, fit ab alte/ ro.quoniamq; non conucnit eiufdem
rei duos ucl tres afcijeere creatores , naturali dedudionc efficitur , ut trium
principiorum ZT caufarit fit una eademcp potesUs, autoritxs,conj iliu,imperiu.
Et ordo ille Procli,ut d primo ftnt unifbrmes,d fecundo voigoi,intclhgentcs,d
tertio animxVmfiirmcs autem,utreor,uocat primam ange lorum hterarchiam,quam
illi conficiunt ex ideis, eoq; uocant eas Vntfvrmes,id eji, . jimiles
ineffabili Vnitati.Secundosfentit, fecundum ordinem angelorum,qui acen- tur 4
mente. Tertius eji ordo ammxrum,
qui ab anima prima ferantur,accntur. is inquam ordo non eji Platonicus,etji ex
parteucrus. Et ratio clamat ex didis corii, ordinem non effcitaprxfixum,ut hoc
fiat a mente, hoc ab ineffabili unitate , illud ab anima:quippe quot fiunt ab
uno,tolidem fiunt ab altaoitotac p acatio d eundis uetudifiimis Theologis
uifibilium ZT inutjibilium , ajfcnbitur menti . Hoc etiam Proeliis fiuctur,in
primis uerbis animarum ZT corporum , totius fcilicetfenfibilis mundi afiignabxt
menti aeationem. In ultimis dicit a mente procedere votgovs, nimirum eundos
ordines angelorum-Sic etiam diuus Paulus,ut fxpe uidemus, do/ cuit hunc effe
primogenitum, principium omnis aeaturx , pa ipfum extitiffe ui/< fibtlia ZT
inuijibiluyjtuc thronos,jiue poteRates,fiue dominationes ,ftue uirtutes- Hx
funt angelica gentes, tota cceledis Reffublica aeata a mente , fumma fapien/ .
tia,ZT intelleduyomnium intcUigentiarum aeatrice, ipfa prima ftpientix arce ZT
fafhgio intettigentix- Quocirca nullus fupaejl angelorum ordo,ZT eorum, qui du-
cuntur m f 01, qum acentur d Mentc.Sed aperiam huius fermonis apud Platoni/ -
cos caufam , cur ab ineffabili unitate producant primas unitates , primam
Hiaar/ chiam. Ea uidelicet effquoniam conficiunt ex Ideis hanc Hierarchiam . I
deas au/- tem ferunt dfummo bono hahae principium,eas'qucdari menti
aeatrici.Sed no/ rint podaiores Platonici,nibil tale dixijfc Platonem , qui
reda ZT expedite prin/> cipatum, autoruatem q; eundarum rerum afiignat menti
in Timxo: in Ep idola uo- catprincipem prxfentium ZT futurorum: rurfum in
fecunda Epidola,tresom/ nium rerum declarjt,aJorat,confalutatimpaatores. Verus
autem illorum regum impaatorumq ; ordo , iuxta Platonem , ZT ueritatem , ZT ut
ipfi Platonici ffionte fuafkentur,efi,quod omnes funt reges , ZT principes
uiftbiluim , ZT inutjibilium, . omnium tres caufx , tria principia, tres
fontes, fed ut unus , ut una diuinitat,unui- tanfenfus- G rodus autem eji inter
eos , quod primus eji , ineffabile bonum , unitae e imcntifimax «»* AVGVJT. EV
<3 VI. LIB. II. csmnendfima , cui Filius etiam in hoc mundo omnes honores
acceptos reftre/ bat,eumi j; uocabat Putrem, et Glorificatorefuumiab illo dutu
/ibi omniu:nihil hu here fe,quod non accepiffet ub eo:fe effe lumen ex iUo
lumine: omniu quidem hi/ bere fe, Jed ub eo,non eum a fe. Attulit pulcherrimum,
quoud licet ex mortaUbui noffe immortalia, Athenagoras exemplum, in orutioncud
duos imperutores, pu/ I rem c r filium. Puter erui Antoninus Piut , erut ei
filius AuguBus, genitus ub eo CT declaratus AuguBus,lmperatorq; totius orbis.
Omnis terru,gentes omnes ue/ iterabantur utrunque , ut unnm Imperutorem .
Quicquid iubebut filius ,'fadm cruttquicquid item puter, fiebut
extemplo.procedebat filius, uenerubuntur , udo / rubunt ormes,id<fc cupido,
er uolente putre : fmiliter procedebut Imperutor ue/ rus,omnes
uenerubuntur,etum filius. Filius uenerubutur putrem, non puter filium, fe d
tuntu churitute filium diligebat pater jit die fu* delitu cffent,fua uoluptas
er gaudium, ut dederit ei quicquid ipfe effet . Genuerat eum,tum Imperutorem
de/ elarauerat,todus orbis poteBatem tradiderat, omnes dii parere iubebut:
quicquid honoris impenderetur fUio,Jibi collutum prxdicabat,pr * fe ferebat :
nihd erat re/ tiquum,quod filio non tradidi ffet.Efl igitur, ut docui,cr ut
declarem Platonem,cr pLxtonicos,gradus in dUs,quod principatus,(y fummum,
eftipfum Bonum , ipfa ineffabilis Vnius, principium Jonsty omnium, etiam M
entis, tum Mens ab iUo ge/ tterata,tum anima ■ Propterea funt omnia circa tres
Reges, jed principaliter circa Primum,fccundd circa Secundum,tertio circa
Tertium .Hunc ordinem uerm ui/ derunt propemodum,ojlenderunt$ Platonici,quoniam
a Primo gignunt omnia, etiam ipfam Mente, a Secundo quoq pracipue
uius,animas,corpora.Nam edant apud nos maxime datur Filio eundarum utfibdim er
inutftbilium rerum crea/ I io,rarofy audimus creatorem mundi fpiritum
fandum,etfi audimus Deum.Hunc igitur Tertium quuft fidunt (quod noBra tantopere
uodfirutur Theologia) fon/ tem animarum . Efl enim Anima illa, fpiritus fundus
, ut apparet C rut docuimus abique-Spintum autem nos uiuificatorem, creatorem ,
fatoremq ; animarum dici/ HtttCTu Paracletus diceris, donum Dei ald fimi, fons
uiuus,ignis,charitas,cr fri/ ritalis undio. Ecce igitur, quanto miraculo, quo J
lupare digna res fit. ante Cbrifli suluentum, antequam Mens maxima ueniffetin
mundum, audiebantur, nofcebait , btriUa tria principia, triplex Hia maieBas,
trina Diuinitas . Quin etiam gradus in/ ter eos habuere notos,primum
alttfiimum, uenerabihfiimum, ccffrroy, ineffabi/ iem,cr quod in
ctStcroi{,inaccefis,in caligine habitaret,dicentes. Eo$ non erat hominibus
notus, ut dixit Chald*ut,cr Plodnus, er diuus loannes , Deum nemo Itidit
unquam. credebant^ ut credit caca femper , er infelix femper H ebraortm Itado,
Creatorem effe primum dum,non habentem ante fe quenquam. Ecce diui/ no munere
,cr ut uere iUe inquit, allata de calo philofophia , fipiendores audie/ mnt
Mentem creatricem, effe fecundam ab iUo primo, genitum ab eo, ab atemo, genitum
D cum, cr ipfum omnipotentem • Tm$ principia uelutnunc, quo tem/ p*e DE PERENNI
PHILOSOPHIA. *»P pore claruit aratu ma,paucis'^ olim nota SapientU,norant
fapientes. CT P lato non fitit prior huius Sapienti* repertor, fcd em didicit
ab A egyptijs, 4 Cl uldxis, ab oraculis, qux V hxc,er alia innumera cecinerunt
6 cacas igitur mentes He brxorum, fuper quibus nemo cordatus lachrymas
continere pofitunquaMxc e/ nim Mens efl, qua creat mundum apud Mofcn loquitur
cum Adam, uifibtlemfe reddit Abrabx,apparct JAoftin rubo, dat ei leges, exter
aq ■, cxequitur apud Pro t phetas idcirco uocatur a Philone etiam ludito
v®a^cj,mimflrr, nuntius, lega tus,utuocatLaflantius.Mittcbatur enim ab iUa
ineffabili ,cr arcana Vnitate,k fummo Bono Patre fuo,qui habitat *//
iJH«roi{,in abditis,inaccefis,arcanis , c 7 quem ait Philo non decuiffe
ucniread homines, is autem erat,eflc ut Paulus uo/ catjtauriTvS,
mediator,intcmuntius inter nos rtjneffabile principium 6 fanflif/
jmta,diuinifima,prima Mens, generis humani creatrtx cr redemptrix ■, qua fuit
dementia, bonitasq; tua,ut uenires in mundum , ut nos efficeres Deos , fida
ipft bomo,w qut te femper mundo declaradi,ea miferata peccata noftra , reuoceS
nos ad te, efficias^ ut te in tua claritate ac diuinitate uideamus. Qgcd
Proclu. tcfcuur Platonem dt tribui Rcgibw in Bpiftota lesBlTc: Sc de nominibu*,
quibiu defctibuur ineftibUt Fnnciptum.aeinpe Dciu Pimt. Cap. IX. rpE&atur
item eode libro Proetus explicans Theologiam Platonica,dogmatacff ■l pUtonis
proponens , eum in Epi ftola de tribus Regibus, fjue imperatoribus fuiffe
locutum, ts <AtftovA<{xctTXTfi7HpTxlfni(3Tcis tarisoAas t s&tr% vncf
o<ruy J^uux-ny «f 'dw Trtex r> 6tiay d^suiany cu>X7rticm&tu,ty ytp
wtP t Twp t viiy Gxo-thttoy t y txvtxs t ttftneu; i uxta tertus ordinem , fi
uclis, etiam Epiftolas, ex quibus fis efl ad [cientia Diuinitatis a[cendcre,adhibe.
Etenim de tribus Regibus,in his locutus efl-Ecce Proclus cofentit cu ceteris
Plato nicis,Plotino,Porphyrio, Theodoro,Amelio,fupertrina maieflate,ac
Diuinitate, fuper tribus omnium rerum imperatoribus,ie quibus afferit fenftffe
PlatonctPla/ tonem autem eo ipfo libro fktetur a Pythagoricis,Pythagoram ab
Aglaophemo, CT Orpheo dtdiciffe.xasxirx yclf * mxf fkoAoyia, rl fyq turis tsi
ltusxyttylx,ixyoy&,7iramf /j£jr7rv&xyofov, oncf «yAxo<phins 7te
jrtei ogytx (Ptfx^StrriSh , c/ltSVnfoy </£ 7sAxt6>i/&' xaoftyx/
l&fhs uc t5 y 7rv$xyo§&uy ngu. r£y og<&K&y y^xyy.ina>y
Omnis enim , inquit Grxcorum Theologia, nata efl ab Orpbei myftcrijs . Primo
enim Pytha/ g ora ab Aglaophcmo [aera Deorum edo flo, fecundus Plato fecutus
efl, hauri/ ens hxc e libris Pythagoreorum , cr Orphei . Non primus igitur de
tribus Regi/ bus efl locutus Plato, fed priores Aegyptij, Orpheus, Pythagoras,
ldcmq; Pro/ cius e fententia Platonicorum, omniumq; ante eum Phdofophorum ex
Parmeni/ de P< dtonis cr omni alia phdofophia eius,elicit duo fummi Patris
genitoris# Dei peculiaria nomina, ab omnibus feculis , 4 Chaldxis , Aegyptijs
celebrata , nouif/ fvnc Grxcorum [emontbus trita. Sunt autem Vnitas , Bonum ,
de quibus ipfc: JUrT* ■ >f kVGVST. EVGVB. LIB. II. cj> fros r? -rtMf
evliumt 7ttcpccM<Aetny *• iuy o 7iAoct4){/ £1 ecpelmt Tctimt ctfyHS.yi
■mKnttot. y> dyceSo y kxXb, tq t? xArtOaxi t5 tw(»<7«j 7*j/ nnfy,tp rnr
vorem 7rnyljjj c(#<fltiKyv<rt, 7TKgi*iviJ^* sfi oyon&fa.ft) T&y
iv&flooy ct#<pcuvt{ t d&cuy \xrostnt n»y:Duo modi funt, quibus Vnius
ipft demondratur . Duo nontin a tradit nobit tUtOyhuiui ineffabilis
principij.In Rcpublica Bonum uocat , cr ucnutis , qu* Utentem unit,cr in
teUedualu, fontem demonsbrat-In Parmenide uocat Vniutem , oftendens eam
creatricem diurnarum unitatu-Sicille- Diuina autem unitates funt Angelici
chori,quos in nouem diflinguit Proclus,fecutus,ut arbitror, o- ut Graci
fufpicantur,Dionyfum:deducit eos tamen ex Plutone .De quibus alias ■ In his ap/
paruit eum praferre Vnitatem ipfi Menti,quam fibi uniat, et copulet Vnitas
ipfa. Stcq; uppurent duo Pater cr Filius, VniUs,cr Mens.Latiftmeuero,cr pulcher
time diffutat de Vnitate,probans eam effe principium, fine qua nihil pofiit
exifle rc,dppiicans uniuerfalem omnium rerum de Vnitate confideradonem,ad illud
m/ effabile Principium. Pulcherrimeq; addit duo hac nomina: alterum effe
produdio tus manationisq; uniuerfalis, Bonum: alterum conuerfmis ad ipfum, er
uti ca/ put crfbntem,Vnitdtcm.Sic Genitor, er Pater efl Bonum producens
omnia,ori/ go,fvns omnium, efl item unitas, coniundio, connexio , ad quod omnia
pendent, tendunt, afpiciun t,uniuntur,diuulfa uiuere non poffcnt,pnma,
fempitema $ con/ iundio,efl ipfius Mentis, caterorum alio modo,ud ad creatore,
autoremq ; fuum. Hirabihs,digna cultu,cr adoratione philofophia. Et hanc P rodus non Chriftia/
nus, imo ChriHunis inimicus, proponit ex Platone, antiquisq ; . Igitur eorum
infcitia,qui Cb ridianam religionem omnium fapien tifiimam, uelut anilem fuper/
{titionem irridentes,nefciebantq ; eam uenerari,cum primis hanc phiofophia,fo/
lamcy eam uera eius effe poffefionem et alumna, in cuius unius thefauris
perfida tantorum myderioru contineretur fapientia, coarguitur- Sed ea qua de
primo illo rerumqj omniufupremo,acfupermudano pmcipio,cuius tanta Jit
maiedas,ut ab omnibus dijlct in infmitu,dignifiima Theologia nofhra,et de
fontibus cius quadam hauda ab eodem Proclo, audire pulchrum eft:Nutia , inquit,
res efl ex omnibus, quoniam ab iHa procedunt omnia Principium enim efl omnium ,
er eorum q ut funtftmulyCr eorum qua non funt.Omnia procedunt ab iUo, et ad
illum conuer / tuntur-Hac p rodus, qua fine dubio funt ea,qua prior Dionyfius,
a quo Graci fu fficantur Proclum Theologiamfuam deduxi jfe . Dionyftusin
principio fui libri : 7rX7jaoKivltns cpamQxv&t ts Tipoofot «s h/j-ks
xyxdoiAoTtoe epoifuox, jjreA iy d>S ivoomos £uucty.i$ curcc7tcnKws nuit cwa
x&i iynsptepj •zt&i iiw ciwxyuyov TrKTpt/ttvoxvrec ugii diomioy
cc7rAcnncty\ij yoif \ | ctirrov 7« 7TWVT*,xgii mainoy.Qupd efl, Proceffus i
Patre manan/ tis luminis , peruaiicns in nos ex bonitate , rurfum unifica
uirtus , extente uos re/ plicat. DE PERENNI PHILOSOPHIA. tt9 flkat,CT conuertit
ad Vniutem p atris unifici,cr D eificam fmplicitatem,Etcnim utaitfacra
ThfologUyExipfo, cr in ipfum.Proclus autemiovjliy isi Twy nar fray,7iotvTx ori
cbr curr&, . aj>\H yXf vSy foiarrtty 1($u 7tjy oi>Tvy oyi , ygj.
Tuyyii avrooy , xsrrK <f' (W v^y tnpoy , rho ys&S cujTt Tuy
7r<5»tAScirr&ip tmsg oepUu cartir&vifyjou. : Nihil tjl omni/ tntij
quoniam ab illo omnia , principium omnium, que J unt,que non funt . Alia rurfum
rationeconuerftonem ad ipfum,eorum qiu c proccffavnt, ponit Plato.Ec> cr
proccffus,cr reditui ad [uunt capnt,CT initui. Nam fubdit-.nxvTtx &v ygu
rsfo mariy t xsutntsgi^cu 71 <£s 'tx&¥o:Hec,ait,(y procedunt illinc, cr
reflefluntur ad ipfum-Nimirum igitur quod Paului, Ex ipfo omnia , cr in ipfum .
Poflcd fubdu Proclus.Qm igitur modi fuit docendi deprimo, cr quibus ipfum no
tninibui Plato fignificaucru,cr unde nomina,cr modos hos, ineffabilis et
incogni U omnibus demonfhrationis acceperit, ex his arbitror perfficuum.
Oflendit in ali js admirabilem ad omnes res cr capita eorum excellentiam Plato
. o rimes Deos, id efl, angelos, ad unam unitatem congregari , pendere ex
Vnitate .Ha cetum dixit D ionyjiasfo 7% x&^Sy anxurcay cu7it^ ,
HSsrarmwrrvAxyTrAy t£ 3u*> cfurn, Bonorum autor omnium, in omnia irradians
lumine diuino-Sciendum autem hac duo nomina fumnu Dei apud Platonem,Vnum cr
Bonum, d Chaldaeis primo tradita,quod Pfcilus tejlatur,ydctyecfx.»P memay
</bfufa<n,K) ly tturlujiU^i xyxSoy xmi/yvvo-iy, Vnum pnneiptum omnrnm
opinantur, uo/ cantes Vnitatem,cr Bqnum.ldcm l\ercurius,quodyc¥ccs fit radix,
cuius excel/ 1 erMam inenarrabilem dicunt , fic cr noihri «Tnqj.Hym©' pl
npamcHS aj>/ x* s yavtpAoAfi. H/c igitur funt eaquefepe nojki dicunt ,
patrem ejfefcntem, C r principium totius Deitati$,duorum fcilicet Imperatorum ,
Mentis cr Anime. De tribai tirm illis alufnma Procli Tlicologia.myiUru Platonis
imcrpc rtaniis: 9c quod Phiomd facium iria principia, quorum primum gignai
fccundum,tcnia fit habitus amborum Cap. X. P Odem libro de Theologia Platonis
Proclus diuine de tribus hifce principijs Io/ *^quens,de Platone cr ttcris
amicis eius , Tjoaj minos ms fyXM . ,Kyx&y,viy,^vylw.7i<xy to oy
viyrtfeo-ceyo^crm. y> ySL* ensoy, xgu. «yi&KTtyiy vn\.K«vx ny
oAb>y7s^ihmfX°lf *™yi*vn/ jgirnty yo¥oy,a?Ax kj yinyoylvuy kviJ^cay vywr cu
jjp 71 fi vut v^roSt<n«f ,OTncWft)(/ icff «T&* cunoy dmmcpxo-ylvcy, xu*
*> 'j yi £<Ai¥i Jln x 7TCC¥Ttoy dt<pt>2jary.iv0y,v<Ai 7 i¥X Awtc
ysy\\ety,iJi iJioTHiK ovypt¥M 7r®;Ta{(cA\»s Stov? . y \-nc yc¥Ois\znfK aoy
x&c \zscuf 9(/,ngt£ ayiKTtyTi^i 7rcanes wj v7retf/es,%i as yU Ti^ytVH /jJUr
\zzo *nP opt©' , nefit ccZilh "^qvshQxovc tIIj ny voixy,n^i 7sAiO¥«GeGeTrn
7&$51ixh 7rtVT»s ts? i v*i MJJ . eunti Jt yxsipitri^ VTrctffiSjiyu.pX 7rpcm
'ishs mr«STei<t/ i tfti MO „„ AVGVST. EVGVB. LIB. lt «(!©•'. <Aio resruy
otrro»y,y 7ti irpetTH TpixJl, •? tro$,ig •? o;T«{,k^ ? ^ ^«rra?, -r <A'
^uoySU/v, nea -r nAtiirs@',:f <ft TtAcnsjanr»» ytany xycepoiy xrax^ycty
^tuceyny^l «S ^ /xt&’ «S»^ ’ ^ \sansxZ.Koy Tt/MomKey t& oirr&'. ht
t 7fpo<j<A&' cfc* •? twj,0 «7^jy>y/'fc7nsf9<?* ruiim jfif.pl
</ki/ccftt«« -nyc^cn/ yW l^irsot/,» (x-iTi^fjSjroymta ros/r \zsb t&
o^rof )7»AkV <?1 (Plwxy-wf. 7tfoo</l&' y*f fav&Was,xgi\Krx<n<z
uBi r> oy tjoiw bv <fhy curr», ¥ vCHTivy tcxf 0T«j5y> <jv,«
<Auuxy.s,To dy,vv ft$M ^xyoy , y> </fc 7^at^a- LLiViU,Hl ifeHP7t)yiiVH
ljfl)Tivbs)rVp<pi?OtJt.tVH (/Ife^cT bv7t‘7]OlXSV\l «i/T« TJJOOT?
i'3«T«,y>^,y> oj/,»cf ay.<posy>( *{/ k/ r> <jv, -r ovlo$
efa,& ya eytn€>ivcS.7raMvdcajpiX^s.K£U<4-*^7^ TiAkTOHOJ, flTJ Vj C
7TX TKf T'1'B ZTKTHg <&h KJ C VlSi 7& 7T«f flj , S? «f *
s/lvvecitliK U fimfcu (tvrxfv 7ony cU^y-Tru,inquit,prmcipu multis in I® tu
jiciunt,Bonum,Mentem,AnimMn,omnequjdeft, Mentem appellentes . Pri/ mutr. ac
pr/cipuum C r imparticipaUc,Vnum,ultra omnia prxcxidcns,non mo / do unitates
esc qux participant,fed diam qux participantur,Uud.Hur per prinum fuppojitioncm
Quod omnium quidem inejfabiliter caufa demondratur. ipfum au tem in nulla re
cxiftcn?,o- ab omnibus fegregatumtnuUam uirtutem habcns-.necft proprietate
propinquam cum exteris D ijs Poft boc aute mfmgulariter fuperfub/ ftantule,ct
fupcreminens,et imparticipabde ad omnes fubftamias, Vnitas eft,par ticipata
quide ab eo quod eft,cr arca ipftm primam fubftantiam fubfiftens,dbutt dansq;
adiedioneparticipaiiorus huitts,quod primo Vnum eft . Hxc autem eji fu/
perfubjlantialis exifcntia,& primi intclligibilis Trinitati s. Duobus
igitur bis exi flentibus, in prima Trinitate,nimmim Vnitate,et Bnte,primaq ;
gignente, fecundo generatote/ iHa quidem pcrfciente,boc autem perftdo-.oportct
fatte mediam ant borum cxiBere potauid,pcr quam,ct cum qua,Vnum fubftantificu
eft, er perfi/ ftiuu ipfius Entis. Nam et proce ffus eft ab Vno,etad Vnum
ipfius Entis conuerfto • per potentim-Qtud enim aliud cum Vnitate Ens, aut
participatu jbctt Vnum ab Ente, quam poteftasfProceffus enim cfl Vnitatis,cr
extenfio ad Ens. Trinitas igjj tur eft hxc,inteUcdualium
frftigium.Vnitas,potcntid,cns Alterum producens,aI/ terum produdu:Potentia uero
pendens ab uno,coniunda cu Ente.Trinitas igitur hxc prima inteOedualis Vnitas,
Ens,cr habitus amborum , per quem er VniU l Entis ejl,C r Ens Vnitatis. In his
ftupende demonjbrante Platone, quod er Pater,! Mentis eft Pater, er Mens
Patris, cr quod Potentia occultata eji inter [uprettuu Huctiffy Prochn. qux
fkcde patebunt,/! totius dogmatis,quod fuperiusabomi/ bus Platonicis
afferebatur,ordini meminerimus.Nomcn Patris xtemi,primxq; ori ginis c r fvntis
totius deitatis eft Vnitas Nomen coxtemx Prolis,eft,Ens,fubftan / UajAcns- N4W
etiam Pr ocius affirmat Platonem ofcndijfe Mentem Patris effe, ■ • • ■ • * .
patrem l DE PERENNI PHTLOSOPHIA. ■*« Patrent autem,Mentisgenitorem,ceu
correlatiua fmt Pater er Ucttt , in ter qua fitpotentia,qua dicitur i noftris
Amor utriufq^Proceffus ab utro^-Duobus no/ nimbus appellat
fitritumfanflum,Animam,Potentum.Hac<fr triacoatema,in/ ■effabilia principia
dicuntur,Bonum,Mcns,Anima.Dicuntur Vnitas, Ens, Poten/ tu-Dicunturtres
Imperatores, tria Numina, tria Principia . DiciturSecundum i Primo Patre,c
Genitore fuo nafciiTcrtium dicitur PoteJlas,Habitus amborum : A noBris
Amor,Proceffus ab ambobus.Dicitur ipfe Genitor, Fonsty totius Diui/ tutatis,
fegrcgatus ab omnibus , aUfimus , ultramundanus, ineffabilis , a ceteris Dijs
difiundifimus,fupra omnia incommunicabilis, imparticipabilis.Dicitur item
Vnitas aut Pater gignere.Ens autem,uel ipfa Mens, er Subjlantia gigni. Vocatur
'enim,ut fapenumero dixi, fecundum principium t o oy,ipfum Ens.Et Proclus ip/
fe declarat appellari a Platonicis Mentem 7r«y to cy , uniucrfalem exijlenium.
Efl autem Vnitas participata M ens ipfa , quia Filius cfl imago Patris ,
ckarafler fubflantiaMendor claritatis eius. Proles ergo efl Vnitas , efl eadem
atqs Genitor fub)laniia,fed genita tamen, er manans ab iUo Ob id Vnitas
participata.Dicerent tiojlri, Vnitas gcnita,non ingenita, quemadmodum prior,
fed Vnitas tamen, quod fubjlantia ftta efl fubflantia Vnitatis. Perficitur item Secundum A Primo , er fub/
flantialiter manat , quod omnia bonaSccundi funta Primo . Repetit eadem tria
'principia,quorum Primum generet,Sccundumgcnerctur,Tertiumuerd a Primo, C r
Secundo cfl, amor utnufq; potentia -Hac illi conBanter affeuerant, er Plato/
'nem ca mirabiliter docui ffc pradicant. Admiranda profiflo myBeria.
Dcmbus(ubfiftcmi{*,fiut pnncipijt.tx Ptouno:&: quod non fini plura,ncq>pauciora
. Bl quod hxc cogmiio pollui dimna cft.quam rationr drmonflr jbilii, Cap,
Xl> -,Ed quoniam Plotinus,pratcr ea, qua paulo ante pofitafunt, multa
diuinitus de ptribus hifce Principijs,aut Numinibus ex Theologia
Platoms,aliorum'$ qui an te eum floruerunt Platonicorum fcripfitte
qutbus,Porphyrio tefle , fuerunt, quo/ rumferipta dfiduus legeret
Seuerus,Cronius,Numcnius, Cuius, Atticus, Longi/ Itus, Philarchaus, qui , ficut
ante hos omnes clari fimus Philo mira , er inaudita quadi de Verbo diuino,ac progenie
diurna tradidit, fic prodidere iftius modi pluri jna:examinandafuntea,et
proponenda,ut totius ueritatis concentus, perpetuae^ ab initio generis humani
uera theologia fuccefio audiatur. In libro contra progno 'JlicosivrddH Tcirvy
i<pw9 uysy h ^«yceSovcarAx epvo-it G? 7rparrv-niy ytf 73 io ij>
*"ny,ix fartesy, iq ic/tytycy W icW7£,uMC <w7i, tq-fu-oi . Myoy.iMn
<pv<rst n curru, tq yotf ctu m rsx yv,x</t rure aM0,
H7teiyce(loy,97Vcy Atyu/jHv r><fi,tq o-rcey AiyooyJUf r>
ccyccQoy,Tct\nHy . /« vo(4fap rlw epva-iyiu&i ydcty A^ye/y , i
xctruycfiyTttt ixayxt »- ef$y,<AHAow7tet nyiiy comit ut oj cm .<£?
7tf&vty <P£ irut , cm <t« Tthisctny, xcti r> tumefiat, axt ovk tx
rsAaoy^y. vtoo yoty avccgTH^h/ ■•*i) vt™$ &y lY&VKyikJAm . o7i 71 dy y/
(cMtu ^ Trvcg «JAcv* i * «»*» i>«' • A VG VST. EVGVB. LTB.TI: - 7TX>ateB,
(*■»<& «AAw pnJi <nuu(!t<rts nv<ftylx. i it 'tny fcT^ac?
«*'**> *^* t&to mposMfftep9^vs,eme k»j/, /xit «rji» K) It yovil
7IJ>»TftlS.«7* ^«V, MVW viy «-OTN 7TJf/lS IjH <?V<rip, ftin 7iA«a>
riitoy lihohou. <jv uo»TO,/^rt vAcc^a-cm t Accit1 t«o,m xflcc ( »{/ TKVity
<pHtrV<n,H viy \gu io nfuiDy, «A\’ 07J vjr* j)«ccAA(»A«»^,tA*x^*
&o?i\ecXH-Qjufunt:Quonum apparuit nobis Boni tui tura fmiplex er primi .
Omne enim quod non ejl primum, non eft ftmplex: Et nt bil \ubcns in fe ipjo
alia, Vnum ejl quid. Et ciut quod dici'ur Vnum natura eadem- Etenim btt pfa non
ejl aliud , deinde Vnu. Neq; hoc aliud ejl, deinde Bonu,quu di xcrirr.ut Vnum
.Et quu dixerimus Bonum oportet eadem fentire naturam, et Vnu dicerc,no
prxdicantes de ea quicquam.fed declarantes nobis ipfis,ut pojbbde e& Ac
primum hoc modo,quodfit fmpliafitmu,cr fufffims per fe,quod non fit ex
pluribus. Sic enim attolletur in ea,ex quibus ,er non erit in alio,Quomi
qtuequid in alio ejl, etiam ab ilio. Si igitur non ab alio,neq ; in alio quidem
fit. Neq; compo/ fkioulla. NeceJJe$ ejl fuper ipfum nihil cjjc . Non i fl
igitur cur ad alia principid. eaturfed boc pr*pofito,dcinccps Mens flatuenda,cr
id quod primo inteUigit-De inde Anima pojl Mente : is emm ordo ejl fecundum
naturammeq j plura hic, in in/ teUc£luali,neqi p auctora . Si enim pauciora,aut
Animam, t? Me ntr m idem dicent, m Mentem cr ipfum primum. Sed quod oliafmtab
inuiccm,ojlenfum fepenume ro-Si plura,cr c£tcra,qu£ fcquuntur, Plotinus cx
prifea Platonis ; pUtonicoruty omnium philofophu,in qua p cruenitur ad
unumfiugfilare, fimpliafiimumq; prin apium, Bonum et Vnum:Bonum,quiafvns omnium
rerum, et principium: Vnum, quia fohtarium, fmplicifiimu , ab omni externa re
fegregaium,totu ipfummet,nS utria natura Tota una Bonitas,W una bona,ftmplexq}
Vnitas . Hic omnis rati d clara , cui ud ipfa natura facem ac lucem pr abeat
,utabcaipfxpene declaretur- - Huic cumfitfumma jmiplicitas , cui edam adiunfium
cjuoq ; ejl id quod a philofo t phis & ab Artjbteleituluciiur, quod dicitur
ab iUis xvrxfxtS ,per fefufficient, fibi fuppetensje ipfo contcntus.confequitur
ut nihil bibeit aliunde,kabens omnia ex quibus poj&t ejfecontentusxontentus
ante ex feipfo,non ex alienis bonis.Siccfc afcendityfuperq; peditur ea, qua faciunt
aliquam compo fitionem, cr farraginem, ac quafi corpus, effugiens eam, imo
fupergrediens infinita bonitate , CT affluentia propriorum bonorum. Efficiturfy
ut nec in alio fit,a quo contineatur , nec ab alio procedat ■ Hoc erit nobis,
inquit, primum ac ftngulare principium: pofl hunc feque turMens, qux uocatur a
ftcra philofophta fapientia ■ Hac dicitur primo ftpere, primo cr
pruicipahterintcUtgere,quiaut Chaldaus dicebat, uocatur i cunilis ho minibus
prima fapientia ,pnma wtelhgentia. Vocatur autem,quu nefciebant eam habere, qui
eum antecedat- ijbid igitur primum lntelligens,non diciturrefixUuBo m ac
prioris, in quoejlexquifua fapientia quem Cbaldxus cr Thfmegiflusdi. , ,
xerant^ DE PERENNI ‘PHILOSOPHIA. »|f ^ , jXerjitydun effet prima Mens,
InteUigentia,genuiffc fecundam. Dicitur ergo pri/ . .mm IntcQigens , ratione
nostri , ficut habuit peculiare apud uetujli fimos nomen Mentis. Subfequitur
tertium principium Anima-Hifunt igitur tres illi Reges, tria Numina, tria
Principia,circa que cunila docuit ejfe Plato ■ Illud ante in Plotino ob
feruareoperapretiu fjl-prmwm quod hac ait ejfe altera ab uudcemideind - quod
quaft naturalibus ratiombus probat neceffario neque plura ejfe , neque pauciora
prinapu.De primo dicendu. Cum altera fatetur ejfe ab imticcm, fcieniit eji , em
non fentire tantam alteritatem,ac duu)ionc,quanta diuuLtt fub))antiam,duoqi fe/
parata numina constituat. Quod ne cogitari quidem poteft. Nec fiiit jrre
phtlofo / phorum quifqua,modb philofophi nomen mereatur, cui non placuerit unu
caput , wu origo. Cum autem fuperiores tribuant Menti quanta potejl tribui
dmimtas, ut quam fuperius ex fententia Platonis Porphyriut dixerat coatcmam ,
natam ante omnia tempora cr fecula ex fummo Bono, eamq} dixerat per fe Patrem,
Princi/ pium omnis pulcntudinis,totq ; ei dotes tribuerat, quot concurrant ad
declaratio / nem prima , aefempitema Diuimtatis:ad hac cum Trifmegjdus, hoc
fecundum pmcipium,quodcrMcns,er Verbum i prifeis dicitur, undique perfidum,
opi/ fcem'mundi,primam uirtutem, incrcatam, (brifarrop , infinitam , pcrfedifitmi
Patris perfidifimam prolem, legitimum filium, fempitemam originem uita, m/
xugmentabilem,incorruptibdem, fui femper fmiem, aqualem , qui de natura fua
flatu nunquam decedatxum his inquam nominibus appcUaucrint Mentem, fecun dum
Principium, cum hac declarent eandem atque fummi Boni Diuinitatem (N
amftfummumBonumdefcribas,non habueris aliud,quod de eo prxdices,co/ geriscj;
repetere hac omnia, qua Mente tribuijV,eo excepto , quod Bonum a ne/ mine habet
, a nemine ontur)profidd fiet , ut aque fu Deus Mens atq^ fummutn Bonum. Sed
cum n e$ pofinteffe, neque natura ferat,iuas feperaUf Diuinitates, ¥ • .
<Jmo cdpitOjduos creatores, certe no poffunt feparata dtei duo hac principia
Huc adde quod Trifmegijius,Porphyrius ex Platone,PMo I udaut nobili fimus
Plato/ * . lucus, hanc Mentem,et fecundum Principium uocant,declarant,
confalutant yrn cty tf«p,legttimum Filium fummi Boni. Non poffunt igitur ejfe
feparati Pater et Vilks,cum in utrofyjit eadem Diuinitas, c 7 P ater atemo
deuidus amore, genue/ ttt,gignatq; Prolem, w Proles eodem amore ardens, uelit
nafci.Qua funt Mi inge tue confifi. Qjj^rc quod Plotmus dixit tripa tlra/,
altera ejfe ab inuiccm : aut mteUigendum efl,quodfmt duo Principia, ficq; fiat
utfmtalterdmodraq 'i Theolo dixiffet emendatius, alteros qua nominum diftindio
inuenta nondum fiierat , autfifcparet eorum fubflantiam,qua ejl Diuinius,dicam
A riHoteli tritum,apage i<piAe<recpop,cdret phdofophia,non fapit naturam
, non redolet rationem . Di/ [cedit non 4 confideratione modojed etiam i philofophia
maiorum : cum et T rif/ megijlus er Plato,Mentem,CT roy
cUTtoi/,autorem,caufam,principem,decla/ ttnt legitimam Dc^CT coatcmam progeniem
, in quo ejl coniundio Diuinitatis. i * Dentit DE PERENNI PHILOSOPHIA* ■* unus
fueritrerum atque Anima -Nm fi P>rincipiuiu,fiRex efl tertius, fi Deus,
utique fempitemus. Etfi Plottnut longe differre naturum iflrns Teriij k cunilis
re/ bus creatis contendit,certe dif)irt,quU Deus. Et fi dat uitam,dat motum,
Jecit mo/ neri ccelum,quo modo ficiffet,nift Deus ejfetfQuis enim largiri
potefl , e 7 mftv rare uitam , praterquam Deus f Et quis potefl omnium
animalium effc animatio , mji Deus ? Cuius efl omnium rerum continuatus motus ,
mfi Dei f Et fi is efl, ut ■Marcus Tullius ait , Spiritus duiinus , num Deus
unquam fine Spiritu fuo potuit effc i De Mente quoque loquitur ea, qua
fuperius,ipfam k bononafci,perfe / fiumkpcrfitto, magnum a magno, fecundum k
primo , numerum ab unitate fimplicifitma , Mentem gignere to oy , ipfum Ens
cogitando , incidere ei fbc/ dem, formam , effentiam cunilarum rerum .
PerjMifiimum effc Bonum , ma/ ximumautem ce fecundum pofl Bonum effc. Mentemque
eum afficere, er indigere eius, Bonum Mentis minime, qjj od ab optima
InteUigentia ,uel M en/ te generetur, [ntcUigcntum uel Mentem effc. Patrem
fcilicct, ut dicebat Chal/ daus,effe optimam Mentem, fute lntelligentiam,qua
optimum tantundem ge nue/ rit fecundam Meliorem effc omnibus Mentem, ficut pofl
Mentem fit Anima uti Verbum cius,quafi<$ fimuLxchrum,qux v in ipfam Mentem
reffidat,eamc£ de fideret . Effc
autem unum,tdemq ; , folac jj alteritate differre , Genitorem ac Geni/ tum. I»
libro autem, quem infcripfit,Quo modo conflitit idearum multitudo, ty de Bono,
hac ad alia inquit: Vcjhgtum uita efl etiam uefligiim Mentis. lUic autem
archetypum bonifbrmr.quoniam 'm ffecicbus bonum habet ■ Alterum enim efl Bo
nvm, diter autem Bonus, tn ffcculando uitam habens: ffeculaturautc Boni boni/
forma cxiflentia,qua confiderantur et ipfa,qux poffedit, quando [peculabatur Bo
ni naturam ■ Venit autem ad ipfum , non tanquam illic effet, fed ut ipfc
habuiffcU Principium iHeefl,vexHlom ijlo:<y iflc qui fiat hac ex illo. Nf $
enim fis erat refpicientrm in tllumjuhil intcHigerc,ne<$ rurfum ea erant 'm
illo . Netfc enim ip/ fe gener abat-Vim igitur ad gener anduhkbuit ab Sh,qua
nonhabebat ipfc: fed ex uno ipfo,muba huic. H ac Phimus quorum efl fenfus ,
Omnem fapientiam, om/ nem crcandaru rerum feien tiam, CT potentiam, omne
prolificationem,fcecundiU tem , plenitudinem bonitatis Mentem habere k Genitore
fuo, quem refpicicns fiat fapiens,k quo perueniat in fe tota bonitas eius
crfapientia. iUc Principium., m Mente efl archetypum boni firme, quoniam
archetypum efl uniuerfatis rerum fub flantia, contenta 'materna Mentis
faptcntia,eaq;k patre efl injilio, quem pater genuit fapientifiimum. C T quia
non efl aliud archetypu , ntfi ipfum Verbum Cr Mens : Verbum autem efl
borufirme,hoc efl,ftrmlimum patri fuoBono, ea de. aauft archetypum etiam efl
bonifirme-Nec aliud efl archetypum,qukm ipfa M es. bonifbrmis.Ii.fi igitur hoc
archetypum firmarum plenitudo,et ipfa Mens. Primus quidem ce furimus Genitor
efl ipfum Bonum:Fitius autem efl bonus : nempe ne/, jcio quid ple/uus ipfum
Bonum,qukm bonus, quod efl accepta bonitas^ k bonitate t. .. , i 4 2U iM
AVGVST. BVGVB. L TB. tf. flU prkna.Boms qui ejl ipft Mens,uitam habet » n
fpeculan<lo,ut ArijlotdesetUm dixu,ft>ecuUndo inquam patrem [uumjcq;
ipfum. Speculatur autem uel contem/ piatur feipfum , quando plenitudinem
Diumitatis fuc,cr omnem [dentiam con/ templatur,quam a patre cr ipfo bono
habuit, per generationem , cr contempla/, donem. Itaque cr feipfum, cr
Genitorem ipfum contemplatur. O mnis autem do/ Urina filij uemt a patre,qui
principium e jl,a quo 'ut fecundo funt omnia, creauitqg Hens omnia,
expatrenafiauimer fapientum , ac facultatem . Accepit igitur 4 patre eundam
generandi ftue creandi um , c r potentiam, quam fine illo non ha/ buiffet,ut
rede poffttdici ex genituris cr uiribus Dei, id tjl,a Deo,fapientiffmam Mentem,
quam genuit Deus, mundum Jidjfe . H*c$ fuit ueriffmacaufa mundi, CT hac duo
prinapia,uelut unum: quoniam non funt duo Di j feparatt.fed fecun / dus 4 primo
natus, cr cm eo bonis fempitemis locupletatus. Paulo inferius fimi/ lia refert
Pio tinus: Repletus quidem,ut h abeat,quod afpiciat.RefJoiciens autem ip/ fa
cum luthine,ab eo, qui dedit iUa, cr hoc reportans ■ Ob hoc non folum dicitur
fubflantiajed cr ut uideatur tpft,caufa ille . Sicut Sol,ut uideatur A
funilibus,0’ ut nafcantur,caufa quumfit,caufa quoq; ejl uifionis, qui neque
uifto f t,neque res ipfe. Sic cr Boni natura,caufa [ubAxntuc cr Mentis exidens
, cr lumen,ex pro/ portione his , qua lUic funtwfibilu , cr uidenti neque entia
, neque Mens ejl , fed caufa horum, cr ut inteUigantwr, lumine fuo probent cr
ipft Menti ,& ipfts En/ tibus. Paulo pdjlinquit:Mcns generata,ipfa
apparuerunt . Venit autem ad Men/ n tem,zr ui tam, ab illo. Ex efficacia enim
ab iUo,fubfijlit . Mens quoque per illum, CT idearum pulchritudo iUinc,omnilque
ipfa Deiformia , cr Vita , cr Mens,cr Idea . Non procul inde Plotinus : CT
Mentem quidem fupergreditur . Non po/ tejl fupra Bonum excedere,quoniam nihil
ejl fupergrediens . Deinde: Si enim ex hoc omnia , nihil ed illo melius :
inferiora autem omnia . Optimum autem om/ nium,quo modo non Bonum ejl * Et
quidem ncccffc ejl Boni naturam per [e fuf/ ficienttjkmam,cr non indigam
alterius cuiufquam.Plotinus repletam uocat Men/ tem, quam prolificis formis i
patre repleri contendunt , affirmatq; Mentem dfpi/ cientem, contemplantem' que
fuperiorem , non modo diurna fapientia repleri , fed lucem item inenarrabilem
referre . Quocirca Genitorem non modo fubdantue, nempe ldex,caufam iure
uocari,fed etiam autoremjtt ea ipfa uideatur, quum nec Idea fit ipfe,nec
Secundus, proles nempe ipfe fua. Quemadmodum Sol infundens largam rebus
uifionem,nec uifto ejl , nec res ipfe : Ua patrem quum nec uifto, nec resuifa
ftt,nec fecundum Mens,prxbere tamen ut ea ipfa fvU,cr uideantur . De / nique cr
uita,uidelicet fons ipfe uiue proles Dei, Mens que ,uenita primo peri V lm
O" Mens,cr Idearum pulchritudo . Proinde Genitori fuo Bono affundantur,
funfquex^oei</ln,Bonifbmia:tria fciluet,fedunum,Vitajtens,ld a . Q no/ circa
fupereminet omnia fummum Bonum , cuius ejl , rerum prima cr perennis ubertas,
ipfe nuUws indigus . Poftmuluttotinui eodem libro, de pulchritudine DE PERENNI
PHILOSOPHIA» tty fktrnniBoru loquens,quod Pkto caufam mrrim pulchrorum duat :
Qnoddefi/ dcrabilcrjl, inquit, carens forma V figura, ortmim r/l
defiderabilifiimm,v //' mabihf.mmMic enim non umori frus, quoniam nec finem
habet amatum . itaty Vomor infinitus, cr pulchritudo eius oberius generis , cr
uenuftat ante omnem uenuBatcmJlos C r uirtus omnis pulchritudinis , pulchritudo
LccXoirotoi , pul/ cbrifica,priniipium,w fims omnts pulchritudints,id pulchrum
reddens, cuius eB principium-innuit autem Mentem a Genitore aterru
pulchritudine clanjicatam. Efficit autem eumpulchrum,non in figura cr forma ,
quippe cripfum clarifica / tum figura caret.Itaque fme figura oportet effe
epvnp nrfmrrip,prmam na turam,ut non fit mirum, fi uehementi fimis inflammat
amoribus. Quippe c T ani / ma cum ualidum concepit amorem,omnem,quam habet,
abijeit firmam . itaque Mens contemplatur,quaft Mens effettajuerfaturq; in loco
eximia uenufUtis.Se i quum uiderit rey Stoj/,D eum,omnia dimittit ,
ample£Utur'que illum folum, cr contemplaturiVt qui regium intuens palatium
puckerrimum ,fi prodeat rex, di/ tniflis ffetlaculis ilUs,tn hunc unum ora
conuertat . Effettp uera funditudo , nifi quod is,quiibicontcmplatur,efl
homo,innuens,qui contemplat urfupeme,Deum effc.Denique de tribus numinibus
concludit Plotinus,declarans qua de tribus Re/ ph is in Epiftola prodiderat
Plato ■ Neque,mquit,fecunda addideris primo, neque tertia fecundis.Sed fecunda
circa primum flatuas,tertu circa fecundum. Sic enim dabis unicuiq; fuum
locum,poReriorai j; illis applicabis ,ceu dia circum currant in
feipfisexiftentu . Quocirca reRe circa omnium Regem eunda dicuntur effe,CT
illius nomine omnia, quippe qui caufaftt illis exiflendi , eumty appetant alium
ah eis exislentcm.ltaque Anima ad Mentem,Mente adBonum applicata ,fic omnia in
illum defmunt per media,alia quidem propius,alia poRcrius , ad extremam re/
ttocatisfenfibilibusipfam Animam . Inlibro quoque de Bono crVno, de Mente bac
ait:Mentem quietam , cr inagitatam motionem dicendum , omnia habentem in
feipfa,CT omnia exiRcntem, multitudinem infeparabilem, rurfumq; diferetam.
Sentit autem Plotmusp.incipium,fbntemq; rerum,quas fmu c r fapientU fua com
pleRatur,Mentem effe. In quibus , cr id genus omnibus C paucos enim quafi flo/
res , ex amoenis campis decerpfi ) etft haud afferam punflmum ueritatis fontem
- fluere , erit tamen ex his intelligerc hodiernam rerum diuinarum phibfophiam,
abRrufm,arcanmq ; prifeorum temporum myfteriutn,nouifms feculis coele/ td
beneficio penitus patuiffr.cr qua antea mundus non cognouiffet,aperU mcliut V enarrata
aPiho Dei claruiffe. Pi (ritu Diuiniufe rx Nu«imio1& quod fopet hi* CuvSe
cadcqt loquendum et, teit (onus muiuauidtuIGtiiitjfubtoitu. Cap. XIIL -~Txi
Plodnum,Numenium,cui perpetuum ftudlum impenderet, foede perfuaie *-Vi
paffe," » om Tbeologfo fuiffc , ceu praceptorc imitatu, u igitur ante
Ploti r 4 5 nm. DE PERENNI PHILOSOPHIA. t'i9 quoniam M ens ab ipfo,non ipfe k
Mente- Nec talis inter eos ordo , qua lis duorum,' d terius ab dltero nihil
habentiutfcd qualis, fi fks efi morulibus exemplis abud,pa tris alicuius,ac
prolistuel quod in omni Theologia celebre efl exemplu, qualis Sof lUtdc lucis,
4 Sole ndfcente luce dc rddidnte , non d luce Sole quicqua accipiente? Sic
Proles Opiftx,etfi tdntus fit,qudntus Genitor, nihili^ fibi defit patemoru bono
rnm,k P dtre tdmen iubdr Diumitdtisf ue relucet- Et is patrijs imperijs
obfeqiutur, cuius fub pedibus omnu fubiecit ■ Et quanqui efi Optfix e tum Deus,
efi tdmen db iUo,qui eum genuit Deum -Similia qued i dixerunt dli,narrata
melius, et declarate aduentu F ilij DeuQuanqua hec lux, que uenitin mundum, cr
dd propria, pdU tiumq ; db fe quondxm credtu,non fuit agnita db b is, quorum
excecduit oculos mt Uda: v ddexerunt quondxm homines,ficut diligunt,magis
tenebras,qukm lucem* Dctrtno Dco.iermcp Diuinttate ti Calctdio.quorena
fiiperioriini Platonicorum 4tclataiuct.Eti|UodPrirtiuj tft fummum Bonum,
Secundua Mtns, Prauidtrw- lU.Saptcmu xterna.Tcriiti* Imimator & Anima
mandi. Ei quod irrj bai per. fonaj.dchypoflafctapeiu&dtflinAe fateantur.
Cap. XI 111. -•Ane ddntirxbilem Platonicorum, prifcorum q; Theologorum, dtque
orxculo / ^*-rum,v per fucccfiioncm omnium etxtum trxditdm de triplici Deo
Philofo/ phiam legit CT agnouit,produxitq; in medium Chalcidius Platonicus
fuper Time/ um-Cuius hec uerbd funLVt igitur breui multa complcftar, iHtus rei
difpofitio td lis mente concipienda efi: Originem quidem rerum , ex qud ceteris
omnibus que . furit, fub ftantu miniBratur,cffe fummum c T ineffabilem Deum .
Pofi quem Pro/ uidentiam eius, fecundum Deum , latorem legis , CT utriufque uite
, tam sterne , quam temporarie . Tertiam effe porro Subfiantixm , que fecunda
Mens InteUe/ fluscfc dicitur, qua fi quedxm cuBos legis eteme • His fubieflas
fore rationabiles wiimasfiegf objequentes. MiniBrds uero poteBdtes ,
naturam,fvrtunam , cafum, CT Demones in fortiores peculatores'^ meritorum .
Ergofummus Deus iubet , Secundus ordinat, Tertius intimat- Anime uero legem
agunt ■ Lex porro ipfum fatum efi-Hec iUe-Paulo autem fuperius Plato
ueritatisinBMu locutus cfi,Prin/ cipio, eunda quefunt,CT ipfum mundum contineri
, regiq; principaliter quidem dfummo Deo, qui efi fummum Bonum,ultra omnem
fubBantiam, omnemi j; na/ turam extimatione, mteUefluq; melior, quem cunila
expetunt,cum ipfe fit plene perjiilionis , CT nullius focietatis indigus: dequo
nunc plura dici, exorbitare efi. Deinde k Proiudenda , que efi poB iUum Summum
fecunde eminentie , quam vovy Greci uocant. Efi autem inteUigilts effentta,
amula bonitatis, propter inde/ ftffam ad fummum Bonum conuerfioncm.EBq; ei ex
illo bonitatis haufius , quo tam ipfe omdtur,qukm cetera, que ipfo autore
honcBantur-Hxnc igitur Dei uo/ luntatem , tanquam fapientem tutelam rerum
omnium , Prouidentiam honunei ttocant,non,ut plerique exiBimant.quia
precurrittn uidendo,atque intelligendo; p rouentus futuros, fcd quia proprium
efi diuine mentis , intelligere , qui efi pro/ prius mendi adut- Et efi Mens
Dci etcrna . Efi igitur Mens Dei dcvitelligendo etemus *4o AVGVST. EVSVB. LIB.
II atcrnutadus. Sequitur hunc Prouidaitu,Fatu, lex diuina promulgati inicUigcn/
I ut fapienti modulamine ad rerum omnium gubernationem . Huic ob [equitur ex,
qua fecunda Mens dicitur,id ejl. Anima mundi.Hic fitum.Hxc quidem Calcidius,
quibus profunda Platonica Theobgia myflcria,cxterorum<^ item Platonicorum ,
V omnium, qui de rebus diuinis locuti funt,enodauit- Hic igitur expreffe
nominati turjrecoluntur iUa tria Numina , tres Imperatores , trinus Deus.tema
Diuinitas. Quorum primum iuxta fuperiores omnes, quos uidimus , fummum Bonum,
fum/ tnuscr ineffabilis DeusappeUatur. Alter uocatur Deus fecundus,uocatitr
Pro/ wdentia, quemadmodum fupenus locuti funt omnes . Nam Philo , prouidentem,
gubernatorum,prafidum^mundi,dicit , hunc Secundum, primogenitum Dei Fi/ lim . q
tu etiam de feipfo dicit apud Ioannem , Pater non iudtcat quenquam, fed omne
iudtcim dedit Fdto-Et,Poteftatem dedit ei iudicium ficere , quia Filius ho/
minis ejl. Paulus autem , Qui conjh tutus ejl iudex umorum , mortuorum . En
igitur Prmiidentu, en generis humani, omnis camis iudicium. Ea enim ejl Pro/
uidentia . Rcdumque natura curfum dicebat [uperius Philo , quia conftituit Deus
primogenitum Filium, redam legem. Eandem prouideutia caufam, fi/ cut
oJlendimus,propofuit Plotinus . Hinc edam declaratur myjlerium,quo Calci/ dius
dixit,Ergo fummus Deus iubet,Secundus ordinat,Terdus intimat-Declaran/ tu r
item dida Numenij , quibus dixit , Patrem uacxre ab omni opere : V qua di/ xit
Philo, Quod patrem incxcelfa , longeifc optima Diurni tatis arce poptum^. .
nefis erat hominem adfuam imaginem creare , delegaffe Filio , c r Secundo
ianquam minori, hanc prouinciam. Etiam declarantur qua idem Deus dixit, pater
non iudicat quenquam, fed omne iudicium dedit Filio -Scilicet iufut,didauit
Pater, fi 1 ius iuffus paruit , creauit mundum , creauit hominem ad imaginem
fum ■ Iudicat item mundum . Hinc didus a Philone organum, minijler, legatus .
Nomina igjtur patris apud Chalcidiu, quemadmodu exteros omnes , funt ut in
facris literis:item, quod is proprie dicitur Deus , dicitur fummum Bonum ,
dicitur O rigo prima re/ rum cundarum,quia primum genitor filij fui, Filius
autem Creator omnium : dici/ tur ineffabilis: dicuntur omnia principaliter ab
eo manare , fudmeri , regi . Idem fummus Deus , ctfummu Bonu nuncupatur, ultra
omni fubdantiam, omnem natura,fupcrans omnem cogitationem omni confideradone
maior, non minus in/ eogitibilis,quam ineffabdis,nuUius focietads indigus. Dicitur item luffor.
Impera/ tor, Didator Secundo, imperans iubensq; Secundo. Nomina autem Secundi
funt, principio appellatur Deus, & dicitur Lator legis, Iudex fcdicet,
dicitur Autot atemx er temporaria uitx , dicitur prouidentu, dicitur fecundi
gradus, fecundat eminentia pojl primum, dicit Chalcidiuseum aGrxcif
appeUaririp, Mentem* Audis Mentem (de qua primus liber) fecundam effea primo .
Dicitur EffentU wtmi , intcllcdualis : ejl enim Idea rcrum,efl perfida Subfanda
, ejl Ipfum effe, qy.emdmokmwxal. em Dionyfua * rJ ep . Etip[cdc[e,Ego[um qui
fum: ptvpi* DE PBREJJN-I P-H I L O S O-P HI A. »4« propter rerum pleni flimam
facunditate, originem uberrimam, aulam- formarum dinfiimam- Dicitur item amula
Bonitatis , V quod mdefeffe conuerlitur ad fum/ mm Bonum: quia dixit ipfe apud
ioanncm,decUrar.s hoc myfterium,Filiui nihil agit uift quod uiderit Patrem
facientem. Et,Doflrina mea,nonef\ mea,fcd eius qui . mifit me.Obferua quoq;
contra Arrianas,ct Valctinianos,quod hac Mens e fla/ terna: Non, quemadmodu
illi dicebant. Fuit tempus quando Filius non erat. Non/ t/e audis Mentem atemam
, quemadmodum apud fuperiores i Item obferua quod beadtudo Fili/,C7 Bonitatis
hauflus,ejl ex Patre -Filius enim cfl infmu Patris- Ac/ temo Pater deuiftus
amore, Filium ampleflitur-Hic r rofimdm, m effabile myft e/ rium,qubd eo haufhi
Bonitatis Filius ornatur ,cr Filius omat,cr benefiat omnia . Vt Patir bonum
Fihj,fic Filius bonum reliquarum rerum: H xc uocatur ab horni/ nibus,fjpientid,tutela,falus
omnium rerum,robur,fuslentaculum, ut Philo <Aia/ ftos ccgf9KTos,uinculum non
diffoluendum.Nonrina porro Tertij, primum dici/ tur SmJ \cntado,hypo&ifis ,
quemadmodum Primus w Secundus : dicitur intima/ Un,quiafunditur,mittitur%daturafecundo:\pfeenim(inquUMens)quacunque
dixero, annunciabit uobif. Ipfe prophetas afflauit. E cce igitur uere
intimator, de/ darator-Paracletus confolator.Dicitur etiam fecunda Mens, quia
nomen Mentis rfl proprie Secundi:lsfy ejl Mens in omni philofophia celebris-Quapropter
T er tius dicitur fecunda Mens,uel InteRedus- Agno fas diftinftas perfonas,
diUindas hypoHafesf Non confitfas, quemadmodum apud SabeUianos . Orrmes enim
funt Mentes,lntelle£lus Dicitur item T ertius, quemadmodum apud fuperiores
omncst Anima mundi,nimirwm uniuerfalis afflatus, uita. Poftremum tribus his
dicuntur fubiacercmmifbrx poteilatesomnes,cafus,fl>rtuna, Angcli,Damones ■
Habes hic profundifiima myfaria,qux C alcidius iuxtd atque Platonici
cun(h,dicit Platon ent iteritatis inflinftu uidiffe, afferuiffe. Ego uero dico
,non ueritatis iitftinflu modo ? fed etiam quia didiccratab
Aegyptijs,Chjldxis,oraculis,Sibyllis, er quia perrna nus tradita, per omnes
atates defeendit hac Theologia, tunc latens apud paucos , nouifimis diebus
apertifiima,toto terrarum orbe radianti fima. Dc ftcun Ja Hypoiufi.id eft.Mcnic
crcattkc mundi,cx Anaxagora diirfna rahir* cios dt> fcnpnoA quod ab l«c croi
«ifibilia.A: inuiGb Jia Anaaagoia», (.«luadmodum Mfc- dierna religio. Cap. XV-
• --.E mente creatrice mundi, hac fcripfit A naxagorat, autore Simplicio
Philofo/ *-^pbo:N«vS <f‘l tsip <hrie°V,(& «inoKfccitt, <&
/xifWiTcu cv<Am HtCJl.a}AK (JLOI/&' (iur>S (CCp* « t*A ytf «<?’
tOVT-Hp, k/Ax TU* t/XfcftiXTB a/Au,Hi7«Xy/ ctj/ «7T«VTA>P^9ftCCTft.{/,S T
SOI. ep ncu/Ti ycifftfwiof iscii fcctvisii/. Sican f> yi toisti? o&iy
moi AiMk' txu,kj ccvKKotAmp eurppTKo-viiisiisiyftirx , Sis t o/xo»«uf,e»?
(tbrcy ievnx &<p' ioui-f. yaf Avnfaomril
yrcwTfopy^yixrxy.KjHstix^oiTernp . (c> yrwpvyyi 7itu>r>t nae Qey Kj i
<yy& niyisvyfioayt 'it/yny \ya, Kjycifo k/ \hknfta,7iaje mu 14» A V3
V*JS T. EVGVB. LIB. tt. ruyymk Uf certi. nsiu?l 7n^iya^hri&'pl ov/com#»:
yov;lKfxTHny. i ^7I^XU^MT0U.Tiw Ot^ylui. ngu TTfunny OCR T& O-iilKfOV
MgfoT» £ft>9»<r«tt.tTe</'fc 7rA»oy 7r^i^4)fo >c$a rr^yu^turii (Si
nAioy. \gu tx (rvpniiMyityZx rt » ya cb#*f ipo/^ct.icsu (PiXKgiyoytlbyx,
•Grxvite lyrU c\ voih,Hsko7roixwifaii<n&t)i(&o7nix lw,i(gxoGe
vtuZ/Vfy ,yjk fanlxicvu Tgxif7te</lttK0<rn9<n yovt-ty rlw
7i^(>iXug9xsy t ourrlu/, lui vcw7^f>iyuf i»,7WTt asfX,y&i o «Aif^jJoct
« o\?dwf,ygii 'o a«?,K9«i <U0*£ o/ x#Kftvofj$j>ot . n
Ji7ffytytofH<riscuriii \7n1ntny ccftuftyi&ttt, ngil ct#Kfivi70U CC7JV Tt
XfOUOv 70 TSVKVCy , S{ffi «J$ 7$ ^V^Ovr» 9*g* floy,LouX# tt? £ot pigovro
Kxin&'j,(iou. k#7Q J^ngoO 70 [ngoy, puUs POU. Ji 7TB Vult 7r®M«{/
Uxly^TSOVTX ZSX<Tt A 0V</ty icQKfSVVTCU ITtyOf/ ct% 7$ i7tfiiv,7iftlw
vcv, ycOg Ji jtccj oy.oios efo £uw o /*«(&(/ ,»y oiAatr cay. iT^iy
J£i<Py <fa\> oyoioy x^od . Mens autem eft immenfius,ab[olut4 potcslu.mlli
rei eji odmifU,[cd foU ipfd * [cippi exidit. Si enim ifeipfa non tf/ fct,[cd
dltcri alicui admitti efjct, omnes res participarct,fi cuiufquam contagio in/
fida cffctOn omni enim re inejl omnis rei particula, quemadmodum w antecedat
libas mihi [criptum eft)Prohibuif[entc^ ipfam cr implicatam tenuiffent res comt
t»itta,utnuUi dominari pof[et,aque, ut ipfadfeipfaeffet . Eft enim omnium re/
rum temiiftima,ac puriftima,v j cientium de unaquaq; re uniuerfam continet,ua/
letq; maxime . Quacunque quidem animam habent,maiorem uel minorem , his omnibus
dominatur, potiturq; Mens . Omnem locum , complexumq; Mens com/ prchendityUndc
V ipfum principium comprehendit . Et primum orfa ejl i paruo compledi .
Potteauero maius compledilur , cr compleretur magis . Quin cr qua mitta
ef[ent,cr[egregaU eunda noucrat Mens , cr qualia futura effent, cr cuius
modijvrent,cr quot nunc funt,cr cuius modi funt futura, eunda exomauit ,
compofuitq ; Mens,cr hunc complexum, quem nunccompleditur, aflra , Crfot, tCT
luna,cr acr,CT atker,qua pmtfegregata. Is autem complexus ficitfccemerc-
Secemiturq; a raro denfwm, a frigido calidum , i tenebrofo lucidum , ab humido
ftccum.Particula autem midtortm multa funt-Omnino autem nihil eft ab alio [e/
gregatum,praterquam Mens -Mens autem omnis ftmilis eft maior cr minor. Ni/ hil
autem alterum uUialij eft fimde-Hacjit ait Simplicius , fcripfit Anaxagpras in
primo piorum Phy ficorum . Duplicem quin etiam uidetur,ut tettatur idem, ponere
creationem [enfibilem cr intelligbilem.Vt appareat manijitto eum ante tot fecu/
U cecini ffc, quod canitur hodie ab omni linguaiVtftbtlium omnium cr
inuifibdiu. Hoc ergo tettatur de eo Simplicius his uerbis: Quod duplicem
creationem ftatuat, alteram inteUigibilcm , alteram [enfibilem ab iUa ,
maniftdum quidem ,crcxhis qua didu funt,cr cx his:Mcns,ait,quaciin q; funt
omnimo , cr qua nunefunt ut pr alia omnia m eo, qui continet multa , cr in
aggregatis U" [e gregatis . Atque quum * * - - DE PERENNI PHILOSOPHIA. »4J
quum dixit ineffe multa er uaria omnibus in rebus aggregatis , er femina rerum
eunAtrum,cr formas ornnimodas,colores, er uoluptates habenda , er hominibus
compadae)fecraliaanimalta,quxcunque animam habent, fubijat . Et homini/ buseffe
tum urbes congregatas,tum opera con&rudx, quemadmodum apud nos, V Solem eis
effe , er Lunam , er alta ftcut apud nos , er terram eis producere multa er
uaria,quorum iUi utilia eongregwtesfm habitationem utuntur. H Xc Kf
naxugorxs.Simplidus fubijcit: Et quod alium quendam mundum a noftro innuat,
manifesta, quum dicit non femefojjemadmodum apud nos. Vult etiam eum non fenftbilem
illam -ftovu <A'tT((V7HSw^ovyv<r»iiV9p:fcd tempore pracedctctn iBam
noBram ffcdajfe. Comprob atioex Pleione Gemi(lo,qu jd Macie* felienti* dc
Trinitati loquantur, de pruno, Si fecundo Creator. , Gue Deot&quod Bt
flarioa etiam nidithxc&Confirmauittqnod 8i Auiccnna Arabi hunc Trini» tatis
ordine oiditapudPlatonuoi ,fed non nfqucquaqsreAcpmrpu: Si quod Iiuelligcmu
primi orbii,efi eadem Bt Anima mundi. Cap. XVL MA gea quoque logia ,idcjl, ftue
fententix , ftue oracula , aperte de Trinitas te ante ChriBi aduentum locuta
fucrant,de duobus primis patre ,cr filio, ut - primus liber oBcndit,clarc
prxdicantixk quibus oraculum . quo dixerant Magi, «AA* in ao-</llyi7?,xdrjS
tb StAej/ omijoixos r:vs,ixt^is «*' $fcA(j« A n 6h5, <c? fZ/xx A«A»<r«
urinabo qv Sifxqvx ttkijoikoO owjShiocivs ccyrS. Hoc oraculit declaras
Pletho,fecutus P[eHu,cr qux fit paterna mens oflendes}aih i TmvpSKOi VOVS , o
JIh A«t/l« ikos , ngii (?[ n&o-iyH g AHiuovgyQtovx &<n/l*ytTcu ixams
iiw 9tA H<rip ixlftitav tfyirS-H A*9 HS-hoix 7t€^s thAs rupta iw\7rAoKtis
tarttSt- ngu. A«A«<rei 7» jtinx}HV»ir oyoy q^ovnrti TirXiixrNiiHStxii^ftoy
tjP Tncrjaixov 9 aou ruu3nptX7@h vfi t
avMTboTki£}tatev£itofitoSsp7t}Jljjj.Hi7lw'iv‘ yny «dxpivH&ufcy vtocs
hi/Ivkjtu tceo-J J^Hixivpyu yoMiste ctftrxa. Patema,inquit,Mens,fccundus
uidelicet Deus,cr anime immediate Opifbc, non admittit illius
uoluntatem,ufquequoegreffa fuerit ex obliuione, quam ex comples * xuadhoc
corpus paffa effer loquuta fuerit uerbum aliquod, flue fermonem fen/ ferit
altquem,memoria pendentem paterni diuini fignfhoc effe er pulchri exeen/ '
tionis mandatum.Cuius animam memorem fatam, er fuo ipfius Opifici maxime
placere . Hxc Pletko , confentiens Mentem paternam didam ab oraculo, fccun / dm
Deum Filium Dei. Secundo quoque oraculo , quum ait , Omnia perficit Pa/ ter, er
M end tradidit fecwtdx, quam primam uocat omne hominum genui: b yfy 7txth£
breurne $mAt<rt w vomit «/toAat/S» «</v» . tvcLtu yxp me
txTvnA*07*yi'<m xgk rtA etx , ngu "faef /xt 9' t otov>y ddliTtfu
7m§i</lotKiy ctfxJy <Ah\kJIm,k^ kydofl xirP. 5>s t Iw n &</fx
-frs Tfydyil) -? 9tav 7i$i 'fyxJleyyx n @ «AA«$ vohths qtn'*?. «44 AVGVST.
EVGVB. LJB; !I. «yc c ray» ttktjoss “tytty r^w ytnrifrTihtyrnyt/l&ri foy
iioy nfit-ny epltjiy ixvnit wtA« 7« T&y x*/jy&y \<Avh hniQt •?
X9<TftJf Ttf Z.VXcAtpUVfyoiJ VOyti^TVTV </*« • vx trl awmpct ovcAwoe. Num
Pater,inquit,omnia perfrcit,nempe inteUcdua les formas. Ha enim funt perfida,
er abfoiita: er o qui pojl fe ejl Deo fecundo traiidityUt impercet fcilicct,et
praeffet eis. Quapropter fi quid e : per hunc pro/ ducitur D eunt, xd exemplum
fuipftus C r altcrtus inteUedualis fubfUntia, er hoc i fupremo Putre habere
generationem dicit Hunc deum fecundum ait humanat g entes ftbi jrcijjfc primum,
que fcilicet aliquem mundi creatorem immeditate arbi trantur,eo autem
fuperiorem ncminem.Hac Pletbo, iuxta ea qua prior P fetius expofuerat- Ejl
igitur hoc oraculum diuinifitmum,ue tujh fimum, quod legijfe ue/ teres
Platonicos, pracipue Sumenium,ac Plotinum apparet ex eo,quod P lodnus exclamat
ad omnes(ut utfum fuperius) inducens Platonem loquentem , 6 horni/ * nes, quem
uos arbitramini primum Deum,mwtdi creatorem , non ejl primus, fed , ejl co
fuperior. er hoc ait quaft dixijfe Platonem . Numenius autem dicit Patrem uaca
ttem ab omni opere,dcdi(fe fecundo totam mundi molitionem, et tdmintfhra/
tioncm.Legeruntigi urin his oraculis, er uolunt eadem fenfijfe Platonem. Do/
fiifiimus etiam BeJfarion,nuUis prifeis Platonicis inferior, uidit hoc dogma
Chal/ discum, Platonicum^ , crcomprobauit , exponens Platonica dogmata aduerfus
'calumniatorem, libro fccundo:Seruat quidem, inquit, boc propojitum Plato fem/
-pcr,ut non primum perfe principii exijVmet creatorem fenjibilium rerum, pro/
'pinquumjed eum qui pojl Primum iium,quem Vnum uocat. Secundo loco conjti tutus
ejl,cui cum materia, tum idea a Primo tributa funt , quas rejiciens Creator
fecundus, formas materiales , atq; fenfibdes materia imprimit iam prauia ,
altero mentis conceptu,cr i Primo pendente,jiue enim fignis , ftue relationibus
ijla di/ (tinguantur,mhil rejert-Hac Bejftrio ■ Ecee igitur quod ejl in
dogmatis M ago/ .rum,uult etiam effe dogma Platonis .quod ab il hsudq; manauit
uti prioribus.Vi/ des igitur Deum primum, er fecundum. Vides Creatores duos ,
uelut unum. Pri/ mum,qui dctuim,fapicntixm,ingcnium,facunditatcm,t he farnos
abfcondttosSe/ cundotha enim funt idea, ftuc ffecies:Secundum , qui creet dodus
iujfusqi a Pri/ nto. En quod canit Ecdefu,Patrem omnipotentem,creatorem coeli
er terra,uifi/ bilium omnium,et inuijtbilium. Deinde inducens creatorem fecundum, Filium Dei
vmgenitum,per quem omnia fida funt . Vides Supremum , P rimumq; a Platone
uocari Vnitatem . Hoc uetujli fimum , V cum primis fandi fimum dogma cum •
Arabs AuicennalegfjfetinlibrisGracorum tralatis in Arabicam linguam, ct non
inteUexijfet,quod accidit ci ut alijs plerisq^afjbrmauit. Prima Mentem fme
Intel/ ligentiam produxi ffc ,fuie procreaffe duntaxat Mentem fecundam ( quas
duas Mentes memor aucr at Cha'Aius ) Secundam ucro produccreTcrliam . Ejl enim
. hoc dogma Plolini, Platonicorum<^,qui pracipue tradiderunt* fecunda Mente
' ’ nafei 9 D-B PERENNI' PHILOSOPHIA. «4> tisici Tertiamjd cjl, 4 F Cio
produci Spiritum ■ Prinum utro genui ffe iunuxat E it lium fuum unigenitum, er
prmogenitum,qui deinde uijibdia er inui/ibdia ereme rit,a quo prodent Animi
mundi,qui idem Spiritui dicitur ftnflus,au tore Calcidie* tiuc ufylegemtjCr r e
fte intellexerat Platonicorum , uctufafiimorumifr dogma Auiccnna. Sei modum,
quo putat Secundum cum fe id primam conuertent, pro/ ducere Tertum , cum uero
jeipftm refpexcrit , producere Animum primi orbis, fiat in une commentum
adictium a fe,non extans ufquam,nc<^ apud Plutone, netfc Platonicos,quos Me
fequcbatur.Ejl enim ineffabili modut,er omni mente incom prehenJibiUs,quo uel
fecundus a primo nufcitur,uel u fecundo procedit tertius. A/ nimum uero primi
orbis probare ex Platone cr Plotino, uifumq; e fi fuperius,effe eandem Animum
mundi,hanc autem cjjr tertium lntcUigentum,feu Mentem, CT Hypoflafm. Idcirco
enim uocatur Animu mundi, quiu mouet ,animatqi principio coelum, dein uniuerfum
terrarum orbem. Spiritus enim Domini replet orbem ter/ Urum^ontinens omnia.Hec
iUu InteUigentia, qua producitur funditur^ 4 Secun ia,qua folu generatur a
Primo,eoq; unica proles cius. Superfluo igitur in hoc ordi ne addidit Auicenna
MeUigentium primi orbis- Modus etiam producendi a fecun/ do per conuerfwnem,uel
ad primum,uel ad fripfam,fuus efl,non prifcoru.Dicunt etiam quidam ali j Grana
philofopbi , de Theologia Magorum , quod apud eos i STfUTOS St fl?TW \Kcdjfovt.
Quodautore Sui Ja Trifoegiftut de irina Diainiate,fenipiicnia(]i T rtnU «aie
CcripGt, quam fol.i dixil ziernam , inftparjbilcmqt ILhfhniiam. Si 2uod
crcationtm p»r Verbum Deitquemadmodua Si Mofc«,extitifTe icit Cap. XVII.
fyVicunquc qualis ante Platonicos,quos produximus teRes, et ante Platone phi
lofophia celelebris cffet,habuerit exploratu,defmet anxius querere c T admt
rari e quibus fontibus myBcria tanta haurientes, digna Spiritu Dei locuti ,
caleSti numme afflati uideantn.Figentes igitur uelutueBigia per omnes retro
atatesufy ad primauos,diuisq; jimiliares Theologos,ad ipfam origine
ueniemus-Ecce enim Suidas autoriulde bonus teftaturTrifmcgifiu appcUatu,quia de
Trinitate, quoda • diuini flpiritus infiinflu locutus fit:cuius autoriutc multa
fuper Theologia eius con/ firmantur : tgiaSt b Tft<rn*yisos , ovros *y
cuywrfios <ro<p'oS , wc/xcrffe «/It • 'Tr^ «nP Qxgxw\xA\Khi}Tt Jt
rpixyJtyis®' Jltcrri tj> ix<A&' \.<p' tityfxro &7TCV y <}V
TplOtAi [iLOU uvxt SiCT)»7W,»Tfii f. IwtpMirBigbjJ Tt& <puy°s ycigov, 1
(gu «{/ <r« rous reos <p ut avos, ygii ovtfiy tTdpoy ny» rrtv/ •nv
y/briS, tyct tscwtx 7rtyilyuy . itn/mv ov St 05, ouk ihytAtf.oi/x ovffix 7ts
foA*.TBxvTuy ycif Lvf t«S,s&t Stof, Hgu.TzcwTK va xispy,xt/i caiTCH^iy.
oycLpAoyos ctlmv 7ixuT\h{os my Lai yoyinos Lai ^Hytov^yiKosiy yoriyu quact
7rwuy , Lai yo n* t fau v</lxri,iyKvono vPuf wr*/f rt .
QMfuM,McrmiutTcrmaxmuj^ <4* 'avgvst. 'eVgvb. lib. ii. . .• fuit ftpiens
Aegyptius. Floruit autc ante Pharaone. Appellatus cfl autem Temo/ ximus,quonid
de Triniute edidit oraculi, dicens in Trinitate unam rjje diuinitatS
histierbis:Erat lumen intc\kduale,anlc lumen intellcduale.Et erat femper Mens
Mattis luminoja.Et nihil aliud erat, quam horum Vniw,cr Spirttus omnia con/ ’
tinens- extra hunc non D eut,non angelus ju>n fubdantia ulla alia. Omnium enim
dominus , et pater, cr Deui,cr omnia fub ipfum,v in ipfofunt.Nxm Verbi* eiut
perfidum extern, C7 foecundum,cr opiftx,hpfum,inf«cunda uatura, C 7 aqud
facunda, prohfica fecit aqud.Uac affirt SuidasexTrifmegidq . Ac quanqud ipfe
Ter maximum eum uocatum puto,proptcr ingenij , fapientiacf magnitudine, hoc fum
duntaxat contcntus,apparere CT hoc tedimonio Trifmcgiflu de Trinitate an te
Platonem, Vlafonicofqi natos fcnpfffe . Eccc enim tres perfora* didwdefuii
nominibus appcLt,appeHans patrem c r flium,lumen,lucem inteUedualem:duas
intclligibiles luces^uurum ulterii fit ante alteram , non tempore , fed qua
genitor antecedit gradu genitu.Nrmpc quod idem filius cius dhdt,Yater maior me
ed-Ho/ vum fubfLtMtun» luenti ejfe dicit,non lucem corpoream , fed lucem intcUigentem.
Et cecmit antiquamus iHe,qucmadmodum hodierna rdigio,Deum dc Deo,lume ic
tumine.Siau autem dicit diuimis loannes,ln principio erat Verbi*, ZT Verbum
erat upui Deum, cr Deus erat Verbum r fic Tnfmcgtdus , Erat lux intelligibilK
(frquidem etiam ipftvm idem Verbum Lucem I oannes appeUat)ante lucem mtelli/
bilc,CT erat H ens Mentis luminofa-ld efl,Deus de Dco,Mens d Mente nafcens.
Dcjignat enim quod ait Ioannes, Et Verbum erat apud Deum, quia nuebatur
aternalibrab eo,lucens ab atema altera luce, lux ipfe intcUigens , ex luce
inteUi/ •enti-Loquiturq; de eorii Vnitatejnfeparabiliq; Diuiniutc.Exin inducit
^tritum fandum,quo amda contineMtur^iuipcentur: qua potedate celebratur in
fandis literis: Spmtus enim Domintjnquit liber Sapientia jrcpkuit orbem
terraru,cr boc quod continet ormtiafcientid habet uocis.Ecce etiam fatetur hunc
Trinum folum Deum fuiffe femper, folum huncwguiffc.prater hunc non fuiffe
angrlu, non da/ monent, nullam aliam fubflantid.Efl enim hocdidum Trifmegidi ,
id quod quoti/ die canit ecclefu de tnbus Msjicuterat 'm pnndpio,cr
nunc,crfanper.Erat m . prtrtcipiojiidclicrt ab atemo ■ E cce etid uociftratio
ualida contr a ignaros uerita/ tis, rationis expertes Arrianos,qui dicebat
fuiffe quando filius no erat: no reputa» tes quantu non impietate modo, fed
infeitia cr imperitia natur e pcccarcnt,part'H» quod hunc errore a Platonicis
cr fcriptoribuiprof*nis,quos no intellexerut uide t banturfufcepifjfe,partim
quod non uiderunt quam effet impofMe , ut qui erat fi/ tius Dei ucrus,Deus cr
ipfe ex Dei fubdantia no fuerit femper. Confequuntur e/ nimfe diurnius cr
eternitas. Si filius Dei uerus efl,etid Deus f/fc»' Deus, etid ater/ ruts. Adejl igitur Trifmegdus
dicens. Fuit femper Mens Mentis luminofa . Mens Mentis ftiiui cj},Mens ex
altera Mente. De quibus Chaldaus in primo libro dicr/ batfOmnut perfteit pater
t v Menti tradidit [ceundx, quam mat primam ontr.e DE PERENNI PHILOSOPHIA. jfUIHWM
genui. YUc igitur tru duntexet fuerunt fempereyebxtcmo. N onen/ plus, no
dxmon,nuda alia fubRantu fuit,fed fole trium etcme 'tn une fubRontix
eoniundio-Hoc jentit v loquitur diutniflinius TrifmcgiRus,non folu confirmans
hodiernam fapicntism,fed contra omnes obteRens , qui Mentem fecundum i pii/ mu
putarunt prifcosfepereffe . E quibus loennes Picus,cr Marfilius dida Procli
nidenCcs,qui hoc loco non rede Pletoncm,maioTescfr interpretetur, afferueruntfe
eundum illum Mentem, quufi eruturum quundum in tempore condui prifeos fert
fijfe. Nos uutem probauimus,cr probamus nec Pluionicos, qui tuliu prodiderunt,
frrifcum phdofophiam fyncere expo[uif[c,nec Plutonicos idos Lutinos Qrxcos rc
defecutoseffe , quosfi fineiudicio nec uetuRetccundafy phdofophiu benecon /
fultu temere fequeris,tem in boc,quem in ulijs multis haudleuiter cecideris.
Expo jhu igitur C decuntutu TrifmcgiRus trium numinum trine<U D citetis ,
que fole fuit ub etemo,fempitemitate,iccedit ad creationem, dicens facundum
illud Ver/ bum Dei,quod effet pnfldiflimum,fxcundtfimum,opiftx, equus ides
quibus fu/ perfcrebatur,emplcxum fxcundxffc V fieijfe ut ex hu ornniu naf 'cerentur,
prin / cipio lux cale&s,tum aer, inde plantx,flirpes,animaliu.Ac quod ait
lepfum Ver bum facundum fuper eques, cfl quod ait Mofes,Et Spiritus Domini
ferebatur fu/ per aquas. Ferebatur autem ut opifix,ut operans,maximc calefies
oibes,quos pri mos eodem TrifmegiRo tcjlc ex equis fccrcuit,CT in his primum
Solem. Quod eu te m hxc fcripferitflocutuscp fuerit TrifmcgiRus , ex eo liquido
nofcet prudentifli/ mus quifequod apud omnes Platonicos, qui poft Platonem
floruerunt , extant,ut non alium habuerint fuper his myRerijs prxceptorem,qudm
TrifmegiRum . Sui/ des igitur ubi dide TrifinegiRi protulijfet,adiecit:i(SU
TtdhxtffKovS nvfaro, Aiyup,cpKi£oo tntfxvkSsii viyti\swG(poy tfycoy, ogusfa
<n cfwliJJ jnrrjoJf ,«// 't $ foyftcn mpMuUiLjJsKx rty 7teumcK.o<ritoy
nfetro*. ifKifaoiifl tQ teoyofloBeAoyVfK/TpTneTjoo: •? mfitysures nalmc. JamS
itror.Et hxc locutus oreuit dicens, Adiuro te calu Dei magni fapiens opus,
Adiuro te uocem patris , quem protulit ipfe primam , cum omnem mundum fle/
biiuit. ObteRor te per unigenitum uerbum , cr patrem, qui continet omnia, edo
propidusUxc igitur carmina que Suidet tribuit Trifmegiflo , exteri tributint
Or/ pkeo.lnfupcr qux poRremo atauit, quoniam in libris uulgetis non
habentur,cre~/ dendum cfl eum in ahjs eius de TrifmegiRi legiffe: Quemadmodi* V
Leflantiusd AuguRinus,CyriHuseducrfus luliantm,lmperatorem profirunt,qux nos in
libris tius,qui pauci ex innumerabilibus ed nos pcrucnerunt/ton uidemus. Dtuwn
Aojuftin.cn aptrfc tcftari PUlonicot St trib M prrfonii ftrfpfiffV. Cap. X Villi
f-yAEtcru etiam diuus AugfiRinusjn libris de duitate Dei aperte tcRatur, quod ^
etiam librorum iUoru interpretes affeueret,Porphyrium , quem uocat dodifli/ mwm
philofophorum,iuxta Platonicorum fententiam , tria principia flatuerc , fed eos
more fluo laquentes tria principia dicere, qux CbriRiani adeertam regulant k *
laquentes. »4* ~ A*V G VST' EVGVB.' LTB. II.
bquentes,unmpri»icipiim,tresperfonai appellant . Eius hac ucrbafunt: Dieiy
emm,inquit,Dem patrem,®- Deum filium, quem Grxce appellat paternum 'm/x
tefledum,uel paternam maitem,srxrfiKcy vovy.De frcritu autem fando aut nr
hil,aut non aperte aliquid dicit-.quamuis quem alium dicat horum medium,no i
n^- teUigo.$i enim tertiam, ficut Plotinui ubi de tribui principalibui
fubBantijs difpu/ tat,ammx naturam etiam iBe uellet inteUigi,non utiq ;
diceret,Uorummedium, idf t]l, patris, cfftitj medium . poBponit quippe Plotinus
anima naturam paterno in/ teUedui:iBc autem cum dicit medium, non poBponit, fed
interponit . cr nimirun^ hoc dixit, ut potuit, fiue ut uoluit , quoniam nos
fpiritum fandum nec patris tantu , nccfilij tantum, fed utriufq ; ftiritum
dicimus. Hac quidem Auguftinus. Ecce tcBa/t tur a Platonicis,uidelicet
Porphyrio, er Plotino claram, apertamq; habitam de ps tre ac filio
commemorationem. Filium in primis appeUatum,quemadmodu k prin/. cipio in
oraculis Chaldaicis uidimus,patemam mentem , quodfonat paternam fa/. pientiam .
Tertium autem didum 'ft '/ny, animam : Videlicet animam mundi,qui dicitur k
noBris er ab illis Spiritui fandus-Hunc etiam Produs medium amborum uocauit .
Filium igitur patris fummi , uocatum k Platonicis ait patriam mentcm,de qua
totus primus liber differebat L Quibus fit pe rfpicuum magnos in noBra The o/
logia utros, eiusq; fufpictendos antiBites,non ignora ffe prophana phiofophia
pri motes de patre,fJio,fpiritu fando fcripftjfe.Qux phdofophi,ut idem ait A
upiBi/ ms,Ubcrii uerfas loquentcs,nec in rebus ad intelligendum
difficilifimis,offenfto/ nem religiofarum aurium pertimefeentes, foleat
uocare,uel tria principu,uel tres Deos-Eiusifc loci explanatores affcrunt,quod
nos quoq;fecimus,tcBimoniu Ma/ arobij,de Mente ideas continente ,&
TrtfmegiBi dida de Verbo perfido. Dt tribui Hypoftiiibut.ex Apollini»
eneulo:& quod apud prifeo» omnia metrica fcribcbanrut :8i quod ab hi»
oraculi» myibria acierum philorophorum ma narepoiuctiini. Cap. XIX, CTT poBremo
loco, quod fub C hriBi deceffum. Oraculum Apollinis de tribui na ^minibus
diuine pronuncuuit.Rogatus de uera religione, cui maxime genui hu/ manum
initiandum confecrandumq; effet,quaq; uti uera fapientia cundanationef effent
decoranda,®- qua fvret omrubusfuperBcs,quod Daniel uaticinatusfuerat^ ad hunc
modum fertur dixi ffet Mm ocptAit nviaarep /ai xgu vstc&y ourns tfldhctt »
AvshaA 7rS>7roA»t/>’T^i Statrimv ffi/iTufOS* %iQyr%. th A vyi&to
7rswen(pcus JSx<riArios, K« 7TP««J ,H7tOWTK H /ct Uffii BK CCj? TWp JW
JUufet. Avritut egiiisuty Ji AtA«^vr« vies « DE PERENNI PHILOSOPHIA* »4* . ■
~Wcmutinemfupremm,iiifelixipfe{acerdor, - - ' *• > • * * ' t ' Sciteris de
[dn(lo,acdiuino Genitore, Et [obole chara,rcbus magni Induperantis, ; ' ' Et
Flatu, qui mundum aBndum continet omnem, ’ KonteS, tellurem, fluuios, mire,
tortor a, er ignem. Aeraq^. heu templis is me difredae ab tjlis Coget ,
lmquetur,quo edebam oracula,limen, tloc oreculu excerptum cum multis alijs,ab
his qui audierunt , traditum <£ merno ru,cms modi carminibus SibyUa,que cr
ipfa A pollinis oraculo prefuit , multa iecantata reperiuntur,philo[ophis etiam
atteflantibus, Sibyllas diuinas’fuif[e , O" oraculum illud diuina [epenumcro
myfleria aperuiffe-Deeantabantur autem, au/ tore PluUcrcho,firme
cunda,fcribebamurq ; a prifcis numerofe,philofophii £ pri/ fcijere omnes,fme de
creatione mundi,ftue de reliquis philofophix partibus, poctj ce, non oratione
foluta fcripferunt.Quid mirum igitur, ft cecinit oraculum de txi/ busnmtmbuf,
quando Plato quofy,v Trifmcgijiut,Chaldet,cr Magi,homines [edicet, cr minoris
quam daemones fapientu, tam multa de his ipfis prodiderunt f A b his arbitror
oraculis, quibus miranda myfleria Deus aperuit hominibus, mana runt
phdofophorum illa de fummo Bono, de creatrice InteUigentia,pn[corufh ho minum
nonnullis, quemadmodum cr SibyUis , caelitus rcuelata non eque tempe/ flate
illa poflea cognitatVt quod uiderat Vergilius apud Sibyllam, I amnoua progenies
coelo dimittitur alto: 'cecinerat fimdi modo Sibylla, Grece, K cu-rir bq?
flxonAMce,. ^ % 9 f OSTBcco-apyiuxp7rKv<rF/7rvAt{JioioxscHSio. E t,,
Avr>yovjuylyvu(rKi 9wj/,9w ijcy t artet» ; Tum Deus excelfo demutet ad et
here Regem, , \ Qtd bella e tota pellat tellure nefinda. , j . Atque tum
cognofct Dem, qui natus ab ipfo. , ftee qui legebant, quo pertineret
nefeiebant. Philofophi uero libris [uis excepti . que quidem nefeebantur edam
ab antiqui fimis Theologis, ac Prophctis,quandp % nattones fere
ornnes,Prophetis abundare dederat Dcus,qui de magno , ♦ . iUo in mundum uenturo
Re ge,uelut anteambulones, ubi/ , que concmcrent,ftecuUdonibus,cgregijs(£
femonibus decore/ nwt. , VINIS tltKl IICVHDh. ^ ; k i AVGVSim c.« r t 'i t M*
AVGVSTINI STEVCHI EVGV- BINI OE .PERENNI PHILOSO/ PKIA LIBIH TBKTIVf. De
toroDiuiaitXc: 8c quod •ornet inftinAu uturx Deam Rngultriicr (a orna! mtitt
noMi Mnat:exroipU<y ex Plaiont,& AnftcxtlcA H jmcro.Jt Dcmofthtne. Ctp.
f. ost bsc nxturxlis e fi ordo , ut qui de tribui Numinibus execud fumus, nunc
de Deo,totxq; ftmul DiuinitMe nobit | fit fermo. Couenit enim in treis
iUos,quicquid de Deo per uniuerfxm Theologum xb omnibus linguis,
nxlionibus<£ j prsdicxtur. Prmwmj erit de fingulxri Diuinitxte myfte/
rium,omnesfere homines tum xmmo intento, Um nxturx i duce xc mxgiRrx,rxptdocp
ueriutss sRu , femper unum, ftngulxremq; Deum fuiffc confeffos . Vt qiwtquxm
corruptifiimx inoleuit nomi/ tutndijxdorsndity
pluresDeosconfuetudo,propterinfitxm Umen, xlafimefy m/ 'preffxm i nxturx Dei
notionem, cr xd eum inclinxdonem,cum ferio loqueretur, et fe xb impetu nxturx
rxpi pxterentur, unum modo Deum prsdicxrint, xppeUx/ rint , hxbuerint in
ore,eunflxtq ; ei uers Theologis Ixudes xttribuerint . Omnesfy quos fub fiilfis
religionibus. Deorum^ multorum cultricibus ortos conBxt,cum de trextione
reru,de mirxbdi cali,terrxrumqp ordine Jme mxgfu xl ude re loqui cor
gerentur,nunquxm Deos,fed ut nxturx fert inRm(lus,uerum Deum xppeUxjfe,ei
prouidenttxm mxximxmfincommunicxbdemfy boniute, cundxsq; D iuinitxtu Uu des
tribuentes. Ac quxnquxm Plxtonis,kriRouUsq ; Theologis differtur in po&e/
rum exxminxnix , xd exemplum Umen perffecuiutemq -, dicendorum , prxcedxt earum
teRimonim,quo fixt omnium pHofophorum, uetufofiimonmfy homini fingulxris c r
unius Dei e nxturx mxnifijlx confefio.Nxm Plxto no modo nefciut, C T eo quem
dixi ueriutss xftu rxptus,fed [ciens c r prudes confeffws eft,cr oflen/
dit,quid inter Deos,Deumcfc mxxhnum xc finguUrem putxrent ex feculx interef/
fe,[e cum ferio loqueretur£)eum nominxturumicum minus ferio, plures Deos.ln
Epiftolx xd Dionyfxum,De figno,inquit,EpiRolxrum,quxs fiudiofe, & qnxsrm/ »
sus fcribxm,srbitror te meminiffe. Verum cogtiofce,xnmum<Uuitende.Muld er
nimjunt,qui me iubexntjcribere , aptos non fitjscde reijccre . Pl yctp enrov/
SlxietsWssaAds 9tis <xfX</,9iot Sii Srifoy.Nx feris epikols Deusprsefl,
Dif xutem minus feris. Hsc igitur erit uniuerfxlis xdmonido,Xc nxturxlis
injhnflus eonfiderxdo,cunHos firme mortxles ex rxtione locutos effe, cuius
dedit documen/ tum Plxto -Et quod etixm L xAsndus xnimxduertiL Cum
uero,inquit,ipfos De ori altores fspe uidexmus Deum [ummu,w confiteri c T
prsdicxre,quxm fi bi uenii fgersre pofiint impietxtrs fus, qui non xgpofcxnt
cultum eius, quem prorfus igno/ rxri xb homine nefis e fi. N*m cr cum
iurxt,& cum optxt, q- cion grxtus agunt, «00 DE PERENNI PHILOSOPHIA. «i« K
on I ouem aut multos D eos,fed Deum nomvunt: deo ipfa ueritas cogente natu/
M,rtwm ab inuitis pe floribus erumpit . Videre igitur l/cet,quod Laflatuis
monuit, ubtfy naturam ad hoc homines imputiffe, ut Dem patrem futim
recognofcerent, nominarent,appe1larent,uenerarentur,eumq; meritis precomjs,
qualia facre lite/ UcecmeruntjeffmetiUnimcautorc generis humani, fibricatoremqs
mundi , nunc prouidentc umuerfis , oculosfy Diuinitatis fu € per omnes terras
late de fublimi fe/ de fua tendentem, ceteras item duiinas attributiones
decantantes,quas indeftjfe rt fonat pUofophia cocleflu. quos quidem laudes V
Theologiam parttm ex jvnte nature, partim iUa prifca,quumfolus uerusq ; Deus
colebatur, Theologia manare compertu- Ad hanc igitur rationem
reuocabitur,omifiis multis, que pofl examina/ buntur,hoc autem ut exemplm
multoru,quod AriHoteles,qui uidetur calojlel/ listfc I nteUigentias diurnas
adiungere , ucnaturq j ex motucalefli diuinitatemin Ii/ bris de prima
phdofophia,nature quodam impulfu definit naturam diuinam: <fcc/ l*t y /t 8t
op £wop,ati</lioy,Kgisof):Dicimus Deum animal aut uiuens fempiter
nm,optmum.Ecce Deus optima uita-Deut iUe naturala, uerustfanuUa calefiis,
autqueuis alia InteUigentia , quarum nulla optima e fi, quod unum duntaxat ne/
cejfefit effe optimum. Ecce itemfmgularis V unius Dei nuncupatio,cm'q ; mul/
tos Deosfoleant philofophi , poetefy nominare , unus tamen fimpderis inflmflu
nature nominatur. Cuius efifohus,naturaliterq; hoc nomen Dei, V quiutfimgfi/
luriter Detu, fic fmgulariter fempiternus, e r fmgulariter optimus . Apparet
enim nel cogitur Art&oteles id ex ipfa locutione fenfijfe, quiaficut per
eminentiam hec Dei nominatio cadit in uerum iUum,ac naturalem , haud minus
cadere debet reti/ qua definitio, quod folus fempitemus,folus optimus. Vt habet
fmgulariter quod fit Deus,cr g, fit optimus,quod nemo negat,fic $ fmgulariter
fempitemus . Hec iUa Iteritas ex inuitis pe floribus crupens. Eunde innuit,et
eu natura duc e rejfiexil,cm negans indiuidua fieri potui ffe fempitema: sfitx
70 wdjfta fl kQiscJSH yi Aoi7toiawq ovvv/rAhftoo^y ro oAoy b &toS
irfiAsiyumoiuiries T) ywt erty.Quia longe diflarent a principio,altcra,que
folafupereffet ratio, abfoluit,rc pleuitq; Deus uniuerfum,fifla generatione
perenni. Ecce Deus natur e,Deusma/ xmts,ordmu,mundaM$ concentus moderator-Certe
igitur nec^folis,ne $ lune, iiUiusq; fideris inteUigentia:minus etia iUi
frbulofi dij Mmerua£>iana,Mercuriut, Apollo. Deus iUe,ucrc Deus,qui ne reru
deficeret ordo,perpetuis generationis fuc cefitonibus repleuit uniuerfim .
Singulariter unus Deus inducitiir,eiq;fingulanter nomen hoc tribuitur. Nature
moderator,ordinum ccelcAium, a quibus dependent lerreflreSfinuentor predicatur
. Quantum fcilicet audimus in
TheologiaMofis, fi quis alte ftxflet,predicari. Aliud exemplum efi. ex Platone
, quum ei fixu fle in Sicilia infidie fuiffent,ex his ‘quecuafiffet:<d
Ttjnuy </lt*ctTa $uy,JltO»v/ eri<i) xifty : Et pro his,pofi Deu Dionyfio
gratias habere parefl QWf is Deu^ct^s,proffieflortlib(ritior homH,qiufingdariter
4 tldtwe,fub k 4 religo/ Mi ' A VGVST* £ VSVB. -LIB. Hf, religionibus
fuperfhuofts,Dianx,Sohsq; cultricibus orto, Deus nominatur? Qjifa ponderis
habet hac nomenclatio! Naturalis uidclicet cfl , fyeftans unicum illum,:
fingularem,eundcmfy uniuerfalem Deum.Sed bis exemplis ex Platone , Arijbte/. le
$ quorum poflerius declarabitur Theologia, dimijhs, ingrediamur hunc eam/,
pumflores ex omni uetuflate, qua maxime fmgularem Deum coluit , c 7 ubique
fmgulariter nommauit,decerpentes- Hoc Theologos, hoc Poetas etiam fupcrjti/
iiofos,cr finitiorum Deorum laudatores metues jtctjfe.Homerus igitur, qui pa/,
ter fibularum uifus ejl , poeticos $ illos Deos nunquam non habet in ore ,
natur £ tamen infUnttujape Deum umucrfalem,quemadmodum philofophi, er prxfcni
bacatas, cui ftngularis innotuit Diuinitas,nominauit. E quibus ejiquod etiam
ait ducitur diujlmophilofopho eodem er martyre, quod tibi Phoenix affatur Vly/.
xemiinducitloquentem: OvJi UKCtyiXOl \ZJVttCIH Siof * r»f« hnfva-xt Siio-ay noy
kBuntc . Non mihi fi Deus hinc edam promitteret ipfe, Mutato fenio,uiridem
injlaurare mentam. Efl Deus fingularis,potens auferre fenedam, rejlaurare
iuuentam.Iuftinusfy ipfe inquit :</Uccpl oarrtuvonKTS«i xby orr a>s 6to(/
a-wutivcot/ : Significans per A' ntonomafiam,uerum Deum Hoc [cilicet perpetuum
efl in omni natura, inflin/ '&uty humano,quoties Deum nominant,
dejignaturucrus, unicus Deus, c r cuius ejl uere D iuinitas, qui
uere,fmguUritcrq ; Deus nuncupatur . No» ejl is Homeri Deus ex his uUus,quos
beUaccs induat,kumamsq; ajjvihbus deturpat . Efl Deus magnus
uniuerfuatis,Musfimplicitcr Deus, quia folusuerutfemper Deus . Ho/ inerus item
hunc ipfum innuit cum dixit: Atti ioy opoioy cHyti Stoj,aif roy o/asioy. Sempcr
agit fimilcm Deus ad firmlcm,affociatq;. ‘Quis is Deus,nift magnus, uerus,
prxpotens,naturalis,cr naturaliterWcurmt cri,offerens fefe menti,dans fefe
obuiam ubique nobis, cogens ut eum cogitemus. fentUmus,loquamur,nominemus, eiq;
potejlatem uniuerfalem tribuamus f Supe/ ■ riusHomerus,quod pofiit abradere
fenium, reparare inuentam: nunc quod agat fmules adjimiles. quo decreto Dei
impij fceleitiq; cum impijs , er coinquinatis ‘ faimbus affociabuntur.De
fupremo Deo , cunila proficiente , moderante cum primis res humanas,hoc diflum
ab Homcro-Quod er Plato in eo qui infcribiiur •LyftSydcclarauit afferens hoc
caxmeciJAa. Toy Qioy eexrroy (fetari 7ratuy tcwC <£iAw?«vtov{
KyevTX7Tf<jS cc^nAzi-Sed Deum ipfum afferunt amicos fice/ lre adducentem eos
ad inuicem.lUe igitur fecit amicos ad amicos accedere, fuafy hac lcge,fbi pios,cr
iujlos,gratos,amicosq; affociabit , qui pafiim fyarfit in hu/ mana pecora, ut
Plutarchus inquit,charitatcm . Eundem fingularitcr nommauit 'Dc^quod etiam
affertur i PluUrcbowx oytgnvllts r&Ai fuwncu:Haud DE' PERENNI PHILOSOPHIA.
i$i ' fine D eo is infanit-Eundcm quoq; confvjfus ejl omnipotentem , largiorem^
bo/ turum, cum in quartodecimo Odyffea: - Otis <fi -n c/fiim. • ' N K<p
u> (Piwxtxi ytfy Storvcme, Largitur Deus hac:ajl altera linquit. Qtucquid
mente [edet- eundorum nanq ; potens ejl. Indicauit , fignificauttq; hunc ipfum
Demoflbmcs,etum fuperjUdoforu Deorum eultor,fed a Ais impetu natura,cum
dixit,Conandum ejfe, ut omnia bona cum bo na ftc cofettemur:<pi?tiy licete//
atitoSc/U <Poc,ytwxt(*S:Yerre aut que D eut dederit,gencro[e c rfbrtitcr. Is
etfi Diana PaUadtsq; cu Athemcnfibus uencrator- tffetjuce tamen natura,
uniuerfale magnuq; Ceu uida,fmgulanter'q; appedouit . Quod fimili ratione
locuti funt, et quidem diuiniut port ac, qui Homero fucer fle*
runt,,dcfinguUnDco&huquxucredecaprxdicaiuur. C«p. 1L EAdrm ratione locuti
funt ueteres celebresifi poeta . E quibus Pindarus pro/ pter pulchritudinem,
ordinemcfc rerum cocle&um, e Tomnitircrum bonarum inuentione appellat 6 ioy
«fiz<ht\vxy,Deum,optimu,folcrtifiimumq; opificem. Quod adducit admiraturi fi
fape [aptus Plutarchus.Hic et quod opifex mundi fit, et omnia iuxta Theologiam
Mofis ficeritoptima,et quod fitunus,fmgularis,ojlen iitur-Crcdc mihi,quo funt
homines reru exordio propiores, hoc mehores,cr frn/ pilaris optimiqi Dei
colentiorcs. idololatria fiat error poHertoru feculorum,con trafy impetu
natura. Similiter locutus ejl Aefchylus, quod adducitur etiam a Pia/ Vane .
BicS antecy Qu{ UtprioisfoTay Kctx.uxrcu rscty.7rH<f[v StA?. iiimiru,Deuf
caufam creat , cum domu funditus labcfUlarc decreuit, E cce Deus
ifAefchyb,DeusMofis,DcusPropheuru, apud quospradicat fe creare malu, videlicet
quod Ae[chylus,cuertere , labefiiilarc domos impioru,quod toties inii/ brif Re
gu refertur ficiffe,etfkcit quotidie, euam Pophetis non dcnuntiantibus.vi/ des
eumjkente,fmgularem i dum iuxta fuperiores Regem moderatorem $ huma natum rerum
jultorem impiorit, quorum domos cuerfurus, caufam ipfe reperiat , pos autem
unde ueniat,nefciamus.CaUimachus autem, ut ejl etiam apud P| utar/ ehu,ftc
locutus efl:a Si cy ofoBxfurSi 3r t <£? fcciym fhfcti nxy, Jlvvcniy: Si Deum
nofli,noris quod diuinitati funt omnia pofiibdia-Quid diuinius hoc tcfli/
moniotEfi hic eadem fingularis Dei nuncupatio,efi uninerfalis potefiatis
attribu/ tio,f aerarum liter aru Thcologia,qu6d non fu abbreuiala manus Domini,
quod jit mnipotens,fic pefloris humani naturalis conjefiio,ftcut ccelcBis
oraculi reuela/ tio,confprrante utraq ; Theologia,cr ea qua de ccelo,cr qua de
natura manauit. Simonides autem non modo futgularem Deum nomwauit,[ed item de
fapientia,bo nitateq ; eius fmgdari,crincommunicabtli,aItifiime phdofophatur.T
cjlimomum fapienda adducitur ab Arislolelcfbonitatis A Pktonf . quo nomine
fujpicitur ab utroque-AnhotcUs in libro de prima
philofophia,Sola,ittquit,fapien tia quaritur a ... K t caufa DE PERENNI PHILOSOPHI^
%0 15 x<if07roy otftuc, kpu ttr%u*p &ccg. . GvhtcJA TTftofl^ngf c/^Kt
TfhxrctiJUfUt ■■• *i4»v<TKiJn3<t 7BHiutrrot\! 'Ivybjj
Gityfy&yumciKM*rnxcfrfvhttyy H ■^jotn.vKrm\J-)H \\iQcurnvto[f OvtrixS 7t
7»7M{/, «cpw Kftfixs Tmmyvgnf T%«rJV.#«K m infaliiy, Vnus uero dunuxet,unus
ejlDeus, Qui polum creeuit,cr Utum folurn, Ponti# letos
jludus,uentorum#impetut. Morteles nutem multi,enimo uegi, K reximus erroris cr
eludis, mimi Deorum fimulechre, e lepidibus, meteric# Smcconfkudn euro,uel
ebore. H is ftcrificie,fiBos# celebreuimus dies. * Sic pieUtem retinere
credimur. fUc reddidi,non moretus nunc numerum, tempore# fylleberum.te his
clerefdt uugis eendem,unem# femper fiujfe religionem, diriorem primis feculis,
medijs utfcuriorem,hominum erroribus inquittxum,nouifimis clunfiimem, quum nutU
deinceps corrumpdt fuperftitio. Agnofcebent igftur illi fuorum tempori ,
ecjkte/ Iktntur errores , ed genitorem fum redeunte neture, C quos fuperBidones
deli/ rerecogebent,ed ueritetem mecbtnis fuit reuocentc.QuU po jieri phdoftphi
di/ eent,cum meioresjt quibus per fuccej$ionc,uitem,mores,opes,fermoncm,lueres,
ture heredii erio ecceperuni,uideent pie confitentes unum,fmgulerem,eundem#
iuxte Theologu Mofts,Vniuerft conditoremtOmnie igitur fecule hunc cognoue/
runt,meritu laudibus extulerunt. Modo Vnitetem,etin*ftimebilc Bonitetem, Se/
fientiem#,interdum Omnipotentis ei tribuentes, nunc Conditore Vniuerft cum M
ofe,nunc Infcrutebiem efferentes ■ Eundem quo# fmguleriternomineuit Euri fides,
etiem fub his religionibus ortus, que uunos illos , ineptos# Deos colerent,
eius# mifericorde netur em indulgentem# filetur . A ffhtur# etiem 4 Plutercbo;
MtM.« 73 &iiop,X!h <fi •nii-ny #ucrm. C undetur diuinites,telis# ejl
ingenio. jt ec de clementie,mifericordu# diurne dicuntur, cuius prophete flmdi
redone £ xit effe plene terre. Qjp uocetur in fecris literis
{utxfo&vpio:,nojlri dicunt loit gemmis, fed melius,fero irefeens, differens
ulcifci. ideo fubdit quidi epud Pluter/ jthum, minime decere eduerfus melos,
fetBvuop t ]vcu 7 op 8top,frgnc effe Deu. Corrigitur eute e PluterchoUic igitur
Euripides,nuHu e frbulofts illis D ijs, quos JU fecule colerent, fed uni
pupotentcm,uniuer[ele,fcmper enimis occurrentem frcfteuk M* ifcyGVST.- E
V-G1PB. L fB; *T Ii. ' fycilauit Dfum.Mwlto autem diuinius Phocylides,e
prtfcisilks ante Piat dnem po/ ittt C fuit enim More Suida xqualts Theognidi )
defmgulari Deo[cripfu,nt peni Prophetarum quisuideatur extiaffe.Fmt tome
Mileftus,his temporibus onus, qui t bus Deorum multitudo ab ignaris adorabatur,
fuperjluionibusq; uanis [colebat Grxcia.At is multa tamen dimitus [cripfu.E
quibus [unt illa , qux locutus cft in his qux uocanturvrccfcavlo-aS:
EiS&teStsiatxpisdt/vccTisy K/ucngu. ajflAvfl^jGofc Eft unus,
fapiens<fcpotehs,Deus,atq; beatus. Hinc non mirum fupcriora cecini ffc
Sophoclem de fmguUri Deo. Putat autem Sui ias,qui autor efl,uere Pbocylidcm
fcripfiffe uerfus illos, uitxq^ degenda prxce/ pta,qu t hodie
crrcunfbumur,infcripta,ut ipfe inquit, Ki<p«/jxix,cx uerjwus Si/ byUims
fuiffe decerpta, «<rt /'t tx tu>P <ri£v?bjcCKUii ttvcM(*/awx.Faalc igi
tur potuit Phocylides defiigulari Deo,fapientia,potetia,beatitudineq ; eius,
laudes has uel fub filfis religionibus ortas edidiffe : quippe qui cum reliquis
poetis , hac apud Sibylla legeret. Videbis igitur in uerfibus Sibyllinis
ftmilia. E quibus; Et; 5'c os,Ss /aduos islij,C/rif/iiyi^f/(,xy lt”/ro$. A?AZ
&lbS,UOVaS,US,TBCCVV7llfTCtTOS. Vnusfoluscf; cjl Deus,maximus,ingenitusc[;.
' r At Deus efl unus, cunilis alti fimus idem. \ Exhis carminibus,
quemadmodufuflwaturSuidits [umpjiffe Phocylidem de fuM mojmgularijapicnteq; Deo
loquetemfi 'forte fumpferunt Sophocles, et Simoni/ des- is loquens, Aristotele
teBc,de fapientia eius, quam ab eofob po foderi, utap/ paret nunc Sibyllam
cccinijfe,dicebat.lUc [uperius cantabat umtm,fummum, ftn/ gulorem,qui creauerit
coelum, terras,maiit.SibyUa ucrb totidem uerbif: A?Ax Qibs
Mdy0S,u:,7TKyu7rtf>7VC7es,eS 7rvm/HKi\f Ovgxvop,
Hi&io*Ti,i(&KsigKS,H<Ai oiAhvIxu, 1 Kx?7rocpdgoyy(UMfJi,i(gu
vj^cefos oijlyutwisiwf* Sed Deus efl unus,fummus,qui Jidera fecit ,
Coclum,Ph<xbeiumqi iubar,lunxq ; nitorem , Frugiftram c r terram,ponti
fluilusq; tumentes. VtMifuperius in Sophocle,non eandem modo fententiam,[ed
eadem prorfus ufr ba,de unitate Dei,decccli,latxq; tcrrx,cquoreiq;fluilut
creatione. Eadem igitur pnfeorii philofophoru,quoru tempore, autore Plutarcho,
metrice philofophiam, Theologum,et hiftoriam folitum erat decontari,fuitde Deo
alcg SibyUxru fenteH tia, religio, par Theologia.Nd Thales Mdcftus, quemadmodu
er Sibylla dixit ati/ tore Lacruo,Dcum ingenitum-Hoc ergo pro comperto,
pcrfpeiloq; habeamus,0 magis fuiffe Diuinitatemfuis laudibus decorata,
creatione mundi cunilis uoctbiU hominum attfc damonum , in eam relatam , quam
magis ulterius ad prifeas xtatft exordium rftundi qiusafpicut.ProfequiturPhocykdes,quem
Plato quoque na/ 'tnauti-cr admiratur, fwgularcm Deum appellans, omnem $ ei
prouidentiam tri/ buents DE PERENNI, PHILOSOPHIA. f butns,& ante omnes res,
opcratq; colendum docens :vsf&re&t«yrut*}iii primis uenerare Drtttn.
Vides eum non dixiffe quemadmodum poeta , uenerare Deps,Spe£Ltbat enim uerum
dium, cr fingultrrm.Uem: Ei ov ngxws 3wj ifiTvnctrcc JUnstati, Si malui
esiudex,Deuf cr te iudicat ipfe. H gc Theologia efl furorum literarum:Deus
index iufiut- Qjd iudicas omnem ter ram.Viduam er pupidumfufcipieUtem
Photylider. uy Gii.<Atox.i 3ws rsTOiy tt ccf&yv qu* tibi largitus Deus
ejl,des tu quid cgcitis- His ilLt M ofaic* Theologi* pars afferitur, quo docuit
Detm,fruflus, holero,be/ ftiot,more,terros,in hominum potcjUtem tradidi jfe.Qu*
cum tanto copia, ubertd tr$ donouerit , uelit item nos eius imitari clementiam
, manus egenis aperientes , quemadmodum bonitatis fu* thefauros aperuit ipfe
nobis .Eundem fatetur Phocy lides,ommbus animantibus arma fua dedtffe ,
uolucribus pennas , leonibus robur, tauris comua,aptbus aculeos,ucrum pro
cunilis his,hominem armaffe ratione, ua I ido aduerfus omnia propugnaculo: O
TrAoytKfcsu vam 3mj,- Armauit nam cunfta Deus.- , Ejjrrif etiam mirifice cum
Mofe, hominibus effe fphitum, CT imaginem 4 Deo, quemadmodum uidelicet StbyU*
cecirtijfent. Mv/mc yif Kh 3ta, j§«c ns $VH&i(ri xgu. eiKwy» Quod efl, ' '
spiritus ipfe Dei efl mortalibus atque imago. Et cum ait omnes *que mortales
effc,Dcim autem animis imper are.Non imperat autem mortuis, quemadmodum ipfe
dixit-Si efl Deus Abraham,lfaac,non efl De/ useorum,(luinonfunt. Pewns 1G1
utxt/ity^vXmy </£ 3t os bxcriAu/Ots* ttmtindtur igitur Deus ubiq ;
jwgularitcr;qudlv$ fuit Phocylidis P hibfophia , ta | em arbitrandum rft fuiffe
omnium eius tempeflaiis fapientum. Semper igitur De/ iis unus cognitus efl c 7
pr*dicatus,quemfic exhibuit animis Natura, quemadmo/ dum funt animantibus
infhr.flus cuique fui. Eadem probatio ex prifcis Pphilofophu.de laudibei
diuini*,ab cis cdcbrarif.qood Gt unu$ Dtiu.quodMcni
Animaiio^VBiueTli.principiuBiimcdiuin.lnu^xPyihagorajOC At thyu,Philolao,&
Afcltpio, Acmone, Mttcuno. Cap. IU. pOft poetas , fmlem pietatem tenuiffe
Pkilofophos , prtfrrtim uetuftiores idos * ante Platonem unanimi religione fumm
ac jmgularis Dei memoriam fmgula/ riter celebrantes, ac nominantes ,ft quis
eorum dida conftderet,qu* partim nunc in libris eorum leguntur,partim ab
fubfecutis Phdofophis,qui libros eoru legerit, referuntur facile cognofcet ■ Ex
his funt Trifmegiflus,Orpheus,Sibyda, Empedo/ dcs,Pyibagoras,M.clif[us,
Anaxagoras, Philolaus, Pherecydcs,pluresq; ali) , qui ptperiorum [cadorum
fapientiam,cms i Deo fuit origo, quam primis hommibu* «|t AVGVST. EV3V8' ttt.
flf. tudidiffct,uenerantes, ie muedate ,fmgulari# eius Diuinitatc eundis# bonit
^ t[ut pofiukntur <tb eo,diumas Ludes, cmfmodi refoiuntirt J acris literis,
decan / Uuerunt. Ex ha primum, quam mirabilis , quim diuinus fuit uetujbfimus
Trij/ megidus in conftfiioucfumme Diuiniuiis t quos hymnos ei dccantauit!
quibus nominibus appellau it? Cum in Pc tmandro dcprecans ut rationale
facrificium fu/ fciputyfu: cum Moc^fmxAocArrscfyf irrt, ffWru <p*rovinn. I
nefftbilU; tndicikdis,filcntio hoc utut. Qj« [cfacet ftlendo uocaris, audiens
etum filentes,ora tonem# diuinam exordiens : «yio g o3m{,cv* AovAh t*A utcu
coro fuvxixiW&yt&bSiosJ: yrm&mxi AwAiTta , ngu ytyvm/ trtarxiTiiis
ifttig. ccyi©* «c Aoya> <rusH<my.sytgTicoy7K ocytog a «0 TriQ:
q>v<ng (tnetyiepv.jhyiogfi oy i cpi/crtgtvK ly-opcpuny. iyteg a i 7recTis
<Ptwxi*i*>s tyygOTifos.Scytog q 5 oncmg vmgcynt Mftfay&yieg u o
Kguxjmy WMtty.Sendus Deui, cum uoluntas peragitur 4 proprijt uicibut,cr
potedate.Sandus Deus,qui uult cognofci,o~ cogno fatur afuis. Sun/ dus es,qui
folo Herbo eunda ficift. Sandus, cuius omnis natura fiat imago. Sun/ dus es,
quem non formauit natura . Nimirum cuius forma nufquam in natura efL Sandus es,
qui fuperior cr fortior et omni p otedate. Sindus cs,qui omni magni/ tudme
maior, cr excellentia excellentior. Sandus es, qui es omni laude fuperior. Sic
itte.Agnofcis pfalmos, v hymnos diurnos a eundis, non ab Hc brais folii de/
cantari . Sumus enim omnes filij Dei , omnes ab illo . Eo# fpiritus omnis
laudat creatorem fuum. Sibylla uero,quam ludinus philofophus uocat
uetuflifiinum eo/ dem ipfo autorefcripfit(multis ominis, qua reperies apud
alios.) E»s 9tof <fa jgu ■\xji{iiiy'il]kg}tcylyKT&'. Pcw70K£<xr Hf,
aofKT®',cfmfjfo'&' etur> g Sarewn, Avrog Ji v H/imriu ^rmig vae
<rct$Kog ccnr&o-H f . Vnw Deus folus eflfupra omnem maie&atem,
ingeneratus, omnipotens,imufiii/ lis,uidens ipfe omnia,ab omni mortali corpore
non uifus • H ac iUa cumfacrofan/ dis Prophetis, vApodolis uetujlifima
decantauit. Eodem ludmo autore dedt eadem: oA Jbioi ctvfyuTtvi ttavoi ycctecp
ttremes, oosoi Jl» srcgpso-i y&yxy 9wj/ &/Atyt0mc> Pf »V
<pxyi«y,7n’i(ip t%.-,7rvnet^img XbcnJMiiol* O i vHvstjfoxncwvtcg
fancfr&o-omu iJlomg, Kxt JiuuVgy&KCUXAlSupbtfQj.figvlutTte Kiscpotl/
OHiuemy tyj.vytoy y.\y.ixeryh/x,nff/. Gvcricuot TvTjpX7i 0</ltay,BAt\fisot
Ji, wg dia tj (Atyst Kvf®'. Sum homines iUi uere in tellure beati. Q» DE
PERENNI PHILOSOPHIA. >»f Qgt magnum coluere Deum,ty cecinere priufquam Ad
potu mfy cibmcfc adeant pieute decori. Qui delubra oculis mox auferre uidentes
Afcfc arat, lapidei jdta & ratione arentes , Sanguine pollutos ammantum,
pecudmfy Caforum,unius $ Dei afficiunt decus ingens. tecc igitur omnes cum
[acris literis ,idcfi, cum ueritate pura confentiunt . E cct duo magis
uctitfborcs atates re fricias, tam magis cognitim,pradicatum % Deum ftngularem
agnofeat. Cuius clarior fcientia,cunflis ambagibus amotis, i filio fuo
nouifamit feculis fiat patefida-Orpkeus igitur etiam uetufltfitmus,ante omnes
cc lebratos in Graciaphilofophos ZT poetas , multis carminibus de fmgulari Deo.
non fecus atque PropheUmm quis , mira exprompfn , nemini non fufpicienda . 1
Ucijs carmina partim apud platonicos,partim Theologos nofiros,tu{iinum,ilu
feHum,CyriHu m,Clcmcntem Alexandrinum habentur,ne putes non uctuftifiimi, quemq
; uocat diuinifiimum I oannes P hdoponus , effe ■ Is ad filium Mufem dc Deo
[cripjit, quorum nonnulla minores poUta icfiMpfmnti MaVop <A"t<rcfX
xoernoio (SMXKfte l#{ e/T &hcurnyivns,iwsiKyorct7r(WTVC7lL7VKTXSy Sp </T
cumis eurns mp lyiryxvttUjMaate tum[f AiGfOUC QrHr£y,curns <Aty* mtvrxs
bfSmcu Ovr&' ify (cyadoio xgtxbp S*rmi<ri MSleert Kai 7roAiiiop
K§voivTK,iyuctAyi(t Jlxxfvitm* Ov</l't7is Xff lr*fOS,x*>W ptyctAV
btcrsAnes» Avi°y *p*>it*& Y*f ncpostsa&KTCU Vcurty yotf
Srirnisjvincu xo^ou «<rJp yJ coesctf* Vidm? </Jt ««/'top fiet ncurrity
px^iotriX* Osnosyetf xceAxaoy M Bfcaroy ishgiKTXi Xgusrtas <j v 9goya),ycuHS
</t'd£^T0wi Bi&txa&t X«f « <fiJli[irs^iy uffi liffuejis uxiiroit,
reuf&SipiKiXTttxsy^ir&i yotf igveiutxfi, K cu 7rv7teicol,7nAtHS n
Jbecros %t§ inscio SwAiwnj* -Solum Regem afyict mundi. Vnieus ex femtus,funt
atq; omnia ab Vno. In his ingreditur, nec quifquam refpicit iUurtt Vtortalis,uerum
ipfe mmenfus refpicit omnes . bibonis demptis mala dat mortalibus atra, ttfcuum
bcUum}& Uchymas,[augs$ dolortt* ,.3 .i 1 /. m v-l- ■ A V G V S T. E V G 7
B. L I B.I tfc Ncc quifquamefi alius,mji rex H maxmts.Mm y Non uideo ; ctrcun
efl etenim caligine feptus. Non funt mortales acies mortalibus, atque Cernere
non pojjunt Regem, qui cunila gubernat. Is coelo xrato,robudo cr prxfidetaxe, _
I tufa throno fidet aurato, pedibusq; per ipfam tngreduur terram,oceaniq; ad
ulttma,dextram Pom&t undique,montes ingentes tremifeunt, FlummfyyCr
camfludus,xquor<fc profundum. Prmu $ Pythagoras autonbus Theologis Gratis,
PluUrcbo quoip cr Cicerone, fertur uelut unus e Prophetis,dixijfe:o Mty &ws
us , orinJs </& ov% Sit m( v/ 7swooi/<ni>,\KT>s <AiXKbTph<ntot,xti
yi ttimioX&lp cAu,t£(/ kv «Aoj 7mGes t7n<n$7T&y xg i<ri{ rup oXuy
tuetru y}ngu. <p&St curr& Pvvxuvay xguigrup, ttj>\ x 7m«(/ \p igx
r5> epoosig, kj naxvraiy ytKTfig, rovf, (cJ \ft /\u<ris tiiy oAaiy forerfrety
Kirxtrs . Qux funtyDeus quidem unus ejl. Ipfe uero no, ut nonnulli fufricantur
j extra mundum , fed in ipfoefl, totus 'm toto, omnes circunquaqueconftierans
generationes. Ejl Temperies omnium feculorum , Opifex, feu Lumen fuarum
facultatum , cr ope/ rum,ln corio Lumen,omniu pater. Mens cr Animatio cundaru
reru cr Motus. Hac dixit Pythagoras, autore cyrillo aduerfum iulianum
lmperatorem,etUm Eu fe bio,multisq; alijs.Etiam Cicerone,cr Plutarcho.Nam
quoniam dixit Deum re/ rum eundarum Animationem,mcntium,animarum Genitorem,hinc
Cicero ref x/ rens eius fenten tum, Nam Pythagoras,'mquit,qui cen fuit animum
effeper Natu/ ram rerum omnem intentum , cr commeantem, ex quo nojhi animi
carperentur , non uiditdiRradione humanorum amrnoru difeerpi, ac dilacerari
Deum. Et cum iniferi animi
cffcnt,quod pleris contingerct,tum Dei patrem effe miferam, quod fierino
potefl. Cur autem quicquamignoraret animus hominis,fieffetDeus{QUfl modo porro
Deus ijle,fi nihil ejfet in mudo ! Vides Ciceronem, fub Epicurei perfo na,omnem
hanc [ententiam interpretantem, qua Pythagoras dixerat , Deum non extra,fed per
omnem mundas intendi,et comeare.Et quoniam uocat eum Pythago rM^v)(tt<rip,
Animationem, bocLatinut PbilofophusintcTpretans animu,dctU rat quam oh et tufam
, eum Pythagoras Animationem ftue Animum uocaffet.quia fcilicet inde noM animi
carperentur ■ Plutarchus item referens placitum Pythago/ rx de Anima,quod
uerbis Grxtis fuperius pofttts continetur: Pythagoras, inquit , cr P lato
i<p^grsyurxsTuy^v^HyxfiixxyyXf>etSTi*y t i ttxvtoS^u XtpfaxXHfiiy irpoi
7o ; Incorruptibilem effe Animam. Exeuntem enim , ad animam Vniuerji ,utal fuum
genus reuerti. Vere igitur iUa fuperiora, fenfit,poflerisq; reliquit
Pythagoras. Primaq; Theologia de Vmtate duuna, tum ic Mseftate, mundum unmrfum
compledcntejmlU,quam non totus in toto cer/ uat,am/ DE PERENNI PHILOSOPHIA. «*•
futtjttruplcfljturqi parte uacantrexm de prouidentia, quo prxfente genaattones
prdutcsq; omnes concinant,ipfo uelut corypheo,duceq ; chore x , rcrumfy tcmpe/.
ne.Qwrm cum fu ipfe moderator c r effetior ,iure principium , opifexq ; uoca/
tur,[ua<fc opera dicuntur,qux circunfficimus: Luminum calctiium temperator,
t y ad uitam uniuaft,quacum £ diffunditur mudus,luminis dortator, mo ua6 lux
ipfe fempitema^cceletiis repertor :Genitor, Mens Vnuiafitaus, quauiuitfentit
plenus ordinu ucnufh fimis mundus. Hac tempc&tUs illius faaa,uenaada T beo
l ogia, nunquam fopita uel extintia , quam primus homo mamfetiam uidiffet,luce
uentatis.Pkilolaus igitur difcipulus Pythagoxx , hxres huius ftaofantixfapien/
tix,autore Philone I udxoio Hnpdcy uffi «fxcop ccrranup t»$aw wp /xc/ u
tjxosMtUrrc^etvTcS ccwS>o(*oioc,tTieos 7o>t/ ecXit'i/ : Princeps V Dhx
omnium Deus,unus,fcmper cxitiens,fmgularis,immotus,ipfe fui femilis , alius ab
ffijs.Qjuntum hic Diumitatisfquam claret nunqua non mundi,generis<^ humani
patrcm,perjf>etium fuiffe,er errante multitudine , Dcosq; illos commentitios
eo/ lente, fapientes aliud fenfeffe,uanitate uulgaribus conceffa,ueritatem (ibi
referuaf/ fetQuid aliud extat Theologis apud propbetasfQuddjfu unus, non plures
, quod fti fempiternum,quo uocaiut feipfum in libro Mofisb 'dtp, lUc qui ejl
,figmficatus nominis tetragrammi , exiflcntic [edicet xtcrnafubtiantia,uita,
luceftorcntis-Im/ piobilis autem,dcfignat cius incommutabilem naturam , nullam
in omni xtemitate tnutationcm,dieradonemqi recipientem -Eoq ; fui fimihs
fempcr,quantum exteris febus di femilis, qus femper uariantur : er tum fuit
tempus quum non effent, tum deinde crcatx,iugibus huc iUuc flutiibus femper
deportanturtmhil ufquxm (labile tam uariantibus animis, quam corpora nunquam in
eodem habitu pafcuerant.ll/ le autem idem fempa, cuius
eflperfetiabeatitudo,fempitema poffefeo. Talis aat euis temporis
Thcologia.Sunquam abfuit a mundo Deus , nunquam fefe abdidit, *b)bvfitqi,ue
quis eum agnofcaet.Hanc fantiifema ftpientiam,par ejl totius tem petiatis er
fuperiorum feculorit ad diluuium ufq; fbruiffe, tametfi fupajlitiones
inualefcebant ubicp, Barbaris calli fidaaip colentibus , Grxas homines
iUuftres. Sed, ut dixi, is aat magis multitudinis crror3luce ueritatis quaft in
aepufculo, er aurora apud paucos nitefeentc.Omus igitur Pythagoreorum fehola,
qux ex no/ bdifims Ualtx Grxcisi j; uiris contiabat,hxc ipfa de fummo ac
fmgulart Deo [en/ tiebat ac prxdicabat. Audi enim Archytam , Pythagorx cum
Philolao difcipulum (l sautore Iamblicho de fetia Pythagoreorum,quorum libriad
manus eoru peruc nerunt , nobis temporum iniuria incogniti ) ut aldfime
philofophatusfit de Deo: Z sis sv uiccAvrou olost 7ikmtk ite fliiicc, xzso
/jfccurn ty -nep «jj-rocp etf\ccv, ttgct7itc.'ip (rtwlleivcwn. t ($«
<rvuu«f9S(JMGt<Btuivr&' <Ao* t« /xoi HgU. (roQ&ivmt
HySb/,ttgji 7i eu/aAulit^ems- vri Ji xgu xstAcw <tk07ti<xm
lvpi*.yiou,i<p‘ as J\jjjxv>S t<r<r«Tfltcy>j/ Ihop
xtcn^fi&vcc ,ugu ■eacunvt ttyovsOiftuctyiywfiTKiKHrMK^ziiTpMx.iy ricumepa§ttctfit/
' l Aartp u* AfGVST. EVGVS. tIB. ITT.
?ucZi[jyo<AoytK7roft<mtSfios,70yo5>}f(flT XbSaou/
cf>ixcc6ii{jSLp,K} TtAtf JJox/xHtrxi 7a$ ccffrccf ZitriLpun
<rux)orlavTvc,(& tuAyv&rrvc cm o 9««f t\A9S,kj niGv X&>t vpl
</luu tvrt,^ t c^bpAoyop Tsftuut* Qffcunfyinquit, poflit omnia genera reru,ad
unum c T idem principium refoluere,cr rurfum componere c T connumerare , is
mihi fapier.tifiimui,maxi/ me<p ueridicus efje uidetur. Infuper pulchra
faeculam repen jfe,cx qua poflit con/ templan Dcum,c romnia,qux in
coordinatione CT ferit eius feparata funt.Hacsfr regia tua aperta menti,redk
pergere,curfumq; conficere, principia finibus con ne dcns,cognofccnsq; quod
Deus ejl principiu,cr finis,cr mediu omnium, que fe/ eundi* ius redamip
rationem peraguntur. Hsc Archytas. Quanta dij boni Tb eo/ logia! quam multiplex
fapicntiafque philofophiafqux laudes! qua cognitio diuini tatis: Quod fit
pnncipium,medium,flnis omnium,quod is fu fapientiflimus , in nu merum uerorum
philofophoru ponendus,qui eunda reuocet ad creatorem,princi puimq; fuum,duabus
incedens philofophando utjs,pnmam per refolutionem, alte ram per
compofitionem,connumerationemqy Principio refaiciens fontem illicem dorum
bonorii, ab eocj; deducens uiftbdim cr imujibilium molitionem : ab hac origine
ccelum,terrat,mare,folcm,lmam,geiius hominit, uf< j; ad minima qu/fr'
Altera,rediens a notu famis hifce ad iUum, quafiq; afeendens in ccelum. vtquifm
tibus Nilirepert;s,per totum flumen ufq; ad odia defcendal,cemens omnem h ane
uberrimam aquam k fontibus i His nafci,citra origine iUam,tantum flumen manare non
pojfe. Aut ftfaedans odia jlumcnq; perenne miratus,nefciens unde tanta uit
equarii featunat,per flumen ufq ; ad fontes ferutaturus accedat. Eiufmodi
phUofb phando ratione quicunq; teneat, Archytas admiraturfapientiflimus ab eo,
maxi/ rneq; ueridicus indicatur. Quia hac ueritas ejl quod Deus ejl principiu,
f inis , me/ diumifte in medio manantibus omnibus ab eo,fudentatis'cp ,fcut
autorfuitut na/ fcerentur. Hac pulcherrima philofophandi faeculx,unde late
diurna ludrare, fon/ tem rerum profaedare queas. Hoc iter quo ducimur ad
origine mundi,cr innume rabiles ordtnesjericsq; rcrit longiflmas ab illo
fluentes circunfaedamus. Hac ani/ mus mccdcns,conflcit curfum
redumjrcgium,cutus eflfupremus anheUtus,Deum principiii,mcdui, finem
noffererucundaru Nam pulchritudo mundi , ut Marcus Tullius iuxta philo fophia
hanc ait,ordo'q ; rtru ccrlediu, cogit confiteri, effe pra/ dantem
aliqua,admrrandam<p hominii generi natura. A faicis igitur ucra phtlofo/
phandi uia-Sed Archytas non modo in uniuerfum Deum effe principiu, medium,
finem, uerii etia confitetur aperte homine fapientue capace jeciffc. Ad aliaq ;
, qud proferentur in libris de Anima concludens fermonem , fujper humana
creatione: tSV3°</fox« im ituyj ssa{j\btf H0U. yiyot*,<& tnujtsa o
ewljgem®', ygx egyxvx mfyot 7*> Hoc, inquit, uidetur mihi ali/ quando
fiiiffe,quod etiam fuil.Creatusefl homo,cr infarumenta,atq; fkcultates at cepit
4 deo. q uid aliud locutus ejl Mofes, ut fuerit oltm,quod uere fuiffe fu
fateatur ArcbyWt DE PERENNI PHILOSOPHIA. • »#l ArrbyUtfDruwt manus ad opificium
kominif admouijfefuas,inftrumenta carpo/ tis calidifiimo artificio
ftcif[e,ftculutes addidi jfe, quibus mtelhgentia contineretur capax omnium
rerum, fcd in primis autoris fui.Cum igitur eandem philofophum m omni
Pythagoreorum fchola,quoniam is pra ceteris nobdifimus fuit , pauciq; altj eque
doflt,uiguiffc par fit,apperet utiq ; Mofaicam diam fapientum, qua non modo
confcripftt oraculis diurnis eruditus, fed tradebatur etiam per omnes eutes
fima manante femper in pofleros,in Grecia quoq ; prifets illis feculis
claruiffe,fm gftlaremq; Deum inter tot fuperSUdones prefertim fapientibus
innotuiffe:Hanc ul timorum feculorum fapientum eundos e ffc confeffos,fiue
natura documenta pre bente,fiuc patrum uocefatorem etenim femper refonante.
Qaod prifei philofophi fuper ano ac Angulari Dto mirabiliter cum facria lucti*
confciiCcrunt. Cap. 1111. . Sclepius ad Ammonem regem de Deo profunde
pkilofophatus efl,eum fmgula A riter nominans, v ei malefiatis laudes eas
concinens , quas canunt indefeffeli/ tere facre, quasq-, fuperiores audiuimus
dccantaffc,ut conflet unam eandemq; tent peBatis eius fuiffe fapientifiimam
pietatem, V pii f imam fapientiam, pares laudes diuinas, omnibus animis
confonantibus:ix«(Mtfop taly Wi vsnC(sx o 8us,aii t(cju w<rodrrco^(uy TOUi
oiuaout u£\shi*cus , t/lilu/iml ; A 7 ais fcovicus.ykgyio-ixts A toTj cujTVu;
dfet ttcwtzs fcx <rt Atvs r £y ohaiy xyxSos b &t«s- Ntmtrwn,
indefatigabilis ait,Spintns efl De/ us, femper C7 eodem modo habens fua
[cientia. Perennis felicitate , operationibus rifdem utens ad omne
tempusSupremus omnium rex,bonus Deus. Principio defi/ tiit cum Spiritum , feu
Mentem , tum indefatigabilem , quod philo foppi dic erent , 1 (irtutis
infinita, facultatis inexhauBa,tum fapientix, [cientixq; perpetua , intimi/
tabilis^td quam nulla fiat unquam accefio,nulla fit ei diminutio,aut qua fit,
quem admodum noftrauana,nunc hac, nunc illafententudiuino animo [urgente . Ea/
dem perinde luce , Sole illo femper nitefeente , a' que Sole corporeo , cuius
lumen nemo uidit unquam, uel largius creuiffe,uelfolitumiubar ei caligaffe .
Aeque fa/ piens, femper item aque beatus.Tru fempiterna pofidens, fempitcrrum
pote fla/ (em, [empitcwam fapientum, crfcmpitcmambcatuudinem . Kegiam quoque
fubUmitatem, v illam fape in [acris literis pradicatam infuperabilcm , nulla
que mente cogitandam bonitatem-Multorum igitur uocibus concurrentibus ,
explora/ tum nobis crit,Dcu,qucm nouifiima coluitjadit,dcclarauit religio ,
natura quoq;, tr crebra quondam oracula, femper hominibus obtuliffe,religione,
natur a,ccclo, inter fe femper congruente- Et quas propheta, diumitusq ;
afflati uht laudes edtdif/ fent,eafdcm multos alios, quos fola natura ,
fjparftq; per omnem mundum ratio/ rtescommouercnt, celebra )[c. ut unum fit
quod Deus per prophetam : Viuo ego, 'dicit Dominus, quia mihi curuabitur omne
genu, er omnis lingua confitebitur Domino- Itaque etiam Thales Milefm e prifets
illis , trn Deum fmgulariter ap/ | i pcUauit, ««4 AVGVST. EVGVB. L T B. ITI.
pettauit,‘ueu dixit autore Laertio usfi<r€vTtCToy,aiiiiquiflmu : c r
ccytryTay* ingeneratu: declarans uidelicet cur effet
antiquiflimus.Eundcm,autore Cicerone , dixit eam Mentem , qua cunila cx aquis
finxtj fet,nimhru Sapientiam ttemm,fa/. lertiflimam,omms pulchri,boni#
repertricem, qux er Chaos, nempe aquam cum terra,ad adificium mundi prjsparauit
, er ipfum mundum fuper extruxit • Duos quo# uetufb fimos pktlofophos, quos
prius memorare dubucra , tc&aur luftum martyr er philofophus in
Apolegettco,de mxicRate diurna uera prodidifleiTcfti / - mnu,inqiut,nrfio^uTXTii>i/
tpiAoirocfwy ox/xomj.G? tpixi,xKy.oyos taay Xfivcpop !hoy oyo{*x£oirr@' >
ippo v<fi Qccuipus A tyorrO' roUrcu liiy tsifc«AsTop,?/w/<r«
<Ali<Avyctroy tVetuBiflimorum philofophorum extant Acmonis,cr Mercurij :
Acmonis appellantis Deum undi# abfconditum, Mercurij autem aperte dicenus,Deum
cogitare difficile, eloqui ucro impoflibilc . Qutm ueneranda uctus Theologia!
QU£ diuinitatii laudes nonfunt apud prifcos Sbsirumc crextionis,nunc
ommpotcnti£,interdum inexhauste pipier, tu, nonnun quam prouiicntu,interm bonitatis
}alixs quod fit abfconditus, dignus quemfilen/ do umeremur, fobric de eo
loquamur ■ Is forte ejl Acmon,ad quem [uperiora feri/ pfit etufdem tempeflatis
philofophus Afclepius . Quanquamille dicitur in libris Mercurij Ammon,is
Acmon-Scd mihi eundem fuiffe perfuadeo.Habes hic quo# tcftimoiuum lufbm de
Mercurio TrifmegiRo , quem Plato proculdubio fequutut , pronunciauit er ipfe in
Timxotroy yty vounny upu. nsxrtpx ritAi ■fwxr iot,wnxyTiif>yoy
xpcivfiimt&s unxvrasi«AvvXToy A iy«y , Creator C r Pater Vniucrfitatis
huius er inuentu difficilis, er cum inueneris, 'm uulgus cfr ferre
impoflibile.Vides admirantemfequentemq j prifeam pbilofopkta Platonem. Vides
omnibus feculis cum hominibus uer fatam , nunquam caliga ffc , aufugijfcf
penitus i terris caleBem lucem,donec 4 Sole deuefla fuo rediret tota.
Pherecydes quoqi Syrus, qui fuiffe dicitur Pythagora prxceptor,CTDeum
fmgularem.quem / admodum philofophi tempeflatis illius omncs,nominauit,cr
creatorem, optmtm diodt.AutorAriftotcles iw libris de Philofophia : <ft
fixvtPvs xpa vnfoiTins, io ytw/urxy urgwToy fyisoy it(liet<n,Pkcrceydcs
cralij nonnulli, quod pri/ mm genuit flue creauit,optimum flatuunt. Item
Euclides autore Laertio, Numen mu m. Naturam# Bonitatis unam,que multis
nominibus appelletur,modo Deus, modo Sapientia,interdm Mens,agnouit,
pradicauit, nihil aduerfum tffe bona, tum magnis phibfophis,cr noftris contra
infaniam Manichaorum confentienr. rr©' ydp Jc «yx5oyx7ncpxinra ttoAAs* j
ovcyuco-t xpAsvfjXioy. a 7\ (iSli ytf cppovtj<rty,oTS(fi Sioy, ngu. kM« t%
vovy,ngu to A9nrcc. 7 te s/i cumxafJLrx W xyxSSi , «v«f s > y.n «wtt
epitrxuy. Xenophon au/ tem iUe,cuins mede dulcior fluxit oratio, eadem at#
Plato tempcBate, declarat di/ mam illam admirandam# philofophiam , non unum
Platonem detinui ffc in ad/ mouone,fed lUiusfcculi fuiffe firmam de ucro Deo
fententiam. is autore CyriUo, aduerfut DE- PEREfJNi PHILOSOPHI A. *4*, aduerfus
lulianum , Jic de Deo'phdofophatus eft: o ycuy •tscurra <ruai/t (S
drr^iy.ifay,S}<zirsp yfsyocs ris *j ePuvetros (panges, 'o7roi@' Ji ris yog
SpMy,CCCp«Vh IJjJtTt (Xtip 7TXlAp{tHS t/lOKUP «P x/U05,S</SirOS inx.il/
bfX(J t cuir>y uoiTjot7T^pycc^ ay ris owxkAuS currey 0tcc<r»7?,T^ i^Uy
ccQcu.' pireu-Qui igitur,inquit, eunda commouct,iubetq; quiefeere, ceu magpus
qui/ dam er prepotens,manifiBus quidem eft,fed qua firma fit,obfcurus eft. Noj;
ue/ tb etiam qui fufiicitur lucidi fimus Sol , apparet feipfum ab ullo afiici
ftnere, fcd fi temere quis eu contucatur,uifme multatur . quo potuit clariore
Diuinita t ex/ emplo defigtari f quid ea dignius prsdicari i quod fit
Sofquodappareat , luceat Ubique eundis feculis,natiombus(p femper manifiBus,frd
non ita tamen, ut eum fequifquam gloriari pofit uidijje,penitusq; oculos in
naturam cius defbdffe. Coli gabit,qui uokerit eum uidere quis fit-Deum enim nemo
uidit unquam,dicunt no/ ftrs Utere. Et,Nemo me uidebit,cr uiuet in etemum.
Similia dixerunt Mi ab ipft natura,fuppetente luce . Eo$ TnfmegiBus cum alias
Deum ineffabilem innomie nabilemq; dixiffet,docuit eum ex operibus clarere
nobis . Et Nloji oBendit poBe/. riora,non ficie.Obfcurus igitur er
darus:operibus clarus,obfcurus natura,quam nemo uidit unquam. Et multi uidere
uolentes,propiusq} oculos admouentes, ceci redicrunt.Hoc exemplu,coUatio (fc
Solis, er Do, cum etiam extet apud Platonem , fit ucrifimile,fuiffe temporis
eius phdofophiam , Deum quidem nullo alio nomine lapientibus nuncupantibus, fed
Soli ftmilem arbitrantibus , qui partim fit omnibus nationibus
clariftimus,partim tanta caligine feptus, ut ab exordio mundi nemo po luerit
eum cogtofcerc. Quid uero Cleanthes Stoicus de fummo, acfmgulari Ceo antequd
Filius eius conceftiffet in terras perhibuit Ide quo Simplicius fuper Epide/
tum.xvyyrxi SicvrcsiyroisicciiBuoisrovToiStScywcuvvettcv, G? Ct7T> CW •?
Jfi. 7TCWTU>y y/Ttcfa lf0lTta<rHSCU7iKS,7T0lhriKHSri.,Kj X* viTiKHS, »y
esucep yfy!iy tx«A*. ypifaoixwos kok+ M#C K) t xiiiy i^iokcc.ay y<Xf cumriva
epticri ycvoy "em Kxxosloviuti oiiau£ooy,(& slvwy
faeohv<rU.cuficyxH yXf KxoAiiQfiyro xcdtnsigoy, ra iyt/fanrigaijty jo
cuncefiy curia, Qu<e funt. Precatur, inquit is,in lam bisiftis,agi 4 Dro,rt
a Caufa eius que per omnia ordinate tendit, operans, et mo/ Uens,quam Fatum
uocat et Decretu , promittens intrepide libeterq; fe fcculuru . No|;
enim,inquit,refifto. Ni alioqui malus fim, et gemis ac lugens jequar-Neceffe
enim eft fequi,quod debilius eft,firtiorem,cr caufarum caufam.Hec ab his dice/
bantur, quorum terras etfi uana fuperftitio,ueterisqs ignara Dei,occupaffet,
ode/ tat tamen primeua lux,quam maieftatis sterne iubar in fenfibus humanis
accen/ diffet,ctua fepe tetre fecularum tenebre difcuffe funt. Quod appcliau
liiinuetert Theologia Kaiura diuina, prima exccllcniifiimarp; Vnuas : &
qmid omnia tx ca dixerim eiTe naia , ex BmpcJode,& Partae* nide,&
Zenone,et;Arifloi«lelMcIiflb,Damarrio:<S:q«od hauc Vwiaicm uo* Cjuiru
unnwbilcPnacipiuiD* Cap, V» I i Sernptr t- I<? S AVGVST. EVGVB. LIB. Ilf.
cE«pfr humanu genut unum Deum cognouijfe,cr prscdicaffe, in bine animot ^
inclinatione perenniter pepcndiJJe,utcj; ut ra p letas t uturahs e jt, fic
fuperjlido /' nes, er omnes 'a ueri Dei cultu demos ritus molentos fiuffe, no
his modo daret, fe& ulijs etii longe pcrffcdioribui, Pnfcos appella ffe
DcumyperfUbfiimamyprimam, pracipuam,cr m omni unitate tenentem principatum
unitatem, primum er uni/ tifimum jimplicifiimumq; unum,quod Grace per articulum
emphafeos 7« tp, id eji,tpftin untt*tcm,ty ab ea eunda produxiffr,idq;
profiindifiimum apud eos mrf denum fui ffe condat. In hac autem probatione
primum ac praecipuum cfl tedimo nium Empedoclis,penes quem antiqua philofophia
refedit-Fuit enim difcipulusae fucceffor Pythagora.Eum autem potifiimum audire
operapredum ed,quod per/ peram Aridoteles mentem eius interprctur,modo
amicitiam ac difeordiam, modi materiam affeuerans eum nomine unitatis appella
ffe. Qj$id igitur per unitatem an ttquus phtlofophus inteUexent,abunde docent
eius carmina , e quibus hac potifii/ mim in libro de Mundo, qua etiam ab
Aridotele in prima pMofopbia,cr in com petuho de Mundo proferunturisjc-rsrdi «
ooj’ uu,o<rXT ^otrccTiscu onloO A y/J)px Ji E>i£\KSHK\r,ygx «itPts, iu/$
ywcuKS. f , ©uft? T iidvuT,xgu v<P~«Z fytunon 5 K«« Tfe Stfli
<Ao/ii)(Ccione,TinHo-i eplgiscs. Abipfo uno,inquit Qu£ fucrint,quxjmt,qua
pofl uentura fequentur , ’ Et planta uiruere, mares crfcemiu+quxq; Atq;
fera,uolucresq;,babitantesq; aquor a pifces , Longautq; Dci,quorum efl u
eneranda pote das. Quam igitur unitatem folitus ejjet celebrare Empeiocles,a
qua dicat uifibdia, c T inutpbilu proftda,natdq;pra\entia,pratcrita,cr futura,
quicquidmari , tmracff nafcitMr,feras,aUes,pifces,demu er Deos ipfos fiale
condat. Audierat enhn a fu/ perioribus,omniq; prifeoru philofophia,Deu uocatu
unitate , cr tota incipientem i Dijs,id ejl,angclis,creadone,'m unu eu
alttfiimu fiuffe relata. Ac quafi hoc loco efl alter Mofes Empedocles. Qtucquid
enim Mofes a Deo creatu pradicauit,Em/ pedocles pradicauit creatu ab unitate.
Adiecit Empedocles etia Deos , quos omifit Mofes. Quafiq; ingreffus efl
Empedocles ficut cr Dauid. Domine Deus meus ma gmficatus es uchemen
ter,confefiione cr decore induidpamidus lumine ficut uefti mentii-.Extendens
ccelu tanqud ccenaculu,q tegis aquis fupenora. Et quafequun/ tur de rerii
creationc,ob qua dicit Deu ofledi gloriofum,ommpotentc, magmficu . Siquide cr
ide ipfe Dauid in tota quam refert creatione, adnumerat angelos, quos Deos
appellat Empedocles.Qtu ftcit,inquit,angelos jf>tntus,cr mimdrosfuos ig nem
urente.Quod ergo Dauid Deu dicit ftciffe, td Empedocles freiffe dicit unita/
tem. Hanc fententid uidetur e tu Plato in T imxo fecutus , cum Deos fidos d
creato n mundi,dif[olubilcs autc natura, indiffolubiles diuina uoluntatc
confitetur . Deus igitm DE PERENNI PHILOSOPHIA. V«* igjtur sutore cr affertore
Empcdoclr,non folii efl unus, fed ipfa printeps CT perit •ftantifiima
umt<u,reru omniu efl creatrix, etii tpforu DeorH quos fi creauit,ipfa quidem
xtema,hi no xtemi. Tumfi creati, uttq; nec cum unius diuinitatc [absim/ tuluer
coniunfli.Poftrrmo quod maxime confiderandum efl,fi primum prxcipu/ amq; nomen
natur x diumx ej i unitas, crfiin omni unitate, bxc illa efl unitas, qux per
excellentiam dicitur unitas, neceffe efl Deum naturaliter effe unum, mage quam
omnem rem,qux una efl , natura fimp lici fimum , ut nunquam Jit maior rei fecum
coniundio. I Hud item magnopere confiderandum,ut ex Empedocle extertf rum dtda
inteUigantur,quod tornet /i multos Deos appellent, eoscp ab uno dixerik effe
progenitos, fenfiffe quidem eos effe,cr appellari Deos , ficut c r f 'aera
dodrir na uocat,fed eos tamen afummo d eo condidijfe . Deum igiturucrum ,
Vnitatem', ve os autem tanquam germina ,C7 propagines eius dixerunt, idcmcp a
ff eruit in Ti mxoPlato,crArifiotelesinlibrodeMundo,wubiq;in[u4 pocfi
demonflrauit Homerus. Confiat igitur Empedoclem non tam afflatu quodam duiino
bxc de Vni Lite pratulif[e,qudtnquod 4 maioribus ea [uis acceperat,prxcipue M ercuno,
par tre cr fonte omnium Grxcix ueterum Thelogorum . isnon uno in loco uocaltfUt
me Vnitatem diuinam decanta uit,celebreq; efl dtdumeius apud Platonicos: n /xo
«is ftfa t«2j/ cardrjuy.Omnium rerum radix cr principium Vnitas.Eiufdem quoque
efl,o </!% $to s tss, o <Ai us bronares ov vrfooSUxcu. Deus,i/iquit,u/
nus ejl:qui uero unus ej\,nomiue non indiget . Exce Mercurius confitetur , Vnum
alterius nominifnon indtgere,cuiut proprium fu nomen , quem alio nomine nefis
fit appellari. AriBoteles igitur ueterum illorum fxpe inepte imfor,quafi P
armeni 4em imdet , quod ipfum unum uel unitate Deum dicer et,in primo de
philofophix fibro .Vft/ytmVIff oi/c/lty 'terxepMiuny , sv<A't epvtrva s
To\rru>ytov<ft\ irtfas ioixi Styey,dciV.’ «s oAsy ifcuvy cq}6A.t4«f,i
q>H<rt,-h\t &'dy: Parmenide s,in quit,mhil claru prxpofutt,neq ;
haris rerum uidetur ufquat » uttigiffe naturam, fed m omne coelum fufticiens,
ipfum unum dicit effe Deum. Etit tefltmoiium Parmenidis confirmat Theologiam
Empedoclis, ut nuUaobfcuritaii rclinquatur,quin fu apud utrunty Deus ipfa
Vnitas. Q«od$ longe mirabilius ejt, idem Anfloteles quafi ex alti fimo fomno
euigilans,aut ceu perniteret eum occulu. Uabfe ueritatis,profert bxc ipfa
carmina Empedoclis,in libro dc Mundo, afferet excrtauocc eum de Deo fuijfelocutum,cr
commendans . Omnia,mquit,quxud (erra,ucl aere,uel aqua generantur, usre Deo
uendicantur , qui totum continet or fcg« mundum. A quo, ut ait phy ficus
Empedocles, .» Quxfmt,quxfuerwt,qux pojluentura fequentur, „ ; Et
pbnUutruere,uirtq;,cr formina quxq;, A tq; frrx,cr uolueres,habitantesq; xquora
pifces , Longxuiqsoei. Hxc Artsloteles in libro de Mutub,dices Empedocle de
sito prxdj,caf[e;\n libris aut dcFhilofopbioedc Vno.Sic clara ucritas cj\,ut nc
pof/ • i ♦ r< «».. «... «II * AVGVST. EVGVB. LTB. ITP fitetuabipfo,qui
comtus ejl,obfcurari.Extatetuinlibris Arifotelisdc phUofof phu,antiquiori
Zenone irrefragabili argttmeto coprobaffe,Deumneceffarioef/ fr unii, ut ruji
fit unus, ne Deui qmdccffe pofiiLCum aut oirmiu opthnu,inquit, ac potenti fimum
effe Deum uinceret,eundem etii effe unu oportere demon (trahat. Htm ji duo uel
p lures fuijfent,optimu ac prajlantifiimu eu amplius effe no poffe. Singulu
enim quenfy eoru,quufmlcs inter fc omnes effent,fvre optimum . liem effe
Deu,diuinamq; potentiam conflare afferens, quod ubiq; et in omnibus teneat
principatum.Quxpropter eadem fieri ratione, ut ne effet Deut,qus netfc optimut
effet. Quod f
& plures,& alij alijs pote ntioresac meliores effent , ne deos quidc
tffe. Nunqud enim poffe uinciac fuperari Deu. Etenim aqualia neq ; maior
a,necfr tninora inter fe effe ■ Quoctrca fi couincitur, c r Deu effe, et eunde
effe optimum* unit neceffario t u effe.Nety enim poffet omnia qua ueQet,ne(p
poffet unuf, mul/ UsexifleUbus-Hac Zeno.Sicet Pxrmenidcs,et Empedocles,et A
rifloteles, Deo ne ceffartd Vnitatem attribuerunt-Puit^ id uetuStifima
phdofophia facramentu. Ni et in dogmatis C haldaorum inter alias proprietates
Dei efl nomen VnitaUs.Qipd tn oracutu Magorum uifum efl. Et SibyUa eiufdem
Theologia uates: A Afui Stkieor@~,US7mW'BtfTCcf@' ■< e!is^ios,os{ady®'
&iy la3f>y.ty\$Hi,aytrhJ@'. * AI Deus unus, folutfycrcelfifiimusipfe,
Efl Deus,unusfolus,maximus,ingenitus<£. Cum quibus carmimbus efl adiunda
ratio Zenonis , ideo Deum effe unum,quiafk cdfifimus,maximus,fimmus. Summum
aute ni fi unum effe non.potefl. Non enim effet fummus,fi pares haberet, aut
multos,aut alterum. Eadem fententia Pythagu rasexMercurio,n I*mcs fi fa
WrTfrj/: Vniuf radix omnium, fons , cr origa (cdicet-Diuineq; Damafcius
Platonicus de Vnitate, to ty Surrrtf «A»C r riffttf &ty i/avt/l fit 7ra)t
ofircujkrrv 5 c At xyyAfintfoy, wr«7<t & rwp «a/ Afl ty bpctifu
xrriAn^iy.VmUs,inquit,Unquam SoUprocul obfcure,quaf fi udetur. Si propius
accefferis,obfcuris,demum caterarum reni tollit apprehenf fionem.Verc igitur
efl lux mcomprehenfibiis,maccefibilis.Et profunde Soli co / paratur,in quem quo
magis intuearis,eo magis caeutus,cr caliges, oculosq; flu/ pentes reportes,
idem Damafcius de eade Vmtate,confiderata eius exceUetia , \y
ivriy\i<A<t> <nyn ; Vnius, ait, honoretur filentio. Sic efl fandum
flentium Upud Dionyfium,quo temeritate excluja,Deus adorandus,(? colendus e
fl,fobrii ie eo loquendum. item Damafcius; to ty tt iy.tpofoyiVmtas omnia
producit.Pt rax omnium rerum V rutas. Sed alia in fequentibus libris differenda
rnjciuntur. Badia probiHo cx hii qo* fcnltrunt Parmenides, &
MelifTus.Empedtv ctc>,& Plato. Cap. VI. TeAiiw quoq; Aridoteles
Parmenidem & Melijfum , unum er immobile det aeuiffePrincipm.ln quoujlimom
hoc indu fm tf,ecsip[umVnum uocaf/ (e Dem DE PERENNI PHILOSOPHIA. n9
fcDeum,& id dixijfe omnium rerum Principium-Nam P armenides ipfum Vnum
dixit ejfe DemiMdijfus ergo eodem philofopho atteftante,fentit quod Firment
des. Quare conflat etiam iflud omnium rerum fmguUre principiu,eos nuncupaf/ fe
Deum. Quoniam igitur fentit Melijfus de uno principio, quod C r Parmenides:
Parmenides tute uocat Deum VmUtem-.palam jit unam effe utriufp phdofophid. Confider are tute oprrapretium
ejl, quod tiunt,hoc prmcipiu effe unmobile. Doce iit enim te AriBoteles ipfe
cauftm, qui quos in [edatur fecutus,fententu in oSUuo flaturalis philofophia
principiorum libro pronunciat, affirmat# hoc ipfummo/ liens non motum.
Antiquiores autem pix y «fX*P @ «* timToy, Vnum c r imr ftiobde principium
afferebant. Vt tutem hoc immobile principium ejl Deus apud Arijlotelemffic
eundem effe neceffe ed , quem Parmenides V Melijfus prxdut/ bant.Empedocles
tutem V Parmenides, tutore Arijbtele,appeIUbant Deum no mine Vnitatisiergo idem
ejl apud eos Te « piaxf^ipft Vmtas,cr unie Prittcipium.Rurfum cum cr Empedocles
ipftm Vnitatem affirmet omniu rerum creatricem,coUigtur etiam id ipfum dixi f
fe Parmenidem ac Melijfum . quo loco non aquamnuter interpretatur eorum
Theologiam AnftotelcsQups, cum de re f bus diurnis loqucrentur,afferuit de
principijs rerum naturalium fiuffe locutos , ut dicerent Vnum ejfe ipfum Ens.
At quis adeo delira ffeti Nor» uidebant illi tot ffie/ cies, tot
jbrmasfOculis'ne cr auribus, exterisi Jj fenfibus carebant , ut omne quod
tjfet,unum effedicerentfEodem autem^autore difeimus Theologi cjfeuctujlam, quod
VnitM jh omnium rerum autor: fcflixfc routeix mv xvth n dx6fa,ors t o ty it§X*
. Videtur, ait, antiqua opinio,Vmtatem effe Prwcipium.Si igitur Prind/ pium cr
Deus funt idem, v Vnitas ac Principium idem, neceffario VmtasiBx apud ueteres,eft
Deus. Omnes enim confitentur Deum effe Principium . Deus er/ go e Jl Vnitas. Et
hanc ait ueterem effe Theologiam Anjloteles.Kefvrigtur animis ad ca qua
fuperius de antiqua fapientia idem prxdicabat,cuius quafdam afferebat quafi
naufragas reliquias ad pojicros perueniffe.Hx funt pretio fe reliquia. Vide/
bis ergo etiam apud Philonem Platonicum ueteris philofophia confcium , fepe
Deum appellari r o ty, ipfum Vnum.Affiice ditta eius i« libro deMundo.Nam ai
alia cum ic oculis animi loqueretur , eorum dixit mirabilem uidendi facultatem:
ypng (mso 7toJAv ri ,Toly xcert^uy Ty/ixvyii iytfv nrftftoStv/ rte : qw
cupiditate uidendi ipfum Vnum perffiicue cr clare explicati, non folum ad
fupremum xthera tendunt , fed inferioris omnis mundi regionibus rdi / Ais , ad
ipfum ingenitum applicant. Hac Philo . Nulla fupercjl igitur dubitatio, quin
ipfum Vuum,autipfdfumma Vnitas,fit Deus apud antiquos: ut Sophocles,
PhocylideseademtempeflatedccantabantyCrXenophanes eiufdem tempefla/ tis
phiofophus,apertc conftffus efl,aiitore Marco Tullio in Academicis ■ Xeno/
phanes, mquit,paulb etiam quam Anaxagoras antiquior, Vnum cffc omnia, nr<£
ici effenwubtlc,e3-ii effe Dtmpef totum unquam, crfcmpitemuni , cr con/ I f
globata «yo A VG VST. E V G VB. L IB. • .1 II. globata figura. Drfcifcit quidem
a ucro Xenophanes ut ego corrigam , tribuent Deo figuram, fed mcorrupU uerius
non omnium fiut gentium. Prifom Philofophiani.Deum apptlUITe ipfum «fle ;
.onfcnfuicj; ciui eum The*. ' loguutn. Cap. VII. . Liud mirabile ueteris
Theologia f aeramentum, ut fiat exploratum, horum fe/ ™ culorum Theologiam, er
Rcligionem,fuiffe omnium fecularum Religionem \ naturalemq ; Deo fcienttam,quam
a natura fentimus animis noRris offvm,pefto/ ribusq; ctim mffnrart-Vetus
Theologia uocat Deum celfifiimam, prettofifiimanti prtnumip Vnitateftixlamat
hem eandem Vnitatem omnium rerum Principium . Audi mirabiliora. Dico eandem
remab eis fiuffe nuncupaturo oy, ro xwjpopi ipfum Ens,ipfam
Infiniutem-.Vtquiuocabaturipfa Vnitaf,idem ditius (it, ipfum Ejjf,er infinitum.
Et quoniam fupenus nomen Diuinitatis apparuit effe ipfum Vmim,hoc loco probamus
eandem Diuimtate apud eos duo alia nomina habuiffii Ens cr Infinitum .
Principio fctendum efl, antiquam Theologiam , er quae cum Theologia finitima
efl,Poefm,ab hommibus Barbam ad Graecos perueniffe. R at tio autem qua
perucnit,duplex fuh.Pnor,qudd homines prifci, primi terrarum co Ioni, ab una
Jlirpe orti, in quo copiofifiima uiguit rerum diurnarum magnarumqf fcicntia ,
eam cum alijs multis fecum in omnes terras detulerunt .Ex quo fima ' quaedam a
ueterum illorum fucceffonkut per omnes latifiimc manauit , femper;
quoanuquior,longinquior<j; a pnmis,hocdeterior,er quaft dccolorattor. Sccun/
■da fiut ratio,cum pofl multafecula,quosfciendi cupiditas tenui ffet , terris
fuis re/ lidis,ad exieras nationes, & ubi nomen fapientix celebrius
ferretur, accedebant . lUicjj autaudiebantab as res antiquas,pcnes eos
incorruptiores , aut in libris eo/ rum introfticicbant . Tertia. poRca ratio
accepit , non per famam antiquam , C7 fuccepionem,fed lumen natur* fiat, quxeum
prioribus rationibus conm(la,de/ duxit quofdam ad naturalem quandam,ucnjiimamcp
Dei fcientiam Igitur qua ra tione nomen illud ccclejhfiwium,qnod putamus apud
omnes gentes ohm nuncupa bonem Dei fuiffe,lehouab,quod defignat ipfum effe, eadem
uidetur nominis eius fgnijicatio ad omnes gentes peruemffe . Erat quo# in
arcanis diurnarum Utera/ rum, quas ipfas,aut earum fenfus, apparet Horni rum et
Hefiodum ac plurcs altos non ignoraffc,uertfiima Da appcUatio,traUta atque
expreffa in fermone Gr*cot 0 o»p,lUc qui cfl.hinc euenit ut ea res celeberrima
, uulgattfiimaq ; circunfirretur apud Gracos. Huc primum pertinet, quod Plato
in Timxo aggrediens e xoxdiim mundi,hanc rerum diuiftonem promittit : A liud
effe ro op, Ipfum quod efl, aliud ro yn/by.ivoy,\d quod fit.Et quoniam fub
Secundo omnia corporea, et fenfibi/ liamtclliguntur, neccffano fub Primo funt
ab oculis feparata . Quod quoniaM idem cum Ente,<y Vno flatucbant , apparet
ipfum Effe, unum apud eos tantum ,■ $$ ipfum Dcumfuiffe nuncupatum . P rimumq;
afcijco eos , qui florunvnt ante Platonem , quorum^ ejt philo fopbtam Plato
fecutus . Vocarunt antiqui Deum, Tdoft DE PERENNI PHILOSOPHIA. . «7* tJ op,
Ipfum effe,id quod folum,ac principaliter exiflat, quod nunquam non fue
rit,nunquam effe ceffaucnt-Cetera enim aliquando fuerunt , aliquando non fue /
tunt-Vt ergo diuint as cum articulo dicebatur rb tp,ipfa Vmtas , etro xyaSop,
ipfa Bonitas: fic per excellentiam difia ejl ro op,\pfum effe, id quod in omni
re, CT effe,teneat principatum. Qjj oniamq; datur Deo ipfum effe principaliter
, ui/ detur deftptan, eam effe folam ef[entum,folumip effe, ut cetera pre tUa
non exi/ iUnt . Pnfci igitur dixerunt ipfum Vnum , effe Deum , Vnum 1 locarunt
1 p/ fum Ensdfftur perinde Ens dejignabat eis Deum,atque ipfum Vnum ■ Nam pri/
mo fue diurne phdofophie Anftoteles de Meliffo diat , t fccrccynjs ty oiirect
%t*ou rb opiNeceffano putat unum effe ipfum Ens . Quod fi Vnum ejl Deus, Mt
Parmenides cr Empedocles canebant , certe etiam ejl ipfum Ens . Et quo/ Iliam
ipfum Ens dicebant immobile , Ar&otclefepe tefle , immobilitas autem da/
batur Vnitad ab tllis,primo Principio ab Anftotcle, certe hac ratione claret ,
effe Deum ipfum Ens H/c igitur omnia funt nomina nature diurne, ro ip,r b bp,rb
ittirurop, Vnitas,\pfum effe,ipfa Immobilitas. Ac fupra primo cetera fundatur,
eiq; fccundu,ac tertiu afignantur. Vbi intellexeris , de quo dicatur ipfum Vnum
, ficiledc quo reliqua dicantur percipies. Tiibus teftimonijs conflat natura
diui/ nam effe e 7 dici ipfum E ns,ipfumq; fubftflereUejlimonio ueteris
Tkeologie,tcfH momo Platonis, qut quaft eius efl tnterpres,pofbrcm6 philofophie
ccelefhs,magi/ Bre ac ducis cxterorum.Etenim cum nomen f aerum (ebouah,fit
quaft tertia per/ fona uerbifubBantuu fiituri,conuerfo Iod in Vau , rVMY' foerit
and/ quiftfiimum Dei nomen tralatu adGrecos b ii>p, q ui eft( Nam rb 'oy ,
er 0 u>\r, genere tantum diffcrunt)Promde Platonis iUa diuiJio,in quo efl
ipfum Ens, er id quodfk,kwuit rem creante cr creatam. Qui cum fecutus fit tn
hac diuifionc ma/ iores(reperit enim ea apud Empedoclem, Parmenide,Meliffum,
Heracliti ) pro/ culdubio er 'tpfe cum Ente affociauit Vnitatem,indicans
iHudtdrb op,non aliam quam unius fingularis , ac fummi Dei effe naturam. Quod
fi F deas, aut mundum jdealem,appellauit ipfum Vnu,nuUa controuerfia efl- N a
interprete Philone, ide efl mundus ldealis,fiue Archetypus,atq; ipfum
Dci,Verbii cr Fdius Dei. Decia/ ransctp Plato quid de V no, aut
Entedicerent,quod effet ocKSVhrop,immobile,aper te fitetur ipfum
Ens,at<proip,ideft,Vmute,etVnifbrmitate, effe Deum. Dicit enim ipfum Ens,
effe femper ide,perpetuo conflansjemper cande habens natura, eontra,quam res
fcnjibiles,que femper fiant, femper moueantur,femper aut cre/ fcant,aut
dilabatur in deterius. Verumq; ejl ta ex parte animorii, quam corpori,
poterattp dubitari quid Plato per id,quod efl ro op,intelligeret,nifi er
fuperiores .Theologos tejles,c/ipfam caleBem phtlofophu haberemus, cu qua nihil
difere |Mt Plato, niji quod apud eu efl genus uariatu,ut qui erat cuyvi
feripturis facris, didus ab eo fit rb op. Que uartatio iure quide duabus de
caufts fida efl, tii quod neutri genus non cll apud He brxos,tum quia uidetur
effe plenius, dicere Deum . . lpfun «7-* 'AVGVST. EVG7B. Li B. ili. Ipfum
rjJJr, ut totam exiBcndi plenitudinem nomen complebatur , quam rcyce/- T«,'id
eft,codBentc.?lus enim fignificant ipfarum nomina naturarum , quam deri uata ab
il Us.Vt qui dicitur uitajion uitalis:[alus,non falutariccr de malis [celera
potitu, quam [celerati: er portentum magis , ac portentofum . Declarant autem
profunditis hoc myBerium Plato , ac Plutarchtts , luflmus item martyr , idem CT
phtlofophus,cur fu Deus id quod efl,aut I p[e qui eft. ture autem per prxfens
Qui eft,dicitur,quoniam apudip[um,neq; prx[ens,neque prxtemum,nequcfutumn, \e d
ipfa fola x terna prxfentia.Vocatus eft iHc qui eft, quo tollitur error, &
expio ditur fU ft cogitatio,qua crederet homo in Deo p rxteritum uel futurum.
inteUigf/ musty ineo [olam cffeprxfentiam.Confulc etiam Plutarchum, quem
etfireicciin poflerum,nunc paucis ueterem Theologiam reddat clariorem . Viderat
idem in templo Apollinis Delphici ad alia miranda, qux prudentibus poffent ejfe
grata, fcrtptum,ti,Vox Grxce defignat Tu es. Cuius cum exteri uariam rationem
reddi dif[ent,omncm eam recufauit,cam<$ approbauit poti fimum , quod his ,
qui illuc tanquam ad Deum accederent, offerebat ipfr Deus hoc ditium, yv&Qi
ovtUTay, Agnofcetcipfum .Refalutantes autem mortales [olerent dicere, legendo u
, Tu es,tanquamuera, ac germana Dei appellatione -Nos enim cumuero E[fe nihil
communicamus, [ed omnis mortalis natura , in medio generationis &
corruptio/ nis exiBens, fimulachrum quoddam atque umbram cafftm , uixq;
apparentem , fuijpftus oBentat . in quam f cogitationem coneris defigere ,
tanquam aqua de/ fluens er manibus comprcffa diffugit, deferens etiam qux manu
teneretur . Simi/ ' lity ratione [emper a ffrbiombus uariantibus,perditur omnis
rerum certitudo, CT frUitur cogitatio, dum aliud fit,aliud corrumpitur fidum,
nullam rem ftantem,ue/ rcty manentem ualens apprendere. Neque enim,ficut inquit
Heraclitus, bis eun/ dem fluuium traijcies , neq ; mortalem fubjlantiam bis
eandem licebit apprendere. PoStea Plutarchus additno ovy ovjtos oy ro oii^lty ,
ngu «yLrrvfoy neat ie<pSafToy}a> ovft us ymccJioAny t7r«yei.Verum,inquit
, Ens eft X/ ternum, ingeneratum,iiicorruptibile,cui nullam tempus affert
mutationem. Nam tempus, inquit,cum quafi uas fit generationis, er corruptionis
, partes eius prio/ res, ac poBeriores oBendunt ipfum noneffe. Nam ideffe
dicere , quod nondum effenon habet, aut ceffauit cxiBerc , [untma eft deceptio
. Rurfum ne pium qui/ dem, dicere eum uel fuijfc , uel futurum ejje, quifolttm
nunc fit: Nam hx incluta/ tiones quxdam[unt,cr mutationes , ac uarietates
eius,qux in ipfo Effe non pof/ fu infiftere. Sed de Deo dicendum eftfrmper ,
ipfum Eft , idq; non temporarie, fcd xteme , immutabiliter , intemporee
,indcclinanter , cuius nihil fit prius, atque poBerius, neque recentius. Sed
quod unus exiftens, ipfo nunc repleat- fempitcmitatem-lure autem eft uerum Ens,
in quo non olim,non futurum, neque principium , neque finis
infit.Sicq;neceffecft, eumuenerariacfalutaredicett do, Salue qui es, Bcncdidus
fis qui cs .Hxcfirc grauiftims [criptor Plutor/ chut. DE PERENNI PHILOSOPHIA;
i7 f chus.Vt autem nui U fupcrejfe pofiit dubitatio,qum Vm tM,atq; Ens frnt
idem,x? bxc fint nomina natura; diurnae , prxbet locupltufsintu tejhmomu ide
Plutarclm. Quippe cum diceret hic, qui niic propofiumus,de f.tluUtione
Dctucrifiima,po/ fla adierit* H&x ** tvioi rwy ?rxAccwy,ii ty . A ut per I
oue, inquit ,• ficut pnfcoru nonuUi, cs Vnum.Neq; enim,inquit,DiuimUf cft
plura, ficut quili/ bet ex nobis ,qui ex innumerabilibus dfjvftuu uarietatibus
conflamus, quafi quadi turbd,atq; concio:c 'OAot ty Su t ]vctt r o
'oy,axnrtj>,oj t o 'ty : fed unum neceffe tH effe ipfum Ens, ficut Ens ipfum
Vnum-lgtwr ipjfam Vnitatcm atq ; fyncerita/ tem neceffe ejl ineffe ei,quifemper
ejlincorruptibilis,(y undequaque purus.Hlc ratio crtejUmonium Plutarchi,nullam
relinquit latebram obfcuritatis , er nemi/ tu potcfl effe dubium,aptid prifeos
cognitam, er praedicatam Diuinitatcm ucram, quam nunc totus mundus unam,uercq ;
exijlentem ueneratur,ac confitetur. Salo/ mon quofy in fua
fapietia,reprehendens imos homines, ignaros Dei , qui eum ex affettu reru noffe
recufaffent,<B mc r&y oftoplvoy xrctUxy m 'io-yy<rcty Tcy cvrx
yvipvcu . Non poterant frire eum qui ejl .Dionyfwfy Filium Dei uocat ri iy.Hoc
Hebraice ejl, Ichouah. Quod Deu in «curi Theologi* appellatu* Gl ipfum
Vuiucrfiim. Cap, VIII» foRofequens dico Diuinitatcm, id ejl, illum ipfunt,qui
apud prifeos diceretur ip / * fum Vnum,ipfum<j; Ens , appellatum quoq; magno
quodam , ahtfiimoq; my/ flerio rb 7ixy , ipfum Vniuerfum . Q uod non
obfcuris,firiitijsq; teflimonijs com / probabo. Ariftotriesin primo de pmripijs
philofophis libro , prodit ueteres U/ I os dixiffe lyeu/To vay:Vnum effe
Vniuerfum. Si probamus igitur er hoc, er glijs multis eadem eosdeVniuerfo
prcdicaffe,at<fc Ente er Vno, claret utify Vni uerfum, fuiffc eis ipfum Deum
. Vnitas rft Dei , Vnitatcm dicunt Vniucrfitatem. Dcm ergo dbccrut Vruucrfitate
-Dixerunt ergo de Vniuerfo quicunq; de Vno.im/ mobile Vnu er omnium principium
dicebant. Autore autem AriBotelc,ijdcm pro diderunt t o mxy inivrrcy, Vniuerfum
immobile . Et quod ejl euidentius , idem Anfloteles prima maioris philofophi*
Ubro;e<ri Arms« urtfiii vrccrrof, mstxyiuisovarHS cpvnw fartepirarfo : Sunt
qui de Vniuerfo tanquam una itatura pronuntiarunt. E cce unam naturam dicunt umuerfum . Vnitas autem tu/
turi, dabatur concorditer Deo i eundis. Eandem fententiam repetit in libro dc
Prinripijs. Sed omnium fuper hac re nobili flimum ejl teflimonium Plutarchi,qui
Meteris fapientix omnium fui temporis fuit prudentifimts.Etenim hic placita de
Vnitate, c T Ex&entia,Vniucrfitate,ab antiquis proftfla , ad Empedoclem,
Me/ liffum,Parmemdem,aIios$ complures deuenerunt. Declarat igitur Empedocles
quid crediderit fjfr ipfum Vniuerfum,cuius flutarchus citans in placitis
phdofo/ phoru de Mundo, et Vniuerfo fententia,hicad uerbumiEMundatASs <At
k(t ftcyiAiy tvce,ov ntyroi ro rtsxy etr t oy xocry-oy , «JiC oTuroy ti t»
wca/f 7«S n^«S. Empedocles autem ,inquitt Mundum quidem unum dirit non tamen ip
futtt e DE PERENNI PHILOSOPHIA. i# ^ ’ fcendus,nec eft in numerum rarum
mundanarum referendus . Deus extra Mun/ dum, omnium penes fecaufas, omnes origines
tenens, folut uerut,ac maximus, a/ pulentifiimusq; Mundus , plusq; inter
magnitudinem cius, atqujUus nofbidiftat WUtndt,qum inter microcofmumjpfumqi
magnu, fenfibtlemqi Mundum . QJ«o fitutifte Mundus fit quafi breuifiima quaedam
particula , refaeflum eius mirabili/ . bus modis, nobisip incomprenftbdtbus ab
eo generatus jtel fidus. H octf, recitans .ueteris Theologix placita,fcntiebat
Empedodes,acceptum , ut arbitor, ab Argy/ ftijs,qui r>y tij *Sr>y 9 toy
feT 7rcttrh r>y *ur>y voy-ifisai «s aepav» , x&t titKft/yytvoy:prtmum
Deum, eundem cum Vniuerf? opinantur , ut obfcurum t €7 abditum, autore
Plutarcho in eo, qui eft de l fide, (7 Ofiride- v Deum in antiqua Theologia
appellatum iptim Infinitatem, Cap. IX. Exponendum aliud aldfimum
facramentum,quo melius etiam antedida inteUi gentur. Eandem enim caufam juiffe
conjlat,ut nomen Infumatis, antiquis ftgni ficauerit ipfam Diuinitatem,et quod
imaginem D ei dicerent hunc Mundum.' qui bus impenetrabile pelagis
myfleriorum,u*&a% Theologia fubeft. Erit igitur cer/ tiftimus tefUs
Ariftoteles,ad quem antiqua Sapientia quadam quafi ab remotitifii/ tno colle
fpirxntes odores peruenerunt. Noftrum autem eft oRendere,qua ma/ pius uir operi
non apta fuo diftimulauit,effrrre in lucem. Pono autem ea , ex qui/ bus
inteUigat, quid illis effet Infimtum.Non enim materia prima Nam quem VniL, quem
Ens appellabant, hunc edam ipfam Infinitatem , ipfamfy immenfitatem Axi
ftoteles ergo primo fuse phUofophix maioris hac ait: o A' (otArnros
<ph<riy a veta 70 y/ farufo y. Meliffus,inquit^tffirmat , ipfam Vnitatem
, effe ipfam immenft/ talem • Deinde alio loco yi\io-<r&' 70 ey fa
rtspoy «?? Quo-l:Meliffus affirmat ipfum Ens infinitum. Si igitur conftat,ut
negari nequeat, eos dixijfe naturam diui nam Vnitatem, ipfumq; effe,eandcm
autem rem uocat Meliffus infwitu,certe pai Um eft,candemetsfuiffe
tmmenfitate,qui erat unitas, ipfumfy Effe. Eft autem te/ Bis Meliffus pro
eundis temporis fui phdofopbis,fed <7 pro omni antiquitate, Defcendit enim
ab ollioribus principijs hac Sapientia . qui fieri autem potefl, ut materiam
uocarint Infinitatem , cum materia fit principium multiplicatis , in fini/ tum
autem dicebant VnitatemfCaterum longe clari fimum efl ac nobMimum te/ J
limonium apud eitdem Ariflotclem alio loco.Nam cum de infinito differeret, ait,
USU ttoJvtK u>s apylty rivart&xai r£y ovftoy.Bt omnes,inqult,antiqui,de
cernunt quafi quoddam rerum principium ipfum infmitum,Paul6 autem poftlon ge
clarius: ty«y ccncwrcc xgu. KV&igray S>S epaerty IQi yti 7r ti/
m/crt,7Tcc/>ct r> xacipoy, curias , ttoy vevy, n dDAucy , usu rtP-m Sv ro
&ci oy , ctbvivccny > ygu avctMSfoy , Siazrtp q>a<riy 0 du%/
fiytMdfjoos ei 7iAusvt rvy cpverioAoyecy • Infiniti , inquit , nullum rfl
principium • tuberet ennim terminum . ingenerabdc quoque eft , c r ■ *
incorruptMc, t7« AVGVST. E V (3 V B. L I ff. TIt ’ incorruptibile, utpote
principium.Siquidem quod genitum efl,necef[e eft bibere fi ncmifinis autem ad
corruptionem fpcflat- 1 deo quemadmodum dixtmus,pnncipiu dus eft
nullum,fedipftm omnium cernitur ejfe principium, cr omnia comple ili, 4 c
regere,ficut dicunt, qui faciunt preter infinitum alus caufas, ut Mente uel
ami/ citum. Handp ejfe diuinitatem ueram, immortalem, er incorruptibilem, quod
fer turdixijfe Anaximander,pluresq; e naturalibus philofophis-Ecce Artjlotclcs
ext - preffeconfitetur,ueteres dixijfe,omnia compledi cr regere ipfum
Infinitum. M libro autem de Mundo , omnia regere CT continere Deum fatebatur -
idem ergtr, to interprete , e fi Infinitum ac Dru* . Deniq; nullus relinquitur
dubitationi locus, dim ait hoc effc ipfam incorruptibile Diuinitalem-Triaq; de
infinito dicit maiores flatuiffe, que foli Deo conueniunt. Ejfe principium,ejfc
incorruptibde cr immor tale,omnu continere,ac rcgcre,Teftemq; unum uocat
antiquoru Anaximandro, in quoru numero neceffe eft etid fiiiffe Meliffm,qui
mundii Empedocle dicebat ejfe particulam Vniucrjitaus CT InfiruUtoNrcrjjc
effefitijfc Mclijfum,qui pro/ nuntiauit Vnum,® Infinitu idem ejfc-Neceffeitem
efltuifjc Anaxagora , quem Arijloteles ait de Infinito dixijfe. Stabilire, ac
firmare feipfum , ipfumq ; in fetp fo fxtftcrc.quify dcclarauit caufa ti ,
ipfam vgy. Mentem- Q ua de [olo Deo dicit iu/ re,merito poffunt-Apparet autem
cos hanc Infinitatem, non corpore magnitudi/ ni dcdiffe,fed Diuinitati-Siquidc
Arijloteles naturali fiimisraiiombus co11igit,lnfi/ rutati effc ipfam
Diuinitate: idq ait creditu et affenuab antiquis-Nec uero melius quifquam
naturam Infinitatis, ati Jj ipfe,dcclaret Dicit er.im eam neceffario care/ re
principio,® fine, e? effc omnium rerum principium.Quafo, quid cx his Ari Hotclis
uerbis fequaturagnofce- Sequitur enim,folam infinitatem, id cfl, folii De u
carere principio CT fine,natura Sequitur eundem neceffario effc Deum atq; infi/
tutum. Sequitur item ab eo omnia profici fci,® gubernari, eum q; omnia contine
1 re. Ii eft,triafcquuntur Deum, ut omnium generator ,® autor er principium, et
conftttutor,ut omnia contineat, compleflaturq;, ut Graea uox oflendit, poftremb
nt gfibemet,alat,fbucat, f 'ufiineatq Hac uero illius afflatu dide , in quo
uuiimus, acmouemwr animis, er fentimus-Atque Arijloteles referens eorum
placita, fem/ fer addit. Videtur, Probabile efl,ut ftbi atque patribus uideri
er placere , prafefe/ r at- Nonjunt autem difiimdta,qua ® abeo,® ab antiquis de
Infinito dicuntur, his qua PLtto dicit,de omnium Rege, circa quem omnia dicebat
exiHcre,quod re/ fere,® continere de fignat. Infinitatem autem iUam corpoream
ueteres ne fomni/ tuere quidem. Ari ftotclesfy colligit iflo loco eum qui
principio,® fine careat,elfe neceffario infinitum -Deus caret principio,®- fine,
infinitus cfl igitur - Itaque ftuc prudens flue imprudens,eum maioribus fentit
- Qttoi apertioribus expref.ii ucir/ bis, in libris philofophia,cum primum
motorem probat infimtum,quia mfi infini tus e\fct,infimtam mouendi uim non b
abcret-Si no habeit,no poffc infinito tem/ pore moucre.wiAli/ yjl <Avwiuy
«WfOftWW occati'*;. : N iU enim ha/ bere DE PERENNT PHILOSOPHIA. 17* Ifff uim
infinitam,quod jk finitum jc terminatum.Neque uerb de temporie tofi/
nitatepofircmoloco dixiumo etiam dixit. Nam tofinius temporie efficitur ex \n
finiute natura. pofje infinito tempore monere, eft indefatigabilis, er
indeficientis natura indicium. Ratiocinature^ toriftoteles ex atemitate motus,
atanam ,cr in/ defiuigabilem uim ipftus motoris . A Jl ego,ft AriBoteles,ex
motu infinito, qua qui dem rado non patet quantum decuiffet,ex longe podoribus
argumentarer uim in/ fimum DeiVtfieiuifum efi primum motorem, ex infinitate
motus , effe infinita potentia , neceffano jit eius indefatigabilis potejhs,
infinita fapientu, quia regit, fuftinetq; mundum,quia prouidet,ornniai j; habet
tempora in numerato . H ocar/ g uit eumeffe infimta uirtutis, infinita natura.
Leuate,inquit, oculos uefiros in cct Ium, er uidete, quis hac creauit. St motus
atcrnus , Anfiotcli placuit effe infinita potentia Dei tejiimonium,curnon ipfa
pulchritudo,conjloniu ufusiQui eduxit, inquit,propheta,dc calo mlitiam eorum, c
r omnes ex nomine uocat , pra mu l/ titudine fbrtitudiuis,cr roboris, uirtutisq
; eius,neque unum reliquum fuit . Videt quam locupletius propheta, uirtutis
infinita te fihnonia proferat, non recedens etiam a ccelo cum Arifiotclcf
Aristoteles folum motum, propheta creationem, nuil dtudinem fieUarum,fcientiam
earum creandarum , er creatarum . Vtfi habet irt numerato, fmgulam quamque
ftcUam,ut pofiit nommatim appellare unam quam/ que,id bnmenfx [cientia eius,cr
[apientia jit indicium inuenicndi, creandi, fcien/ da, quod teneat omnia carum
nomina. Qua efi enim alia caufa, nift quam uctcres de Infinito
dixerunt,vrtfti^</// xssetvrx,continere omniafPropheta clamat mul titudinem
fortitudinis, roboris,uirtutisq; diurna efficere, ut ne una quidem fit Hei/ la
refidua,quam Deus non uideat,no[cat,tcneat,plur/q; alia inuenies in f acris l
i/ teris produci tefiimoniafuper incomprenfibili infinitaq ; potentia Dei, ut
hac Ari/ flotelis ratio fit omnium minima, er tamen effici uultexea,utDeusfit
infinita uir tutis. Confidera emm,quo uelit,nolit,trahitur Arifiotdes . Nam
quod dc infinitate uirtutis dicit,de primo motore dicit. At nift ex alio
colligas hanc immenfam uim / tem,nihi unicum, ac pracipuum motoris illius
colliges . Nam er extera toteUi/ gentia(ex Arifiotele loquor)
mouentinfempitemum . At tu argumentaris, ideo motor efi infimita uirtutis, quia
in omne tempus mouet .At Sol, at Luna , nonne tnouent atemos motus i Cur ergo
de folo primo pradicas infinitam uirtutem, ciim ftifti proprios motus habeant
atemosiVidebas igitur aliquid peculiare,cx quo ad conftfiionem uirtutis
infinita illius primi deucnifti, exterorum uimaternam con / ticuifii.Tota autem
ratio,eo loco tendit in primum. Nam profequens ait,Nobis an fi ex his, qua
propofita funt,et definita,dicendum efi,lpfum principium et primi prnniu
qua[unt,per[e,cr per accidens ejfe immobile, monens primu et aternum Cr unicum
motum.Sedad antiquos rcuertor. Dicentibus igitur Olis, ab tofinitoom fia
contineri,cr regi,cr gubemari,cr ejfe principium,autore Arifiotele , profi/ flo
de Mente er totelligentia neceffe efi eos dixiffe,non aliquo infinito uel
corpo/ m rea. 1.7 S i AtfCSVSf. EtfGVB. LIB». IIT» reo„ud mdniNeq; enim uel corpus,uel
inane,habcnt uim continendi, & Yegen/f Ji.Sola ratio guberna, filius Mentis
hoc officium.Si igitur Injviitum gubernarer adeo gubernat, ut etiam contineat,
u‘ique er fenfu, er intclligentu , er fipicntk poUct,fipit,uidct,cognofcit. Cui
autem potej} merito infinitum fipere affcnberei nift Dr ofCum igitur
pnncipatus,ac gubernaculum Vniuerfi Jit filius Dei, hac au temdtu funt ab eis
ipft lnfiuto,certe cUnfiimum e ficos immenfitatem , ac Di/ uinitatem copulaffe
Quod aperte philofiphus ipfe confiffus ejl , afferens eos di/ xiffe Infinitumrb
6uopxwtvxTop,QUwA\$pop, ipfam Diumitatem immorta/ 1 em er incorruptibilem- Comp
otuno eorum, qui funi ante JrmonQrata i* lententia prtTcorim , nomini»
buiqi.quibui appellarunt fummam Diuinuatem.cx Simplicio, quilit ros eo» rnm
l«git,quodrctulit etiam doeh&imu» Beflarion. Cap. X. operapretium cH audire
Simplicium , antiquoru Theologiam explicantem , &ut omnes corii fuper
uera,fuprcmiqi Diuimtatcfentcntia nofiantur,cfuas Pro/, phe tarum, ApoMorurnty
Theologia congruentes effuderunt , hi/ici]; jit per/ fiicuum,eundcm femper
Dominum,ac Deum mundi eundis in notui ffc , ab uni/ uerfts adoratum , mundi
creatorem pradicatum . is fuper primo de Naturalibus principijs Arislotelis
aittNeceffario inquit ucl unum ejl principium,uel plura. Si autem unum,aut
immotum,aut cum motu femper. Et fi immotum, uel mfmitii, ut Meliffus Samius
dicere uidetur, aut fiiitum,ut Parmenides Eleates uideturdixijfe , ov
<pv<rmov sac^tioi/ teywrtS o\rrot,iJAx srtfl t ov or t&»s oWoji Non
de naturali elemento dicentes hi,fcd de co,quod uere cft, yixp /it «f/ J [lu/
»7 91 y/T>'opKj TgXp,KJ VT\ 7I<c7Ii.fX<r^Qfl 0{/, BTt X7T(tgSp, VTt
KtVV ySiucp > Mgiitisp 'S.hvaQiurlw re p Kotoxpwop, r>y vxfpSb/ic/hs Jis*
fxntSttep, yxwnSiSn efvo-lp o Otoepgxsot b/aoAsyHp tTVfccs csv kx A Asp)ii r?
7rfei tpvmco; iso&ucs^ yumtdwn? rirv Jlofn.ro tq Tnxp,y°p 8icp tAtvjv.o
hvo<pxvH5,op,tvx /\ (/lanrvo-iptn rfi tthm* J i -so» , » i _ »...</ , • t
> rup Kfccrtsvp esu . 7 jAaovup yi c§ epnxip orrup o/xoias ccveyxn V7rxg' '
yjy 7ix<n ->e ttpx Tdy,r> j 7towro»y Kgccnsop,*] x
^ip,(Jios,«ytt>H&if ' tfi\<Jl«Kwyi \k $ Jldp,royiyvoySbropHVi -r
oyo’us,ti xioyclv ysyrt rxi.Vnu autem Principium, fiue Vnu quod ejl er
Vniuerfumjteque terminatu, neq; infiiitum,neq; motum, neq -, quiefcens,Xenophanem
Colophonium, Pomi rudis praceptore jlatucre dicit Theophraflus,confitens
alterius effe potius, quant biftoria naturalis, memoriam opinionis uiri huius .
Siquidem Vnitatem hanc, KJ Vniueifitatem dicebat Deum Xenophanes. Quem unum
quidem demonfbrabat , ex eo quod omnium rerum ejl optimum:Nam
mukis,mquit,cxiRentibns neceffa/ rio in eundis e flfupremum. Optimum autem
omnium, o- prallan ti fimum, Deui ejl- Aeternum autem uel fine exordio
demonBrabat, ex eo quod oporteat id quod fit, uel ex fimili,uel difiimilificri-Sed
fimde,inquit, impafiibde ejl a fimdi. Nihil e/ tum magis gener arc,qidm
generari conuenit fimile ex J mli- Si autem ex difimili fieret* DE PERENNI
PHILOSOPHIA. 179 fi eret,erit ens ex non ente.Et fic ingeneratum c r atemum
demonfhrabat,cr ne/ quefinitujtetfc infinitum effe, quid infinitu quidem -id
quod non ejl,ut ne<p princi pium habens, ncq; medmm,neq j finem. Hac, cr diu
quadi Simplicius , in quibus aperte confitetur retuliffe Theophraflum,
Ariftotelis difcipulum,non fuiffcficie* Jam mentionem de opinione Xenophanis in
Itbris de Rebus ndturdlibus • Quippe qui non de rebus corpcnreis,ex forma, cr
materia conflantibus loqueretur, fed de fupremo acfmgulan Deo,ut potius
Theologus fuerit iUic Xenophanes , q phy fi/ cus phdofophus. quo quidem iure
coarguitur a difcipulo praceptor , qui inepte Theologiam antiquorum cum rebus
naturalibus coinquinauerit, nec intellexerit , uel MeUtgerc
dif>tmularU,uetufU Theologia bonitatem. Hic etiam cerms.ut Sim plicius
affirmet,Xenophani praceptori Parmenidis Vnitatem,cr Vniuerfttatem fiuffc
nomina fummi Dei. Refert item Simplicuts, Nicolaum Damafcenum dixiffc ,
Parmenidem infinitum , V immobile appcHaffe principium in libro de Dijs . quo
probatur infinitatem, cr immobilitatem Deo dediffe. Alexander item uult P arme
nidem^eumappelUffeTermmti^etcrepcufoifyiiSjSpharicumti^ueTowccr/ rscj(6&t(/
oyoioy.quu undiq -, fornle- Eumq; omnia dicit intelligere ac fentore: AM’
t&rxvwQt rroroio vov,cpftvi nxvTXKfXiAxivfi, Sed fine cura animi,res omnes
mente mouere. Quid hac Theologia diuinius,Deumfolis nutibus cunila
mouere,omniscur*Ja/ boris expertem! De Xenophane quoq; dicit idem Simplicius .
Verum Xcnopha/ nes inquit, diS nsxrTCoy antoy © malr rcoy wnfccviyey^
kivho-Vusxv to €? wdwvs xvrisci)(ilx$viix(ivx7i3H<riy: Vt omnium autor , CT
omnia fuperetninens, extra motum, cr quietem, omnemq ; contrariam elemert
Udone.Parmenides autem inquit, quod jimiliter,cr eodem modo habet,V extra omnem
mutatione,fvrtc et operationem cr poteftatem. QtxerxytvoS xxivn to\s tevxo
xvvyMti,(£ yoi >oy c£{ wxrrtoy 'ifvfMywoyyoIoyxxiyyToyfTtAtSet, Tej) wxy
oroyut urxitSpeculatus, immutabile ipfum laudat, cr folumjit ab om i ttibus
fcgregdtu immutabde exifht- Huic nomen effe Vniuerfitate- MeUffus uero,
inquit,immutabilequidc ipfum funditer conftderabat.KXrxtftTO d.vWA4nfoy
s<rix$,@ to oarifoy pl</lvrxyna>s,xrr4foy xtsro canfHvx to, Stenoip
Uffi xyirrfToy.Secundum autem fub flantia indcficientti,et infinitatem
uirtutis, ipfum infinitum,quemadmodu CT ingenerabtle,pronuntiabat- Quonu igitur
non ejl fiilusftsi 71 usa ni iiy,<& xp^uy ovk 'tyif, nMvT^, xJiC torjfty
t«:E/l,er fuitfemper,ct erit,et neq ; principium, neq; finem habet, fed efl in
finitu. Nam fi fihus,inquit,fuiffet, principium utiq; habui [fet, et finem.ccc/
piffet enim aliquando jiflus,finif[et e di aliquando,Cum uno neq-, coeperit,
ne<p ieficrit,fcmpercrat,non habens principium,ne<^ finem,xNC bi4poy,fed
infuit tu efl. Atq; ita inquit cum fecundum tempus fine principio, cr fine
<& xu 'oy,cr frrnper aiflens oflcndtkUM Pmatidef attcfkns eifdcm prope
uerbis: m * hs kVGVST. EVGVB. LIB. IIL • Ingeneratu* eratfempcr fine morte
futurus, ' VwciMjCr totus, flabilis, jlnc fine perennis. Nec fuit ipfe unquam,
ne# erit, quia nunc fimul orne eJU 1 dem# exiHens,eademq; in forte moratur. Sic
flabilisq; manet,nanq ; Sium magia nece fi Vis
habet,afbringensumclis,claudris<^ coercent* Vnde nefis is qui ejl,includi
finibus ullis. Quem nulla unquam rerum fotticitauit egefia*. H ac & id
genus alia Simplicius adduxit ex illis, qua etiam producuntur a dodifi fimo
Beffarione-Dixerat autem a principio Simplicius, quod Xenophanes, et Par
menides,cr Melijfus m/i pl votffnt KS& wf* 7*5 xfX»?
JistAi<f>X*<reV, De intelhgStili V primo principio locuti fuerant-Non
falicct principio corporeo, fett fbSLJed intcUefluali,inuifibSt,nempc Deo fummo-
Eumcj; appettaffe philofophot hos Vnum & determinatum , quia fit infimius ,
determinans omnia, perficiens: H&fcofj /t TfcAos TWf/7 rivrooy wq ygu, uero
finis omnium , quem/ admodu C7 principium.Huc item appcUajfe Parmenidem
damonem,id ejl, Deu. liw \yy.i<ru> TsotMTCcy IJfovytvny (C? Tsrcmq
l&W.Qui fi inmedio omnium omnis generauoniscaufa,cuius cjlcarmen:. *Ey efi
/*£<ra> tjPt a>y <Pcuy.toyfoq rsaurix kv£h$vx. Teurrlw ygu&iuy
euriecy esveu. eptfoi. 1« medioq ; horum Damon qui eunda gubematx Hanc c T
Deorum caufamfuiffe dixit. Quia, E$ Deis primum eundorum fecit amorem. Eudorus
etiam referens placita uetufla Theologix,pracipue Pythagoreorum. eodem
Simplicio autorciygu tue t «Mioy yp emoyyufyiy lefcc Qey avcuTup •acunuy, n
sfi,uq «y ycju <?l vAkj, niy ovy *>y Tsceurrocyftfousitii y*
ywHkutroty,T^7B <f£ mou. yoy vn\.ftu/u 6ioy. Quod efl,Et fecundum alium
tnodum,Principium dixerant omnium reru ipfam Vnitatcm , quod ab eo natafmt
omma^etiammateria prima- Hunc autem effe fupremm Deum . Syriamis quo% DE
PERENNI PHILOSOPHIA. *U 191 nii fuit proceptor Simplici j, fupcr librit
Metaphyficorum collaudans, defendens (attendas Pythagora: er Platonis ,ftc
perhibet: Archanetus c r Brotinus, ois U jraxsAsSmi/ o S«ai vttim r> tA%/
yj/cSftpoVtftif 78«S oAsif «t7W{/ , joajrovros •? 'din&, vj 7I«chs ft »h$»
Quosfecutut ejl diuinus Plato, dtuiniiUi uiri, Vniutem dicebant Deum, ut unita/
t is rebus omnibus caufam,omnisc j; rei,uitx<fc autore. Ex his igitur
omnibus claret quanta fuerit apud prifeos ueri,fumnuqi Dei cognitio, quam jit
uera , fufricicdaty omnibus hominibus hodierna religio, qua tanqua magna,
largaq; lux exorta mun io,aperuit,pofuit ante oculos omnem qua per omnes atates
procejht ab ■ exordio mundi, fapienda-Fccitq; ut nofcerentur, omnium in ore
confonarent, pueri, foemi/ na caderent, qua uix a paucis quondam fapiendfiimis
tenerentur. Sic apparet una eundarum gentium religio , a qua nemo fe debeat
aueQere , quoniam hac ueri/ tasfola. EiJtm rationt durifTc prifeot Muidum
imaginem Dei. Cap. XI. jMaginemautem Dei effehunc Mundum fapepradicauerunt,
habet' que pro/ *fundifiimum myflerium . Non potefl enim iflo Mundo maius
prater Deum cogitari : Immenftus autem Dei , qua nequeat intelligi, er percipi,
rerum no/ P rarum induijsfignificatnr • Quod fi Deus cft maximus , imbuero infinitus,
certe non habet rnji Mundum fui magis fimile . Erit autem Mundus apte imago
Dei, fi prius confideres naturam rerum unarum , atque imaginum ip/ ferum. Si
confideremus , quid intn exemplaria intnfit , primasque ip fas res, atque
earmftmulachra. E cce enim cum uaria multiplicia $ funt fimulacra,re/ ferentia
fcCicet res ipfas totae , uel earum aliquam partem,interiorem,uel e xterio/ rem
fubftantiam,cr qualitatem, ut filij parentes fuos . Referunt enim cum primit
buntanitatem, quam ab eis acceperunt,nonnunquam ingenu,fepe colores, ac li/
rteamenta,gejlus item,cotaacp id genus. Sunt alta rurfum fvndackra, fmlitudi/.
nem tantum eoru qua reprafentant, reddentia, intcruaUumqi ejl 4 fundatis ad ut
ra maximum,ftc Mundus ejl imago Dei,rcicila quidem natura corporeaificut ex
imagine humana in lapide, reijcis naturam lapidis , accepta tantum humana efp/
S' . Vt in lapide cognofcis hominem , fu: in Mundo Deus tibi reprefentatur .
Ni/ enim cogitabit homo, toto Mundo maius , fic cum magnitudinem Dei nullis
ttiftb ilibus exemplis ( quoniam infima funt,cxigua$ omnia ) pofiscoUigere,ap/
foret tibi in toto Mundo . Cogitet igitur Deum ita maximam , uniuerfalemip na/
luram ubique profentem, omnia uidentem, audientem^, cunila continentem, nulla
re complexum notionem q; eius aufugiente, ficut in mundo cunila contineit tur,
nMtfc non ejl in eo, per omnia circuneunte,fefe $ extendente . Qwd autem
cogitabis de Deo uerius f quando fi non humana mediocritas , minus item coiero
animalia , terreflrcs , aquatico , acria q; res ullatenus , propter non modo
medio / ffitatem, fcd cotera dfitmilima , poterunt animis eum exhibere noftris,
ut indi/ .. . j ’ ' » i t»* AVGVST. EVGVB. LIB. IIT. gmj&fufk cogitatio,
perinde fi nefcientileonem,quis mufcam aut fornicum oftrtt deretjimile quiddam
leonem effe iicens.Sic quicunque Deum alicui mundant rei Mfiirmlet,plurmum de
maxima natura detirabatut fi Mundum ipfum,quis no mx iorcm,quxm pingi folet,
afferat i Efl tytur D eus maximus Mundus , ftcut diuerft ratione, homo paruus.
Ejl Mundus fipicntix, Mundus funditatis , Mundus intelli/ gentit,Mundus
uitx,rxtionum,fvrmarum . Sed quoniam b xc inuifibilia, v ipfc. inuifibilis
Mundus, conflans ( fi dicere fis ejl ) fed conflans tamen ex inutftbilibut
rebusuta quidem coflans,ut non ex alienis, fed fuis , e ofy maximus unus
Mundus. Prom qui prouidcntwn( pauci tamen ) fuflulerunt , Deu/m non putantes
fentire, nofjec f; mortalia , non uiderunt huius Mundi magitudmem , nec
fenferunt eum itx ubique prxfentem , ftcut aufugere non potes , quin femper a
Mundo uidcsris, continearis . Hac ratione , I ouis omnia plena dixerunt . Et
Aratus , omnes fe/ mitat,ubicunque concilia fmt hominum, omne mare,porlus omnes
, effe lour ple/ nos,unquam Mundo inuiJibili,omnia inuijibilitcr ampledente.
Prxdicauit hoc d/ lc,qui per calum,liqudumq ; elementum, fidera, atque aflra ,
totamq ; molem, ac magnum mundanum corpus immifcere eum fefe dixit , afredans V
tpfr inuifibi/ lis iflius Mundi uaflitatem,per omnia fic inuijibilitcr
prrtinentem,ficut per omnia wfibilitcr diffunditur uifibdis Mundus . Eadem
ratione Deum dixerunt animum per omnes Mundi partes intentum, CT commeantem ,
ex quo noflri animi carpe/ rentur . Vtique perfimnes Mundi partes intentus
aquat necefftrto totum M un/ dum magnitudine fua . Mundana autem partes
ufquequaque dtffufeuide/Uur,in/ tefttus per omnes partes non udetur. Ejl ergo Mundus
inuifibilis , tendens per to/ tum Mundum uijibdem inuijibilitcr. Hoc dixit
Pythagoras,maiorum Theologum imitatus,eamq; prxdicans po fleris . Hinc quoniam
Mundus efl imago Dei,dixc/ runt Pythagorei, w Plato ejl eos fequutus , Deum ,
qui Mundus ipfe intelligibilis effet,creajfe Mundum ipfum , ut quaji Mundus ex
Mundo fit natus , uixibilis ex inuixibili,mmmus ex maximo,temporeus ex atemo,
corruptibilis ex incorrupti/ bli,uijibilifcxinuiftbtli.Et Plato ftcut
inifloMundo eunda animalia uijibiliter, fic tcc yif vorrot fia mcwTX utttro iy
Ucvt m wtji Ac&oy l\<{, KttSxmp b x» 07405 H(MX,ocrX7i i/Ax i nnenx
ovvtsHKiy of «r« : intclligjbilia uel in/ uifibilia , Mundum iQu in fe ejje
complexu , quemadmodu ipft,cxterdque anima/ lia, contineamur ab iflo. Sentiens
reorinuifibdia animalia, qux Mundo diuino con tinentur, effe fontes illos,
originesq; rerum, quibus infinitus fapientixdiuinxexu/ berat tbefaurus,maxmusq;
efl Mundus iUe,plenusordinum,ac rationum, plenut formarum vov rip, non
uifibilium , fedfola cogitatione , licet debiliterapprenfi/ bilium more
diuino.Et TimxusPythagorxus,ipfum item Deum uocat i vJlxJAi/ tccy Ko<ryio\j
, Mundum exemplarem, quajfi is cumiUo gerat ftmilitudinem. Sed continens ifle
eunda uifibilucr:iUc,ut iUi loqui folebant,diuine,mentaliter,fapien/
krjnteUeflualUcrtnon ad morem iflius, qui co^oraliter,comptibiliter,uijibliter
•' continet , DE PERENNI' PHILOSOPHIA. _ -*U cdfitinet, CT diffunditur,fcd modo
quodam fupcriore,qui dicitur w«t wS, per mo/ ium mentis, ftpientix,ratione a
corporibus uaria . H doci di diuinifimam creta Mundi utionem afiignouerunt ,
quod corporem , Mundus , profidut tfl ex muximOytn quo rationes,
firm/,principta,caufe,erunt,C7' funt, origines# innumerabiles. Neque enim ex
nihilo fidus ejl isle Mundus , fed fidus ex origini/ tus m maximo Mundo
contentis , ex quibus ita tancpiam feminibus fuis eunda m islo nafei potuerunt
, ficutfecreto , arcano, naturali # modo , m feminibus rerum, funt forma earum-
Deum »pud ufttru .Deeram tfli creitortm. Cap. XII —O/Itii histquibus diurne
natura maicRas,unitas , principatus $ cognofcitur,eo r <jMOq; af, xntiquis
confiffo,rcrwm omnium eum effe creatorem , non uifibibum folumjed etiam
muifibilium,id ejl,animorum,ac Deorum-.neceffario unicam eius
JBmitdtemjtrtiusqi ueram,cr ex omni parte immortaUtatem,apparebit eos etiam
effe confiffos.Nam quod fapientifiima,calitus# mtffa Theologia , diuino benefi/
cio clanfime cognouit,Deum folum ab atemo fiiffe,Deos autem, id efl,diumio/ res
animos,em aliquando creaffe , ut qui reperit tantam animorum Diuinitatem,
teneat neceffario rerum eundarum prmcipatum,quoniam antedat Dijs,eorum< p
eft,ficut c r noder Deus er creator. Dijs autem at# animis nihi ejl in omni
mun/ do melius , eadem illis audita creon fiffa , pradpue melioribus eorum
probatur. X quibus fentenda dependet caterorum . Rfjmmt enim omnes
adfapientiores. Surit autem jine dubio fapientifiimi Orpheus, Hefiodus,
Empedocles, Viato. O r/ pheus clarifiime tedatur,ab eodem fimul, eodem tempore generata
fiue creata om nia, nutta re,qux de Mente eius non p rofida Jit , exclufa - Nam
ad filium, quem creatorem mundi, firmatorem# orbis fu friccr exhortabatur, hanc
uelud ex oracn lo profudit uocem: M ivoy J' (fyogee Koo-itau ewcwrce TVTroniw,
Eis «A ' 0U/‘7B7tAj»s,yjcs inyovtt neurrte TvrvKUU* Et folum regem firmatorem
affiicc mundi, Vnicus ac fibi perfidus, funt omnia ab uno. fate Orpheus, cr
fmgularem uocat cum mundi regem , cr unum dicit eum effe , quo fuperiora omnia
comprobantur . Deinde uocat per fe perfidum, afeptrfi/ dkmcm,complcmcntum'que
habentem . Denique dicit ab uno eunda effe proge/ nita,mhil non effe prolem
citis, tanquam omnium rerum matris , ac genitricis fit/ pknti/ -Connumerari
autem in hac ab Orpheo prolata uniuerfitate non terrefhria folum, quorum Vnitas
fuerit autor,fcd etiam codefr*,id efl,Dcos ipfos,aut Ange/ los,fi quis firte
dubitet, liquido Theologorum, qui funt Orphcumfceuti,tefkmo/ nio cognofcct. Ni
e tfi Orpheus ab uno eunda nata dicens, Deos ipfios non expref/ [ent, Empedocles
tome er Hefiodus exprefferunt.Sed ctu exprefiitab illo fummo Deo, Deos omnes
creatos -Dicit cnun de eo Prgclus,i7ib -r nf>u$ius erros Sti m + #•4 ^ ^
AVGVJT. E7G7B. LIB; IfC. rie 7Tfuntc}Kj 4* rov&v rrccGet v<Qjsiri Tvct
</l4Mp*s Wfeic *r Stipi Ab arcano vfecreto Deo cui la, er <rt > iflo
producit fccitdos omnes ordines De» nm-Vidisliigitur Empedoclcm,tnterprctantem
carmen Orphei, quo breuiter di/ Xffdtv&TXtKyovcc'trbs:Ommd\<iU*buno. Q
uanam emmJuntilUommat Nempe,ut ait Empedodes,*fwbs,ut fuperiut produilum ejl, Q
tu fuerint,qua fmt,qua poft uentura trahantur, , Et planta uirucrc,mares,cr
famini qut(pn Atcp fn*,uolucresfy,h*btuntesq; aquor a pifces, Longiuiq; Di/. Ah
uno htec omnid p<crU dicit Empedocles, mdu/ iens ‘nt hoc catalogo e tum Deos
nominatim.Eccc quum fimicsfunt Empedocle t, W Orpheus,imo [uperioris
Orphei,tempore pofcrior,intcrpres Empedocles.il/ \t dixit, Omnid dh uno
gencrata,Empedodes quafi per induihone,pritmtd,pr */ fentid, futura, plantas,
homines, ferit, uolucres, pifces , pofoemoDeos etiam, ut clanus quiddam ,
quamMofes , loquutusfit Empedocles de creatione . N M jiofescalum,cr terram,
plantM,hominem,mafculum arfcemtnam, ficui Empe docles,beBiM itcm,feras ‘quc,tum
uolucres, e r pifces dit Deumcredjfc, de Dijs ne uerbit quidem. Non enim omnia
fcripfitMofes. Etdb eifdem Umen parentibus ftdrfd ejl in omnes cognitio rerum
diuinarum , a quibus accepit M ofes, er He/ brafiticct e tum Spiritu diuino
dofiore fit ufus. Hac proftdo mira , eandem totius humani generisjtuffe femper
pietatem te flantia, fi quis eam comtaminare dogma tis impijs nolui ffet . Quum
igitur Empedocles eodem modo, eodem uerbo, dixerit Deos ab uno pullulaffr,atque
omnid terreBria,uidelicet iS/UcTturt,apparct ean / dem creationis rationem,
idem tempus cunilis eum attribuere . Neque enim pof/ funtCfi forte quis
deprauare,quodficere foliti funt nonnulli Peripateticorum , di/ A i eius
conetur ) Deos ab eo diflos nafei a Deo , quafi per continuam dependat/ tum.
Nam dixit de cunilis t6halsi;cn.Et dixit iw praterito quodam tempore, m/
eludens fub eadem ratione ac tcmpore,terreBru,ac Deos ipjos . Ecce igitur, quod
iiuiniflima uociferatur Theologia noRra,omnis Tbeologia.frfe per terras diffun/
dens latif ime, pelagus, Creatorem uifibilium,cr muifibiltum. E ademuero hac a/
terte confrffus cj l Hefiodus,quaft fccutus Orpheum,totamq; illius temporis The
0’ iopam.QUfppe clari fime fcripfit ad fratrem,ut omnino perfunderet jibk ht
onody/ yscyiuta-i &iOs,$yfnsTt cu/Qgonros, Sunt homines,Dijq} una ab radice
creati. Nam Graci interpretantur
illud etto3iy,ex una radice, ex eodem principio , eri/ gine, eodem fonte Deo .
Nibtltj; prorfus diffentit Hefiodus cum Orpheo,er exu/ troque loquuuts ejl
Empedocles . Ecce cr ab ip fodatur eadem o.igo Dijs, atque mortalibus . Quod fi
interpreteris o/uc0ty,simul,ut dicat fimul, eodem 'que tem fon tutos Dcosyttquc
mortales, etdem crit^Umr etiam ccnfifiioyu mirabitis fit «m m DE PEERNNI
PHILOSOPHIA. •orum Theologu,que ferfyicuefiteatur , qui M ofes aut Ucuit , dut
difimulauit degeneratione Deonm.Hec tria testimonii diuina prorj 'us,cr
ndminndi , furi prifcorumfeculorum Theologum ff>trantu,reuelau fine caleRAus
or acutis, fi/ ne diurnorum homimm,Deo<^ amici fimorum traditione ad
poReros: Tres and/ itites ueteris fapientie,quos cetera multitudo loqumtes
audiebat, didis 'que ] labat eonm,uociftranlur ab uno eunda nata,uifibilia
& inuijibdia,Deos er homines, ealeBia er terreRna,eandem originem, idem na
frendi tempus omnibus fiujje.lgt tur etiam Plato fequutus hic ipfa, quibus
femper jmt,peflutq; ex his dttifime fu/ um locupletauit , de rerum terre fhum
creatione loquutus : poBremo tranfiens ad ipfos Deos,quos,patnum morem
fcquutus,non ex fuo,ut poBca docebo , pedore nominibus poeticis appeUat,nibilq;
altius de his, priter uulgata apud plebem dif/ ferityOmnes eos docet a creatore
mundi creatos . Ac funt apud eum, patrio more, populoq grata I oquentem,duo
genera D eorum , primum Intctiigentii coele Res, de quibus differit in Timeo,
cr m Epinomide:fecundum,quos appellat obfcuros, non tu uidelicet apparentes,
ficut fxdera . Hos fecundos etiam Dimonas dicit , de quibus cifdem locis agit . Vtrunquc
igitur fletur creatum ab iUo fuo mundano opi jtce,id< f non obfcure .
N«<m primm Deorum genus dare feribit ab opifice illa creatos, milites idem
diucrfis uerbis repetens , afferens totum ordinem coeleBem, eius opificis effe
repertu,qui corpora diuina crearit , eisq; diurnas animas inferuc/ dicit:
Vtinquit uifu effet clanfimu , ac pulcherrimum itherium corpus, reddens id
uniuerfo fmle,circulare fecit,& ex igne firme totum, idtp genus uer/ bis
utitur Plato feptfme.Ac paulo ante, de generibus animantium loquens , uti
f\ovpxlnop ywos. V na,inquit,fjpecies efl coeleBe Deorum genus . Con/ cluden sq
; fuperhis orationem , w%fi dimp efxriy \gu yv/rejimp rifmiwx TfcAoc .
Qu*,inquit,de uifibiium,ac genitorum Deorum na/ tura di£lafunt,fwcm habeant .
Ecce eos genitos, id efl, creatos dicit, ficut loqui folent philo fophi. A
Iterum autem genus quomodo fidum, ftue genitum fit , dif Jt/ ede explicatu
afferit. Genitos eos tamen ab eodem opifice clare confitetur . Nci* profequens mquit: De
D emonibus dicere, cr eorum noffe natales,maius ef\,quam fcultaus noBre.
Credendum efl autem eorum filijs , qui fe ab eis natos dixerunt. Sic igitur
habeat noBra opinio, de ortu iBorm Deorum. Paulo pbB,PoBeaquam igtur,inquit,omnes,qui
circunuagantur urbes, cr qui perfficue cemuntur,utcun que uelint,ortum habuere
Dij,hec,qui creauit hoc Vniuerfum, ad eos affatus cB, Dij Deorum, quarum ego
rerum opifex cr pater extiti , quoniam a me fide funt, certe me
uolentc,dif[olui non poffunt . At omne quod efl ligatum , efl diffolubile •
Verum quod pulchre compadu m efl,beneq; habet , deBruerc , non efl probi. Ob
quam caufam,quoniam fidi eBts, immortales uos quidem non eRis,prorfus'que
iidiffolubiles- Attamen non diffolucmtni , neque mortalem conditionem
fubibitjt. Quoniam voluntatem tr.em1mculmqf mm , er jerttut affequuti cRu, qum
m i erant DE PERENNI PHILOSOPHIA. it?. lrpr,TKpitrr r jl maximus Deorum Jd ejl,
non Dmonum fohim , frd totius mundi credor (quod cum effet nomen fummi c r fmgularis
De i,attributum ejl pojleu ho mini nefario filio Sotumi,quem ueluti Dimonem,id
ejl,mislum ex humanitate, et diuintute introduxit Plato,eumq} uulgus hominem
ftctt , cr uocouit ob quidum beneficia,Deum,nominefcilicet diuint forno,
lehotta , quo pafom apud antiquifii/ mos uocabatur Deus,ficut Dios,cr fu/S apud
Gricos) etiam hac ratione doce/ tnus,unum ftnguUrem Deum eos confiten,citcros
autem quos Deos dicerent, ita dixiffc,ficut in nodra religione dicuntur Angeli
Dij,quafi Dij minores, Dtjfkdt, creati, ueram, omnipotentem $ Diuinitatem non
habentes ■ Sam quod Homerus uocat louem \mccroy xf uovfuy, Deorum fupremum ,
imperatorem Deorum , • ab Aridotele,naturaluer,CT -i Platooe,d Iamblicho , er 4
PluUrcho exponitur, quod ftt maximus Deonm,iJ$ naturaliter, non poetice. Hunc
ipfumenim ton, Aridotelcs affirmat mundi redorem, uiuificatorenv.de <jj fo
dicit, Tywy/lf' iartoriito CJ vpmTty t /lpttp,cc\/ToS iA. ^ip,V7iocfoS «At
d'icc Tire cera/ tuesxi:Supremam,inquit,mundipartem,primamq;rcgionem obtinet ipfcDeut,
eamcj; ob caufam uocatus ejl hypatos. Hic de quodam naturali ucrifomofi d ea
dicuntur, quem neccffaab fendebat Homerus,cum diceret xmccroy xpjoinuy, fummum
domtnantiu:Quafi,quod apud nos de eodem, Rex regum,Dominus do/ tninantiu:et De
usfabaoth,id c]l,excrcituu ccclefliu. Qua ratione ficui nobis rex corti
dieitur,quia creator,non quia frmpiteniis eis, mdtor ipfe prifidet (N am in
Itemitate non efl maius, ei minus)neceffarib et M eadem fenferc.DC qua re clari
locutus efl PlutarchucToyctf xrO) $ rrf&roy vurxfcy at wx* euoi tbjoo-x/
yofivay.TTfonfoy A oymfosroy iuiy xQovTuy xfxorrx6iby,V7txfn» ufiiorxoty
mpoiiTrt.Qui fundSupremit cr prunum Hypaton uocarunt prijet. Prior autem
Homerus Principem principu,fme Imperatorem imperandu Deum, uocauit Hypaton
regnantui. Principes Plutarchusuocat Deos ip]os,qui in nojbric Uteris A ngdi,
ArxtatiS,*fvxltu , Potejlates, Dominationes. Hir omnibus,<juoi etnojhri
dicunt,ejl d eus.ltaq; Plato in libris de RepuUicatit/Cgy 6iovsxhhIoi,
"feryt yctytsoyJuyStasyJo^ijMo-xi ovfos iraycola ? yctuucrcu-Qtti . Quod
fi}inquit,abfurdumjUtuimus,Deos apud poetas audire lugentes, multo minus ma
ramum Dcorum.Maximum d eorum louem uocat-Et Iamblichus: iuct y.ty a fi/ *9
VKgxxAfrie etS $uxy w/ieuyorixy , n ittfuyitivijeu! tvjpcfc C? irXK\fun<rtT£y
6t£y,(& uxAisxtovBxxi^vus xirriy <A teS-Vna, inquit, confolatio ad
diurnam felicitatem, qui milia ejl in uocatiomlus Deorum , maxime regis eorum
louis . Quoniam igitur ejl acus maximis , citeri nunores , proftfto fibene
confidercs,illius maximi efl itemitas.Eo enim ejl maximus,qubd ipfe folus
itemus. Si eundorum itemitas effet, alter altero maior non effet. *4J demq;
poteflas foceret omnes maximos, cr omnipotentes, qui feciffet itemof. Non enim fi naturam infricias, a fummi
viuMatcfcpirati efl itemitas. Cui fuit iternum iII'm AVGVJT. EVGVB. LTB. III.
Xternu efle,flit etia ut poflet uocxri I oues, quod efl ab e flendo perpetuo .
Et unut tamen efl loues uel lupiter . H xcq; udo ducitur ex fvnabus naturx: ut
fi unus efl maxmts,iRe certe folus xtemus.Vnus efl igitur maximus Deorum,
corumcfc crex tor.Cui rei etiam dxmon ipfe,quem [cire plurima nomen indicat
,perhibet teftimo niu. Igitur cr Stoicifmlujnrodidcrum,aflerueru ntq;. De
quibus in contradictio/ ilibus Plutarchus : «AiflS ylf hs/u. enhuvtt , xgx ai
«Mei 9wi 7iotfcaiKn/ eioy lx«rl « \oyop,ywviTOt wty,b A ftvj iiAos W/ : Sol ,
inquit And/ pater Stoicus, er Luna,cxten<^ Dij kuiufmodi rationem
habentes,creati funt om nesflobts autem lupiter xternus. Claret igitur
philofopborum opinio de Ioue fwm/ mo,fblo,fempitemo.Plato quoq; in
Cratylo,declarat quid ualeat nome louis.Alij inquit, uocant eum Zw^Alqdtx.Quxfi
componas, s/lyAcT^ epi/o-Hy tow Stis:declarant naturam Dei ■ a yaJp 'isty hyiy,
t ois ccfaots Tsrirty , ossi issy «fatos (t i?Aoy t » foji xpyonrrt ngu jicwiMvs
Taiynim ty: No» enim, inquit, efl nobis exteris ue cur.. hs, qui magis fit caufa uitx ,
quam princeps, V rex omnium. Vult igitur Plato touem diflum Zena,d Grxco
Zen,uiucre- QUe admodum fcimus ab e flendo uocatu Hebraice,\ehouah,qui forte
efl 1 oues. Agno/ femt igitur
eundem e fle I ouem , atque Deum . Qui difius efl ab Aethrufcis,quo/ rUm
fermoic T literx flerunt Hebraicx,nomine Hebraico,ioues,cmprifci paulo cjjc
loue,atq; Deum-DiciturHebraice \ebouab,Grxce Dios-.Dios Grxcu, Deu»
Latinum,tehouah Hebraicum,louis Latinum, illud Latinum Deus Declarat item uel
id touem e fle Deum. Diuus Paulus uocat teflem Aratum apud Athenienfes:ln
quq,inquit,uiuirm,cr fumus,quemadmodum,quidam e poetis ueftris dixit, tcO
yetfxguyivos icryiy.Huius enim genus fumus.Subijcitq; Paulus: Genus igitur, fum
fimus Dei. At dlud Aratus de Ioue dixerat,fic opus exordiens. Ex <flos
«fxjmdvc,r>y a/t7rsT etvafeis teSyty \tfvnyji\stu A Jlk 7ixGe i {A* ceyAeu,
Fidet c/T Kv^pd)7ruy ayogeu, nisu Ji StcA ceeroxe, Kcu Aiy9ffis,7mwt Jltit
xtjg*/xt$a jntV/tj. T v YXfflS®" itryiy.. Ab Ioue principium flc'mus,quem
dicere nunquam Ceffant ore uiricloue nam funt omnia plena, At$ hominum coctus
implet, finudxquor a ponti. Et portusclouc mortalis nanque indiget omnis. . Eius enim
genus exdtimus. Efl igitur lupiter ac Deus idem, w is folui xtemut,cxtcri Dij
creati Homerus iti qtantum crantiquitate,cr [cientia exteros Deos lupiter
antecedat, iUo carmint tflendit,quod a Platonicis etiam aflbtur. t AM.« ^tvs
7ifrnfts,yiyoi/ti ngu7rA«orcCHiAH. Juppiter ante alios, e r longe plurima
cernent . DE PERENNI PHILOSOPHIA. »•* Declarat etiam Prochu loucm iuxU priores
effe principiu et finem Vniuerft: ori I POjl Philofophos igitur non ab re
fvrtajfe fit audire Damonum quoque Theolo g iam , v arcanas quafdam Domitatis
laudes . KuUui erit cui uel ji ummis U/ bris latices fapientia natura potandos
dediffet , qui non miretur Damonum pra/ claram Diuinitads , poteflatisq ;
dtuina conftfiionem. Vt 'a Damone Mortalis ,fi equis effet tam profinde durui
er peruicax , ad cultum Dei , uel inuitui trahatur. Adducitur hoc oraculum non
a Chrjjhanisjed a Porphyrio ChrifUanorum hoflet decimo libro ti/Aoyicoy
ef>iAo<roq>tcts. Rogatui Damon quomodo Deus colen/ dus cr rogandus
cffet,cum negare non pofJet,hac diuina carmina profuditi 'A$CWCCTl>«ffH7l7rtC7HgCUWVti}ICVStC,
K0(r(icy Kyty.</)°d)y(£y iTlVyjByin^iCarCTK valltt AiSie/osSiaSixiis hxGl
y[vO$\sHfHKT(tt Fwt’ iwt<Aifyo(i[vu}i(iyc ixiont vecn HftAsufy KA t&t
'liuy nal^oiyds n^oQe j cury>s yi oofXiS% T.u yo(f xzii§ Kc<rycv7t ngu
igc&iy anfoinx Xpvtnt x&ieK&Tcci 7T0})d amem «Ax*> ar Oraculum
Apollinit de Deo, & de creatione Deorum. Cap, X1I1L Cap. X1I1L ol V **•
AVGVST. EVGVB. LIB. III. *• R tc carmina quoniam difficilia funt,cripfa dogmata
ficilius oratione folutd in/ teUigentur,non reddam, quod alibijtci,totidem
carmintbus,fed oratione foluU-lm mortahs,ineffabilis,pater etcme,\accr,fupcr
mundis circunucrtentibws inueftwt, dominator in campis etlserijs, ubi
poteflatis tue robur ejl defixum : inde# omnia deficis, pulchris er auribus
audis xxaudi filios tuos , quos dilcxijii ad omne tem/ pus Tua enim fupra
mundum,cr coelum fiderem , aurea fuperemnet , magna, a terna potejUs . Super
qua eleuaris , fplendore te ipfm excitans , perennibus ri/ uts, nutriens animum
infinitum. Qui producit hac omnia, formans materiam inde ficientem,qusm
generatio circumuagatur, quoniam illam firmis obligafli.Ex eo/ dem animo
fluxerunt geniture fanfhrum regum, qui te circunflant pater uniuer/ fahs,ey
rex,cr lingularis, mortalium immortalium '# beatorum pater Que qui/ dem feorfum
funt ex te nate, nuntijs autem fmgula prefiile , eteme Menti refi/ runt,tu*'#
potcntie.Praterea tertim quoddam genus regum creafli, qui te fem / per
canunt,carminibusq ; laudant uolentcm te , ipfi cupidi , predicantq ; nunc CT
femper.Tu es pater er matris preciarum exemplum, cr filiorum tener flos, exi/
flens firma tn omnibus firmis, cr anima, er ffihritus, er concentus, cr
numerus. H ec oracula, altifiime Theologia myfleria . Quanta cu fuperionbus
concordia f Vocat eum patrem, regem,motoretnq; cali,mundos dretmuertentes ,
orbes cale fles appeUans.Eius eflde motu calejli uerior,qudm phdofophorum
fententia,Dc um patrem hominum atque Deorum, uitam, falutem , non unum tantum
primum mobile, fed uniuer fis orbes incitare. Non ab homine dicitur, fed a damone
, quos k fidendo uocatos autor Plato,multo maiora,loge q; plura eognofientes,
qum mor tales. Ecce damon ait Deum fuperuchi,fuperfirri,ac portari , mundis
otitQifyo/ taoti, circumrotantibus- Mundos appellans omnes calefies orbes ,
quorum quifip fit inflor mundi. Quod f fuperuehi, non refertur ad motum, cr
impulfum cale/ flem, fed ad fedem,jlationemq; Dei fupra calo m altiflimis cali
regionibus: fentiet tamen oraculum quadam diuina gubernacula, quafdam habenas,
quibus ut equus i quadriga,calefles orbes agantur,infidente defuper Deo , fub
pedibus omni cale fh fe machina uer tente. Ac calefies orbes rotatos gyrantes #
memorauit,ut reflo/ rem,moderatoremq; agnofeeres- E flin nofbris literis.
Dominum effc in calo,fe/ dem eius ibi confi&ere.Oraculum autem m campis
athcrtjs regnare , ac domina/ ri,pracipue calefit regno commemorato, quod iUa
fit optima mundi pars. Et nos (atenuc Sapientia, magnorum# myfleriorm nuntius
orare docuit , Pater nofler DE PERENNI PHILOSOPHI*. 19* <{ui et *w
calis.Ecce & dxmon ueritatem abfcondcre non potens patret n hic eunt
caleficm uocatficut eyfuperiores omnes-Patcr xtcmus primi \ fiilij fui, tum
rerli creatarum. In calo pulcherrimum, ampbjUmum,fbrtifimumq; eius regnum flore
re canit . Inde mortalia cernere , difiet licet longifiime .
Dxmoncsfiitcntur,ufq; irt terras, oculos eius tendere, omnia diurnis auribus
eum exaudire. Q ut fvtdis ora/ culis noftrisfimfmies prtdicantur ■ Quod uero
[equitur, quam diurnum i homines ' introducens tanquam filios eius orantes,
quod ipfe quoque docuit , pater noBcr. No* uti filios introducit oraculum:
Filius Dei iubet nos eum appellare patrem no/ ftrum. Fatetur item dtmon amari
nos ab ipfo omni hora , nullam effe beneuolen/ Iit , paterntty charitatis
interpollationem . Nunquam iHum nos amando defiat/ gari . Rurfum iterat
poteBatcm eius auream, cr pretiofam florere fupra cccli uertigine, ubi fit eius
ttcrna,immenfacfc maieflas,qua fublimatus ipfe fit fupra ont nu,lummis w
pelago, lucemi^ babitanunacccfiibilrm. R iuos autem ttemos,qui/ bus,
immcnfum,fuum nutrire animum dicit, fenticdum efi, tum fapientiam eius hi/
finitam, gaudtaq; magna mentis fut, tum quod dicebat Arifiotefcs , cognitionem
'Dei de fcipfo,cognofcentis bona fua, cr ex eo uoluptatem infinitam
capientis:in/ numerabiles item rerum ffiedes , V I deas continentis , quibus
natus cB, cr nafei potuit ijle mundus. Idcirco fatim adiccit, infinitam Mentem
ijlam produxiffe. quo loco,qut[ofublatis animis, arredaq; mente fimus-Vt enim
fuperiores diuino quo dam,cr quafi ex aula ccelejli allato confcnfu prtdicantfmul,
ex eodem q;fintc natos Deos atq; mortalcs,cttcraq; quibus mundi uaBitas
efficitur: fic dxmon diui ne,ex iUa infinita Mente parta uniuerfa , nominatim
Deos ipfos , corumq; gene/ ra appellans. Laudat igitur eum prinum Vniuerft
opificem,firmas materix perett niter affigcntem,eamq; renouantem afiiduis
figuris , circum quam uerfetur fem/ per generatio. Quodfxpe proditura
philofophis , materiam fubiacerc formis, nunc uni, nunc alteri, inuiccm
[uccedcntibus. Deinde tradit ex
hac eadem Mente , fiuxiffe prolem regum fandorum. Reges fandos angelos uocat.
Sandos , quoni/ a m ab omni terreno contagio fegregati.Reges autem, quoniam his
maxima pote/ fias,ciues, Heroes^ regni calefiis,exeratus Fiij Dei, duces &
principes omnes, potejlatcs etiam , autoritatesi jj nofiris 'm literis ,
redores item b ominum , ac pro/ tundorum uocati. Mirabiliter item docet , quid
faciant in calo , totaque mundo» Afiijluntjinquit, tibi femper , c&cun
fiant dextra , Ixua 'que frequentes thronum . Dei.Efaiascfc uidit Dominum fuper
folium excelfum et deuatu, V Seraphin : non duo , cum jit tibi numerus multus ,
fcd innumerabilem Scrapkinorum , folium Dei cvrcunfiamtum, multitudinem .
Etfxpc jitentur ibi fe confficdibus Det afiifiere. EtRaphacl dixit Tkobtx, Ego
enim fum Raphacl unus cx feptem , quiaBamus ante Dominum, obhanccaufam, cum in
hac commemoratione dxmon ejfet, iterato confitetur eum patrem omnipotentem ,
non eorum tantum , qui terras , fcd etiam qui calum molunt, ht immenfum genus
humanum multitudine fuper antes. Horum ■ffr AVGVST. EVGVB. LIB. IIT. Horum
omnium P utrem eum cr Regem dicit . iterato# confitetur eos nator, U efacreatos
<i D eo, coii ufus at q; Orpbeus,Hcfiodut,Empedocles ueibo,y tyxS/ axi.Et
quod duunius efl,declarat munus eorum , qui funt prefidi nimirum nun/ tijs,quo
primo fuere apud antiqui farnos H ebreorum uocati Mxlachim,rmfa,nm
tij-.&Grecosbec fecutos, A ngeli,Qmjinquit Damon, prefedi,funt iyyjJ*
trt,Angclif,nuntijs:reftrunt# omnia,inquit,Menti vrfwAvyini, eterne,nut
gne,ucncrande.Tum tertium genuf eorum nominat: quafi qui funt nuntijs prefe
flifmtduo genera. Angeli fcilicet,cr Archangeliitertij aute afaflunt,quanquant
etiam omnes,laudantes,clamantes,Sandusfan(lus,id# cupide,hbenter,ficut Me uoccs
eorum libenter audiat . M ire# concordant hac cum Theologia Dionyfij, fuper
tribus Hierarchijs Angelorum, Demonibusipfts, qui fepe abjlrufa multe conftfa
funt,predicata. Repetit iterum eum ejje Patrem , cffcinRar optime maf tris.Sk
enim etiam Greci locum inteUigunt,quod patris, ac matris charitatem o/ flendat
erga nosDeus,cr quod condefcendat per bumanitatem,<Mcedinem # pd temam,ac
maternam, quam tenerum florem dixit ■ Deinde cum ceteris omnibus fuperius
nominatis Theologis, appellat Animam Vniucrfi,cr Spiritim,fcut o* iUc,Spiritus
intus alit. Eo# etiam cft Anima mundi apud philofophos ■ Appellat Harmoniam ,v
Numerum perinde ut Pythagoras Kpcterty , Temperamentum, quafi
moderamen,gubernaculum# totius . Et ficut Pythagoras eum 'i-s/yucrty, fic Demon
•4'i/yny,undc omnia uimnt,cr inteUigunt , inteUigentiarum, ac uita/ rumfons. h
ec qui prefius confideret, mirabitur Demonibus etiam conftffam cum prifeis
Theologiam. AlluJ tx toJtm.dc Deo, JiuiniitJ) rtbuj,te{Kmonium. Cip. XV. .
Liudeiufdem oraculi preciarum , admirabile# de fumma Diuinitate teflimo/
*^nium,quo maxima declaratur alti fame The obgie pars . Rogatui 4 quodam
Theophilo,an ipfe Deus eJ[et,Refronditad hunc modum: E& vsrtf igxvbs kh#!,
ttxdv^St AttoyXvSt 4> Atypos atBft§ t<ri&’ Kiviy.w©' cbsAnes cudy» E
si </T yiticXKXgioist xiiHyx*/©',*^ tturyiy BvAxs 7TKT«f yt)X$,u5 to-iSt&xc,
vfl «i9«f ,epif e «st§ xs xy\xo#iy^HS% Otm <ft.K\wxcx MyucpityiTis Ov Stoff
xvZecct kxt ccrtcf7rmy,v<P \yu carpi Aktvtj mjjixuy
ufoKt<PvxiJixi,ou.Si()o<AivHS. ‘a?Ax mAe nsvgooto Jk» «wAoJf , *Eg
7TCi>y «Aifva fH$sfiwos,v pSti txspy» \\J.<x/aiyog,iauf os cuSteas
fctioiiTis n-ng . Ov
y*f <Atony)Cttyyp </f <jv *A Alt DE PERENNI PHILOSOPHIA. »*> Aitby
aUtri t7riy.iyvtrrxi tx St i curri*
AvTOCpVHSi^flxttf&jWHTCilfraSVQtA.IKIOt, OvvHtcc<yui<fihoyu>
yco^iy^ficy^y nt/fi voeieoy, Tiro 3ilf,jjLiKfH <fi yigts St 9 aygtAsi «/caj,
I J/c cum er ipft perobfcura fmtjoluta oratione reddam . Efl fupra codefli
uafli/ tate,defuper fulgor, motus, immenfum auum-Efl autem in ter beatos
inaflimabilis, VKomprchcnfiUUs, nifi fripfum,confilu,conftliet pater magnus, ut
uideatur. Hic lte$ atherflrt fidera nitentu,ne$ luna obfcura lucis
attoUitur.Non Deus occur/ rit per femitam,neq ; ego ipfe,radijs
continens,ampleflcns ffargor,per athera uo lutus.Sed ejl flamma Dei immenfa
profundius , repens uoluitur rapide cum flre/ p itu . Non tamen qui illum
tetigit ignem xtherium , timidus cor . Non enim habet ardorem, fed placida
cobuflione,feculu feculi mifcetur ex Deo ipfo-Per fe genitus, indocibilis ,
ftne matre,inconcuffus,cuius nomen fermone non capitur, in igni ha/ bitans.Hoc
Dcus,exigua uerb pars Dei,nos angelt.H/c oraculum Apollinis, quo toU fere
traditur in aures hominum Theologia . Primum deferibit locum fanflt fi/ me
Diuini:atis,ut Arifloteles etiam coelum dicit effe oik9th§;oi/ ts St», in libro
de Mundo. Hunc locum fupra coelefli locat immcnfitate,fupra codefles orbes, ex/
txa anni,Solisc^ uias.Hic effe largi fimam lucis copiam,mundum lucis
uiuentis,uc gctxq; femper. Hic xuuminfinitum,idfcilicet quod efl fupra tempus,
quodexcce lefli moto colligitur , efl ipfa atemitas , diHa Grace «ia// , quia
femper fuit, illic Xtemitdt, illius, inflnirx lucis xtas . Nec dubium efl, quin
hac immenfa flamma , ardor $ fempitemus fit quod apud prifeos Theologos, quos
poflea'noflri funt fe/ cuti, dicitur ccelu empyrion,ii efl, igneum. Nam etipfe
damon appellat eum QAo ypiy,ardorem,cr nsvf<roy,ficem.Dicitur item Deu
habitaret y 7rvgi,in igne , unde ty.wvfioy.Hoc Coelum cmpyrion,efl claritas
aterna , flagrans a D iuinita/ te. Ea quoip deferiptio Coeli empyrij,\Uic nety
Sole effe,neq; Lunam , ne$ aflra, genus coeli diuerfum,alia lumina, alta lux.
Ad eam noftra hac nelucema quidem uideri poffe. lo annes ilio in regno,
diuinaq; regione , neey Solem effe , nefy fidero, effe autem Cbnflum Solem
eius. Similia mirabili confen fu locutus efl Homerus, ap probatur q; uehementer
ab Ariflotcle, Olympum diflun i quafi oAoA«/«r*, totum ardentem,nomcn fcdicet
Empynj, de quo feribat Homerus, Ovhvi*7ioy <A' cS< epxoi St<uyl<AQ'
ebrepee Atf «I«> I'- A ) I )l * » f lmmota,hxc uento haud quatitur,nec fiargitur
hymbre, Non nixi decidit,afl frlendorpun fimus albet, n Et cu*,voici
Tna<r<nTcu>tm7rtT owgu AAiircUtVT*. pup 'v3it7rtAi>XT0u,ttJAx moA’
cuSf h VvffxTxt <wt<ptA§KA<it»x« </l’ aMxAtJjpoyStj/ cuyAn* Venit
Olympurn,ubi fedes diuum dicitur-effe m **+ AVGVST. EVGVB. LIB. IIL Et fme nube
nitor, campos hic occupat onmes. Lucem,ignemcfc iflurti non effe,quahs noBcr
abfumens,ff>lcndarc effe tranqid l*tum,purifiimit,per terra Ute micantem.
Hunc ftlen darem fi quii ex Homero , er kriBotele,qui dicU probat eiuf per
cuneetur, unde nam emanet , dicent non i Sole-Nam Sol exunt,nec fupra calefies
orbes. Ergo genui alutd luminis. Ergo uc. ri fimum ejl quod confenUnee nojbr*
quof, Theologue dixit oraculu,lucem illam infinitam, campomnq;
admtrabilem,Utamq; fcrenitate, manare ab ipft diuinitd / te,Soln ipfius
creatricem immenfam.Hunc igitur locum,ubi tanta lux aperte cerr nitur,appe Hat
ardore,ficem,flammi,igncm, dicent ea effe ccvAipcc mtfifcwt V 7op,uallem
immenftm luminis,regionem lucis uajU:Ej]e a ternam hanc lucem ttt medijs beatis
.circunflant enim dextra,Uuai £ frequetes:Ncc uidijjefemel fatis eft, iuuxt
ufq; morari. H*c beautudo,Sttoft(C,contemplatio diuini tatis, quam Damon
tanqtum unusefupemk angelis hic pradicat,dicens Deu uiderino poffe, appd/
lansq; eum Patrem, nifi ipfe uoluerit. Nam er Filius apud nos ,
Nemo,inquit,uidet Patrem nifi Filius, er cui uoluerit Filius reuelare.Deinde
hanc lucem effe fuauifii/ mam, manantem a Deo femper.Defcnptaq; habitatione,cr
loco fummi Dei, dcitt eloquitur eum,declarans qua de natura diuina fis fit ab
hominibus nofei. Eumpri mo uocat ai/7o<pvH,perfc ortumfafe natum.ln quo
latitat fublime myBcriu. Vt enim ad unam primam caufam omnium rerum ortus
reuocatur,ibify definit, ut no ftt progrcjfus ad tn finitu, fic natur* e
ius,bonorumqi fuorii caufa definit in ipfum, quoniam non habuit aliunde, quod
habet,qui maior ejl omnibus. Ejl autem, ne fid* mur, ortus eiusexipfo
*temus,quod if \o nomine declaratur. Si enim nulla terren* creata resfieri ex
nihilo, id ejl,a nuda caufa potuit , multo certe minus ipfe Deus. Quod fi Deus
aliquando non exiBens, natus ejfct ex feipfo, Juiffct Deus antequam
cffetxjficiturqi fi Deus natus ejl ex feipfojst hac nanuitas fit *lema,ut er
femptr fuerit a quo nafceretur Dcus.Sempcr enim oportuit id antecedere , a quo
natiuitai diuina ex fe ipfa proficifceretur.Nam quod non erat,mhil poterat
producere ■ kfr feris aut eum,d quo natus ejl Deus,antecefiffe, quia dicis ab
eo Deum^uHulajfe. Du * igitur funt cauf*,cur hoc nomen ceinocpvHs, alti fime
defignet atemtatem: quia quum non pofit nafci,nec tu confitearis Deum ex nihilo
natum, femper ha/ buit a quo nafceretur Deus. Iam fi quando fiujfet tempus,eum
Deus non effet,fed p oBea ex feipfo natus,neceffario fiujfet Deus,quando non e
ff et. Ex quo efficitur, ut quoniam c*tera dicimus a Deo nata, Drwtt autem
natum a feipfo , cetere qui/ dem res,quibus aliena i fe ipfis caufa fuit,effe
quidem fine caufa non pttuiffe, catt fam autem fme eis fit quibus nM
dependeret,potuiffe.Vt autem res fine caufa fua Deo,nafci non potuerunt, fic
Deus fine caufa Deo , nunquam potuit effe . N un/ quam igitur poterat Deus
nafci,nifi Deus prius affiiiffet . Hoc autem in atemumu maternum igitur natus
ejl ex Deo Drus.Hanc neceffariam naturalifimamc^ coit fequutionem^on uidit ide,
qui quum dc natuutate Da loqueretur . Verum quia, inquit^ DI PERENNI
PHILOSOPHIA. 19) kquit,fieri non potcfcquin id quod Jit,aliquando ejfe
coeperit, rutu* rfl ex feipfo. Error quidem euidendflmus.Significauit igitur
& atermtatemyO' maieBatemfu pra ornnes,quU nullius indiget Deut, potens i
feipfo cunila bon a petere Damon. Siquidem ft a feipfo hdbet feipfum . Deo
dutem nihil ejl melius, utique uruuerfa ex feipfo habet-Umc efficitur edam
illud AriBoteUs, eum in cognofcendo feipfo,ejfe bcatum-Nam fiexfe hdbet
ejfe,uti<£ etum beadtudinem uitafua,omnia q; natura fu* bond. Vt autem dixit
uiti e itu ex feipfo proflcifci,ftc etiam fapientum, quum eum appellat
&JliJlccKT$y,non edoBum,quajt uiielicet etirroo-oQos. Nam cum
fitfaptcntiflmus , er Paulus itoroso-ocfos , em autem fapienda non fit aliunde:
oritur certe d fonte natura fua. Sic eum dicens iicnTta^fme matre , declarat
tum atemitatem, tum quoniam pradicat eum ex feipfo natum , non eo modo natum ,
quo folent ea , qua apud nos nafcuntur,cr qua caufam , m alijt cur nafcerentur,
habuerunt, fed diuino er ineffabili modo,quoniamq ; ei dedit atemitate,atemamc^
bonitatis ex feipfo dependentiam , efficitur ut jit incorruptibilis , cr
immutabilis. QJ lia qui fiutfemper,aldflimam,opdmam,eminentiflimamij; naturam
fibifupp er tens,non habet k quo oppugnetur, corrumpatur- Quapropter uocat eum
xsvtpi AiKToy,incDncuffum,immobilem,incorrupdbilem.Hoc,inquit,ejlDeus,hacna/
tura dmina.Uabuat lucem inaccefiibilem,ut ait ApoBolus,rfl aternus,perfe geni/
t uf,non mere noBro,ejl ineorruptibilis.Nos autem Angeli(omnes enim funt Ari/
geli,bonifcilicet cr mah,Phdo<^ Iudaus confitetur, quos Mofcs Angelos,Damo/
nes it philofophis appellari) fumus exigua Dei portio:non uidelicet per
transfiifio nem fua in nos diuinitatis, fed quafi quadam fcindUa, qua ex luce
diurnatis fua micuerunt- lUe max'mus,folus,folus atemus-lntelligenda uero
quadam quafipar tt cula diuina, quadam fcindUda,nata ex iUo , uel produfla (
Nam nafei philofo/ phis ejl creari) (fimtuali quodam modofolt Deo,nefcio an
iUts noto. Et ut ait Phi/ b,rovs insoermeeo-yat &uoy, utens quadam diuina
abfeiflio. Ex his conflat , tum quid fit natura diuina , tum apparet D emones
confiteri , creatos edam Deos dUUo.Dcmon&ratur edam coelum empyrion,locus'
que fupra fideribus^quem t/ tum AriBoteles duobus m locis , m libro de Mundo ,
er primo de Coelo, eB con/ ftffu s hisuerbis : Extra coelum oBenfum ejl,neque
ejfe, neque effe poffe corpus. ■ claret igitur quod nefy locus,ne$
uacuu,ne<k tcmpus,ejl extra, ideo ae mi loco, • qua illic
funt,exiBunt,ne<p tempus cafitcit fenefeere ■ Nr<]; ejl ullius ulla
mutatio ' eorum, qua fupra extremam uerdfcinem confiBunt- Sed immutabilia, V
indolen / ' tid,optimdm agunt,opulendfihnam^uitam,omneauum. EcceAriBotelespernu
merum muldtudinis, res nefeio quas extra coelum collocat,fed pracipuum id duo/
tutatu id ejl regnum, cuius fiat, clementia duftus, alios animos participes-
Latiusq } ■ explicuit Damon illum locum,cr melius quam AnBotcles , uterq ;
tamen diuine. ' Vterq; florere ibi uitam,opdma beatitudinem acfupremam-Nam quod
Ariftotelet fer neutris gem dix^nolent explicare 70 1* u,qua ibi,Damon exprcfje
dixit , 0 * ItWKCCfCCt, \ V 19* AVGVST, EVGVB. L1B. III. ^ ftcJiv rpxt , beatos
. Et tpjr paulo fuperius Ariflotelcs ab co loco rrxy to Sucy, V»$ Damon ccsrAtT
0(/ xiuvct,flc Axiftoteles ibi locat tuum imntenfutn. Aliud oraculum de
Dco.locuqf catleflibui.quod Dciu fom, principium, creator omnium,
infcrutabiliiiquod nemo peccatu cum laicacquod omnia profpiciai. Cap. XVI. .
Ltij?wt<* quoq; philosophatus eR uclut calcjlis praco , D xmon,ie natura dim
■™na rogatus, afferens eadem at<U fuperius: E&’ \zjtp ifauviis 7rvfos
xcp^'ms,ou^onivn <pA«| , ’Z(»3yov&‘->‘mc\ntoy TShyH,7rxrxtop <f£
x&a ' HT tcpvet /*ctAx 7rxyTcc,<pi/s<rccn rscurt «vtcAiVe. AvrocpxvHS
khoyiftTeSjKtraitaT&jHSltr , ccvA®', KaJhp <A' Axap en-mpif
<r(poufH<f[oi>,c?ivi*7rty cuitvtIIh (Aix&J^iTM cu/yil, Tco/t
%<AiHy,lyut$oirriv6cp,TK AAst7nc<nUTo£ fcw{/, <rv</li •artotfcjov;
y.n S tpus Ifigiwuy* tjnKX o-Ht (pvcrtKHi <n<Qj.yt tocA' vm? «f x vaitxy»
Que cr ipfa non camine, fed ad uerburn reddam: Ejl fupra calejli
igni,corrupdbilis, ardens flamma,uitalis, omnium fbns,onmiwm <uio([i
principium, Q»< C r producit omnia,cr producens omnia abfumit , Ex fe
‘4pparcns,inlocabdis,incorporcus , immaterialis . illinc circum olympum diffun/
atur in orbem. Hrttc rurfum paruus promicat atheris ft>lcndor,Sol,Luna,et
aflra accendens. Hac noui,Mciq; mente,catera uero taceo, Phoebus exiRcns.Tu uno
defme,quos nefas fit fcrutari,propter tuam naturalem fapientiam, fuperiora
uefti gare.Ecce iterum meminit illius mmenfa lucis, quam fuperius ignem,
ficem,ffim tnamcfi uocarat , nunc edam flammam fa dtuo quoque Paulo nuncupatam
lucem inacccfiibilem. Ab omni philofopkia Corium empynon,flammeurn,ardens. H
ane flammam , qua quemadmodum 4 Sole manat 4 D iuinitate, fupra ceeleRtm nito/ rem
jtt pxulo ante,cr ut Homerus,*? Arifloteles, fupra fidera , fupra motus cce/
lefles locat. Duo diuina myfleria,primo de nitore itio fempitemo,tm de loco,
filo cum cum dicere jis ejl Hanc quoque lucem, feu flammam, uoc at uitalcm
omnium rerum fintem, V principium.Drum uidelicet ipfum extra coelum , motus $
cale/ Res, Hoc rerum principium dicit omnia producere, atque
abfumere,fvrtajfe,quod ait Dauid, Dante te iUis,coUigent , aperiente te manum
tuam, omnia implebuntur bonitate. Auferes fljtritum eorum, cr deficient, CT in
puluerem fuum reuertentur. Dominus necis er uita,auferens qua dediffet, fi
uoluerit: In eandem cum placue/ rit,omnia potens redigere uanitatem,qua fuerunt
antequam conderentur.Hoc fen Ut oraculum, clamans eum fleut uitarum repertorem
omnipotentem,) ic ornnipo f . tentem mundijerumfy omnium emforem,fi ucUet- Ad
cuius c onfccftum omnia contremifcmU v D£ JPBRRNNI PHILOSOPHI*. 197
cmtermifcunt. Qui tangit montts er fumigantem tremefacit olympum. Hxcq; mlto
defumma Dei omnipotentia maior prxdicatio , quam motorem cum dicere calcjlan.
Multo enim potentius efl,omnium tutarum , omnisfy mudi euertendi ha here
potefUtcm,qudm machinam caleflcm,leuem iUam quidem, cruifua incita/ tam moucre
po ffc. Ingreffus deinde de natura cius dicere Dxmojrxdicat eum zy
qro<pca/H, per fe apparentem, fpedxns infinitam illd immen famifi lucem. E
flenti# per fe apparens, per [e luces,afe,a fonte fuo,e tkefauris
Diuinttatis,maieflatis fux lucem diffundens.Radians 'a fe ipfo, non aliena
lucerna , habens injitam magtum maicflatis fux claritatem. E oij; femper ardet
, tanquam Sol calcflis , illius magnjc Diumitatis imago. Item eum uocat fine
loco,incircunfcriptum,quia uidelicet injmi hts,immenfe maicflatis, nuUo loco
potens intercipi. I nlocabtlem item , quia incor/ poreus,cr immaterialis,exlra
mundum, omnemi^ locum & tempus.VaJlitas igi/ tur immen fitasq ; eius
incorporea,mtUo loco capienda. Non efl infinitus corpore, fe d
mentc,fapientia.Secund6,tribuit ei rnotrn per totum olympu: id $ ad illa fiam
mam,diuimfamumq ; fplendorem referas, pandentem fefe circun quaque, cundaty
compledcntcm,per totam olympi uaflitatem-Quantus efl enim olympus,cum ter
rx,qux centri in toto Vniuerfo habent rationem, fint uaflx, ingentes. At
olympum eundis orbibus fublatum,m immenfum terra Utioribus,quantu effe par eflf
Hunc circum fanda,amocna luce complet De us,nuUusq; efl locus, fi locum 1 Hic
effe fas tfl,qm i ftlendore facro contingatur. Ex hac largifiima luce,
afferitaccenfa lu/ minacceleftia,Solem,Lunamq;. Teflaturidem ludxus Philo ,
Platonicorum exi/ tnius, ideam omnis lucis, w fontem, thefaurumq j nitoris Deum
, nsxvxvynxp, omniluminem,luminofualem docens, deducens ab ea , corporum
codcfltuw , om/ niumq; rerum lucem . Hac diuinifiima lux ficti corpora
calcftia, c r prx qua Sol tenebra funt,CT caligo, facile potuit exteris rebus
dare nitorem.Prxdicat ora culum , hanc xtheriam, Solis , Lunx, afbrorum %
lucem,effe tvt &*#/, exiguam t paruam,minimam,obfcuram:Reputa igitur,
quanta fit iUa diuina claritas,cui fdn I illa quxdam ed lux [olaris, omniumfyfiderum
c oUata . Hxc,inquit, funt qux de Deo mihi f cire datum. Hxc uidi e T noui. Et
fbrtaffe dicat ad hunc modum. Cum aX, iUam claritatem uenturus effem(utinam mea
fceleranon obfltiiffcnt) oblata mihi, fuerat,?? ut prxmium propofita-Vidi eam
aliquando, fed proad, uidi animo. Cx/ tera taceo,non licet homini loqui- Sunt
enim arcana uerba,id cfl,arcanx res , quot tu quoque abfifle fcrutarfquas te
[cire nefas . Noflcr. Theologus , Non licet ;Dx/ mon,cv &yu!,Nefas efl,
Defme ferutari , amorem compefce quxrendi . Nec fas efl, quo tibi compares
fcientiam,quam uti naturalem poflideas, arcana rimari coe lejba. Tenes qux
teneri de Deo,potuiffentRogatus item an quis peccans , Dcim> Utere
pofyt,refpondit: ^ , ov</ltis apAnSoi t os©' ootfohn } , hoysis v7nK<pvyot
afauitoy fatte. a i - . H J- VCW7K: 191 AVGVST. EVGVB. LlB. Iit.
Pcw7*fa37fAxfH,7rctvTv!kctlst<piyt>Tciu 1 Pttvrcc fmtycy£y,bm(ie7Tv«im
>(gu lp7rtt- Qjufu.it, Nemo proftdo,qui talis efl, Deum Utere pofiit. Neqtw
fagxdbus do/ Us, aut uerbis acerrimum oculum fubterfugut . Omnu plent Deo , De
ut ubique uagatur,omniauiuificat,producit(^ quxcunque ft>trtnt,CT
inambulant. Ecce que demo fmgultrify Deo prxdicat Dxmon,funt e a,qux de Anima
rrmdi,Poeta di/ mus: Spiritus intus tlit,tottm $ infiifa per trtut. Mens agitat
molem, cr, mtgno fe corpore mifcet. Is De ut ubiq; efl, omnit uiuificins,cUns
omnibus qux uimnt,el monentur, uitxm , V motum, portans omnit uerbo
utrtutisfux.Emq ; funt omnia plenx-Eoq; is efl quem dixit Aratus,cr eum fecutus
Poeta, louis omnia plent. Non alicuius uideli/ tetfiditijfcd
ucrifimt,natura!ifiimi Dei, de quo,uelut diuinus Theologus hxc edit oracula
Dxmo,prouidentix diuinx magna conftfiio,quam nuUi peccantes pofiint effifgcre.
Ide atq ; lUud in f acris literis. Si afcendero in cahm,tu illic es.fi de
fcende ro m mftrnu, ades. Quata inter uirunq; oraculi I concordia f Dxmon
oculum Dri akKtlcoy , Eortifiimum, robufcfiimum, acerrimum , omnia contuentem,
terrtt , ccclum,marecolluBrantem. Quantumuis item arttficiofam
alitu,dolisq;,tecir/ cmtegas,quantumuis abfeondat, oculos eius non poteris
effugere:Quiduis loqut hs,dida,fiidaq; omnium funt in conffiedu eius. lUud
Philonis axomiesu ccpQxA f ti jQa w« 7rayrec,peruigili oculo eunda cernit, qw
enim fieri potefl, quin illi fuit eunda nota, qui uitas omnes, mentes#
cogitatrices finxit priorfEn illa Pytht gorx 'fv/utriSiEt Pauli,Genut cum fimus
Dei in iUo mouemur,CT fumus. Vni/ iterfd inquit oraculum, cornpleditur.Oraculm
uere mirabile,omnipotente ucritx te citros ex omni loco radios Udante. Omnis
enim lingua confitetur coclejliu ter r refbium,cr inftmorum,quia dominus lefus
Chridus in gloru efl Dei patris. Ro gante quoq; facerdote, quxnam religio
plurimum maxime $ foret fuperjles,iniccit miranda de Diuinitate, ut uifum
fuperiut. V tinam ne me nunc fuprcm'o,ac nouifii me interroges,inftlix
facerdos,de diuino Genitore, dety chara, cr unica prole pt nomphxi regis. Et
Spiritu, Qui continuatim continet omnia,montes, terram, ftu/ mina, mare,
ttrttrum,aerem,igncm.Quime nolentem, domibus ab his repellet, Mox$ linquetur de
fertum limen iflud oraculorum fundendorum. Pomphxumre gem caleflem,dicit quod
ei cuuda oracula concinant. Panomphxus efifcui 7 rx<rx q>u(iH,omnis
fkma,jme oraculum canit.Huius,quem etiam diurnum Genitore di/ xit,nominat
unicam Prolem.Sonat enim GrxceTiAvy%T3S„aut diledu,'aut uni eum Filul-Spiritum
quoq; nominat diffufum per omnia,de quo Marcus etiam Tui liut,eum,pcr omnia
pertmere,perinde ut oraculum, cr per omnia continuatum,fr cui hic&orpv/ibp
affirmat- ex fontibus antiqux The ologix hxc ad uerbum de re rm pulchritudine,
concentu^ loqumMxc, inquit, fieri, omnibus concinentibus * 1 * -i • toa DE
PERENNI PHILOSOPHIA. 199. inter fe
mundi parubus,profcH6 noni poffent,nifi ea uno diuino,<y continuato ritu
continentur. Bene igitur etiam Demon locutui, Qgod Iupifer fit Dt i» ille
uerut.magnui.Dftnonie cuculo : qteJtias poteths , emnibo* ■cnennda : quod folui
ille bpiene, lirgiiorip Capienti* : 6c quod haec oracuU,Bcie fani . i D «mone
edi la Plulo (ephorum tcfltreoruo. Cip. XVII. T^Vndem effe quoque louem , ac uerifiimm
, natur alemque Deum,qux'qut' •-'de loue dixit Aratus , ej Homerus ,rffede
fmgulari Deo, Damonnis edant t eUimonio probatur.Rogatus deatemoDeo
refyondit,addens de interitu fuo; Oi ot /aoi ypa-iiZy \j-mX*t7i\rrtu hqjl^/ox,
i ilium locOjUehcmenter mgenufcens: Ot 01 tau '7joi7ro/'tj savct^Htvr^olyyi
umfaup Oiyyrou^rct epA.oyoy/ tii Jitot^trcu ificvtoy ep£f. Erat Iupiter,efi
nunc,cr erit,o magne \upiter,Hei mihi deficit oraculorum clari/ bu.Hoc illud in
facris literis, Sicut erat in principio v nnnc,cr fempcr,CT in fe/ cula-Heu heu
tripodet plangite,ohit Apollo . Obit, quonii flammis coclejlis lux , uim
adhibet- Lucem fupra calo mirabilem,uocat Deum-Et de fuo uaticinatur in/ tentu.
De Byzano quoq ; qui condidit Byzantium , contra eum, qui eum amula/ batur,
cuidam pro eo fcitanti refyondit: ILvp « t &u 7mhuropyi®' vrsuyti, xgix.
A»i* rotante, Ot /<n y<" Qoih®' wcvyw «umovi epaniMKyi&va
K&vo) tuJ7*{,tity v7nglj(i70Xeig<t, v 0(/ nffi yn 7jo oyXu, uffi »f
<tpo{ Jrt/fvj vTrtfStj/, Poms T*,«fcA ioot >ttjC htqjiop curri, ; Quafunt
, Excitare, v reuerfus fzjlina, c r dicas ifla , No» te P habus ipfe iubet
fvrttori uiro depugnare. lUi enim Deus ipfefuam porrexit manum. Que c r terra
tremit , v ccelum defuper patens , pontus^, folfa c r tenebro fum Chaosipfum.
Uihd abfeondit de Deo : prius regionem , claritatem , creationem edam Deorum
fradicauerat,nunc uniuerfalem prafenda. Nojkis igitur in literis edam extat,Tre
mmt potejlates,tremunt uidentes anoeli.Ecce nunc omnia tremunt ad nutum eius,
ua&tas olympi,terra,pontus,Sol injupcr,cr ipfa tsrtxra. Tremunt autem omtu/
potentcm,tremunt , cum uoluerit,uenientem.Nam mons Sina tremebat , (yfumij
gabat,cr horror erat maximus in caftris Hebraorum. Talis ubiqi terror feret, fi
ipfe ueUet, c r fefe quantus efl oflenderet, quantum eum calicola cernunt-
Meri/ foifr uident,cr obJlupefcunt,horrent,cr Utantur ad tantum numcn-Serapu
quo/ ajue in oraculo defapientia eius in coelo florente,pradieans eius
largitatem: T oosh XTragyr®' Gq>i>/ Vfc' <ft</bi,Ksh 07mfa,( i t. -
* »4 infinita, »fcor ■'‘kVGVST. BVGVB. LIB. III. Infinita, inquit, [apientia
uerfatur in limine regis immorttlis, ille dat CT munus L er gitur. Vocibus
igitur humanis etDmonu decantaU,apertac J; eji Thcologu.Qy6 ne quenquam e
noftns confinxi fje [uffiiccris , adfunt tpft phdofophi teBes . Nam pratc rquam
quod fupcriora oracula produxit in libris [uis Porphyrius,m eo quo/ quc,qucm
Plutarchus infcripjit , Cur Pythia defierit oracula fundere metrice , GT
Plotwuf,Procltn,dhjq; P latonici,qui pafiim Apollinis oracula proferre folent,
de/ clarant his oraculis fidem fe habuiffe , c T Damonem ueluti declaratorem
rerum abBrufarum bominibusq; ignotarum,eis futffe . Affert igitur eo libro
Plutarchut oraculum, quo Damon fmgnUrem Deum rjt confefjus , e r pradicauit,cum
mode rate, cr iuBc indulgentem. Rogatus a quodam, qui peccauerat, an ulla
federis ef/ fet indulgentia,reft>ondit:ccTCCirrec wxyneux avyyta^u et'
fovs,xy ns,us xnv iivTfov.Omnia neccffaria concedit Deusjierun/ tamen ita
largiens,ut mM immodice.His Damon er Deu unum nominat,cr cie/ mentem
pradicat,ufque quo iuBitia poBulet . Oraculum autem, quod affert Pro/ -
clus,cfl aitifiima Theologia declaratio, fimile propheticis oraculis. Dicit
ergo Pro qlut [uper Timaum-.oimo </It KSU toc Aoytx rby fatyiscy roxnoy
&tby,vf/ yLu 7TMyw\j 7&(7xyafd\jH, syu yovoy baroys.vrHa-cu.
"zxcTcxvrx. " tvfy j «/« &gi<rK« flno-is vnhvmuufov vAng,
'kvQy/ o-v§b(i SU©* 7t$>MSMg omvJ)°v 7tvges xvSQ', Kortctop
<fofuxKtop,K0i/MyMTK)7rxlrm yxy ,«5 *n xstTOo Tw&y KKTirxg xynTKS,
Tta<p,inquit,etiam oracula,maximum Deum, fontem fontium hunc appellant , cr
f olum em umucrfx genui ffe.Dicit enim de poteBate eius: Exilit hinc rapide
uariantis materia ortus. Hinc rumpit iubxr,crflos omnis < iebilis,ignis.
Mundorumcfc globi,nam $ hinc funt omnia nata, Hincq ; mican t radij, er mundo
mirabile lumen . Audis oraculm,cunfla ab altifiimo Deo proftda canere,repetens
qua) t Gencftm Mofaicam.VtMofes e primis operibus eius prodidit fuiffe
tcrra,craquam,nem/ pe materiam totius futuri mundi,congeriem,CT [ementem omnium
rerum,non[e/ tus Damon primum affirmat ab eo proftdm generatione materia
multiformia, euiuaria ffiecies uiciflim inharent,propterea multifbrmis.Pojl
hanc matertem,fe / mentem cf; rcrm,<y maffam , quemadmodum ad res gignendas
eam praparaue/ rat [apiens opifex, fic ex eis pracipuam , principem eundarum
uijibilim rerum , produxit lucem. Hoc memorans M ofes,pofl terram , aquamq;
creatam, ait /utitA apparui^ lucem.Damonfimiliter ab eode propotenti Deo,
flumen lucis erupiffe: lucis inquxm,pra qua lux omnis , cr ignis debilis Jit.
Ipft uerb flos omnis lucis: Ea enim ejl lux [olfs,Lawtmmdi corporei » Pofl
lucem, ficutMofes, quifluerat .< : r > creationem DE PERENNI PHILOSOPHIA.
»ot preationm orbiu cocleBiu,eam poBea repetiturus,dixit ab eo omnia codeBia
per fi At. fv uno comple flitur utrbo Damon, mundorum globos ottmcs,cr concauae
Mas orbiculares $ coeli machinas eum fecijfe.Deniq; ut M ofes repetens ait , In
die quacreauit Deus ccelu m v terram,fic per Epdogu repetit Damon, ab eo micare
V 'm terras fundi radios omnes bonitatis. Omnis ergo lingua confitetur,
calcfiut, terreBriu, c r inferoru,quia Dominus Iefus ChriBils ingloria Dei
Patris. luBinut igitur martyr C7" philofophus ad gentes , ait oraculum
fuiffe quoddam , hymnum fforudiuin*:oTt£n<xfviuyfflSHfioyifitoi}yi \zxo
nv®*, viiv'oyT& TTWTTXf Ct7»f ©- tKt/l8rcu,n rus <jv Utri) vurov t
<pn , 071 7if m7&> vsftxaKstaifoTrupiKtAten Jis. xseAiotes-nsu. cSfcy
oa^tStet r>i/ vt&ayvtte fce •wofaeis,ui/ i<r/*y/ otjujIGh. Nimirum,
Oraculum ueBrum rogatum a qua / 'iam,ut hymnum funderet Omnipotenti, fic in
medio hymni dixit : Quod primus hominum fvrmator,Adamq; uocauit- Et hunc hymnum
apud multos,quesipfi fci/ mus, contigit afferuari.Vides Damonem hymnos ,
cuiufmodi funt ,quos oBendi/ mus,edidifje,fmgularem Vniuerfureatorem Deum
ingenue confejjum. Vidit ite La flandus oraculum Mud,quo Damon dixit,(stxfx Jit
ut fis « yytAoi iniis: Exigua Dei portio nos Angeli . Profert enim hoc carmen
in fuis mBitutionibus: Quorend,inquit,cuidam quis ejjet,autquid cjfct omnino
Deus , refpondit uigind tr uno uerfibus.quoru hoc principii eB.Sic
Laflantius.Nec refert quod carmina fmt tranfrof i U,ut quod Laflantius
pmcipiu,n»s finem carminis efje feriptu refe rimus. Facile enim potuerunt
uerfus transferri ■ Satis ejl oraculum reuera Domor T lis ejfe,id efl,ApolIinis,editum
non Delphisjed Colophona, idem in libro de Ira Dei,aliud oracidum,cr quaji unum
ex fuperioribus ait Apollinem Mlefuim eft diJfir,con[ultum de religione
ludaorum. H Jit Btoy BxtiJmx,^ ytrwTnfx 7S& nountay, *Oy 7j*(*t7? xgu
youx,ngu ifcwos,itJi 9teA<tw«, T«fvp cfkoi' Ttyvypi,^ Jlcu^ons tK^nftVTU
JForuJJe procedit hac carmina quod affertur a Iuflino,Eufebio,aIijs<£
multis, fluod eundem Apollinem re foondifle ferunt: Maroi ycthjlcuoi
Q><H^ku A«\oy,Hjt af t&fcuoi, AvTrftiimy mxktx nGxfay/oi 5 tcy xyris,
V ' rW FIMIS LIBRI TUTU. n $ AVGVSTINI f AVG VSTINI STEVCHI EVGV* *_ T ’ v '
BINI DE PERENNI PHILOSO/ f H [A LIBER ttVARTVI, * IN ayo PLATONIS ET
ARISTOTELIS THEOLOGIA D I S C V T I T V IU Atiflotclrm Rngolarcm Deum ede con
hilum : Nou folii monbui corleflibui , U omni ilem mundo cum ptaeferifli :
Bandem fuidc Academicorum Phrlofo- phiam: Bandon Se Senecae : Non Colu
imcHigcnti.u , quae cotium acueant, tua agno Icere. Cap. L < Ofl pnfeos
Philofophos,qui magis Theologi dicebantur, et pojl ea [ecula,qu* a
Mofe,Trifmegido#,ad Platone, Anflotelemq j ufq; dccurrcrunt,in quibus adorata c
r co/ gn ita fiat, prxdicata# fingulans DiuiniUs,partim lucem hanc ajferctc
natura, partim ab exordio generis humani, quofolum Deui ucrui colebatur,ea
[cientia manate, qaip pe quam per omnes terras fecit patres antiqui deferebant,
fuccefferunt duo multorum Philofophorum, Acadcmiarum# principes, ad quot uelut
m portu ueteris Sapientia naufragia deuenerunt , fed pro uarietate ingenio/ rum
magis Platonem, quam AriBotelem,qui rerum infimarum, fenftbus# nota/ rum jludto
magis dcledatus,obfcuras iUas,ingemum# humanum excedentes PU toni,cxteris #
ueRigandas reliqnit,ueterum mydcria,fecretaq ; Dci,filcndo uene ratus, quorum
difficilis effet , nec procul 4 temeritate confirmatio . Sed quoniam nudus
fermo citra Dei appellationem haberi potefl , nec ullius Philo fophut fun/ ‘
fomenta fiabiltri,nift origine reperta,multa de fontibus Theologia natur
alis(na/ tuxalem dico,non fiditia, fibulofam,quam ratio, natura# docet omnes
homines) fmhter atque alij loqui coadus efl . Quibus confideratis , id iudiaum
colligitur, aut ueritatem inutto imprudenti # excidiffe, aut non habentem quid
pro unv affe reret,diuerfa ratione loquutum.Quam animorum incondantiam,in
omnibus Plji lofophis fere deprehendis. Nondum enim fulgor ueritatis terras
impleuerat , qu9 pulfa omnis denfa caligo , unam duntaxat uentatem homines
fequerentur. Erant autem eunda crafiis occultata ,v circunfufa tenebris. H ac
caligine cjfeflum efl , . ut Aridoteles & Pktoin afferenda Diuinitate modo
coclum,motus # cceteflesad/ nirati,illic Deum fe repenjfe crediderint,modo
refipifeentes, implentem omnem mundum, quemadmodum
fuperiores,magnumilbum,infcrutabilem# Deum,non coelum duntaxat mouentem, fed
prxfeniem Ubique prx dicauerint : longe quidem clarius Plato, quam
Aridoteles.Deledis igitur uerioribus,primum ex Andotde, < iein Pktone,ut
cuius uberior affluentior# Theologia diligentius examinanda efl, eandem atque
apud fuperiores pietatem reperiemus. Ac primum inflindus illos, 4d appeUationem
fingularis Dei compcU/mur 4 natura , uideamus . Sxpe extxt 'DE PERENNI PHILOSOPHIA.
t*j uprtl cum, Deus c? natura nihil agunt fruBra. Hic V Deus fmguLcriter exeel/
Untery nominatur,cr opus ei magnum, mirabile,uarium tribuitur.tum uero cum
turtur* foditur: fed ipfe prior, pojl natur* nominatur. Qjficunq; igitur hic
con/ fidcrarjo ddatet,quid aliud reperict,qudm Deum autorem naturi c T
prindpem, quemadmodum fcnbit Mofes,appeUarifQuicquid enim tradidit M ofes Deum
fi/ (iffcyprimum terram cum aqua,poflea Solem, orbes $ calefies , tum plantas
(T animalu,eaq j mirabili ordine pofuiffe,hoc omne, natura efl:qui idcirco
nihil ex/ orbitant,nec curfus fuos dcprauant , quia foda funt optima ab optimo
magiBro - E 0$ uocaticr prima Sapientia, tydPmdaro afisonyrse, optimus artifex
. Et AriBotclcs dixit Pherccydem,multosq; alios,primum autorem , creatorem,
opti/ tuum declarajfc.Thcophraflus omnia uolentem optima. I taq? non
agitjruftra na tura,quia Deus eam fidt optimi H/c$ confociatio Dei, ac naturi,
non ejl duo / rum,ueldiuerforum: neque enim fodarentur ad unum idemq-, opus,
neque duo/ tum aqualium , quod crDeus prifitrtur , & natura fme Deo nomen
inane ejl. Sociantur igitur uclut artifex, cr artificium. Quicquid enim fit a
natura , eo tefle, fit item i Deo. Si enim loquens de rebus in uniuerfum, qui
fvm naturi condncn/ tur,eas nec a Deo frufhra fieri ,ncc* natura didt , certe
quicquid fit ab uno , jit item ab altero ■ Nibil enim fuperejl alteri, fi eunda
fiunt ab alterutro . Sed cur diu» rerum autores declarantur, fi fuffidt
unus,ucl D eus,uel natura feorfumflmo non fu fficit, neque uult, quemadmodum
Democritus , CT Epicum , fme Deo operari naturam, nec Deum a natura fegregatum,
ceu gubernatorem a naui. Sociat igi/ tur utruntfaalfprum uclut
autorem,artificem, alterum uclut artificium, ut guber/ notorem, ac nauim. I am
uero ftDcusagt naturam, princeps eius, ac moderatori certe non motus coeli
folos moderatur, nec per unum motum gubernat naturam , fed effe eum prifentem
ubique, quemadmodum dixerat Pythagoras, ncccffc efh f? quemadmodum iUe cecinit:
Spintus intus alit,totamq^ infufaper artus. Mens agitat molem,cr magno fe
corpore mifcet. Non folos igitur orbes cati mouct, non in calo dun taxat, fed
ubique uer fatur, infufus,non infixus mundo.Quamfuiffe Platonicorum,
Peripateticorum# feni tentum,tcBatur Tullius in Academicis. Partes, inquit ,
autem effe mundi omnia, ttuiinfmt in eo, qui natura fentiente tenean tur,in qua
ratio perfida infit , qui fit eadem fempitemaNihil enim ualentius ejfc,i quo
intereat. Quam uim Ani t mum effe mundi dicur.t,eandemq; effe Mentem ,
Sapientiam <k perfidam , quem Deum appc!lant,omniumqi rerum,quifunt ei
fubiedi, quaji prudentiam quanl dam procurantem,cceleBia maxime , deinde in
terris ea qui pertinent ad horni/ ttem-Hac TuUius.Similta igitur AriBoteles
fentiebat, quum Deum, ac naturam tiM agere fruBraJipcnumero clamat. Sentiebat
Deum effe Mente uniucrfi,Sa/ picntiamfy perfidam, cui fubiedi mundi partes
omnes effent, procurantem S ;® + AVGVST. E-VGVB. LIB. riTI- omnu,fed maxime
motus calefies , ([uibus regitur aluurcp omnis mundus . Hinc eius,cr omnium
Peripateticorum de Deo fentenua edam Seneca declarat in Qgd fliotubus
naturalibus : ,Q wd efl Deus i inquit ■ Mens Vniuerfi . Quid efl Deus i
Quoduiies totum yV quod non uides ■ Sic demum magnitudo illi fua redditur ^ qua
nihil maius excogitari potefl-Si fotus efl omnia, opusfuum <y extra, c r
intri tenet ■ Quid ergo interefl inter naturam Dei cr noftram i N oflri melior
pars ani / mus efly in illo nulla pars extra animum.Totus ratio efl . Hac
Seneca • Huiufmo/ ii fuit igitur etiam Arifktelis opinio , de Deo cr natura ,
Niteri quidem , uelut opere eius,cui prafideat uniuerfoliter,extra,cr intra
commeans,fefe<$ intendens , alensqi omnia. Seneca dicit eum effe
Animum,cuius nulla pars non fit animus,no rado, magnus non corporali
magnitudine, fed magnitudine rationis, fapienti* Quare non affixit eam primo
mobili duntaxat Arifloteles,qui folo motu primi at bis regeret mundum,praterca
nihil ageret, fed praficit umuerfa natura,tam coef Icft , quam ttrrcfbri ,
motibus coeli , cr terra :Et,ut ait Tullius declarans eorum (ententiam , procurantem
omnia in terris maxime, qua pertinent ad homines* HaciUofapeafe repetito
fermonefendt Arifloteles-ln libris autem de prima phi bfophia , ut produflum
fuit fuperius , fwgularem Deum nonunauit , er defini/ uit, D icimus Deum
mcns,immortale,fempiicmum . Quid fequatur ex his , pa/ lum efl. Vnus appellatur
, unus immortalis, fempitemusq; definitur. Soliigi / tur congruit hac definitio
.Eifdcm in libris uocauit eum, iuxtd exteros philofo/ phos omnes. Mentem,
diurnas de beadtudine eius,ommq,uita differens [enten das: Vt feipfrn
contempletur, contemplando fu beatus: Vmc| beatitudoeius fu, quod
feipfofruatur, fons ipfefibi felicitatis fua,inenarrabili gaudio perfufm femper
ex intuitu pulchritudinis fua ■ Q na ladus in fcquentibus differentur . Vo/ lo
igitur omnibus effc clarum , ac perfricuum, Ariflotelem , etfi genus diuinum,
in libris dc prima philo fophia uidcatur agno fcere , duntaxat quod mouct orbet
cocleflcs,quoniam hac Barbara fiat fupcrflibo , qui Deos appellarunt lumina cot
leflia femper labentia, quemadmodum P lato teflatur in Cratylo, refipuiffc
tamen ab haefententia , Deumq; ucrum afferuifje,magnim, uniuerfalem , non
quifof Im primum orbem conuertat ■ Alterumq; e duobus de omni eius phdofophia
iit frndum: Aut quas fu fricatus esi calefies inteUigcntias orbium
ucrfatricis,non eat folaspofuiffe in genere diuinorum animorum, fed
fenfiffcDiuinitatis etiam aliud genus , cuius princeps Deus fummus,tametfi
moueat primum orbem , agat etiam alia per omnes mundi partes intra , extraq ;
intentus : Aut eum inconflantem fuif/ fe,nec in eafententia permanftffe. Qjuod
ne cuiquam mirum uidcatur , poffumus videre Platonem fmuli uertigine correptum,
cum in Epinomidc nullas laudes prs terij(fet,quas non in calum effunderet, dans
ei Diuimtalem, adoransq; uti Dcum+ agnofeere tamen cum,ueru, unicum# Deum ipfus
ccclimotorcm,cr creatorem: 6tms.it cm animorum, quod fupra Solem CT Lunam
dcgit,confitcri. q uemnam„ induit 0 D-E PERENNI PHILOSOPHIA. 20$ inquit iUic
Plato,aijrans 0 MrgiUe c Clinia , fatebor eum effe Deum i certe ip/ fum coelum
. Mu liaty alia pluriimm Unium uirum infamant , nifi quod mos cuti temporis
fuit, ut etum jhmtna,tcrram, mundum, fantes,Deos dicerent. Tali D uti/ nitate
coelum efl ocus-Aliaqui uerum oeum agnouit, inferutabdem , rerttmq ; ar/
tificem uocauit: E undem conflit fiuffe Mentem Arijlotclis,ut fi
ccelo,ccelcfhbuscp Welligentijs, tribuat Diuinitatem, aliud tamen de ucro, ac
jmgulari oro [en ferit, quam ut moueat orbem coclcBem,cas item intedigcntias
confaffusfit, quos Plato , uetcresip fupra calo uiuerc dixiffait . Qtto paulum
confidcrato , ad lingularem Deum reuertemur. Atiftoiclcm aliud Intelllgentiantm
genoi.qu !m cceteftei orbrs mournte* OnGfTc: fipra motui calrAcs.Deoi bratot
locaflc: Eorum ucram felicitatem dcC.ripGC' ■ fe: Antiquo* qui h*c docuerant
collaudaflc. Cap. II. _N libro de coelo,loqucns de Jignificatione eius quod
dicitur Coelum, PoBrcmo, *inquit,dicitur coelum corpus naturale ,r bty Io^ocJth
vsiftcpofZrr maurbs, nxvu yxAisk)(ttAayvgxy6y,y} arrodu* ey raxy IJlfiSfi
<pxy.ty , Quod ej} in extrema circumferentia Vniuerft . Sole/ mus enim
extremum,v quodfuprcmu efl,prxcipue uocare ccelum,in quo totam Diuinitatem
dicimus habitare -H£c die. Apparet hic d minitatis aliud omnino ge/ ms,quam
eorum qui moueant orbes cr lumina cceleflia . Nam Platonem prsfe/ ptorem
fecutus, fupra ftderibus,in extrema uertigine mundi, id efl, ut clarum cjl,
fupra primo mobili collocat hos Deos.Dcusautem in Metaphyficaccnfuit mtcUi/ g
entias orbium coeleBiu,Solis,Lunx,ajlroru,epicyclorum,planetaru, qui funt om
nes infra primum mobile,cr extremam circunferentiam.Porrb quod hoc loco ad
confuetudinc temporis , communem $ omnium mortaliu fententiam dixerat d eos
habitare fupra mundum,poBca pluribus uerbis,v ex philo fophia explicans,dif/
jent prxclara latius uelut in ipfam Theologiam ingrefjus . Cuius hac uerba
funt: tfu <fi •? igcevi (/'tJVxT? Int vt <f)hy, ypkSft awycc, epx- vtfoy
cegx,07t 87 1 707r«j,8Tt Kivoy,isi\y$om flayifooSsy. (/Uc7r£p irr y 75714) Kccm
7n<pt/K<fy,vn%bi>os curate mia yHfccoKjy.tn' <fay i<fli
tasv<PiiticcyiTteBo\H,Tiiy xzzif vfw if umerus mteyySLvtoy epo§ccyt ce?tC
edx}Aoiu7te^ngu ocmeSti , i\w iepishu\yomt fabu , xgx tH/cuj* TXfKss&rr vy
roy chvxvfaxiiva. Qua funt, oBcnfum efl autem extra nullum effe ,neq; effe
poffe corpus. M anifaBu igitur quod neq} locus , neq; uacuum,neq; tempus efl
cxtra.Quodrca,qua ibtfunt , neq ; in loco funt , neque tempus ea facit
fencfcere-Neq; illius efl ulla mutatio eorum,qux fupra nouifma,
fipremamepuertiginem pofita funt, fed immutabilia, crimpapibilia , optimam agunt
uitam femper cr opulentifiimam,omnc xuum-Sic iUe.^onfidcra igitur fm/
gula.Prius dixerat,Ccelum dicimus extremam drcunftrentiam,ubi totam dicimus
habitare Diuinitatem. Nunc dat
quiddam clarius. lUic in ccelo,nunc fupra ccdo,fu 7 pra ulttma circun far
entia. Nam dicit
edam extra coelum nuUu effe corpus . Igitur multo 10* A V G V ST- EVGVB. LIB.
Illi. multo nugis femouet as res i toto mundo, dicens eis effe extra locum,
extra t(W pus, qui cum calo funt:Deinde eis res non effe mutabiles. Ex quibus
omnibus cLt rtfiime condat,eu nonfentire de intclligenda Solis, Luni, plan
etaris, epicycloru, qui [uni omnia infra extremam dreunfirentu, et corporaliter
funt in loco et tem pore-Tu loquitur de his,qui non funt corpora, ideo negat ea
habere locu. Totaefc defcripdo ejl pukhcrrima,diuinaq;,ut a Theologo nihil
expedi amplius,de his, qui habitant in calo, id cjl,defuper.Dcfcribit enim
beatitudmc,imrnortalitatem, fc ' deitatem itemam,itemamq; eorum requiem.quia
neq ; [cnefcunt,nefy fubiacent tempori,non funt in loco,nuUa diftridi,et
prifcriptifede.vita non deficit eos oM tubus bonis copiofifiima. Appellat enim
eoru uitam,optima,etx/7CCfKisocTif/,co pioffima. tiec Aridoteles nunc dicit
quid ea fint, fed per neutru genus rct fc*t i, ea qui ibi. Superius ante
dcclarauerat,et declarat alibi,eos effe D cos. Et in fecun r do Ubro eiufde
operis 7oy <Ayovpccroy,(& 7oy cereo 7 broyjni /\ ocflyxioi,7'ois Itois
carwjniyM otrrct yovoy «Sdcvceroy.CaWt autem,et fupremu locum,ue teres quide D
ijs attribuerunt,quippe qui folus fit immortalts-Horu igitur ejl illud, quod
fupra calo dixit effc-Eoru ejl regio habitaculu,ut in compendio fui philo fo pb
ii quos J; magis dcclarat-Vetaumq maioru fuorum Theologiam declarauit itt primo
libro reducens eam ad conftderatione philofophii.SuntigiturDij,Aiiflo/ telc
etid tejle,jupra fideribus . Audi etid quid de hoc ipf o,quod antiefui tradidi
ffent, loquaturi^iomp «aAis tW <rvy.7r\ill<{y tecvToy,revs «fxcelvs G?
yccM sec rovs netTfits s hy-vy KA90US tsrcei Aoyvs Quocirca, inquit, praclare
habet, ut quifq; fibi ipfi perfuadeat,ueteres traditiones,pricipue maioru
nofbroru,uerat effe-O Ariftotelcs,firedu ejl inducere in animu unumquensj;, ut
credat uera effe quicrediderut antiqui,uidc quifo quid retro omnes antiqui
tradidi fet,quid Chat iii,quid SibyUi,quid Mercurius, quid Grici ipfi, quibus
fide maxima putas tri/
buendd.Orpheuf,Pythagoras,Anaxagoras,Archytas,Phdolaus,Parmenides,ci teriq;
omnes unanimiter, non iUos fidittos orbiit caleBiu motores Deos, fed unum
fingulare,omnipotentemq; funt conftfH,qui non corpus quide caleBe moueat,a/
liud no agat, fed Deum per omnia penetrante,totum mundis implente,omnia conr
fiderante.Tum Deos quofda minores minijlros eius induxerunt,qui res humanat d
parentes ddminiBrent.Sic Mi cenfueuerut,et tu aliquando afferuidi,fi quis didi
tua bene confideret . Recordare qui dicis undecimo de Philo fophia diuina
libro, de eifdeantiquis.Traditu efl,inquit,ab antiquis de Dijs,per fibulas
intcrdum:£p t<T< cx^ftsrxi ccssro,AciGct yovoy 70 rrf$7oy,o7i Sicvs
uovro, 7«S 7rfl>f 7«s ovo- stes fc J nujS u&s ccy ufiofi voyio-{s.:jA
quibus f\ quis id feparet,id ejl, fibulam, folumfy accipiat,quod ejl
pricipuu,qudd Deos crediderunt primas fub/ flandas, diuine locutos eos
arbitretur. Bene
igitur habet 6 Arflotcles:afferis malo res diuine locutos,Dcos ejfe primas
fubdandas. At antiqui,fi bene mcminijli didi tM,im dixerunt Deos illos orbim
axlcshum motores, fed fcutfupcmi in libris DE PERENNI PHILOJOPHI.A. *«r. de
Calo monfhrajli, fuprcmum alitfiimumq; locum extra calum,et locum et tem pus ek
attribuerint- A fferis autem duunc eos locutos . Si diuine igitur locuti funt,
non funt Dij calefies lntelligentu,nec prima IntcUigentia mouet calum dunta /
xat, aliud non agens . Hic igitur confideratio uerifima ejl , <y
incontradicibilis , nift quis furio forum Peripateticoru uanifimis quibit [da
artificijs ea conctur fub/ uertere ■ Denifyfupradiflu locum tejlatur Simplicius
quofdam interpretii fenjijfe de immobilibus caufis caleSHbus,et immobilibus
principijs, qui njoucant fpheras calefies. In quo quidc cum rede fenfcrint,quod
Aridoteles dc caufis fupermuncU nis fu ibi locutus, in uno tantu error
fuit,quod cos caufas dixerunt , qui ntoueant orbes calefies. quo modo enim
mouent,fi funt,ut ait Ariflotelcs^fomxrr^lon/ gifimi,remotifime,fupra motus
calcflcsiSi motriccs caufas has Arifloteles fen/ )iffct,no longi fime ab
eo,quod mouet,fcparaffcL Cur enim caufa monens Solent, quidem iUic effefupra
calefies motus longinqui fimos, fed non eos Deos,qui mo/ neant orbes: quos fi
mouerent,unufquifq •, flphere fu e uel ineffet,uel afiifteret- ■ Compendium
Philofophix Ariftotclts, unum fingulerem, moderatorem lotum or- dinum
codrftnin»,«it *<p omnis confiteri. Collatio aliorum quorundam loco- tum,de
prtfca PhiloTophu, quxGngu larem Deuro pradua: Deum inuiChiliree omnia
(nOuerc.de regere. Cap, i 1 L . Riflotelrs in libro de Mundo,quemolim
appellabant ,ut ludinus martyr, phi/ ^■lofophix eius compendium,quod ipfe
fcripfit ad Alexandrum, Latinis Pcripa ticis obfcurum,diu'me iuxta maiores,
quos uidebat fentiebatq -, effe fequendos, lor culus ejl de D eo, longe quidem
alia,atq ; ea que t n libris de Calo, er Metaphyft/ ces,non amplius motus dios
caledes,ad quos affixe InteUigentie, id ejl, Dij a fi/ deant
mouentes,introducens,fed uniucrftle dans fummo,ac fmgulari Deo rerum
gubernaculum ■ Et ut decet philofophum,enores uulgi expoliens, dctrahcnsq;fi/
bulofutem,et impietatem. Audiamus igitur eum loquentcm:Mundus,inquit,itent
dicitur alio modo,omnium rerum coordinatio ac difrofitio,vvb Stiit x&l
<Pta fkbp <pvAtt7rJoiiC/H:Qu£cr Deo V per Deum conferuantur: Paulo pofl,
«£ rbivUTcerto , St» oiKi/riifiop : Cuius fupremm , inquit , e/l habitatio Do.
Qtj am fui fimilis hic cr in libris illis f Multo quidem hic religio fius .A
Deo, in/ quit, confcruotur is, qui dicitur Mundus : conferuatio autem effe non poffet,fl
tantum fupremummouerct orbem Iam nomen oiuinitatis uim tantum tribuit , quod
certe minm.Nam ftdecaledi motu , ob quem D iuinitatem Dijs dediffet, hic fermo
effct,non unum tantum nonunaffet,fed inteUigentus multas ficut ini i/ Inis
Metaphyficcs.Alterum igitur e duobus dicendum ejl : aut ipfum fibi contra/
dicere, mutante fententias hominu tempore, quodfepefit,cum multa reuocamut in
poBerum,qua prius conflanter afferuimus.Sepcq; accefit g rauius iudiciu.Et
Hippocrates fuos errores conftffus ejl, funditer er Auguftinus,alif(^ multi
boni mi,apud quos ueritas, glori* irmi praeponderaret- aut dicendi in dks
libris eunf quandsm %ot AVGVST. E V SVB. LI». IIII. quondam aflrorum k Plutone
acceptam pofuiffe Diuinitatcm,referuantem fibigc itus aliud Deorum, de quibus
alijs in libris diceret : CT de quibus quidum in libris de Calo innuiffet,cm
diceret uetercs dc Dijs diuine locutosicr cum cis tribuit fu premunt calum, cr
ultramundanas regiones habitandas. N am ea quifmt, qui non exprefiit,queq ;
infupremo calo,imo e xtra,dixit cxiftere, appellans ea neu/ tro genere, quid
forte nefctret , aut nollet fi teri Deos , boc loco clarifime docuit, uidelicct
altifitmam coeli pdrtem effe otKHTHpioy ifQtov , Habitaculum fummi Dei.HXc
igitur funt illa T<e'tKii,quediecbat in libris de calo, Deus fcilicetipfe
princeps maximus, Deorumcj; fupremus , qui Deos alios minores admittit illuc:
non quod propius etiam eorum fit locus, fed quod clementi fimus princeps donat
eis fedem in regnis fuis. Et citm Arijloteles fuprema mundi partem habitaculum
Dei prddicat,mnuit,quod ipft clamamus. Pater noftrr,qui es in calis. A nBotdes
Sioy uocatillum,nos Patrem. Sed c T Patrem dicet Anftoteles, ut pollex proba/
fctHr.NofjQju esin calis : AnBoteles, r'o owwTctroy obttTHgioy Deinde eodem
loco refert Ar&oteles ipfutn idem calum, quod habitaculum dixe rat,ef[e
plenum &uuy trxn«Toy,dimorwn corporum. Non ergo diuinorum a/ nimorum,aut
diuinarum intelligcntiarum. Sempcrq; in prediilo libro appellat di uina
corpora,uteis corpoream Diuinitatem , non inteUigtbilem,uel intelligentem
attvibuat.Deinde dwwius multo, totxmq; animi fuiprorjut declarans fententiam,
adiecit in eodem Ubro:Superefl,inquit,utdecaufa,que continet omnia, breuiter di
camus, ftcut de ceteris diximus. Error enim efl, qui loquuntur de mundo, tamctfi
non diligenter, cr exquifite, fed [altem quod ad do ftrine exemplum [ufficiat,
ao -r Koay t» KVfionccTOy metgteAaniy , quod in mundo optimum , potifii/ mmqi
ftt,dimittcreHec iUc-Deinde quanta concordia, quam mirabili confen/ fu cum his,
que in libris de Calo,cr Metaphyftces dixeratf Nam in utroq ; opere maiorum de
Dijs opiniones addiderat,eas diuinas appeUans,cr collaudans. Nunc tutem iuxta
id quod dixerat Orphrus,Mcrcunus, Acmon, Pythagoras, ceteriq; multi:£fX*ios
/x^nsAo^os, xfU mxrfios^izoao-iy«y&fctrarcii us fc« &toO TaarttvrctjKsa
Jhit Siov,iiy.7y trv* \uHU\y: Antiqua quedam fima cr patria e fl,omnibus
hominibus,quod ex Deo, CT per Deum, fuerunt nobis omnia. Audis igitur antiquam
f imam er patriam , cuius meminit ut fuperius utdifti, in l i/ bris
Metdphyfvcs,er de Coelo, fepe eodem loquensmodofln libris de Calo: <tf/
yalvf K9“ saccTfivi hoyvs. Antiquos, cr patrios fermones de Dijs. I» libris Me
taphyftces:wxpec(Ai(AoTBU vab t ccpyxlmy,^ rsa.hcu&y ; Traditu ejl ab
andquis,et prifcis.Et illic de multis Dijs ejl fermo,hic dc uno tantum-hecfy
decla/ rantilk.El cuius animi tunc e([et,nunc in compendio lotius philofophie
melius explanat- ibi ferebat Deos ab antiquis traditum, untuerfam continere
naturam: h iccr in libris de Republica Deum unum duntaxat . In compendio
repetentes , que multis retro annis <toaffam,ft quid erroris ignaris
cxcidiffct, f 'olemus cor/ DE PERENNI PHILOSOPHIA. »09 rigere, folemus
emendatius loqui. Sic fecit AriBoteUs, quod ante* retulerat de md tk dtjs ab
antiquis,nunc corrigit, fentiens id de fingulari Deo. Hanc jkmam ait effe de Deo cunAis
hormnibus,eamq; effe antiquam er patriam. Ergo omnium horm/ tum antiquifiimi
genitores tradiderant,unu uite cuniUnmq;, que ab bominibut po fodentur
rerum,autorem. Non Hebrei foli i genitoribus, maionbusty id didice/ re fuis,fed
omnium etiam genitores nadonwm,poBeris eu tradiderant. Ideo per to tum mundum
manauerant,apud omnes circunjerebantur, Hebreos, Chaldeos, Ke pptios,Grecos
tpfos,qui didicerunt,autore Platone,d Barbaris cunila. Omnibus hominibus
inuulgata fma fuit 4 maioribus, quod 4 Deo trvnsvtt t// , extiterunt,
tuufunt,fkda,daU hominibus omnia.Predicatur, inquit,hoc apud omnes gentes ,
acceptu ab aniiquifmis,cr per traditionem ab exordio mundi ad poBeros deuolu
tu/m.Hoc(fc ejl quod apud Aegyptios,Chaldeos, Phoenices, totumq; Orientem,m/
uenimus eandem atq; apud Mofen de mundo creato phdofophiam. Nafcitur enim bxc
fkma,ficut alia pier afy myBeria, ab exordio mundi , ab antiqui fornis homini/
hus,qm Deum uiderunt creantem, audieruntq; loquemem,alterq; reftrebat alteri. A
Deo,inquit,cr per Deum.Duo genera cau forum : altera inucntrix,altera con/
feruatrix.Sicutfuperius 0 Deo er per Deum feruari nature ordmem. Deinde me/
lius htc omnia,cr explicatius declarans, addit: Nuda uero, inquit, naturaipfa
per feipfamfufficiensefohuius dcBituta falute.Nulla,inquit, natura, a Deo non
con/ feruata uiuerc poffet-Hoc quidem non in motum ccrlcBcm tantum , fed
uniuerfa/ lem confcruatmem,cr rerum tenacia uincula reftrendum perfoicuum
rjl,crft/ foena forni qrnq; fenferunt . Addit autemtideo er prifeorum
nonnudi,co uf<^ fon/ do progrefofunt,ut dicerent hec omnia Dijs effe plena ,
cr per oculos nobis , er aures,oimemq 'i fenfum offim. Quod diuine quidem
potcBati congruenter dici/ Ur,fubBantue non item.Seruator enim reuera ejl,iyu
yiyWeap,cr genitor, qua/ nmcunfyque mundum hunc conficiant rerum,Deus: non
tamen in eo laboran/ tis,CT perfe operantis animalis laborem fuBinens,fcd utens
potcBate indeficien/ te,pcr quam etiam que remoti foma ludeantur , exuperat . Altifomam
igitur, pri/ marntb regione,forutus ejl ipfe.Hypatosc £ ob hanc caufam 'a
poetis ejl Mus:qui, ut poetari princeps inquit,m fummo totius coeli uertice
prejidet . Cuius potestate maxime fruitur proximum ei corpus,deinceps per
ordinem, ufq } in noBras regio/ nes uniuerfa. TerreBriaq; omnia,quonum plurimum
diBant 4 bono , quod a Deo dtffunditur,debilia funt, cr corrupttbilia,plenaq;
tumultu . Non ejl autem uerum, quoniam per omnia penetret dtuinitas, inde fit
ri,ut noBra , er que fupra nos lon/ gius aut propius d Deo diBent, magtsq; ucl
mrnus utilitate fruantur. PreBat igitur arbitrari,quod quidem cr ipftDeo
decorum maxime fit , poteBatem cius j« coelo praefidentem, omnibus etiam
remotifomis rebus,cauftm effefalutis potius,quam ut pe netrans,quo net j; decortm,boneBumq;
fit , ipfa fuo labore terreBria operetur. Vm id ne humanis quidm principibus
conueniat,ut uilifomo cui$ operi ipfi ad/ 0 finti *|<V ATGViT. ETG7B.. LlBi
F I T T. fmt.ut in exercitu, auiurbe,aut domo,ft farcine coUigendx effent, aut
contempti/ bile quid agendum,quodfub magno imperatore uilc mancipium exeq
uetur, impc r olore adejfc oporteret. Sed quale fertur de Cambyfe, aut
Xerxe,uel Dario,qui ad fummam magmfcentU pompam ac fkflmjit diftatrix raiio,uel
ut fima eft,Sufis aut E cbaunn muijibihs omnibus fedebat, regiam domum
admirabilem,cuius am/ bitus auro,<y eleflro,eboreq;
refilgerrt,obunens.Veflibula multa,perpetua'qut micem atria, w continuis
distantia JUdifs ab inuicem, foribus aureis, & altifhmit parietibus
muniebantur.Extra quas proceres , ac freflatif.imi flabant ordine uiri * Alij
cuflodcs,cr famuli, C? regem ipfum arcunjlantcs Jhpatores,c/tcri cuiufque
ambitus cuslodes, foribus Ue a fidentes, excipientesq; auribus omnia,ut ipfe
impe/ rator,quem V Dormnum er Drunt uocabant,omnu quidem aff iceret, nM' que
non exaudiret. Prxter bos item prxerant ah) orario, reditus accipientes: erant
du/ ces item exercitus,ac uenationum : muneribus accipiendis alij prterant ,
cunflicfc cffcijs fuis ordine fungebantur. Totum autem impcrium,quod uniuerfam
ample/ ileus A fum,ab occa fu Hellefponto,ab ortu India daudebatur,dishnbuti
Prxfides, ac Satrapx,cr Reges per prouincias gubemabdt,omnes ferui magni Regis.
Item ueredarij,CT cxploratores,nuncij,v cuflodcs , ficumq; qut de fummis
turribus nodu oflcndebantur,obfemuorcs.Tantut autem eratordo,maxme ficumefiun
inis turribus continuatim per prouincias ardentium, inuicemqs i fotibus impenf
ufq; ad Sufajicl Ecbatana, fibi fuccedentium,ut Rex eadem die omnia, qut inA/
fia noua acctdiffcnt , cognofceret . Comparanda eft igitur magni Regis
potentia, cum poteflate Dei,qui continet mundum,eo quidem debilior, ac inferior
Regis il/ luis, quo hxc Dciftt,iUa animalis uiltftmi , ac tenui fimi . Quocirca
fi indecorant , erat d ii , ipfum Xerxem uidere proprijs manibus uniuerfa operari
, & perficere quxcunq; ueUet,prxfcntemqi agere,longe certe id minus Deo fis
fit.Sed congru/ entius,eut ac uenerabilius,eius in altifima regione prxfidentis
poteflatem per om nem mundum uagari ac pertinere,Solemc\imoucre, & Lunam,
totumq: coelum circumagere,autorcmq; effe falutis rerum terreflrmm . Neque aum
illi aut arte, aut aliorum miniflerio opus ejl , quemadmodum noflratibus
principibus , quibus propter imbecillitatem multorum nanus fuit nece ffarix.
Sedcaefl fummadmini/ tas,ut cum ficilitate e T uno fimplia motu,omnes generatim
formas rerum produ/ cat . Quemadmodum architeili,qui unici inflrumentt machina,
multas er uarus operationes exequantur.similiter qui neuroffaflx dicuntur , id
ejl , qui circulato/ rum inflor aliquod animal fimulai e mouent ■ Vno enim flo
contrailo,mouent coi/ lum, manus, er humeros , er oculos , nonnunquam omnes
partes numerofe,eius ammalis,quodfimulant : Sic profcfld natura clima ftmplici
motu primi coeli dat uirtutem in fucccdcntia,cr ab illis rurfum in longinquiora
, donec in omnia per/ uenerit.Nam aliud ab alio impulfum, rurfum id mouet aliud
ordinate , cunilis ta/ men Ji« opera cxcquentibus . Non omnibus eadem uia ejl,
fed utria , ac pnuata - . cuique. DE PERENNI PHILOSOPHIA. ttt etdque.NonnuUis
etiam contraria,tametfi prima fe incitatio ad unicum motum 'm pbUatVelut
ftquuexuafe ftmul piUm, cubum, O" conum, er cylindrum inceret, quodcunque
enim in fua figura motum fe daret . Vel ft quis ftmul animal aquati/ cum,c r
terreflre,cr uolucre,m fmu tenent, abijccrct.Perjficuum enim eft,nata/
tdeelapfumm Jpas fedes nataturum , terreBre ad moret , ntumcj; fuum inambula/
ttinm, aerium d terra fublatumjublimc uolans abiturum, quibut unica prima cau
ft propnam facilitatem dediffet.Sic habet in Vniucrfo.per unicum enim totiut cce/
li flrcumaflum,die, v noflu expletum , diuerft omnium orbium motus , tametfi ab
uno orbe contenti, alij quidem cuius, alq tardius peraguntur. Et ex ffiacijs
lon/ g itudinet, er propria cuique opera fiunt. Nam Luna quidem menfe au fla,
er di/ minut4,deficiensq^fuum conficit trbem:Solanno,aqualesq ; Mi Venus , er
Mer/ curiusMars duplo temporis ffiacio: lupiterfex iftiits tantum ; fupremus
Saturnus duplo, er dimidio, quam infinor . Vna autem harmonia ex omnibus per coelum
concinentibus.Qua er fit ab uno,cr definit in unum. Mundum 'que uel ordinem rt fle
dixeris Vntuerfum,non Inordinationem. Qucmadmodu in choro,prafiden/ te
choraula, cr priore concinente,confonat totus chorus uirorunt, interdum etiam
mulierum, qui diuerfis uocibus, acutis aut grauibus unum dulcem, temperat umq ;
rnfcent concentum.Sic habet in Vniuerfo,modcrante Deo.Nam defuper, ubi ini/
tium ejl,ab ipfo qui iure mento diflus efl Coryphxus, id ejl,princeps,moHentur
a/ femper er totum coelum . Ingreditur autem duas uus darifimus Sol : quo / rum
altera diem , ac no flem definit ortu er occafu : altera quatuor anni temporii
pcragt,citro,& ultro ad Boream, cr Meridiem progrediens. Hinchymbres,uen
ti,rores,af)efliones(f;,omnia continentis aeris, ex principali caufa
ornnia,fequun/ tur manationes fluminum,tumor maris, arborum pr»dufliones,frugum
maturita/ tes, procreationes animalium,
nutnmenu,uigores,xtates,defiflus,concurrente ad hac, ut dixt,propru cuiufq;
natura-Q^ando igitur omnium Princeps ac Genitor , qui praterquam quod animo
inuiftbilis ejkftgnum dederit omni natura,qua inter coelum er terram
exiRit,mouetur omnis continuatim,motibus finibuscp \ms, inter dum
obfcure,interdum clare, producens innumeras firmas , rurfumq; occultans , ■ ix
uno principio . Videtur cp res uehementer ftmilis his qua fiunt tempore pugna.
Vbi tuba fignum ex ca&ris dedent,ea exaudita,concurrunt omnes, alius
dypeunt capit, aluis induit loricam, pars ocreas implicat,aut galeam, aut
balteii accingitur. > trima equo alius addit,con[cendit alius biga, alius ad
fignum feadiungit : Jlatimcp centuriones,dufloresq ; ordmum aciem
inflruunt,equites in cornu difponuntur,uc htes currunt in fuum locum ■ Omniaq;
ad unius pmcipis fignum aguntur , penes quem tota poteftas . Sic de Vniuerfo
fentire neceffe efl . Vno enim motu , eoq; iutifibili cr abfeondito , impulfis
omnibus, fiunt cunflis propria . Nam
quod inuifibiliter id fiat, neque illi ad faciendum , neque nobis ad credendum
impedi/ tuento rft . Nam etiam animus , per quem mimus , urbes , cr domos
habemus, o * quum I »9« AVGVST. EVGVB- LIB. I!f. ^ puJKffx: , beatos ■ Et ipfe
paulo fupcriiti Ariflotelcs ab co loco 7rxy ro 3w oy% Demon fojhifoy xiuvx,fic
Ariflotcles ibi locat euum immcnfum. Aliud oraculum de Deo.lociiqi'
calcBibui.quod Dc ui fonr.ptinctpiuip, crcalor omnium, Lorcrutabiliiiquod nemo
pcccaiu cum latcacquod omnia profpiciat, Cap. X V L . Ltifiime quoc]; philo
fophatus eB uclut coclcjlis p rteo, Dxmon,dc neture M ■**na rogatus, afferens
eadem ^ fuperius: vatf Vfcurhs nvpk «i&fl/xtp» <p Ac/,
^to3yov©J-)7TKVTtoy Tsnyn ,7rxrruy Ji y$jl ctfyu, » H71 Qvh [i&Ax
7T<ivT(t}<pvvcr<XTt fsxlrr cunihitru* Avrocpxms
xXoy&TOijxrmtiueri&fijfvf , «vA©*, * JC ifi/ixuycitnfrf
x(pcu§H^oy,o^vii7ity *■ EK&tr- /F cui rt/T 3h JlixaPiTou ou3ta©' oujy», HtA
l©',>**«5'X,Xsk T«fMC<pC*7lfa(fl% T«i '%JlXHyityxSairnvooiytt
J£\$i7iic<noiwS GaiB®* \t»p,<rvJh Tscu/c,cCi y* St/x/s ififiwuy.. fjriKX
<rH{ tpv<riKHi ovQj.VZ tocJC i/7Tiprs§x vuyxp» qij< cr ipp non
carmine, fed td uerbum reddam: Efl fupra calefit incorruptibilis, ardens
amma,uitalis, omnium fbns,omnim cpto^i principium,Que cr producit omnie,cr
producens omnia abfumit , Exfe 4pparests,inlocabiUs,incorporeus ,immaterialis .
lUinc circum olympum diffun/ utitur in orbem.Hmc rurfum paruus promicet etheris
ft>lendor,Sol,Luna,et afhe 4ccendensHecnoui,diMciq; mente,cetere uero teceo,
Phoebus exiflens-Tu ucro defme,quos nefas fit fcruteri,propter tum naturalem
fapientiem, fuperiora uefti . gare.Ecce iterum meminit illius mmenfx lucis,
quam fuperius ignem, ficemfom memq; uocaret , nunc edam flammam te diuo quoque
Paulo nuncupatam lucem inaccefiibilem. Ab omni philofophia Corium
empynon,flammcum,ardens. H ane flammam , que quemadmodum e Sole manat e
Diuimtate, fupra cecleBem nito/ rem, ut pado ante,CT ut Homerus,cr
Arifloteles,fupra fidere , fupra motus cce / lejks locat. Duo diurna
myjleria,primo de nitore illo fcmpitcmo, tum de loco, fi lo eunt cum dicere Jis
efl Hanc quoque lucem, fcu flammam, uoc at uitalcm omnium rerum fontem, V
principim.Deum uidelicet ipfum extra calum, motus <jb cale/ &es,Hoc
rerum principium dicit omnia produccre,atque abfumere,fvrtaffe,quod ait Dauid,
Dante te iUis, colligent , aperiente te manum tuam, omnia implebuntur bonitate.
Auferes fyiritum eorum,crdeficient,cr in pulucrem fuum reuertentur. Dominus
necis cr uitx,auferens qua dediffet, ft uoluerit: In eandem cum placue/
rit,omnia potens redigere uanitatem,qux fuerunt antequam condcrentur.Hoc fen
tit oraculum, clamans eum ficut uitarum repertorem omnipotentem, ftc omnipo/ .
tentem nmdi,rcrum<fr ommm euerforem,fi ucUct. Ai cuius conftettum omnia contrcmifcmU
D£ .PER.&NNI PHILOSOPHI*. tfy cmtermifcmt . Qui ungit montes &
fumigant,nutu tremefacit olympum. H xcq; multo de fumina Dei omnipotentia maior
prxdicado , quam motorem eum dicere calejlem. Multo enim potentius efcomnium
tultrum , omnisq ; mudi e uertendi h 4 here potejUtem,quam machinam
cccleflem,leucm illam quidem, er uifua incita/ tam monere pofjc.lngreffus
deinde de natura eius dicae Dxmo,prxdicat eum ccy eroefcevM, pafe
apparentem,jf>edans infinitam illa imrnenfamifr lucem. Eflenirp pa fe apparens,
pafe luces, a fe,a fonte fuo,e tbefauris Diuinitatis,maieflatis fux lucem
diffundens.Radians 'a fe ipfo, non aliena lucerna , habens infitam magiam
maicjhtis fux claritatem. Eoc^fempaardet, tanquamSolcaleflis , illius magnx
pimitatis imago. Uem eum uocat fme loco,incircunfcriptum,quia uidelicet infini
tus,immcnfx maieflatis,nuUo loco potens intacipulnlocabilem item , quia incor/
poreus,Z7 immaterialis, extra mundum, omnenty locum er tempus. Vaflitas i gi/
turimmenfitasq ; eius incorporea,nuUo loco capienda. Non ejl infinitus corpore,
fe d mente, fapientu. Secundo,tribuit ei motwm p a totum olympu: idq 5 ad illa
fiam mam,diuimfitmumq; fplendorem rcferas,pandentem fefe circunquaque, cundaq ;
compledentcm,pa totam olympi uaflitatem. Quantus ejl enim olympus, cum ter
rx,qux centriin toto Vniucrfo babentrationem,fmtuafl*,ingentes.At olympum
eundis orbibus fublatum, in immenfum terra latioribus, quanti! effeparejliHunc
circum fanda,amocna luce complet Deus, nulluscy ejl locus, fi locum iUiceffc
fis efkquin a fylendore facro contingatur. Ex hac largi fima luce, afferit
accenfa lu/ mina ccelejba,Solem,Lunamq;. Tejlaturidem ludxus Philo ,
Platonicorum exi/ mius,ldeam omnis luds,cr fontem, tbefaurumq; nitoris Deum,
•ncu/xvyuuy, ornnilummem,luminofitalem dicens, deducens ab ea, corporum
codeflium , om/ mumcfcrerum lucem . Hac diuinifiima lux fecit corpora
cceleStia, er prx qua Sol tenebra funt,CT caligo, ficilc potuit exteris rebus
dare nitorem.Prxdicat ora culum , hanc xtheriam, Solis , Lunx, afhrorumfy
lucem, effc tvt9*V/, exiguam $ paruam,minimam,obfcuram:Reputa igitur,quanta
fitiUadiuina claritas,cuifcin tilia quxdam eB lux folaris,
omniumfyfiderumcolLtU. Hxc,inquit,funtquxde Deo mihifeire datum.Hxcuidi er
noui.EtfbrtafJe dicat ad hunc modum. Cum ad, Olam claritatem uenturus
effem(utinam meafceleranon objhtiffent) oblata mihi, fueratjCT ut prxmium
propo/tta-Vidi eam aliquando, fed procul, uidianimo.Cx / ttra taceo, non licet
homini loqui-Sunt enim arcana uerba,id ejl,arcanx res , quas tu quoque abfijle
[erutori, quas te [cire nefis . Nofler. Theologus , Non licet :Dx/ mon,ov
&mis,Nefks efl,Dcfmefcrutari , amorem compefce quxrcndi . Nec fis ejl, quo
tibi compares fcientum,quam uti naturalem pofiideas,arcana rimari cot/-
leflu.Tenes qux teneri de Deo,potuiffent Rogatus item an quis peccans , Dei/m,
Utere poffct,reff>ondit: Ovc/lus ap?.H$oi ToiGb ottfoioi s t&gAwiyfsJi
Kcyut \t7t\K<pvytt afaunop omut* ' - . • n i Vah* tft A7GVST. EVG7B. LIB.
III. Pewrte Sii 7»Aif «, 7jwr* Siis m^co-auTot. "» Ptt¥T<c
lu»yeviy’o7nGx 7iW«Tt %gu lf>7rts. Qjufii.it, Nemo profifio,qui talis efl,
Deum Utere pofiit. Neque fagaribus do/ lis , aut uerbis acerrimum oculum
fubterfugiat . O mnia plena Deo , Deus ubique uagatur,omnix umificat,preducitq;
quacunque ffirant,v inambulant.Ecce que de uno Jhgulxricfc Deo predicat
Damonfunt ca,qua de Anime mundi,? octa di/ ninus: Spiritus intus alit, totam#
infuft per artus. Mens agitat molem, cr, magno [e corpore mifcet. I s Deus ubi#
ejl, omnie uiuiftcans,dans omnibus que ui:mt,et mouentur,uitam, cr motum,
portans omnia uerbo uirtutis fui. Eius# funt omnia plena. Eo# is ejl quem dixit
Aratus,cr eum fecutus Poeta, louis omnia plena-Non alicuius uideli/
aetfiditijfed uerifiimi,naturalifiimi Dei,de quo,uelutdiuinus Theologus hac
edit oracula Dimo,prouidentii diuini magna conjtfiio,quam mitti peccantes
pofiint effugere. Ide atq ; illud in fxcns literis. Si afcendero in coelum, tu
illic es:ft defcenie ro i« 'mfemu, ades, q tuta inter uirunq; oraculi
concordiaf Damon oculum Dei aAH.sy.oy , Fortifiimum, robufcfiimum, acerrimum,
omnia contuentem, terror , coelum, mare cottuftrantem. Quxntumuis item
ardfiriofam alitia, dolis#, te eir/ cuntegas,quantumuis abfcondas, oculos
eiusnon poteris effugere: Quiduisloqita ris,didi,fsria# omnium funt in confrcAu
eius, illud Philonis ocxoiylau otpSecA I m #Ai>r« 7r«yrx,pcruigm oculo
cunila cernit, qju enim fieri potefl, quin illi fmtcunfla nota, qui uitas
omnes,mentes# cogitatriccs finxit priorfEn illa Pytha gora ■^v/uoutiEt
Pauli,Genus cum fimus Dei in illo mouemur,CT fumut.Vni /. oserfa inquit
oraculum, comple flitur. Oraculum uere mirabile,omnipotente uniti te claros ex
omni loco radios iaHante. Omnis enim lingua confitetur caleflm ter f rejktum,
cr infernorum, quia dominus I efus Ckrislus in gloria ejl Dei patris. Ro gante
quoq ; ftcerdote,quanam religio plurimum maxime# foret fuperfles, inierit
miranda de Diuinitate, utuifumfuperius.Vtinamnemenuncfuprem6,acnouiffi m
interroges, infelix [accrdos,de diuino Genitore, de# chara, v unica prole pa
nomphai regis.Et Spiritu,Qtu continuatim continet omnia,monles, terram, fit/'
mina, mare, tortarum, aerem,ignem-Qui me nolentem, domibus ab his repellet.
Mox']; linquetur de fertum limen iflud oraculorum fundendorum. Pomphlum re gem
caleflem, dicit quod ei cmftx oracula concinant- Panon: phatts eflfcui Tria-ec
i puycM,omnis jtma,fmc oraculum camt.Huius,quem etiam diuinum Genitore di/'
tdt,nominal unicam Prolem.Sonat enim GriccTnAvytTOS„xut dileriufaut uri eum
Filiu-Spiritum quoq; nominat diffufum per omnia,de quo Marcus etiam Tui
lius,cum,per omnia pertinere,perinde ut oraculum,cr per omnia cor,tinuatum,jr
cut hic Horpu/icy affirmat, ex fontibus antique Theologia hac ad uerbum de re
rm pulchntudmc,concentu# loquetKilictinquit, fieri, omnibus continentibus * • s
4' # ktict DEPERENNI PHILOSOPHIA. 199. ialerfe mundi pariibus,profi{l6 non
pof[ent,nifi ea uno diuino,& continuato foi ritu continentur.Bene igitur
etiam Damon locutus. QuoJ Iupiirr fliDcui illt ueru i.magmit.Dfmonit oraculo :
cpcdtiuspotcflas , emnibaa •intranda : quod (olus illt fapienr, largitori}!
(apicmix : 6c quod lute oncBla,atic fani a' D «mone edita Philofophorum
(efttmonio. Cap. X V I L EVndemeffe quoque I ouent , ac uerifiimum ,
naturalemque Deum,qua'que‘ de I oue (luxit Aratus , & Homerus ,cffedc
fmgulari Deo , Dxmonnis etianf I eflimonio probatur Rogatus de aterno Deo
refj>ondit,addens de interitu [uo: Uy ffct/fc&J Tt uCp {tVS,K tOS\TCU,0)
taiytxAi £tv» o i 01 yoi trymy v7rtAu7isrcu nqju^ax. Aliotn locOjUekcmenter
mgemifcens: oioi yiit^7nJ\ssavK\Mn.7Su>oiyyT cL7n}Att[t Ol^tT«,W« epMjcyi yi
Aiifacu vgiviOy epSf. Erat lupi ter, rfl nunc,cr erit,o magne lupiter,Hei mihi
deficit oraculorum cleri/ tas-Hoc illud in facris literie,Sicut erat in
principio & nnnc,cr femper,CT in fe/ cula. Heu heu tripodes plangite,obit
Apollo . obit, quonia flammas calefis lux, uim adhibet- Lucem fupra calo
mirabilem,uocat Deum. Et de fuo uaticinatur in/ tcritu.Dc Byzano quoq ; qui
condidit Byzantium , contra eum , qui eum amula/ Elf 10 xgu
7rtcAwof>y.&' vmuysAjegx A* vt 'rounte, Ov<n y. eposA&' iroi yvy
aty «ren epttrsyiyiStu Kjavo» yclf &MJ euhfiSjtny vsrift^vTa v oy ngu yn
r^oyta,t(gu.^xifo{ Jrtif vj vzrtf 3*j/, Popt&S r ,«tA terr »*^P nt&oy
curri. k Quxfunt , Excitare, vreuerfus fiflina, & dicas ifla. Non te
Phoebus ipfeiubel fortiori uiro depugnare.lUi enim Deus ipfefuam porrexit
manum. Que e r terra tremit , v coelum defuper patens, pontusq;, folq;, <y
tenebrofum Chaosipfum. Uihil abfeondit de Deo : prius regionem , claritatem ,
creationem etiam Deorum fradicauerat,nunc uniiierfalem prafenda.Nofiris igitur
in literis etiam extat,Tre munt potefiates, tremunt uidentes angeli. E cce nunc
omnia tremunt ad nutum eius^ uafUtas olympi, terra, pontus, Sol injuper,w ipfa
tsrtara. Tremunt autem omni / potentcm,tremunt, dtm uoluerit,ucnientem.Nam mons
Sina tremebat, v fumi/ gabat, (T horror erat maximus in cajhris Hebraorum. T
alis ubiefr terror firel , fi ipfeueQet, cr fefe quantus ejl oftniderct,
quantum eum coelicola cernunt- Meri/ foq i uident,cr objluprfcunt,horrent,cr
latantur ad tantum numcn-Serapis quo/ afue in oraculo de facientia eius in calo
florente,pradicans eius largitatem : Toosm isrttgiT&Gspty Aceo-tAH&iw
e7mfat( . J u . tt 4 mfiniUt roof ‘AVGVST. EVGVB. LIB. m. *
tnflnita,inqmt,fapientia ttcrfatur in limine regis immortalis, lUe dat &
munus Uf gitur- Vocibus igitur humanis et Damoni* decantata, apertae}; efi
Theologia. qu£ ne quenquam e noftrts confi/txiffe fufpiccris , adfunt ipft
phdofophi teftes . Nam praterquam quod fuperiora oracula produxit m libris fuit
Porphyrius,m eo quo/ que, quem Plutarchus infcripfit , Cur Pythia defterit
oracula fundere metrice , er Plotinu^ProcluSyalijq; Platonici,qui pafim
Apollinis oracula proferre folent, de/ clarant his oraculis flem fe kabuijfc ,
er Damonem ueluti declaratorem rerum abftrufarum hominibusq; ignotarum,ets
fuiffe . Affert igitur eo libro Plutarchui oraculum, quo Damon fmgfdarcm Deum
efl confeffus , er pradicauit,cum mode ratc,cr iuBe iudulgentem. Rogatus a
quodam, qui peccauerat, an ul la f 'celeris ef/ fet
indulgenda,refpondu:arra:rrx krxyKceict ovyyt*(>u fovs, a|/ t»s,cbs ovtPty
«nv icvrfov.omnia neceffaria concedit Detts,uerun/ tamen ita largiens, ut nihil
immodice.His Damon er Deu unum nominat,<y cie/ plentem pradicat,ufque quo
luftuia poBulet . Oraculum
autem, quod affert Pro/ - clus,efl Attflima Theologia declaratio, funde
propheticis oraculis. Dicit ergo Pro «1 us fuper Timaum:ovmt </l% k 91 t«
Aoyict roy niyisey roxrr oy yliu 7THy£yT&ffvtyop&H,s@u.tiiQv<>y
ocnoys.v»H<rcu TK7ra*7VC, - trdqv, «SIh SgmtrKU yfvrit vnAt/7ttixtA9V 'kvQy/
ovgOfj&M©' 7jj >hsm£ imvJjpv 7tvgo s cwQ<&, K oo-fitoy
<$fuaKtay,K0tAw{MTK,7rK*^ycCf<pf!<p} "TO KSCTO) TUVUy KXT<r«f
KyHTKS. ltacfc,inquit,ctum oracuU,maximum Deum, fontem fvntium hunc appellant ,
C T [olam eum uniucrfa genui ffe-Dicit enim de pote Rate eius: Exdit hinc
rapide uariantis materia ortus. Hinc rumpit utbar,crftos omnis debilis,ignis.
Mundorum % globt,ndn$ hinc funt omnia nota, H incq; mican t radij, er mundo
mirabile lumen. Audis oraculum, eunda ab altiflimo Deo profeda canere,repetent
quafi Gcncfm l Mofaicam.Vt Mo/r; e primis operibus eius prodidit fuiffe
tcrra,cr aquam,nem/ pe materiam totius futuri mundi,congeriem, er [ementem
omnium rerum,non fe/ tus Damon primum affirmat ab eo proftSiam generatione
materia multiformia, cui uoria fpecies uiciflim inharent,propterea tmdtifbrmis.
P ofl hanc matenem,fe/ nentemq; rcrum,v mafftm , quemadmodum ad res gignendas
eam praparaue/ ratfapiens opifex , fteexeis pracipuam , principem eundarum
uifMirn rerum, produxit lucem. Hoc memorans Mo[es,pofl terram , aquamq; creatam,
ait fubiti apparui ffe lucem. Damon fimiliter ab eode prapotenti Deo, flumen
lucis erupiffe: lucis inquam,pra qua lux omnis , er ignis debilis fit . Ipfa
uero flos omnis lucis: Ea enim cjl lux [otis,Lux mundi corporei » Pofl lucem,
ftcut Mofes, quifilucrat :• 'J t \ creationem DE PERENNI PHILOSOPHIA. *ot
creationem orbiu ccdeRiu, eam poRca repetitum, dixit ab eo omnia coele Ria per
fi At. fu: uno complebitur uerbo Demon, mundorum globos omnes, eyconcauas HUs
orbicularesq; coeli machinas em ficiffe.Deniq; utMofes repetens ait. In die qua
creauit Deus coelum cr terram, fic per Epitogii repetit Demon, ab eo micare C r
m terras fundi radios omnes bonitatis. Omnis ergo lingua confitetur, coeleRiu,
terreRnu, cr infirori,quia Dominus lefus ChriRus ingloria Dei Patris. luRinut
igitur martyr er pMofopbus ad gentes , ait oraculm fuiffe quoddam , hymnum
gforie dmne.oTi r> orctp viuy^yshgiop ifstotiyi vero' 71 , vyvoy
7nu/‘rixfi7t§&’ tK</Hsvcu,VTtos qv t*t<ra> tjP VfiyoO \q>K , OT
i 7Tf«T©* TsfMtrees ixi§07ruy,K<Acetx. </lt xftAtc iteg.ngte cS&y
otofiStee joy sjyy» yim f« wotoeis, uy i<rnyj crtwtSn . Nimirum, Oraculm
ueRrm rogatum k quo/ 'dm,ut hyrnnm funderet Omnipotenti, fic i n medio hymni
dixit : Quod primus hominum firmator, Adamq; uocauit-Et hunc hymnum apud
multos,quosipfifci/ tnus,contigitafferuari.Vides Demonem hymnos,
cuiufmodifunt,quosoRendi/ mus,edidiffe,fingularem Vniuerfi creatorem Deum
ingenue confiffum . vidit ite Labandus oraculm iUud,quo Demon dixit,(jiiKftz
tfli ytfis « yyiAoi iniis: Exigua Dei portio nos Angeli . Profert enim hoc
carmen m fuis mRitutionibus: Querend,inquit,cuidam quis effct,aut quid
effetonminoDcus, refyondit uigwti Cr uno uerfibus-.quoru hoc principii cR. Sic
Labandus. Nec refert quod carmina fint tranffofi ta,ut quod Labandus pmcipiu,n«s
finem carminis effe feriptu refe rimus.Tacile enim potuerunt uerfus transferri
. Satis efi oraculum reuera Demor Itis effe,id efi,ApoUmis, editum non
Delphis,fed Colophone, idem in libro de Ire Dei,aliud oraculum,cr quafi unm ex
[uperioribus ait Apollinem Milefium effit dijfe,confultm de religione ludeorum.
HtAi Stof/ &trsAMCC,ngu yivyxT/tfcc 7 rffc •ncurrasy, C{/ uffi ycuKiitgu
$aA*«r«, v Tsep7ttfioi Ti/xvyoljUgu «Acu/cons t K<J>§iiJtv<ri*
Jforujje p recedit hec carmina quod affertur k luRino,Eu[cbio,alijsc£ multis,
fluod eundem Apollinem refbondiffcfirunt: M ivoi yccA<Acuoi (o<fylw Ac
xXJ>P,n</T ccp i Gfcuot, Ksrnffismp twtwnt nGafayvoi «yuif» 1 - ,ni PINIS
LIBRI T I & T 1 1. »5 AVGVSTim 0.%— i . >4 . r • ’ fi 1 X-- ,’v * X AVGVSTINI STEVCHI EVGV*
'» . ' i BINI DE PERENNI PHILOSO/ PHIA LIBBR Q.VARTV8, ‘ IN QJ 0 PLATONIS IT
ARISTOTELIS TKBOLOCtA DISCVTITVR; Ariftottlrm Angularem Deu» e fle confcflum t
No« folii moubut caddlibui , M omni item mundo eu» pnrfecifle : Bindcm fuifle
Academicorum Philofo» phiam: Eandem Sc Senecae : Non folaj intcMigcmhi , qc*
coelum »oucanl cu» agnofccre. Cap. I. < Ojl prtfeos Philofophos,qui nugis
Theologi dicebantur^ et pojl ei fecula,qua 4 Mofe,Trifmegiflo$,ad Pl Morte,
Anjlotelemty uf Jj decurrerunt,in quibus adorata cr co/ gniu fuit,pradicataq}
fmguUris Duiinitas,partim lucem hunc affercte natura, parum ab exordio generis
humani, quo folum Deus ucrus colebatur, ea f 'cientia mandte,qaip pe quam per
omnes terras feci patres antiqui deferebant, fuccefferunt duo multorum Philofophorum,
Acadcmiarumq ; principes, ad quos uelut in portu ueteris Sapientia naufragia
deuenerunt , fed pro uarietate ingenio / rum magis Platonem,quam Ariibtelcm,qui
rerum infimarum , fenftbusq ; nota/ rumjhdio magis
dclcflatus,obfcurasiUas,ingemumq; humanum excedentesPU toni,cxterisq;
uefagandat reliqmt,ueterum myfleria,fccretaq; Dei,ftlenda uent ratus, quorum
difficilis effet , nec procul 4 temeritate confirmatio . Sed quoniam nullus
fermo citra Dei appellationem haberi potefl , nec ullius P bdofophut fitn/ '
damenta (labiltri,nifi origine reperta,multa dc fontibus Theologia naturahs(na/
turalem dico,non fditid, frbulofam,quam ratio, naturaq; docet omnes homines)
fvmltter atque alij loqui coaftus efl . Quibus confideratis , id iudicium
colligitur , aut ueritatem inutto imprudenti $ excidiffe, aut non habentem quid
pro itero affe reret,diuerfa rationeloquutum.Quam animorum inconflantiam,in
omnibus Pjji lof>pb«/trc deprehendas. Nondum enim fulgor ueritatis terras
impleuerat , quo pulfa omnis denfa caligo , unam duntaxat ueritatem homines
fequerentur. Erant autem cunila crafisoccu\tata,v drcunfiifa tenebris ■ Hac
caligine effrdum efl , . ut Aristoteles CT P kto in afferenda D imitate modo
ccclum,motusfy ctrkfles ad/ nirad,illic Deum fe repenffe crediderint,modo
refipifeentes, implentem omnem mundum, quemadmodum fuperiores,magnum
iltum,infcrurabilemq; Deum,non coelum duntaxat mouentem, fed prxfentem tibique
prxdicauerint : longe quidem clarius Plato,quam Anftoteles.Deleilis igitur
uerioribus,primum ex Anfiotde, • itein Platone, ut cuius uberior aflluentiorifc
Theologia diligentius examinanda efl, eandem atque apud fuperiores pietatem
reperiemus. Ac primum inflindusiUos, id appellationem fmgularis Dei compellimur
4 natura , uideamus . S/pe extat apud DE PERENNI PHILOSOPHIA. *•; Mpud eum ,
Deus er natura nihil agunt frudra. Hic CT Deus fmguUriter rxeel/ bntcrq;
nominatur,CT opus ei magnum,mirabile,uarium tribuitur :tum uero cum natura
fodetur: fed ipfe prior, poji tuitur 4 nomiruttur. Qjpcunq; igitur huc coit / fiderando
ddatet,quid aliud reperict,quam Deum autorem nator* <T principem i
quemadmodum fcribit Mofes,appeUari?QJlicquid enim tradidit M ofes Deum fi/
eiffe,primum terram cum aqua,poflea Solem, orbescfc calefies , tum plantat V
animalu,eac J; mirabili ordine pofuijfe,hoc omne, natura ejhqu* idcirco nihil
ex/ orbitantyiiec curfusfuos deprauant , quia fida funt optima ab optimo
magifbro . Eo^uocatur prima Sapientia, era Pindaro «fisori^ris, optimus artifex
. Et A riRoteles dixit Pherecydem,multosq; altos,primum autorem , creatorem,
opti/ mum dcdaraffe.TheophraBus omnia uolentem optima. Itaq; non agitfrufka na
tura,quia Deui eam fecit optimi H *c$ confociatio Dei, ac nator*, non eft duo/
rum,ueldiuerforum: neque enim fodarentur ad unum idemq; opus, neque duo/ mm
aqualium , quod c rCeus praftrtur , er natura fine Deo nomen inane eji.
Sociantur igitur uelut artifex, cr artificium. Quicquid enim fit X natura, eo
tefle, fit item i Deo. Si enim loquens de rebus ut uniuerfum, qu£ [manatur*
continen/ tur,eas nec X Deo frufbra fieri, nec X natura dicit , certe quicquid
jit ab uno, fit item ab altero -Nihil cnimfuperejl alteri,fi eunda jiunt ab
alterutro . Sei cur duo rerum autores declarantur, ft fufficit unus,ucl
Deus,uel natura feorfumflmo noit fufficit,neque uult, quemadmodum Democritus ,
er Epicum , fme Deo operari nattiram, nec Deum X natura fegregatum, ceu
gubernatorem X naui ■ Sociat ig/ tur utrunq^alfgrum uelut autorem, artificem,
alterum uelut artificium, ut g uber/ tuitorem, ac nauim. iam uero ft Deus agit
nator am, princeps eius, ac moderator ; certe non motus cedi folos moderatur,
nec per unum motum gubernat naturam . fed effe eum prafentem ubique,qucmadmodm
dixerat Pythagoras, neccffe <jh V quemadmodum iUe cecinit: Spiritus intus
alit,totam< jj infiifaper artus. Mens agitat molem, magno [e corpore mifcet.
Non folos igitur orbes cceli mouet, non in coelo dun taxat, fed ubique ua
fatur, infufus,non infixus mundo.Quamfuiffe Platonicorum , Peripateticorum $
fen/ tentiam,tcdatur Tullius in Academicis. Partes,inquit , autem effe mundi
omnia, ; jau*inftnt in eo, qu* natura fentiente teneantur,in quaratio perfida
infit , qu t fit eadem fempitema-Nihil enim ualentius ej[c,X quo intereat. Q
tum uim Ani / mum effe mundi dicunt,eandemq ; effe Mentem , Sapientiam '<k perfidam
, quem Deum appeUant,ormuumq; rerum,qu* funt ei fubiedx, quaji prudentiam quan/
iam procurantem,caleftia maxime , deinde in terris ea qu* pertinent ad horni/
pem-Hac TuUuis.Simtlia igitur Aridoteles fentiebat, quum Deum, ac naturam tiM
agere Jrufbra, fepenumero clamat-Scntiebat Deum effe Mente uniuerft,Sa/
fientiam^ perfidam, cui fubieA* mundi partes omnes effent, procurantem : „
omnia . s I>E PEREMNI PHILOSOPHIA. »0* inquit iUic Plato,adorans 0 M egillc
C r Clinia , fitcbor eum effe Deum i certe ip/ fum coelum . Mwltdcj; alia
plurimum UtUum utrum infamant , nifi quod mos eiut temporis fuit, ut etiam
flumwa,tcrram,mundum,jvntcs,Deos dicerent. Tu't Diui/ mute coelum e fl
Dcus.Alioqui uerum Deum agnouit, infcruubdcm , rerumq ; ar/ bficem uocMUt:
Eandem conftat fuijfe Mentem Arijlotclis,ut jl coelo, ccclejhbuscfc
InteUigentijs, tribuat Diumiutem, aliud tamen dc ucro, ac fingulari oco fcn
ferit, quam ut moueat orbem ccclcftem,cds item intcdigcntias confeffus fit ,
quos Plato, uetcresq; fupra coelo uiucre dixiffcitt . Quo paulum confidcrato,ad
lingularem oeumreuertemur. Auftotclcm aliud IntefHgemianrm gcnuf.ru lm calefiet
orbet mourolet fcnGfTc: fupra motui caleftei.Deot beaioi locefle: Eorum ueram
feliciiaicm tlefcripfiC' - ferAntiquoiqut hac docuerant collauJafle. Cap. II.
-N libro de coelo, loquens de fiyiipcatione eius quod dicitur Coelum , P
oftremo, hnquit,dicitur coelum corpus naturale , t 0 ip ioj(oe/n 1 wt fiQofx -f
vrctrrot, itu^x/A Idyck-nifrxtop,^ nccvce y&AisttMtAeipvgccyop,y} a> ve
6u* ep w ap IJlpvSl epap-ip , Qjwi ejl in extrema circumferentia Vniuerft .
Sole/ mus enim extremum, er quodfuprcmu cjl,prxcipuc uocare coelum,in quo totam
DiuiniUtan dicimus habitare -Hac die. Apparet hic Diuinitatis aliud omnino ge/ nus,quxm
eorum qui moueant orbes er lumina coelejlia . Nam Platonem prope/ ptorem
fecutus, fupra fideribus,in extrema uertigine mundi, id e fl, ut clarum cft,
fupra primo mobili collocat hos dcos.dcus autem in Hetaphyficd ccnfuit Intctti/
gentias orbium calcBw,SoUs,Luno,aflroru,cpicyclorum,planctaru,qui funtom nes
infra primum mobile,cr extremam circunferentiam.Porrb quod hoc loco ai
confuetudinc temporis , communemcp omnium mortaliu fententiam dixerat d eos
habitare fupra mundum, poBea pluribus uerbis,& ■ ex philofopkia
explicans,dif/ ferit p r ocior a latius uelut in ipfam Theologiam ingreffus .
Cuius hocuerba funt: <f£ ■¥■ VgCCVS </Vfc</Vx7f 071 *T <fap->
BTt ^t<9j (TOUfaX, QX- op xgxfon it\. vo7Toe,VT\ xwop ,vrs. j$et>os
tf&ptfotflip, Jlic7i€p irr y vinea kcckh 7rt<pUK<fp,isn %or«s alme
7tvi«yHgceo-K^p.ir <fap &</W vcsifiiUix n%TCtJSo\H,vibp vfw IfeevvcTU
rivarypJb/ 6ep <po§«p, a?iC MXfAoi<oTX,yffL <etto9« , viuj xqjsiw
lyoimc feolw , xgx viw au» vapKivarrvp J^ixvsAuvop otMxvlaxtivx.Quofunt,
oBcnfumejl autem extra nudum effe,neq; effe poffe corpus. ManifeBu igitur quod
neq; locus , neq; uacuum,neq; tempus ejl extrd.Quocirca,quo ibflunt , neq ; in
loco funt , neque tempus ea fuit fenefcere-Neq; illius efluUa mutatio eorum,qua
fupra nouiftma, fupremamq; uertiginem pofttafunt,fed immutabilia , cr impafiibilix
, optimam agunt uilam femper er opulentifimam,omne ouum. Sic iUe.^onfidera
igitur fm/ gula -Prius dixerat, Coelum dicimus extremam ctrcunferentiam,ubi
totam dicimus habitare oiuinitatem.Nunc dat quiddam clarius. l Uic in
ccclo,nunc fupra codo,fu rpra ultima circunferentia. Nam dicit etum extra coelum
nuUu effe corpus . Igitur multo W* 2e« A V G V ST? EVGVB. LIB. I II T. multo
magis femouet eas res i toto mundo, dicens eas effe extra l<xutil,exlT4
tettt / pus,que cum calo funt:Deindc eas res non effe muUbiles.Ex quibus
omnibus cU rifiime condat,eu nonfentire de inulligenda Solis,Luruc,
planetaru,epicycloru, que funt ornnu infra extremam circunfarentu, et
corporaliter funt in loco et tem pore.Tu loquitur de b is,que non funt corpore,
ideo neget ce hebere locu-Totecfc descriptio c/t pulchcmme,diuineqhut d
Theologo nihil expedi emplius,de his, qui hebitent in calojd
ejl,defuper.Defcribit enim beatitudinc,immortalitatem, fe ' Ucitatem
etemam,etcmam'q; eorum requiem:quie net j; fenefcunt,nei j; fubiacent
tempori,non funt in loco,nuie dtftndi,ct preferipti fede. Vite non deficit eos
otn tubus bonis copiofifima. Appellet enim eoru uitm,optvnu,ctv7CCfKisKT9t/,co
piojifime.xec Andotcles nunc dicit quid ee fmt,fed per neutru genus tcc Uti, ee
que bi.Superius auti dcclereucret,et declarat Mi,eos effeDcos.Etinfrcun/ do
libro eiufde operis 7oy <A'ovfwcy ,@Toy woo rmoyot /\«^aio»,T«S hoX
cariv<ltiiy,d)t orree yovoy «Batvieroy.CaUi eutem,etfupremi< locum,ue
teres quidc Dijs ettribuerunt,quippe qui folut fit immortalis. Horu igitur ejl
iUud, quod fupre calo dixit effe-Eoru ejl regio hebiteculu,ut in compendio fue
philofo phie quot J; megis decleret-Veteiumi Jj maiori! fuorum Theologum
declereuit in primo libro reducens eem ed confideretione phdofopkie.Suntigitur
Di/, Arftto/ tele etia tejlejupraftdcnbus. Audi ede quid de hoc ipfo,quod
entitjui tradidi ffent, loquitur:J^t07nfK«Aii ovwruOfo tccvroy,r«vs «fxctiiss
<£ yccAisx tovs ncerflvi n/xiy xAmiS Jr« Aoyv s Qjiocirce,inquit, preclere
hebet, ut quifq; fibi ipfi perfuadeat,ueteres treditiones,precipue meioru
noftroru,ueres effe-O Aridoteles, fi redit ejl inducere in animu unumquenq;, ut
credat uera effe que crediderit antiqui,uide quefo quid retro omnes entiqui
tradidi fet,quid Ch«l dei, quid SibyUe,qmd Mercurius , quid Greci ipfi, quibus
fide maxima putas tri/
buendd.Orpheus,Pythagoras,Anaxagoras,Archytas,Phihlaus,Parmenides,ce teriq ;
omnes unanimitcr,non illos fiditios orbiu calediu motores D eos,fed unum
finguUre,omnipotcntemq; funt conftfii,qui non corpus quidc caleftc moueai,et 1
iud no agat, fed Deum per omnia penetrante,totum mundu implente,omnia con/
fiderante.Tum Deos quofda minores miniflros eius induxerunt,qui res humanas ei
parentes adminiflrent.Sic illi cenfueuerut,et tu aliquando afferuifti,fi quis
dide tua bene confideret . Recordare que dicis undecimo de Phdofophia diuina
libro , de eifdc antiquis-Traditii efl,inquit,ab antiquis de Dijs,per fabulas
interdum:*? tSTisytofitrcts <c(/to,Ac iioi yovoy to yrf&7oy,oTS iicvs
ioirro, rxS 7Tfotf reet oi/trtceg tfrtujBuvs ce? vonicrfcjA quibus fi quis
idfeparet,id efl , fabulam, folumty accipiat,quod efl precipuu,quod Deos
crediderunt primas fub/ fiantias,diuine locutos eos arbitretur. Bene igitur habet o
Andotelesiafferis maio res diuine locutos,Dcos effe primas fubdantias. At
antiqui,fi bene mcminijli dide tua^ion dixerunt Deos illos orbium ctxlcflim
molorcs?fcdfctit fuperns in libris DE PERENNI PHILOSOPHIA. t»r. de Cedo
monfhrajli, fuprcmm altifiintumq; locum extra calum,et locum et tem pus ek
attribuerint. A [feris autem diuine eos locutos . Si diuine igitur locuti funt
, nonfunt Dij cccleftes lntelligentix,nec prima mteUigentia mouet coelum dunta/
xat,aliud non agens . H xc igitur confidrratio ucrifima ejl , cr
incontradicibilis, tufi quis furio forum Peripateticoru uanifimis qutbnfda
artificijs ea coneturfub/ uertere ■ DenifyfupraJiflu locum teflatur Simplicius
quofdam interpreti fenfiffe de immobilibus cauftsccdeStibus,et immobilibus
principijs, qui moneant fakxrat ccdejies. In quo qmde cum refle fcnfciint,quod
Arifloteles de caufts fupermunda nis Jit ibi locutus, in uno tanti error
fiut,quod eas caufas dixerunt , que rrloueant orbes calefies. quo modo
enimmouent,fi funt,ut ait Arijloteles^farrxr^lon/ gifiime ,remotifiime,fupra
motus cedejlesiSi motriccs caufas has Arijlotelcsfen/ pffct,no longifiime ab
eo, quod mouet,jcparaffcL Cur enim caufa mouens Solem, debuit fupra
Sole,frharasq; omnes longifiime locarif Clari igitur , Arijlotclc Deos quidem
illic ejfe fupra ccdejies motus longinquifbnos,fed non eos Deos,qui mo/ N eant
orbes: quos Ji mouerent,unufqui[q ; frhxrxfux uel ineffet,uelafi fleret* •
Compendium Philofophi* Arlftotelu, unum Ungulatam, moderatorem (oium or- dinum
ccdcftium.uuarp omni* confiteri. Colluio aliorum quorundam loco- rum.de prifea
Philorophia. qua lingularem Deum pradicai Deum inuilibilitff nu mouere.de
regere. Cap. IlL - Riflotelesmlibro de Mundo,quem olim appellabant jtl luflinus
martyr, phi / A-lofophia eius compendium,quod ipfe fcripjitad Alexandrum,
Latinis Pcripa tkis obfcurum,dtu'ute iuxta maiores, quos uidebat fentiebatq;
ejfe fequendos , lo/ eutus ejl de Deo,longe quidem alia,atq ; ea quae in libris
de Coelo, er Metaphyfi/ ces,non amplius motus dios caleBes,ad quos affixa
intcUigentue, id ejl, Dij afit deant mouentes,introducens,fed uniuerfale dans
fummo,ac fmgulari Deo rerum gubernaculum- Et ut decet phdofophum,errores uulgi
expoliens, detrahensq;ji/ bulofitatem,et impietatem. Audiamus igftur eum
loquentem:Mundus,inquit,item dicitur alio modo,omnium rerum coordinatio ac
difj>ofitio,imb St»Tt k gu Stop cpvtoCTrfon&HtQux cr Deo & per Deum
conferuantur: Paulo pojl , «S t o ayarrxrto , St» «xerrwpt oy : Cuius fupremtm
, inquit, efl habitatio Dei* Qtww fui fimiUs hic er in libris illis f Multo
quidem hic religioftus . A Deo, in/ quit, conferuatur is, qui dicitur Mundus :
conferuatio autem ejfe non poffet , Ji tantum fupremummoueret orbem-lam nomen
Diuinitatis uim tantum tribuit, quod certe mirtm.Nam fi de ccclefh motu , ob
quem Diuinitatem Dijs dediffet, hic fermo cffet,non unum tantum nomina ffet,fed
Intelligentias multas ficut mli/ bris Metaphyfices.Alterum igitur e duobus
dicendum ejl : aut ipfum Jibi contra/ dicere, mutante fententias homini
tempore, quodfepefit,cum multa reuocamut in poRerum,dux prius confUnter
afferuimus.Sxpcq ; accepit g rauius iudiciit.Et tJippocratesfuos errores
confiffus ejl,ftmiliter er Augujlinui,alijq ; multi boni *tri,apuJ quos
Ufritat, flori* inani prtpondcrarct • tuu dicendi in His libris eunf quondam io
f AVGVST. EVGVB. LI». IIII. quondam ajlrorum k Platone dccepum pofuiffe
Diuinitatem,refcruantetn fbi ge itus aliud Deorum, de quibus alijs in libris
diceret : cr de quibus quadam in libris de Corio innuiffet,cm diceret uetcrcs
dcDijsdiuine locutos: cr cum eis tribuit fu premunt coelum, er ultramundanas
regiones habitandas. Nam cd qujcfmt, qux non exprefit,quxq ; in fupremo
ccrlo,imb extra,dixil cxiBcre,appellansea neu/ Iro gener e, quid forte
nefeiret, dut nollet fateri Deos , hoc toco clari fime docuit,
uidelicctaltifimam coeli partem effc oiKHTHfioy ifSatj , Habitaculum fummi
Dei-Hfc igitur funt iUd t« t Kii,qux dicebdtin libris de calo, Deus [edicet
ipfe princeps maximus, Deorumq; fupremus , qui Deos dlios minores admittit
illuc: non quod propius etiam eorum Jit locus, fed quod clementi fimus princeps
donat eis fedem in regnis fuis. Et cum Ariftotelrs fuprema mundi pdrtem
hdbitdculum D ei pradicat,innuit,quodipficlamamus,Paterno{ler,quiesincaUs.
AriHoteles Stoy uocutiHum,nos Pdtrem.Sed er Patrem dicet A nftoteles, utfoft ea
proba/ bitur.Nos,Qui esin calis : Anftoteles, Cjto weaTcerroy oimTHgtoy ifStov.
Deinde eodem loco refert AriBotelesipfum idem calum, quod hdbitdculum dixe
rat,effe plenum &uup <r^yarcy,dimnorum corporum. Non ergo diuinorum d/
nimorum,dut diurnarum tnteUigcnturum. Semperq; in proditio libro appellat di
uina corpordyUteis corpoream D iuinitatem , non inteUigibdem,uel intelligcntem
dttnbuit-Deindc diuinius multo, totamq ; animi fui prorjus declarans
fententiam, adierit in eodem hbro:Superefl,inquit,ut de cdufa,qua continet
omnia,breuiter di camus, ficut de exteris diximus. Error enim ejl, qui
loquuntur de mundo, tamctfi non diligenter, er exquifite, fedfaltemquodad
dotirinx exemplum fufficiat, T o •? Kco-yts KVftunccroy usagccAimiv > quod
in mundo optimum , poti fi/ mumq; fit, dimittcre-Hxc iUe Deinde quanta
concordia, quam mirabili confen/ fu cum his, qua in libris de Calo,cr Metaphyf
ces dixerat* N am in utroq ; opere maiorum deDijs opiniones addiderat, eas
diuinas appellans, cr collaudans. N une autem iuxta id quod dixerat
Orpheus,Mcrcurius, Acmon, Pythagoras, coteriq; multi:a:fxaios yiy ni^oyos,
j(ptc &<h-f i os tsi &ao-tyccr$f cesset s u 5 tK &tou
TccmivTce,ycfi s/lixSioO^yiy arvrlsHKttr. Antiqua quadam fima cr patria
eft,omnibus hominibus,quod ex De o,CTper Deum, fuerunt nobis omnia. Audis
igitur antiquam fimam cr patriam , cuius meminit ut fuperius wdiSli, in li/
bris Metdphyfices,cr de Coelo,fxpe eodem loquensmodofln libris de Calo: ctf/
Xttlw tyti wcct^isS Ao^bs. Andquos,cr patrios fermones deDijs.m libris Me
taphyftces:nrtxpK(/lic/loTKi vsrb x wxhxi&y ; Traditu ejl ab antiquis,et
prifcis.Et illic de multis D ijs eftfermo,hic de uno tantum-hxet p dccla/ rant
illa.Et cuius animi tunc effet,nune in compendio lotius philofophix melius
explanat- ibi ferebat Deos ab antiquis traditum, umuerftm continere naturam:
biccrin libris de Republica Deum unum duntaxat ■ In compendio repetentes, qux
multis retro atmis dixiffam,fi quid erroris ignaris cxcidiffct, folcmus cor/ DE
PERENNI PHILOSOPHIA. »09 ligere,folemus emendatius loqui. Sic ficit Aridoteles,
quod antea retulerit de m i tif dijt ab antiquis,nunc corrigit, fentiens id de
fmguUri De o.Hanc fimum iit effe de Deo eundis hominibus,eamq; effe antiquam cr
patrum -Ergo omnium bomi/ nim antiqui fimi genitores traMerant,unu uiti
cunflxrtmq;, qui ab hominibu * pofidentur rerum,autorem. No» Hebrii foli a
genitoribus, mxioribusq; id didice/ refuis,fei omnium etiam genitores nationum,
poderis ea tradiderant, ideo per to tum mundum nunauerant,apud omnes
circunfrrcbantur, Hebrios, Chaldios, Ac gyptios,Gricos ipfos,qui
didiccrunt,xutorc Platone,a Barbaris cunda.Omnibut hominibus inuulgata fima
fuit a maioribus, quod a Deo ovrisuKif/ , extiterunt, nata funt,fida,data
hominibus omnia . Prtdicatur,inquit, hoc apud omnes gentes , acceptu ab antiqui
f imis, cr per traditionem ab exordio mundi ad poderos deuolu tom.Hoc<£ efl
quod apud Aegypttos,Chaldaos, Phoenices, totum q; Orientem, m/ uenimus eandem
atq; apud Mofcn de mundo creato pMofophiam. Na fatur enim " hac )ima,Jicut
alia pleraq ; myderia, ab exordio mundi , ab antiqui fimis homini r hus,qm
Deumuideruntcreantem,audieruntq;loquentem,alterq;refirrbxt alteri. X
Deo,inquit,crper Deum. Duo genera cau forum : altera inucntrix,altera con/
feruatrtx.Sicut fupmus <t Deo cr per Dciwn feruari naturi ordinem.Deinde me/
lius hic omnia,cr explicatius declarans,addit:Nullauerb,inquit, naturaipfaper
feipfam fufficiensAbmt dedttuU falute- Nulla, inquit, natura, 4 Deo non con/
feruatauiuerc poffet.Hoc quidem non in motum caledcm tantum , fed uniuerfa/ .
lem conferuationem,cr rerum tenacia uincula referendum perfficuum rjl,crfa/
pienufimi quify fenferunt . Addit autemtideo cr prifeorm nonnuUi,eo ufq;fin/ do
progrefi funt,ut dicerent hic omnia Dijs effe plena , cr per oculos nobis , cr
atireSyomiemty fenfum offerri. Quod diurni quidem potedati congruenter dici/
tur,fubdantil non item.Seruator enim reuera ejl,Kgu gemtor,qua/ nmcunq;,qui
mundum hunc conficiant rerum,Deus: non tamen in eo labor an/ tti,cr perfe
operantis animalis laborem fudinens,fed utens potedate indefeien/ te,per quam
etiam qui remotifima uideantur , exuperat . Alti f imam igitur, pri/ mmbp
regione, fortitus ejlipfe.Hypatosq; ob hanc caufam a poetis efl ditius: qui, ut
poetari princeps inquit,m fummo totius cceli uertice prifi det . Cuius potedate
maxime fruitur proximum ei corpus,deinceps per ordinem, ufq; in nodrn regio/
nes uniuerfa.Terredriaq; omnia,quoniam plurimum didant a bono , quod a Deo
diffunditur,debilu funt,cr corrupttbilia,plenaq; tumultu. Non efl autem uerum ,
quoniam per omnia penetret diuimtas, inde f \eri,ut nodra , cr qua fupra nos
lon/ gius aut propius a Deo dident, magis ucl minus utilitate fruantur.
Pridatigitur 4 rbitrari,quod quidem cr tpft Deo decorum maxime fit , potedatem
cius iti calo prifidentem,omnibus etiam remodfimis rebus,caufam effe falutis podus,quam
ut penetrans, quo neq ; decomm,honedumcj; fit , ipfa fuo labore terredrix
operetur. Nam id ne humanis quidem principibus conueniat,ut uilif imo cuify
operi ipft ai/ 0 finU tio. AVGVST. E VG7B.. LIB.' II TI. fmtMt in exe rcitu,aut
urbe,aut domo,fi farcinx colligenda efflent , aut contempti/ bile
quidagcndum,quodfub magno Imperatore uile nunapium cxcquetur,lmpe ratore adejfc
oporteret.Sed quale fertur de Cambyfe,aut Xerxe,uel Dario,qut ad fummam
magnificentiae pompam ac foflumjit diflatrvc ratio,uel ut fima ejl,Sufis aut E
cbatxnii mutfibiUs omnibus frdebat,regum domum admirabilem,cuius amf bituf
auro,CT eleflro,eboreq; refolgcret,obtinens.VeBibula multa,perpetuaqut micem
atru,CT continuit diBantia fladijs ab inuicem, foribus aureis, ty alttfhmit parietibus
muniebantur.Extra quot proceres , ac ffedattfmi flabant ordine utria Ali/
cuftcdcs,CT fomuli,cr regem ipfum circiwflantcs \hpatorcs,cxten cuiufque
ambitus cuBodes, fornus ite afodentes, excipientes# auribus omnia,ut ipfe Impe/
rator,quem c T Dominum CT D«tm uocabant,omnta quidem afficeret, nihil' que non
exaudiret. Praeter hos item pr terant ahj xrario,reditus accipientes: erant du/
c es item exercitus,ac ucnationum : muneribus accipiendis ahj pr terant ,
eundi# efficijs fui s ordine fungebantur. Totum autem impcrium,quod unmerfam
ample / dens A fum,ab occafu Helle ffonto, ab ortu India claudebatur,dishnbuti
Prxfides , ac Satrape, cr Reges per prouinciat gubemabat,omnes ferui magni
Regis. Item uercdarq,cr cxploratores,nunaj,v cuBodcs , focum# que de fummts
turribus ttoflu oBcndcbantur,obfcmuorcs.Tantut autem erat ordo,maxjmc ficum e
fum mis turribus continuatim per prouincias ardentium, inuicem# a fotibus
impenj ufq; ad Sufa,uel Ecbatana, fibifuccedentium,ut R«c eadem die omnia,
quxin A/ fia notu accidi ffent , cognofceret . Comparanda efl igitur magni
Regis potentia, cum potestate Dri,qw continet mundum,eo quidem debdior,ac
infonor Regis il/ luis, quo hxcDeifu,illa animalis uih forni , ac tenuifomi .
Quocirca fi indecorum serat illi, ipfum Xerxem uidere proprijs manibus umuerfa
operari, cr perficere queeunq; ueUet,prxfentem# agere,longe certe id minus Dro
fis fit.Sed congru / enm,erit ac uencrabilius,eius i« altifoma regione
prxfidentis potcBatem per om nem mundum uagari ac pcrtinere,Solem#mouere, cr Lunam,totum#
ccelum arcumagere,autoremq ; ejfe fahitis rerum terrestrium . Neque aum illi
aut arte, aut aliorum miniflerio opus ejl, quemadmodum noBratibiis principibus,
quibus propter imbecillitatem multorum nanus fint neceffarix . Sed ea efl fumma
diurni/ tas,ut cum foeditate cr uno fimplici motu,omnes generatim formas rerum
prodit/ cat . Quemadmodum architedi,qui unici instrumenti machina, multas er
uariae operationes exequantur.Similiter qui neurojf aBx dicuntur, id efl, qui
ctrculato/ rum hiBar aliquod animal fimulatemouent. Vno enim filo
contrado,mduent coi/ lum, manus, CT humeros , cr oculos, nonnunquam omnes
partes numcrofe,ciM aiumaUs,quod fimulant : Sic profodo natura diuina fimplici
motu primi coeli dat turtutem infucccdcntia,cr abilUs rurfum in longinquiora ,
donec tn omnia per/ uenerit.Nam aliud ab alio impulfum, rurfum id mouet aliud
ordinate , eundis ta/ jffffi fua opera cxcquaitibus . Non omnibus eadem uia
efl, fed uaria , ac priuat4 . cuique. DE PERENNI PHILOSOPHIA. stt cfdque.N
onnulhs etiam contraria, tametfi prima fe incitatio ad unicum motum m
ptUatVelut fi quis exuafcfmtul pilam, cubum, cr conum, cr cylindrum iaceret .
quodcunque enim in fua figura motum fe daret . Vel fi quit fmtul animal aquati
/ cum, er terreBre,CT uolucre,'m jinu tenens, abijccrct.Perjficuum enim
eft,nata/ tile e lapfumi njjixs fedes nataturum terrcRrc ad mores , ritumip
fuum inambula/ turum, aerium a terra fublatum,fublime uolans abiturum, quibus
unica prima cau ft propriam facilitatem dediffet.Sic habet in Vniucrfo.per unicum
enim totius ca/ li circumaflum,die, er nodu expletum , diuerfi omnium orbium
motus , tametfi ab uno orbe contenti,alij quidem citius,alij tardius
peraguntur. Et ex ftacijs lon/ ptudines,cr propria cuique opera fiunt. Nam Luna
quidem menfc auda,cr di/ miuta,deficicnsqi,fuum conficit »rbem:Sol
anno,aqualesq ; iUi Venus , er Mcr/ citriusiMars duplo temporis \)>xcio:
lupiterfcx iduis tantum : fupremus Saturnus duplo, cr dimidio, quam infirior . Vna autem harmonia ex omnibus per coelum
concinentibus. Qua cr fit ab uno,cr definit in unum. Mundum que uel ordinem
rtfle dixeris Vmunfum,non Inordinationcm.Quemxdmodu in choro, prtfiden/ te
choraula, cr priore concinente,confonat totus chorus uirorum,intcrdum etiam
mulierum, qui duterfis uocibus, acutis aut grauibus unum dulcem , temperatumq;
tmfcent concentum.Sic habet in Vniuerfo,moderante Deo.Nam defuper, ubi ini /
tium ejl,ab ipfo qui iure merito dtftus ejl Corypkxus, id efi,princeps,mouentur
oj flw femper cr totum coelum . Ingreditur autem duas uus darifimus Sol : quo/
rum altera diem , ac nodem definit ortu cr occafu : altera quatuor anni tempora
peragit, atro,cr ultro ad Boream, cr Meridiem progrediens. Hinc hymbrcs,uen
6,rores,afjedtoncsq;,omnix continentis acris, ex principali caufa omnia,fequun
/ tur manationes fluminwm,tumor maris, arborum pr»dudiones,frugum maturita/
tttfprocreationes animalium, nutrimenta, uigorcs,xtatcs,defidus,concurrcntc ai
hac, ut dixi,proprta cuiuffy natura.Qyxndo igitur omnium Princeps ac Genitor,
qui praterquam quod animo inuifibiUs ejl,fignum dederit omni natura,qua inter
coelum cr terram e xidit,mouetur omnis continuatim,motibus finibusq; fuis,
inter dam obfcure,interdim dare, producens innumeras firmas , rurfumq;
occultans, ■ txuno principio . Videtur^ res uehementer ftmilis his qua fiunt
tempore pugna . Vbi tuba ftgnum ex cadris dedent,ea exaudita,concurrunt omnes,
alius clypeum capitalius induit loricam, pars ocreas implicat,aut galeam, aut
balteu accingitur. Frena equo alius addit,confcendit alius biga,alius ad fignum
fe adiungit : flatimq ; centurione sjudoresqi ordinum aciem infbruunt,equites
in comu diff>onuntur,uc htes currunt in fuum locum . Omniaq; ad unius principis fignum
aguntur , penes quem tota potedas . Sic de Vniuerfo fentire neceffe ejl . Vno
enim motu , eoq ; hudfibilicr ab fcondito , impulfis omnibus, fiunt eundis
propria . Nam quod inutfibilttcr id jut, neque idt ad fidendum , neque nobis ad
credendum impedi/ mento rft . Nam edam animus , per quem uiuimus , urbes , er
domos habemus , . o * quum I ut AVGVST. EVGVB. LIB. IIH . quum fit inuifibCis,
operibus ipfiscogno fcitur. Omnis enim uiu ordo ab illo reptr tus, cr
dijfiofttus ejl, cr tenetur . Agrorum cultus crconfuiones,inuentionesar/
tium,ufuslegum,res publicationes urbanu, finitimis illatum beUum,pax kemg ab
illo omnia . Eadem hac de Deo oportet cogitare, qui poteSUle fit fortifimus,
pulchritudine fvrmofifiimus,uita immortahs,uirtute optimus, qui omni mortali na
tura inuifibihs ex ipfis operibus uideatur. Nam afjrdiones aut aeris, aut
terrarum , aquarum<j;,operaDei diceda,qui ipfrn continet mundum . A
quo,utaitphyficui Empedocles, Qua fint, quafucrint,qua pojl uenturafequentur.
Et planta uiruere, mares,v fccmina quafy, At<Ji firx,uolucresq;,
habitantesq; aquor a pifces ■ Videtur autem profi£lo,tametfi exiguum fit,mundus
comparari poffe umbeltcis, qui funt exiguis lapillis incluft. qm in medio
exiftentes,cr ad utranq ; partem at que inclinantes, uenuHe er ordinate feruant
totam figuram ipfiut ordinis cr m t motam.tcrunt etiam Phidiam jlatuarium, cum
M ineruam in arce fibricaretur,in medio eius fcuto imaginem fuam ita
imprefiiffc , er quodam occulto artificio,fU/ tua alhgaffe,ut neceffario,fi
quis uellet eam conuellere,uniuerfam ftatuam diffol/ ucrct,&
deftrucret.Hanc igitur in mundo rationem habet Deus, continens ornnii rerum
concentu/m er falutem. Verum neq ; in medio ejl, ubi ejl terra,cr turbulen- tus
(ftr locus, fed defuper, purus in pura regione, quam appropriate uocamus Cot I
lum,Vranon,quia honos e jl,id eft, finis rerum fupemarum: Olympum quoq ; qua fi
Hololampem,totum lucentem,ab omni caligine incompofitofy motu fegregatu: qualia
fiunt in terris, propter tempcftatum , uentortmfy molendas : Sicut ait CT poeta
Homerus: Venit Olympum ubifedes dicitur effe Deorum 1nconcuffa,hac haud uends
agitatur er hymbre Alhutur, mue nec tegitur.fed purior aura > Et fme nube
micat,pafiim lux alba uagatur . AttrfUtnr C r uita omnis,qua fupemas Deo
regiones adi udicat. Omnes enim bo/ mines tendimus in coelum manus,
fupplicantes. Qua ratione non male
<y illud di/ (Ium ejl: luppiter accepit latum coelum in atherc er nubibus.
> Quocirca er fenfibitium corporum predofifiima , eundem obtinent
locum,aflro, Sol, Luna , fohqi ccclcRia ob hanc caufam femper eundem ordinem
tuentur, nee. unquam uariantu cur[us,mota funt.Quod patiuntur terresbru,cxpofita
mutatio/ wbKi C r uanationibiis.Tcrrmotusfy olim uiolenti,mulus trrraru partes
abrupe/ runt. H ymbres item immanes rupd allucrunt,flufluumq ; impetus m
terras, <y re/ grcffuSyf/pcnumcro continentem mare reddiderunt , maria
jecerunt continentem. Violentia: $ uentorum,cr quos Typhones dicunt » inttrdm
integrat urbes em/ tmstfc DE PERENNI THILOSOPHIA- »«l Ierunt- Incendia quoque
er flammx,partim e cocio ruptx,utfub P haetonte ferunt olim, partes Orientales
concrcmarunt:partim ad occafum e terra emergentes,eru flantesq; quemadmodum in
locis, qui Crateres dicuntur apud Aetnam aperte , fnrcj; terram torrentis
inflor deuoluti. vbi V pios , prxdpue honore Deus affe/ cit.Deprehenfos enim a
jluuio flammx,quoniam in humeris parentes fenio confit/ flos portabant, filios
feruouit. Nam cum fluidus ignis inflaret iam propinquus, fcijfus effer hinc
atque hinc diucrtitjcruauitq > intaflos cum patribus adolcfcen tes-Omnino
autem quod in naui efl gubernator, in curru auriga,in choro chorau Ia uel
coryphxus,in urbe lex,in exercitu princeps , hoc Deus in mundo : Excepto quod
hislaboriofum efl imperare, multarumq; foltcitudwum agitationumq; impe rium efl
plenum:Dco autem lxtum,ab omni labore,*? corporea imbecillitate [e/ pofitum -
Nam cum habitet in loco immobili , omnia mouet er circunducit quo/ cunque
uoluerit,*? quomodo,tn diuerfis formis er naturis, ficut prorfus er lex urbis:
qux inanimis eorum, qui ea utuntur immota manens, omnem moderatur rempublicam
-Exeunt enim magiflratus ad munera , fequentes eam , ius difluri ad forum quifq
; fuum,confultores,y oratores ad conciones. Alterq; m Prytaneum tendit,
accepturus annonam,aluis ad ludicesje expurgaturus, aluisad carceres, fiunt
item epula l cgttimcjanagyresjacrifida Dcorum,cultusHeroum,iuflade/ funflis
foluuntur - Dumq; alia ab alijs ad unum imperium , autoritatemque legis fiunt,
feruant rationem creantis,et fidentis. Vrbes autem fimul odoribus fragrant,
Jimul pxanifmis et cantibus perfondt-Sic de maiore urbe hoc mundo cogitare de/
bemus.Lcx enim nobis xquifiima efl Deus , qux nullam admittat corrcflionem, aut
mutationem : melior , firmiori/; , ut rcor , his qua in columnis deferibuntur.
Prxfidente autem eo immobiliter,*? moderate femper uniuerfus ordo cceli,et ter
rx peragitur, dmifus fecundum naturas omnes, per propria femina in plantas,
& animalia,ingeneraq > er {pedes- N<tm uites quide,*? palmx, *y
perfica, ficusqf, dulces oliux,ut ait poeta,quxq ; fruflu carent, alios autem
ufus exhibent , piata/ ni, pinus, buxi, populus atq; alnus pariter *? odora
cypreffus : *? qux fruflum dulcem, fcd qui difficile recondi poffint,Mefpila $
er mali,prxclaro et Punica frn flu- Animalia quoque agreflia,*? cicuria qux in
aere, terra, aqua nutriuntur,na/ fcuntur,*? augentur,*? intereunt,Dd flatutis
obtemperanda.Omne enim quod reptile ell,ut terra pafdtur,ut ait Heraclitus. Qui
cum unus fit, multis nominibus appellatur , omnibus affrflionibus , quas ipfe
nouat - Vocant autem eum I ouem, id effZena er Dia,appofite his nominibus
utentes, perinde fi diceremus,Dio Zo men,id efl, per que uiuimus- Dicitur ite
Filius chroni,ueltemporis , quia ab omni Xuo,in omne xuum efl
fempitemus,Fulgurator quoq ; er Tonans,Screnator,Ae/
therius-Fulminator,Hymbrijicus,ab hymbribuf,fulminibus,cxterisq item Frugi fera
frugibus, Gentilis ab urbibus, Natalis,Patrius,Domefh'cus,quia cum his com mnic
et- A micabiUs ite et SodalistHofpitalis,MiIitaris,Trophxifir, Expurgator, 0 i
Depid/ »i 4 AVGVST. EVGVB. LTB. IIII; Depulfor,$uppUcabilts , Dulcis, ficut
Poetx dicunt Scr lutor item,ac S&foef utri, Vt nutem vi urtiucrfum Jura,
Caclcflis,Tcrreflris, ex omni Mi tura, CT forte nome accipienSyUtpote omnium
ipfc autor. Eo<j;
apuJ Orpbcu non mule appellatur tot illis nominibus. Necefiitatc quot J;
alium,niji ijlum dici non credo,quuft fit fubflan tu immobilis. Fatum quoq;,q;ua
fitur,cr ambulat citra impedimentum. Sors item, quu definit omnia,niMq} cjl in
rebus injviitum Pars item,quia partitur.Ncmefu , quia umcuiq;
dtflnbuit.AdrajHa,quia operatrix caufa, fecundum naturam . A e fi quoq;,quafi
Aiufa,td cjl femper cxijlcns Et qux de Parcis,ac fiifo diciitur,in tflu etiam
foedant. Tres cmmjunt Parcx,pro tempore diflributx, flamen autem aliud fidum,
alium nendum, aliud quod dicitur. Ac prxtcritum tempus defignat,qux di/ citur
Atropostquomam prxtcnta funt imimubilu-Yuturum Lachetis : inornnu enim
naturalis manat fors. Prxfcns Clotho, complens,ZT ducens cuiq; fua-Termi/ ■
natur etiam fibula non inconcinne. H ac autem omnia , nihil funt aliud, nifi
Deus, quemadmodu egregius P lato inquit:Dcus,ut efl antiqua fima, principium,
finem, mcJuwiq; omnium habens rerum, reda tendit fecundum naturam incedens ■
Hunc autem fequitur luflitu,ultrix corum,qui legem diuinam deferuntCuius , qui
uelit cfje beatus, cr fi>rtunatus,ab ipfo mox exordio fit particeps. De hoc
Plulofophuc compendio quxdam probarionet.qaod Ariftoldeipro» uertioru srtatu ,
& ad Alexandrum fcripfcrit, farpe magnot mroi femen» fiammuraflc : Multa ex
prifeu Atifloielerain eomrarium relulUTt: Mul» ufcripliIT* Anltoielcmquxncn
extern. Cap. II IL u AEC tot,tamq; praclara attulit de Deo Ariflotclcs
tcftimonia,ul plura firme, **clarioraqi,ab his qui ccclefle nedar cbibifet,
roreq ; duiino pedor a imbuifet, dici non pofiint-Hunc autem labrum ittius
cf]c,probat maiorum , ut fuperius dixit autoritat,qui eum appellabant
Philofophix fux W«TO**»i/,CompfMJmwt , quod pofl omnia,qux nuc habentur
pafiim,cu id prouedx xtatis, iam grauis annis , ad Alexandrum fcripfit . Totamq
; in hoc libro breuiter, z? dilucide, ad imperato/ remuidclicctycuinoneffet in
obfcurifiimis Philofophorum fententijs tempus in fu tncndum,explicauit traditam
alijs in libris , additis nonnuUis,Philofophiam.Pro/ ptcrca locutus efl
explicatius cr apertius , quam alijs in libris. Loquuntur enim fenes dulcius,
cum pofito iuuemli calore,cr inanis glorix, quam fxpe ex fermonis obfcuritatc
captamus,cupiditate ueriora loquimur cr clariora.Nam qua exteros foarfit
Philofophix fux libros obfcuritatc, non cafu talemq; phraftn ei fuggerente
natur a,fed dedita opera eum adhibuiffe,dcclarat ipfttis tcjlimoniu , cu
quereretur Alexader,qudd libros Philofophix in uulgus cdidiffetrefoodit, fciret
eos editos rt no editos. Nunc aut ad maiorem totius philofophix,quam difficile
exteris in locis, C7 obfcurd tradidi ffct,claritate,cr quod tali principi
fcriberet,amplexus omnia, CT additis nonnullis, luculenter exprefiit. Eocj; ,
ut dixi,omnia hoc in libro firme dogmata eius reperias • qux uero addita funt,
funt ca qux uclfuppr effer at pro/ pter obfcuriuUm,uel tempus nondum perfide
rcueUucrat.Nc^ uero mirum efl, ' ahqui4 DE PERENNI PHILOSOPHIA. i rj diquid eum
hic ucl diuerfum ab alijs Philofophia libris tradidiffe,uel expl icatius, €7
melius de Deo docui ffe . N*<m omnes propemodum Philofophos , omnes item
fcriptorcs,aliquid m dogmatis fuis invenies, fi diu uixijfcnt,poRca
dcmutaffc.SX/ pediuerfe fententix fuerunt in feneflute,atq; in menta. Qwm
afexennio variari animos magnorum philofophorum deprehendes. Vidi ego claros
quofdam utros , • quas profifiiones quondam contanter tuerentur, poRea eoufq;
deferuijje,ut exe araremur prorfus,auerterentq ) mcnte.Et qua pro ucris
decretis h abui)fcnt,pojl/ ea fidffe detcjlatos,aut omnibus modis contcmpfiffe.
H ac, qui [criptores item ha / bet Gracos et Latinos perfpeflos, fiale
cognofcet:ct omnis atas abunde tcjlatur . Sempcr enim ad meliora proficimus ■
Sine dubio autem funt meliora poRcriora,ut ■ ejl in prouerbio,<AtV7^xt
QfoiniJhs.Cuius uis enim,ut iUeinquit,cfl hominis
errarc:nullius,nifiinfipicntis, perfeuerare in errore: poRcriorcs cogitationes
fa/ pientiores e ffe folerc. Quod fi tempus effet,oRcndcrcm in unoquoq ;
grauifiimo feriptore huiuf nodi multa.Qux quidem non habuerim pro
inconRantia,fed po/ tius in naturam humaitajcmperq; elucentem magis unitatem
retulerim.Qua,ut Heraclitus inquit,cum latitet in profundo
dcmcrfa,tcmpus,quod,ut dicitur, ts&y 7(0 y Bx<rxvisHS,elicit in luce.
Sed tamen hac, qua dixit AriRotcles hoc in libro , non funt his aduerfa, qua
cateris in libris tradidi jfet, fed magis aperta et explica / ta-Nam apparet
cum eius mentis alibi fitiffc, licet fupprejfe,C7 tacite. Ac contuli mus
fuperius quadam loca- Vertfiime quoq; deprehenfum ejl, Arijlotelc in libris
Philofophianaturalis cr diuina, maiorum fententias [ape pcruerfe,ut fuis repre/
henfionibus e jfet locus, retuli jfe,poRca uero modo propofuijfc: cuius unu
nunc , ucl alterum duntaxat afferam exemplu.Cum in fecundo maioris Philofophia,
irri fiffet Empedoclem, qui quondam Vnitatem, principium jiceret omnium rerum ,
dtfitmulans fe quamna Vnitate ille fenfi jfet inteUigerejn libro de Mundo
aperte confitffus efl,eadcm eius adducens et collaudans carmina,cum de
Deofuiffe loeu tum, qui rerum omnium fuerit Principium. Ecce igitur quod illic
occultabat, ex/ prefiit in Compendio. Item eodem libro firme reprendit Heftodii
, qui cum Deos principia rerum dixijfet,qua quidem N edar cr Ambrofia non
guRajfcnt^ffcrit mortalia remanfiffe. lpfe uero inquit,Certum ejl,quod hac
nomina folis illis nota funt. Et de ipfa nominum prolatione, fupra nos
dixerunt-Nam fi voluptatis cauft ea propofuerunt,nihil caufa fubfijlendi habent
Ne flor, cr Ambrofta.Quod fi ha bent , quomodo funt atemi, qui alimento
indigeantfSed de his , qui per fibulat ftpientiam oRentarunt,indignum ejl
attentius loqui.HxciUe . In quononfolum inepte f icit,quod reijcit qua ad ueru
fenfum fiale et expedite poterat traducere * fed etiam fibimct contradicit
Recita enim ei uerba ipjius, in undccimo,cum maio resajfent,id ejl,Hcfiodum ,
aliosq; diuine locutos , quod Deos principia rerum dixi)Jent:Clarum autem
erat,cur Hcfiodus diceret mortalia, qua Ncflar V A m/ brojiam non gujlajfent-
Vlrunq, nomnt fonat immortalitatem. A
Dcononfitta 04 immorta/ itis AVGVST.BVGVB.LlB.Itir. immortalia,nec natura
diuinx participia, A mbrof am non bibiffe. Etipfeaitdeite tiare Deorum
infecundo magnorum Moralium, quum reprehenderet eos,qui uof - luptatcs,uelut
generationes damnarent . Accidit, inquit, hts cjui uoluptates impro / bant,ojoy
oi m* enAoms to vtxrcef, oicvrai tovs &tevs oivoy rssiviy , ngx. cvk uvcct
tovtov nfiioy ov<Aty :Sicut illis qui nefciunt ne far, putant Deos bi/ bcre
uinum,neq ; cjfe eo fuauius quicquam:hoc autem patiuntur propter in fritiam; Se
ipfum igitur condemnat Ariftoteler.ibi fingebat fe nefcire quid Netiar
effet,hic aperte ignaros , c r uulgares uocat, qui ncfciant . Et confitetur Ne
far aliud effe, quam uinum. Multa funt alia huiufmodi, quibus intelligas non
cffeuerba eius, qua/ fi Deus quis fuloquutus,tanti)icienda,ut alia ueritas effe
non pofit.Scias eum ho minem fuiffe, eruditum quidem, fed non xque fbrtaffe
bonum,quod in philofophia plunmi referi ■ Ea fequimur enim,approbamus ,
opinamur q; magis , quibus pluri/ mumjwemus.lUud item confarc debet,multa
AnHotelcm fcripfiffe,e quibus mi/ nima ad nos pars peruenerit. Ac ut mittam
innumera, qux fcribit Diogenes L aer/ tius, adducit ipfemet autor librum de
bono, in quo , ut Grati tefanlur,uendicat fi/ biroKiypxepovs
ssAccTavot</lofx{ , opiniones Platonis non feriptas . Eius m prima de
Anima,<y Philofophia meminit ■ Quid illud quod Marcui Tullius, qui CT orator
magnus, ut inquit Latiantius, er phdofophus fuit, in primo de Natura
DcorumfAnBotcles quoque,inquit , in tertio de Philofophia libro multa turbat,l
magiftro Platone diffentiens.Modo enim Menti tribuit omnem diuinitatem, modi
Mundum ipfum,Deum dicit effe, modo quendam alium praficit mundo , eiq; ea*
partes tribuit,ut replicatione mundi quadam,motum regat atque tueatur. Tum eat
Ii ardorem Deum dicit effe, non inteUtgens coelum mundi effe partem , quam alio
loco ipfe defignarit Deum.Hxc Marcus. I fle autem tertius liber nufquam ejl
nite . Apparent autem uera qua dicit Marcus . Et in hac inconstantia ex rei obf
curitate eum fitiffe,ex his,qua habentur in philofophia eius . Nam Mentem 'm libris,poR
naturales res, appellat diuinifimd,ea dicens nihil effe melius. Ardorem autem
coe/ li,cr coelum ipfum in eifdem libris deificat , appellans corpora dtuina
jlellat . In hoc autem de mundo Compendio, prxficit,ut utdtfti , Deum omni
mundo, obfcu/ ritas igitur diuinitatis fetit,ut prius ituerfa fentiret, nunc
hic,nunc iUic flatuens di/ uimtatem. itaquenon mirum, quod tantam etiam nos in
ditiis eius inconfantiant deprehendamus . Quam quidem conabuntur minores
Peripatetici diffoluere, fed, ut mihi femper uifum ejl, quoties eos
auduii,impudcnter.Hunc enim ftbi finem pro pofuerunt,ut quem folum
fequuntur,non folum Stentoreis contentionibus er da moribus, fed u fque,ft quidem
opus effet,ad fanguinis effufionem tueantur- Accef/ fit ea calamitas , qubiquum
coeptum ejl abhinc trecentis annis in Gallia er Italia philofopkari,unum
Aueroen,quod non extaret aliusfunt fequuti.Qui quum AJ rabice fcripfiffet , ab
Hcbrxis in fuam lingua tralatus.ab alijs in Latinum uerfus , [olus tanta apud
cos celebritatis fiut,ut hunc unum admirarentur, cum$ er prx/ ceptorem DE
PERENNI PHILOSOPHIA. yj ctptarm fupra citreos cfJment.Scilicet er illam lingua
imperitum, med/fy trd titionis uerba ufurparunt , v hominis parum rerum periti
placita ebiberunt , ut utraque barbarie degenerarint . Sed hxc nos omittentes ,
quidam ex his qui [unt m Compendio declaremus. Examinatur Philo fophia , qnx
(II in Compendio : Vbi unum dunfaxal cotH motorem, dommumqr totius uiix unietur
Ariflorclcs agnofcere.Quod minoret illo fupremo Oeot quofdam confellui ert.QuoJ
ei ut potciU' tem omnia tnuiiihiliter operari dicit. Cap. V. ~js[eruare primum
nos conucnir,quum pafiim eo ipfo libro dixerit Deum e eat gubernare mundum,ipfe
tamen er Plato fepe dicunt Deos habitare in ccelo,eos rebus humanis prx fidere.
Huc falicet fpeflat,ccclum,rerumq; mode/ ramen, natura illius effe unitts,korum
autem munere eius. Nam principio de mun/ doloqucnsmSTo kt/drrxrro\j,^icO
otKtrrHfiop : Cuius alttfiim partes, funt ha/ bitatto Dei. Paulo pofl:>(gu
Tonip ccva,9taiy ccnt/lafiy QiKKTHgioyjSQ (ted tu (At Mpifutpooy {eouy.Cuius
fummum,Deorum habitaculum effe uoluit, infe/ rius animalium corruptibilium.
Quis hoc uoluitflUe fcilicet , de quo tam mira fu/ perius . ille igitur jlatuit
fupremam mundi partem, urbem ejfe Deorum . De quo etiam ibidem. Toy Uocriaoy
oAoy o-t/nsn<rXTo:Totum mundum creauit.Paflum ejl igitur co confitente, hoc
omne aliquando . Et quum dicunt Deos , fen tiunt eos effe minores,non aquales
primo, ut e toto opere, quo toties , totq ; exemplis ftngu/ laris unius
principatus probatur,apparet . Totaq; eius collefla uarijs argumentis de Deo
probatio, ftngularem,non multorum ffeflat Diuinitatem. Ac illud exem/ pium,
quod de Rege Pe r forum, omniq; regni mimRrorum 'que ordine propofuit,
pulcherrimum ejl, maximeq ; ueridicum ,ft quis fane de fede Dei prifentiaq ;
cce/ leftt,qux maxime in coelo confficuaftt,fen[erit. Nam effe Deum
ubique,fuperio/ ribtis,ut uldimus,Theologis ejl aperte pradicatum,quum louis
omnia plena, cum portus cr urbes,cr femitas eum implere, animationem Vniucrft
per omn es mun/ di partes intentam e r comeantcm effe prxdicarcnt. Nunc autem
Ariftotelct,cum de omni terreno opere, uitaq; corporca,qux fub coelo agitatur,
loquatur , fatetur indignum effe Dco,cumuihfiimis quibufque,exiguisq j natura
operationibus, tan/ quam architcdum intereffe ■ Aliter autem per omnem mundum
eum uerfari, prx/ (entem expior antemq ; omnia, er confcruantcm, quorum primum
ad natur x pro/ uidentiam,altcrum ad res humanas pertinet , euidenter efl
confiffus , in fine libn, dicens Prouidentiam res humanas
contcmplantem,lufotiam illi ire comitem, pra/ ue uiuentes infedantem .
Principio autem tradiderat conferuari machinam mun/ di,uariostfc rerum ordines
i Deo.Quod etftpofit in primum motum referri, per/ feda tamen gubernatio er
confcruatiojuji prxfidcnte Deo,non ejl. Dcniq; quod dit,r* Jlv vatia , per
potcftatcm cum prxfentem effe , idem cft ati J; per prxfeti/ tiam,ft
conftdcres,Dcum t\on indigentem opera mimRerioq; cuiufquam,omma,ut ipfr fi/etur
, operari fme labore cr defatigatione . Si enim potefiate fua operatur o j ubi n8 AVGVST. EVGVB- LlB. TIIT. ubi
fit poteflasfua,afforc quoq; ipfum.ft non ope alterius, fed fua in creandis ,
& ccmfrruandis rebus utitur, palim cjl,illudfxne ucrifiimum efl, omnium q;
mortali uni confcnfu prxdicatum,Dcum efje in calo.Et dc cocio defcendiffefxpe
dicitur, tn calumq; funflii mana ibui,quoru gratia ucmffet in terras, redijjfe.
Quamoda tutem qui dicitur in calo mdcn,per totum mundum inuifibditcr fk
diffufus, intel ligi quidem d nobis non poteji . Qjua ut inquit Mercurius,
cogitare eum difficile, loqui impofiibilcxtfi motus cali,fit caufa gener
ationii, fuperfunt tamen alia,qux tuhii illum motum frcflcnt-Tantundcm igitur
cfl, eum poteftate inuifibili,& fua, non funflione nuniflrorum,ubiq;
effe,atqi fubflantia-Spefla quoque, illud exem/ pium, etfi de caufis tenens cfl
maxime locutus , quxfmt tanquam eius obfequen/ tes imperio mmffri ad Angelos,
quos per omnem mundum habeat difhnbutos,m perium fuum.uclu it Reges ZT Satrapa,
D ueesqs admmifhrantcs. Nam <y ipfe phi lofophus eorum pene nomine
eflufus,cum de Rege Per faru/m loqueretur, ctyy* AioQofoijiunciosfcrcntes.Sic
zj cuflodcs, exterat]; officia. Jam quod ait Omni/ wtn rerum princeps, xgk y
tvtroof, Genitor inuijibilts,quid aliud fonat,qudm ge/ ve rationes omnes eum
fcciffe ac f*ccre,non folum permotu luminis er caloris cct lcftis,fcd per alus
item particulares caufas, qua ad generationem coneurruntiEtc rum Spctics
ipfa,fbmaq; rcru, non funt d motu cali, etfi <t calore Solis crcfcant.
Innuit igitur totum excmplum,Dcum per naturales caufts,quarum inuentoripfe-
fuit, ut hoc facerent, quod facere uidentur, rerum naturalium omnem agere cater
nam. Quod ipfe fapienter in poteflatem eius , qua primo cieat molem ccelejlem,
ut per unam principalem caufam multa cooriantur, retulit, ideo enim Solem pri/
mum omnium corporearum rerum fecit, cr fecit ab ortu in occafum euntem rur/
fumque redeuntem, nuci f; ad Boream, nunc ad Meridie accedente, utficrct,quic/
quid nunc per unam hanc dDco repertam caufam fieri uidcmus.Quodq; ad ope
rationes cocli ac terra naturales Spcftat, dureret AnJ loteles, non ad unam
quam/ afaden te Deo fieri, fed per maiores caufas, ut qui pofuit maiores illas
fifluras,qux pojlea conflanti fi me imperijs cius obfequentes fecerunt , utique
cudxrum rerum «utor ipfe fuerit . lurcq; in J acris literis, omnes natur t
operationes , in eum refi/ runtur,cum uentos impcUcre,arbores
producere,animalia creare dicentes. Quod etfi per naturales maioresq; caufas,
non per prxfenttam eius, id cfl , manibus ji«4 animalium corpora formantis ,
jieret , eadem tamen ratio effet . Nam quod ma/ tubus fdeeret fuis,fdcu per
coclum,per folcm,cxtcrasq ; caufas,quas iufiit er difpo fuit,hxc operari,
tanqud manibus futs eis ufus ■ in Theologia quoq; efl, eum pofl creatam lucem,
er iuffam ut ciri um coelum fefe rotaret, creaffe calum, hoc efl, acrem, fdflum
d Deo per folcmiindc terram iufii(fcnudari,quod item perfolcm fi tlum efl:
nudata plantas, animaliaq ; producere ■ Sic aquis imperaffe, proles aqua
tiquorum uarias 'm lucem efferrent. Omnia ab omnipotenti uno ftida, quorum fi
flendorum diuimfime caufas cxcogitauit . Quod er Arijlotelcs referens , in hac omni DE PEREMNI
PHILOSOPHIA. Oftttu eiui operatione, rerumq; procreatione, unam tantu
principalem , cxtensqf maiorem memorat caufam, folcm-.facrx autem literx,tacite
folem innuentes par/ ficulares item in terra caufas , quibus imperaret Deus,
afeifeunt. Non igitur De/ us , quum animalia tcrrcfhit aquatica $ quum arbores
e? herbas crearet , mani/ bus fuis lutulentam illam terram capiebat , fe d
reperit, ordinauuq j caufas, ut hac ipfa operarentur. Adcjl tamen ipfe prxfens
opificijs futs , non potens (qui tantut ftt) nonadejfc. Hoc fentit Arijioteles
. A t< j; obferua qusfo , quod exteris in li/ bria tradidi jj et, ad
unumquenq; orbem afidere motorem mouentem, diuinam I n/ telligentiam , ut nunc
emendet . Non enim ullam aliam memorat nunc in coda Intclligentiam , torquentem
calcjlcs orbes , fed Deum unicum, cuius potentia moueat Solem; Lunam, totumq;
circumagatcoclum.il/ r /aty t7ri thsco/u/ retroi xifxsi/tfvafi t Hy 3
<Avvxfity <Aii -r <n/{x7r<xvT0i koV/x» <^1 »xa eccy uAioy Tt
Kivuy,i(SttnAsyty,(&Tiy raxrrct ovfecvbympiayuy.l p A fo quidem, inquit ,
in alttfima regione prx fidente , potcRatem eius , qux per uni/ uerfum mundum
penctret,mouere Solem cr Lunam. Exclufit igitur exteras om/ _ nes nunc , cr
toto illo opere inteUigentias , uelut fciltcet fuperuacaneas . Si enim fieri
potentia eius,qud fatetur KTgV7roy,indefitigabdc,totius coeli potejl conuer/
fio . Etfi mouet primum , utiq; potent minores orbes mouere ■ Cajligauit igitur
, ex poliimq;,quod alijs in libis tradiderat. At$ item obferua, quod cr ipfum
pro/ ttedior emendauit xtas. Non enim includit Deum in orbem coeleflem , ipfum
ani/ mantem , aut inclufum mouentem : fed ait eum prxfidentem in altifiima
coeli re/ gione, ut dicit in libro de Coelo, t forrccTto tSs epofi tj, extra
omnes motus cale/ ftes,poteflatefua,qux fitufquequaque dtjfufa mouere, non
prirnu fotum, fed item omnes orbes: adhibens pulcherrimum exemptu, utquiftnu
contineat diuerfa ani/ malia,uolucria,reptilia,iiatantia,det(^ libcrtatc,motumq
; ornmbus, alu calu pe/ tent,alia terris inambulabut,alia natabunt aquis: Sic
ad unu Dei motu,jien dtuer/ fam lununu calejliil motione.Dci dico,no inclufi in
orbe, fed uelut Imperatoris , Didatoriscfc magni prxfidetisin calo,fua uera
potcJlttc,nutuq calu mouetis.Re pete igitur, ut totius Philofophix fentias
cocentil, qux fuperius dixerat oraculil A poUinis,KO<ryuy «(aepiffCfaCDy
i7royov /aivos Mudis cireurotatibus inuedus,- Etfacrx literx, Pfallite ei, qui
afccndit fuper occafum. Hebraice,Qui equiat fuper Araboth,jfheras calcjlcs^tut
prx fidet in alttfimis cali regionibus Hoc fefn fime loquitur Arijioteles,
dicens ad unius Dei inuifibilem concitationem , totum mun/ fi um moucn : nihil
citra opem eius jieri poffe omnio uel in aere , uel interra cr aqua opera,
illius effe , qui totum contineat muniii , a quo per ftmpliccm cali mo tum,quo
eunda lumina contorqueantur,Sol, Luna, alijq; planetx, omnes rerum fbrmx in
lucem edatur -.appellans Deum inuifibilem, motumq; ijlum eius item inui
fibilem,tnuifbdemq; prxfentiam cr potejlatcm , ficut nojler animus fit inui/
fidis- quo exemplo etum Marcus Tullius ejl ufus pro Mdone,his urbis.E' rfl
proftd. o ' - Ito AVGVST. EVGVB. LIB. IIM. proftflo iHa uis , ncq; in his
corporibus, 4t<j; in hac imbecillitate noftra incjl quid/ dam,quod uigeat er
fentiat , er non ineflm hoc tanto natur £ tam prxclaro mo / tufUift fvrte
idcirco non putant, quia non apparet,neccemitur. Perinde quafino/ fhram ipfam
mentem,qua fapimus,qua prouidemus,qua hac ipfa agimus, ac dici / mus,uidere,aut
plane quahs,aut ubi fitjcntire po fimus. Ea uis, ea ejl igitur , qua fepe
incredibiles huic urbi fhlicitatcs,atq; opes attulit Hac Marcus An quo cr ip /
fe diuina prouidentia ejl apertor, er eam comparans menti nojhra,no idcirco ne/
g andam dicit, quia non uideatur.Nam er animum nofbrum , quo hac omnia dici/
mt{,cogitamuf,inteUigimus,uiderinonpojJe. Erit ergoin hac fragilitate nofhra,
quod rcgat,gubcrnet,uigcat,fcntiat, cr non erit in toto mundo i Ac Marcus p au/
1 6 ante cr ipfc ccclcflis moUtsufus ejl exemplo. Anftotclcm fateri 4 fummo Deo
factos Deos minores: interpretari Deuro, qoani Vniuicm Empedocles
dixiffct.-confitcridiuinamproiiidcimam, qtiic naturam excedentia aliquando
inoperetur.CompenJiu ucrr cius efle. Loqui nunc emea danus cum de Vno Gngulart, quod
alibi de pluribus, Gap. Vi. _Ll«cl item in Arijlotele obferuandum ejl,quod
referens, ut [ape dixi, carmina i* *la Empedoclis, in quibus cunila ab uno
deducebat, Vtiius Deifmgularem maie/ flatem eflconfeffus,licet Vnitatcm ipfc
hoc in libro non exprefferit,ficut in Me/ tapkyfcaNam quodiUic Vnitatcm
dixerat,in Epitome Deum interpretatur.ltcm ci|i non adduxerit in illo libro,
dimidium carminis ciufdcm Empedoclis,in quo di/ xeratabuno natos @
(AoAix&HxvivsSavs, ctia Deos longauos,fubejl tamen hac fententia, creatos
etiam a Deo Deos cum confiteri. Nam fi probat ea carmina Empcdoclis(in his aut
dixerat illc,nata omnia ab Vno,etiam Deos ) profedo fen/ tit cade
AriJloteles.Siccji aperte cunila fatetur ab Vmtatc,fmgulanq-, Deo profi/ {la.Na
in libris item iUispofl res naturales, affirmat Empedocle tradidiffenata ab Vno
cunila,w btbp,prater Deum,innucntem propemodu, ipfum effe illam Vnitatcm qua
produxerit omnia . Jam in hoc Compendio perfricuc diuina fuper rebus humanis
cofiffus ejl prouidentiam . Quod poflca ex alijs libris eius demon/
fkabitur.Quippe dicit hic, cum fiuuius ignis ex Aetna prorumpens , omnem cir/
cum regionem inuaderct,fugicntibus ex oppidis, er agris omnibus , fcd femoribus
affvfla iam statis, fugere non ualentibus,adolcfcentes filios, parentes in
humeros fufluliffe, ac flamma cuadcntcs,fluuium ignis in eos fuperueniffr. Sed
diuina pro/ uidcntiL,qua rebus bcnefhflts deleflatur,pcrfricuam hicfuijfe.
Scindens enim fe/ fe rapidus ignis in duas partes, reliquit intattos parentes
er filios, quafi picta/ tem tantam ueritus . Hic ergo nominat AriflotclcsTo
Sccifacvicp , Diuimtatcm , eamqi dicit pradpuo honore affvciffe genus
piorum,pium genus . q no duo con/ fequunUir,diiunam pr a fidere rebus humanis
prouidentiam, tum ei res omnes effe fubiedas, er poffe curfum natur altu rerit
f flere, fi uclit. Confitetur item miracula. Nam inges fuit miraculii,utcum
ejfet propinquus ignis, furens rapidi f ime, fefe in duas partes duuferit,
relidis in medio pijs . Pojfctifc
hac affertio ad alia innumera transferri. DE PERENNI PHILOSOPHIA. *tt
transfirri. Quis aute negabit librum eius effe, fi forte quifquam
eiufmodieffquetn apud ueteres pafim compcrics, cr cuius ufeicj; exemplaria ftnt
apud Grxcos i Ex • juo item exempli* contra Epicurum affert Plutarchuf,cr cuius
mcmimt P rodus, luftinus appelitt philofophiae cius Epitomen.Certe qmfapit,non
negabit. Nam ft/ milia locutus cfflicet obfcurius in his,qui nunc habentur
libri. Proponam nunc cui denti fimum exemplum. Hoc loco dicit Anffotelcs,numen
diurnum, quod corii pie tatem gratam habuiffent,eximio cos honore profecutii.
Audi igitur er agnofcc fi/ milia in decimo Moralmm.Qui,inquit,fecundum mente
operatur,^ hanc exeo/ lit,opdmc'# affedus effis uidetur Deo acceptifimus.Si qua
enim cura rerii huma/ tueri* ejl a Dtjs,ficut apparet,uti# rationabile e ft
deleflari eos re optima, fibi# pro Xima.Hxc aut mens efiquam qui
diligant,maximc te colent,redamari eos a Dijs, tanquam rerum fibi acceptaris
curatores ,cr rede,ac probe agentes, fis e ft. Quii his
luculentiusfEjfinquit,rationi confentaneum,ejl euidens , Deos curare res hu/
manas, diligere probos, ac fapientes,cr eis beneficia praeflore. IntUa igitur
de fla/ gratione,quoma Deus pietate delebatur, mens excolitur, et eftfimilima
Deo , que colit pietatem,remuneratusefl pios. Adhibuit eiscuffodil in Compedio
dicit Dei ficiffe,quod in Ethicis dixerat 4 Dijsfierfeffe probabilr.quod
fcilicet bonos et ho neflos remunerentur. Hoc igitur Dij jecerunt- H onorauit
eos Numen , offendit eos effe fibi cura, propter pios filios [cruauit parentes.
Simul obferua,quum fefc emen det. bt Ethicis Deosjn Compedio to
</ltei/*cytop,ipfam Diumitatem,ipfum Deif de quo finguUrftoties
loquitur.obferua quo# ut agnofeit prouidentu, que mor/ talia curet,fime qua
opinione,certaq ; fide,nihil ufquam poffumus loqui, item in eo ipfo Compendio
audtjtis I ouem effe Detm,per quem uiuimuttaudijV cum effe,cui eunda
obtemperent,qtd [eruet regat '# omnia, qui fit Nece fitas,o Fatum, quem tdtrix
I uftitia fequaturcomcs,uindex [celeratorumjegcs diurnas tranfgrcdientiu. Affirmat etiam quae Plato
diuinus ab Archyta , Pythagoreis# audita, afferuerat, Deum effe
principiit,medium,finem omnium rerum. Affirmat item quod in Ethi/ eis dixerat,
eum effe beati fimum,qui etfapientifimur.Sapientem autem Deo gra I um,hanc#
eius e ffe felicitatem, quod placeat Deo: Nunc autem beatum dicit, qui fimi
natus coepit obtemperare legi dimxjtt quiuelit effe beatus, & filix, legem
diurnam, continuo ut editus eft in lucem, fequatur. Dc ano fingulari ac fupremo
Deo.ex eodem Ariflotclr,qocra t motu cccli abfoluerti.ctriut immenfa
fjpiemu.qua icipicueti. ara rea humanat, Cip. VII. SEd proponam alia ex hifce ,
qui nunc in propatulo funt , libris indicia ^mentit eius Aridotelem fuiffe ,
quam phdofophiae fitae tefiatur Compendium. Erunt attOemuelut quaedam indtcia,e
quibus fapientes, nonfbdte pertinaces, pofiintin/ Udigere finguUrcm Diuinitatem
ei placui ffe,non multis eam , mfi per affinitatem apundam cum primo
dediffe:Non orbi ccclefH,quem torquens in fempitmtu , adi ene^noderamme#
exterarum rerum fuperjfederet a ffixtffcffed potius Deis quen/ dam iam
uniucrfalem,tam in coelo fupra fiderunt conciutionc , quam per uiuuerfuM ' mundum
regnantem,cui res humana fcparatim^ic naturales, cur a fmt, fmfiffe:- Non
ajlrorum,lnteUigentiarum<^ calcfliu ei diutius effe,fcd unius , qui a lim
circunuerut , w omina, qua boru fe/iut de Deo Theologia, fient Numen ejfc. N m
primo, quid iHud efl,quod in libris pofl res natur ales,cum de fapictia quare/
* retjohmq; eam fui caufam effe diccrct,idcirco diurnam potius , quam humanam
cenfuit poffefitone,qua<ji a [olo Deo pofideaturt Si Sapientia ejl rerum
omnium humanarum, diuinarumq; cogmtio,cr liin folo Deo ejl pcrfida,ueracp eius
pof/ fefio,ille multo magis res naturales, humanasq; cognofcet,quim omnes
horni/ nes,quifapientes,cm reshumanas,ac diuinas habent exploratas,
appellantur. Qtjas cum fine collatione pra illis Deus habeat perft>cftifimas,utiq;
quod debili/ lcr,Cr obfcure fcitur ab hominibus, [cietur a Deo clari fime.
Sciunt autem res fu/ penores obfcure,m feriores eodem ferme modo
mortales-.quarum cognitio cum fit in Deo radiantifima,nccejfe efl, quod
unanimiter antiqui fimi philofophi ajfe/ ruere,Deum ubique adcjfc,omniumq ;
ante oculos eius,rerum uerfari abfolutifi/ ■ ‘mam notitum,nullam ucl tenuifimam
rem non perfyedtfimam ei c[fe,uel in tar/ tara [uis oculis, ut oraculu dicebat,
penctrare.Hinc oculii eius dixit xAuiiaoy o/a lix,forUfimmt,robu[hfimum.Si res
humanas nefciret,utdementifimi,erroribut fuis,quos procederc,nullo'cp impediri
metu Dei cupiunt,jiucntcs contendunt, aut fi in uniuerfalt tantum fare t, eo
fapientiores longe homines effent. Contulit autem AriBoteles fapientiam Dei,
cum humana, dicens, quoniam ferua <y imbecilla fit humana natura,d folo Deo
fapientiam poftderi dicendu . Et ut dicat Simonides , quem P U.o in primode
Kep-diuinum uirum v fapientem uocat-.S-toi ccy (aovog tsto tyct To yifaS: Solus
Deus habeat hoc decus. Quis igitur erit ille Detts,cu ius unius iurefit [apientiaf Profido qui
folus in omnibus nominatur. Et uide quam clare c T quod perhibuit Simonides
affirmet AnAoteles,et quod fuperius oraculi!, cum Deum appellabat
a</li<Pxx7oy,nonedoflum,fe ipfo modo fapientem,nimi rum
fapientifimu,fimtcmqifapientu.ln Theologia efl. Sapientia fwffe omnium rerum
inuentricc. Ucmq; eum clamaucnmt ueteres omnes ccvro<rocpoy, per [e,k fe
ipfo fapiente.Hac omnia uidens et [ciens Arijlotdes,tribuit etipfe Deo aimira
bile,cr plufqua humanam fapientia.Noflra enim,inquit, natura ferua eft-Sumuf
pra Dco,tanqua mancipia: tUe dominus uerus, pater hominu atq; Deorum, folut hoc
nomine decoratus ,ut unus uerc pof it dici fapics,no ut nos mortales.Scit
igitur Deus omnia melius, quam nos ipfi. Quaciiq; ab homine nofcutur, multo
magis i Dco,in quo folo ejl uerafapietue poffefio.Hac Arifloteles,diccs
prouidentii De i mxima,luminofima,oculu mentem $ perffiicaciftmam fentit.
Affirmans etiam " qua in Ethicis,Si qua,inquit,cura ejl Dijsreru
humanarii,ut uidetur,et efl rationi confentaneu- Eade affirmat hoc
loco,corriges,quod ibi de multts,h\c dc uno Deo. Sed dii 4 maximo fidi
fapietes,et proffedores rerum humatupru, utPUtodoeuit btLe/ bt Legibus,cr
Sympofio.Clara igitur ejl ratio, ueracj; dcduflio.Drinde repreben At
Arijlotcles poetas, qui, quomii folius ejl Deif*picntta,poflefiio, dixerunt
eam, muidijfe mortalibus.Rcprehendit poetas, mendaces, ut in prouerbio
fit,dppellans: Non enim in Deum wuidii cadere poffe . E cce igitur Deus no
inuidit mortalibus ftpientu:Ti non inuidit,dedit:Si dedit, ut edi ait Marcus,
excepta fapientia nihil i Dijs immortalibus dari amicitia melius potuiffc .
Excepit fapientia munus Dei ■ Si dedit igitur,dedit quod cjl diuinifiimum,ut
ipfe inquit, crpretiofifimu-qui autem dat, et dat quod optimit ej},tum nofeit
eum cui dat,tum amat eum uchcmenter.Non inuidit autc Deus mortalibus
fapientiam. Amat igtur.Recordarc nunc , qua dicit in Ethicis,eundem appellans
beatum,ac[apientem,fapicntem autem 0tocf>t7i'isac voy,Dco accepti fimii. Et paulo inferuts,ti[ia deducere homines ad
probitate, na/ turam, confuetudmc, documenta. Natura,inquit,certu ejl non ejfe
in nobis: «A\ce s/ltx TirosOhixs cetTtxs xAvSais WTV/ytriy vnocgyiy: Sed per
quandd diui nam caufam,his qui uere fortunati funt,exijlit. Exprimit igitur hoc
loco,donari al ter a fapientia utram parte 4 Deo,uidclicet natura bonitate.
Duplex enim fapien / tutaltera contemplans,altera operans, mutuo connexa, Qja
donat una,donat al/ teram. Probitas ex notione rerum diuinarum et humanaru:quibus
bene perceptis , inJUtuitur optimus uita curfus . Deinde duplici tradit
Arijloteies ejfe fapientiam, ycfyna, Ais’ uy 0 (Itos lyot, Sflx t ufasniwy
<f£i,*£p n 7JSt«j/ Ga* *V </l’ airri* rsruy ccpepo-nfuy rvwyHK^/.on yctp
Qtis JIskh *r tunuy rrxriy eir Kj ce^yx bicunutiH pcvtt,H yucAis ccy tyoi OtoS
-Hoc ejl, Quam maxime pofideat Deus , diurna p re ceteris fcientia ejl , er
<{uam,fi quis maxime Auinius. Sola autem ipfa, utraq j hac affecuta ejl .
Nam cr Deus uidetur caufarum omnibus ejfe principium . Et talem uel folus uel
maxime pofiideat Deus. Repetit Sapientiam ejfe fmgularem Dei pojfefiionem: Et
Sapien/ tiam effediuinam quandam,mirabilemq; fcientiam,tum eam d Deo maxime
pof/ fiderijd ejfe Acus cius, pofideri etiam ab aliquo Auino homine . Quomodo
au/ tem diuinof nempe exeo, quod primam fedem c r originem habet in Deo . Erunt
ergo diuini, quibus Ceus dedit fapientiam,quafi participes eius,quod
largifiimum ejl cr naturale in Deo. Dande
profcquitur.lccirco,inquit , ejl in Deo fumma fat pientia,et fapientia eius ejl
prima,nobAfiima. Quoniam nemo ejl cui non uidear tur Deus ejfe principium cr
origo omnium caufarum. Aut hoc modo intelltgas. Quia uidetur in omnibus rebus
acus principium caufarum: Videtur earum origo caufarum, qua res produxerunt, cr
producunt : Videtur neus caufa caufarum. Quoties apud A riflotelc muenies,
<Acxti, uidetur, fcito non leue, fcJ audentem apparentia denotari.Videtur,id
ejl,apparet,ojlenAur, claret, cognofcitur Deus ejfe principiu caufarum omnibus
rebus, si caufas igitur omnes Deus orAtur, tan/ quam principiu, fcit
omnia,modcratur,rcgit,quia fuperiorcs caufas jicit,propter res particulares . Vt exijlerent
particularia, fecit uniuer folia. Et fi caufas omnibus U4 AVGVST. EVGVB. LIB.
HI!, r ebus dedit, dedit etiam hominum, ii efl,fmgulxrem unm (ut A rcbytas
dicebat et Pythagoras) hominem,* quo tou humana propago nafceretur.Ex hic
igitur om/ ni Arijlotclis confefionejcquitur unum fmgularem effe Deum,quem
fmguUriter nominat , non diu intelUgentus . Deinde jequitur , non folum motum
coeli ciere Deu m,fed e twn diu mulu f icere , gubemdre res humdnds,uerftri
peftnundum, fcire omnid. Item fit hinc perffeicuum,cum dicit principium
caufarum omnibus re bus,eum fentire totum iHum ordinem, quem dixit in Compendio
■ Ndm fi deducit omnid, orfus db ipfo Deo,dd omnes «jijj caufas e r res ipfas,
erit totius ordinis i/ I ius explicatio-Princeps origo cdufdrum Deus. Prima
cdufd coelum, cceliifc motus • qw mouet calum,reperit coelum , ut ipfum
moueret. Si datur enim origo cdufi/ ru Deo,certe ddtur non motus modo,fed ctii
corporis euisjn quo futurus effet mo tus- Quomodo enim effet origo caufarum, fi
motus foluis , non corporis moti fuift fet inuentortDM enim funt caufx.corpus
ipfum quod mouetur, er motus ipfiut» Motus fine corpore ejfe non poterat- Multo
igitur magis ejl corpus ipfum una me xima caufx , quam motus ipjtus, qui fme eo
ejfe no potuijfet . Hic igitur ejl ue/ ra dedutiio . Si datur Deo caufarum
principatus , datur omnium eorum inuen/ tto,er excogitatio. Non debet ejfe
moucndi potens Deus,inueniendi non potens . Nam non effet principium caufarum .
Aliquas c aufasfecij fc t, alias fuere non po/ tuiffet:Sic'quenon effet
principium, er ongo. Qui potejl indejitigabiliter moue rc,er ex motu tam
mirabilem, umefc uarium rerum ordinem conficere,tot format generare,multo magis
inuenire potuit unde talia fierent. lUud item obferuandum efl,duplex ejfe rerum
genus,naturales,et humanas-Naturalcs funt corporex,quif bus uuutur
corporaliter: H umanx ftmtualer, multo fbrtajfe quam naturales mat iores,quia
naturales propter humanas. St Deus igitur omnibus rebus er caufis ea/ tum ejl
principium jion folum naturalium erit,fed etiam humanarum maioris pon deris. In
quem enim earum principia,ftnon in Deum,refercsflam uero quomodo unam tantum
caufarum partem amplexus Deus , alteram tenere non potuit ! Q» igitur inuenit
caufas ut res effent,inuenitq; res naturales propter humanas, utique fuit etiam
autor humanarum , eadem eas regens poteBate, qua creauit,caufis ea t, rum
excogitdtis Eo enim conftlio reperit res naturales, ut homines effentxcr uiuc
rent. Qtubusji prouidtthac parte,
multo magis prouidebit ea, qux pertinet ai gnimos,ad prxmia,o • poenas, ad
merita in hac uita,et in alia. Quod et Arifloteles ejl confeffus, dicens Deos
redamare,?? remunerare probos.Si renumeratur, non his quibus corpus uiuit,paralis
aque bonis et malis, fed alio genere prxmio / nmt:EtutiUic,?? hic dixit,
largitione probitatis er ftpientix : mulusq;ah/s, qux Marcus fuperius ejl
confejfus,cam felicitates,?? opes uim illam Dei inuijibilem at ttdtjfe imperio
dixit. Confcntiunt igitur fapientesjuper re clanfeuna,cuius confef/ fionem
natura extorquet ipfa nobis, impeUttqi animum ad has uoces, ut mftue/ lif ei
refiBcre, impetum^ eius retardarent on aliud Jis ditium. Ariftotclem DE PERENNI
PHILOSOPHIA. u| Ariftotelcm mnis Uodibas rrfcrre, qai mcmi rerum CTenionem
(tibuiflcnl , in qao Ce in» ctuftconfrGiocrejti mundi. De Menie dixiflc tum qux
prior pr*ccptor PUio. InhU uniui DciconfcGioncmtflr, Cap. VIII. yT apparuit
Ariflotelis ida conftf.ione,Dcum eundarum caufarum effe prin/ ' cipmm,quxres
quam late patcat,uidebuntfapientes,fic alio fimili quodam te/ flimonio jit
pcrfpicuum,crcatnccm tllam Mcntem.rerumq; principium,ftcut Pia toni , ut
jupenui ejl oflenfum , fic item ipft , mirifice placui ffe .Nam cum maio/
rum,ctantccefforum fuorum dc rerum principi js proponeret opiniones, uariasi j;
fententias protulijJet,hxc demum intulit-Cogor enim rememorare, quo fit fermo/
nis aptus ordo. Mentem autem qui dixit ejfe, ficut in animalibus , er in Natura
caufam mundi, item er totius orduus , quaji cuigilaffe uidetur ad comparationem
torum,qui antea temerarie loquerentur.Qui igitur hoc modo fujficantur, fimul
quod bene caufam,principium effe rerum jlatucrunt , etiam talem conjlituerunt ,
unde motu? rebus ex ifleret Sic Anflotelcs. Vifum igitur fuperius,ex Laertio
qua fit Mens,quis A utor, ucl Caufa : nimirum opifex mundi, cui in fecunda
Epiflola Patrem dat Plato. Duobus'^ uerbis comprobat AnBoteles quod de Mente
rerum Principio didumfinffet ab Anaxagora,alijsq; multis. Primum quod ait eos
quafi VHf)yTKS,fobrie,prudcnter,uigilantrrq; locutos. Deinde quod x*A»s bene,
re/ fle conBituerunt Mentem,unde motus fuiffet omnibus rebus. Recolas igitur
qux dixerat fuperius,Deum effe tu px’n [cop 7tcurip cc^»,caufarum omnibusrebut
principium, illic Deum,hic Mentem, Caufam. lUic omnibus rebus: hic animalium ,
Naturx,mundi, ordinis omnis. lUic apparet, clarctshic x«A»?, bene, fobrie dici/
tur Mens effe Principium rerum eundarum . Recordare quoque qux Plato i» P
hxdonc loqui Socrate fhcit:<ut ccpx Wu/ o noJvTtay ect nos txvth </v«
ctirict no^hm, yg ettiBofi y.ot 7fimop riva tv ri// vip i]vcu 7TXVTUI/ xtTiop.
Hjfc ex libris Enaxagorx , quos de natura fcripfit: Quodfcilicet Mens
exomauerit,<y omnium caufa extiterit.Hac ego caufa Leta/ tus fum,uifumq; efl
mihi modo quodam benebabere, Mentem fui ffe omnium cau/ fam. Vides n irum in
modum eundis placuiffc inuentionem omnium rerum,cr or dinum Menti adiudicari.
Vides alium longe Deum, quam iUum, qui moueat cale/ flem machina. Nam uixta
fuperiores,etiam ipfam,quam mouct , repent. Quippe A naxagoras,quod ab
Ariftotrlf.ft Platone approbatur, non prxfente tantum re rum,cenwuiatam'q ; per
omne tempus generatione. Mentem fujlmere docuerat, fed tnucniffc aliquado et
fia ffe, quod faciat ad omne tempus, quod et Arijlotcli , et Platoni, fi bene
difla fua penfitare, fecum $ meditari uoluerint,efl confitendu.Sed Plato quidem
maniftfte in Timxo, inducens Creatorem mundi, fupernum aldfi/ mumq i Deum,at P
lutarcbus ait, cumq; appellans Opificem , quem Anaxagorae Mentem. Arifloteles
autem paulo ante , dans principium omnium caufarum ipfi Deo: nunc autem dans
Menti caufam mundi,Naturx,animalium , totius q; ordi/ m:et eos qui h*c
confcfifunt collaudans, profeflb fentit eundem Deum, ac Men P tem. v tii
AVGVST. EVGVB. LIB. ITir. tcm.eumfy omnium rerum Principiu.Acucrifmle efl,
eadem afjvflum lxtitu,& quiete mentis Anjhtclc fuper conceffa Menti rerum
mentione, qua Letatus erat Socrates apud Pia tonem ■ AnRotdcsq; ipfe bene
filetur eos Mentem caufam jit/ twjje, unde motui rerum e xtiterit. Socrtles
tutem tit,bcne htberc fibi uifum,darc Menti principatum H xc uert funt,huc illi
proptn fores fuerunt. Quidquid alibi fit luerint, aut alo pertinet, aut tandem
ucniunt huc omnia, f refle refoluas. Atque tibi paulo pbjl eodem libro coarguit
Arislotclcs Anaxagoram fuper Mente, coar gw, quod cum rerum principium Menti
dedijfct,non ea utatur ad totam Cofmo/ faiam.Sed fdum cum in dubitatione
caderet, quare quidq; cjfet neceffarium , fi Mentem trahebat :Quxre coelum
moueatur,quta Mens, inquit, uoluit, quae caufl crcduit animalia. Nimirum Mens
re perit modos eorum ferendorum ueros.Sic om nes rerum necefitates ad Mentem
reuocabat-Faciebat enim quod perhibent eum fcciffe Socrates, & ipfe maxime
comprobat dicens, ExiRimaut^f Mens creaf/ fet mundum, t oy </lt vvy koo-hovv
t« Katryujj, G? vecesoy r iQwcct TsCt/T’ y,ou rv 'xy &i\Tisoy \.yn. ipfam
creantem, omnia adorna ffe,v pofuiffe fic rem unamquanq^ut optimum effet .
Denique hxc item addit ibi duiina Socra/ tes,ut rem totam cognofc.it ■ Si igitur
, inquit, caufam reperire uolueris de una/ quaque re,quomodo cxiRet ucl
intereat, uel fit, hoc oportuijfe du es de ea inueni/ re,quod ei optimum
e)fet,uel effe,uel oho modo affici , aut agere. Ex qua ratione nihil abud
homini confideraxe conucnict,tum de fe,tum exteris rebus, quam quod fit
optimum, cr uuhjhmu. Sic ncccjfe ent cognofccre quid peius. Eadem ejl cmrrt de
eis fcientia.Hxc igitur penfitans, Ixtabarmc prxeeptorem inueni [fc , qui mihi
caufam omnium rerum afitgnajfet, Anaxagoram , cur terra lata uel rotunda fi/ da
effctthoc afferto,<Murum illum, caufam nccejlilatemq; putabam, quod ita me |
ius c\fct,w quod prxRitenl eam effe huiufmoM. Et cur i n medio fit pofita,nimi/
rm quia mehui effet eam in medio ejfe. Quibus ab eo afignatis,non eram aliam
caufam quxfturus.Sic de Sole, Luna,<xterisq ; aRm,corumq ; celeritate,
conucr fionibus,ahjsq ; ajfvdionibitt,agcre,ct ficcre ea qux effet prxRandus.
Net]; enim putabam cum,ubi Mentem ca exornaffe dixijfet,abam caufam
fupcrindifturum, quam quod optimum fuerit, ea fc babcre,fcut habent. Cxtcraq;
perfcqutUtr So/ crates , in quibus eam demum reprehenfonem atque A riRotclcs,
adhibet , quod cum Mentem pulcherrime, fapientifimcq; principium ftcijfet,
poRea de ferit eam.Vtunturq ; Plato er Anflotclc* eodem uerbo dc Anaxagora Plato
progref/ fui, inquit, ut uidcrem et lcgercm,uidco hominem to>
yiyvMov<Aiti %vnwy. Mentem nufquam utentem. AriRotelcs ,xuxfceyopxs yhyrrn
ypTcciTti vu jrfflST^ Koay.oo oixy. Anaxagoras uix utitur Mente, ac creationem
mundi: id cfKrerum creatarum pofl mundi ornatum. Ex hac igitur reprehenfone
apparet cis minfice Mentis principatum placui ffe, qux fapienter omnia po
fuerit: fed cum difflicca^quoJ non ubique Mentem, quodfku Mofu, adhibuerit
caufam, etiam DE PERENNI PHILOSOPHIA. tty palam ejl,multo magis hxnc eis caufam
placuiffc . Mofcs eadem femper dicit Deum fidffe,creaffe coelum er
tcrram,animaka,plantas,hominem,ubiqucMeit tem rebus creandis proficiens • Quam
Theologum ft Plato er Aridoteles uide/ re potuiffent,qudm approba ffentiQuorum
hoc loco eadem ejl atque Moftscer/ te confifuo,* Deo eunda gener au , C7* foda,
er <hfj>oftta : difpoptaq; ut meliut fiiijfet,cum dicat ad unum quod<
Utuidit Deus quod ejfet bonum. Qtu afiigna/ Uonc Plato filetur fe effe
contentum ut dicas bonum, quod Mens excogitajfet. Sic quod audis apud M
ofen,FecijJe,deindc bonum ipft uifum effe , mirifice Pia/ t o approbajJet.Quia
fi Deus, fi Mens, fapientia,confilium,folertu fuit autor, er fi ei bene
pofitauidcbantur, certe nihd effe n/elius poter at. Declarauiteda Plato it»
Cratylo, illam knaxagort Mentem, mirifice iUt placuiffe . Vbi Socrates rogat
Hermogenem, Nonne , inquit , credis Miaxagorc Mentem , er Animam effe, quo
exornet , er contineat omnium aliarum rerum naturam i N d aliud , inquit , T
s<At ycfc cemo vrcoy efviriy ov TOisiufc «vxfx yopx , Kga ■4-1'X.ny ti
(Aixuocruvo-ccy , vgii iyvxxy . Eandem, ut in primo li/ bro uidifti,uocat
imperatricem, exornantem omnium, impemudam , ius unmer/ fale , fegregatam ab
omni concretione mortali . Qu.im autem hoc Mens, quam Anaxagorascelcbrauit,plaaieruAnflotch,collaud.tucrit,adoraucrit,fii(pcxerit,
potes intelligere ex his , quo fcnbit in undecimo pofl res naturales . De qua
hoc ad uerbum. quo de Mente dicuntur,habcnt quafdam dubitationes. Videtur enim
omnium quo cogitari po fit duum fama- Quomodo autem fe habens talis exifiat,
habet quafdam difficultates. Nam /i mhH tnteUigit, quo maiedat cius ejfet f
Ejfet tnim Jicut dormiens. Si autem intelhgit,hoc autem ejfet aliud peculiare,
non ejfet boc,quod ed euts fubdatia,intelledio, fed facultas, Certe non effet
optima fubjlan I ia. Ni quia intclligit,dtgnitas ei exidit. Infuper uero,ftue
mens fit fubjlantia eius , fiue mtedefho,quid intcUigitf Aut enim tpfa fe
ipfam,aut aliquid aliud Et fi aliquid aiiud,aut idem femper, aut aliud. Vtrum
igitur differt aliquid,uel nihil , intelligere ipfum bonum, ucl quiduis:ucl er
abfurdum ejl cogitare d e nonnuUis-Certum ig» tur quod dmmifima rcs,v
pretiofifima,intelligit,crnon mutatur. In peius enim fit mutatio-Et motus quidam tam,
talis res ejl. Primum igitur /t non ejl intellcflio, fed ficultaf,ranom efl
confentaneum, laboriofum effe ei continua intclleflionem. - Podea mamfidit,qu6d
aliud quid effet predoftus, quam Mens,rcsfcilicetinteUe At. Etenim
tntelligere,crintelleflio exident , et pefiimu inteWgenti. Quocirca,id
Ititandum efl-Quodam enim non uidere melius quam uidere. Non effet certe res
optima,intcllcftio. Seipfum igitur intclligit. Siquidem efl,quod optimum.Hoc
di/ rit Andoteles,non de omni mente,humana,uel Angelica, aut Sphoraru coclcjhu
, fed opdma,et pretiofifima,et qua nihil fit maius,quod ab ea intelligatur.
Quia fi . quid proter fe intcUtgcrct,in quo cognofcedo dclefiaretur,maius effet
ipfa.Con/ fiat autem quam late pateat bxc Aridotclis confcfiio. videmus hinc
eundem effe p x Deum a»8 AVGVST. EVGVB. L I B. 1 1 IT- Deum dtij; Mcntcm,CT
hanc Mentem uidemus Anftotclem fatentem effc rerum Principium. Nam fi dat De
o,ut daruit,omnium c auftrum principium, utique dat etiam Menti,quia Mens ejl
ipfe Deus.Quod non folum ex his, qu£ dixit nunc de ea Philofophus,conRat,fcd
his etiam,qu£ in libris de Rcpublica,CT qu£ m f ecun do magnorum Moralium.
Etenim dubitatione dijfoluu in libris pofl res naturales de Dco,qu£ oborta in
libris moralibus fuerat. Oborta autem fuerat de intcUeUio / re,ucl cogitatione
Dei. Vbi dicit hac ad uerbum: t a igitur q u£ interloquendum Jpmilttudo folet
affumi de Deo,neq; ibi rcfle,ncq; hic effet utilis ■ No enim fi Deus ejlfibi
fufficiens, er nullius indiget,ob id neq; nos ullius mdigcbimus.Ejl enim e T
talis quidam fermo, qui dicitur de Deo. Nam quoniam,inquiunt,omnia bona pof/
fidet Deus, et ejl ftbi fufficiens, quid jhcictfNon enim dormiet: peculabitur
igitur, inquiunt- Hoc enim ejl pulcherrimum maximcqi propnum. Quid igitur
pccula/ bitur f Si enim aliquid aliud , melius certe aliquid fe ipfo
peculabitur . Sed ab fur/ dum efl,cffe D eo quidquam mcliut:ipfe igitur [cipfum
contemplatur. Sed er hoc ab furdum. Etenim homincm,qui fe ipfum
cotnemplaturffolcmus tanquam infen / fibilem reprehenderc-Abfurdum igitur
cfl,ft Dcus,inquiunt, erit ipfe fe ipfum pc culans. Quid igitur Deus
peculeturnuc dimittatur. Hxc AnRoteles ■ videmus igi tur eum hanc dubitatione
diffoluere,eandemq j rem repetere, in libris Philofophic prtmx- In quibus
affirmat,Dcum contemplari fe ipfum , non confequi autem ut fit infenfibihs:
Neq; enim cafdem efferes diuinas,atqi humanas ■ H is igitur locis con fderare
licct,eandem effc Mentem atqi Deum.Nam quam Mentem uocatin Pbi lofophia,in
Moralibus cr in libris de Rcpublica,Dcum. Sic apparet illam Ana / xagorx Mentem
effe Deum,effe Creatorem mundt,omnium ordmu muentorem. I s per excellentia
dicitur Deus,huic datur uni Diuirutas. Nam intclligere feipfum, de Supremo
folum,cr qui ucre Deus fit,difium apparet. Non funthic uUxalia planetarum
!ntcUigentt£,neq; poffunt effe Hanc Mcntem,quam in Ttmxo Piata uocat Opificem
mundi, tum in eo ipfo libro,tum iti Phedonc dicit effe Infcrutabi/ lem,ut
difficile pofitinueniri:lnCratylo,cevToK§c^ropx,\mpaatricem. Quod eliam in
Moralibn» unum Gngularem Deum eft confrfiiia , rerum humanarem |>rofpeflorem:B(
quod ad aliam, quam prarfenlem niiaro prouidemia eiu* Sc quae largi n b J» eu
tum aii Anflotelrr, referantur. Cap. IX. _Vnt item alia plurima hinc inde fefe
offerentia indicia ,non folas illas coelestes ^ mtclligentias Ariflotclcm
Deorum nomine, er excellentia dignatum , fcd ui/ xta maiorum fuorum
religionem,meliorcm quandam,abfolutamq ; ab incitatione ccclefli
Diuinitatem,eum affcruiffc.lHamq; alborum diuinitatem afcititiam,pere/ grinamqi
illi effe, er ad tempus prxdicatam , cum non haberet quid de Deo cla/ rius,w
probatius tunc diceret.Cum autem alijs in locis humana nature ueros in/
ftinflus fuper conffffione Diuinitatis fcquatur, confitens Diuiuitatcm , qu£
regit mundum.non folum machinam ccdcBcm mouens,fcd etiam per omnem mun/ dum
inambulans, precipuetyres humanas, propter quas [unt naturales, mode/ ranfi DE
PERENNI PHILOSOPHIA. rans,dicemus eum aflrorum Diuinitatem , aut partem quandam
Deorrn (latui f/ fr, ut fi quis aliquos Angelorum coelo uoluendo praficerebaut
incon flantem fuif/ fe,cr ubi contra Natura impetum uiolcntcr locutus effet,
poflea relatum , ab eo/ dem NMura,cui reftflere non pojfet , aflu, ueram
Diuinitatem fiuffe confejfum , Nunquid inqiut,in Moralibus,Fortuna,quafi
Prouidentia quadam ejl Deorum i An potius id non ejl probabile f Quippe Deum
cum dominus fit kuiufcemodt re/ rm, arbitramur tribuere merentibus bona,!?
mala.Fortuna,uero, er qua d For tuna funt,uere fortuito eueniunt. Quam rem fi
Dea tribuamusjudicem improbum eimficiemus,aut inuitum.-quod Deo nonconuenit.
Itaqsneqjbonam Fortunam, Prouidentiam,aut Beneuolcntiam Dei cffe,probabile
cjhquia improbis etiam da/ tur. Deum autem curare improbos, non ejl probabile.
Primum iuxta uulgares,plit tes Deos loquitur.deinde fefe ad Philofopbiam
recipiens, unicum femper Deum, qui dominus, ac patronus fit omnium, qua po
fident homines rerum. Ad hac ne/
gat qua Fortuna bona dicuntur, ab eo proficifci,id ejl, dari certa quada cura
eius , V prouidentia , ac beneuolentia . Diuitcs , improbos, Deiq; contemptores
effe. Praclxrequc fecum agi putare,quod aliquem trucidarint, opes auexerint ■
quo/ rum aDco nihil ejl . Non enim malarum rerum Deus ejl largitor , fed
bonarum. A quo tametfi profafeuntur omnia,uera tamen cius beneuolentia, ut
Arifloteles idt,erga bonos duntaxat. Nec fi Solem fuum oriri jacit fuper bonos,
er malos,!? pluit fuper iuflos, er iniuflos,nullo diferimine id fiat, fed
propter bonos benefit/ cit malis -Omnino'^ Arifloteles fentit caducarum rerum ,
temerariamq ; iftam fi/ licitatem, neminem debere diuina erga fe beneuolentia
afcnberr.quia datur aque tnalis,atque bonis: fapius etiam malis.Quoniam,
inquit,quauulgo putantur bo/ na,!? quibus apud plebem folent homines fortunati
uocari, eueniuntfimedifcri/ mine bonis er malis,non funt quibus ea
contigerunt,amicL grati# Deo dicendi, IU fit eadem ratio concilianda ckaritatis
diuina, atque confequendorum terreno/ tm bonorum.lpfe enim etiam dicit,Si
mundus uos odit , fatote quia me priorem uobis odio habuit. Et,Odifli
obferuantes uanitatem . Non amantur igitur improbi i Deo, inquit Arifloteles.Si
non amantur , bona qua funt confecuti , non omnino eius beneuolentia funt
ajfecud, fed ipfo conniucnte,!? finente.Multo enim largi/ tur amicis
fuismciiora.Quos igitur fortunatos afflexeris , non continuo amicos Dei ,!?
quibus Deus fiueat,arbitrcris, fed fcilo hac accidere, fieri# eo conniuen/
te.Subijctt Arifloteles,Bona er mala meritis a Deo dari.Hunc ordinem effe Pro/
videntia, ut dentur bonis bona,mala malis. Quod fi terrena bona , qua dicuntur
wrvyfeu, temerarie contingunt , id ejl, cafu quodam , er fortuito , quid fuper/
ejl quod detur a Deo,certo diferimine bonis er malis i Nam largitio , inquit,
re/ rum fortuitarum non ejl refla d Deo. Ergo quod dat Deus , maius fit quam
qua fint in pote flate Fortuna,neceffe ejl. In pote flate Fortuna funt mes
corporis, firma, opes, d tonis, & d malli aque pojfeffa. igitur quid mali
dabitur aDcomr e i „<, AVGVST. BVGVB. LIB. IIII. Umboni bonis, fi funt ea
fvrtutta,cr in poteftatc jvrtunxf Et tat mt Ari&otcles fit/
teturiTcyyotpdtdyifsitaiy xv^iey riy xoio\nuy,Toit ceftoss &iov%/ |xu//,k^
ra ccyxdot,@ tcc kxxx: Exiftimamus enim Deum , penes quem fmt iBa,mcntis
tribuere bona e r mala.mlla igitur fuperfunt mala wbona,qux den twr a Deo.
Eadem fiquidem ratione cum uideam bonis effemala, dicam fortuito ii fi eri. Et
cum dicas bene fieri bonis d Deo , uerum mifenjs er incommodis equi atque
improbi, fepe magis , fubiaceant boni , quid fupcrcfl quod detur utriufquc pro
meritis f Cogimur ergo b fc ad alia bona er mala , quam prefentia , que for/
tuito dantur,referre,maiora uidclicet, er xtema, quod AriBoteles quadam men/
tis diurnate fbrtaffeperfrexit.Obferua etiam,qubd nefas effe dicit , ut Deum
fi/ edamus iniuftum,aut improbum iudicem. I temque obferua , quod ait non effe
ue/ , rifmlc,Deum curare improbos : ergo ex aduerfo efl ucrifimile eum diligere
bo/ fiostquod ipje euidentifime confrjjtw efl in decimo , ut fuperius oBcndi ■
Hic in/ quit, non efl ueriftmile,improbis Deum confidere . Deinde putamus eum
tribuere malis mala ■ In decimo autem Moralium dicebat , Si Dij mortalia curant
, ut pro/ tabile cfl,er cuidens,ucrifimile efl bonos , benefy cr probe uiuentcs
eos reda/ mare. Aperta igitur efl ratio P rouidcntie,dara'que confafio, Deum
cuiitfq me/ rita rcfpiccre,dantem bona bonis,mala malis,reijcienda in aliud
tempus,dihgen/ tius'quc iudicanda,quoniam prefentia fere fine diferimine •
Atque hoc loco,cla/ rifiime non eflDeus ille Motor caeli , aut ulla Planetarum
inteVigenua , fed qui/ dam uniuerfalis Deus,non coelum tantum moucnt,uerumetiam
refyiciens, er in/ tuens res humanas, ponderansty merita cuiufque. Confidera
enim , Si negat Ari/ flotdes fortuita bona debere referri in Deum, quoniam
malis er bonis accidant, i motu autem coeli non datur nifiuitacorporea,qua
malitZT boni eque fruun tur ; certe fi Deus,cocli motor non alia bona largftur,qudm
corporea, er uniucrfalu, tion diBuiguens menta cuiufquam,fed uitam
equefuppetens omnibus , merito/ rum pondera attendat . Datur igitur aliud
autore AriBoielc in quo P rouidentU eius diBmguatur , diflinguantur mali d
bonis . Super
quibus eque Sol lucet , pluit equi. Motor igitur il le D eus,curat etiam alia
longe maioris fapientie . Nuw mo/
ucrc Solem, er fidcra,folum ad uitam corpoream pertinet. At in nobis non efl
fo/ lum corporaliter uiucre . Eocjp neceffe efl, non illam coeli lntelligentiam
hunc Deum effe,quem nunc dicit:autiUum quidem , fed non coelum duntaxat mouen/
tem,uerum etiam humana gubernantem. Bx to quod Ariltotele J de Netote Deorum
fcripflt .probari 8i unius Cummi Diuk , nitaicm qui fibi 8i cunftu fit caufi f
dictatu: Sl Deo» ilio* non efle uert entes orbe» carleRes . Virtute» , qu*
po&idcntur t moralibus .multo magis a Deo poBidcrt. Cap. X: ' >*Vod
fuperius de N edar e D eoru in Moralibus dixerat AriBoteles , Duo pre/
Q.d<cr4,rt Theologiamfatcntia in eo deprehendes:lUam dico Theologia,quani
AriBotclcs?Pr/taqum k Iflte Jiigcntijc cedefai prbef MMi tibwspcrte pro/ < ,
pojwt» DE PERENNI PHILOSOPHIA.’ , aj« pofuit.Primum D eos eos nominat, qui non
moueant orbes calefies, dejfc hisit/t loquitur, ut eandem de his , atque mortales
omnes religionem pradicafjeapertp conuincatur.Ad hac nominat Ne flor , ut P
hdofophus , non ut uulgares,fendens liinum fuaui fimum, fcd uere ex
Philofophiadiuinius , cr incorporeum quiddam, quod perfficuo exemplo
demonfirauit-Dicit enim ejfc nonnullos, quibus uolup / tutes omnes,
generationes uiderentur,negantcs uoluptatem effe bonum . Hoc au/ i em accidit
eis, inquit , quia f olas corporeas uoluptates habent exploratas , haud alios
effe putantes : ceu qui nefeiunt Ne dor , putantes Deos bibere uinum , quia non
putant dulcius effe quicquam.At Nedar efl incorporea fuauitas. Cum igitutf
incorpoream uoluptate, aut Juauitate fentiat Arifloteles,qua D ij fruantur, e
apro ftdo non efl alia, quam celebris iUa apud Poetas, quos Ari fioteles
edifferit, cr quam dixit ipfe Deus, Flumina de uentre eius fluent aqua ume. Et,
Amplius notf bibam de genimine hoc uitis,mfi cum uobifcum illud bibam in regno
Patris mei, qju bibunt igitur hoc Nedar,non funt plancta, nutla calefias
intclligentia rot , tando cocio prafiflatfcd certe Dij iUi,quos beatos in omne
tempus cenfuit trium/ phare fupra coeli uertigine corporibus liberatos,
fuffiacntiftmam , copiofifi/ mamq; bonis omnibus uitam agentes. Hi funt Dij,
non InteQigentia Solis, Luna. Illud item confiderandum cfl,quod fecundo
Moralium fcripfit, cum de Heroicis, CT fupra hominem uirtutibus loqueretur.
Efl, inquit, quadam uirtus oppofitaje/ ritati,qua nullum habet nomen,quia ovk
tsi dioC*? Stos /k Artup cc{tTH{,t(gu ov kxt’ otfVTHp isiawv<Aeuos.
ctrraycej>AtATi'top tseu 9 ecftrti t ov S\ov ; Non efl Dei uirtus . Etenim
Deus efl i artute fuperior C r me/ lior. Et non fecundum uirtutem efl bonus .
Hoc enim modo uirtus effet Deo me/ lior, is igitur Deus, uirtute fuperior quis
efl , cr quid defignat eum habere uirtute prafiantmstSi enim non turtutes
ipfas,qua confuetudme, documentis^ acquirua tur,fed excellentius, cr naturalius
quiddam pofidet,utique eunda bona, cr om/ nem laudem,quam po fidet homo,longe
magis Deus pofidebit- Hominum uirtu/ tes funt fortitudo,
modefiia,temperantia,iufiitia, liber alitas, charitas , hac omnia Deus longe
excellentius pofidebit . Ergo fi folent homines,cum pr officiunt rei/
publica,cim humane,iufie,modcrate,fapienter,libcraliter,cr dementer agunt, '
liuidari,extotli, pr a ferri, prodicari, non 'ne laudibus his Deus erit
excellentior , magisfy eas ufurpabitiSi enim efl uirtute fuperior,is Jit
neceffe efl quo bcneuoUH tius,liberalius,clemcntius nihil pofu effr.pra cuius
aquitatc,liberalitate, charita/ te,humana charitas fit pene uitium,nedu uirtus.
Hinc igitur fit, ut D eus,quod om/ nis antiqua Theologia teflatur,fit bonorum
effuftfimus largitor, eximia charita/ te cr benevolentia
praditus,indulgentifimus,prouidcntifimus,omnesq j item tau des omnem
gloriam,abfolutifima quadam ratione po fidens .Hac autem omhia in unum competunt
folum. Recordare hoc loco, quod ait effe uirtutes quaf/ dam Heroicas nomine
carentes ;id efl, diurnas quafdam cr eminentiffimas , quot Heroicas dixit ,
quafi fmlcs carm , qua a D ijs , uel Heroibus pofidentur. p 4 Hctoa de PERENNI
PHILOSOPHIA. *»* Heroes Mitem hoc loco fwtt Dij N am V ipfc Ariflotelct dixit
ibidem,httic utris tem Heroici effe quandi, ac dtuindm, ut feritas immane
quoddam prodigiofum $ vitium. Ergo/i quanto melius , laudabilius, redius ,
modcfhusq; agunt homines, Deo magis aemulantur , profido neceffe efl cande
uirtutem effe inDeo,cuius m homine quadam fit imago.Cumucrb nihil fit
liberalitate et clementia, chantate^ apud homines commendabilius, V quod magis
prxdicetur, extollatur, cate ne i cejfe efl hac effe in Deo prxRantifma,abfolutifima.
Q ui fi caraet ProuidentU rerum humanarum,fi negligens effet falutis
cuiufqiti,fi non audiret cum inclama tur,fi patrem tantum ex motu Solis
fuppctaet, multi mortales eo meliores effent. Ncc bi cum enunenti fimis fidis
inclare fcerent, Dei fmlcs dicendi effent, fed De usfmulis eorum-Fatctur ago
Ariflolcles in Deo quandi effe mirabilem uirtutem , r ximamq;
prouidcntiam,bcnignitatem,charitdtcm,ufq; eo prxjlantc, ut mtelligi quidem
pofit,nominari non pofit. I ncurruntq; omnia ad conftfionem unius D ei. Memineris
ite qux Marcus ille Tullius ob ingenij divinitatem ut diceret proucdut cfhVerum
animum uincae, iracundiam cohibac,uidoriam tempaare,aduafa/ rium
nobihtate,ingenio, virtute prxflantcm non modo extollae iaccntcmjed ed am
amplificare eius priftinam dignitatem ■ hxc quificiat,non ego eum fummis ui ris
comparo, fed fmllimum Deo uidico-InteUigcbatfapicnti fimus orator, emine
tifimas in Deo quafdam effe uirtutes, quale mortales aliquando effent
participes. ' vbi clementia,libaalit4S,fi res humanas negligaet t quxfunt
materia clementi t. clementia autem fme prouidentianon pote ft effe. Nam qui
nefciat,quibus pxrceit dum eft, er /i «Hilum cum eis i ntaccdit ei
comertium,nec of)vnditur,ncc parcit, nec clementia prxditus e/l.Rem igitur,
quam Natura fidebat clarifimam , Philo/ fophus efl conftffus,eamq; celare non
potuit. Cuius fi uoccm audirent, fi dida poit derarent ruftid tempedatis nofhrx
Peripatetici , non tam pertinaciter ei conftfi/ onem Prouidentix,aut
Diuirutatis,qux non coelum dunUxat,fed alia agat plertU que digna maicjlate
fua,dctraherent . Admiranda AriRotelis Theologia de beatitate diuinatquz fit
contemplatio: Eandem effe minorum Deorum felicitatem, Deu fumoiura contemplari
tiuin.Bx quo fumraa «niujmaicflaa comprobatur. Cap. XI*' . Rijlolelcf decimo
Moralium, perfidam felicitatem probat adionem effe con/ *^templardi fempcr,idq
; ea ratione probat: Dcos,ait,arbitramur beatos er fili / ces-Srd cum nuUas eis
humanas adiones tribuere po fimus, uiuerc autem cos dici/ ms-Ncq; enim fis efl
eos dormire,ut Endymion . viuenticui fit omnis adio.dctrx di, nihil fupcrefl,
nif i St6opx,fteculatio:inde fieri, « t i*ipywt,tut xccgioTUTi
<Pi«q>ifis<rx SiuifHTiKH ccp uv ; Vi adio Dei qux beadtudine efl
prxdpua,ft>cculatrix fmOmnis enim,iquit,uita Dijs eflbeata.Ex his eius
uerbif, qux quidc etalijsin locis, et in libris pojl res naturales efl locutus,
efficitur hoc om ■ik, Principio toti hancmtempUndif in quo beadiudtnm i mlt
cffctradone,habc rccxpqt. AVGVST. EVGVB. LIB. IIII; nf re eaput,ubififtot ne
procedaf ad in finitum. Et primum quod dixerat de Mente, cu itis ferebat
felicitate in contemplanda fe ipfa,quod hoc loco afferit,prxcipue cjl ue
rm.HxcqieritArifiotelisTheologia:Deuscognofcit,contemplaturc^fe ipfum, ipfcfibi
felicitatis obictiu.Cxtcri ago Dij contemplabuntur eum,inde beati. Nam fi D eus
aut M cm,quam diuinifiiman/,optima,pretiofifiimamq ; prxdicauaat,exi mia in
cognitione fui fruiturfelicitate,tantundem beata,quanta maieflas fua quam fempa
cognofcens efficitur beata,etiam minores I nteUigentit Deum intuentesfe
licitabuntur . Scilicet fit cx his ncceffario , Deos minores fieri beatos
incognitionc Dei: quonia ratio qux cogebat nc confitaemur Deum prata fein quo
beatus jit aliud contemplari,crat,quia quod contemplaretur,cx eo beatus
exifiens,effe ma/ ius ipfo Deo.Sed quonia nihil Deo melius, cf maius,
ncceffario fe ipfum conteplx tur-Hxc inquam ratio non habet in Dijs minoribus
locu, fed in contrariu, quoni/ m Dijs etifupremus quis,neceffario fiunt eo
contemplando beati. Vt fu rado, De us,quo non efi melius, fe ipfum
contemplatur, fe ipfum contemplando cjl beatus: Di; minores, quibus efi
meluts,cr fuperiusfillud ipfum conteplantur, et in eo conf temptando funt
beati.Hxc igitur ncceffario funtin hoc ordine, utfiDij nihil aliud agentes,
duntaxat contemplantur, eos ncceffario Deum contemplari: Deu autem contemplari
fe ipfum. Vt qui dat fibi,qui maximus efi, felicitate in contemplatione
fui,longe facilius daturus fit minoribus ■ Ex quo clari fime efficitur, quod
Arifiotc kstn fine totius ratiois pofuit.&st iU «y « ivjlxinovixtliofix
7tS,Quocirca felicitas ait quxda thcoria,id efi, contemphtio Dci.Grxce
thcos,Deus,oria,uifio. T otafy beadtudo ait contemplatio Dei.iit nec Dij
minores , nec maximus ipfc De us,in alio fint beati, qudm in contemplatione
Dei: Ex codeq; exten Dij beati, quo • maximus Deus. Quanta igitur hic cu
religione concordiafFelices nos futuros ora cula,cii uidcbmus eujicuti efi Cum
is igitur jit contemplationis ordo, ut felicitas omnis fit contemplatio
Dei,ca'<k non cuiufcunquc Dei, fed maximi, ZT eminetifii/ m tantum ,er qui
uere Deus jitfiixc deinde fcquuntur,Huiufmodi contemplatio/ item non fieri in
abfentia, Et Deos contemplantes oportae propius afiiftae,eo / dem in loco
effefin quo quem contcmplentur:Haud alita perfida futura contem platione.Ex hoc
item fequitur,hos Deos , quoru beatitudine dixit effe theoriam,
uifionemDei,effe nonpoffe mtelligentias ccelefics, Solis, Lunx, planetarum ni
mium a primo difiantim,e cuius comtemplatione exubaat beata uita. Ex primo
autem fequebatur,vt fi ex unius contemplatione omnis manat felicitas, illum
effc optimum,maximum omnibus his, quos fua prxfcntia efficit
beatos,incornmcmora biliter maiorcm-Sic rationibus altaa ex altaa
confequentibus, Dijs efi bcalitudo contemplatio-.Non fui,quoniam efi
excellentior, qui pofiit eis effe obicdum con/ temptandi. Nam dicebat
Arifioteles , Deus fiuc Mens efi beata cognofcendo : Aut ergo fe, aut aliud-Non
alium, quia maior effet qui cognitus ct in fretius eu bearet. p i Nonali/ ^ DE
PERENNIS PHILOSOPHIA; *i% 3i primo fimdes, ut quemadmoum non natura, fcd
affinitate er afiimUttione funt Dij,fic una fimplexcg uoluptai eis ex illo
primo. Nam quoniam hac uoluptat e fl contemplatio , Di j autem contemplantur ,
contemplantes funt beati: rado autem docebat eos contemplari maximim,quifibi
quoque fe contemplanti fit caufafili/. citatis: efficitur neceffario,ut fimplex
iVa,una $ uoluptat fit illius primi , cuius in/ tadtut,cr ex intuitu
uoluptss,in ipfum,ct tn minores Deos redundat.Vna efl ergo, fimplexq;
Dci,Deorumi j; uoluptat ac deledatio, contemplatio maximi Dei : qus quidem ideo
fimplex efi,v una,quia Deus efl fimplex, fcilicet maximus iUe . Ob id defolo
Deo, cui fola uera Phdofophia dat fmpliccm,fimgulxremq ■, natur d,hac
pradicatio pracipue uera efl No efl item Dijsipfis ab hac uoluptate digreffut,
qui fifli funt immortales cr immutabiles ab Mo primo. Colligentes igitur
Aridotetis hinc inde dida, deprehendemus unum idemq j effe , quatuor hac ,
Contemplatio/ nem, Beatitudinem , Ne flor, Voluptatcm.Namfuperius
probauerat,Deos, quot communi cenfenfu fateamur beatos,cum nihil eos aliud
agere fis fit,quam contem plari,necc(fari6 femper ffeculari. Ecce
beatitudo,ecce (feculatto. 1 am dixerat Ne dor effe fuauitatem,uulgaribus
incognitam fuauitatem, non uini, ut illi crederent » qua Dij fanantur bibentes.
Cum autem probauent eos nihil aliud agere,quam fac/, culari ( bibunt autem N
edar . N edar non efl umm,fed efl atema immutabilis cfc uoluptat) Nunc autem
tribuit Deo uoluptatemunicam,cr fimplicem,cr immuta bilem- Ergo efl lUa
contemplatio. Vt rationes ficcoaceruentur: Deorum eflbeati/ tudo : Dij nihil
agunt,nec eos agere par efl :inteUigunt autem , Sola igitur fuperefl fteculatio
, qua fit eadem beatitudo. BibuntDij N edar: Deosdidumcd folutn faeculari : Nc
dor bibere , efl (peculari : hoc autem , effe beatum. Deus item capit
immutabilem uoluptatem : ergo uoluptat ed Nedar,Nedar (peculatio,fpeculalio
beatitudo.Ex his igitur efficitur, ut fint uerifiima 'vn ueteri Phdofophia
tradita,noit p odea ex fuperflitione Chaldaorum,cr Aegyptiorum inueda,a P hdofophis
qui bufdam approbata-Tradulerat prifea Phdofophia , quod dixit Angelus RaphaH
Tobia:Videbxr quidem uobifcum manducare cr biberr.fed ego cibo inuifibdi,ZT
potu , qui ab hominibus uideri non potefl , utor . Is potus efl Nedar,quod
potant Dij, maximo Deo,ut idem Angelus efl confaffus, afaidentcs . Hunc potm
inuifi/ bilem dixit Angelus. Arifloteles autem uulgarc , att credere , D cos
bibere uinum, quod nefeiunt Nedar.Hoc Nedar,hunc potum inuifibilem,et panem,
uel Ambro fiam,pnfca Philo fopbia prodidit Deos in calo edere,ty bibere.
Arifloteles ut P hi lofophusperpendit,quis isfittibus,cr potus inuifibilis.
Efl, inquit,contemplati<t Dei,ipfummct primum efficiens beatum, coq^ habet
fimplicem,unicam,alcmam , mmutabdem,dc cognitione er ajpedu natura fua,falicitatem.
Eadem cognita aJf udantibus Dijs,efficit cos gaudijs ineffabilibus latos, frac
uoluptat c r latitia tan to maior er uberior efl 'm Deo, quanto magis ipfe
feipfum cognofcit. Et quoniam nento efl, qui quonu efl infinitus, pofiit em
perfide nofcere , folui ipfe perfide , '* ' infmitesji *»« , AVGVST. EVGVB.
LIB. IIII. infinite# de fe ipfo beatus. Cateri,quoad capax eorum natura efl .
Hac omnia Jt/. quuntur ex didis Arijlotelis • Huc qi ei deucniendum fuiffet ,
fi rationes nedcre er perfequi totam rem uoluiffcl.Hoc uetus Philofophia
confejja, A fororum autem Di wtutM Chdd*orm& Aegyptiorum frit [upcrfotio,
AriRoltlem fitmmum Deum affirmare cum Homero patrem ede Deo»
rum.hominumqj.-ciufJemeiVcgenertscuitlu.Hine creationem Dcoru, & folitm
Primom ztcrnom dcmonftrari, Cap. XIII» ^ f^Vas in Ariftotelc er Platone Mentes
de Dijs ac fummo Deo fiuffe , aut ttott U quidem duas , fed unam
tantum,refipifcentem , ab errore# euigilantem,quem prius natura pulfans fcmper
confcientiam,ab errore # ad ueritatcm reuocans , jt r/ re non poffet,qui mentem
ad f 'cripta eorum legenda fugacem, aquam, prudentem attulerit, agnofcct-
Accipimus autem, qua mens cuiglans , natura # dimulis & rationis exagitata
profudit . Quid enim illud item efl, quod in primo Politicorum dtciLPiliorum
autem dominatus, regius eft. Nam quod genuit er fecundum clari/ tatem ,
etfccundu dignitatem imperans eji- Qua foeciesefl regi j principatus</Ui
KjeAcSf Toy jfk 7efQTHyofw<ri\j &7rsop.7rxTH£ cwJ)°ijyTi,fk' £vn,7oy
ftccarifaccnsTUiJ «TTeurrocp, Qvo-etyifvop bceo-i/fw </luc<f\*
f&VlMfci Tu yivvJi hvcu. t>\j ourhp , om? 7rt7r$y^tTo 7ij>tcr;BvTV
fop 7F&5 to nvTtpop , xgu. o ffl/vlio-cts 7r€ks r> TtKrcp , Videlicet,
Quocirca bene Homerus I ouem appeUauit,cum dixit,Pater hominum, atq; DeO/ rum ,
Regem iflorum omnium . Natura enim uei ingenio Regem differre quidem oportet,
genere autem eundem effe. Quod habet antiquius erga recentius, er g em/ tor
ergafilium.Hac Arifooteles dicens, er qua locutus effet Homerus collaudans,
approbans#, nonne declarat fibi qua mens ineffet,probat# omnia antedidaf Ap
pellat autem Homerus I ouem patrem hominum , atq ; Deorum, qui fit idem Rex
eorum. Eo igitur foedat didum Arijlotelis, I ouem patrem hominum , atque Deo/
rum,iure etiam Regem effc,quoniam pater erga filios regiam gerat excellentiam:
Regem oportere eiufdem generis effe licet ingenio et prudentia differentem .
Bene igitur Homerus loucm,qui fitidcmjAex Deorum hominum# dixit eorum effePa
trem.Autbene qui fit pater hominum# Dcm#,Rcgcm ettam eorum appellare. Quoniam
pater erga prolem, regiam obtinet potentiam, quia er natura idem cu filijs ,Cr
antiquior, ac uenerabilior,Pat er igitur Deorum er hominum, efl eorum merito. Rex appellatus, Et merito
didus Pater eorum, qui er Rex fit . Quod fi Ho merus bene efl locutus, ty fi
uerum efl Patrcm,Rcgem eorum effe,quos genuiffet: aut Patrem eorum quibus
imperetxerte colligitur loucm,qui Grace duo habet no mina,ut Arifioteles ipfe
dicebat in Compendto,(ivs <AioS,qua copulata defignat tum, per quem uita
cfogenuiffe Deos er homines. Efl autem generare apud Philo
fophos,crcare,jkccrc,ut Plato gignit tempus, alia# exempla innumera . Genuiffe
inquam autorem# fuijfc Deorum er hominfccr quia genuit non [olum effe geni
tiMfy DE PERENNI PHILOSOPHIA. *J7 tis antiquiorem, fed etiam exceUentiorem,ct
Regem:Dci«de eiufdcm effe generis genitorem, ac genitos. Ergo efi, quod dixit
idem in Moralibus, Mentem cjje Deo ovyywisccToi/:PLto in
legtbtis,oixuorceTop:Mofrs,adimagine cr fmiilitudi nemfuam jecit illum. Ex eode
genere funt Pater et fflij, Deus et Dtj,hotmnesty fci licet affinitas ejl
cognatio , A equalesq ; funt homines D ijs in cognatione: quoniam Patende
utrifq ; panter fatis,cr fimul fub filioru nuncupatione eu Dijs adferiptis. I pfe Deus omnium imperator,
inquit,efl. Antecedit autem tempore cr dtgmtate paternam retinens auton tatem.
Ex his igitur omnibus hac fcqmn tur, bene, tefi e Arijlotele , louem ejjc regem
Deorum , qui pater fitiaut bene Patrem dpcllatum, qui idem Rex fit, utftue
propter imperium nomen Patris fitfortitus, fiue propter generationem nome Rcgis,utrunquc
fit uerum.Scquiturq; louem, apud an tiqutf/ fimos Grxcos cr Latinos fuijfe
nomen fempiterm Dei fxpius oslcnfum. Patrem, C r Regem ejje Deorum cr hominum,
prxcedentem eos antiquitate,id ejl,anterio ritate,ut fingam nomen xquipollcns .
Ejl enim antiquus, ab antc,ficut d poff, Po/ jtiquus,prxcedcnsitc regia
autoritate. Sequitur cjj diflorum fupenonbus libris co/ frmatto, etiam
Arijlotclefuffragium ferente-Efl enim deus pater V Rex, non ho minum tantum,fed
etiam Dcorum.Si pater, utique autoritate, cr tempore:cui pa/ temitas dat regium
principatum. Si Deorum cr hominum, non folum humani ge neris,cr generis diuini
fator cr creator, fed etiam eodem modo , eodem tempore ipfeantiquus,cr
xtemus.Vt homines ab illo geniti aliquando, fic Dij- itaque apf paret
Ariftotelcm nunefentire ,quod dixerat in Compcndio,cum dixit louem ejje nomen
fummi Dei, hunc autem effe fuprcmum,a\tif>imum,regentem omnia, ibiq;
deDijsnihiffedde rebus naturalibus tantum : hic apertius de dijs . Apparet eum
confirmare , qux dixit in libro de Coelo , de Dijs extra coeli motiones
uiuentibus. item eum nec primum, i:ec alios minores Deus orbibus affigere .
item Diuinitatis eum (latuere ordinem, quem cr natur a,et ratio, rcuclataq ;
defuper Theologia do cet-Sicq; etiam nufquam iUx planetarum lntelligentix,fcd
Dij,quos creauit Deus Xtemus- Aeternus autem, no iHi,quia pater iUc. Nam fuper
xtemitate paribus nui ia patcmitas,miUum impcrium.Hxc ex Homeri, cr Arijlotelis
, qui dida probat cius, tedimonio irrefragabiliter fcquuntur, Deum ab Ariftoicte.ucluti
generi» humani Regem declarari.omni genere Cipienti» ma-« iorcm.cui libenter
omnes obiemperarcoporrcai. Cap. XIII.. C^Vis item erit e fapicntibus,qui non
confideret,admircturq ; iHud,quod Arido/ U. tcles item tertio Politicorum
prudens crfciensdefmgulariDeoefllocutusi Nam cum de Rcpublica,ciuibusq;
quxreret,an quem uirtute prxdantcm exteris perfficuum effet,prxftrri reliquis
ciuibus oporteret:an xqualem l oeum,atque cx teros obtinere: recondet huiufmodi
uiros inique laturos , fe ad aquales conditio/ nes redigi , qui uirtute c r
fcicntia Rcipublicx inxquales fmt : uxrs rtf yctf Sfcop ip idf>V7THS,«Kos 7
op TOijfTOir.Huiufmodi enim uirumji quis fit,ue/ rifimik »1« AVGVST. EVGVB.
LIB. IUI rifmile efl efie tan quam Deum in hominibus. Quod quidc duobus potcB
fcnfibut in lelligi: A ut talem uirum,uirtutc prxccllentc,fvrc inter exteros ,
ut inter homines Deits.iw cu futurii ucluti Deum cxtcroruQuocunq ; fcnfu
concipiatur , primum ftngularis Da clara nuncupatw.exm munus em prxccllcntucf;
ante omnes mor tales -Talem, inqutt,cxijhmandum eft homine fapientem, exteris
(fc longe emtnen/ te,rciq ; publicx gubemandx prudente ejje, qualis inter
homines Deus. Deus igitur qui prxjirtur hominibus , qutprudentix dicitur
pojfefiione nobihfiimus , quis eH altus, nift Deus uniuer falis, gubernator
humanx Rcipublicx,ac moderator , cuius virtus , er fcicnUx,cxteros antejlat
uniuer fos ,quos longo interuaUo dicitur fupe/ rare, qux e fiet autem auscurn
homine prudente comparatio, fi non proficeret, fi [cientia reipublicx moderandx
careret , fi procul i gubernaculis mundanx na/ uiculx [ederet t Videbat igitur
quodam mentis acumine , erfuperiorum [xculo/ rum Theologia duce,fmgularem
quendam Deum, qui perinde efict eminens , e r omnes gubernans :ut(fi parua
licet componere magnis ) uidemus interdum quof/ dam mortales alios
ingcnio,dcxtentatc, prudentiaq; antecellere . Hunc in natura efie conji fius
cfilonge humanam prudentiam prxccdcntcm.Qubdft [e ntis, talem turum efie ucluti
exterorum hominum Deum , id item co fiedat , ut comparatio cernat cognationem
gubemandt,rciq ; publicx moderandx comunitioncm. Quo f modo enim ejl ut
exterorum Deus,niji fenttas Deum,Naturam , uwiq; rcflncemt g ubernatricemq; er
quaft regiam, fic hominibus omnibus antecellentem, ficut om tubus iUe [uis
ciutbusfVtfu totus mundus quadam Refiubhca,ciucs eius omne ho minum genus ,
prxjlans omnibus ciuibus [uis , cui difimiles,atq} exteris honores propter
infinitam prudentiamjurtutem debeantur,Deus.ldcoq; paulo pofl adiccit
Arijlotcles,non debere grauari exteros, fi quem f apiendorem agnoucrm,cum fi/
bt prxficcre , «c|j ucluti Regi parere: \u7rtT0u roti/up owtfioiKi srtcpi/Kt/
veu,TBU$\<r$cu t « Toiovite wecvTXScuriti vtoffis* jBawMtttS WKi ^ ovS .
Toiovrtss ai J'' intimetis nahiari. Supercfl igitur, quod uidetur natura compa/
ratum, parendum efie huic ab omnibus Ubcnter, ut In Reges ftnt perpetui in
urbi/ bus- E iufmodi Deum in hominibus decernit efie,qualis Rex in hominibus,
deccr/ nit iudicatqi Deum efie Regem,huic efie parendum , quia ftc natura fu
compara/ tum,ut melioribus pareatur,honos deferatur,eorum confilijs fletur .
NuUa autem efict inter homines er Deos comparatio , [t calcRcs tantum uerteret
orbes Deus, humanarum rcrum,maioris,quamnaturales,pondcris, gubernaculis aut
firetis, aut ea capere non potens . Nam qui moles codcRcs inde/itigabilitcr ,
er xtemis motibus cient,ideo cu humana prudentia comparari non debent, aut
quafi Reges nuncupari, quia nec habent rerum humanarum
prouidcntiam,naturalilerficien/ tes quod ficum t, nec cognationem,
afiinitatcmfy.Dixit igitur,quam f ludebat injlin flus, confirmata# omnium
mortalium confenfu [entcnM de DcotQui rex huma nige/ DE PEREANT PHILOSOPHIA.
>lf »ti generis fit,prudentifimus,xquifimusq; reflor,habitans
nobi[cum,ftmilis atque nos natur*, fi rationem,prudendam,confilium,
beneficicndic j; cupiditatem reffi/ cias,eminens inter nos omni genere
faptendx,qucm nos appellare Regem conue/ piat. Ii natur x ueros inBinflus,fi
rationem , er quod ipfe dixit Jiovios, ucnfimilitu dmem, deorum f equi uelimus.
0. M -nttm.qiani exte riit uenire
feribi» AriAolele*,non nili ab uno fingn. lari Deo uenire pofle. Quem
Thcophraftiu rnu Jif.ipului confeffiu ell omnium rerum originem. Gap. XV. yN eo
quoq; latitat admiranda fufriciendaq ; unius Dei, Patris Vniucrfitatis, auto
*ris'c apud Anjlotelem conftfio. Qua duobus uerbis exprcfiijfet,fi uolwffetfed
exten exprefferunt explicato co,quod ipfe propter obfcuritatem,redcuiffetNam in
libris de Generatione animalium , cum exteras omnes animas 4 corporeis ele/
mentis ejfe,nafciq ; cum corporibus atque immori Batuiffet , quia cum ex materi
4 cooriantur, non pofimt fine corpore confiBere , ftcut nec ambulatio f ne
pedibus feri,nec per feipfas pofiint ingredi in corpora,ueluti infeparabdes ,
effe enim fe/ men uentris excrementum , concludit : Auvmtes </l't 70// riy
ytcvoy Bs/fet/ fky 'vruo-iwi , thioy Mvm jxdroy :Supercj}, [olam mentem
exterius aduentrr, folamque diurnam effe . Hic igitur latitat unius Diuimtatis,
quam fupenus Orpheus er Pythagoras , Archytas , exten que omnes exclamaue /
rant,apcrta,claraqi conftfio-Nam fi ingreditur extnnfecus anima, cum elemen/
tts, corportbusq; non habens commercium , prxtcr elementum , mundumfy corporeum
non ejl nifi natura diurna ab hac fola certe poterit animus aduenire. Si quis
enim A rijlotelcm roga ffet: Dias exterius animam uenire, a quibus locis f ne/
Sim ab aliqua corporet mundi parte. Igitur 4 Dcofolum ■ A tque AriBotdem :
darum efl,quale dixit Marcus TuUtus graui fimus orator er Philofo/ phus : Neque
inuenietur , inquit , unquam , unde uenire pofiint , nifi a Deo ■ Et quale
aperte Mofes,kominem terrenum, luteumq; hominis figmentum , exterius animatum a
Deo , exterius a Deo animum infufum,cr datum. Et quod dixit La/ flandus
proferens dtfla Ciceronis : Marcus autem dixerat qux prior AnBotcler. qw' fi
latius explicare ipfimet dtfla fua uoluijfentyeo tandem deueniendu eis fuif/ f
et, quo Laflantiusrefoluta ratone tota peruenit-Sed et Marcus quidem exprefi
confeffus efl . Animal,inquit, hoc prouidum , fagax , quem hominem appella/
pms, prxclara quadam condiuone 4 fupremo Deo generatum. Igitur non aliud lo
quitur AriBoteles tacendo , quam quod exteri exprimendo , Mojes er M4rcw, et La
flandus- Sed maxime quod Pythagoras,qui Deu uocans 'Ivyexny, A ntma donem, ut
fuperius uidimus, uitalem fenfum cunflis animalibus eum tribuere con/
ftffusejl- Et idem Marcus ajferuit , Pythagoram cenfere Deum effe animum p et
omnes mundi pxrt es intentum cr commeantem,ex quo noflri animi carperentur», Ab
tflo igitur Deo necefforio cbftjfus ejl AriBoteles qui frietur exterius
accedere . mentem. *4o AVGVST. EVGVB. LIB. ITIT. mentem,animum nofhrum
infufum.ldcoty cum appella t&ioy, diurnum, id ejl, i D co erutum. Cu ■»
igitur declarauerint fuperiores omnes quod Arifloteles fubti/ cuerat,ncc poj?it
aliud dici,ccrte conjijjus cfl tacite untuerjalem,naturalcmq; De um,nojhorum
animorum fatorem Dixitq; quod A\arcus,Animorum in terris nui lam originem
mucnirc pojfr.Et quod prior Pythagoras , Ab uniuerfali Deo ani/ mos decerpent
Philo oorocraxo-y-x iisoy,vis:Abfcifiionem quandd diuina effe mentem,quafi
particulam:Et quod antiquamus Mofrs,afflatum:Et quod oracu t lum
ApokiniSyiuUfoPi litfisSii ccrriAoi ny-uSiParticula quaedam Dcinos Angeli: Hoc
Anjlotclcs inflmrtu Duiinitatis fcnfit. tn quo ejl euidetifima Dei fum
tni,gcncrisq ; humani creatoris confefuo . Elabiturq; Arijloteli creati hominis
eae/ tcrarumqi rerum confafiio. iflc quoq; Deus, nec intclUgcntia Solis ejl ,
nec Lunae, uUuiscp planet£,ncc motor orbis primi, fcd cjt uniucrfalis
Dcus,potentifiimut, ma ximus,non tam primi motor orbis,qulm praefidens
ubiq;,fupcrnum mundum,de/ preffumq -, gubcmans.Qjii igitur erat, eflq;
optimus,omnia uult bona.Quanta igi tur ejl apud omnes fapientes concordia i Cum
autem omnia dicat Theophrafhn ucllc optimatillud prtmum, quid aut quomodo
uoluijfct, nifi creaffctfnififiajjet, quod M ofes prodiditfQUod quidem etiam
idem Thcophraflus eodem libro ejl clo cuiusAtx yotf 7r<xvTtoy ocp)(H,<P'i
hSktxvtx xfac isffi&c dUaytwJ: Diurni omnium rerum ejl origo,d qua uniuerfa
funt er permanent . Hoc igitur omne di de uno Deo ft Tbeophrajlus locutui, cui
tantam maic flatem tribuat,ut cum fitea/ tur omnia excedere, fateatur
mfcrutabilcm,ciq; omnium reru tribuat principium , proferto is ejl,a quo
uenire,crdari noflros animos neceffe ejl Anjlotelem dtxif/ fc.Q uia dicit Theophraflus
Arijlotelis difcipulus, eum effe omnium rerum prind pium,per eum effecunrtx,et
conferuari-Quod fi Arijlotclcs ucnirc exterius meit tem, fiue intclligetiam,qui
ejl uerus homo,fatetur,proferto quoniam ab aliqua ori ginc eam ucnirc oportet ,
non niftabifla, cui tribuit omnium rerum autontatem Theophraflus.Sic apparet,
Solcq; ipfo clarius perficitur , quid Arijloteles fcnfe / rit,dutfentirc
coortus fuerit, praefertim cum difcipulus, quem frnfa praeceptoris te tuiiffe
par ejl, perhibeat teflimonium. Appellari legem Deum ab Anltoceleiimperium
legis efle imperium Dd. Bx his frqui.iaate fateatur legem hodiernam
diuinamcflc.coi maxime parendum lit:in his efle Det lingularis confefsionem,
Cap. XVI; JLluditem quam mirabile, fufpicicndumq; apud Arijlotelcm,quam clara
de fum * mo Deo, Prouidentiaq; eius confifao,eaq ; duobus uerbis, P oliticoru
tertio ■ Nam cum leges laudaret,multa 'cp de earum bonitate dijfcruijfet , prx
flare dicens leges magis imperare,quam homines,adiecit ; o /\ ovy roy voyoy
KtAwuy agyity JIokh KiAiveay xgxdv T°P roC vby.7tt,o<Ai cov$?U7roy «tAti
/«(/, ts&ttiSho-i xgx $Hf>ioy,nTi yoif <c7T&vy-ix roiisToy, 'o
&v/aof T tftPx spctpfxsu. t ovtxfisxs xva/lfxf.Quicunq; igitur legem iubet
impera rare,uidetur iuberc imperare De um, CJ leges : que iubet hominem, addit
er feram , DE PERENNI PHILOSOPHIA. t4i ftr^M eft ipfa cupidius, furor quoq ;
principes peruertit,optimosq j fepe utros. In his Anhotcles clartfiimeconfuctur
Deum quendam fmgularem,Deum ftmpli citer appellans. Deinde /itetur, Deum effe
lege:Etjuicunq; uelint leges, id eft,rc fiam r ationem imperare,ueUe imperare
Deum -Effe enim Deum ipfam legem. Si igitur Deus ejl lex,quta quicunq; uult
imperium legis, uult Deitlex autem eft gu/ bernaculum,eft
conj'dium,prouidentu,rerumq ; humanarum dift>ofttio:talis certe eft etiam
Deus- Eft Deus moderamen, eft lex Vniuerji,eft ordo,princeps omnium rationum.
Per ftncuumq; AnBotclem hic fenftffejocutumq ; e)fe, qualia a maiori / bus,o~
his ip fis Philofophis accepU locupletauit,aperuitq ; Marcus Tullius pbi/ lofophus
infignis.Qui,cum de legibus feriberet, Erat , inquit,ratto perfida , re / rum
Natura,crad refte Jaciendum impellens,^ a deliflo auocans,qux non tum denique
incipit lex effe, cum feripta eft , fed tum,cum orta eft . Orta autem ftmul eft
cum Mente diuina.Qjtamobrem lex uera,atq; princeps apta ad iubcndum,CT id
uetandum,ratio eft reda furnmi louis.Etgo ut illa diuina M ensfumma lex ejk
item cum in homine eft perfida, eft tn mente fapientis.Hxc Marcus Tullius dwi/
- fit dilatans, aperiensqi breue Ari&otclis didum , dicentis candnm effe
legem atqp Deum, ut qui uelit legem imperare , uclit imperare Deum . Marcus
autem dare confiffus eft rationcrp furnmi louis effe legem illam,diuinam Mentem
legem effe . Pitrt etiam fummu loucm apud Marcum effe, quem Ariftotcles dixit
rip 6topr ipfum Deum,didus a uctcribus loues,aut I upiter, nomine praceUcnd
maicBatis, atemaq; Diminutis fu*. Is ampli fima lex , fons, origo legum omnium
. Ab am/< pliftima , uaBaty lege, ratione , Mcnteq; diuina , natifunt omnes
ordines, natx mentes hominum fapientum,qui fimiles artificis fui leges
conficerunt , deducat/ tes eas ex illa ratione ad imaginem Dei creata. Deus
maxima lex hominem creauit legis inuentorem,imitantem er ipfum rationem ,
xquitatem , promdentiam'que fuam. Lex eft ipfe Deus, imperium 'que legis eft
imperium Dei : omnis ratio pro/ uide ntix ,gubemandi,rcgendi,cft ftmilis magna
rationi,a qua ratio, ordoq; omnis eftprofidus. Si gubernant homines
Rcmpublicam, fi uiBe agere compellunt, multo facilius gubernat Deus Rcmpublicam
fuam, totum mundum , cum minor omnis ordo, minorq ; ratio contineatur in maxima
. Sparfaq j eft per omnia *qui/ tat diuina,cui leges, reficq; rerum gerendarum
omnes rationes obfequuntur, er and eam referuntur . Si quis igitur prudenter
dijudicet , omnia $ conferat ,necfei pertinacia, aut imbecillitate iudic ij agi
decipiq; fmat,uidcbit hic apud AnBotelem jublimem quandam , eminendftimamq;
Theologiam : Cognofcetq; , quoniam le/ 1 %m # Deum confiffus eftjnulto magis ei
confitendum fiiiffe, illam legem effe Deum,autdDco proftdam,cr fuiffe
diuinam,qux er optima omnium fit, er ha mines maxime doceat
iufte,crfapienteruiuerc.lUud item ci confitendum erit, ut fi lege
imperante,Deus imperet,eo autem optimum fit imperare leges,id eft,ad
(rxfcriptum , pwcptumq? legis nihil non peri in duitate, quia tunc Deus adpt q
Imperator , *4» XVG VST. EtfGVB' LIB. TTTr. ' lmperalor,neceffario legi
parendum effe,jlandum<^ mandatis c r didis cius. Di/: (It autem legis
diuimfiimx,CT umucr falis, ac fapicntftimafunt, mundum er ge/ nus humanum effe
a Deo crea tum, mandat is eius pamulum,quoniam non in hae uita quietius,
beatiusq; agemus folum , fed ad meliorem uita conditionem per/ uememus ■
Hacdicitlex, hac iubet credi, ut ad fidem adione fequantur - Jubet- autem tu 6
Anfhteles, er cenfes in duitate omnem legibus honorem defrren/ ium,Dciq;loco
eas habendas: lex autem praftans imperat, quia ucrumcfl crede/- re creatum 4
Deo mundum, qua fide [ublata,ncc legibus honos erit,nec ipj i Deo?-
Sic'q-,de'ftruentur decreta tua, quibus omnem honorem legibus decernis ■ Eotjj
cenfcs eas uenerabilcs,quia fmt ipfc Deus-Neque ucro imperaret ipfe, fi menda/
«es crederentur, ft fide apud audi ores non promererentur- Incontrartuauttum
maxime leges imperant, cum ueraces habentur,vincorrupti teftes eorum, qua-
deccrnunt-Cattcra igitur qua fequantur,luce clariora funt - In his igitur
conficio/ ne Prouidentia, et alu multa bona uniuerfalemq ; Diuinitatc tacite
deprehendest Quoil Arilloicle» Jictn» diut nifrimum Reipublicx genu*
Monarchiam, uifu* eft unum Deum lingularem, qm linguUrtlcr omnem mun Juni gu
bernai.conKicri. Cap. XVII. - Riftotcles item diuinifiimum Reipublicx genus
fktetur effe Acciri teicty, Reg/ ■sinunt. Monarchiam , npirriv uga Anniruy ,
primum , er diuinifiimum . Qwd autem ex his fcquatur, fapientes perpendent- Si
enim Monarchia eft pri/ ma Reipublicx foecies , ac diuimfiima , efficitur ut
diuimfiima fit, quia fimilis, CT concors cum imperio diuino . Diuina enim
dicuntur , qux aut funt dDco,aut fi/ milia Deo . Si autem fingularis prindpatus
primus ejl , er diuinus maxime , fani «fi , quod d ejl cum diurno fimliiudo- Et
id imperij genus in mundo maxime ui/ gere par eft, quod in Republica, er apud
homines eft primum er dminifii/ tuum- id autem eft cum imperat unus: Sic maxime
Deus unus in toto mundo de/ beteffe. Et quoniam ideo Monarchia primum ac
diuinifiimum genus eft Rei/ publica, quia melior er fandior huiufmodi,certe
credendum ejl effe in omni mun do . Aut ideo apud mortales Monarchiae ft
diuimfiima , quia diuino , ac fummt Dei imperio maxime fmlis,habcns bonitatem,ac
diuinitatem exfimhtudine cim imperio diuino, quo [olebant dicerent Regem effe
imaginem Dei uniam - Hac Anftoteles,ctfi clare,C7 aperte non didr, dicenda
tamen ei fuiffent, ft fiiiffet ulte/ rius prrogrejfus,rcfolutaq ; omni oratione
ad calce pcrueniffctxonftffus item eft in Metaphificis. Ex his autem efficitur
hunc mundana Reipublica ordine ,non in folisuctertcndislumimbus ccxlejhbus
effe, quorum motus, ad corpoream dun/ taxat uitam focdat:fcdingubemandis,cr
naturalibus, crhumanisrebus-Neque enim aliter humana Refoublica fimilis effet
diuina,mfi eunda gnbemacula,ratio nesq; amplexa prodiceret ubique, CT
confideret- Si igitur eft una Monarchia in to to mundo, totum utique mundum
gubernat gubernans: per folum coeli motum non gfibematt motus coeli folum ad
corpoream uitam foedat, Superfunt alia innumera / DE PEREMNI PHILOSOPHIA. s+f
btmmaabilia,ad qua neceffe fit prouidentiam [e extendere. I taque uniuerftlis
re rum eundarum giibematio per [olunt calt motum,quia particularis efl fola
terre na mouens,animansq; er augens carpor a,caufis particularibus cuiuf $ rei
comi/ tibus fieri non poteft. Calt motus efl particularis : gubernatio Dei quta
maxima. er prima Rcipublic e regende ratio, er quia finuUs efl ei humana ,
uniuerfalis: non igitur qui mundum gubernat , tantum calefies orbes concitat .
Nam fi quis Rex tn aula regia profficcrct tantum,unde annona aducheretur ,
quibus ex locis carnes, pifcesfacr uedesimportarcntur,catera,qua uis humana
locietatis refpi , ciunt,non curaret,uerws Imperator, aut Rnc non effet,Tota
ratione iuris etaqui/ tatis,qu£ maxima rerum pars efl,ncgleda,aut eo capere non
ualente . Sed ut fie/ ri non poteram tufiu fit earum rerum imporUdo,quin habeat
poteflatem iuris CT aquitatis moderanda, moderandorum morum, caligandorum
fcclerum,uir/ tutum prouehendarum:J'ic fieri non potejl, qui mouet orbes
calefies conflantifii/ mis er indefktigabihbus motibus, quin hominu fida
reffiiciat,ac moderetur, om/ nemqi gubernanda protuncia moderationem
ampledatur.Sed hac quidem nobis clanfiima,non ideo diff utantur, ut fiant
clariora, fed quia et fuper his loqui,ac me ditari pulcherrimum efl: er ueris
rationibus deducuntur ex Ariflotele,cui , pofi/ tis illis, ncceffarib funt er
hac confitenda, qua naturaliter fequuntur ex iUis . Arirtorekm piftatrm collaudare,
ufitemq? «fle fateri .Ex hii deduci, ufpiefafrni, quae uc* «c Deum coltr,
creatorem mundi credit & fate fur, collaudari t, Cap, X V 1 1 L |L lud
item,cui prudcntia,iuduium^ ineflet,cr qui Jlatuiffet exode eunda poti/
lderarc,CT perpendere qua apud magios uiros reperiuntur, Ariflotelem pra/ dpue,
quemucrade Deo fcntcntiacaruiffe contendunt perffiiciet, uigUtntcrfy confider
abit: Refolutaque tota fentcntia,cemet , quo neceffe fit deuenire ei , qui
primum aliquid Jlatuiffet. Nam Politicorum quinto cum de Imperatore aut Rege
ageret, quibus moribus in republica moderanda eum effe oporteret , numeratis q;
nonnullis alijs , adierit : hicPt tcc 7rpoS tcvs Stet/j qatno$ai ccu osrov /
fxfpvTK (PiacpifoirTtot , H-iJstm y/f JioJSovmet -n mcStiyTi 7cvc' fxvoitoy \zj
o T&y T»so\j70>y,ixy J^etat <Acuy.tvx voy-tfaoty Vn> yoy ctj>'
qtfirrifay Twy §'c&y,xgu\7itBovh4\jov<TiyH-7joy , wt ovyi, yaxxcvs
i&i tovs 9tci)s:lnfupcr,inquit,praflateum uideri fempery pracipue fluderc
ea qua pertinent ad Deos. Minus enim timent aliquid fubi/ re, V perpeti prater
legem ab cis, fi putauerunt principem effe religioni dedi/ Uim,cr curare Deos.
Minusq; ei molientur infidus, quippe Deos habenti adiu/ tprcs.Ex his igitur
quid confequatur uidcbunt fapientes- Laudat , probati]; uide/ n,nofci,intelligi
Imperatorem colere Deos immortales, quod hac publica cogni/ lio multa commoda
pariet populo . Nam fi quid illatum fuerit k Principe fupph/ tij, prata quam
quod i leg/frau proferiptum , magis uaebuntur , arbitrantes q * Dei 44 AVGVST.
EVGVB. LIB. ITIT- Dcicon filio eum egijfc , cadtgaffeq;fcderatos nutu diuino :
CT minus eiinfidiai intendent,qucm Deos habere cudodescrprxfides arbitrabuntur.
Si bonum efl igitur uideri, melius efl effe.Qu idquid enim apparentia utile,
multo magis effen/ tia.Vt fi utile eflyCrfruduofum hodibus mden firtem^cr
inexpugnabilem, lon/ ge prxdct talem effe. Et fi conducit aliquem uideri
probum, uirtutisq ; colentem, quia diligetur , honores confequetur,cxterisi £
bonis locupletabitur, multo magis hxc ipfa confequetur,uerc probus . Similiter
igitur fi fida ucl apparens pietas cjl utilis principibus cr omni populo,multo
magis uera, cr folida. Argumentum ab apparentibus ad uera. Deinde a
contrarijs:Si pictas apparens ejl utilis,multo me/ lior cr utilior uera-
Impietas igitur primo apparens noxia, folida uero pcfWcntif/ fima. Ad hxc,Omnia,qux profunt
apparenter , aut ucre , non folum apparentes r au fas bonitatis habent , fcd
etiam folidas . Igitur pictas quoniam ucl apparentet uel ucre prodcfl, femper
folidas habet caufas bonitatis . Pietas autem cum fit , ut Mercurius Tnfmcgtftus
ait,cognitio Dei: qui po fidere eam uclit , Deum nofcat neceffe efiprodefl aute
omni genere utilitatis pictas: proderit igitur noffe Deum . Cognitio autem
Dci,cr pietas non confidit, mfi putes c r credas eum creaffe ho/ mines c T
regere -Non potejl igitur Princeps uideri colere Deum,nifi credat eum uniuerfa
condidiffe,v profiicere. tjl autem ude uideri e T effe pium : utile igi/ tur
erit credere Deum omnia condidifj e cr regere. In contrarium, Vt noxium erit,CT
pcMcns,neque effe,ncque uideri piumjic neque Deum nofcere . Q vp/ niam autem
qua non apparentia folum , fcd multo magis effentia bona c r ftlu/ taria, funt
maxime naturalia,cr uera,quia bonum, cr ens conuertuntur, cr ipfe
AridotclcsaitjOvfiy fb rdiy 7rvcfx Qvnp KxAoy, NuUa res prxter naturam efl
bona-Ergo Deum noffe, cr colere ejl maxime naturale. In contrarium, maxi/ me
non naturale,eum ignorare,CT non colere.O Aridotelcs igitur uide cr con/
fidcra.Si enim prxflat Principes uideri pietatis fludiofos,uideri autem non
poffent, nifi prx fe ferrent credere Deum fuper hominibus habere potedatem •
Ideo enim populi timebunt, quia putabunt Deum cultori fuofkientem effe, cr hoc
bonum ejl habere autem potedatem non poffet,nifi crcaffctxui etiam ejl adiunflu,
quia nifi crea ffet,non faueret,ctproft>iceret:ncq; enimreinonfux
profficereLmeUor efl igitur et utilior,eoq; uerior, et naturalior Philofophia ,
q uxputat Deu creaffe genus humani! cr regere, qu4m qux negat. Contra igitur
Pbilofophid tuam nunc aperte pronunciaflifi negas,ut perhibent,mundum,et genus
humanu conditum: cum quo ejl adiunftum , nulla erga genus hominu Deum affici
charitatc . Quam opinionem tu dicis effe pcdilcntem,quia contrariam eius,dicis
Principi et popula utilem. Qux autem fimt noxia,et pedilentia,funt minus
naturalia, funt deprauata e tu tuo tedimonio,eo<j} uitia Qrxce dicuntur
KccxUtjiocentia,labefitf{xniia. Vi tanda,quia noxia-Noxia,quu non
naturalia-Qjiidquidenim corrupit,toUitej[e •, Cr nafei. impietas toQu bonum,et
utile. Tollit igitur natur^toUit ipfum effe, tollit bene DE PERENNI
PHILOSOPHIA. *4i bene effe. Minime igitur naturalis. Sinon naturalis,non
ueraiquu uerum,& effe, funt eadcm-Credcre autem Deum non creaffe
mundum,humanu)nqs genui, per/ fiiitul neque credatur hominibus profticere ,
neque fuper eii habere poteflatem. Hoc autem impietis, 'mulis impietas, imo
noxia, quia pietas utdis.execranda at g o V fugienda, tanquam inutilis er
peMens Pbilojopbu tollens pietatem, mgc/ rens impictatcm.Hoc tu dicis,hoc tu
aperte teftarisJNafcuntur enim altaa ex ait tass . Ergo aut obliuiofus es, nec
uidiBi quid tandem ex didis tuis deduci poffet , aut animo diuafo fxpe
fiufti.Recordxre etiam que in Itbns de Ccelo dixifli, dis di lietsoy At yiy
roiiroy uveu , a Qvtri bovhttcu Civcu wgee 3 v® ctfx/» ic?iix hh o Aict,\c}t
7rxfa <pv<rsp,Oportae unumquenq ; id dicere, quod e n4 tura uelit effe,
non quod preter naturam,cr uiolenta cfl. Illud item perpendent dum cfl,cr
deducendum , Si non decipit homo luslus , multo minus Deus . UiBwt credenti fibi,fidemq;
imploranti fuam,aut in fe f\>aand,non deerit. Multo minus igiturDeusfaUacnon
poterit eum,quifecolat,Gr populorum fidem , uniuerfat lemefc omnium hominum
confenfum deludere, qui credunt Principes Dcu/m colett tes Deo effe aere .Et id
etiam Anflotelcs [uperius efl confejfus . L audauit igitur A riflotelcs
religionem,eamqs principes dixit colere oportere , utilem i]; Effe. Et quod
dixit prxBare eum ro Sonui/, uideri, apparere, defignat cemi , cognofci,
inteUfgi, fentiri, ut denotent religionem perfficuam, exploratam, quam populus
cematyhabcatsp perceptam,cuius exemplo fiat Princeps uenerabdior. Hoc enim cjl,quod fuperius
dicebat,Deos curare res humanas: . De Angularis Dei bea tiludine, quam
Ariftotcles oiJii urrrtp deflniofl.Quod ont« mna Ordines mundanos confcfiiis
efl a Deo EaeSoj, dicent eb eo contineri na lutam.&quodistrt Verbum Dti,ex
Philone. Cap. XIX. f^Vam diuina quoque,quam fiMcienda , manifcflaq; fmgularis
c? unius Dei ^■duobus locis, AnBotclis confefio, qua nihil a noftra Theologia
clarius, ac mc lius cxpefles,oflauo Politicorum confirmans ea, qux de Mente in
libris pojl res naturales fuerat locutus,ut feipfam cogitet , contempletur^ ;
qua retulit quoque in Moralibus, uocxns ibi Deum, quem Mentem in libris illis .
I n ofkuo Politico/ rumhxcfui fimilis dicitiori yXy cvy Uctsa weAocmovixi ro/
srvY>y,oror7r^p bf vths,h^i eppovittnots, ngu r& 7ifb rjey i -TCtlrrws
\sos eruutoyLoAtoym&floy nyity , ybprvgi rea StiL ftooySLvus, 05 Xlu/letl'
yxey ^T&,ugay*Kb£t®',e/li ovJiy <f£ riy IftorsQpt-aiy bycttHy «A Aci
</V ouir>y carros, hsu W «nM©r TiJ av riw Qveriy: Quod igitur tantis
cuiq; felicitatis adftt,quantu uirtutis,et prudentia, <y quantum fecundu has
uirtu tes agat, fit nobis in confeffo,utentibus tefle ipfo Deo,quifxlix ejl,cr
beatus, non ob udum exterius bonum, fed per ipfum ipfemct,cr quia talis efl
natura. Quantis bic eminentifiimx,profundifiimxq; TheologixfPrimum dicitur hoc
de fummo, et mso,ac fmgulari Deo, quem nero natur x infiinftu, Deum f\
impliciter uocat : non q j conuenii •4* ’ AVGVST. BVGVB. LIB. IIII. conucnit
«Di coAejti InteUigcntte.quarunf wlli ejl beata perfetpfcm, fed perip/ ftan
illum quifibi quoq; ejl beatus.Huic ergo tribuit magni infinitam# be atitudi/
nem, m comes it omnium corona bonorum. I d enm ejl beatus per fe ■ Audiat que
pojt eloquitur, fimibima prorfut his, que fenfit , e T fcripfit,w compendio .
Nani cum ordinem, legem# in moderatione,non exceffu confiBere probare, dixit, o
<Pi Auty v isifJiiJAuy ipi^nof ovJlvvtcrcti latryity vafius, yotf J1* tkto
</lvvdm6*sigyoy,iTH K9“ t 'o <At <rvyt^<{ ro roip: Numerus,qtd
nimium e xcedk,non potejl ordinis effe particeps, is enim fuit duiinx poteBatis
m / nentum,qu* continet hoc Vniuerfum.Duo admiranda. Numerum, quemadmo r dum
PLito in Epinomide,ef[ediuinum opus , opus Dei,rem diuinam , rem repet t tam x
Deo. AppelLm* numerum ordinem , concentum , harmoniam rerum , que tota in
numero ejl er proportione, omnem hunc ordinem, hanc harmoniam, re/ rum#
mirabiles futis ac concentus fitetur effe diuine poteBatis opus -Et quii aliud
ei numerus, quam quod M ofes in creatione mundi, lux, coelum, maria , ter / re,
herbe, animalia t Deinde non inuenijfefolum hunc ipfum ordinem dicit, fed
con[eruarc,continere Vniuerfum ordinibus, legjbus# numero fis 4 fe repertis. Si
Deus igitur continet Vniuerfum, primum hunc ejfe jmgularem quendam Deum ,
qualem ipfeuideturdefcribere,cui referat ordines, crfitus omnes acceptos, o/
portet -Tum fi continet Vniuerfum ,fi numerus ejl opus eius , tcBatur id
infini/ tam eius poteBxtem . Qui enim potejl continere totum mundum, quoniam in
mundo ejl, quidquid potejl effe , nccejfarid poteBate fempiterna praditus ejl
Nihil enim deejl mundo,quod natura capere potuerit . Si qua igitur ejl potentia
. qua continet , fuBmet# Vniuerfum, eam infinitam ejfe necejfe ejl : quia
fuBinet quidquid ejfe potejhut fi hxc continet , pofiit etiam alia , fi
darentur . Veriftmilc enim ejl, fi tribuas Deo cunilarum rerum juBinentiam , in
quo maxima poteBai cernitur, nefis# ducis alterius quam Dci,hanc ejfe
potejlatcm, Deum, fi adeffent plura,conttncrc poffc . Eadem enim ratio
jiccretutadea fefe Deus extenderet, qua jicile continet hac ipfa,qux nunc funt
in mundo . Quoniam qua ea facile, crfitne defatigatione continet,claret quod
multo plura continere poffet.Nxm qui fiat aliquid fine labore, ficeret etiam plura
Itaque efficitur , quod ipfe dixit m Compendio,uirtutem diuinam effe
indefatigabilem ■ Deinde fi tante poteBatis ejl , ut efficiat numerum contineat
Vniuerfum, ficibus potuit ipfum creare • imo mfi crcaffet, continere non
poffet, quia mundus non fubijccretur ei,nec pareret,ul res gtema,ut nullum I
rabens ab ea prinripium.Qui continet ergo, moderatur rerum concentus,efficit er
ordinem, oportuit eum res ita moderaffe,ut imperijs cius ob / temperarent.Si
conuincitur autem potffl** euis immenfa, quoniam fuBrnet Viti/ uerfum,quo neq ;
cjl,neq; potejl ejfe maius, arguit# id poteBate infinita,certe po tuit ct
creaffe,et creandi quo# habuiffe poteBate. Quomodo enim coelos mouif/ [et,nifi
pote flatem creandm habui jJctiNifi ad motu corpora ipfa aptaffet i Ad • j hic
D E PERENNI PHILOSOPHTA. - »47 hae quificil,crcat(fr numcrum,cur non femel
creauitf Si perpetua quadam huiuf modi creatio eft , cur adimis ci non
aliquando potuiffe i Quandoquidem hoc aut tquale,aut maius itio. Non minor cjl
uirtus, quam quarcre, parta tueri.iUa quofy euidentifima consecutio , Si diurna
poteflas continet regite (; Vniuerfun t : in hoc Vniucrfo funtres humana . Nam
Vniucrfum conflat e rebus naturalibus cr hu/ manis, cjl autem fignificatus
continendi,quod ample£hturundcquaq;,cr fujhnet, ajhringit, alligat , regit. quo
declaratur potcjlatem diurnam, uniuerfum ample fli
tmidum,fujltncre,conferuaic,fcut dicebat in Compendio, qui hoc fuit,etia res
humanas in omni mundo meliores cotincat nccejfc cjl- igitur et has jic
continebit <?'rcgct,ut dirigat,dift>enfet,quod ejl officij et potcflatis
fua.Quod fi cos no coti pct,no continet uniuerfum. Autetia non potejl,aut no
uult-utruq; abfurdi fimum, Probatur autem hoc tcfimonto,hbru illum , aut
fententias illas m libro de Mun/ do,effe ciustquu fmulia hic,atq ; iUic de
potcjlate Dci,qua contineantur omnid,l<f quitur . In eo autem libro pradicat
Deum gubernare res humanar.in Moralibus f pracipue bonos. Si conferas igitur
omnia, uidcbis ci ucritatem conjefioncm fui lu/ culcntcr cxtorffie.Pojl hac omnia
fcquitur,quoniam Philo ludaus,omnesq ; quos antea uocauimustcjles. Verbum Dei dixere concorditer, id cfl,
creatricem illam Mentem, cunela continere, neceffano cr ijlum uteite Arijlotcle
innuere. Audi igi tur Pkilonem,fmlu in libro de Mundo atq; hic Ariflotdrsdc
Prouidentia,CT rc rum continentia requirentem, quid dixerit tandem continere
hunc mundum: tkC Jl veram fetsovv censear ctPifycto-KJts jSovAemTajtj/
roisAcarofiSu aihy/vTO* iaiTK7TKgfH<nccs, o7i itfiy rwy <jv vAcus
Itfccrcuby »7 ®s, mS vp w<rycyccx$o<pof*yl%y<r(u. Aoyescfio
aiji&^hs.iouotvlv no^i/ fwranoy$ fi&eu wren oy.Quicvnq; igitur,
mquit,ucUet ruborem euadere , qui folet in his,de quibus
addubitatur,accidere,is intrepide dicat, nullam rem cor p orcam adeo robujU
cjfc, ut pofiit fujhncremundu.Verbum autfempitcmu Dei atemi,fimufiimd,ac
flabili fima fuflcntationem effe- Quodamedijsad extrema, .cr ab extremis ad
media pertinens, cr fbpans deducit inuiflum Natura curfunu Vinculu enim
indtffolubile Vniucrf,qui genuit ipfum Pater fecit. Jure igitur ne<^ .omnis
terra alluetur ab aquis,qua fmbus eius continetur,ncq; ab aere extiguetur
ignisjtcq; uicifim ab igne inflammabitur aer, Verbo diuino jefe medium interpo
nente . Hac Philo.Dixi autem altbijoeum effe mendofum in imprcfis codicibus, '
ut legendi i ftnon voyos , fed A oyoS. Quid igitur duiinius his, cr
nurabilius,cr pro quibus magis Dro gratias habere debeamus fArifloteles cenfet
dutinam pote/ flatem continere Vniucrfum. Philon declarat hanc potcjlate diuinu
Vcrbum,uin/ ctdum,er fuflentaculum Vniuerf.Et Paulus, fmliterdiuine, CTcu his
omnibus maxime confone. Portans omnia Verbo uirtutisfua. Paulus, cr Philo
Vcrbun^ Anfotctcs,cr Paulus </lvvayiy,virtut.Efttpfe quoq; Potcflxs, ac
Virtus D fi. Ariftotclcm fate ri Deum mafculum 8c formiium crcaflc ad gener u hummf
- V pcrcanuaicm.cumMofcrauifiwecoufauiemcm, Cap. XX. q 4 CoUcflis »4* AVGVST.
EVGVB. L ! B. IUI. CoUeBis igitur hinc inde multis, conflabitur ex AriBotcle
mirabile, pulcherri/ mum$ Theologis corpus : quam cum Deus poBea prsfens ipfc
docuiffet, prius per oracula rcuelabat: docebat item et fuggercbat Natura ■ Nam
cum in Oe conomicis de coniugto,quam bonum effct,ac neceffxrium, dijfcreret,
dixit, x/xce t/£ \c/u. h cpi/aii xvx 7rAHfoi tvcvth tk 7rtf ioc/lu ■ncnlelt'
i7ru kxt £/ f&poy i (Aiwxtxi, £&«(& . VTUTrptomovdoitHTXi y&o
<£ 9 e» inxiifis h <pv<rtt tst\ xvdQ°bt, <Fl yiwouKos 7s&i
Ktivot' vtxy.Quod cfl,Simul autem et Natura fupplet hoc circuitu,utft res
femper, quid fecundum numerum fieri non poteJi,fcd fecundum fpeciem . Sic
prouifa fiat ab ipfa Diuinitatc,uel Deo,natura utriufque,mafculifcilicet
crfocmins,ad comunt t lionem.Nsc AriBoteles, dignus , qui nunc inter primates
Theologos teneat pri/ mum locum-.quandoquidcm Nature locutus ejl injlinBu , que
magnus Mofcs ex oraculo caleBi,v antiquifiims doflrine fucccfiione fcripftt. Vt
igitur M ofes di cit,Mafculum wfoemmam creauit eos: fic audis dicentem hocloco
( ut mirabile fit)AnBotelem,a Diuinitate prouifum fuiffe,ut ejfet mafculus
crfoemina ad con bmfiionem , ut rcparerctur propago per continuam (pcciem,que per
unum in/ diuiduum fubfiBercnon poffet.Quo loco multa confideranda.Primum quod
hoc fkftumm p reterito dicit,ficut Mofes,ut det huius rei aliquod principium ,
in quo de utroq; fexu fuerit prouifum . Et quid aliud dicere pofiis, quam quod
femper Mofcs,Fecit, Creauit in principiofSi fuit autem iBius rei pri
ncipium,fuit etiam ce terarum.Et qui profpcxit,<y ordinauit,ut ejfet
mafculus crfccmina , certe totos eos etiam creauit: ut qui dedit eis fexus
uarietatem,dederit etiam fubsiantiam. Sic fuit is fator, w autor generis
humani. Sic item creauit, fexumq; amborum di fl in/ oat,c£tera quoq; non minus
neccff oria prouidebit-St enim eoufq; fe extendit Pro/ ludentia, ut corpora ad
generandu apta firmaret, ut ejfet sterna fucccfiio , certe reliquas officij
fui,prouidentis'q ; partes non relinquet. Apparuit enim eam pojfe , ijuia
potuit firmare corpus,dare fexus uarie;ate,maxims potentis res. Quackd ritate
autem, W clementia duos fexus ad stemitate excogitauit, eadem uolet alia ad
genus humanum attinentia cemere,ac tueri. Quod autem opus jit prouiden/
tia,nemo ejt qui non intcUigat,ncmo ejl qui non fit confiffis. Deducitur etiam
ex his, hunc D eum,que generis humani confifftts ejl Arijloteles creatorem, non
effe DeuiUum affixu uoluendo primo mobili, fed Dcum,qui et callu uertat, rt
extera i n mundo neceffaria agat Nccj; enim fi affixus erat orbi fupremo,in
terris effe po terat, dijhngucns duos ad perpetuam procreatione fexus.Deinde
ubi funt itii,qui negant AriBotcle Deo prouidentia rerum terreBriu dediffe,ne
uilefceret t Qjui enim his clarius, minuscfi amphibologis,deprauationiq;
expofititf Videbis igitur apud AriBotele,admiraberisq; eandem, atq; apud M ofem
de homine creato The ologjm^tammUfty- corpus c m M ofe dicat exprcjfeaDco
crcato-Bifdeuer/ b". DE PERENNI PHILOSOPHIA. 14, bit, eadem fmtentia,de
animo et corpore. Dccorporc,ficut Mofrs,Mafculum cr fceminam creauit eo f,
totidem c T ipfe ucrbis.Dc animo, ut M ofes dixit Deum ex te riut
affiaffe,mentcmq ; dcdiffe,fic ipfe in libris de Generatione animaliu,mente ef/
fe diuina ac uenirc Svfed}iy,exterius,afvribus, a porta. I taq; fibi etiam
probe co fentiens, eadem ajjcrit alijs in locis, qux nunc de propagatione iuxta
Theologiam Mofaicam fcripfit. I n libris de Generatione, cr interituram cum,
inquit, in omf tubus Naturam appetere melius dicamus , melius autem fit effe,
quam non e) Je: hoc autem in omnibus fieri non pofiit, quoniam a principio
recedunt : tu /ifao/ $iiya> t fOTTto
<rvviv\H^(nrbo^oyb&ios,ivf%At^HTs°iH/rxi'jf^ yin/ o-iy tReliquo qui
fuperat modo,compleuit Vniuerfum Deus,fitda perpetua gene T ratione.
Mofesautem,Vnumquodq; iuxta genus fuum . Ecce quod in particulari de mafculo cr
fcemina dixerat in Oeconomicis , hic de indiuiduis omniu fpecieriu . Loquitur
item hic per praeteritum, <rvy\7r^H§(»<n,7roiH<rxs,complcuit,fecit:ln
Oeocnonomicis autem 7rgonKovuyHTxt: .Et Deum ficit huius reiautorcmil/ lic,cr
hic,omnia M ofiu fimilis.Eadem,quadamingcnijdiuinitateuidit CTconftf/ fusejl
Marcus T uUtustQuid loquar ait, quanta ratio in bcBijs ad perpetuam con
feruationem earum generis apparcatfNam primu alis mares , alis fceminx funt,
quod perpetuitatis caufa machinata Natura eft.D einde partes corporis cradpro
creandum cr concipiendum aptifimx.Et in mare, cr in fcemina commi fccndo/ rum
corporum mirx libidines . Sic iUe dicens in uniucrfum de animalibus , quod
particulariter Mofes cr Aristoteles de homine. Quod autem qux refert in N aW
ram, referat in Deum qui talem Naturam feccrit,apparet ubi concludat . Sic
undiefc omni ratione concluditur, mente, confilioq ; diurno omnia in hoc mundo
ad falu/ tem omnium confcru.itionemq; mirabiliter adminiftraru Anfiotelcmcunflu
in republica rebus pr* ferre pietatem. Qtne caufa iufliG. fimi, cur Gt pietas
potior.Suprrhoc, Ariftotelemptxceptoru Platonis feo- tentiam fuille (scutum,
Cap. X X t QVis non mirabitur item Arijlotclem cUm prifeis Phdofophis, cum
fapientibut amnibus tam mirifice,tam unanimitcr,manibus, pedibusq; tendere in
cum feti fumate fapientiam , quam nojbra femper ingerit religio f Deum oportere
colere, primumq; regnum calorum effc querendum . HocAriftoteleaffcuerante, quid
aliud fenttre cogemur, cr interpretari, quam eum cogttaffc , acfenfiffe p
etatem omnium rerum optimamfcui multa alia neceffaria cohxrent. In libris
igitur de Re publtca,cum de his ageret,quxfmt in ciuitatc cr republica
neceffaria, primum^ alimentum n umerafjet, tum artes, tertio arma , quarto
copiam aliquam pecunia/ rim,fubifcit,iB tiavsr oy </ll asifl to 1®
iytA<{xy, ny tucAvtr t /%f k/t {xy : Qwmimt c r primum cultus Dei, quam
religionem uocat: Paulo pofl,VTsrbyXf vfc/iijxy nyxcSxt
7CvsStovS,vsftitsd</li Tauri fkpxusiixy itwo<At</lorxi rots &toi
s: A ciuibus enim conuenu coli Dwf.Et CQmmt effitun» reddere Dijs. Primum, i
nquitf locum habeat in ciuirate ' - q > aditu »*o AVGVST. EVGVB. LIB. f 1 1
1. cultui Dei. Nam t o 9 tioy,efl mmen: quod etfi 'm multos competat, ut
ftnfliur, efl umcn prscipuwm fmguliris DdnomenJicutDcus,<y quemadmodum
fxptfi me locutus efl idem, quxto igitur ex eo primu,cur cultus nummis fit ex
his, qux funt i« duitate neceffaru , aut fine quibus , ut ipfe loquitur res
publica non pofiit confijlerc. tam quid fu illud Numen, cuius in duitate cultus
fit ncceffarius.Certum igitur Ariflotdcm diSiurum , cum primum in rcpublica
fucatur effe cultum Dei, quod Chrifltts dixit,Prnuum quxrite regnum
Dei-Siquidcm er ipjc cum dehislo querctur,qux fiunt in omni uita
humana,prxpofuit omnibus,ut quxrcrcmus rrg/ num Dei- 1 d omnis communi confenfu
pietatem fcntuint,w mterprctantur.Hanc^ autem cum fenttunt omnes regnum Dei
appellatam, palam efl ideo pietatem pri/, tuum exercendam effe,quia peream ad
prxmurn ccelefle pcrucnitur. Autfi non tam alte fu jf exit Arifloteles,
fuperefl ut primum in duitate loeu dederit pietati ob maximam aliquam
xquitatem,ac uiflitiam-Si colendus efl enim,cr qui eum colunt operantur
iuftifiime,ficiuntqi id quod efl prxdpuum in duitate: lufitia autem po fita e
jl in dando er aedpiendoxiues bibentur reddere, reddentesq; dicuntur agere
iujhfiimdneccffe efl pietatem fute cultu Dci,maximo debito rcftondcrc,ob maxit
ma bcnefcia.Quxnd igitur alia hxc effe poffunt, quam ca,qux fuperius dixit Ari
flotelesf quod continet Vniuerfum,rcgitqi Deus, quod humana corpora creauit ,
mqi fexus uarietatem, ut nafceremur,diflmxit, quod animos exterius immifu Qyi
erum utrunqifexiim,ut nafccrentur,qui poBca nati funt, aptauit,difhnxu, is
utiq; fuit autor,ut nati fmt omnes,quicunq ; poflca nati funt.Eiq; tanquam
auton,ct qui parauerit,ut nafceremur,omncs debemus perpetuas grates. Triaq;
maxima benefi da doceo ipfo autorc nobis a Deo largiri: Quod ab eo nati fumus,
id ejl,prouidot tia eius corpus effiftum : Quod animi noflri exterius ab co
donati : Quod alimur, femper, <y uegetamur. I d enim cceh motus prxflat,
quem d Deo effe fxpius ipfe teftatur.Dcniq; quod prouidemurab eo,ut mulus
apparet locis Anflotclem fiiiffe confeffum. Hxc illa maxima iuflitia, ipfa
Philofopho afferente, ob qudfit,ut pri/ mu cultus Dei habeat in duitate locu.Si
negligat Deus res humanas, ut pertinaci/ ter nonuUi Ariflotelem fufficatu
contendit, nullus dcbercuir ei cultus ■ Efjictturqj neccffario quod Marcus
latius aperuttSm autem,inquit, Dij nefy poffunt nosiu/ uare,nec uolunt,nec
curant omnino,ncc quid agamus animaducrtut,nec efl quod ab his ad hominum uita
permanare po fit, quid efl , quod ullos Dijs immortalibus culuts,honores,
preces adhibeamus f In ffccie autc fiflx fimtdationis,ficul rcliqux
uirtutes,ita pietas tneffe non potcfl ,cu qua ftmul er funditate , <y
rcbgione toUi neceffc efl- Hxc ille. Nullus igitur ci cultus deberetur, fi cum
precamur, et colimus eum,nec animaduerut honores, rchgioncmcji noflram,nec
preces exaudit. Cum au tem nulla uirtus no maxime natur ahs, ac folida,mmimeq j
fucata fit, nec pofiit effe laudabile,quod fucatum cjhpietas cum non folum
uirtus Jitfed omnium uirtutum exceUentifima:ficri non potcfi,ut fit fimulata,fit
de co quod no efl, fdfa menda jj. DB PERENNI PHILOSOPHIA; tfi Sedjtcul
fortitudini fubejl materia a qua utra laus firtitudinis exifiat , eaterisq; fi/
militer uirtutibusfic neceffe cfl,ctrca qdpietas uer[atur,et quo uirtus ejl
emineuf / fima, maxime naturale,maximc uerum ejfe I d autem efifirmfiima
perfuafto,Deo cunila bona hominciaccepi(fe,iugitcrqi praBari,quod aliquando
dediffet. Q u£ perfuafio fi fUfa e&,pietdi ipfa uirtus wclyta,uirtutum$
princeps, uanayJilfa,ina msejfet,uamfimoq; fundamento niteretur. Sed nulla
uirtus ejl fidft, quia natura/ lis ejl potius, V com muni confenfu laudatur,
poftden tesq; celebres facit &■ bea/ tos ut neceffario fitresingcns,ac
folidx, quod laudem gigpit CT beatitudinem : fic pietas multo maxime habebit hac
omnia-Tumfi nullum decorum , & honeflunt ejljilfum contra omne filfum,aut
fiduium, ejl inhoncfhm . Et fi decorum cenfet coli Deos Arijloteles,certe hoc
decorum ejl maxime uerum,habetq ; ueru funda t mentum,ueras caufas.Vt fi
decorum effetjilmmucncrari parentes, aliqua maxi/ ma caufa id cfjiciattfic fi
decorum ejl homines uenerare Deum , ab aliqua ingenti caufa depedeat neceffe
ejl ■ Hscq; ab ipfa Natura coprobantur. Aperte igftur,ut in plerifquc alijs,fic
nunc fecutus ejl p raceptorem Platonem AmtotdrMw in E/ f inomide dicititaufa
laif y*f a?vr«s //«Ais h{i!x$7r<rn.7ru§H <pl ivaV bvwTtoyicvi, Nemo
unquam nobis perfuadeat , ejfe humano generi quicquam maius uirtute , qua
dicitur Pietas. FINIS LIBRI I I I
I. \ * AVGVSTINI AVGVSTINI STEVCHI EVGV^ BINI DE PERENNI PHILOSOPlA Ll/ BER
aVINTVS. In quo de fjngulariacfuprcmo Dea PhiofophiaPlatoms perpenditur.
Platonem unom lingularem Deum afTcrere.quam coelo perinde alcf Ariflo (cies
tribuat Diuiniutem, non ucram,fupremanu|t illi Dtuiniutem.fed creatam
cire,laftam^ ab illo fupecmo, Deum illum magnu ac fuprcinu appellare Platonem
ineffabilem, ex Theologia T rtfmegirti. Huc ipfutn, non corporii modo
caclcAu.fcd etta animi atftrmare Platonem cceato rem. V chcmenler eoa errate,
qui dicunt Platonem fenurc creati on2 per petito manantem. Secutum efle
Platonem Acgyptiot et Chaidarotuidc fcribenda creationem mundi. Cap. L VODin
ArijlotelefecimuiyUt eiut uel incon flandam, ue I nccefforiu mentis mutationem
ab ea fententia , quam cotra natura uiolentcr fuper maieflate fmgularis Dci,pflitiaq;H
Ia tantu luminum calcfhu, qua in hirris pofl res naturales confinxit D
iuinitate protultffet,conuinceremus, eadem, O" multo quidem luculentior,
occurrit ex Platone comproba/ do. Quem eodem genere rationum uerbis ihis fuis
recitatis eo deducemus, ut quando corpora, IntcUigcntiasifc calefies deificat
jtel inuitwm,et Chaldaorum, Aegyptiorumquc recepta apud Gracos pcrfuafioni
fubfcrtbcn/ tem ficiffe monflremus , aut non ueram , er folam , ut in
Ariflotcle , illam cali Diuiniutem , fed afeitidam ,ac diurnum quiddam potius,
quam u erum , er uni/ uerfale Numen conftffum oflendemus,produflis his, qua
natura uel mflinfiu,uct iuxu maiorit Philofophiam,fupcr uero Deo, fummaq ; er
naturali Dumitatefen fit perfricucq; pradtcauiL incipiam igitur ex Timao,quo in
libro mirabili confer fu ex Theologia uidelicet Mo/w ,er A egyptiorum,
creatorem omniu reru inferu/ tabilcm,incffabilcncf; Deum, non uifibihumfolum,
fed edam ip forum animorum, ac Deorum maxime uero Anima mundi,id efl,cius , qua
ccelu animatum putauit , confitrtur.Nrc reliquum efl quicquam , quod iUc non
referat in illum omnium re/ rum creatorem,Vt fi quibus alijs locis,coclum er
fidera deificat,autinconflantem eum cofiteri oporteat,aut ita dei fica
ffc,proq; Dijs habuiffe,ficut item Deos appd l at ab ipfomet Deo maximo creatos
.Vtnon quidem ucra aternaq ; praditos eos , fed quadam donata,fkflaq;
diuinitate,fen[crit : quale noflris in literis non Angeli modo, fed edam turi
iufli,ac Principes,Oij dicuntur , haud protinus fu fricantibus robis cos ucros
effe Deos,crnon afummo,ac ftngulari Deo creatos. Hac Theolo gkm clarum cfl
extare apudPlatoncm,totiusitem Theologia facr adoris, quam* gnis myflerijs
conflat, rcceffus, quos quiferutatus fucrit,fibulis,cr bis, qua ceu forda DE
PERENNI PHILOSOPHIA. *i I fordes adhxferuntCquia nox atra terris adhuc
incubabat)fepofitis, cernet claratu, ucl inftinflu Naturx,uel prifca
fuccefitone editam Theologiam . Exordicns igitur creationem rerm,koc diuino
principio aujfiicatits eji , Marco T ullio interprete. quidem quafi Parentem huius
Vniuerfitadsmenire difficile :cr eunt iam muneris, , indicare in uulgus, nefis
. HxcTuUm.Phto aut:m,rcyyty cyy TToiHTHy ueju. Tffcc7kfxtre</h tb Trarros
tt/fiim tf>yoy,t(gcA.tt/fOvTX «S srccrrxs ie^vvccro y Sity&y.H oc p
rxclarum Platonis exordium, diuinum, cott/ fonumq; nofhrx coelitusrcuelatx
fapientix . Quandoquidem er Mofes feribens de creatione mundi,nM de creatore
mundi, requifiuit,jmpfit,indicauit.Nimirunt ea de caufa,quam mcmorauit,quia fit
eum cogitare quidem difficile , in uulgus ef/ ferre , cr pronunciare ,
impofiibile^O’ nefis -Eis de caufis expedite pronunciauit uterfycum fuijfe
Patrem,aut Parentem Vniuerfitads.Apud Mofen, Creauit cc tf lum cr terram: Quod
parentis efl, v quafi gignentis . Et quia non proprie ge/ nuit, Marcus em,quafi Parentem
dixit. Vbi autem Hebraice efl Creauit, Septeni interpretes uerterunt
\miV<n,Pecit-Ecce igitur Creator, fiue parcns,ecce Tatlor. De quo ergo
JAofcs fcripftt. In principio creauit Deus coelum cr terram, de eodem Plato
dixit,quod eum, qui fiunt Creator, er quafi Parens Vniuerfitatis,id efl coc/ li
er terrx, difficile fit cogitare, multo difficilius effari in uulgus .
Progreffus ulte/ rius Marcus pro Platone : Rurfus igitur,mquit,uidcndum iUe
fabricator tanti ope ris . Paulo pofl, Atqui fi pulcher c)l hic mundus,fi
probus cius artifex. Quando/ quideneq; mundo quidquam pulchritis.nequc eius
xdifcatorepraflantius.oflen/ dens item una cu mundo a fupremo Deo natos rjje
Deos, quo circa, inquit, fi forte de Dcoru natur a,ortu<^mudi
differentes,m\nus id,quod habemus animo cofcqui mur,uttota dilucide, cr
planeoratio exornata ftbi conflet, cr ex omni parte fe/ eum ipfa confentiat ,
haud fane erit mirum . Progreffus inde , Quxramus ,.in/ <fuit, igitur
caufam, qux eum impulerit , qui hxc machinatus fit, ut originem re/ rum , c/
molitionem nouam quxreret : probitate uidelicet prx&abat . Probus au/ tem
htuidet nemini’. Itaque omnia [uafimilia gencrauit.Hxc nimirum gignendi mundi
caufa iufhfima.Nam cum conflituiffet Deus bonis omnibus explere mun/ dum mali
nihil admifeere, cr extera. Eadem totidem uerbis apud P latonem,pau/ eis
interiedis.Quamobrem efficere moliens De us,terram primum, ignemq; iun/ gebat .
Subijcit item Deus autem ait,cr ortu,cr uertute , antiquiorem genuit ani/
mum,eumq ut Dominum,atque Imperantem obediend prxficit corpori.Paulo au tem
inferius de hocipfo . Animum igitur cum iUe procreator mundi Deus exfux Mente ,
cr Diuinitate genuiffet , tum denique omne quod erat concretum , atque
corporeu,fubflemebat animo,interius'q; faciebat. Hxc Plato interprete Marco.Efl autem is Animus ,
ut dixi. Anima calcSti s orbis , efl Deus iUe , qui animat or/ hem cocleBem ,
id non Platonicis modo perhibentibus , fed ipfo indicante Platone bis uerbiefie
animus a medio profiftus,extremitatem corii a fuprema regionem/ AVGVST. BVGVB.
LIB. V; tundo ambitu circuniccit , fefe ipfe uerfans, diuims, fempitems,
fapientisfy uiUt induxit exordium . er corpus quidem coeli ffiedabi le efjvflum
ejl , inimus autem oculorum effugit obtutum ■ In bis omnis ambiguius
dt))oUutur,quam cado tribuat Diuimtatcm Plato , cuius er animum er corpus
fatetur a Deo acatum . Creatus ' csl igitur animus codcflis,fiue anima coeli x
Deo, corpus uifibile, anima inuifibdis. Si det igitur Plato Diumitatem ccelcJU
aut corpori,aut animo, canis hic nec sta/ nam Diuimtatcm, nec uera,dc primam-Vt
qui adoret animam coeli fummo cultu, maximum apud Platonem faciat
flagitium.TJisq; ejl animus tde ccelcBis, de cut ius crcauonc tam multa
dijferit Plato,qualis maximus quis Angelorum , uoluen/ do coelo a Deo
prxftflus- Si creatus esi igitur coeli totius animus d Deo, utique ed/ am
particulares anims jlcdarum.Ecccigir- '"•modo fu intelligendus In Epina
midc P lato,cum coelum Deificat,ita utdclicet,ut intcUgas eum non ucram,ac pri/
mam Diumitatem illi dcdiffc,fcd faflam, cretam j; aliquando a fummo Deo . Eo/
dem modo conslat inteUigendum cjfe Arijhtclem , qui prsceptorem Platonem danda
calo Diuinitatc fuerat fecutus:ut,qucmadmodu exempla docuerunt, prine i palem
fempiternamq; Diumitatem alibi latuerit , aut oblitus fuorum decretorum fiatuere
fe non pcrfpextt , cum eam confitetur continere totum mundum, cum fe/ cus
uarietatem fici jfe, cum regnare fupra uertigme coeli, extra anni Solis q; uias
, non uidclicet inclufum orbi coelejli,ipfumq ; animantem,prsdicat.ldum igitur,
qui calcflc corpus impellit animator eius , non effc maximum , fupremumq; Deum,
fe d intedigentiam quandam d Deo creatam,cum qua corpus edam creauit,aptamt
arte mirifica, ut femper ucr faretur rotundo motu: unde uita effc perpetua ,
dogma Platonis efl- Qturc cali ac Solis mo tum non anims illi deberemus , fcd
conditori magno,quicam creauit. An autem fit Animus is jtunc non diffiuto.
Tantum con/ tendo Platonem ingenue confiteri cunila d fupremo Deo creata,ucl
coeli uniucrft lem intedigentiam , fi qua ea fit- Nam quemadmodum item M ofes a
[ferit Deum crea jfe lucem ,aut quarta die Solem er Lunam:fic ei flem pene
uerbis Plato : At/ que, inquit, ut effet menfura quxdam cuidcns,qux in illis
odo curfibus celeritates* tar ditatesqi declaret, Deus ipfe Solem, quafi lumen
accendit ad fecundum fupra terra ambitu,ut quammaxime coelum coduceret- E cce
igitur Solis creator D cus,m bil ejl autem apud profanos Sole
uencrabilius,cuius Intedigentiam Dei filiam diest, Julianus. Sed quoniam totus
Uber ejl clanfiimus,quo er mundi exordium prxdica tur , er omnia uifibtlu, er
inuijibtlu ab uno Deo condita fepe referuntur , aliud ex co libro fuper b ac
ratione non addam. Nam Platonici illi,ut Proclus,CT Alcino us CT Simphcius,qui
deprauari conati funt fenfa Platonis , quod creationem non aliquo temporis
exordio coepijfe, fed fluere manareqi in fempitemum ccn fuerit, ideo
contemnendi funt,cr irridcndi,quia tum mamfij}i,cripfo Sole clariora ob/
fcurarc nitutur,tu id funt eoad , ut idololatris, prophana $ Philofopbis fus
labeti • farrent opcmtin qua nefas pulAbantfCodmfquod adorabxn^aliquando
creatum ± • ■* aliquando DE PERENNI PHILOSOPHIA. aliquando non fuiffeSedctm
totus liber jit planus, perffiicuum# fit Platonem in Timxo fecutumfuiffe
Pythagoreos, hos autem Aegyptios, crChaldxos, apud quos conddter traditur
creatio mundi-Extat enim liber Thnxi Locrenfis de Crea tione mundi,in quo ad
alia ipfe hxc:txsoix<ny cvy rcy </i\ roy Kctryoy t| te/ 7TK<rctSTctS
vA<xs,ogoy (Ci/rcy (iKvcto-KiVcJtrcii Tccin ■wyci>7Coy efvtrio 5:
Creauitifftwr hunc mundum ex uniuerfa materia , terminum ipfum efficiens om/
pium Naturi rerum. Multa# ciufdcm generis ibi Timxus,ut conflet cum creatio/
nem uni Deo tribucre,matcriam frteri fempitcmd,de quo poftea ■ Igitur quidquid
Plato in E pinomidc et in legibus de afhroru D iuinitate loquitur,perffeflum
cfl qua ratione fit inteUigcndum.Nam quod paulo ante de Sole creato loquebatur,
tranf/ feras licet, ad id quod dc L cgibus:Solis inquit, corpus nemo cfl,qui
non cernat, ani mam autem minime. Neque enim etiam cuiufquam corporis anima cernitur aut ui
ucntis,auteum moritur. Sed magna ffies prorfus , hoc quod non fentiutr ullis
fenfi bus 'mferuiffc genusnobis.effe autem fola mente intelligibilc, qux fola
cogitatio / ne capiamus. Hxc,qux de Sole Plato loquitur, habent cumfcnfum ,utfi
qua Soli fit, ut perhibet,anima, eam fatearis, ut in Timxo uididi,a fummo Deo
creatam: Si militer quod paulo ante de Anima totius coeli eodem libro dixit:
dsrf ccpist/y -4-v %»y cpccrcoy ri xctr/av 7reanb?,t(gu ccy<fy ccinby t
osctat fuy cc/lbyinttufo : Optimwm animum prxeffe omni mundo , ipfumq ; agere
C4 uia , Odcndam autem eum incondantem ,fibi # contradicentem , ey commenti/
tia ponentem , de fatu nodrorum animorum a Sole,nec quxram alium, i quo refel
latur , nifi ipfummet tedem . Sicut item commentitium ed , de anima illa coeli
Quomodo enim totum coelum erit animatum , ficuique fiderifuanimaiEf/ fetergo
anima in anima , omnino' que aliqua fuperuacanea . Sed hoc non jit nunc
confiderationis noBrx , nec magni referat • Quod item eodem libro feri/ Ut :
Deadris omnibus , Luna , annis , menfibus , temporibus' que anni, quid aliud
dicemus , quam hoc ipfum , uidelicct,quod quoniam anima quidem, uei animx ,
horumomnium caufxfuiffe nofcuntur, bonxq; funt omni genere uirtu/ tis,Deosipfos
effc diccmus,fiuein corporibus habitantes,cum uti animalia exor/ nant omne
coelum, fme quouis alio modo ■ Deinde ut quifpiam hxc confit ffusfue/ rit,num
continere fc poterit , quin fricatur omnia plena Deorum i Vxc piato de fleUarum
Diuinitate , animis # eas inhabitantibus , quibus uti rerum terredrium
autoribus tribuit Diuinita‘em. vidifli igitur in Timxo quam diuinitatem , nempe
fidam , datam a fupremo Deo , ut ob id uenerationem cultum q-, minime-prome/
reantur,fed animx iUx habeantur quafi promotibus Angelicis. De quibus fbrtaffe
Deus apud Iob.Cum me laudarent fimuladra matutina , ey iubtlarent omnes filif D
ei. Differetur autem alias de anima coeli. Cum igitur femper fmt duo genera
Deorum apud Platonem,fidera, corpus # ccclcflc,tum Dxmones, condat utrunqi i
fupremo, ac fwgular i Deo confiterieum fuiffe creator. Vnm autem duntaxat D eum
t\6 AVGVST. EVGVB. LIB. V. Deum ineffabilem , inexplicabilem , omnium rerum
creatorem , citi fubicda pnt uniucrfajoluq; fempitemum agnofcere.lneptias autem
recentium Platonicorum, Deos atemos pradicantium,autoritxs ipfa prxeeptoris
maniftda reftUti. De qua re nihil nunc attingendum. , Non folum in Timato, fed
aliji item loeu , Platonrm de Deo foprrmo cgrrgic loquiiBum cunfiarum
rtrum.ttiam Deorom, affirmare creatore.Exempluni in libris de Rcpublica.de
facili Dei rerum omnmm crcan darum poieftate.Pla tonem diccntcm.Deiim etiam
Tripium gignerc.quii fenfur . Cap. ) I. HVius item Platonem mentis,affcrui(fc^
unum omnipotentem uniuerfa crea}/ fe,etiam Deos,ut in illum unum
emmentifmm,ftcut in nodra eft Theologia, cunBa uifibilia er inuijibilia creata
referantur, qui fuerit autor,ut uon modo ter r redria er ccelcftia,fed etiam
ipfi Dij extiterint quemadmodum uidelicct tradidit in T imxo, alijs ex locis
euidentifmhonflat,pracipuc decimo er fexto de Republi ca,quo nihil de fuprema
Diuinitate diffcrcre potuit excellentius , ueracp Thcolo/ gfa congruentius. In
decimo igitur, cum de opificiis cuiufcuq; opificij loqueretur, hac dixit: A
ffice uero quemnam dicas finvungyot/, Opificem ijlum. Quemnam inquitflUum,ait,
qui fici t omnia , quacunty fmgulus qmjcp opifcum.Sapientcm, inquit,dicis
qucdam,dignumcfr admiratione uirum. Nondum ijlud, inquit. At firte potius
dices, iit. idem enim ifle artifex non modo omnia potejlficcrc opificia , fed
etiam facit omnia, qua e terra nafcuntur: er item animalia machinatur, cateraty
omnia, etiam fcipfum, yny,ovfxvoy, ngu. Siovs , ygie. 7roJirrx rx '%•/ ovfxvu,
t&u. rx \ j «</*« imo yis oprxvrx ifyifirxi:Tcrram,calum, er Deos: Tum
quacunque funt in cwlo.er qua in inferis fub tcrra,hac,inquam , uniuerfa
efficit ille. Admirabilem quendam,inquit,dicisfapientcm-¥orte non credis,inquam
ego , Dic mibi,uidctur ne omnino tibi e iufmodi opifex, aut aliquo quidem modo
horum omnium moiyrHy, creatorem fui ffe, aliquo non? An non percipis , quod
etiam tu pofits ratione quadam hac eunda jaccrefEt qua,inquit,hac erit ratio ? Non Mfjf/ cile ejl, inquam ego, fed uaria
celeriter efficies. Celerrime profedo fi uolcs ffecido accepto, eoq; circunado
in omnes partes,excmplo facies Solem er cceleBia, mox etiam terram,mox etiam
teipfum,cateraq;animalit,uafa,arma,artificia,plantas, omnia deniq^qux paulo
ante dicebantur. lta,inquit,fcd apparentia,non ad uerum cxidcntia-Bene, inquam
ego,& utrespodulat,loqueris.lnhifce enim huiufmodi opificibus etiam pidor
ed an' ne? qui nonfinquit. Atdiccs,reor,eum non uerafs/ c ere, qua ficti.
Atqui,inquit,rationc quadam etiam pidor ficti ledum,non ' nc?lta, inquit, er w
apparentem fkcit,Qjud ipfe ledi fibcrfNonne modo dicebas, non ip fam formam
fuere quam dicimus effc,id quod ejl ledus,fed ledum quendam?Dice bam,
inquit.Igitur fi fuit quod non ejl,certe,non fuiatrem exiflentem,fed fimi/ le,
quid, ut exidens,cxidens autem nequaquam-Perfide autem effe rcm,opificem fibri
ledum fbricantis,aut aliud id genus artificium, quifquis dicat , apparet eum
diflurm non mt-Non certe, inquit ,ut cenfebunt hi, qui circa hac ucrfantur.Ni
DE PERENNI PHILOSOPHIA. aff hi igitur mirum, ft cr hic obfcura quadam res e fi
refodu ueritMis.Nott ncfVit igitur,inquit,in his ipfts quaramus imitatorem
huius, quinam fitiSi plac et, inquit. Igitur tres ledi ifti jjtnt,unus efl in
Natura , »y tyxiys.y <xy is tyi ycalkby t y ycttrxoftji rircc xfooy
eirc/lira : ofyxu . Quam dicere nos oporteat,ut ipfe orbi/ tror,D cum fici
ffe,aut uUum'nealium?Nullum,inquit,altum arbitror- Alia erit le dus,qucm facit
archtedus. lto,inquit.Tertius quem facit pidor. Nonnefln con/ fiffoftt. Pidor
igicur,lcdiq; (hber,cr Deus, hi tres prxfunt tribus generibus ledo rum.Tres
inquit- igitur Deus quidem, fote nolebat, fiue aliqua necefotas aderat,nc
plufquam una in natura efficaet ledum- Sic fecit unum folum ledum , ipfamna/
turam,qui efl ledus. Duo autem tales, aut plures,neq; plantati funt a Deo,neq;
ni fcuntur.QiMmodofinquit.Quonu,inquam ego,fi duos folos fcciffct, rurfus unut
dpparuiffct,cuius iUi rurfus utriqi firmam habaent. EI effet f ane , quod efl ledut
ide,fei non duo. Rede, inquit. H ic igitur arbitror explorata habens Deus,
uolens effe ueri ledi fodor, uerc exidentisjed non ledi cuiufdam, neq; quidam
faba le/ dignum natura duntaxat 'tcpv<rt,produxit- Vis igitur hunc item
uitium conftio/ rem uocemus,an quid aliudf ludum plane,ait-Quandoquidem ex
natura,etpro/ dudione, er iflud, er extera omnia fecit. Et qux fequuntur in eo
libro, qux uer/ ba magis ad uabum tranftuli,ut e(fet,quod fentit,clarius,ac
monifedius,quam ni torem eleoantiamq ; fermonis attendens - Pcrfocuum igitur
efl hoc loco dogma Platonis, fecum condantifome fentientis in Timxo,cr ijfo
libro. E cce enim nunc citra omnem ambiguitatem pr edicat 'Deum omnium rerum
artificem, rerum cet ledtum er terredrium , omnium qua e terra nafcuntur
animalium , plantarum, ornnium item qua fub terra, denique etiam Deorum . A
ffumitfy pulcherrimum exemplum foculi:quo in omnes partes conuerfo,ficut omnia
ab eo, qui circun/ tterUt,na[cunturftmulate,cr apparenter, ficADeo uniucrfa
creari uerc , er na/ turaliter,imo momento. Nullum efl certe diurnius,
luculentius diuina potedatis r/ xemplum,qua tam foede pofat eunda exemplo
producere,quam foede producun tur in foculo ftmulate, er apparenter omnia.Hoc
exemplo utitur ad probandum ei,cui tarda mens effet, facilitatem omnium
creandarum rerum a De o,fi forte quii effet,cui non uideretur foiffe,ab uno
omnia condita.Deinde proponit exemplu do medicum de tribus ledis, quorum unus
limatura fit , alter in foculo, alter in pi/ dura-Non eo quide con fdio,ut
affirmet ledum,quod artis efl, in natura effe: fed natura nunc appellat
ipfamrerum ueram exiflentia- Ledus ergo,ftcut omnis alia res, tres habet
locos,aut gradus:Primus efl ueru cffe,ueritas ipfa.aUj duo funt ap/ parentia,
ftmulationes illius ueri,alterin foculo,alter in piduratVterq; fimditu/ do
ueri.Sic Soles funt tres.primus uerus ipfc,cr in natura Sohalius in foculo: a/
Itus in pidura Similiter fbtuius , aut lucus alius uerus ,alius expreffus in
foculo, alius in pidura-Vt autem per foculum , aut piduram fingere potefl homo
Solem finuUtiim,reprafentatum :fv Deus fingat Solem utrum, cuius efl opus
ueritas. r A* •' AVGVST.EVCJVB.Ll6. 7 . Ac Plato re ffricit nunc , ac proponit
dogma PhdofophU ccdedis , qu£ pridie A crcationem,ucramq} rerum p rodudionem
effe folii» D ei,ficut j'mwhtiones,imi/ txtionesifr mortalium. c\t}oniamq; tota
natura , ueriiastp ipfa cjl folii» Dei, conr fentanca ratione eum uocat cpwrts
pyop, arborum confitorem :Sic omnium re/, rum uerarum artificem umuerftlcm-Ecce
igitur ut in Timio uocaucrat cum <Am iuv^y'op,artificcm mundi,cceli,cr teret
, quorum complexu euntia continen/ tur,ficfui nunc fifmUimus, uniucrft
ueritatis architectum, rerum cceleftium , o* terre dnum,w fubterranearum
Quidquid ucl in calo,uel w tara, ucl fub terra fit, etiam Deorum clamat eum
creatorem . Deos autem iUos nominans cum coelo fcntit,ut arbitror.
Intelligentias diu ca\edcs,dc quibus in Timeo, in Epinomde, in Legibus, In
Timto, animam uniuerftlem totius cali , particulares item aSbro'/ rum creatos a
fupremo Deo fitebatur. Sunt,ut dixi, duo genera DeofZ apud P la/ tonem lumina
ceeleflia,id efl,\nteJligcntit,lununa iUa circunrotantes,w D tmo/ nes,id
efd,Dij,ftuc Angeli corporibus acrijs,pcr urbes, totumq; mundum uagan/ tes,
duces, cr pnneipes rerum humanarum,ut ipfe er in Sympofto , er in Legi/ bus
conftffiis cjl. Vtrunq ; genus producit Platoni magnus Parens Vniuerfitatis. H
ocitem in Critia fiue Atlantico retulit Quoties enim eo in libro,dtd>[/
ylytcny ortum er fatum Deorum nominatfSi quis au-em Aridotdcm,totamq; ipfam
afpi xiat Philofophiam,tria funt genera Deorum, Dtmones, Intelligentitfubru,
Dij calicoltcumfmmo Dco,extracctli,Solisq j uias habitantes, de quibus magislo
cuti» cjl AnRoieles,qudm de Dtmonibi». Sed de hisfuo loco • Confcnticnte igt/ .
tur Platone, er Ariftotdcfcd clarius Platonc,ejl unius magni Dei rerum inuen/
tio,eas non modo in prtfens ueluti a fe manantes producentis , fed qui ut
prtdi/ eant darifimis in prtterito uerbis, 'fc -fvm, produxerit , Sicq ; nunc
creare fem/ per,ficut quondam dedit exordium: quod clarius explicat in Timto .
illud item hoc loco mirabile cjl apud Platonem, quod dicit Deum creare fe
ipfiim . R ecor/ dare enim nomina iUa apud uctu&fiimos Philofophos
cevrcyoroi , ccorcm/ AHS,ocvTce?KHi,KVToyii/HS,ccvTotft/us,pcrfc,ud d
fegenitt»,dfeabfoluU»,i ' fc dinfimus,d fe nah».Qwbus no»mpi»,ut fuperius
oBcnfum, defign a' ureter tutas Quia fic Deus nafeitur d fc ipfo,nec uel 4
nihilo,uel ab alio nafei potejl,ne/ ceffario femper fiiit Dci»,d quo Deus' ipfe
nafccretur.Si Deus cjl , non ejl natus ■ ex nihilo,non ex aliquo aliotin etemum
igitur luit ipfe fui caufa . oBcnditur igt/ tur hoc dido,ipfum fuimet effe
principium etcmu,d fe habere quod ejl. q tue res *n fdpftrn reciprocans,
atemitate demon ftrat,cronmino genus aliud rei,acfub/ dantk,qudm fimi»
tpfi,quipcndemus ab illo , quem formarum naturaliu poten/ tifiimum creatorem
filetur P latomi quife ipfum gigmt,qui ejl omnipotens, maior toto mundo , longe
ficilii » poflit cetfrafcipfo in immenfum minora producere . Eo uocat cum
8xv(jictsop trc<pisnp,mirabilcm artificem , admirandae ftpiend dt ■
trehitedum. Vocat natura ifyeJrtt/^pificem.Et hxe funt nomina diuma,my/ DE
PERENNI PHILOSOPHIA.' j!eri)s,Tbeologia(p facundifoma apud Platonem,Cali er
terrx,Dcorum,rerui4 calcRuim,tcnc3nim,infcniaruni Creator,?!
tfvcnasify&rps, noturae Opi/ fex, xvTcepvrisfui ipfius Gcnitor,jibi ipfi
Autor,fibimet Principium , Venu ;e/ rum Procrea tor. Producens unam naturum
tanlu,non plures,quia quidquid pro/ iuxiffet,ueritasipfa,ipfa natura uera
foiffet.Sicfy eodem reuoluitur res, unam tan tum futuram uentatem foiffc,ad
quam omnia d Deo creata,reuocarentur. Simula lio autem,et mendaciii duobus aut
pluribus modis,fieri poffet ab hominibus , natu tam opificium Do
imitantibus.Sicut autem apud SSofem calum, cr terram, ani/ malia, plantas,
ftdera,fic Plato clare confitetur aDco cunila hxc creata,eum<fa quoniam
umurrf.dc naturam produxit, putat appcllandit <ptmsfyby, plantarum
confitorem,ficutmofes dat ei plantationem Paradijl, produflione omnium jbr/
pium,plantarum,arborum,hcrbarum.Quo mirabili, crdiuino tcihmonio,ipf* [aeras
litcras intcHigimus explicatas,cum Deo dant plantaiionetn Paradifi,ut non
cogamur auxilio accire ji&tur ill« quorunda ldeas,pro Paradifo uero,
naturali, e ueris arboribus a Deo plantatis,qui ipfam naturam produxit, uanas
allegorias , ubi non opus ejl,introduccntiu.Hunc locum apparet Platonem
fumpfiffe ex Met curio Tnfmegiflo,e cuius ubertim fontibus potauit. is ad
Afclepiu hxc loquitur: tftsi TxJ1 fffxucy ttoiho-cu , t&a thzss KjyHy,\^c
xiw Si-' hxosxpiK) aiTrac, rct xteyct Ttcomc, nyu ree a^vyjx. 7*> A 0t<*
itAuoXToy curret 7n)i« y. w 7ir^Js xvo'txs,xgu, ayyuxrices rp yop Qi'oy-r>
yctf rrcunety Kxiubrxiy 7rou/yvcny oi itiim.ny yotp i% 2y Qxt Itoms , 1$$ yit
rlw 7wy 7tou/t(ay 7T0iH<riy ttirrfo awtZcS tvXl, vn r>y Sioy
aiJlx<rt,7r&s A yn a</liuxe, i (ga ric yiyisx «s cornu iariBisTi
niedi edi-f rr^cnStmf \xsigo^[ixy h xJlvrxyixy.k yn yctf 7T ccircc mm, It
xzrighcpxvcs <4 h, it yx <f[iwxyfy&' , om^ X£iy ctnHsS, i yctf Sto;
<jv yovoy 7tk$@',v> ccyxQby. 'o A xyxSbs,an xzsifkcpxvQ'» in u/luuXT©'.
TS-7B yx? tfhSMj.r» yxp xyaSby h 7tk<jk <^uvaytt •? w vieiy toc ircurrcc
A ro y%mny, xzso a-thi yiyocyv, o-mp cfar&ayx fytv, >(gti t£i tcc TTcclrnc
Jluux^Bflis 7may . lA -arci; turres y&y 7rc;«, W»; A ne yivbySjrx
<Piwrxt , xsft « Bev A« yaSeiytfisi croi iJl&y u' Korx KXto.ishy,i(gu
oyaiOTKrhu, iAyiotgybycangyx KxrxBx/ibrnt is rlw yiyfbvev yfo 7rvffby}ovrov
KfiShty,oziroi/ A «Motj t uy atng* lucret y, i A v»y cui&y xyntAsy <p\rt&bernc
uga (ai/Xxy,Kj r afax rip A tvJfooty. vtus o Sto; y? yfo ^eT igxrfo
c&xvx<rixy caret pa tr An yti y%7KB*Xiiy,\yA w 7TCU/71 fony, yga
Ktvh<ny, Qux funt. Licebit piflori coelum ficere,<y Deos,cr
terram,cr/nare,cr Homines, brutacf; omnia,cr iru / nimaU- Deo autem entimpofobtle.
6 dementiam , imperitiam $ incredibilem r »* erga *6o AVGVST. EVGVB. LIB. V.
erga Deum.Tdlcs enim patiuntur rem nouam,cr inufitiUm. Nam cum afferant, fe
Deum bcnedicere,quod ei non afaibant omnmm creationem, neque Deum no/ runt,cr p
rxterquam quod ignorant,ettam in eum peccant grauiftime , ei uelfu/ pabiam,uel
imbecillitatem tnbuentes.Si enim non creat omnia, aut fuperbus eft, aut
imbecillus, quod impium cjl . Deus enim unam folam habet afftflionem boni/
tatis,Bonus autem neq; fuperbus cjl,neq; imbecillus . Hoc autem eft Deus . Nam
Bonum eft uniuerfalis potcftas eundorum creandorum. Omnis autem res creata ©•
generabilis,} Deo creata eft. Quod eft Boni, er omnia creare ualentis.Affice
uero v quomodo ipfe creat,cr qua creantur,quomodo fiant. Quod fi udis. Ii/ eet
tibi pulchemmum,ftmiUimumq; cernere exemplum. Affice agricolam femen iacientem
in terram,a\ibi qiudem frumen tum, alibi uero hordeum, alibi f ementem alterius
gcnerisEundcm affice uitem plantantem ,w malum punicum,c*terasty arbores:Sic Deus
, in calo quidem feminat immortalitatem, in terra uiciftitudi/ nem,in uniuerfo
uitam et motum. H ac Trifmegiftus- Apud quem recognofcimut dogmata Platonica ■
Alterum in Timxo , de Bonitate creatoris mundi , qua fuerit tius creati caufa.
Alterum in libris de Republica. Dogma de Bonitate crcbcrri/ mm apud
Mercurium,etiam uero Platonem. Nunc ago mamfifto cernimus PU tonem fecutum
Theologiam,rationesq; fermonis Trifmegifti.Eft apud Platonem exemplum
ffeculi,rurfum exemplum de tnbus lcflis,w de piflura . Apud Trif/ tnegiftum eft
exemplum pifloris calum,terras,mare,Deosq ; creantis: Eft item de agricola
uariam fementem in terram iacientis, eiufdem item omne genus planta *
conferentis. Platoni ob eam caufam Deus uocatur <fvntfyis , plantarum confi/
$or,quia natura repertor, quem M ofes & Paradijum e terra,o " omnes
genaa/ tim plantas , & herbas produci iuftiffe refert . Ejl item Mercurio ,
quod piflor creat Deos , aftra fcilicet coele ftia,qux Deos, ut Plato refert in
Cratylo , conftat Barbaros uocaffe,eos a curfu , concitatione cj; fic uocantcs
. Sic etiam Deum , in/ quit,creare Deos, cui, qui detrahat hanc facultatem ,
grauiftime , planeq ; impie peccet. Similiter Platoni, Deus creat Deos. Eft
item apud Mercurium diuinum dogma, quod omnis res gencrabilis,generationifubiefla,frfla
cftfitcfc a Dcoiu/ giter. Eft item, quod mfi tribuas ei rerum eundarum
molitionem , aut fuperbiam , infolentiamq;, quippe qui resuti uiles afpematus ,
fuaq; diuinitate dele flatus re/ fugiat,aut imbecillitatem ncccffarid
tribuas,qui uelit quidem, fed non pofiit. Ar/ guitcfc hocfuo tcftimonio uctuftt
fimus Theologus cos,qui ne gerendis eis Deui udcfcat,curam ei rerum humanaru
abncganf.Eosftdk afferit, aduerfaq; uia per/ gere,ueluti nefeios ueritatis
ruerr.Nefcire cos naturam Bonitatis,ac Diuinitatts. Item immortalitatem in
coelo fieri dicens Mercurius d Deo , fcnftt lumina coele/ ftia non corrumpi:cr
quod Plato, no ftrity ccclum effe KyHfM xSccvccrop, citra fenium,citra
interitum,corpus incorruptibile:Nift,ut idem ait,qui ftcit,refciitdat. fix his
iffturc<mftat,Theologiam Grxcaru d Barbaris fhtxijfc,nccejfariaft»<jh
uelit % DE PERENNI PHILOSOPHIA. i*« Helitafintedifiidcrc, eandem W apud
Platonem & Arijlotelem eamfemper fi/ re.QUod ubique monfirabitur. Cur Plato
in Itbnt de Legibus nugis aflrorum Diuinitatea.quam fuprenti Dei obtulerit. Quod dipremum Deum Tentu ac
dicit inclTabileiDldc quo came (it loquendum. Cap. IIL • EXHm item luce clarius
confiat, confiabitep magis, quidquid de Deo ,uet D iji (latuerit fecus Plato,
precipue in Legibus, Epmnudc, ubi ttum laudibus tollit coelum, aftraq;
coelejlia, eaq; in numero Deorum putat habenda,quomodo debe at mtdligi: falicet
uel fibi ipft eum aperte contra dicerc.aut minorem quandd Di/ wnitatem eis
attnbuijfe: aut quoniam ciuesfuos aliqua manifrfliorc pietate ucllet imbuere,
ofiendiffe eis manififtiora numina ,a quibus inferiora gubernentur. I (lutu
autem maximum, inefftbilcmq; Deum idcirco non tam clare adorandum propo/ juod
no poffet enarrari , V deferibi qualis effet, CT quomodo colendus. Cotififfus
eft enim eu tribus locis inenarrabilem, in Timxo cogitatu diffiale,<Mtt
inefabdem:Philo etia cogitari,?? inteUigi non po(fe,nedu profrrri.Quonid igitur
hunc incffabile,inexplicabile,queq; fuperiores omnes Theologi, ahj innommabi/ I
e,alij inuifibde,alij filcdo colendu,alij cc^irrmoy inuefiigabile dixerat, no
cjl de eo in legibus locutus,cuius de cultu quicqua (latuere, quia nec
nomeno(fet,nec na tura eius haberet explorata,no pojjet. Sic etia in Pb tdone,
appellas eu Mentem, clamat, iyei /jA* leiourms cunas bvsH7rtrn\yu hk$9?hs onsiy
h<Pis «y ytroiiaiyfiarnfu AtoLth? \s^k69y,uj »t ay oustt 7Tctj> U?iiV
yucSuy oiatm 'fyVroitiy.Ego quidem eiufmodi caufa,id e(l,M entis qua nam natura
fit,libentifiime omnium dtdicerim-Sed quomam ea p riuatus fu m, neip ipfeper me
inuenire,neq; ab alio difcere poterii, uerti me ad alia. Eccenccfcinue i ure
poffie, quanam fit ea Mens creatrix mundi, fitetur, nec ab alio difeere potu/
ijjf • In;EpijtoIw ad Dionyfium cum de natura Primi idem dubitaffet, nec fibi
fatis suite explicatum dixijfrt,reff>ondit ei, ut fuperius ofiefum, per
epifiola mjfam per Archedcmum: efjxtsioy t/We< <fls ainyyL&y /V oorri
k t^tATOf , « y»s is» wfvyxit nrcJr 9, 0 etrccyrcvSyM yvi : Loquendum efitibi
per anigmata, ut fi quid tabella ponto,ud terra fuerit perpe(fa,qui legerit non
inteUigat.Paulo autem infcrius,cur hac putet uitanda: ivAaJXi pfy vti y-iemn.
txmtr* tcgot* «c **9f iwvs forxtfltvTvs. <yis/lcy y*f 'zK^rsTOiy 7r$$
™no7^sn$CTXy±tosl>T^&&KV<ryMTCci<ft c£ 'isfoSTOt 2rt/tpt/«s 9
cui' itccsoTtf&rt,(& \v(hs<ri ctsiKompa: Caue, inquit, nequando
excidant hac in ha mines imperitos . Siquidem , ut ego cenfeo , nihd prope
e& quod magis irrideatur apud plebem, ficut nihil apud eruditos, refliq;
iudicij, mirdbilius,ac diuiitius.lia/ bes igitur a Platone caufam ueram , cur
oporteat de primo fidere apud uulgus, cur efjrrre nefis in uulgus Parentem
Vniucrfi . Irrident enim non indiligentes, uclud 4 populari
cofuctudinc,crafiisq; auribus rcmota,qua de eo dicutur.Eoq; cu dc le/ tfbus
loqueretur, quas populo publicare oporteret, magnii illu,et infcrutabdc Dcu, r
1 4 quo tSt AVGVST. EVGVB. LIB. V. 4 quo nata omnii retulit in Timeo, cr in
Republicaiin Epiftola principium, me/ dium, finem uocat,ct circum quem et per
que,cr propter fuit omnii: nihil cfi que locutus,propofito unium cali
cultu,utcui de certa religione loquendi effet.To/ Uqi illa coeli ipul cum
Diuinius cjfqualis flumini, fbntium,Hamadryadi apud Poetas. In alia quo: j;
Epijlola id tres amicos, Hermum, Eraj iit, C ortfeum, ut pri/ imo libro
oflcnfum ejl, longe altum Deu propofuit quam illa coeli fiflitum, pocd/ eam' Jj
DiiwuUte. Adiurantcs,inquit,in amicituiby iwy7rxsrra>y hoy hyiim vet
T&rrt ovruy , G? 7 cSi/ tai^ovjuy , rin Hytuiivot & xlrtv net rtfet. Omnium rcri
Dcum,Prmcipem,prsfenuu et fitluroru, et principis ac cauf. e P if tre et
Dontinu. En Deus is magnus ille, que dixit ineffabili- in T imxo, er in Phx/
done-Dc hoc adnnrado Deo ta flupcnda,mtrabiliaq ; locutus ejl in ea
Epijlola,iant bngxuus,ufenex,ut ipfe m eadem teflatur, Kothmf y iftoy u>y:Et
fi fe nex fim. Credendi autc fenibus Ansbtclcs ipfe
tc&ts:Quocirca,inquit,oportct fenioru,et expertoru, prudentutmq; etia fine
dcmonftratione pronuciatis fententijs ct opinio nibus adhibere fide,non minus
qipfis demon ftrattombus. Vident enim principia, quonia habent acume et intuitu
cxpcnentu-Hfc omnia, qua nue ait Ariflotcles, habuit Plato, ut fumma fides ei
fit habenda. Erat fcnex,erat prudens, erat peritus. Grautfiimas igitur,et
prudentifiimas opiniones,et fententias eius,quas in extrema fenetta protulit de
De o,fcueriores,ac meliores omntbus,quas in omni uita retinuit putandi. Ac
credendi ejl eum quod nunc tam magnifice , ac dtuine de Deo pro / nunciaiut,e
fontibus A egyptioru precipue Mercuri/ Tnfmegfiti baufiffe. A Bjr baris enim, ut idc
perhibct,ad Grxcos, uemt P hdofophia . Emfcemodtq; multa a/ pud Mercurii
inuenies.Puiffe autc illam caeli Diuinitate, quam apud eum et Ari/ ftotele
cernimus,non naturali ratione, fed fuperilitione potius inuetta, haujlamcfr ex
erroribus Chaldxoru,ct Aegyptiori,quc ab ipfo Deo,per Prophetas fuos co /
arguitur, idem ipfe ejl teflis in code libro , in quo filetur primos ABrologia
con/ templatores fiijfe Barbaros Joco pcruetuBoJem erq ; fer eno
innutritos,quod Ae gyptus in primis Syriaq; habeat,ob i d claras femper flcUts
eos in apertis, er fere/ nis capis jfic dare folitos, 06 iy@ 7rmrrxyio\ <£?
<Piv<? BiUxxxvtx/ ftwx y.vfivrur\. 0 cbnlfto.Vndc per omnem mundu,et in
Gr/cu per Ucnerint,infinito tempore confidcrata,et expenfa.Paulb
p6fl,Quonu,in<juit,N4 tura fitu dedit nobis, non adeo dari,et lucidu. vsifoy
xi/coh io tcJtx/j raso itip tv KO<ry.v KXTXvorfiX: Ejjrflu ejl, utpoBcrius
nobis ipfis h ori Deoru,qui in mu u!o,id ejl c<xlo,funt,fcientia tradiderit.
Sed qua, in/ quit,Grxd a Barbaris acccperit,ftceril mehora voTAh i Ara i; xy-x
£? kx AHH.aJto.ijy (/liKXibrifny aWaj, rsiy AxfJJx?toylA<Povo-HC epi
fLytTixicz@i}ivawtixs/rxyftoyiovTtay 7oy Qiiy l-n t uihH<noS]lovs ttowxt
Magna ffies et pulchra, melius et iujlius ea fima et culti , qui dc his Dijs
ttenit 4 Barbaris Grxcos curaturos -Ecce fitetur aperte fimb,ct cultu ftderi 4
B<a DE PERENNI PHILOSOPHIA. i«t baris ad Grjecos pcrueniffc. H xc tUt
fuperfUtt'o,qu£ damnatur,mfimaturq; apud [aeras literas,tanquxm A eppnoru, A jf
yriorumq; error. H ac k B arboris trxnfijt ad Grxcos.Philo ide confijfus cfl dc
Abraam,qui genere Chaldxus fuerit, ex pa/ treAjlronomico,etcxhisTov; i stfcts
Stovs voy.ifz<ri, (C? t cp crvixx ccvrct ovpccscvfi Kco-(aop,isrccf ovjTOTt
tv G? T(>X}*fop epaerty xrro&aiv<{pi Qju afbra Deos putant,et totum mundu,ac
calunt,k quibus bene, et male putant euenire. Clarius item P lato id confiffus
in Cratylo: Videntur, inquit, mihi priores Gracijobs Deos putxjje, ovs vvy
vroMioi t J5xf&Xftoy,HAsoy,($ <n Amty, (S yHp,i(SU xsfx,xgu
ovfccvoy.Quos nunc multi e Bxrbaris,Sole,cT Lunam, et terra, et afbra et calu.
V t autem a Barbaris meliorem quxndxm [apientia Graci haufirunt-.in omni autem
profijiionc [unt adulterina , v ucrr.fic fupcrBitionrs nant repudixnda,fola
meliore [cientia recepta.Quarc qua pofires naturales dtf/ fervit AnBoteles de
cceli,jleOarumq; Divinitate , fdto non naturali ratione difta, fed ex
fuperfluione Bxrbaroru,apud quos etiam erat bona Theologia,k fupcrjli/
dofts,Zoraofle,magnq;uituta,ct adulterata.Vt autem tametfi A ffyrij cr Aept
ptij codeftbus luminibus tribuebant Diuinitatcm,militiamq ; coeli adorabant,
non tamen uerum Deum ignorabant, ut in primis libris apparuit , item non
dederunt ttcmitxtc mundo ob eam cxufam.ftc Graci Philofophi errare in eo no
debuerunt. Et Arifloteles,qui fccutus ejl Platonem in deifiextione ccclcRium
fiderum, debue/ rat item in eo fc qui,ut ea confiteretur k fupremo Deo creata.
Nihil igitur amplius dicam dc his, qua ucl in Legib ts , uel Epinomide de
ftderum Divinitate differuit, cum cceleflcm ordinem, perennemq; conflandam ait
ordinis Diuinitafcm indica/ re Plato. Totus enim is ordo inuentum cfl maximi
Dei , ipfo tefle : qui fruc dederit animam diuinam cocio, ftuc citra animam
motum atemum,cr conflantcm,qucm/ admodum cordibus animalium, rerumeji
[enumbus,ip[e[olus Deus, [olus ador an/ dus eft.Quod igitur cfl in
definitionibus dus de Sole, quod fit (aiop ou</Uop, Ipc/ y.v^}p,animal
fcmpitcmum,animatum,palkm ejl ex T imao,non de priore ater tutate, frd
poRcriore diflumide qua dubius etiam Plato fuit . Nam priore ftne coii/
trouerfu calo non tribuit.Dc poRcriorefic in Epinomide,De calo,inquit,et jlel
lis,alterum de duobus neccffe eflflatuere. Aut enim unamquamq ; incorruptibi/
lem ef[e,et immortalem, prorfusiji diuinam, aut aliquam uitam,quanta fis fit
uni/ cuiq;, V cui nihil amplius defit, uiucre. Hwu fccmodi tribuit Soli
atemitatem Pia/ to Quorum alterum etiam Theologia uera confitetur :uel prorfus
interitura ea lu minx,fublatis hominibus e terra,quibus afbra refulgent: uel
ufquc in fuprema [e/ cula futura, tunc uel removenda, uel renovanda , ucl uno
in loco flabilitcrfigen/ g enda- H ac autem opinatus er confiffus efl Plato hoc
loco, <y in Timeo, ubi ma ffius ille mundi xrchitcRus alloquitur Deos
creatos , id efl, animos calefies , &• demones , prenunciatq; eos effe
natura corruptibiles , nifi nolimus fux refiflat, quia principium aliquando
habuiffent .idcmq; Timeus Locrer.fsin fua Gcnefi: ikm tot locis, quos ostendam,
Plato . Nam eos natos aliquando cum arbitratum t 4 apparet. »54 a'vgvst. evgvb.
lib. V. dpparet,quod in Epinonude dicitit&UTuy /atyisuy arotpixi 7n/i
Ihvpytrt/ erwt tf&Tafx fc7r<j3awVa// ItuisMaxima, inquit , fapientia
redifiime noi dc ortu Deorum cognofcere-Hic fuccurrit exprcffa apud Platonem
contradidio , ut fentias,eaquje eo in libro locutus ejl,inui'um,ct,quaft locantem
dixiffe. MTimxo dicit Deum illum,maximum creatorem Vniucrfuatis tufiffe
ftdcnbus,cr Dxmo/ nibus,quos appellat Deos Deorujd efl,ut interpretatur Cicero
, eos qui Deorum fatu orti effent,ut partem mortalem attexerent immortali, hoc
exanimo humano , cuius initium, cr flatus effet ab ipfofummo Deo , adiungerent
corpus : quaft ma/ gnus iUc parens fuerit animi creator , corpus autem iufferit
minoribus Dijs effin / gere- C xteraq; ite animalia iubet formare Deos minores.
A t in Legibus a Sole dari genus nobis, ut fuperius uidifti,ejl confcffus. In
Epinomide perhibet animam mun di,uel coeli creaffe animalia
ignea,acria,aquatiUa,foane etiam homines . Animali* autem aeria appellat
Dxmones. Quomodo igitur creant Dxmones,<y fl elix cor/ pus humanum,
exterorumq; animalium , qux cum cxtbris una creantur ab anima iUafBx quo licet
dogmatis incertitudinem ccmere.Et,ut Arifloteles inquit, uclud qui
feriunt,imperiti pugnandi, V feriendi,dantfxpc oportunas plagat :aut qui du bij
partes uerfantur in omnesitale quid perpeffus efl Plato. Sed fme dubio melto/
ra,qux grauior xtas,qux de N aturx ftnu,non fuperdidonum /t Ue,protulit.
Platonem dc fummo ac lingulari Oco fcnfiflie.quae a maioribtu audifTct. T
imarum Pythagoreum fateri Deom autorem mandi, itemejf temporii, & omnis
catlcftu ordinis inuenforemtquz fccatui Ut, maxtmeqt approbaaerii Plato • Cap.
Illi. _E ftngidari Deo diuine ueridiceq} fenfiffe Platone, tum fuperius allata
loca de AJmondrant,tum uero multa alia,quibus afgerfa pafiun efl Philofophia
eius. Ha buit enim ante fe prxeeptores diuinos, prxdpue Pythagoreos, Timxum L
ocren/ fem,Empedoclem,Trifmcffdum-Eos norat Plato, totamqi eorum Philofophiam
indidit libris fuis.Timxus igitur Locrenfis in fua quaft Geneft, aut Cofmopocia
di citiTV-Atop Se. Toy taty t« t icyx^u <pv<rtoS oviny,(liom ovonwxtSl,
Kf^terrtTtSj/ ifisuy.Exhis,inquit,caufts,qux mundum condiderunt, alterum
fitifje dicit Timxus Locrenfts.ipftus boni naturam,appellariq; Deum,principium
rerum optimarum : Cxteras autem [ocias caufas ad nece f itate adindas ab eo . Sic
Timxus mundi prxeipuam caufam Deum confitetur , eum $ effe naturam boni/ tatis,
qux eum impulerit ad creandum, fvrmasq; rebus addenda, accepta materia in
fbrmi,cr inordinata. otyxSbt&y o fok,bp&vTi rccy vAccy Sfontyxy Txy
lSxy,(& x7Atti*.wxy . Eumq; fitetur expreffe mundum hunc creaffe , tota iUa
d[fumpta,di$bributaq; materia,jlatuiffe<p corpus, z 7 locum omniu rerwm, in
quo res omnes continerentur,ipfum mundum, vnoivtnpmy tbvS t by k oxiaoy ifot
5T«/j-«ST(WwAtts,0f0i> xvTiyKKTxrKWXoKSiccSTat oyrtsepva-tos. Deinde Deum
uolentem ftcere prolem optimam, ftciffe hunc genitu, f ue fidum, ftue
generabile Deu,</l9A.eJfawe{ vy xft 70// ywvctuccaoiuy riroy lusos/ «
Sioyywvploy. in quo uides,quo genere Diurnatis mundus jit Deus, fidttio [edi/
ctlicet, & ab itio ineffabdi,etfupremo Dco,qualis aftroru item, cfftflo.Eo
quexfi mlcherrime jkffus r/t 4 Deo mundum creatu, quia ab omni caufa jit
incorruptibi/ is,nifi uclit eum Deui ip[ediffoluae,qui jecit V injkuxit eum
.emonet rbmvcoy ira' etMoj ania^a ta> ai/rby <ruirmccyi*wa &£& wtokx
<Pn Ut o ctirroy eAtxAvty. Sed
quoniam non fu improbi uertere [e in perniciem rei ulchemma,ob id eum
incorruptibilem,immorUlemq; perman furum. EjJe^j opi* nam omnium genitarum
rerit mundu,quoniam fit ab optima caufa creatus- Ani f nam quoq ; mundi eundem
admirabilem Dcum,procreatam,d medio ad extremae )artes duxif[e,diffufum per
ipfum totum, temperatamq; ex forma indiuidua, cr liuidua fubjlantia,qua eB tota
coeli compago,cx anima fciiicet, er corpore p erfc Ha,ut illi putabant,eiqi
unam temperiem ex bifee duobus,duas mouendi facultates ii adhibuiffe. Pluraq ;
alia narrat de Anima c<xli,d qua coeli motus ejl , afummo 3eo creaUyCr
ordinata,cui corpus eUam aptarit, corpus inquam diffolubile, cum telit ipfe.
Temporis item partes, er tempus, circuitusq; coeli DeuconBituiffeuni tu mundo,
ficut etu Mofcsfiteatur. Ne$ enim afira fiuffe ante mundat , ideo ani mu neq;
circuitus horaru, er tempeflatu, quibus men furetur mudus ifle creatus . Igoptu
Ji TCC ice,rn:S</i txs mfibiAtoS is ixoaryMcny o Stog rvy KOaryM . i yctf hy
7S& nbo-y-u , isgee. <Ai07tf> ijf iriouiroSt vJl <ugiy
ngie<Aot3cui [jLiftiTcu o KOg-y.©' vtQ'.? ofl mundi uero con/ litutionem,Deu
animaliu mortaliii generadonem exorfum, anima humanam , ex
fubBantiadiuiniore,quxmipfiuocant7cevTb,infecabilem,indiuiduam,inalterabi !e,
immutabile eadem fcmper,creatam tradidiffe alteri Satura, qua corpus ejl. Nt
virum ut Mofes ait,fj>iritum d fe formatum in corpus inferuiffe. Souifiime
conche lit,mundi gubemacukm,qui plenus fit Deorum,erhommm,traditumd prtnci pe
Deo Damonibus , quot Angelos effe in facris literis,teBis ejl Phdotoss or® jooy
i ytyuj &toSfcnr%7pW-t <PiotKH<nybo<ryA)
<ri//*wwrA0fi/^U'<*i ,fc»c 'haiVTi. ctvSfwroy.Eccc principem omnium Deum
fatetur, cui fubiefli quoqs fi nt Dxmones,ideft,Angcli,qtd mundum giibement ,
prcftfli ab ipfo, qui fit om/ nium rerum princeps-Sicq; perfticua cfflaltifiima
Philofopbia Platonis, claret quo loco mudi,caIi,aBrorumq ; Diuinitas haberi
debeat-Quibus etfi attribuerint Dei/ fcationem hi omnes, exerta tamen uoce
fatentur ab uno ineffabili , ac prapotents Deos fatos. Vt potius
profupcrBitionc barbarica , Diuinitas illa coeli fit habenda, quidm ex uera
Philofopbia proftfla. BxcmpU,quibut probatur Dei lingularis Bc unius confeGio
apud Platonem, incitius potentiam Sc autoritatcm euntia bena referat
idcm,confltclU cum cunAotumquxpofsidcmusauioicni. Cap. V. SE d funi edam
perfyicua,w per totam Philofophiam eius quaft flella radianda, tcBimonia , de
fummo , ac naturali Deo , ad cuius appellationem mens inflin/ fiu natura
corripit omncs,qua fi dijferfa congregaucris,cr fub oculos pofumt; videbis
dimarn Tlxologfam.Prmpwmfy ab ipfa Ep inmide^bi coelum deifica *«« AV GV ST.
EVGVB. LIB. Utr,frcixs I ii quxrcns quxnam ars frciat homines
fapicntes,paruagansq; er exd/ minatis omncs,acccdcnsq ; ad agriculturam , nc
hac quidem inquit nos fieri , quia non arte aliqua fapicnti,fcd natura ,er
fecundum Deum, id efl, impulfu Dei , qui nos adhoc infligauit, agriculturam
excrceamus.ov ytp Ti^WjCcMa cplurf \p\ tite// nalvlit epxivoiaAx yhy nC\x)pifi<r§cu
.Quid enim hoc aliud cjl,quknt. quod Mofes pcrhibetfDcum mififfc hominem in
terram, ut laboraret , ftidore uul/ tus fui pane uefccreturEt cum terra
maledixit , ut homini fcinas , tribulos $ pro/ duceret, qiu hoc iufiit,cr
jlatuit,ut omnes homines terra colenda uiditarent,nort ne fuit ille qui creauit
omnia,protulitq; omnes e terra fltrpes,cr herbas, quibus ha nto
uefceretur,uiueret nutrircturfVnwcrfalisfcilicct Deus , omnium rerum , ordo/
niiq; repertor-Et hoc Plato dixit,ubi de cceli Diuinitatc loqui inflituerat-
Progjref/ fis , datam confitetur nobis cognitionem , er folertiam , rationemfy
a Deo,qu4 poffemus prater ceteras animantes difccre k patribus, qux nobis iUi
tradidi ffenL Hoc primum Dei beneficium. Nullum autem animal ejfe cui data fu
hac facultas cr folertia , uteffet capax eorum qux traderentur, prxter hominem
. rrecftx <A% uy-iy risio ccvfa 7rgdiJop tydixio^y o Ste? «st iKXvoii
J^fKvvyivov fv/ noup . Non ne iHcDcus , rf iis qui apud M ofen ad imaginem fuam
fteit horni/ ne,cicfckfeipfo f)>iritu,mentci Jj dedit,qua poffetdifcereiEt
ficut perpetua fcne,k patribus filij generantur, fic ab eis , ab ipfo Dro
inchoato hoc ordine , difeant lo/ qui,cr fcntire,o ' numcrarc,multaq ; alia.
lUc dedit ingenium primus, er hoc infe ruit nobis, etiam primarum uocum ,
nominum $ , quibus res appellarentur, in/ {btutor . Omnis igitur is ordo , k
quo uniuerfa pependit xtas,principium habuit i fummo DcoJDcinde eodem libro,/
icut Mofes docuit fupremum, tminctifiimumq; Deum fiiiffc cceli, luminumq;
cocleRuim inuentorem, prxcipucq; Lunx,ad quam modo maiorem, modis minorem ,
modo apparentem, mode occultantem fefejfie/ rent tempora,dics,ct anni:ftc Plato
te flatur hoc ipfum frflii k Deo magno , ut ex Lunxhac uarietate ufquc ad
quindecim dies numeraremus, quod etiam perbi/ het de co Laertiiis-.Vt enim
inquit,numcrare poffemus tria,quatuor, multaq ; alia, ex quibus unum numerum
ficercmus,Deus jecit Lunam , «j y*j > xflx ytf G? rWJxgx.None hoc quod Plato
hicloquitur,efl quod Vates diuinust Fecit Lu nam in tempora Pauloq ; inferius
iterum Plato frietur datam nobis naturam perci picndi,cognofcendi,cum quo
conucnit dies er annos,v tempus, Timsus k fum/ moDeo repertos: Timxus ■
Temporis, inquit, partes, quas periodos , id efl, reuolutiones reditusq ;
dicunt,Dcus ipfcunk cum mundo conjlituit.Neq ; enim erat aflra ante mundum,co'q
; neque annus , neque horarum , fiuc temperatum redi/ tus , quibus men furatur
genius ifle mundus . H<f c ille , prxdicans ab co neceff fario tempora, dies
er annos, cr horas cjjvdos,annuasq; reuolutiones, qui ipfum creauit calum. Non
ergo ccclt Diumitas crit,ut ob idk Platone , uel Arijlotele de/ ku erit
deificari, fcd cius , qui coelum molitus „0 talem, ordinem dedit , quem 1 DE
PERENNI PHILOSOPHIA. ta7 fe coelum habere ipftfmet tejltbas non potuit . Nety enim
antequam Deus crearet mundum,mquit Ttmxus, erant anni,dics, hor<e,
conuerfionesty temporum. Plato quoqs in legibus fcnbit 'j 3«<a /\ 'fiuvh’rio
7ngt9</l&' ny agili ,uas 7npi haty.&cit/H TfeAa^.-E^, ait,Diuinitatc
creata, Mt rei diuinx create, conuerjio , quam numerus perfidus compleflitur.
Ecce nihil clarius,coelum habere Diuwitd te m genitam, fidam, creatam. Talem
aut debuit Arijloteles tribuere ccclo,aut ueri fimile cfl trtbuiffe,Quarc fi de
caelo d ceret ea Plato, projtdo dignils effet, quem omnes, posthabita folita
erga eum reuerentia,imdcrentuelut incoflintem. Ordini emmiUum
Lune,Sobs,dtcrunt,noflimq» ob quem putat coelum deificandum , probarem ex ore
ipftus, cr T i mei, quem exprefiit,non efje coeli, fcd eius, qui inuc
nitcalum,cum calo tempus item,totuq j ordinem cocledem ■ Audi enim ipfum Pia
tonem: Vt fieret, inquit, tempus, Sol,etLuna,et quinq; alia adra,que Plancte,
fiue Errones cognominantur, ad duujionem.cr custodiam numerorum temporis fida
p»nt.Qtton*r« cum uniufcuiusq; corpora Deus creaffet,pofuit inuertigines . Non
ncita loquitur Platofltacerte,nibil addo ipfe,nihil concinno, ira j5^/r«S« y$b'
r©', <j\?Jwh xffa 7rvTt Kto.Kasfa,i7r'iK?.lwi](oy7ct 7 rActrn Jlt{,aS
ediogteryoy x#u epv/\XKuy agi&ia&y-fiovis ylyon, eriaiunecy coi luy
inscstay notHa-cts 'o fhosiSt/Kiy «j-ntj 7ngiepog as. Cur igitur o gra/ tufiune
Plato, quaft oblitus tui, in Lcgibus,cr Appendice legum,calum er ajka, quia
doceat nos numerare,docucrunt rationes temporu,finc quibus omnia confit/ ja c ?
perturbata futura effent- Et quia beneficio nos afficiunt , ficiunt nos uiuere
; alunt,fusbnent,in Deos referre uoluidiiCur o uir grauifiime non hunc cultum
ai illic tranfluli]V,qui te tcde,reperit admirabilem omne hunc ordinem, Ajkoru
peri odosexcogitauitfEa ftc pofita,ordiiuta,indituta,peragut curfus
fuosetemos,quo ufq; autoripfe uolucrit.Hec enim omnia tu dixifli. Quare ccelum
edificare non de buif\i,cuius,tetcflc,teiudice,non ejl Diuinitas illa, quam ei
in Legibus dedidi, fed eius, qui reperit eam. Huic acceptam referre debemus
uitam, quxfuppetit a coelo , fcientiamq; numerandi,tcmporu definitiones.
Adorabo igitur horologium,fwe fo/ Uriu,quod mirabiliter modis machinis eius
omnibus numerofe,dijlinguit nobis h o ros, dat rcruagcnda.ru tempora,autore, er
inuentorem non alor abofEa Laertius dff erit Platone tradidiffc,ad horas
efficiendas ,cr ut animalia numeris agerent om nia,accenfum Solem a Deo. Nolo
igitur alium teflcm,non afeifeo M ofcn,qui Pia/ tonem coarguat, Platonem
Platonioppono.Sed pergo addiaexEpinomidetcfli/ tnonia Cum de Dijs,ZT Deabus
loqueretur, quod difficile de his feret defintre,Per ge modo,inquit,fuplicaf,
Di js,dicq; de Dijs,cr Deabus, qux tibi fuccurrut-Facia, inquit, ft Deus ipfe
nobis uia aperuerit ayctvjosbllios nyiiy H<J>HytTfai . quis «(fc cfl
Deus, que cupit dc Dij* locuturus, fbucntem,ac propitiumfCertc praepotes tOc
autor c? opifex toties apud Platonem Deorum. Hunc tanquam comunc prx/ ccptorem.
ait AVGVST. EVGVB. LIB. V. ceptorem,largitoremcfc fapicntie inuocat dcDijs
locutum. Sunt enim oculis Dif,' ut ipfc dixit,obfcuri- Progreffus inde dicit
fieri non potui ffe, ut tanta coeli uatiitas, tantus orbis femper
moueretur,nifi Deus ipfe autor effet,ne<p futurum unquaali / ter.Nam
animatum quidem preterquam <yixStoy,per Deum, ut nos o frenderi/ mus,nunquam
futuru fiuffe.Hoc tetiimonio indicat eu Plato, que dixit in Timeo,, animum
datum calo i Deo animum potentcm,diuinam,ipfum femper uertentem . Ritus
itcm,quibus colendi firttDijy<y de ftcrificijSypreapuos in rcpubltca,ac pri
mates,nifi Deus ipfe dux fit,ncminemfbre qui doceat . ccM.' ifon 9toS
vepvyoho.Quis deus ijle dux hominibus ad pietatem f Vera autem di/
xit,diuinifiimc(fc efr locutus ■ Nam nifiDeus docui ffet, quem colere homines
opor teret, que religio, que pietas effe deberet,nuUus unquam homo ditium aut .
Hoc Flato appellat /ai ytsoy KVfidn(tfoy,tJUximum,precipuu:ad quod cognofcctt
dum,ZTcommonfkandum,pureq; exercendum , opem Dei putauit nece jf oriam: fmc
qua,magna mortalium pars peccauit in eo -Potirem 6 cenfet Plato tendendum ad
diuinum pulcherrimum'^ ffetiandam uifibdusm generationem, o<my nvSfxi/
•wj&tef KofiJlki -.quantam dedit hominibus Deus afficere- Generati enem
uifibdium dicit de luminibus calefrtbus,que e r generata fatetur,®- perfbi
cua,clara<fc hominibus, ad quorum generationem eundum Jit oculis animi,confidc
randUyCognofccnda,perfficienda eorum pulchritudo,Id enim Pythagoras mone/
bat,(piAooroepei roy ovgecroy bf&y , Phdofophare,calum contemplans. Et no/
fler id contemplatus,Coeli enarrant gloriam Dei-Hocif; teflimonio, er coelis
geni tum,fiucfatium,pro filetur,!? fitium ut ipfum homines contemplarentur .
Qtj it enim alius Deus is,niji uniuerfalis ille , cuius magnitudo capiens omnia
non reci/ pit plureSyCT quem naturali confenfu adiuramus,tejlemc]i
uocamus,tanquam ex/ au£entem,accipientcmq; omnia,cr ubiq; prsfentemf Apud
PUtonc multi, nomine diuinoappcllin^cd unum efle fingulircm.&incftl' bilem
creatorem omnium, at<p moderaiorem. Cap. V L pXhii omnibus licet in hunc
definire modum,ficut in furis literis eft uerus De/ *^us omnibus adorandus, fu
fficiendus,colcndus, pater, inuentorq -, omnium : funt Dij minores, id efr.
Angeli , er uiri fantii , qui e r ijdem Dij dicuntur:funt Dif filfiyid
ejl,nihil diuinum habentes, fed nomen tantum Diuinitatis, inane, ficut ido/
ta,que Dij dicebantur, c/ D emones uocantur Shuduim quod cjl nomen DeuetiS apud
Platonem , ceteroscpPhilofophos tale quid inueniri: Primus, ac uerus e/ ternus,
ac fempitemus Deus, Deus ante mundum , mundi , Z? cali, er tempo/ p oris
potendfiimus conditor-.minores deinde Dij,fmc natura diuinum quiddam, fi/ mleq;
Dei habentes fiue opinione humana , er confuetudinc,Ucentiaq ; Poetaris, quorum
interdum Philofophi tcflimonijs abutuntur . Prima Diuinitasfola fempi/ terna
apud Platone, er fola uera-Eaq; efl,quam ineffabilem in Timeo,crcatrice<ji mndi,ibi
er in Republica,multisq ; alijs locis pronunciauit. Principiis, mediis, fine in
Epiftolis;Summu Bonis in Republica .'Secundis Diuinitatis genus ei multiplex,
Cadei DE PERENNI PHILOSOPHIA. **9 et dico muldplex,ut nihil non fit ei Deus.
Tribuit enim ccelo,terrX,dellis, mundo, terrx,dxmonibus,animx,mend, hominis,
dudnitads nomen . NaminTimxo,ubi caput,prxcipuusq^ fermo de creatore mundi,
fummo De o,nominantur alij Di j,ab Olo magno Deo futi . Quin etiam funt ibi Dij
D eorum, idefl, Deorum fatu orti , Ibi Terra,Oceanus ejl Deus,Deus etiam ipfe
fenfibdis Mundus. Siit alij multi Dij. In Philebo Deo uoluptatisVenus. In
Charmide Zamolfis rex Thracum , idem ejl Deus In Phxdro Mercurius
Trifmegijlus,qui ab Acgyptijs dicebatur Theuth,eft Deus ex antiquis Dijs.Ejl Deus
D xmonium Socratis in Alcibiade, in Legibus to/ tapene diuinitas,ajhrorum ejl.
ibidem parentes d jUijs pro Di js haberi iubentur. ll/ lic mens humana ejl
Deus,ajfociata anima, qua er ipfa Deus fit omninoq j uana, ac multiplex D mutas
apud Platonem, ut nulli firme rei inuideat hoc nomen. Sic Marcus dixit,Deum te
effe fcito.Et ueteri prouerbio,Homo homini Deus. In fepti mo item de
Republica,ciuibus iudis,qui ad infulas beatas abijjfent,iubct Plato mo limcnta
engi,er publice facnjicari tanquam Dxmonibus,fi minus, tanquam bea f tis er
diuints. quod in religione nojbra iujlifUme jit fandis crdiuis.ln fexto de Re
public a,Sol ejl Deus,natus tamen & fidus a fummo Bono, er datus iUuminan/
dos oculos,mfionemq; faciendam, quemadmodum ipfum B onu fummu ad illumi/ net
mundum intelligibilem.Socratesiurat in Gorgia,periocu, hIt op Kvvct,7efJ
aiyvmrfi p dioy.Per Canem,Deu Aegypdoru. Et in Phadone, Efculapio Deo gallus
facrtficaturiln Sympofio,no Dionyfiusfolu,fed etia amor ejl Dcus.tm tf>ot n
thAhkovtoi ovfs,xff4rocro\jf(u tka. Amori tanto, ac tali Deo,nullu Poetant
nufiaffe.lbiqipafm Amor ut Deus prxdicatur prxdicatur antiqui fimus, prxtio
fifimusqi Deorii . Ibi quo<fc ex Homero mojlratur Ate,id ejl,noxa,Dca.Vt^ om
tua bona accepta referuntur Amori,ud Deo, in Sympofio , fic Corium deificatur.
Ut bonorum autor,in Legibus-Amor autem non ejl Deusjcd cupiditas uniuerfalis
naturalis, utc<xlum,inanimatu utrunq;. Eodem libro Amor, non Deus,fedDxmo
< jl,medius fcilicet inter humanam, diuiitamq £ naturam. In Timeo quoqi terra
rfl Dcoru antiquifima.ln Cratylofuntiuxta Grxcos et Barbaros, SolXnna, Adra,
Terra , Ccclwm,Dij. ibide funt alij prxter hxc,quidam Dij.lbidem omnis uir bo/
tuts,feuuiuens,feu mortuus,ejl Dxmon . In Apologia,Socratcs Solem er Lunam Deos
putat,ne a uulgari pietate diffentiret. Ut quarto de Republica Apollo rft De us
interpres, in medio terrx, in umbilico. In Timxo funt tres Dij,mudus idc uifibi
tis,mundus inuifibilis,qucmipfeuocat voyfcp-.TimsusLocrenfis, ivtdcevsKop,
mundum exemplarem, aut archetypum,id ejfldcam mudi , quam ab xtemo Dcut ipfe
conccpijfet,tum ipfe opifex Deus.Quanquam diceret Philo iUam mundi I de/ m ,
mundumqi ipfum archetypum , non aliud effe, quam ipfum Verbum opifex mundi . I
n Critia, qui liber mox fequitur Timxum,orat Timxtts Deum iUum ,qui olim re
fidus effet,nunc autem uerbo, id ejl, ipfum mundum , quem olim re ucra Deus
fecijfet,nunc autem uerbis creadonem eius defcripfiffent,quafi $ eum, loqui »70
AVGVST. EVGVB. LIB. V. iofeciffent. Eodem libro funt Dij,qui olim inter fr
partiti effent omne terram,nm ex contentione, V ambitu ,fcd, ut fis eJl,Dcos
fctre Decoru Jibi quenq; er homi /. nes uclut grcgcfuum duxijfc,aluif]e. Ex his
aut Dijsfunt Vulcanus er nineruxa U>i$ efl, quod* -r 9c» (po<rie\.ns i
7io>Axeyivs.xi in multa fecula Na tura,ucl Stirps Dei perdurauit ■ Ad
poftrcmu ibi cfl,9tcidtip (tvs,Dcus Deori lupiter,Nodrx liter* dc fupremo
dcq-Dcus Dcoru dominus locutus efl, Ag no/ (eunt igitur et ipfe querulam Deum D
corii, id e fl,conditore,fatorcq; Deoru,<y rt gc, ut ibidem etiam afferit
Plato.ls Deus Platone tcBe,qtu prifea ab Aegyptijs au dita, fed xui
longinquitate dcprauata,fepenumero memorat,Dcus Dcoru, comto/ catis omnibus
Difs in calo dtffcrit in medio multa, de genere iUo dumo corrupto , diluuio eos
perdere decernes Quod nojlrx quocp liter x tcflatur, fed incorruptius, er
apertius. Loquutus
efl etia Latinus Poeta a Grxcis audita , qui ea a Barbaris ac ccpijjent. In
nojiwtjj literis inducitur,qubd Deus quaft cii alijsDijs fu locutus: Ve nite
igitur dcfcc/idamus, creo fundamus ibi lingua eoru:E)\ igitur apud eos Deut
Deoru is,qucm in T irnxo ineffabtlem,cr inexplicabilem confeffus efl,
nominatefc rwm,non habens hafienus aliud nomen, loucm,ut[xpe
d<flum,anttquifiimum Dei neri ac fumminomen.De quo etiam Homerus induces unu
e Dijseum affantenu- a TTCtTtf H(CtTl fl KfOVtcBt) V7l«Ii ‘ 6 genitor nojler
Saturnie,rexq;fuprcme. 3 Supremum imperantium uocat,quod Theologia,Rex regum,
Dominus dominan / tim, Et Dominus Deus Sabaoth,id cft,cxcrcituu
c<xlcfkum,ordinu , legionu cale ftiutn.Quos tUt promifeue Deos
uoiant,nofbrxUtcrx promi fcue quide Angelos, fed er
Kt/giOTH7x5,ifso-(Xs,^gcus{,dominationes,poteBatcs,thronos:quod re prxfentat
illud Homeri a uetufti famis feculis ucnies, k puerf xs.Xd enim efl KVfti
IPSydominatio, nfuco^dominator-Dc hocipfo etiam clarius locutus alibi Home /
ruSyinducens ipfum Patrem dicentem: owoptyii 7i^xr a iri 3ioip, H/ri cobfyimp
Quantum ego,prxcedo diuos,prxcedo homines^. Sic fit pcr\\icuum,tamctfi Plato
diffundat nome Diuinitatis in multos , eum tamen idfxpe iocando ficiffe,cr
quaft poetice. Nam Platonem perhibet mediu inter poc tat,CT oratores incedere,
tum eum aperte fateri non poetice folmfed naturaliter unum
fupremum,maximu,Dcorum hominumqifatorem,ac Regem. Et huic ope/ ragrawfitma tribuere, creationem
mundi,omniaq} maxima ponderis opera. Nam I ouem effciUu ucrum Deum etiam Paulus
demonfhrat ex Arato,qui dixerat, louit omnia plena. Et quod genus eius
fumus:Huius enim genus fumis. Hxc dixerat Aj ratus dc loue,qucm ucrum Deumfa
quo genus ducamus,cr in quo uiuamus,Pau / lus interpretatur. Errabant quidem
attribuedo facrofandu Dei nomen tam uanjfj CT indignis rebus, fed apud
Philofophos,faltem Platonem . Nam de uetuflioribu § (darii cfyeflucrior fenfus.
Eadem peccat Ariflotdes,du ceelo,jlcUisq; tribuit Dis wiment. D E PERENNI PHILOSOPHIA- >7«
mnitatem,edd atemitatem,adeoc^ calefle corpus deificat, ut omne genus laudis in
■ipfum effundat. Et ut eum arguit Marcus Tullius, licet in perfona Epicuri,
<Juod in tertio de Phdofophia libro ( qui nunc non extat ) multa turbet, modo
menti tribu/ ens omne Diuinitatem,modb quendam alium praficiens mundo,ei‘ jj
eas partes tri huens,ut replicatione mundi quadam motum regat, atq ; tueat ur,T
u coeli ardorem Deum dicat effe, non inteUigentc,cctlu effe mundi partem, qua
alio loco ipfe defi/ g narit DeutHoc ergo cogt eos ineo flantes futffe,etin re
certa nihil habuiffc,q,pro ferret- Aut fi boni cofulamus, crfvrtaffe melius
mente coru interpretemur,dice/ mus eos ultro de itero , ac naturali Deo
multajocutos, multa naturam ignaris ex/ torfife. Ac tamctft uaga fit Dium itas
apud i Hos, effe tome ctid uera illam,ac fingit/ lare, quam er antiquitas
fuggerebat, er natura.Na I oue, ut fuperius,ucrii dium, ac naturale Deu, non
fibulo fe, er poetice Platone cr Ariflotcle cum multis alijt fmfiffc,apparet quod
eu Anflotelcs,utnoflra Utera, locat in uerticc mundi, cuius per omnes mudi
partes tendat immefa, cr indefidgabdis poteflas. Plato aut de eo dicit in Cratylo,quod duo nominalibus
eti uocat <fi*vx © </Ur, cottiunda decU rant Natura Dei, qua putamus
omnia fieri,et peragi. Neq feni effr nobis, et caleris omnibus qui magis autar fu uita,quam is ,
qui princeps er rex efl omnium . H ac Plato, dicens de loue,certe fendtilkm
uerit Natura Deum, Principem, Regcmq; onrniii, Caufamq; uitc,ut efl in nofbris
literis.Quodq ; magis admtrabcre,quod iit /Uiularum inuolucris dicitur, louem
filium effe Satumi,audi quomodo id interpre tetur.Hur , inquit, filium fuijfe
Saturni, contumcliofum jlathn uideatur audienti: wAoyoy (/ItiiiyoJtoSTtviiS
(Atxvoicci Inyorty i]vxi roy Jl'ut: Radonabi/ lc autem r/t, magna cuiufdam
Mentis filium effe Ionem. Nam inquit,cronos deftg nat quafi puri $ imam ,
incorruptdq ; mentem, cuius filiam dicunt louem. H ac iUe. Dcdarauimus autem
fuperius prolem Dei uocatum louem, qui difius efl ab effendo: ipfe item Rex cr
opifex mundi, ipfeomnibus imperans, ipfe uita omni/ tm,ipfe rex bominumq;
Dciutiq^ficut apud nofhros. Affice edam, an \upiter,CT Mens iQa apud Anaxagoramfmt idem. Mentem
autem probatum efl fape,ejfc fe eundum e tribus, effe pofl fmrnurn Bonum, effe
eam, quam l itera Hcbraoru Sapi tntiam, A egypdoru, er Hebraoru
Aoyey,lnterpretationem,aut Ratione uocant , ^nomina ob creationem mundi- loui
teflatuscfl in Cratylo,quo<Lfit Caufa uita,Prin eeps cr rex omnium.in
eodeauti libro de Mente, quod fu ctvrolcfcthtof irturrx KOcriiSy <Pix
rritvroy iocy , impcratnx,omnia exornans , per omnia pertinent • Eade paulo
ante tradil-lte Laertio tefle uocat creatori mundi Plato riy, xitioj/,
MentiyCaufam.Vnus igitur, ut uidcs,efl atq ; idc, tupiter atq ; Mcns,iUc
Rcx,Prin cepsq ; omnui,Autor,lmpcrator,exomansomnu:ficut dleCaufauita, ftcifla
per omia comeans,et pertine t,quod Pythagoras dc Deo, per omnes mundi partes
in/ teto dixit, ex quo nofki animi carpcrctur-Eccc idc hac omnia, tupiter, Mi
s,Deut, Caufa,quia tendunt per omnia, regnantperou regunt omu.Superiusiti
uidjfii, j T&yittff *7* AVGVST. EVGVB. LIB. V. noptay «tftoy Toy Stoy,
omnium autorcm Deum.Confer louem in Cratylo tS/ ftoy ■? lny,«gX.ovfx JScurihix
rxy mxrJuy.Caufam uitx,Principem, Rrgoj» omnium. item Mcntcm,quodfu ctvftkp
tcfoop Mcc wavfay Uiiy,\mperatrix,per omnia commeans. Ecccfunt idem
Deus,Iupiter,Mens, Autor,qui in EpiftoLtfeci da extat , habet patrem,crgo ejl
filius:ZT i* autor,teile Laertio, eft Platoni mun/ i lama opijtx-Ex quo
cfficitur,ut quicquid iUi de I ouc loquerentur,de fummo Deo fit di flum,licct
indigna Deo multa , ut poetarum fuit error , ad fuum arbitrium de Diuimatc
fingcntiu.A Platone rcpudiatx,ab alijs aUegorice interpretata, quibus nift
allegoria fubfit, ut ait Palephatus , omnium mortalium impi/fiimum confiteri
Homerum neceffe fit-Sed C r apud hunc,CT alios omnes Trifmegiflum , SibyUas,
Orpheum deprehendas fibulo fa mijla ueris.Nam c r populari confuetudini non f
nulla dabant,ut apud Platone uifum, cr fibrae fapientLe, de rebus grauifiimis
dif/ ferentes, it em fatisficiebant . I taq; cr ueram , naturalemq ■,
deprehendas apud eos fapientiam, cr Yurfum populares, aut poeticos errores.Nos
autem dicimus ab ini/ tio mundi natam uerita t em, qux ex certa Dei confpetla
prxfenda habui ffet initui, P er omnes deinceps xtates dcfcendentem,fuiffe
magis deprauatd, remanente fem per aliqua luce:Solas autem apud [aeras Uteros
incorruptam effe ucritatem. De fummo Deo, quem fummum Bonum uocal Plato,
affirmant ettm rerum cun&rom coelo ac terris autorem, a' quo rebu* omnibus
adfiielle. Cap. VII. «Ei omnium nobilifiimum,ac prxclarifiimum ejl tefUmoniu de
fummo Bono , de ^«juo mira , cr ex intimis Theologia myRcnjs eloquitur in
libris de Republica Plato, cuiufmodi apud Thcologos,prxctpue Paulu,multa deprehendas.
Hic Plato fupra mortalitatis conditione fublatus,tranauit coelos mente ,C T ad
ipfam fummi Boni regia progrejfus, uidit arcana Dei:uidit ineffabilem fummi
Boni dminitatem: iddit luce cr claritate maieftatisfux, totum illuminari
fupemum mundu:uidit eum Solem creajfe,omnium rerum uijibiUum cr inuifibiUum i
tutorem fuijje:in eo om/ nem ucritatem effe,omnia boiwrNof autem rejpetlu
Diuorum , qui propius eum intueantur,tanquam in carcere ej[e,inter umbras,cr
fmulachra. De hoc ipfo igj/ tur fummo Bono , cr I dea Boni, hxc loquitur in
fexto de RcpubUca. Hoc igi/ tur, quod ucritatem prxbet rebus , qux cognofcuntur
, cripft cognofcenti dat uirtutem,ldeamBoni dicito effc,etiam faentix,cr
unitatis caufam,ut qux cogno fcantur permentem.Vtraq; autem, qux ufq ; adeo
pulchra funt, id ejl, notione cr ucritate,fi quid aliud pulchrius
exiflimaucris, rctle exishmaueris. Scientia autem CT ucritatem ficut rctle
lumen cr uifmem,Solarem,non autem ipfum Solem ere iere retium cfl ftc iflo quoq
; loco,utraq; effe icyc&o%iJlri,id ejl, fbnilia ipfi Bono retium ejl:Bonum
autem arbitrari utrum eorum, non retium, fed , tri pufoVa C Ti/erfwj/ -?
zyc&u Ifty , adhuc habitus Boni magis hoiurrandus ejl, inaudi , tam,
inquit, dicis pulchritudinem,fi fcientiam quidem cr ucritatem prxbet, ipfum
sUtcm cflfupra bM pulchrvudmcf.Nequc enim dicis effe ipfum uoluptatem.Bo/ Jf
nstuer/ D* PERENNI PHILOSOPHIA. »n ixutrba,inquam ego. Sed fic magis imaginem
eius contemptore. Quomodo f m/ quit- Solem his,qux uidentur,non fotum probae
facultatem ut uideantwr,reor, fk teberis,fed &■ ortum, &
incremcntum,cralmentm,<uu tomen res ipfo nata ip fenon fo.QM fieri
potejlfwqiut.I taq; etiam his, quo nojcuiUur, non folm adeffc i fummo Bono,ut
cognofcantur: «AAaG?To t ]yxs rt <& ovo-ixy ira' txu Wttvroh
7Tfouvxs,ovu oi/a-tx s orrofli aycc8i,a}iC vrs wrtxjyx s3! ov/ ttxs
TTfitrJ&ux ngu. Omptyorros: Sed etiam creffe,cr fubRan / tum ab iUo,eis
adef[e,cumipfum Bonum non fu fubftantu , fcd etiam excedens (i tpra
fubftantiam, dignitate cr uirtute. Hui,inquit cum rifu Glaucon,Hacules di uina
excellentia. Tu inquam ego caufa es, qui me cogis /ari , quo de i pfo mihi ui/
icantur . Nequaquam abfiftas nifi quid, fcd ftmditudmem de Sole reliquifti ■ Re
/ \inquo,inquit , fepe. At ne minimum quidem relinquas . Etfi multum jici,in quit,
uauntamen quoad fieri poterit, in profens non relmquam. Cogita igitur, inquam
tgo,ftcut dicimus, ea duo exiRere, cr imperare, alterum quidem tov vovrovyi
ueve 'Tcstsu. Tmov,TQ<P ocv oyocfcvftvxyM ci/{xi/ovemuy,<Ad£to<rot
<ro / Cpi^urSxt BrtfiToovoixx.ccto.' vy ty&S rxirra. <Anfx u<Ai bfajoy , von/ Toy , Generi ,
cr loco intelligibili , alterum uifibili , ne dicens calo , uidear tibi
a&ca nomen cauiHari. Saltem habes has duas fpecirs,uifibile,intcUigibilc
Hac c T id genus Plato- Nouiftimcq ; quam ideam B onidixerat, uocat -f ivxvlcs
if/ £14/, Principium Vniuerft. infeptimoq ; , quiflatim attexitur dextro , deq;
eadem teeflfermo, hoc infert . Hoc tgiturftc mihi uidentur . I n intelligibili
nouiftima cjl Idea Boni,uix'que ea uidetur • Vifa uerb con/idcrandum eft, quod
fcilicet hoc fi omnibus omnium reflorum , cr boneftorum caufa : er quo in hoc
uifibili tu/ tm cr dominum Ens peperit . In intelligibili autem , hxc domina
eft , quot • etiam ueritatem,cr mentem probet : cr quod oportet hanc uidere ,
qui pruden/ ter aut p riuate,aut publice udit agere. Hoc Plato de idea B
oni,quo quidem ma/ g is ad uerbum,oratione Grocanica, non Latina protuli , ut
dogma ipfum magis duceret. Hic ergo effudit cale Rem, aureamq ; orationem ,
adyta Diuinitatis apex fuit. Confert Solem, cr ipfum Bonum , proponit duo regta
, duo genera rerum . Collatio prima Solis,cr Boni , quod quemadmodum Sol
efficit ut omnia uidean/ tisrcorpor aliter, cr in hoc corporeo uifibdick mundo,
fic fwmmum B onwm,in re/ g no mtelligbiti, fwe tnuifibili , Lcrgiftimam fu£
claritatis ftxrgit lucem . Hxc au/ temlux,noncorporca,inquit,eft, fcd
inteUcftualis, fcientix, fapientix, cognitio/ tionis,Quia idea Boni,ucl ipfum
Bonum,cft pelagus, cr locus fapientix, eft afy/ lsm,arx totius fapientix,eft
ratio uniuerfalis . Qui hanc uidet , uidet omnia . A b bac autem
uaftafapientiiyomnem mentem intelligcntcm manaffe, tum omnelu/ men mentis,id
eft,cr ipfamfhcultatem,uirtutcmq; inteWgendi,qux eft ipfa mens , . ab eo
infufam,tum donari fapien iam , notionemq •, omnium rerum dicit, ld ftj enim
(Umor* noftrxtitcrx, sintiUo nihil nos pire pojfe; cr, Ligum uitg f his. #74 *
JLVGVST. EVGVB. LIB. V.' bts,qui apprehenderint etm:(j- Jlwmina de umtreeiut
fluent aqua uiua.Btipfh liocatus ejl fapientia,ratto,fbrma. Hic onrm Unquam
infi u Idea contundi bonA Duobus igitur modis potejl 'mteUigi quod det bis ,
qua cognofcuntur , V cognot fccnti uim potcflatemfy intclligendiiaut fctlicet
friritualiter , er mentaliter, quod ipfe mentem crearit,cr tam illuminetiaut
refert ad mundum fupemumfm quo rt gnet fummum Bonum, immcnfa claritate fua dans
illic fe magis con fricabilem m tuentibus, qui jecit eos, ut intueri , er
cognofcere eum poffent. Secunda , quod quemadmodum Sol dat lucem , fkcit
uiftoncm , non tamen c|l aut uifio , autfrarf* lux, Jic fummum Bonum, non ejl
ipfa cognitio, radius, aut mens cognofcens, fei maius. Tertia, quod quemadmodum
Sol dat ortum, augmentum, alimentum u it fbilibus, ipfe autem non ejl yvna-ii,
generatio, res fida, fic Bonum, non foluM prxbet rebus, qua mteUiguntur,ut intelligantwr,fed
er ipfum effe,cr fubjlantiam Ipfum autem non ejl fubflanda,fed maius er melius,
dignitate er poteflate ultro fubjlantia. Quarta, de imperio, quod quemadmodu
praefl huic mundo Sol , ©» imperat, fic imperat ipfu B onu mundo intcUigibili.
quo loco cit Plato fiatuat duo regna, duogenera rerum voHToy,bg<rrby, aperte
nofeitur fenttre,cr innuere, rt, - qua fummtis Paulusirct ty roji ovgftvois ,
ngu rx *w i yHsrcc epcercc <S rS edfccrxiQuafunt in cadis, w qua m
terra,Vifibilia, crinuifiMia. Itaquequo Philofophi appellant vomet ,
intelligibilia , id ejl, fola ratione er mente compro benfibilia nojbn
inuiftbilia dicunt,tumquia corporeis oculis,corporecarentia,uide fi non
poffunt,tum quia funt in loco, de quo cogitari potejl,uidcri non potejl: Edi
quia mteUcdus funt er mentes. Qua autem fint ijla inuilibilia, Paulusipfe
docet, Qatimfubdens:@ tol «operet t m $fcvot,UTt xiftorvnS,U7\ tm * jverteu .
Inuiftbilia, inquit, ftue throni, ftue dominationes, Jiuc principatus f fiue
potejlates-ln hoc etiam primum adnumerauerat ipfum Bonum D eum,d icens
Chriflumcjfe imaginem liStv vi ecogccJrv, Dei bmfibilis . Quare cum ree oohtcJ,
idejl intelligibilia, fmt inuiftbilia , hac erunt ipfe Deus er omnia genero
Angclorum.Vtq; Paulus de his ait , vet rsivrx <Al «vri, t&tiis ctVToy
vert sca, Omnia hac per ipfum Verbum fida funt: fic Plato dicit, Bonum ftciffc
hacip fa inuifibilia , intelligibilia , quibus dederit ipfum inteUigcre , C7
intelhgi , ipfum iamen effe longe prxctUenlius iths. Sic er Paulus muit,ipfum
anteflare creata d la.Aitq ■ Plato veritatem er nodonem,qua illicognofcunt,e(fe
pulchras, fcd longe pulchrius qui dedit hac ipfa. Sic conferens ipfum cu duabus
rebus pulchris, fciew ta er ueritate,dicensq j ipfum effe ucnerabilius,jitctur
effe «phya voy xo/aAoj, inejhmabdc pulchntuJincm,Sicfupra fubjlantM. Ite
affirmat cum ereaffe Solem,' effe omnium rcru principium, ereaffe Dominum lucis
■ Sunt item apud Platonem duo regna,uiftbile,cr vomby,intcUigbiile,fiuc
fr&itualc , ucl inuifMc . Duo gr/ itera rerum,bfxroy, vorray-Sic etiam mroy
yivot yctp tctsos , Ges inuifibi Ihjocuf intcUiffbilis. v idebia autem Ime
locum inteUgibilem apud eum, effepa * trua t> E PERENNI PHILOSOPHIA. irum
eceleUem, regna bcata,ut declarat exemplum 'm feptimo de Republica,quo fingit
habitantes in terra,quafi in fubterraneo fpccu effe, qui i pueris affuerint i
Ucuidcrein pariete fola rerum jimuLtchra ab aliquo lumine reprafentata:Sic nos
inter umbras effe,ueritatis autem campujierasfy res,uera bona apud fuperos e
ffe, ubi ejl idea Boni ■ Eodem libro dicit , ^ </C eu/a cui&Gctny ty
6t«y Tuy ceree, *S ‘a*f/ Wny 'ft/yus ccro<Aoy,bfcenfumadfupcra,rcrucfc fu/
femorum contemplationem,ef[e animi afcenfum ad locum intcUigibdcm. Quod fi quis
contendat Platonem, ideam fummi Boni, aut ipfius Boni in uniuerfum fen/ fiffe
non Deum quidem, fed uniuerfulc totius Bonitatis , quaft uniuerfale ffcciem,
ficut humanitas, multaqj id genus uniurrfalia:Ecce tota oratio reftllct eum.
Nam uniuerfalia nrcj; gener ant neep gener antur.at idea fummi Boni,genuit Sole:
Tum ipfa ejl dominatrix in mundo intelligibili,in mundo mentali ,ucl muijibilt,
ficut Sol in hoc mudo,quific det nafci,effe,augeri,ali,uideri fenfibibibus,
ficut inuifibiltbut ipfa Bonitas. Domjj fi Sol caufa ejl rerum
uijibilium,partus autem ucl creatus ejl ifummo Bono,ipfum autem fummum Bonum,
pe perit alia non indigentia Sole, et ad qua non fe extendit cius potentia,
utiq;jhtctur Plato quod diuus Paulus,pcr ipfumfidauifibilia, cr
inuifibilia:quiaftcit Solem caufam ui/Mium , inuifibilk quqq; ipfe crcauit:fvat
luces quafdam , quadam lumina , dedit eis fentire,nofJe. Ipxji luces in noitris
literis uocantur.Et per AUegoriam,non proprietatem , cred lio lucis,fuitcreatio
ipforum. Deinde idea bonarum rerum non ejl nifi Deus ipfe exemplar,ut Philo
ait,cr idea omnium ldcarum,ldea maxima,id ejl, maxima u io,maximus
logos,uerbum,fbrma,rado, exemplum, Mundus,ut idem Phdo per/ ‘bibet,
vo>tJ<>s,tnteUigjbtUs, plenus rationum, formarum fapientia , f cienda
. H at omnia fim fu Plato . Suntq; hac nomina fummi Dei apud eum plena Theologia,
•lPccyetlloy,i</ltcc *? ccy cellis JicenMvs *r voht' y'hvvS Kj^in-s ,viy
«amji yw ruras, initcaM pl tHrncs,nfl necr^s XfXfi)icq>' »1 ‘cMCWf
yiyyucrKOfx.iyois,Ipfum Bomm,\dea Bom.Rex generis er loci imi fibdis, Genitor
Solis,Vltra fubfttntiam , Principium uniuerfitatis , A quo ejl effe cr
fubfatntta his qua nofcuntur. Denique qui genuit jiue creauit Solem, fibi ccrvJ
Myoy,proportionatum,ut fic loquar , quia cr ipfe Sol ejl mundi inuijibdis . M
quibus ejl tota Theologia,omnis fapientia. Platonem fateri Deum ommum bonorum
nullius autem mali amorem, optimum, pulcher. rimum, ucridicum.
ProJciTedtrcpurnat , &cafttgaii. Dogma de Bomtaic , fumpium cC-
IkexTnfmrgiRo. Cap. VIII. ■pjKuif quoque locutus ejl de fummo , acfmgfiltri Deo ,
in fecundo de Repu/ Oblica. 1« quo agnofees ea, qua proponit th Timao,de
Creatore mundi, ac B 6/ •nitateeius,cr item quod fuperius iit fexto. ibi aperte
fiteturm Deofolamboni/ tatcm,autoritatemcfr bonorum effe. Irt illum mala ulla
accepta referri nec debere homines, nec pojfe, loquens m hunc modum :
kyc&os oy* $ws tu orrsrt, Hik /Anfioty oCfui:Bom profitlo ejl Dcus,idq ;
confitendum ejl . Nihil c . , f x item AVGVST. BVGV«. L1B. Vi ? item quod donum
cjl,cflnoxium,Ergo quod non cjl noxium non nocet. Sic quoi non nocet,non
afficit malo, ne mali quidem fuautor.Ejl itemipfum Bonum,utilet tciTicy «foc
\v7ifxyiccs:cau[a igitur ejl ftlicitatis,rcrumq; bonarum. Non ergp omnium rerum
, caufa cjl ipfum Bonum , fcd bonarum tantum , benctp kabcn/ tiumMalorum autem
autor mimme.Non ergo D eus cum fit bonuf, omnium catu fa fit,ut plerique
loquuntur fcd cum quadam det bommbus, aliorum nullam ipfe afjirt caufam. Longe
enim pauciora nobis bona, quam mala funt. Ac bonorum quidem neminem altum
fatendum cjl autorem: malorum autem alias quafdom qus rcrccaufas oportet, ccM’
cvTop 6toy,non Deum ipfum. Nouifiimcq; addit:Ma/ la,\nquit,Troianis illata, aut
Pelopidis , aut omittendi i ea referre in Deum uti an torem,aut fi d Deo profida
fuit, 'meruenda efl b is,qui hac dicunt, ea ratio,quanj nos item uefligamus, zy
dicendum quod Deus iujla zy bona fecit :kis autem pro / fuit fccafligari, fcd
quod uelmfcri fmt, qui luunt pccnas,aut quod Deus hac frc( rit, poeta diccrc
non cjl concedendum -Sed ft diceret, cis cajhgationc opus juiffc, uclut
nuferis,quia mali effent,dam es autem pocnd,<bcptAiuTo inseri &ti,bc/
neficio afjvdifmt d Deo , permitti debet. Malorum autc alicui autorem fuiffc
De/ um dicere, qui bonus fit,ommno prohibendum cjl lgitur,inquit,omniumdicemuf
Deum autorem fcd bonorum.Sic neque praJbgiatorcm,f.mulantcmq ; uariasfigt r as
Deum dicemus. Nam mutare firmam Juam in peius eum nefis efl.dcM.dt 0 7« t i
fhivrivTH a pisatu . toci/tm y%y ros hkisk «yrro A yofxpccs jo-\oi b Sibi. Atqui
& dcus,zy omnia, qua funt Dei funt undequa que optimaltaquc minime uanas
figuras fubcat Deus.ltaque cum Deus fu cis tot Ki KtcAAisoi © Kfisoi,ut
apparct,pulchcrrimus, v optimus, nefas efl eum ad peiorem conditionem
defcendere Dcniquc concludit in Deo nullum effe mendaci/ umiKotuJ^u xg<x o
Stbi «r Avy trrt tfya (c? iy Aoyaj-.omnino igi tur Dais fimplex zy ucrus uerbo
et re Hac igitur omnis pradicatio,etfi in omnes Deosaqualitcr,ut Plato fortaffe
fenfit,tcndit, ex dogmatis tamc ausapparet,pro prie,ac primo in illum
congruere, quem ideam Bonitaus in ipfis de Kepublica li/ bris dixit: zy cuius
bonitatem genitricem mundi fitiffe confitetur: quaq; cum funi tna effet ,
fecerit mundum pulcherrimum , cuius pulchritudo non aliam habuerit caufam, qudm
ipftus opificis pulcbritudincm,ac bonitatem, ut cui non placeant ni ft
pulchra,ZT optima, cofy omnia creant firmofa, pulchra, utilia ■ proinde dicit
cum M ofes ad unamquamq; rem creata uidiffe eam effe bonam. Ad pofhremumcp
uidiffe eunda , ey eccc erant ualde bona ■ Excluditur enim, c r exploditur
etiam abipffmct Philofophis, turpifiima Manichaorum infania, aliquid mali effe
i» hoc mundo, quod ab autore mundi habuerit principiu , Quod iUt uitare
uolcntes, in aliud ab furdiuscccidcrunt,in duas partes fecantesautoritatcm
mundi creati, ut aliud d B ono, aliud d malo principe fu fidum -Sed quoniam
confitentur omnes,ab uno fidum totum rerum Naturam, dicenda efl undequaque bona
■ Mala autem aj> ingenio DE PERENNI PHILOSOPHIA. »77 ingenio humano, que
proprie mala dic antur, habere orignem. Ac diuinitus e tum Plato, (kut item in
Gorgia,clamat,fi quid cui acciderit mali, profui ffe dare pccnat eum fhtendum
elfe. Nam in eodem libro fepe affirmat,? up ? rev x<Ai k t* a$xi KXKiOjj :
Peius e ffe inferre muriam, qtum pati.E t o JltJlbvx», puyisov kxkov i wx/iixyn
wovHficct : Dare panas, ejje liberari a maximo malo,nempe a fcelere.fic nunc
eadem afferens ueluti diurnus Theologus ,fi quid cui mali eueniat,quod 4 Deo
fatearis accidijje , reuocandum effcad bonum , quia melius fit caS\igari,qum
permanere in fcelerc:Poflts,inquit,etiam fi iujlus inter/ ficitur,fi patrimonio
multatur, ftuedahs uirgo uitiatur , non referre hec mala iit uoluntatem
dmnam,fcd in iUorum,qui faciunt, prauitatem, qui panas tamen dan tes,uel in hoc
mundo, quod Troianis ob adulterium accidit,uel alibi,proderit cis , C T omni
mundo,dum fcclus expiatur, quod bonum e fl, cum iuftitia redit infuum locant.
Q«je etfi nocent cajligato , prodeft tamen ahii , quia I abes elui , de medio
tohi,pulcherrimum efl. Hic firme Plato , afferens tum nuferos appellandos non e
ffe, qui dent panas, quia fcelus eorum expiatur : tum hanc uoluntatem non effc
redi m Deum refirendum,ut cueniant mala,que diluantur, ucl qut debeant eo/
ronareiudos, quibus meUus fit pati quam inferre iniuriam ■ Neque enim De ut
quenquam beneficio afjvdurus noceret : alteri decernens caRigari uel flagellari
, iudum ab mudo,ut is afeendat ad triumphos,ihe defccndat in Tartarum: fcd in
Deum non funt referenda, tanquam ea nolentem , fcd conmucntcm . I nterim ta/
men melius cfl pati,qudm inferre imuriam:er beatius efl dare,qmm accipere be/
neflciimuu dixit Dominus Icfus . Sic tria diuina dogmata funt hic apud Plato/
nem,nrcorTCop ccrtopfbp Stilp,«AA ccyx9u )y. Omnium Deum effeautorem, omnium
rerum bonarum-Bonum autem cr Ens conuertuntur- Item omnium ma lorum
xyxffioy,non autorcm.Tcrtiumfi malorum autorem dicas, id efl, non fce lerum,non
uniorum, fcd poenarum, cadigationum . Prodeffe poenas has perpeti, fj quod hoc
fuit diuinum beneficium, effedum te meliorem , expiato piaculo tuo prodeffe
tibi er omni humano gencri,dctrahi fuperbis fupercilium, quoniam ni/ mia
felicitas corrumpit,reddit ad uoluptates alacriorem . Virtus autem vnfrmitate
perficitur, Hxc Plato fenfit eo indindu, quo creatus efl homo ad imagmem Dei,
coffi fentit eadem atque Deus. Nodra autem religio efl fenfus Dei, efl locutio
Dei, Locutiifc funthotrunes fepe fmulia,precipuefapictes, quia funt imago Dei.
Ne/ que adeo potuit unquam tenebris obrui mens humana,quin eluceret , quod
diuut Paulus predicauit,ueritas in terris -Denique infert Plato, ut nec malorum
fit au/ torDeus,fic nec cum effe mendacem aut uerfipeUem,fcd effc cbrAty/ ,6
aAttffcS rem ftmplicem,ueram.ltaqi hec nomina fuprenu Dei, nunc apud Platonem
funt i) caSf/ xmos,xxx&y xvcuxios,xnios t V7rfxyias,xxto.ises,«f isos, x/
Aip,xA tr&tS,Bonorum autor , malorum non autor, felicitatis, proffientatis
au/ tor,pulcherrimut,optimusffimplcx,uem. f i Hoc *7* AV G V ST. EVGVB. LIB. V:
HKtleltomtilcdiuinafumpfiftPhtonrmcxThfiiicgtflo. Cap. IX. • .Vnc locum haud
dubie fumpfu Plato ex Mercurio Trifmegiflo , 4 quo tota fit **mf Platonici
Philofophia,ubi myfleria attingit, defluxit.Nec potuit ab Anget lo ccclcjli
dict dc fummo Bono quidquam dminius.cr excellentius Duasccnfel ue ras fummi Det
appcUauones,Patris,ac Boni,fed eam, qua cjl Boni , ueriore:ofk(f r>y Q'-oy
<Pv<riTcurmis ttxT; 7rfooHyoqJixis nStSxc <A« , mus ySvu cui' tb
7if>omi}Ka(i)(itycus,i(gu ccfaai iJWvt- inyXfzxfctay Atyeyfyftoy Si Ay,V7t
x*/jf<u7ra>y,vn. t/lcu/abyuy rts <N/y«rou, tt cty bnoitrisy ccyxSe e
avcUyM /i6r@b b Stos xsftrsr (i-bvoy, K9&c scfty «Mo . nx </£ «M<t xa
«m ire ytoph-TK xyctri cpvtnots . vitex ytf an H£U 'fvyn, lirety ZKiyovfx
ytogrio-ai tPvy&fjJbyay 10 «yx$oy.70<ris& yo(j> <£b ts
xyxSs-7» luyt.7@',c<roy &>y trnfyfis vrcovTCDp *r oy7tey}Kj
artoneifauy G? Ktrtofix 7 aiy,K/ cuSsmmyM V0HT®y,TiST ro «v«So(/>tkt <fay
0 Stcs-y-H £y «7rt «TAo 71 xyx&cy , t tth xaukis , h x?Ao ti mn v>y atoy
, n y-ovoy t7r« vsxAty ccnEas . Ao^ft) /xfl* vsto rsourrtiiy. Mynat 70 tiyxScy,
oi/ vohtou <f£ T W <!&, ^caoxacurrtuy , J^Tiro iJ£ b 9toc po«Tt vsjo
7rxlrruy , «M’ xyyotx ngu tbs &txs , »(9U Ttvaszcu/dpot, TBCop ayxSvs
ovoycJ^pvoiy > y-xJlt7a7t J^ivxyttzs , «tw , /4«- Tt cfo-r j(pa to Suj
a^eaztsvy» ut cutps b Stes (jSJy ei a?Aoi 7imtsjs i&xrccm ruituros th t«v
!heC iffovHyi/jx , 0 <&' Jkoc -n ayxScy i nstrie Tiy»y,«}Ax userne
<J>v<ny, nite yXf h cfvns 7v Stis 70 xyc&oy kj ty ytr&
ccyepoTigtoy , t/ ov 7ve yl* VI 71M7VC , 0 yXf ic^flt^OS X7TCCV7CC t(Cfil ovJiy
AxnBxvuy , 0 e St^S> 7«r tbkvtx Ji<A<un , »(5a ov</^V Aee/xiJ «ck».
0 ov^ Swj xyxSoy, \<£i to xyxSey , b Stos . qw* funt , Proinde duabus bifee
Deum appellationi/ bus colere conuenit , qua e ifoli congruunt,alteri pr ster
ea nemini. Neq; enim ulli ex his,qui dicuntur Di/, aut homines,aut Ds mones,
poffunt ullatenus boni efft9 ttiftfolus Deus-Et hocejlfolum,cr nihil aliud.
Cstera uero omnia funt capacia na tura Bonitatis -Corpus enim funt c r anima
locum non habentia, qui pofiit bonum capere-Tanta enim efl boni
magnitudo,quanta fubflanda omnium corporum t,cr incorporearum rerum,
fenjibilium c T mtelhgibdium. Hoc efl bonum, hoc efl De/ us . Nf igitur dicas
aliud Bonum, quoniam peccas impie, aut aliud quid Deum,nifi folum ipfum B onu,
qu ia rurfum peccas impie- Verbo quidem ab omnibus dicitur Bonum, non cognofcitur
aut ab omnibus quid fit- Propter hoc ne<fl Deus cogno/ fcitur ab 6ibus,fcd
per infeitid & Deos, er quofda homines bonos appeUanuqui nefy fmtjiecfl
potuerint effe- Alieniflimu enim efl ab alijs , Z7 4 Deoinfeparabde, DE PERENNI
PHILOSOPHIA. * 79 rum Deuf ipfc ftt-Cxtcn igitur Dij, omnes quidem immortales,
hoc honore affiAi, ut Di/ appcllentur.Dcus autem ejl Bonum,non fecundum
pretium, aut honorem, fed fecundu natur a.V na enim ejl natura Dei,ipfa
Bonitas, zj unii genus utriufq^ : Ex quo extera genera: Nam bonus omnia
dat,nihil accipiens.Dcus igitur omnia iat,v nihil accipit. Ergo Deus ejl ipfum
Eorum, et ipfum Bonum ejl Deus. Nxc Theologus Aegyptius- Qtubits nihil
diuinius,ad refelknda ucterem omnem idolo Utriam,Philofophorii,Poctarumq}
‘errores,f\ qui funt, aptius dici potcfl. Ex his, C? a Chaldaicis
oracults,Platone apparet,qux defummo Bono in fecundo, crfe xtode Republica
diffrruit, accepijje. Dcjiniuit ergo, prxfcripfttq; Mercurius de Bono fentcntia
ueram,excellent(m<^ Bonitatc,et qux a Platonicis uocaturrcet/ J«9by, ipfum
Bonu,fmeavr xyccScp, perfe B onii,foli ei congruere, quodipfi . etiam folent
appellare VTixava f\ ov<ri«s,Quod jit ultra fubJlantid.Quod tan qua fontem
omtuu rerum,etia Mentis,ct animx,prxferunt,antcponittq; omnibus. Eocji nome Dii
et Boni declarat Mercurius in iliii dimtaxat unii congruere: ul fit , .
impietas, ftue Dei nome, ftue Boni, exteris aut hominibus, aut qui dicuntur D
ij,at/ tribuas . Ejlq; apud eu , ut maicjlatcm prifex Theologix nofcas, ea qux
crebro i . . Theologis ufurpari differetia quod fit unus ucrus,fmgularis(fr
Deus, cuius fubjlan tia,ac natura Jit ipfa bonitas, exteros aute , quos ufus
obtinuitvt Di/ uocarcntur , effe non natura Bonos, fedji/xr-
honore,opinione,opinatd quadi bonitate, cr ah hominibus honoris caufa tributa,
non uera fubjlantia Bonitatis . Atej; in hoc non homines modojcd Deos etii
recenfet,qui uere neq ; nome Bonitatis,ncq; Dei me reitur.lpfe igitur Mercurius
fcipfum uel refiUit,ucl declarat,omnesq; altos cuiuf/ uisdifciplinx
Pkilofophos.fiue Platonicosffiue Peripateticos Jn appellatione Deo rum-Vtenim
ex ipfo Mercurio refeHitur,uel declaratur Mercurius, cu dicit in eo ' qui
inferibitur, Quod Deus tnuifibilis fit exfa&is maniftilus-.b
tiAtosQibsytyt/ soslcoyKwr cvpxvoy Swp,cc rscu/jiS UKtscrt oioi/gunoi 9toi,
ucreevti Beo srtMi <£? /t/msf». Quoi ejl,Sol Deus maximus caleShu Dcoru, cui
cedunt ont nes ccelcfles Dij,ueluti rcgi,ac Principi Et quod alio loco, yc pol
</!t<Pvb i nhyjtoy 7rAcctrtoywtoy,b fVf&y caiAav&yiDuos cjfe
choros Deorum, alte ru erranti altcrii non errantiu. Et quod alio loco, quod mundus
fit 9to f vMxbf, mundus materialis . Refellitur inqud Mercurius aut declaratur
fuis illi uerbis rcci tatis, quibus dixit impietate effe V infcitiam,uel
Bonitatem, uel Diuinitatcm exi teris, ftue hominibus,ftue quos ufus obtinuit,ut
Di/ uocarcntur,tnbuere. Declara tur autem , quod tametfi Solem , aftra'que, Z?
munium Deos uocet, autfcq ui/ turuulgi confuetudincm , relinquens ftbi
retinensq; fenfum ucrum, ac picta/ tem , aut quod tametfi dixerit cos Deos, dixit
quadam Diuimtate , quam ipfc uo/ cat fcrty.ioayiicVH,
apprctuta,hor,orata,affrha hoc honorc,r.on ex natura : afr fcaa autem uel
abhomimbtts , uel ab ipfo Principe Deo , q ui dedit nobis pote/ flatem filios
Dei fieri, C T ut dedit aflrii Diuinitatcm, id cft, fiat uobilili fima ini/ f 4
mortaliet *8o AVGVST. EVGVB. LIB. V. mortalia corpordjiift ucltt ipfr abolere,
fic dedit hominibus, ut in numerum D eo/ rum poffcnt euadcre, fidis etiam alijs
ac declaratis Dijscalcdibus. Ad hunc er/ g o modum Platone, cuius Theologia
prorfus ab hac Mcrcurij dcjiuxit,eii p fimi/ luna eji,decct intelligere, Vt
enim apud Mercurium audis , unius effe ucram B o/ nitatcm,ac Diuinitatcm,rurfus
audis afbra,Solem, coelum, mundum DeoseffeiSi / ntilcm [cito Platonem
exprefiijfc Theologiam. In fexto de Rcpubhca agnofeir, confitetur); ueram
Diumitacm, in fecundo <Jj Deos ait fatos cum om/ubus ab ipfo Deo-lneifdem
libris uocat coelum Suop ytywHixwoy , Diuinitjtcm fidam. In Timeo mundanus Deus
creat omnia,ctiam Deos,ait); omnia poffc ab eo, qui ligauit,di)folui. Kurfus
audis vn libris de Legibus coelum, adra); Deos , quin ip/ fum Solem iuxta
ea,qux Mercurius prior , maximum Deum effe . H xc igitur eo modo
interpretaberis , quo Trifmegtftus totius Philofophix princeps , prxeipue Platonice,
docuit. Ncc opus ejl confutationibus,cum ipfmiet fcipfosdcctarent,au gisftf
fidentes, ac fande Deum, Bonumq;,etemu, conditorem omnium, unicum , fmguiaremqi
, imparticipabile,Bomtatis incffabilis,ceteram fidiciam,cr uel no/ mine
tantum,ucl Jimulatam quondam, cr honore affvdam Bonitatem uel Diuini/
tatem.Eodcm fcnfu oportebit intelligere Ariflotelcm -.quandoquidem omnis apud
eum Thcologia,d maioribus Grecis, Barbaris manauit. Vt corii Diuinitatem,
ncccffarib eo loco habeat , quo habuere, a quibus ipfe didicit, retinens fibi
ueram ptctatem,ueriorcmq; Duunitatcm,d qua Dutinitas uenerit cali,eo quo
barbari do tuere modo,no in eternu pendens,gcncrataq;,fcd fida i magna B
omute,ac Di/ uinitale, rerum ceteraru creatnce,cuius fit tanta magnitudo,
utfola potuerit, foU meruent effefem pitcrna,Cetera quoniam diflant in irmenfum
ab ea noua D iui/ mtatc,Bonitate); friffe donata. Hxc Ariflotelcs certe fateri
cogetur, et quide coit fiffus ejl, fiue illu huc rapiente natura, fime animo
fuo ueriora ccrnentc,rej]>icien/ te<p ad eos, a quibus manabant ca,qux
fcnbebat ipfe. t iufde etiam alibi confefftts tfl Trtfmcgi sitis tanta cjfe,tam
differente ab omnibus maicflate, ut dicat potentis
eiusvTiTcca»dpu>z)<fcc,ovTiTcc!hix7rf)GQito.oi xyris /Wlfca>oTtTU|»
KXvr»,(XHc/li riy xvCd 'oyntovn h yiury tu> oy-oicy t<u b&Oy-Ot ai
y.ovto,(& humana, neq-,diutna cffccoparanda-Neq ; quxdeorfum , neq; que
furfum Deo fimilia arbitreris. Nihil jmnledifitmili, cr foli , cr uni. Ex
quibus probantur ea,quxnodra Theologia clamat: Vnu eum efjefempbemf^ie rc
immortale,omnibus difiimilc: fidos awcm ab eo Dcos,et hommcs,quonii iUefo lus
debet effe fempiternus. H xc eade,de Bonitate Dcire ulit item diuine in Proto g
ora PLtto.QMo libro ex fententia Simonidis afferit, homine bonu inueniri,per/
difficile cffeifieri aut poffe,ut ad aliquod tepus. Sed cu bonus
fucrit,perfeuerare iit bonitatis habitu, uirumq; bonum ef]c,ut dixit P i tacus,
impofiibile effe, minimetp bumanum.Scd folum Deum hoc honore prxduum
cjfc,bomutcm autem fieri non poffc, quinfumaluS' r Deum DE PERENNI PHILOSOPHIA.
Deum creatorem omnium rerum dicere Platonem. T elhmonu.qoibui apparet cum V
njutefi conditorem nuncitpafle.Prolem diuinam autorem mundi cC>
ftPlaiont.cut do Patrem inBpiftola. Cap, X. « Am mentem in Platone fuiffie,Deu
fient a maioribus audierat,cali er terrx,cii ^darumefc rerum cccledtum er
terrejlrium,qux prius non effient fuijfie Creato / rem,quod m Timeo tam dare,
er in decimo de R cpublica confiffius fuerat, decla rant alta,pcr omnem P
ktlofophum em tanquam fidera internitentia tedimoma. Similia enim in libro, qui
dicitur Sophtjhjocutus ejl de Deo creatore, atq ; in deci/ mo de Republica.lbi
cum dcucris rebus, ac fidis, fimulausq; difficrcret , bec ait: Animalia quidem
omnia mortali ,er plantat, quxq; in terra ex feminibus, er radi cibus
producuntur,er quxcunq ; inanimata terra complexu tenentur, corpora li/
quentia, er non hquentu,num altero, quam creante ,er opifice Deo . dicemus pof
Bea extvi)fie,cum prius non cjficnt,(aaii/cc^fi2f7JybsH <p* i <roy.iy
vs^oyyiynSvu,7if6rifoy bk ovrx-.aut multorum dogma, affiertio / nemq.;
fcquemur,naturam ex quadam firtuita caufia, er fmeconfilto, producente hac
ipfia genuiffief An cum ratione er (cientia diurna d Deo exti ijfie f Hac
Plato. Huic autem altifitma quadiom Theatetus, quod adoleficens effiet, non re
frondet, fed uertit oculos ad Zenon fmc hofritem, expedans quid iUe pronuntiet
: Quan/ quam arbitror,inquit,te diduru hac ex Deo extittffe,idc[i ipfie
arbitror, x&c Aectxjixtto ott&vce tn vfil Ji fhoy ocurit yiyn&vu,
muru tyu cwr>S nuo §uCue:Tum uero pronuntiat ipfetSed flatuo,inquit,rcs
quide naturales fidas, fiue fieri arte diuina: qua aut fiunt ex his, fieri ab
hominibus ■ Innuit ficilicet artc:Dcmde multo magis idem hofres: /\ iri ngu
rx/Ax $>« , Kjlfccy tx 7rupv K9TK^i,7rt/f,»Cf vt/Itof , KjTocTVTOiy «c/khepx
St» 'fljVHy.x-ree rrcujiet Xante cbrtigyxcrpfyjx ZxfiW.Nos quidem, tum extera
animalia , tum ea e quibus exifbmt,qua nata fiunt,igncm, er aquam, catcraq; id
genus, Dei fici/ mus effie opera.Hxc Plato diurnus, eadem dfcj; in libris de
Republica, loques de ar te,CT muctitione diuina,cuiusfint res uera,ac naturales
, quas humana ars i mite/ tur.iicut Mofics incipiens a coelo, & terra,
ficribit plantas, herbas,arbores,xnima/ lia diumitus effvda,tnbuens unicuiq;
operi diem certa,gradusq ; nafcendi ■ Sic Pia/ Io perfiequiturunamquanq;
rcm,untucrfiales primum res,tim particulares, quot Sapientia diuina
perjecerit,elaborarit. Ac quanquam nunc potius loquatur in pra fens,ut innuat
prxfientem,ac continuatam rerum produdione diuina Sapientia fiu/
fcitan,fuflincnq; natura perenniter generante, claret tamen cum odendere nunc
diuinitus fieri,quod aliquando diuimuis habuerit principium,ficut dedar auit in
Ti mxo,CT ficut tefiatur Diogenes Laertius Platone fienfiffie,pofiuiffie,eum
duo prin/ tipia &t oy,i@u. vAt/y. oy ufiu irsy 7rj >ooteycpd\}a i{gei
xiZ.cy,Deu ct Materia, quem V Mentem appellet, c? Caufiam. E cce enim
quemadmodum idem ejl Deus , Kens,Caufia,Opifix apud Platone, fic apud
Mofcm,Deus Creator,Spiriuis,id efi, Saptenm. Vides cmm hic artificem
diuinum,cuuts fapientia ueras res cduxerit.Vt f i autem AVGVST. EVGVB. LIB. V.
'totem rjt in Thcologia,per Sapientiam diuind creata omniatfic affirmante Laer/
tio apud Platonem idem effe Deu Opificem mundi, atq; viy eciftoy, Mentem, Dl
telhgcntid,ac caufam. intcttigimus huc effe prolem Dci,magnamq;idd, infmuqp
Sapientiam. Accipe enim cr confer
loca inter fe diuulfa, & iunge ea adinuiccm . Appellatur tejle Laertio
mudanus Opifex ille i Platone vis,ttifios,Mcs, Caufa: ipfe tibi declar abit
Plato,fi capias fcciidd Eptslola ai tres amicos, Hcr mia, Eraflu, Cortfcum. in
cuius calce cfl ut in amicitia uera er Habili adiurent t oy rwy nedv/ T »y
^■ioy,Hyiyuevot7xvJi ovf u>y,&7acy yu./kbvfa>y jff-t Stynaivos, @ ttl
/ wtchfet KVgioy.Deii omniu rcru prxfcntiu,ac futuraru Principem, tii princi
pis et cau fa ftue autoris Patre Dominu.Si igitur Plato memorat Patre t i
ccifiv, euq; Dominii appellat:iftu aut xiftoy Laertius fatetur 4 Plutone dtflu
nudatum illis Opipcctproftflo cognofcimus huc autore,creator£q^ut noftra, ac
Aegyptio- rii Chaldaoru quoq; praedicabat Theologia,Edm effc,ac Prolem Dei. Gft
enim « i 7«« is,qui habet P atre,in Epiflola:v is Platoni ejl Opifrx mudi tefle
Laertio.Cld ru igitur apud Platonem ab altifitmis generis humani rnitijs crper
omnes States delabcns dogmati ?t whvxtk 71 ccvrcr,cunfia effe creaturas Dei,
non folum vn principio temporis, fed ctid femper et perpeiuo,no folii
pcrpetuo,et femp,fed ei tia aliquo temporis pnmordio,nata cii prius no
e[fent,diuinx arte reperta, et repe n femper (reieflo Democriti, Leucippi,quos
fecutus cfl E picurus,dogmate)ex for tuita caufa cunfla conjUtiffc.Nd q. ijli
ingefferunt, ab antiqs feculis no ejl profe/ &u, ex eoru capitc,quod er
Atomos fomniauit ortu . Sicq; claret fcntentia Plato/ nis de fummo Dco,Opifiec
mundi, cui iot locis uocaltfime dat creatione, dat cun/ flarit rcru natarii,ac
nafccntium fapientid,ac caufam adpeUans Natura, Arte di/ ulna, inuentione
ingenij diuini. Is ejl Detis,quc,ut t/bibet Laertius dixiffe Platone, ottci) 5
<flcc<AH/.os t cibfoby u «q/iyai.Kj yar vcyu tk fici iq/Ayi, 73 -f u/ Ain
epis eovocjau r>y (hcy.Vt mmfcBus effet horarii tcpcfhtuq; numems,cA/
peretq-, numeru animalia, Solis lumc accedit.Eoq ; funt dia creatura Dci.fic
enim bencuideor interpretari ywt/Hyccf<x,quonid crcuiiit rcru fermaruq
corpoream dutorc Sole . Eoq; Mofes\te)latur cu pofl inuentd mafa,et
chaos,extuliffe lucc,per qua nafcutur ota corporea. Ac in cius creatioe
af-igndda mirabiliter cu Mofc con fentit Plato Ncq; enim etid M ofes alias,quas
affert lux utilitates afiignat , fed tem poru tantu,horarn,dicru,nofliu
diflinguendoru.Pofuit,inquif.,ca in f.tmameto cce li,ut lucerent fuper terram,
crut effent in ftgna er tcmpora,d'es, cr annos. Pia/ to autem ad diflinguenda
tempora,numcroq; certo res feparandas,acctnfum effe folisa D eoiubarin
ccelo.Catcras autem utilitates tacite dcmonflrat Mofes, dum prima cun florit
rerum luce feribit i Deo creata, nimiru ut eius aufpicijs extera co orirentur-
Horum igitur omniu Plato fanflifime dif}inflc,fcparatim, clare refert inuentionem
in unum fingularc.itnicumq; Deu , quem clamat iubar Sciis in fiam/ maffc,
ingenio fuo, omnes rerum ffecies extuliffe.Hunc appellatDcum, Mentem, id ejl
UpicntumfWeUigcndayippc\kt Caufam, in CratyloKiTiK i cdjcpe: liy, regiam. DE
PERENNI PHILOSOPHIA. st* ' Argiam, imperatricem Mentcm.Etiam Regem, Principem,
uniuerfde, ptr omnia commeantem, naturam rerm,ut fupcrius uidifti,
producentem.ls autem e jl diurna proles, diuinafapientia,cui Patrem tribuit in
Epiflola. Alij» locu creatorem cali.oi Jinumqj calcRtum moderatorem Platonem di
cete Deum, qui diftnhuerir ad gubernacula mundi Angelo* fuo*, creator mundi,
bonorum omnium repertor. Gap. XI. Adcm affirmat in eo,qui inferibitur
Politicus,in quo Regem dcfcripturus,qua/ lem eum effe deceat, repetit fibulam
ex Atreo, er Tbyefle , qua dicitur antea Solem diuerfa ratione atq; nunc oriri
follium, fuiffc enim Solis occafum,ubi nunc fit ortus. Hac autem ctfi fibula
fit,ut idem fitetur, poftta tamen cfl,ut ex ea unior quxdam deferiptio
depromatur . ibi igitur fepenumero repetu coelum a Deo cre/
atum:concitationem,conuajioncmq; etus,Dci opus effe, regi ab eo er arcumuer
ti:potcftatis eius cjfe,flcdcrc in quam uclit tpfum partemtin hunc ortum, e r
occa fum,erm hanc fvrmam,qua nunc fit,pojitum a Deo. Ac dicif.TOTi St fny. «cj>
Tt/fHcrxs ctfX c SwsaTf'ci,{utTi£aAi[/ cri/roy wjro vvy oynyot ; Titm ue ro
contcjlatus Deus Atreo , mutauit ipfum f ‘edicet Solem , in prefentem figuram .
Paulo pojl : Vniuerfum hoc aliquando Deus ipfe regit circum adum, fleflitq;
rtr/ cum,aliquando dimitut,cum reuolutiones numeru temporis ei congruum ia b
abu/ erunt. Hoc dutem iterum fronte [ut in contrarium fleditur, utpotc animal,
er ra/ tioncm,ac prudentiam fortitu ab eo qui d principio ipfum
conflruxifftt.Hec Pia/ to. I» quibus Deum gubernatorem coeli, motusq; eius pix
fidem fitetur, cuius ma/ xima,er uniuerfalts incitatio
pofiit,fledi,cirmumagi,fi)li a Deo. QUf pofat calo ficimperare,ac
quafidicere,Siflegradum,aut, Flcflcrein aduer[um,motusq;tu/ ut, qui nunc tendit
, in occafum , fledatur in ortum . Deinde dicit coelum rado/ nem accepiffe ab
eo a quo atmncipio fidum fuiffet . In quo funt tria dogmata , que etiam in
Timeo propofuit, quod coelum cjl Dro conBrudum, compoft/ tum, coaptatum, quod
id fidum fit Kctri & *«&>» inprimpio,ficut e jl apud Mofcn , In
principio creauit Deus caelumer terram . Tertio quod tam/ etfi rationem ,
inteUigentiamq; coelum habeat , habuit tamen ab eodem atque ho/ mo conditore
fuo . Homo mentem, rationemq ; fortitus ab eo , qui creauit rado/ nemiab
eodcm,Platone tefle,ccelum, fidum ejl rationale- Quocirca ficut non me retur
homo DiuimUte,id efl,diuinos honores, ob rationem er ftpicntid, t an quam ipfe
rationis er mentis fue Jit autor.fc non merctur,nec meren debuit apud Philo
fophos calu, ob ratione, cerumq; fapicntia,ordimsq ; D minitati. Sci exclaman/
dujuerat,quod ille longe fapientior,Coeli enarrant gloriam Dei-Huic honoresdi/
ftini,huic laudes, hymniq;, non coelo debebantur. Quod aut de reuolutione
loqui/ tur Plato, er quid ueri hdbcat,quandoquidcm toto iUo loco differti de
reditu adal teram uitam,declarabitur alio oportuniore loco.Profcquitur Plato,
qui totis fuis Ii bris ab Heraclito duo genera reru frmper memorat,quod femper
c[l,ct quod nun qud,frq; femper, coAm. dicit effe ex p rimo gcnere:oy Ph iwtyby
© k o<ry.oy vro 9ditMK<tmy,7r cWiip ytiy © yxtxxfioy 7Tvt0ec -f
wrktrettfis pvniMcpty; Quod *%+ . AVGVST. EVGVB. LIB. V. Quod,\nquit,coc Ium
,cr mundu nuncupauimus, multa quidem, ct beata ab eo qui cum creauit accepi
t-Faflum dicit coclii beatum 4 Deo genitore ftue creatore f 'uo , fidum
incorruptibilcyinfenefcibilejU dixit in Timxo,coq; eodem ipfo loco acce/
pijjcfifetur immortalitatem i7rioxtvces(u) •tfpscT& <Puiuvp yi,
aduentitiam, fhflitiamq; dconditorc,ab opificc.ld cjl,non ueram immortalitatem,
qualisipjiut opificis, fcdfhflam quandam,excogitatamq ; ab ipfo,qualis animorum
ab ipfo re/ pertorum,qui potuit creare res *ternas,w corruptibiles, ut uellct.
Hic Plato quo que perbibet in illa 7rctAivyivtorix,rci<iwfccntu, renafei
terrigenas c 7 ex terra, exhumo confurgerc,eos duntaxat,o<rxs /xn currup «5
ufony fxospcey t/ H907X00V Quos non Deus ipfc in alia fortem difpo fuerit- Quo
docet, V coeli co ticrfione,ct illa regeneratione diuino nutu adminiftrari,De
quo poBea diligentius. Profcquitur loquens de feculo iUo aureo, cu /ponte fua
tellus foret dia nec raftros patiebatur humus,non uinca fidee ea feculi
felicitate no fuiffcjub hac coeli couer/ fionc,motuc\i hodierno , fcd alia •
7onycCf> pu/tm; 7ij><S7rj/ 7^ kvkAhoims np/ XW °*HS iiaSar®'
Qit>s:Tunc enim cius conuerjionis primu Deus pra/ (cserat,z? princeps-
Autor, inquit, ipfe fuit felicitatis eius , coelum uertebat ipfe, prxcratipfe
coeli reuolutioni iUe- E odemloco tantam huius Dei maicBatcm fate/ tur,
quemadmodum Timjeus Locrenfis tradidit in fua G en efi,ut affirmet eum uni/
uerfo mundo prxfeciffe Damones,id efi, Angelos, ut Pbdo interpretatur, quiregat
tanquam duflorcs gregum,totum genus humanti , iuxta diflributioncs fuas , quas
afiignariteisDeiis,Bios'iUiiaiyccinovs . Pauloinferius ,-?vrccvfoSKt/Jbifrti/
THS,Vmucrfi gubernator. lbidem,&ioS 0 koo-ihvsoimo-cu, Deus creator mundi:
Et quod paulo fuperius mundum fuie chaos inordinationis,confufaonisqj ante ple
nu/m jui)fc,qudm in hodiernis ordine rcdigcrctur.vrcefcc yctfi cj Trcculx
KccA<x:Abeo enim, qui copofuit,omnia bona, aut pulchra-ld fcilicet quod
Mofcs : E tuidit Deus lucem , quod effet bona ■ Stcip ad omnia opera fex
dierum. Quod effient bona-Tandcm,ViditDcuscun(la,qux fecerat, quod erant
ualdebo tta-Nam cum Ideam Boni,uniucrfalcm,magnamq j Bonitatem attribuit Deo,
ut ui diBi,tum eum uereBonum duntaxateffe iuxta facras Uteros affirmat.
Siquidem in Protagora qd' a Simonide didicerat , perpetua aut uera bonitate
homines pofiidere non pojfcjcdfoli Deo hoc decus efje- In quo v uetuBx
Theologix,qux in Simo/ nide apparet,dignitatem admirari licet-Quippe V diuinam
hanc Sapientiam PU todicit,cr ed,uel 4 Simonide cocpiffc,ucl ejfe etid
uetuBiore. A gnofeis inqud ue/ tuBa Sapientia, ac Theologice maicBatem,qux foU
Deo perfxflam adiudicat Boni tatem . E Jl enim hoc quod ipfa Progenies Dei apud
nos , Nemo bonus nifi folus Deus. Et, Omnis homo mendax . Varu icftimonu.qaibui
Gnguhru Dei apud Plaioitrm probatur conft&io:qu«m 6C crti*
torcmmuodiCatctu^&ci bona cunAaacccpla refert. Cap. XII. ^vntalix per totam
Platonis Theologiam , dc fummo,ac fmguUri Deo,mundi, rcmw$ DE PERENNI
PHILOSOPHIA. • »** termq; omnium tutore clarifimxuoces,quas qui
confidcret,uidebit eandem [em per apud fapientesfuijje magni Dei,quem Natura
docuit ipfa, confisionem. Eas fi quaf p er epdoguwt fub oculos pofuerisaterifima,
qua dico probabis . Laertius Diogenes creatorem mundi Platonem afferit Deum
fenfiffe, quod Marcus nofler perhtbet:Qtu in Timxo,'mquit mundum xdificauit
Platonis Deus . Idemq; pauli poB,Si hac natafunt,ut Platoni uidetur. Et
Arifloteles in libris de calo ro^Sfi^a.cp^txfTop JicemKHymamf<^ tut
(iMua.ini yig <pi<n r>yi ictvoyflui&tu p\i q>$a?ny • Et
Laertius a Deo fuflu mundu fenfibilcm^ cr chaos indigeBum,rcuocatum ad ordinem
a Deo,Platonem dixiffe , Deumq; ei indere incorporeum: luBitiamcp effe legem Dei.
In Apologu, adeo De u colendA‘ Obferuandumq;,CT ob amorem e ius,nunquam
iuBitiam uiolandam,ut fateatur So trates ab antiquis Philofophis acceptum, fe
Deo potius obfecuturit, quam homini bus omnibusimltroiccu jit tq> Sti /*«AA
oyfn vyty.id cB,nempe quod ucri, ic fandi Theologi, Obedtre oportet
Deomagisquam hominibus, ibidem fe da/ tum a Deo fu* ciuitati gloriatur,qui
mores eorum corrigeret , oBcndcretqj folatn Virtutem e ffe colendam: ort ft
tytu Tvyxtem wy TonsfoS oios varo -fSta tw aroA 4 <Ptjlo<r&cu. Is
Dntf efl,qui per omnes xtates dedit aliquos meliores , mifit Prophetas, O"
Sapientes,cr Scribas,ftngularis,prouidus,humanus, creator, pro / foedor rerum
humanarum.ln eo, qui fcribiturPhxdon, aperte prxdicat cum cur 4 teres noBras,
IfoAoyais tyetjhbvit «£ tmynKiiA^y iyuby,xgu hyM 1 1 futtvTt ufuiteerct avcu.ld
e jl : Rationabile e ffe , v Deum curare , ac prouider* nobis, CT nos effe
pofiefiiones, aut peculium eius . Hoc A rijloteles eB in moribus fecutus-
ibidem fe cogniturum paulo pojl,qu* pofl hac uitam fcquatur, fiDeo pia
cuerit,ait Socrates-In Cratylo,eum per quem uiuamus,effe naturam ■? S«f, Dei.
jn Thexteto quid diflurus, more piorum loquitur <rvu3iy,cum Deo, cum Drt
adiutorio,ft Deo placuerit. E ode libro Batuit ab hoc mundo quamocifime fugiat
dum : QvynJi o^o»W<s StS) Awccpy. Pugam autem effe fieri Deo fmi/ tem pro
utribus : innuens quod Mofes, Ad imaginem Dei fecit illii. Similitudinem %
effc,fxnflum,ac iujlum effe cum ratione, e 7 prudentia. In Politico prxtcr
fuperio ra,uocat Deum n otfiflrt otytAns, PaBorem gregis humani ■ Irt
Parmenide, folum Deum pofidere abfolutifimam fdentiam , qua pofit etiam res
humanas co^iofccre:VK «y t ivot y&lAcy Bi'oyty<fy a* e/Stsar» y 'vttish
Hiyfoibsi tsvci o Qibs tcc 7rocf nyiy yirvwrKay.tur^ni^yny\yay. Et quod apud Deum fit hxc
dominatio omnia no fcendi. Quod Arifbtelesin Me t taphy ficis. In
Phdcbo,pofuiffe in mundo m finitum, definitionem r>y St 'oy sri yoy&v
bra§oy c AZfcu ruy oVTtoy,?bJl\. 7rtf«s, ibidem prxter alia fupe/ tuti
ojlen[a,Vcras effe voluptates, qu* uirtute pendentes fico fmt comites, i n Phx
*«« AVGVST. EVGVB. LtB. V. dro , Deum effe 9top «Ssancrep ti (doy , Animal
immorttale . ibique optat ut ea,quxdilferit,fmt Deo placita, Tcahx,tttfj <Ph
ow* 9ti q>i \cp . ibidem Jupitcr eft magnus Dux ac Princeps, utapud nos, Rex
exercituum, quem fe quatar cxcrcm D eorum, z?Dxmonum,ut eft m noftris literis ,
Currui Dei mul/ taplex millia Letantium, pro quo Grxce, Currui Dei
nv^ion/tcuriop, multarum myrudum-Et pro Laetantium, funt Angeli. Sic Plato: o
/x ty JIh ixiyecs iytfxaip i(/ oi/fXvS) (tvs mjirop igiax tAcJi/roop, toj
<P't twiTt sgxLx9t£m Kpa « ftcctucvtoy Mdgnui princeps in coelo lupiter
currum alatum inagitat,fequitur(£ eum Dcorum,acD<emonum exercitui. Et quod
ait, an poftint tnueniri qui mtuean t tur in ipfum Vnum aut multa,9tos oiA,Dcui
nouit.Etcum rogat ibide,an nofcat quomodo Deo rem gratam poftit ficcre,dc
oratione agens,uelloquens, owi fxxAtsxycefiri . Et in Alcibiade, cum quid
dadurus ait Jkc$ 'ttitAu, si Deui uoluerit.Smliter,o,Ti gp 9toS t9U*, Q uodcunq;
Deui uoluent. Et cu ibidem Uftatur,quod cognofcens quis Deum V Japientiam,fic
etiam nofcet fe ipfum,9i «m uffa <ffOap<rtp,ovTOa <2? tact/Top «p ymtt
puxAisct .Etcuin Theage So/ crates filetur, Theagcm multum augendumftap p.ip
tSi 9vfxpi\o p,Si Deo gri tum fuerit. In eo qui inferibitur Laches, poflridic
promittit fe uenturum Socrates, Deouolente-Simdeineo qui dicitur Hippias
maior,bxp9tos't9iAfi. Ineo quiap pellatur Lyfis,Deum amicos facere, quos uixta
Homeru,ajfociet ad inuicc. Quid ucro illud m Gorgia, Quantum temporis uiucndum
nobis Jit non debere uos fodi / citos effeyieq; tuta nimio amore detineri, fcd
fuper eo Deo relinquenda curam,cre dendumq; nwlieribui,nemincm effe qui diem
conftitutam fubterfugiat . Itaq; confi derandum diligenter,ut hoc quidquid
temporis eft, iufte,cr laudabiliter tranpga/ tur. Et dlud quod eft in feptimo
de Lcgibui , Deum quidem effe omni beato ftudio dignum,honunem aute effe opus
eius. Et cum in decimo,dc anima locuturus afftr/ mat D rum inuocare oporterc.Et
in quinto, quod Deui dedit eis ut notum conde/ rentrcmpublicam.Socrates item in
Phxdone,Deum,inquit,<trbitror,cr ipfam ui f tx ficiem , er fi quid aliud eft
immortale, omnes cofttentur nunquam interire . Omnes per
Iouem,inquit,bomines,cr longe magis,ut ipfe arbitror,Dij.Hic pia/ to monftrat
omnium hominum, ac Deorum effe confi ftionem,Deum effe fempitet
num,fcparansDcum 'a Dijs,quorumconftfiioneDcuiftt immortal is.in eo autem qui
dicitur I on,ait Deum ablata uatibui mente, eis utinuniftris,pofitis fcilicet
in ex ceffu:Quale noftris Prophetis ufu ueniebat-Sunt alia plurima,quxfi quis
fapien/ ter confideret, cernet profido ualido natura , cr ueritatis impulfus in
onrni adi/ onc,cogitatione<p uite ad inuocatione fmgularis Dei . Atq; hanc
Platonis uariam naturalemcp Theologtam,quam Natura firmabat i pfa,apud omnes,
fcd prxeipui uetuftiores inueniet , qui libros eorum diligenter dtdaque
perficiet Similiter enim locuti funt, ut uidimus, P ytagorei. Tales, Empedocles
, Parmenides , Anaxagp/ ros ,■ Eunpides , Aefchylus , Theogttis , Phocybdes,
Pindarus, He/iodus , De/ mofthencs, Homerus. AVGVS/ t «- . y f ■' at* AVGVSTINI
STEVCHt EV2 CVBINI DE PERENNI PHILO ‘ JOPHIA LIBER JEXTYS. Qgod rentilioiti
Philofophl.qui poft PUioncm Sc Ariflofelem floruero r*. Theologiam maiorum
urncraii imitariql, mirifice cum Theologia calefti confenrenni.unum
fingularcmqi Deum appcUamu,omniaq> de co praedi» cantu , quar Ium Ul Ubria
factu, Tcitimoiuumiy TheoptuaOi, & Ale» acui UnJr Deo. Cap. L tAnium
fectilorum confcnfus, er omnis per uniuerfa tem/ pora Unguis humanis confone
celebrata diuinitatis cofif/ jio declarat ucl iUam k reru exordio luce
ueritatis,per om nes tutes progreffam, nunquam penitus caliga ffe,udip/ fam
fefe attollentem naturam, femper ad notione,confifli/ onemq; Dei iter hominibus
aperuiffe, mshgajfeq; eos , ut tu non modo ftngularcm ubiq, nominarent , fed
eas quocfc uoccs ederet , quibus in utris literis, cale fle Nume k Prophetis
exalutur.Vt appx re at unam eandemq \ effc fapientiam,ucl quam Natura,uel quam
oraculum cale/ fle reudauit. Ita demu/m ficrijit lux poftremis feculis allata
terris, ea fit, qux fuit femper, quamty uelut naturalem, urram cfc er
unam,multorum rado,prxdpue fa pientu,confenttens uidit, affer uit.NuUamcfc
effe,ft quis cunilas ad unwm fonte, ex quo fluunt omnes, reuocet hommu
fententias,in uita degenda,in afferendis princi/ iijs ac finibus inter omnes
dtfcordiam.Nifi quod obfcuritate priorum feculorun fulgore magnx lucis
iUuBrata,iter quod erat tenebrofum,cr ambiguu ad uera fa/ pientiam apertum
cfl-Faflmq;,ut audacius de rebus duunis poBcriores Plnbfo/ phi,cr maiore
nobifctmconfenfu differuerint-Sed unde fulgor iUeueniret, cor» pleri}, fkteri
noluerunt-Ordiamur igitur a TheophraBo,cr quid de fumrno,er in comprehenfibili
Deofenfcrit,audiamus,utex difcipulo prteeptore Arifbtdcm, Qmncmcp, fchola
agnofeas .ism libris de Metaphyfica feribit de primo principio:
joyo^Mrsrgcofopfiiciu $<{o]x{oy,w£v1x tcc Kj>iscc jBsAfl/xtMS . TCtyflC
</?». t i Io fi\,o'ioy {/TolfUxfovf t ngu ccffl*foy:Nam id quod efl primum,
cr diuifU mu, omnia optima uult effc.Fortaffefy id efl exuperans omne
fcicntia,cr inferuta bde. Quid altius dici et uerx Theologia cogruentius
potuitfHxc T hcologa iHa ma gnoris Philofophix noflrx principii: 6 altitudo
diuitiarii fapientix, et fcietix Dei , ^ Zincoprchenfibilia funt iudicia cius^t
ittuefligabiles mx ciusfQuis enim eognouit - > fenfum DE PERENNI PHILOSOPHA
tm pefds,fdctre nollf.Et quoniam utrunq; alienum cff a Dco,ne$ utrunq; fu in
co,nr<J; alterum.Quod fi uult cr poteffjmq; etiam profcicit. in hif non modo
fin pilaris Me Deus nominatur , ucrum etiam is Deui , qui nonfolum moueat cale/
Jks orbes, aut primum M obde, quod Aridotcles fentire uidetur , ucrum etiam per
omnem mundum diffuftts,cunda proff>iciat,prxcipue res hominum,quas sternis
regit imperijs. Abfoluitq; eum Alcxandcr(quanquamPeripateticus)ab orbe pri/
mo,cuius concitatione fit totius cali cotmerJio.Ncq; dedit ei, quemadmodum fen/
I ire Peripatetici hodierni affcucrant Anffotelcm,duntaxat machina cocleffis
mo/ tum . Nr<ji enim fiDeus prodicit, quodneccffarijs rationibus colligitur
ab Ale/ xandro, prouidentia ciuifolo calimotu conflabit reliquis alifs mulus,
quibus nui lacum calefli motu fit cognatio. Neq; folum corporaliter more
bejliarum uiuitur , neq; frugibus legendis, carpendis frudibus motu calefit maturatis
conflat horni/ itum uita.Sunt alia adiones,ad quas oculos fuos intendere
prouidentia oporteat , aliodui non efficiatur quod colligitur ab Alcxandro.Ecce
igitur Deum ucrum,uni uerfalem,totam mundi regionem complentem, ufq ; in
intimas cogitationes pene/ trantem propefuit Alexander nobis, non Deum mouentem
duntaxat primum or/ bem^tlittd praterea mhd agentem -Cui fi gubernaculum, fi
prouidentia, rerumefc admintjlratio tribuitur,non folus cali motus proffdo
tribuitur, qui corporeus tft omnis, animans mundum corporaliter , fed tribuitur
item cura rerum meliorum, ffmtualiu,adionum h umanarum,dift>ojitio regnorum
, animaduerfio malorum, prouedio bonoru,qutbus conflat prouidentia . Hoc
teffimontu Alexandri fufficit pro eundis peripateticis,quorum pofl Theophraflum
nemo a que nobilis. Fremat licet Aucrroes,rcfaiciam meliores
uctuffiorcsq;,quorum autoritas fubfecutospu/ deficiat. Sed ego qui pofl
Theophraflu, fcculorum ordinem reffedans , e noffris e os,qui non longius ab eo
fecuti funt,acccrftrc dcbuera,qui luces quoq ; fuos, mu neraif; Natura nobis
offenderent, Alexandruinieci propter familia cognationem. Hinc iuxta
Theophraflum duos ex his nobiliffimos ffatuamus, Marcum Tullium, V VergiUm,€r
alios nonnullos, qui de deo p rabebunt eadem tcflimoma. Theologiam Romanorum
agnofcere , fateri nominare Deum unum lingularem, profpicientrm omnibus, ubiqj
piaelemem, mundum omnem implentem, immeiifaeCi' picntix.rerum creatorem,
animorum largitorem, Mentem Vmuerli.iuuifibilem.ex o> pcnbui agno icendum.
Variatpdcco Marci TulIiiPhiloiophu. Cap. IL olmilK igitur horum quoque atque Gr
acorum Theologia cff,fi quis uoceseat &capiat,quaf ex iUo 'tnftindu
protulerunt,quo non fupcrflitiaf, fed homines c T ftpientes erant,ex illa
progenie nati, quam Deum creaffc eumq; creantem er Io/ qucntemjiidiffc,
audiffeifc, dodrina caleflis dcclarauit . lam primum audi Ver/ gflim,qui cr
fmgularem,un iuerfalemq; Deum iuxta Homerum, omneq; genus hominum
nominauit,exinde quadam propius e Theologiafbntibus manantia de/ fcripfit:ut
iHud,Dabit Deus his quoque finem, ts Deus, qui finem laboribus impo/ nit,
recreat affhdos,quii alius, niji is, de quo Pfalmus, Dominus erigit elifos,
[oluit t compeditos! *$« » A\TGVST. EVGVB. LIB. 77- eontpcditosfNon utique
quifquam ex illius tempcSlads poeticis Dijs , Nominatur, enim per excellentiam
Deus, qui resjnununas attendat,Dcus Vniuer fatis. Natu Xalis,n on nitui e
SJturno,<tut fiduius q uifquam. Is ille quem Propheta femper c$ iebrant,C7
nouifiimis feculis omnium perora uerfttur , oblatus a Natura prius, dein mamjifle
reuclatus:quem rado,Naturaq •, fuggent animis, & ad eum nomi/ nandum
linguam impellit- Eundem poeta rcff>cxit,Numero Deus impare gaudet. Refpicit
enim hic hxrmonum,rarioncmq; mundanorum numerorum, quos reper. tos a
Dco.jidosfy ut inuicem continercnt,in quo imparitas effraq; harmonia,id
cjfconfonantixycongrueiitia , edam Ariflotcles tcjlis,ut[uperius claruit . Dc
eo/, dem fcripfu apertius ex [nuentia Pythagoreorum: -Deum nanq; ire per omnes
. Terrdsq; traflusq; maris,caltmc^ profundum. Hinc pccudes,armenta,uiros,gcnus
omne ferarum, . Qucmq; fibi tenues nafcentem arccffere uitas. It Deus
Vniucrjiyfvns animorum ,quia creator, origo , unde petunt animas omnut
nafcentia,uitam hominum gubernans, finemq; laboribus, cr incommodis impor
nens,omma jaciens numeris imparibus confonare ■ Eundem dcfcripftt,Naturamqp
magnam, per omnem mundum diffufam, fundentem uitas omnes , mundum ani/- mantem,
alentemq: omnia nominauit: Principio coelum ac terras,camposq ; liquentes *
Lucentem'^ globum Lunx,Titanuq; ajlra. Spiritus intus alit,totamq; infiifa per
artus Mens agitat molem, & magno fc corpore mifcet. Hac de maffto Deo,quem
Pythagoras^vfcrtp -f & carris, animationem Vnr ucrfi dixit,imitatusqi ejl
cum Pocta.Huncite Ouidtus fmgularitcr uocat, er muir dans crcauoms autorem confitetur-
q «i chaosinuolutum, confufum expedierit , elementorumq ; litem compofucrit.
Hanc Deus er melior litem Natura diremit. En quod Anflotelcs,Philofophiq;
[olent in dif[crcndis,explicandisq; N aturare/ bus,af[ociare femper Deum ac
Naturam. Videlicet quia Natura princeps, autor, modcrator,quo fi uacaret,in
cineres Notura,nihilumq ; abiret , omniaq; in chaos reucrtcrcntur,chaos in
nibdm,tencbras(p priores Hanc ob caufam Deus er Na tura coniunflim nominantur
,ut nauts cr gubernator, ut hortus et con[itor,utcwr rus c r auriga,opiftx et
opificum:Rex et regnum. Eundem pulcherrime Phdofo phixq; ex thcfaurts
nominauit,dcfcripfit, aperuit alius Larinus Philofophus Sene ca-Quid
cfl,inquit,DeutiMes Vniuerfi.Quid e fi DcusfQtiod utdes totu,ct quod no uides
totu. Sic demu magnitudo iUi fua reddimur, qua wbd maius excogitari po (cjl-Sic
[olus ejl omni a, opus fa, CT extrahet intra tenet. Quid ergo intcrefl inter
litturiDei et nojlrafNoJbi melior pars animus cjl,in Mo nulla pars extra animi
, totus DE PERENNI PHILOSOPHIA. totus rado cfi. Hic definitio Dei apud Senecam,
oficndit eandem omnium genti/ orneum Theologia coeleftifuper appellatione,
fciendacfc fummi Dei, concordi / m.Hebrii, Grici, Latmi conclamat unicum,
omnipotens, magnumq; Numen, cuius magnitudo fuperet omnia. Quid enim aliud hoc
Philofophi Ladni,atq;quod ipud Hc brium Vatem de fe p radicat Deus f Caelum e r
terram ego impieo.Ec/ ce Latinuf quoque affirma’, tunc illi magnitudinem fuam
reddi, maicflatemq ; ei/ m uero exemplo dcmonfirart,cum circunfpcicns caelum ac
terram, talem ac tan/ tum cogites eum, qui fectt hic omnia: maiore quoq •„
quoniam efl quod uides, er quod non uides.Non modo uidelicct iqueatq ;
uifibtlis mundus jugens, fed tngen tior item,'tnuifibili nofiris oculis
magnitudine. Qui fi uideri poffct,uidcrcmus cum non modo coelum ac terras
iquantem, fed inifiimabili intervallo fuperantem Efl igitur D eus,quod uides,v
quod non uides • Ejl fcilicet quafi mundus, fed mundus inuiftbilis, mundus
faptcntujaentii, rationis, uniuerfuas incomprchc[ifibilis, ani m uaflitas.
Nihil illic non animus,non rado, tam unicus, quam magnus. I mmcnfi/ tas
unifvrmis,non corporis autem,non elcmend,non ignis, aqui,ud acris immert fitas,
fed fapientii,raionis,confilij,prudendi,bonitatif.Ccmuraute in hoc nuat douelut
opifex in opere fuo,cum ludicamus ex opificijs opifices -Sic magnitudo di
uinaijbmatur ex operis fui magmtudinc,cuitts quidem nens effc dicitur, no quod
corpus Dri fit,mundus,fcd quod opificuim regiiur,alilurc jj ab opifice fuo,
penn/ de fi dicas,mentem nauis effe gubernatorem Item omnia,dicitur
cffe,quoniam per ipfutnfidafunt omnia deq; thefauris fuis proruperunt, nec fine
ipfo fieri quic/ quam potuiffet. item de immatura morte dtffercns,Non
intelligis,inquit,autorita/ tem , ac maieftatem indicis tui refloris orbis
terrarum , ctxlicp c r Deorum omni/ •rnn Dei,a quo iufta numtna,que fingula
adoramus,et colimus, fuffienfa funt.ltem 'mexhortadonibiistHic cum prima
fimdamenta molis pulcherrimi iaceret,et hoc crdiretur,quo neque maius quicquam
nouit Natura,ncc mclius,ut omnia fub du/ cibus fuis trent,quamuis ipfe per
totum corpus fc intenderat, tamen nunifiros reg ni fui Deos genuit. Hic Seneca,
que edi a Ladando proferuntur. Omnis ergo lin gua confitetur Dominum. I ncifa
en im fuit ea lex in natura, quam nuUa peruerfitas unquam obhterct,quafurfum
rapitur ignis, aqua labiturdeorfum ■ Sed ad Philo/ .fophuc Romani tuter omnes
factle principem reuertor , huc ufque uolcns utro/ que prolapfus. Apud hunc ,
magnam Nature ficibus iUujlratatam lucem ue/ ruatis deprehendas , haud ei difitmilem
, quam calefies in terris uoces intonu/ erunt. Modoque eum uim immortalem,
inuifibilcmqiie appellat , modo crea/ torem mundi, fepe quoque fingularttcr ,
quemadmodum fuperiores , nonu/ ■nat. Ac quanquam erat cum citeris Romanis , fub
uanis tutus er educatus fuperfiiuombus,qtu non ingentem modo Deorum plebem
colerentac nominaret , fed eorum edam Deorum, quos ubique Natura repudiaret,
fipe tamc ad unicum jflwm Nadin todus Deu canucrfa mente, fingularcm Dmmtads
appallatione ei t a uendicat *** AVGVST. EVGVB. LIB. VI. ucndicdL In
QueBionibus Academicis primum referens fententiam Philofopho/ rum, Nam cum
dicitis, inquiunt, uift quxdam mitti i Deo . I tcm , Quxrunt quo/ nam modofidfa
uifit qux fint,caDcus efficere pofiit probabili a. Et , Si tale uifum obicflum
cjl 4 De o dormienti , ut probabile fit.Etfub perfona contradicentium. Quis
enim (ibi dedcrit,aut omnia Deum pojfe, autitaftilurum effe,fi pofiit i Et, N
eque tam quaeret cum Deo , quod parum longe , quam quod jilfumuidcrcm,
ltem,Platoexmateriainfeomnia recipiente , mundum effe cenfetd Deo fidum
fempitemum.ltem , Cur Deus omnia nofhri caufa cum juccrct, ( ftc enim uultis)
tantam uim natricum uipaarumq ; jtceritfEt ex Epicuro, Sic ille cr Deum opere
magno hbcrat,CT me timore ■ Quis enim potefl , cum exiBimct d Deo fe curari,
non er dies,w nodes diuinum Numen borraeiEt in Legibus. Ad Deos adeun/ to
caBe,opes amouentotqui fecus fixit, Deus ipfe uindex erit. His conflat Philo/
fophos uti caput,fummam'q i omnium confideradonem cr fcopum,ad quem totus de natura
fermo dirigatur,autorcm$ rerum omnium,dc quibus dicendum efl,Dc/ um
proponae,cui cr fiUbonem mundi, v rerum humanam procurationem, uni uerfdemq ;
autoritatem decemunt-Eadcm cjl Philofophoru nuncupatio De i,om/ niumq ; raum
attributio in libris de Natura Deoru . Ac quanquam Marcus iuxta uulgi
confuctudincm nonnunquam plures Deos de rebus differens afeifeat , errore tamen
abiedo, mens, lingua $ redit ad unum . Et in fecundo de Natura Deorum, Non eft
igitur natura Deorum prxpotens, neque excellens. Jiquidem ea fubicda ejl ei uel
NecefiiUti, uel Nitor* , qua coelum, maria, terraq; regantur. Nihil au/ tcm cjl
prxBantius Deo . Ab eo igitur neccffecB mundum regi. Nulli igitur eB Nitor*
obediens, aut fubiedus Deus. Omnem ergo regit ipfe Naturam. In his . Marcus cum
Deos ac Deum appellet , cum fummum aut fupremum Deum , fe/ pe exteris in libris
nonunaucrit , ut o flendam , cr cum hic nihil Deo prxBan/ tius affirmat :qui
prxBat autem exteris, unwm fit nec effe efi: neque enim prxBa/ ret, fi multos
xquales haberet : certe coarguitur uanitas effe , Deum non femper, ut
nonnunquam, afcifccrc-Dc eodcm.cum Philofophi resadmirati,cocpijfentphi/
lofophari , Sic Philofophi, inquit, debuerunt ,fi forte eos primus afredus
mundi conturbaucrit , poBca cum uidiffent motus cius finitos cr xquabiles,
omniacfc ratis ordinibus modrrata,immutabiliq; conBantia,intelligcre incjfe
aliquem non folum habitatorem in hac ccclcBi ac diuina domo,fed etiam redorem
cr mode/ ratorem , cr Unquam Architcdum tanti operis , tandq; muneris. Hxc confide/
rado refricit unumfimgularem,iuxu ea qux tradiderat Plato , quem libenter fe/
quiturMxrcus.Nam architcdus operis tanti, quem Grxce Plato uocat fieniisf/
yop,unus fitncccffecfi , er unus a Platone nominatur . H abiutorem quoque
mundi, fi bene refricias , appellat, quem maiores animum mundi , mentem Vni /
uerj'itatis,animationemq} dixerunt. Quam uim, mquitin Academicis , animum effe
mundi dicunt , euitd.cmq; effe Mentem, fapicndamfy perfidam,qucm Deum . •
appellant* D E PE RENNI PHILOSOPHI X* .*>» appellant. Vtius igitur mundi
Archucttus 6 T uUi,non plurcs effe poffunt: fic una Metis, non plura, unus
animus, una fapientia.C ur ergo dicis nonnunquam Deos, non femper unumf cuius
magnitudo impleat coelum cr terram , Deos habens uti miniftros. Eundem ie Natura
Deorum innuit,cum ait, Quam ,inquam, id cfl, re/ nm per omnem mundum
uarictatem,ji ut animis, ftc oculis uidere pojfemus,ne / tno cunilam mtuens
terram,de diurna ratione dubitaret . Appellat diumamratio/ nem , quam in
Academicis dixerat a Phdofophis appellatam Mentem, fapttn/ limp perftdam,eami^
effe Deum. Eundem quoque , refricit, autoremq-,gcne / ris humam,quemadmodum
Mofcs,ommurn<^ ad uttam degendam commodorum largitorem, pradicat in fecundo-
Ad hanc, inquit, providentiam natura tam diti/ gentem, tamq; folertem,
adiungimulta poffunt, e quibus inteUigatur quanta res hominibus a D eo,quam$
eximia tributa ftru,qid primum eos humo excitatos,ctl fos Cr errflos
con8ituit,ut Deorum cognitionem , calum intuentes , capere pof/ fent-Et Cotta
referens eadem in tertio. Sed a Deo,mquit , tantum rationem habe/ Mtus-Quid
amplius eft in Theologia calcflif quod hominem ad fimilitudine fuam
feeerit,praeffe cun&s animantibus u oluerit. I d enim efl,celfos eos cr
reflor fuiffe eon{htutos,ut cognitionem capere poffent,non Deorum,quorum enim D
eorum! fed eiufdem,qui celfos eos cr ereflos conBituit . Ex quo corium
intuentes , excio/ morent, quod iUe diurnus, Coeli enarrant gloriam D a,cr
opera manuum eius nuit ciat firmamentum. Quem enim otium decet homines
agnofcere,CT fitrri,colcre, CT uenerari,admirari cr fufpicere , quam eum , de
quo Marcus idem fic locutus eft,ut fi uates quis Hebraus effct,in fecundo de
Diuinitate.Et effe,mquit,prajlan/ tematiquam.atcmamcfi Naturam , cr eam
fuf^icieniam, admirandam^ horni/ nm generi,pulchritudo mundi, ordoq; rerum
calcBium cogit conften.Hec ille. Vtkt igitur pr*flans,atcma$ Natura,cuius
pulchritudo mundi , ordoq; rerum caUftum fiat inuentum , fufticicnda cr
cognofcenda ex intuitu cati , non Di j. qwm enim Deos fentiam,fi una efl prx
flans, admirandaq ; nobis Naturai innuit ergofmgulare unicumq; Nmen , de quo
qua fi diurnum fudit oraculum 'm tertio ie Legibus,de lege CT imperia
loquentginc quo, inquit, nec domus ulla, neccua tat,nec gens,nec hominum
uniucrfum genus flare, nec rerum natura omnis, nec ipfc mundus potefl.Nam cr
hic Deo paret,et huic obediunt maria,terraq;,et ho/ minum uitaiujSisfuprema
legis obtemperat.Ecceigitur,ut ipfe loquar , DeusiUc
naw,uniuerfatis,unicus:quemterra,pontus,athera colunt, adorant, prodicant: ad
parent motus calefies, cuius potcjlati nihil refiflit:Sic ab his prxdicatus ,
quos in eius admirationem natura,eonfideratiac j; trahebant , ficut ab bis ,
quos pater/ IU traditio ufque ab origine rmuidi,f*Ma<£ caleflis commouebat :
Eumip fenfit, maieflxtcmq; eius buafibititerinomni mundo prafidentem , qua
Romanas opes auxerit,confiffui efl pro Mione, uelutl heologus : Necuero,
inquit, quifquam diter arbitrari potefl,nifi qui nullam utmcalcflem exiflimat
Numen 'ue diurnum. t i Queni **4 AVGVST. EVG7B. LIB. VL qij em neque impcrij
ueBri magnitudo jicty foliUe, nec coeli , cr fignorum mot tutyHec uicifitudmes
rerum, at^ $ ordines mouent,ncq;,id quod maximum efl, imt iorum fapientu,qui
facra,qui cerimonias , qui aufficu er ipft fanftifiimc cohe/ runt,o ' nobis
fuis poBcns prodiderunt. Et cB profefld iUa uis,neq ; in his carpo ribus atque
hac imbecillitate noBra inejl quiddam quod uigeat er fentiat , er non inejl in
hoc tanto Natura tam prxclaro motu.Nifi forte idcirco non putant , quia non
apparetynec cernitur, perinde quafi no Bram ipfam mentem, qua fapimut, qua p
rouidemut, qua hac ipfa agimus ac dicimus,uidere,aut plane qualis, aut ubi fit
fentire po fimus- Ea uis,ea eB igitur, qua fepe incredibiles huic urbi
felicitates , dtqs opes attulit. Et de A rujficum refponfts Latina Philo fophia
jicile princeps , ex ea Natura,qua,ut idem ait, fine doftrina notitias paruas
ingenuit rerum maxi/ marum: Nulla maior res atq; Deus, cuius ingenuit fme
doftrina , notitias ingentes Natura nobis-Vt minime mirum feri dcbeat,eos de
Deo fcnftffe,locutos(p effe td lia,quos Philofophia nunc magnu faarfa per
orbem,non erudi jffet . Proflo enim erat alia minor quidem Philofophia , quam
non didicimus , accepimus , legimus, uerum ex natura ipfa arripuimus,
hauftmus,exprcf imus. Ad quam non
dodt,fed fifli,non inBrudt,fed imbuti fumus . Hac aperit os nobis ad
confefionem magni Dei. Eoq; dux fuit eidem Ciceroni, ut item fingularem D
iuinitatem nominaret , eam c{; uerifime definiret in Tufculanis: Nec
uero,inquit,Deusipfe, qui inteUigi/ titr a nobis,alio modo inteUigi potefl,nift
nens foluta quadam cr libera, fegregq taq ) ab omni concretione
mortali,omniafcntiens cr mouens,ipfaq; prodita motis fempitemo .Agnofcis quod
noBer Vates introducens eum loquentem,Ccchm er terras ego impleo. Et,Leuate in
excelfum oculos ucBros , er uidete quis creauit • hac. Deus fcmpitcrnus,Dominuf
qui creauit termitios terra, cr non deficiet ,ne<^ 1 aborabitytiec cfl
mucjligatiofapientia cius.Et,Vere tu es Deus abfconditus,Deus ifraelyfahutor.ln
hac igitur Marci defnitione,omniafunt, qua Uteris facris con - tinentur, nomina
diuina . Primum , Mens immortalis , incorruptibilis fapientia , ,
perenms,incorporca,omnia fendens. Spiritus enim,id efl, Sapienda Domini, re/-
pleuit orbem terrarum. Per omnes ffiritus penetrans, ut idem Salomon ait-Quem -
quodam mirabili confcnfu uidetur Marcus exprcfiffe . Vt enim Marcus afferit
Deum effe Mentem omniafentientem er mouentem,fcgregatam ab omni concre - tione
mortali :fic ftriens ille,qutfquis fuit , TrcJo-nyctf ki rwnatf nirminim fts
<roeplcc,</liHKfi A </Lx7recr7*>p, <rixKK$etfioTHTCCOmnimO’' tu
uclocior efl Sapientia,penetrans per omnia, o- commeans ob puritatem. Vides »
puritatem,quod ille fuis uerbisjegregatam ab omui concretione mortoh-Et quem-
dixit omnia fentire, fapiensille namritnionoii , omnia circunfyicientcm . E f
iuKiynTop,Tj>xvop,(i(ioAvyTop,mobiUtateuigentem,penetrabiIem,incomqui/
natum, is igttur ft mouct omnia, folus etiam mouet orbes cceleBcs , non aha
Intel/ ■ ligentia-En igitur eandem exhibet NatimtTheohgfam , atque reuclatio
diutia ; . E undem DE PERENNI PHrLOSOPHlA. «?•* fundem fingulariter Marcui
appcUauit, refiifiimcq; [enjit eum inuifibilem ex o / peribus fuis
agnofcendumVt,mquit,Deum non uides, tamen ut Deum agnofcis ex operibuf eius.
Et,[Uud modo uideto,ut Deum norts,etft eiut ignores 0 locum , 0 faciem, fic
animum tibi tuum notum effe oportere. Et, Certe 0 Deum ipfum 0 diurnum animum
corpore Ubcratum,cogitatione comple ili non pofimus-Eun dem affirmat creatorem
animorum. Nec mcnietur,inquit, unquam unde ad ho/ minem uenire pofiint , nifi i
Deo . Ab eodem ait dcnunciari exceffum e uita , fi/ eut animi creatorem a ff
eruerat. No; uero , inquit, fi quid tale acciderit , ut a Deo denuntiatum
uideatur, ut exeamus e uita. Uti 0 agentes gratias parcamus . Et* Vetat enim dominans
ille in nobis Deus, iniujft hinc nos fito demigrare. Et, Nec tamen iHa uincula
carceris ruperit (Leges enim uetant) fed tanquam a magiftra/ tumuit ab aliqua p
oteflatc legitima,ftc a Deo euocatus, atque emtffus exierit. Eun/ dem
fingulariter refpexit 0 nominauit, cum ait \n Legibus de eo, qui calum, terras
, maria , ornnemq ; rerum naturam perrexerit, ipfumq; ea moderantem ,
regentemq; pene prebcnderit-En moderatorem,rcgemq; cali ac terra, natura $ eum
confalutat. Eundem creatorem hominis in legibus fentit 0 nominat : Nunc
quoniam,inquit,bominem , quod principium reliquarum rerum effe noluit , ge/
ncrauit,exomauit Deus.Et paulo ante,animi[atorcm: Animum , 'mq»t,effe'tn/
generatum a Deo.Agtofcis Theologiam M ofaicam: faciamus hominem ad ima g inem 0
fimihtudinem noftram , 0 prxfit omni terra , principium fcilicct reli/ quarum
rerum-Et de afflatu animi : E fl, inquit , quoniam nM ejl ratione melius, 0 in
homine 0 'm Dro, prima honuni cum Deo rationis focietas ■ Et, Pa/ rent huic
ccclefti defcriptioni,Mcntiq; diuina 0 prapotenti Dco.Ef, IfctfJ; ex tot
'generibus nullum ejl animans prater hominem, quod habeat notitia aliquam Dei*
De<f; ipfis hominibus nulla gens ejl,neque tam immanfueta, neque tam fera ,
qua tion,etum fi ignoret qualem habere Deum deceat , tamen habendum friat . Et
itt TufculanisiSic mentem hominis,quamuis eam ut Deum , non tamen ut Deum a/
gnofeis ex operibus cius:fic ex memoria rerum, 0 inuentione, 0 celeritate mo/
tus,omni<fr pulchritudine uirtutis uim dmitix Mentis agnofeito ■ Hic 0 unum
Deum fatetur, 0 per ea qua fa Aa funt,qux opera cius dicit,putat cum agnofeere
oporterc His qmibus igitur confiat, uer a effe, qua Tbrologi nofbri , primi
reli/ ponis prxcones,prodidcrunt ex omm Natura cunflas nationes difeere Deum
po/ tuiffe,mfi fuperfiitiom agmen terras occupaffet. Sed enim multos tibi
fcgrcgauit Deus,qui non incuruaffent genua coram Baal H» ex operibus eius, 0
per ea qut fafla funt, inuifibilem eum agnouerunt, 0 afferuerunt.Vidcre autem
ex his licet, quantum ab hac Latinorum grauifiima Theologia defevierit
Pliniits,qucm laudes D iuinitatis,quas inuifibili Deo exteri decantarunt ,
corporeo mundo non puduit Uendicare.Qitod fit Numen xtemum, immenfum, nec
genitum unquam , neque mtcritwm:Aetemus,immaifi{f,to:tuJntoto , Scdeum mundi,
cuius omnes de/ , t 4 cr ener at »90 AVaVST- EVaVB. LIB. VI. creucrat explica*
pates , longtuc «tra circorum proucxit amor , in numerum , Phdofophorm piate
non ponenduf,ucrum eorum duntaxat,qui promifcue alio/ nm placita
rcferentes,iudicim fum ddbibere uri noluerunt, uel non potuerunt » Senecam unum
fingularcmq» Deum oreplcno nominare Auiorcm munJl.de re» ruro humanarum PrxGJcm
Captui praedicare: Ei eunda u rettii bona acceptate» ferre. Cap. 1 1 L «Edcum
me necefiitas abjhraxent , ut in declarationem Spiritus eius,fme M en/ &tis,quam
fubUmis Vates per omnes mundani corporis atus infufam dixit,duo/ tus Seneca
tefiimonijs Tullianam Theologiam praucniens uterer, nunc a Tullio dtgrediensjtd
Stoicum Romana Theologia maximum , emnenttfitmumfy antifii temreuertor.Huic
Spiritus ipfe,qui peratates er gentes omnes inambulans, fa/ pe multorum
pedusimpleuit, dedit ut fmgularcmDem ( quanquam Phtlofo/ phus,quanquam Romana
idololatria florente natus) [ape nominaret, rerum creat torem
moderatoremipagnofccret, fateretur omnia tribuens ei, qua litera coele/ fies
indejeffe clamant. Vt hinc fit pcrfpicum,ucnfiima cjfe.qua noflri dixerunt:
VnusDonunus,unusDeus,una tandem fides, una religio, is igitur primum 'm libro
de uita beata, ahfsq; libris, fic unmfmgularemq; Dem ueneratur, appd/
latHac,inquit,qui contemplatur, quid Deo prafiati Ne tanta eius opera fine te/
fiefmt.Enjiteturin mundm uemffe homines , ut opera diuina contemplaren/ tur,
appellans opera eius,cun£la qua fub contemplationem nofiram cadunt . Et tcfles
operum diurnari Philofophos appellato fermonem aurem . Eodem libro: In regno
nati fumus,Deo parere libertas eji. Vides quid dicat . N unquid aliudjn
religione una ( Libertate qua nos lefus Chriflus Itbnaui , inquit dmus Paulus,
EX ipfe Deus,tugm mem fuaue rjt, v onus meum leue .Regnum uocat Sene/ ca,diums
parere mandatis. Eadem retulit in Epifiolis:Philofophia,inquit,adbor tabitur.ut
Deo libenta pareamus, ut fortuna contumacitn ref fiamus: hac doce/ bit,ut
Deumfequaris,ftras ca fum. Hic jingularcm Deum toties appellat, filteita/ tem
appellat, huic uni parere. In libro autem de Prouidenda. Ipfis inquam, Deui
confulit,quos effc quam honejb fimos cupit, quoties illis materiam
prabet,aliquid animofe, fvrtiterq; fhdendiHos itaque Deus, quos probat , quos
amat, indurat, recognofcit,excrcet,Eos autem,quibus indulgereuidetur,quibus
parene, moliet venturis malis feruat.Hacnon'neeft PhdofophiaChriBianaf quam
quidem non quii libros nofiros legerit,licet legiffe potuent , arbitror Senecam
effudiffe , fed ex animi cr rationis bonitate. Audis, fingularem Dem. Tum qua
Deus ipfe in Apocalypfi: Ego,tnquit, quos amo, corrigo CT cafitgo. ibidem :
QUfdmirmfi dura gener of os ftmtus lentat Deus i Digni uift fumus Deo in quibus
experi/ retur , quantum humana natura poffet pati , Et hoc eft propofitum Deo,
quod ftpientt uiro oficndne t hac qua uulgus appetit , qua refzmudat , nec bona
e J fe , nec mala • Hac ab illo dicuntur , quem par efl , cum ceteris Ro/ .
manis ad templa Deorum adire folatum, quenquam iam fulgor Euangelij Ro/ mam DE
PERENNI PHILOSOPHIA Mt Ot<0M afjflauerat. Sed mihicrede,dicebantur ab eo
Unquam ethnuo,tanquam Phi/ I ofopho,non plebeio,non uulgarium errores
attendente, natura duce , diurno Spi/ rim duce, quo ducimur omnes. Prosequitur
: tamen bonis patiatur aliquid mali Deus fieri flUe uero non patitur, omnia
mala abiUis r cmouit, [celera, cr fla/ gftia,cr cogitationes improbat, auida
con)dia,cr libidinem cxcam,CT alienoim/ minentem auaritiam . ipj os tuetur, aut
uindicat . Nunqui d hxc quoque d Deo ali/ quii rxigUjHt etiam farcina [eruet i
Remittunt ipft hanc Deo curam ■ Democritus diuitus proiecityCr onus , illas
bortx mentis e xi/timans . Quid ergo mir aris ,fiid Deus bono accidere patitur
, quod utr bonus aliquando uultftbi accidere i Puta itaque Deum dicere.Quid
habetis quod deme queri pofltis, uos quibus reda pia mteruntf Alijs bona falfa
circundedi , er animos inanes ueluti longo, fhllactq; in t fomnio lufi : auro
illos, argento, ebore, adornatu • I n bis boni nihil efl- ifli quos pro
filicibus afficitis, fi non qud currunt, fed qud latent uideretis, mifcn funt,
for/ didi, turpes, ad fimilitudincm parietum fuorum extnnfecus ctdtt. Non efl
ijla fo/ tid4,cr fyncera fHicitas,crufta efl equidem tenuis.Vobis dedi bona
certa , manfu/ ra. Quando magis uer[aueritis,0' undique inffexeritis,mehor a
maior aq; pcrmifi m>bis,metuenda contemnere, cupiditates fiflidire. Non
uulgetis extrinfecus.Hac Oein conftfiione fmgulans unictq; Dei, qui f olus
ftt,qui res afficiat humanas,bo/ Ilis et malis cofulat, fed malis tribuat qd’
in literis [acris efl,Rccepifti mercedi tua. E iufmodi mercedi Deum
clamatStoicus improbis dcdif[e,quos auro fulgere,diui/ tijs affluere
dederittprobis autem dediffe loge maiora,ji quisrede decernat, bona, fanum ,
prudentem, fvrtcmq; animum , caducorum contemptorem , [celera ab eis flagitiaifc
auertiffe. Hxc efl omnis [aerarum litcraru dodrina . in Epiflolis autem de
eodem dicit,quod noder Theologus \oannes , D eum nemo uidtt unquam . Se/ neca uero ad Lucilium, Nemo nouit
Dcum,multi de illo male exiflimant , er im/ punc . Et ad eundcm,Ncmo alius f(l Deo
dignus, quam qui opes contempfit . Et, Craflmumftadiccerit
Deus,lxtirecipiemus.lbidem , Agamus Deo gratias, quod nemo nos in uita tenere
poted-Et,Bonus uir fine Dco,ef[e nemo potefl-An poteft quifquam [upra fortunam,
nift ab illo adiutus , exurgere ? Ille
dat confilia magni/ pca,0’reda- Audi etiam quxdeciituepidola : A udader
,ait,Dcum roga , ntl il/ Ium de alieno rogaturus. Quibus omnibus, qui Deos
Romanorum cum multi tudi/ ne coleret,apparet,di1 philo[opharetur,dum mentem in
reru obferuadoni immit/ teret yunum nominaffe operum mundanorum autorem,bumanx
uitx cuflodcmfen fiffcygrauitcr er fxpccum fuperioribus feculis, cum origine
mundi, cum religione U nda,qux totum mundum feliciter occupauit,af[cru fje.
Icnccaa cxoidium mundi faieiii Deo fuiflr.qii lin0uU difiinxt» nt.locjtcbiu ,
Giuiqi af>igna«trir . Anoquio* inundo, luci* trrator, operi* fm fprftaior,
pir V niucrfumdilfufu» . Venio» tum modtralor.Urguoi.pro^pcAor, cniu* durcio
cfi<Sa lunf, . qui mare diffuderit ad btntficium nofli um.btnignui Paui.b*
notum amannUuna*, Cap, Uli, ' 1 5 Propuu DE TERENNI PHILOSOPHIA. *99. partem
freti occupatum compleremus milite, ho&em in mari , aut pofl mare 'm/
quireremus.ln bis difyofitor mundi, [uperius creator , reflor. Ventorum
largitor, Blud quod m [acris literis , Qw producit uentos de thefauris [uis,cr
omnibus eis nomina uocat . Q«i apud Mofen creat quod Hebraice dicitur , chamaim
, nem/ pe aerem , qui per omnes mundi partes diffiifus , aleret omnes quiefcens
, motus nutem nauigijs curfus dirigeret . ibidem : Non tantum, ut paulo ante
dicebam, queri pojfumus de autorc nofhn Deo,fi beneficia eius corrumpimus V ut
efferti efficiamus . Dedit iUe uentos ad cu fodiam coeli , terrarum que
temperiem ad et uocandas , [apprimendas aquas , ad alendos fatorum , atque arborum
fruflus , quos ad maturitatem cum ahjs caufts adducit illa laflado. En gloriofa
Philofopho rwmcum [acris literis conficio, de autorc nojbriDeo/ingulari , qui
noncrearit modo genus humanum , [ed uentos dederit , quibus excita calefies
aqua , ter t ros grauidarent .Quid amplius efl m pfalmis , prophetis er M ofe ,
quod ad hoc attrnet i R es naturales, ipfumq} omnem mundum docuit , affernt
inuentum , di/ faofitm, regiq; aDco,humanas autem docuit, & docet [militer
ab eodem admi/ Uran.Tertio eiufdcm operis de rebus Natura: Nunc cum maxime Deus
alia ex/ altat, alia [ubmittit,ac molliter ponit,aut ex fi/Jugo [uo nullas
habitaturas reliqui / aiiaflat. Fatetur moderatorem rerum humanarum Deum
fummum, confoens- eumficere, quod propheta inde ftfie conclamant : vidi impium
[upcrexaltatt/sm- Creleuatum ficut cedros Dei, er tranfiui,CT eccenon crat.Et,
Dominus paupe/ remficit,cr ditat, humiliarer [ubleuat E t,Su[citans a terra
inopem, er de ft aco re erigens paupercmiVndc concordia,nifi quia ueritasnuUo
loco non adeAtEo/ dem loco Seneca:Quidquid acciderit,fic ftrre,quafi tibi
uolueris accidere -Debu/ iffes enim ueUeJifciuiffcs omnia ex decreto Dei fieri.
Sic denique nihil efl , cuius tum fateatur Deum autorem , cuius confilio fien
cunfla refert . N<*m in Suaforijs: Non in hanc,inquit, conditionem Deus
fudit aquor a, quam ne omnis ex uoto iret dies . qu, tdquid fiut extra iuffum
Dei, tutum fuit adultero mare.Superius : qju mundum condiderit , difyofuerit.De
P rouidentia quoque ftc. Cum praeffet, in/ ip m t vnikcrfis , Prouidcntia
probauerimus cr intere ffe nobis Deum . I bident. Inter utros bonos ac Deum
amicitia efoonciliantc uirtute- Amicitiam dico , imo etiam nccefotudo, cr
fimilitudo : quoniam quidem bonus tempore tantum a Deo differt : difcipulus
cius , amulatorq ; ex natura proueniet , quem parens iUe ma/ gnificusutrtutwm,
non lenis exaflor, ficut fcucri patres , durius educat . Bonum turum indeUcijs non
habet,experitur,indurat, fibi illum praparat . Eodemfy li/ bro , Patemum Deus habetaduerfusbonosuirosanimim,cri11osfbrtiusarmat
, CT operibus, doloribus, ac damnis exagitat, utuerum colligant robur. Paulo
in/ fra, Miraris tu, fi Deus iUe bonorum amanufomus , quullos quam optimos , aU
que excellenti fornos uult fortunam lU is, cm qua exercentur , afognat-Ecce
fye/ foculum dignum ad quod refyiciat intentus operi [uo . I n quibus omnibus
qualis foo AVGVST. EVGVB. LTB.' VF. in literis diuinihts [criptis confonat
Theologia, fme q ua cum Deo nobis ejl findit tudo,fiuc qua patrio nos ille compleditur
more. Aut quod nos eum oporteat at mulan , ad quod ipfe nos inuitat : Difcitc ,
ait , a me quia mitis fum , er humilis corde. Audimus etirn parentem magnificum
uirtutum , amantifimum bonorum. Non ne Stoicus item conjejfus cjl,qudd ipfe
generis humani magiflcr,nos docent do dcclarauit,ut precaremur, Pater
noflcrfSatcca uero, Paternum Deus habet ad uerfus bonos uiros animum. Quibus
probatur omnium gentium,quas ex uno fonte natas fenfus, rationiscfcjimilitudo
fociauit,fuiffe fentper munius uai,fmguLtriscp Dei maicflatem, laudes <j;
omnes eius,ora propenfa. Denique de moribus Seneca di cit:Optimus ergo ammus,w
pulcherrimus, cultor Dei cft.Et, Quid ejl dare be/ ncficiumiDcu imitari.
Ef.Pojt Deum,ucritatemcolendam,qua fola homines Dijs proximos fiat . Qtud illud
item quod in libris de beneficijs f Eunt ' que , inquit, tua caufa , etiam fi
maior illis aha , prior caufa efl.Quanto fatius ejl , gratum ad/ uerfus
prxeeptas uoluptatrs , non aliorum annos computare , fed fuos benigne at
flimare , er in lucro ponere i Hoc me dignum indicauit Dais . Hoc fatis efl.
Votuit plus , fed hoc quoque beneficium efl.Ntbil igitur relinquit, ut ipfe
loquar , fapientifimus, er grauifimus Phdofophus,quod altitudinem Theologia
ueraan te oculos ponat. Nihd illi ratio , CT Natura negauit,quod benignitas
diuma,mcbH oraculis fuis dcdtrauit. DcQgoado diutnf Niturf apud 3<nrcam:qood
fll ratio incorpom.rc» tum nugnarS opifcxipcr omnia dilfcC^cuftot.rcAor
umucrfl. Do n)nui,£ardfcx:cau(acaoCirum:NaiDnrrruomqua nata rtml < omnia.
Quomodo Gi ipft niundua.aui para maxima mundi. Qui Ik
ptaiuildciixttrnii.adquasfoimiaii mundam. Fundam mundi; «C quod ipfa Natura.
Cap. V. DE [ub flanda uero diurna , quoniam pradara quadam Philpfophorumq; Jit
gna penetralibus mirabili cumnofirts (imilitudittc fcripfit Seneca, ea libent,
uolensq ; cunilis oflendam , ut fiat pcrfpedum unumfuiffe Romanorum, ud cum
idola colerentur, eundarum 'que gentium atque Hebraorum Deum .In libro de
Confolatione : Quocunquc nos mouerimus , jrquetur natura communis , & propria
uirtus . liaflumefl , mihi crede, ab iQo, quifquis formator Vttiucrfi fiit,fiue
ille Deus ejl potens omnium, ftuc in corporal/s ratio, ingentium opet rum
artifex, ftuc dtuinus Spiritus,per omnia maxima,ac minima, aquali intentio / ne
diffufus,fiuefuum,cr immutabilis caufarum inter fc coharentium feries. Idht
quam aflum efl,ut in alienum arbitrium nifi uihfima quaque non cadcrent-Haci
te. Principio fiujfe mundi formatorem conjejfus jfuem quidem tribus
appellationi/ but,fed in eundam congruentibus appellat: Nam fi pcrcunfleris
quid fit D eus,optt tua erit er uera Phdojophia apta definitio , Ratio nempe
inteOedus, ingenium, mensjapientu in corporalis,mgenium operum artifex. Uem
diurnus Spiritus pet omnia maxhna,ac mmima djffufus:Nufqtum fcdicet non
prafent. quodin [aerie literis parmdicvur,spirwDQfUMrcplcuiterlrmt<nantm.
Quarta uero nuo ■ - atpationem DE PERENNI PHILOSOPHIA. io* eupadonem Fatum,
nonalium quum huncipfum drfignare ipf ufmet Seneca fer/ mone docemur. Nam cum
in confiffo apud grautfimos Phdofophos fit , idem effe Fatm,atq; Naturum,ut
quod ait Poeta: Nam quia nec filo, merita nec morte peribat. Is idem confitetur
aperte,idem effe Deum atq; Nuturam.Si Natura igitur er Fatu idem:Dcus autem er
Natura idem, idem ergo Deuf et Fatum. In quxRionibus igi/ tur libro
fecundo,Eundcm inquit, Ethrufci,quem nos,Ioucmlntclligunt, cuflode, re floremq;
Vniuerfi, animum,ac feritant mundi,huius operit Domnu,cr artiji/ cem,cui nomen
effe conuenit.Vis illum Fatum uocarefnon errabit. Hic efl ex quo fufpenfa funt
omnia,cx quo funt omnes caufa caufarm. Vis iUum prouidcntiant dicereirefle
dicis. Efl enim cuius confilio , huic mundo prouidetur,ut inconcuffut exeat, er
aflus fuos explicet -Vis iUu Naturam uocarefnon peccabit. Efl enim ex quo nata
funt omnia,cuius fpiritu uiuimut. Vis illum uocare mundum i non Me/ ris.lpfeefl
totum quod uidcs,totus fuit partibus inditus,cr fe fuflinens,o ’ fua.Et fui
ftmilis ubifyuocans re florem mundi, er artificem,Spiritum funilitcr,atq •, in
li/ bro de C onfoladone. Eundemq; ait appellari Iouem , qui non modo fuerit
operis huius artifex, fed nunc quoque Dominus,ercuRos.Huncipfum dicit appellari
Fa tu,quia caufa caufaru,ab eo pendentium princepsfa quo totus ordo caufarum
de/ pedct-Excuius decreto dicebat fuperius omnia feri. Mirabilis quoq ; eft,et e Philo
fophia deprompta thefauris Natur a nuncupatio. Magna ueritatis explicatio. De/
clarantur enim qua fape cum multis, ac magnis ahjs Philofophis Ariflotdcs ufwr
p at,cum Phiofophantes,v per rerum uaflos campos contemplando delati focidt
Dctm,at$ Naturam, Nihil agere frufira Deum ac Naturam dicentes, omnia ope
ra,mirabdes'q ; rerum ordines utrique ex xquo tribuens, fed priorem Deum nomi/
nantes.Declarant enim Naturam effe motum,artcmq; D ei,quod d Deo moderate,
folerter agitur,excitatos ordmes,circumq ; aflos,CT in hoc ( piritu,uitaq ;
confcrud tos a Deo. Quod autem ait iUum appellari poffe Mundum, idem efl atque
Natura nomen-Non fcilicet hoc mundanum corpus . Quomodo enim, fi fuperius Deum
di cebat,rationem incorporeamfPrimo quoque Quaflionum naturalium , Quid eR
DeusfMens Vniuerfi. Quid efl Deus! quod uides totum, cr quod non uides. Vult
igitur Dem appellari poffe Mundm,quemadmodu Naturam. Efl enim Natura mundum
ornnis,cunflares, quibus conficitur mundus , quarm mirabilem uitam pe rennesq;
motus,uocamus Dcum,uelut opus diuinum,diuinam fapientiam,foler tiam.Nam quod
non fentiat Dem hac corpora,perfpicuum inde efl, quodappel/ let
eam,Mentcm,Kationemfy Vniuerft.Ratio uero,ac mens incorporea.Seuocat igitur eum
A corporibus, fuperaddens,uocari poffe Animationem Vniuerfi, fapien tifiimeq;
flantes ordines nomine rerum ab fe repertarm. Re florem igitur, artifi/ cemq •,
mundi uocauit nomine operis fui , propter fapictiam in ipfo opere apparen
tcm.Non fcilicet opusipfm corporeum Nam fuperius quarebat mundo antiqui/ ,•
orem , 40» AVGVST. EVGVB. Ll$. VI. orem, i quo iflafidcra exierint. Erat igitur
Sk anteaquam effet opus fuim.Non efl igitur ipfum opus: Nec id uult Phdofophus.
Rationes ergo, ingenui , fapientiamip apparentem in opere mundano,Deumclamauit.
Eodem fcnfu mteRigendusefl,ta uq; Phtlofophu declaratur,cum ait in Quxjhombus,
Nf<J enim omnia Deus hu inanis oculis nota fecit. Quota oculis pars toti
operis committiturfipfe qui ipfa tra dat,qui condidit,qui totum hoc
fundauit,dcditq; circa fe, maiorq; ejl parsoperiSi ac mchor,effugit
oculos,cogitattoneuifcndus cjl.Multa prxtcrea cogpata Numini fummo,er uicinam
[artita potentia, obfcura funt. Paulo mfra,Cum maxima part mundi Deus
lateat.Hxc Phtlofophus.Vtdcs ut primum filetur Deum inuifibdem, effugientem
oculos. Si imfibilts,fi fugiens obtutum,ccrtc ne corpus quidem mun/ donum ,
quod uidetur cr tangitur. Sicij; declaratur quod pofuit fupenus. Quid efl Deusi
quod tudes totum, cr quod non uides. Si Deus inuijibilis,non efl quod uidet
totum. Ergo folerttam operis, ac Diuinitatem defignauit.Quod autem dicit Dcunt
maximam mundi partem, tenens quo modo fit intclligendu. Maxima fcilicetrcm in
mundo,interx)mncs res,inter omnes animos principe. In ipfo erum exordio do/
cehit:Qm,inquit, condidit, qui totum hoc fundauit. Si condidit igitur, e T fi
totum fiuidauit, certe fiutante fundamentum. Fuit totus ipfe . quo modo igitur
pars aut quod condidit cr fundauit? imo toto opere fuo, fed alia
magnitudine,mator. Nam
fupenus dixit, Dais efl ratio bicorporaUs,mgrntium operum artifex. Ergo cu di/
cit,Dcus efl maxima pars mundi, fcntit,Deus efl maximaresin mundo , omnibus
fub)lantijs,fimul aggregatis maior. Vna res in mundo, ipfo mundo maior, mundi
mne appellatione lignando, quicquid ubitp efl Quod aut dubitas, et inquirens
lo/ quitur m Quxjhombus naturahbus,Quis aulorfit,aut cufiosiquid fit Deus:
totus in fe intendat, an ad nos aliquando refricut: Faciat quotidie aliqui i,
an femelfice rir.pars mundi fit, an mundus.Liceat iUi aliquid ex lege Fatorum
derogarc,an ma icflatis dmunutio fit,V confcfiio erroris, mutanda
ficiffe.Neccffc enimeade pia/ tere cui nifi optima placere no poffunt- Nrc ob
hoc minus liber et potens efl ipfi erum necefitas fuaHxc
ornnu,quxnuncdifiungendo,inquirendoq; proferuntur, habent fuas alijs locis
refoludones,affcucrando probatas. Quis em autor fit eteu flos,et an fcmcl fecerit. Et an
bonis fuis deledatus,<t nobis oculos aucrtat, fepe co fiffus efl,autorem
effe Deum,nec autorem modo, fed nunc quoq; cujlodem-Hunc ipfum fupenus
fiitebatur, fcmcl hxc omnia ficiffe, Qtu condidit,tqquit , qui totum hoc
funiauit-Fundatio autem exordium machinx defignat. MiUr locis autem uidi mus
cum fuperius jitentem, Deum res humanas attendere . A n autem fit uel part
nutndi,ucl mundus, fupenus declarauit,mundum,r odones appellans, redos ordi/
ncsjcgcs xternas in mundo: Et has Deum Ltrgjfiime appellatione diffufa, nuncu/
piuit,defignans ca effe folcrtiam,inuentioncmq; diuinam. Declaratum quoq; non
poffc Deum uocari ab co mundum, fi mundum corpus mundanum fentis: quia di iit,
Deum nunc Mentem Vniucrfi,nunc Rationem incorporalem,ingentium ope/ DE PERENNI
PHILOSOPHIA* io r rum Attificemoflenfum q uocj; quomodo Deui ftt pars
mundi,fcilicctresin ornnf. numero rerum,qui dicitur mundus, maxima,eminentif
ima . Maior fcilicet, quam omnes homines,calo,ct terra quoq; maior. Sentit
autem Seneca,cum De m uocat' partem mundi,rationem, mundum gubernantem, a
corpore mudano fegregatam, udut animum 'a corpore. Non uult autem ut cuipiam
fartaffe uideretur, mundum , efje quafi corpus Dei. Deum autem animum ipftus
mundi- Scit enim et fatetur arti facem mundi, mundo longe antiquiore,
condidiffc,£r fundaffc hoc omne, fegrega> tum ab ipfo fcmpcr.Sed cum Deus
fit muifibilisfa quo mudus uifibiliter regitur, di xerut Deum eam
rationem,quaregitur,agiturq; mundus, uelut a ratione corpus . Q£>d autem
inquint, an cxlcge fatorum ci liceat aliquid demutare, ipfe declarat, ubiq;
confilens in manu Dei ejje F ata,quia ipfe Fatu cfl,ipfe Princeps Caufa. Facit
quod uult, cr non uult nift optima.Non poieft ab hac uoluntate mutari,ut
uclitali quando non optima,nec tamen minus ob id liber, cr potens. Impotentia
eft, poffe ucDenon optima. E auero pulcherrima, facrafy Phtlofophiaapud eu de
creatione mundi , de caufts,de toto ordine creandi,exphcdtem quam probabat
Philofophiam Platonis. Hxc, inquit ad LMaUum,cxemplaria rerum omniii Deus intra
fe habet, numeros uniuerforum,qux agenda funt,w modos mente coplexus eft.
Plenus h is figuris eft, quas Plato ideas appellat imrnortalcs,immutabilcf ,
indefatigabiles, innu merabiles.Non procul inde,Caufa efficiens Deus eft -Forma
hxc rjl habitus,el or/ do,quem uidemus,cxemplar fcilicct,ad quod Deus hanc
magnitudinem operis pul chcrrimi facit. Propofitum, propter quod facit . Quxris
quid fit propofitum Dei: bonitas eft. Ita certe Plato ait,qu<e factedi mundi fitcaufa.Bonus eft ,bona
facit. Bo no nulli cuiquam inuidia eft -Fecit itaq ; qu.'im optima potuit Paulo
infarius,Qux/- rimus,inquit,qux ftt caufc ratio fcilicctfaciendi,id eft,D eus.
Ita non funt multx et fmgulx caufx,fed ex una pendet ea que faciunt.Progreffus
inde, Et non quxram , ait » quas fuit initia uniuerforum,quis rerufarmator,qui
omnia in uno mcrfa,etma teria inerti conuoluta difcrciient- Non quxra quis fu
tftius arti fax mundc.Qua rat tione tanta magnitudo in ordmem,ty lege
ucncrit-.Qui (parfa collegerit , confuft ■ difbnxerit. m una defarmitate
iacentibus faciem diuiferit: Vnde lux tanta fundatur, ; ignis fit,an aliquid
igne lucidius Ego ifta non quxram. Ego nefeiam unde dcfccde ri mus. Infine
autem, Nempe uniuerfa ex materia er Deo conflat . Deus ifta lem/ perat,qux
circunfufa reflorem fequuntur et dueem-potentius autem eft,ac pretio fius
quodfacit,quod eft Deus, quam materia patiens Dci.Quem locum in hoc mu/ do DfUi
obtinet, hunc in homine animus. H xc omnis Phtlofophia Scnecx maxime cbformis
Mofaicx,de mundano primum opifice.de maicftate ruts,de exordio muit di,de
Ideis, rerum fcilicet feminibus affluentiaq; fempitcma.hx funt enim ldex,di/-
tono Verbo,nempe opifice mundano,contcntx.Hxo rerum uberUs,diuinxq} fapi
entixfxcuditas,qua grauidus erat Dais. Ex hac magnajncnarrabM, nata funt o/
mtua Secunda pars Philafopbi* cius,w ipftMofticx conformis eft ,qua dicitur t-
*o4 AVGVST. BVGVB. L IB. Vir Kofe Terra inanis, cr uaau ,a Gratii interpretibus
inuijib&i , cr incompoftUL Ea erat terra er aqua conuoluta.iada ad
fundamentum mundi , in quibus ornnet terre fhcs, c?" cce lefles forma
latebant. Ibi erant ignes xtherij , puracoelejliumor/ bju fubjiantia.lbi aeris
globus, illic animantes tarcjkes,cr aquatica planta quo/ qfte et herba. Ecce
autem ut optfix,qut terras et aquas findauerat,admouit pota V tes manus. prinum
purifimt lutis orbisq ; cocleftis, qualis nubium candentium et dutia ejl cr
extricata fubjlantu.Sol coepit rotari per orbem,aquas exhaufit, aeri
abfkaxit,ficcautt terr as,mari fubfeden te. Terra madentes,
herbos,arborcs,anima lia genuerunt. E terra madend,lutulcnta,fumptum corpus
bmanumuHxc cum di' xennt Propheta, Seneca ex uetuRa fuma apud Philofophos
audita, confirmat • Vo eat rerum firmatorem,Deum illum M ofaicum Hunc optima
dicit ficiffe,quemad. modum Mofes,qui ad unamquanty rem creatam ficit Deu
uMjfeajfemjJe^ bot na. Erant omnia in uno corpore tcrrx,& aqua ut embryone
merfa,et conuoluta. Tunc opus ex pulehris,cr bonis fitl um,appxruit
pulcherrimum.Veneruntq ; om nia tn ordinem, legemep. AbiUo firmatore nos
defeendimus. I pfe quidem inuijibi/ lis,regnans imperansq ; in mur.do,v ubiq;
prxfens, licet inuiftbilis, quemadmodu animus tn corpore.TaUs ejl Seneca diuina
Philofophia, parum exfuccefiionefct- culorum,partim luce rationis oHcnfa-Nomina,quibus
Deus ab eo uocatur, funt, ¥ormator,Opifix mundi,Kado incorporalts,Nlens
Vniuerft, Animus in mundo , ¥atu,Caufa caufarum, Vnica rerum Caufa , Natura, id
ejlfins rerum e? ordo,Spi ritus per omnia difjisfus , Fundator , Conditor mundi
, Prouidenda, Temperator, Dux ordinis omnis.Vt autem finem ficiam,audi tantum
diuinifiimam eiusuocem , qua docet nihil effe Naturam niji Dcum,in libris
deBcncficijs:Natura,inquit,hoc mhi praflat. Non intcUigis,te,cum hoc dicis,
mutare nome DeofQuid emm aliud ejl Natura,quam Deus, er dmina rado, toti
mundo,er partibus eius infcrtafErgo nihil agis ingradfiime mortalium, qui te
negas Deo debere, fed Natura ■ Qjuanee Natura fine Deo efinec Deus fine Natur
a, fed idem ejl utrunq^ncc diflat. Si quid < 4 Seneca accepiffes,Anneo te
diceres debere, uel Lucio , non creditorem mutares . fed nomen. Sic ide. De
Cimino & lingulari Deo.ex Pltttareho, PWIofopho inflgni , omnes ferine da
eo Undes canem ,qu* m factis Ineris habemur. Hunc unum adorandum elTe, ,
elementa muili buius.Sole.Lunacp.efTe ligna quibus dtuina maieflat, inno 1
(ercattBa ™* organum.artemqf Dei. Deum effe creatorem mundi.qui fit lem» pium
racrriiinum, inquod IpeAaior operum diurnorum introducatur homo» Mundum elfe
unquam thealeum.in quo nobis fpe&atortbus Deus infignes o* pes fuas
oltcmai. Deum creaffe Solem, qui Bt quaedam lucis «ternae fu* per tnS dotn
decurrens imago.Dtauiam naturam cfle, ac felicitatem , uiriutu cxcellcn tum.
Cap, VL rn^EmbuMim crit,quifapientiores Philofophos confutuent , quin omnes qui
yuams fuperftdombuss populo reMisfe per campos totius Natura fim paf/ fi
effent,untm,fmgtilaremqiDeim,omnium rerum autorem, parentemq. ; didi/ caint, cr
hunc filum adorandum, fifiiaendumq; confifi/mint, aq, mentae. laudes DE PERENNI
PHILOSOPHA tof Ludet attribuerint ■ Audi igitur quam diuina,excelfa,de fonte
ueritatis haufht, lo/ tutut fu Plutarchus,in co qui infcnbitur de ifide er
ofmde : xyxurm loy ovyt w 'taxare -riy^inxi,ioka <Aict ro\rroty,ro
&Hoy,<vs wctgyioftoy \arin/ Tfcty , uffe <f>t/<r<{
ytyovorto^us o pyx voy , * t tyytty cui t£ ncdtnx k ocrf t*zvTcs&ioC
voyifjy KxAu;:Dcbcmus, ait, letari , conquicfcere,non hec ele/ menta mundt
ucnerantes,fed per hec, ut clara exempla , er frccula,ipfam Diui/ iutatcm,qua
cum natura nafcantur, tanquam 'mfhumentu aut artem omnia fcm/ per ornantis
Dci,arbitrari preclare habet-buocem pene Apodolicam,Prophe/ ticam.Non
efi,inquit,cur Solem, Lunam, Coelum uenerari, <y adorare decere te putes ,
fed per hec uencrarc ipfam Diuinitatem , er hec tanquam exempla clare maiedatis
cius agnofce,tccum'q ; reputa,nihil umuerfam Natura aliud efjc , quam
injbrumciitum,aut artem fummi Dei, omnia femper exornantis, er pulcherrimos
hos,quos furfum deerfumey cernis, concentus rerum efficientis.Ninuru quod fa/
pientifimus alius, qui er ipfe popularibus fuperjlitionibus contcptis,ucnora
que/ rebat. Et eff r, inquit, preflan tem aliquam,etemamq ; naturam ,& eam
fufricien/ dam,admtrandamqi hominugcnen,pulchritudo mundi, ordoq; rerum
ccelcBium cogit confiteri. Africis ad unam unitatem mortales concwrrentes,maieflatemq;
di uinam ex afredu rerum doccntcsfC o git, in quit, fateri etiam inuitos ordo
reru coc/ leflium,mundiq; pulchritudo, effe preflantem aternarnty naturam,
quamfufrice re,et admirari,colere,uenerari,non ea que fecit ipfa,non
pulchritudine ab ea effe fiam, mortales debeant. idemq; m Legibus: Nam et hic
mundus Deo paret,ct huic obediunt mana,terreq;,cr hominum uita tufis fupreme
legis obtemperat. Ajje/ fit hic,quod illic ex argumentis colligebat. Argumenta igitur ct
exempla diuine maieflatis,cj} ornatus mundi. Non'ne er nojler Thcologusfrct
yctf xopxtx xv - Into-itoS KO<ry.v,rciC7roi nyxci voovuivcc KX&oftcrxi
nn «i^toe (tu£<Avvxy.t$,xgu dierHS.Quod eJhNam inuij%i!ia,inquit, eius ,
fcilicct ma/ it fias eius( quod paulo pofl explicat)d creatura mundi, id ef\,a
re creata in mun/ do, ab hominibus qui funt creatura mundi, in ipfu rebus fidis
apparens confrici/ tur.Confricitur inquam eterna poteslas, diuimtasq;eiusin
loi^rsoinyacri , re f bus effvilisiHCc autem funt que Tullius dixit,pulchritudo
mundi , ordoq; rerum caleshu: Et quod huic obediunt,maria,tcmeq;. Vere igitur
ipforummct uoce re/ fcUitur,coarguitur,exibilatur omnis idololatria ■ E cce fi
quid popularibus fupcrfli/ tionibus dabant,alius in pedore fenfus refidebat.
Veritas una femper ejl et fuit.Sci profequor Theologiam Plutarchi, didis diui
Pauli uehementer confonantc, 1« co quem infcripfit De hilaritate animi, er quod
confidcrata mundi pulchritudo, nos in omni femper latitia retinere
dcbeat,ui)ibilia,exempla effe inuifibilim,opera di ltina,qu£ tanquam
fredacula,thcatra'q ; nobis apcruit:hfcp yiy yotf ccyt vrx voy a x i<ry.os
tsi i(c/c 9to TfW Isctroy. «S </X liioy o ccvd-giax os aarotys./
igdtx^ywi<nw,ov%lfQKyvrtoyt cviAi QiKivnjtoy xyxAyahaiy (k* M T«, jo<S '
AVGVST. EVGVB. LIB. Vf. ■^«S, iJtk o*xim&aoscuo$HT& roa& ninni
<p9<riy o 7tAxT6)y {uh$%)(0V7K Hgl KltfHtnaiSiCpWil'. *A/«(/|(0a Kj xs?x
yg&7rtTXiiovs,viby v<Aug \fitvTKt «ii,t(gu y»y, tpvrotsrt i<gufooit
rrjoacpis ccoxTotyrmsQey . Zy r>y Bioy nvnriy otnx , ygu rvAtT^V Ti-
AfiOTKTt/yXbSvicHX: </v« /ttsot/ icsuj-iT»?, ovXuazng of 7 reViol»
lifovixxffi JUovlrcrix, ygu 7tkvx$hvxix ygk 'iixlmcs ecAAas Hntgxi
7$i^scriy,ivXH&£<riy>ii&cwx7Tnvo-(i)<riiJWYHr>y yihco7K
iiivoii ngu. OfXDSCUt IHobi: 7\Afc&FT4J, OTTt HficQuuiSx, *$<r(iitos
iAisycfy oAvfiTta y.vviJ$JV©'->i<fiilfVva nvQix ds.onykk®'* h 7[uvu>y
<jv Ug cvioi s, «j o $io$ iograci Hfiiy Xag»y«, d-nsxyooyay
xg&cu^yvicriy <jv bJ^vgy-oii tcc 7tvMx (cJ Gxf>vQni*iou.s kj yuymvi 5
fcm yroVoij JUcnfiMsrrti, qu£ [unt, Templum fandiflimu,faccrrimumq; t fl mun
dus- In b«nc introducitur homo per gcncrauonc,noit quidc imaginum, qua mani/
bus fit focdatur,fcd qu£ diuina illa Mcns,ut ait Plato, fcnfibilu ad exempli
mteUi g\bilium,mfitu wta er motui principium habentia propofuit:Sole er Lunam
er *ftra,cr flumina nona [emperaqua cxuberantia:Terra quot]} plantis er animali
bus alimentu [uppetcnte.Horum uita cum quadi arcana minatio, perfldiflintafy
teleta fit,dccet eam plcnihilaritatiSygaudijqifempereffe. Non quemadmodu ple/
rify Saturnalia, Dionyfia,Panathenaaq;,cr id genui dies expedit, ut hilarant,
reftirentcfc emptitiu n[um,mintis,faltatonbusqi mcrcede foluctei.Exinde [edemus
ibi compofue,wcomptisqi uocibus abflinentes. Nemo enim lamentatur cum indi /
atur,neq ; deplorat qui Pythia fredat, aut cu cfurit in Saturnalibus. At quos
Deos fi flos dies nobis apparat,et largiter quotidie primus ador celebrat,quafi
nos ad ini tioes [uaicouocis, deformamus lachrymis plerunq;,curi; operofis,
maroribusefc nos dcdcntcs.Sic ille. Ecce igitur Dcits,Solis, Luna, totius
coclcjUs ordinis autor: er quonii i fandiflimo repertus, er compofitus
opificc,cr plenus diuina pulchri tudimsjuprcmaq; uenuflatis,nihil
incptum,wcompofite uagis, nihil exorbitans, & errans continet,Lcce mundus
templum fandi flim i'., faeerrimu, alma lux, lux facra diei . Ecce quoque rerum
tantarum indudus homo contemplator, ut coelum fufyiccrct, opera magni Do
diligenter attenderet:inde colcret,fufoiccrct,manibus ad coelum
tenftsexclamaret,b rcru creator optime, dignus quem ob infinita [api/
entiam,benignitatcmqi immenfam ucncrcmurjn his hymnis nodesqj diesq; ago/
mas.Hacfmt nofora ffledacula,e terra tanqua theatro eunda contcmplantcs,hinc
omne latitia genus animis infondamus,diuinos ordmes,incr:dibilcmq; uarictatcm -
in Theatro totius mundi,uarijs animalibus,arboribusq;,fontibus,et fluminibus
ple no,afpicictes.Htc f unt jfledacula,hi fofli dies,celcbntates,panagyris,ad
quas De usdiuidas gloria [ua monfkaturus,mitat:Quarum ffledacula, nifife
corrumpe tetfinflccrctquc animus, uberrima latitia fc pafccrct- T anquam diuuu
templi and/ flitem^ DE PERENNI PHILOSOPHIA. 907 fdte,ak L aflantius fieftatore operum rerumfy
calefiunt, ficit hominem. Hic iffi prxdicabant,non ChriBiani,no ida,qux noua et
magpa mundo [upcruenit,atta£k lucejed lUa dun taxat, qua Deus id imagine [uam
cretns animu,in fidit ei. Eidem memor it Plutarchus in eo quem fcripfit
aduerfaus Principem impcritu:Qualc,in / qufiiniJ^fVo^^ofuitfpulcherrimu fuimet
in calo famulachru,Solcm et Lunam Dcus,tale ejl in urbibus cxemplu,ct
lumen,Princeps,qui Dei familis,iufitid [equi tur,nimiru cuius mimo ratio
infideut diuina.Hdc dcfcnptiune Plutirchus docet fi/ mulichru Dei
ef[eSole,uclut fcilicet Solem maxinium,radixntifimu,[ed ut is cor porcus, fic
incorporeus ille, incorporabditerfi nitens . Declarat etiam er fatetur , Deum
Solis, Luni creatore , qui locaucrit, faxerit faces illas in [ublimi congruens
tmdequaq ; cu M o[e,qui dixit. Et pofuit Deus duo luminaria magna in firmamen/
tocoeli.Plutarchus in</lfuot,locauit: Addens hic quaft Diuin itatis ej[e
famuli/ chra,per qux,ut duus Paulus,ipfeq; idem,fuperius,uelut imagines,
pervenias ii (dentiam creatoris. Profcquitur idem offerens multa, quibus
inteliigds,qux fatNa tura diutna,qualc nos eam cogitare deceat,uelut quis e
cccleflibus Theologis eo/ dem kbro: Indignatur, inquit, Deus in eos, qui
tonitrua [ua, fulmina, fulgetras , ra/ diornmq; iaflationes imitantur :fcd his
qui uirtutem cius , v probitatem xmulan/ Jur,fefi ipfos ad koncSlatcm,
humanitatem^ eius componunt , dclcflatus auget , parucipesq ; eos equitatis, cr
iuflitix, veritatis, man[uetudinii,qua ipfe prxduus tfa,facit,quibus diuinior
ne<j; ignis cfineq ; lux, noti [olis rotatio, conuerfao, non ortus, obitusq
; aBrorumtov ro xi</l:oju,n^.K^cevxTcy. ov yotf jgoV oj (uns 0 Sto; w*
cuyMy,i.}Ax <?1 ifiris rtfi tegyom, t ira yotf Sua y t u, uccAcy
/ttfJrijjKgttTo ugyiywoy: non xtemitas , atque immortalitas. Neque enim
duUumitate uitx Deus ejl beatus, fcd excellentia virtutis . Hoc enim efl
Divinitas, face pulchritudo eius , V principatus . Sic Plutarchus ore diuino
locutus , uber/ late calefli completus : Ecce igi'ur Natura diuina, magnitudo
Bonitatis cius. E c/ ce beatitudo,quodinxfimabAilcr bonus, uirtutc, iuHitia,
manfuetudine,clcmcn/ tu ineffabili. Eo 'que mifericordia cius plena efl terra .
Hic creationis caufa,ut .ait Plato Nam cum ea natura effet Deus , nemini
bonitatem [uam , ac lucem , [ci/ ens etiam ac profiiciens fare malorum
ingratorum <k innumerabilem in mundo , quem creabat multitudinem, inuidit .
Hinc quo manfietiores, placidiores, beni/ gniorcs'quc fimus, hoc ei familiares
. Ex eodem fante cr caufi efl , quod idem in eo qui efl de Theologia
Aegyptiorum:oit*au eutmtK (oohs,h-j b Sto'; UAnyiy ivJ^xtiacy tti/cti , 7o 7«
yvmcrci (ati vrfoAimiy Jx yiyvoy. ikoc; Arbitror, inquit, eyfimpitemx uitx, qiu
Deus [ruitur , beatitudinem effe, prxoccupxre (cientia, ea qux fiunt . Sic ait.
Nam magnitudo [apientix, facit excellentem uirtutem , ac bonitatem . His
conflat unum eundem' que fan/ pilarem Deum Natur x luce , cos agnouiffc , eum '
que fangulariter nomi/ Jiajfe ,fummas'que dotes ei tribuifle , qux crebro in
[acris literis canuntur. u * Sic tof AVGVST.EVGVB.LTB.Vt. Sic apparet eadem
omnium [cientia, religo , idololatrixty ftitittorunify D eorum exMstjiio. liem
cx Plularcho Deam In pelago fanflitai habitantem, cunAa re Ar modera» ran:Solem
in calo uelut exemplum fui colloealTr.EflVrum uiriuiii omnii (imula» chriirn Bc
Ideam, quam homines oporteat imitart quoad far trt. Principes rlTcdilM» butorci
bonorum, quae largitur Dcui.Prtm.tpcm efle imaginem Dei utoam . Prae» cipuum inlignemujt Dei cultum, e(Te,
imitari bontiaiem eitu. Ad uinute» acquiren» das opem ciuseflc neccflaruiti.Rcs
Romanas creuifl. , Deo uoleme.Deumcfle re» gem mundi. Bonorum largitoicm. Cap.
VII. * Irmlu dc DiuiniUtc fcripflt plutarchus coicm libro de Principe , fxpe er
fmgu/ Slarcm,unicumq; Deum,ac naturalem habeas in orc , er Theologiam mirabi/
lemjacrofandum de eo profundens , ut clareat quemadmodum ornnos fumus filif
eius, fle omnes Patrem fuum duce Natura, licet oculis inuiftbilem, ratione flbi
aperiente uiam,rccognouif[e. Neque enim,inquit, ucrifmle cfl,ncque decorum ,
quemadmodum Philofophtnonnulli affcucrant, Deum mflum effecum materia, eunda
paticnte,nece$itatcs(h etfbrtunas,mutationcs'qi innumerabiles recipiente: «H?
nyiy eu/c» Tii 7P^ T tuo ceti rpl iwtvc b u cpvtriy t^aoiry, i<fr vy\ r®'
jSceSf «S tcyUtf * <pum 7sAxr(oy 'k^ou.vh cpi/o-iy 7n fdtiiyfy&.oioy Ji
n/.ioy yv i(>xva> nnvvywn^aKOt/iCit cui •?,</!<’ fc' <r<rw7f
» bacpxin^Jois wc uvoy trof xy t/V «v-f fvvccrois: Sed nobis de fuper
deflxus,flabilis'q ; ea natura, qua femper eode modo permanet,immutabilu ter
fandus, ftue roboribus fandis ut ait Plato, reda peragit per omnem natura in/
ambulans, quafiq; prxclarufux maieflatis indicia,Sole locauit in corio, fer
<Jhc «t ftcculu apparet bis qui eu pcripfum intueri poffunt.Hic iteru
Plutarcbus Sole di/ cit 4 Deo uelut jpeculu et exemptu fux claritatis collocatu
in calo-Efl enim Deus Sol iuJtitix,Sol tnuifibilis, incorporeus,
luminoflflimus, per hunc apparente ocu / Us,cemi poffe no apparcntc-Eu effe in natura
flabili, unifvrmi femper,a Pbilofo/ phis appellita kcctx TceCrir,rubore,aut
fundamento fando,cuius fcilicet firma/ mentiific fundamentu,ftabilitas xterna,
fanda, Deus, inquit, fundamctis fandita/ tts fubnixus,per omne natura
inambulatinon quaft materia miflus, fcd in cxcelfo throno diuinitatis fux,
mirabili modo regnans in coelo, etpcr omnia diffufus, uelut Sol flammis
terraric opera omnia luflras. Sol cfl exemptu inuiftbilis dantatis eius . Quam
magis Sole intuearis, td magis delufus ccccatusq ; difccdas:flc oculis temere
in Sola tllu defixis xtemu,periculum fit,nc tenebris offi<fts,non modo
cognofcen do nihil promoueas,fed noua caligine obuoluaris. Parte alia,poflis ex
Sole wflbi/ li,inuifibdc no[cerc,ftdaritate,fl unittcrfalc prxfentid,fl caufam
cur eo uideant et uidextur omnia, coflras.Pluraq; alia-PhUarchus ite in e o,quc
infcrtpfitdehis qui fero 4 Deo puniutur,fx pe fmgulare,naturalemq ; Dcit
appeUat,et ei mirabiles, fu fpiciedasq ; Theologia laudes uedicat, quas m
nojbris literis audimus fxpe cofond rr.Kxrx vrAdrtuyx,w(trTa>y xccAwy, o
diostxtrrcy ty y.ltrai isccf>x<A<ly/ fut amivHy x^vrlaufl-foyaitotriy
Ky-oxryvnots 7T&S «« J D B RERENSJl yPtttLOS OPIflA. 909 Tpj/ wJHt/lxriJolt
t«Sj flvrccfaivcis.uixta P latonem, inquit , omnium bo/ noruboncftorumcfaDeus
in medio, feipfum proponens cxcmplu,uirtutem huma ni bis qui pofiut [equi,
cocedu afitmtLmone ejfe ftbi.SiciHe. Nonne hxceft Theo logii noftraf imitamini,
inquit ipfe , Patre uejlru qui Solem fui orni fiat f uperbo nos et malos.et ide
clamabat,Difate a me, quia mms fum,et humihs corde. Et a/ H iit deco,Omnis
Cbriftt a&io^iofbra ejl infbrudio-Sic Plato cr Plutarchits,huma na uirtute
pcri,nafci ex afmilMonc,et imitatione bonitatis diuinx, quoad fis efl. Nc<J5
enim fentiuntnos ad infinitam bonitate eius, quantumuis conemur, laboret
plufqui Herculeos exantlemus, afrirare poffe : fed dicunt quanti humanx uires
procedant,ufq; quo naturxdati. Hunc igitur uirtutu fontem refricias, m ei uelut
freculi acfrecime contuitus tc formes, componas.Refricefi parcit hojtibus,an
fit beneuolentiftmus,bonori fimi effiififitmui largitor.Agnofce
puritatcm,cando/ ri,cxteraq; qux f 'aeris libris decantantur. Hxc imitare. In
libro quoque aduerfut Principe impentu,fic
fmgulare,naturalem<^Dcittommat,utei dicat feruire P rin cipesad
cura,falutemq ; hominum,Ut ea bona, qux largitur hominibus Deus, par/ tim
difbribuat,partim adftruet:<xA*Qisi£Oy sJV a//7*S uuotjovs « fxovfxs v/
WHfiJuy vpbs «vSfoinsuy vmitstXfap (& <r(of itpiccy , o^tos wyQioi
Jli<Aouny irSfeesrotsJoc /\ n/iunjix A (pv/icthlouri. Hxc aute ab eo di
ckur,qmCbrtfranx,M.ofdicxqi religionis uix nome audi ffct,folo N aturx lumine
fkpleriorutp Phdofophoru bonori,eode naturali iudicio,ad ueritatis ueros fvntet
ieuedur.Scmre D {o principes ccudifbributom,confcruatores<$ bonorum, qux
Dtut largitor hominibus effudi ffet.Hmc magnus Theologus noder dixtt,Qui po
teflati refijhtyDco rcfiftiLPatetur eunda bona,quemadmodi nofrri,coclitus
defeen iere -Omne lati optimu, et omne doni perftdi,defcendit furfum aPatre
luminu , inquit Hle nojler. Plutor chus aute, dari d Deo bona,honejla, qux per
Principes ue lut minifbros eius,dijhribuatur,et confeructur. Ide imagine
omantis,moderanttsqf eunda Dei, Principe dicit, cm no» fit opus Phidia aut
Polycleto,ud Myrone fcid/ ptonbus,fedtpfe feipfum ad fimilitudine eius per
uirtute coponat: o tpytay A «/ Hmy Sii tet woJiffec KotrusrroSyOV epjdiiv
t/ltofiioos 7rhxrfovToS,Qv<f'b itvfwos, «mWtcS sevfoy w$ cyxtof ifx Sti
<Ai aftfile tu&isas.Hinc toties fmguitris Dei nominatio, hic Ha
Theologia , quodab coci da moderentur^omponatur,quod omnia bona ipfo largitore
contingant • Demit
tftbdmagpciut(mPrwcipcs,qua<kreuocantureti4indiuinislitcrts, E lohitn, Dij
diuim. illum Prinape,pulcberrimd imaginem fui uel ftatua erigere , qui fe dud
ttis ubrtutsbus ieddklerU,wfigne,refredans archetypi ftu. Principe quidem ima/
g inem Do dicit,qu6d tmpcrat,domwatur,modcrxtur,componit. homines item fett tu
nihil maius a fj equi poffe, quo frui Deo queant , er qua/iexDiumitatecius de/
libare, quam ut uencrantes perfcquentcsfy bona qux <d> ro p o fodentur,
ai uirtu/ tet contingant. In c^Quifcro iDco punmtur.ovyiifisiy ojt y-u(oy
**&f* * «i • «nrrt# ?.» ,r. DE PERENNI PHtLOSOPHflA. tatohtxmp Stw
wi<pv* tty . * 7 »***<rs> \gu. ftaftt i£y t>* «fcM'4) KX^aiy ygx
xyxdSy, w ccfirny mtdiscurSeu . Sedbreutterfum/ m quaque pcrfequar , qua uelut
ucrus, naturaque apprime nam Theologm tfcm Plutarchus fcnpfit C T fenfit de
fummo Deo.lneo,Qui fero a Deo cafligan/ tur , patientiam fufhnentiamq; diurnam
( ob quam uocatur in findis litteris yxu Ufofhiaos ) exempli effc debere
utrtutis nofka, CT quos moueant dtda , fidafy magnorum utrorum , iramq;
nonnunquam retundant , multo magis debere hfarrees. Det m refacientes,qucm
neque metus folliatet , nec poenitentia mutet, fero er cundanter ad poenas procedentem,
fieri meliores , putantes partem dmt nam effc manfuetudmem ,«{/ c &tis
'tv<PuKvfTtu, quam Deus claram ojlcntat. hic enim commendatur celeberrima
illa infandis literis patientia ; dicitur effe di/ Ni na uirtus, procedit etiam
ad alias Dmmitatis uers laudes PluUrcbus>non effe,ut mt Hf ftodus, humana
faptenda animorum latebras per facere , «AA« &tov, fed Dei . Ineo autem
quem inferibit. Quomodo fe quis citramidum laudare pofiit, M tari poffr muidtam
, ft bene fida refer as in D em , nonnunquam Fortunam. B/ mendat etiam
fcntentiam Euripidis, dicentis, Deus magna curat, parua relinquit: iyu </li
th th\v ovfiy oi/acu trirfvastiy: Ego uero fortuna mM arbitror
pcmuttendum.Quanquam alio loco id rmlcctinterpretando^iquidem cernna flriscft
literis, Nunqutd Deo curaefldc bobus { Magfia autem qua curat Dcut^
funtresbmana. llludm eo quoque praclarum,quod arbitratur ai utrtutes obti/
nendas,opem diuinam necaffariam . Manfuetudinemq; craquitatem animi, qua prius
aff>era,duraq; uideretur,experientiam ipfam auxiliante Deo docrre,et oflen
dcre,r.cmm, quibus cum degas adeo dulcem,gratumque effe, ac iucundam,at<fc
ei qui pofadet. a$ty cituuttg u StoG 7i<rt/AA*jW*i"y©' lGeBuri<ny h
tus/ pet kol<riy\*.«vlw, en t» i/Axy *6*n,tc] irfxoyiy dUAavfyimoyy
i’</liri rr trvvovmy #bj/ ov 7», t(griQiAsyygu cc Msrty, <fc no- ro??
T^s^a^i.sic quoque m eo,quem hfcripfit, De fortuna Romanoru,quem admodum Plato
, ex igne er aqua , uelut ad mundi conftitutionem rtecefftrfjs ac, primis, ut
poffet uideri de tangi,opus Mfr,/ir tempus pofl Roma conditi infteu fiiw.pitTCC
9i9v,Tvynp *gU xpiyHyiUlpatn, Kptc crvtlfwtny.Cum Deo , firtunm,<zr uirtutem
tnnperaffe,cr coniunxiffe. Primis quoq ; feculis tllis,urbc erefeente
uchemeter, quod necfimes, nec pefliletu defeuiffet, no htmmueonfi W,fcd fortuna
dtuini fafa,tempora iUa gubernate: «cot/* *rrpwr»V*« ti/€* /tue?,x AA« 9ttxs t
VX.1S fcjriTf mm/ovens ¥ ketifSy tn.urxy.ln bisappi’ ret. omnigena
Theologia,fiue qua conditionis mu maieflas,ftiie qua imperiu, ad mmflratioq;
pertinet, omnia fumma fapietia cofona ■ \deineO, qui efl De doeu/ mitis Rcipu
gubrmad^ait Principe ad maxima,poriftmnq; debere re faeere:*S ■ •rg noa-y-TS
§*<r<A tt)? 5* xyayyXfhefiTXi dtix, t* <Ai yiltfx u<r tv/ Xhv ctytk
vc: Quemadmodu Rex mundi. Deus enim magna, ingentidqi euraf pahu Fortunx
rrtwqwt-Hic Regem mundi uocat,m cernis, Deum.Quemadmo/ dum no DBPEKEMNI
PHfLOSdPrt I A. Ut dum Hofter,Regi fecularum immortali, muifibili,foli Deo
honor &■ g!om.Parud autem dicu ea,qux non funt udius momenti Quanquam et
eu, cum uult,rcfricit, ' ut idem fupenut. In eo autem.qui ejl De non
focncrando, oftendit nihil nobis de/ effcdiuiniiui:c\rroos iiniy o
diosdtfttwsfvAfap t fccvn£*y,(& tffxjjticty h'Mcd*m>, &
rfee^vt/jLUTiO(/ftai/ tMwtfot to/xtp. Sic, inquit,dat nobis Deui ligieam
menfam,peluimq; tcRjccam,ngidamq; urflcmfi liberi uiue/ te uoluerimm.His
oftendit , mhil 4 Deo nobis defutwnm, modo placeat libcrtxty tuBis nos malis
dedere. V AffWaurc Pluiirchum omnia facirmta in Rrpublica .honori» Jiufni ciut
ii . Dcu.n erte Hairtra hominum<p D<uraq.,crcaio>cm amem mumli.
Huncpnfco* ' lucti totim ordinis, haroimurcp .tutorem. Principium iuftitix.
Vtuens xictnum, t opiunum.Dx menti malos tum non fcuflctcx Inoi Juuuonc ordinem
fccifle.Op* «im :raaiiifl.cm,plcnuni:mtfl..ij,imraorrjlcm, btatoui, beneficum,
uiJenttmunl. • otrfj. Cap. VIII. SEd cj quoque mira, peneq; de noeris coekdibm
fontibus manantia , aut ucriut dc fonte naturx, qui c 7 ipfe fluxit k coelo .
Siit, inquit in eo quem D c politicis documen s edidit,
dkSbnbunones,Urgitioncsq;primm gratis. Ua enim dcuincumt, detinentq;
accipientes Tum ex occafme,cwdem,honc{lumq; prxtextam habett te (tilctTiia»S
Siis marrus ayov<rH$ta(>bs tv<rt/6(/ety ; Cum honore Dei, ducente
prorfusad pietatem. Ingeneramur enim ftmul multis ualtdui affodus er opmio,e)fe
Diuimtatem magnam, & ucnerabilem , cum quos ipft honorant , ma/ gios<]i
arbitrantur, fu largiter C r prompte utderint rrtfi rb S uop, erga Deum
profufoSiaccenfos. H/c P lutarchus , non Cbnil ianus quidem , fcd rationem tan/
tum Natura fuggrrente;m Republica,inregno,qux fiant, prmdpio uertenda effe
adcultum,honorcm<p Dei- Populos enim uidentes Principem , pietatis colentem,
bberalemq ; in onmt religione , cr cultu, arripere de maieflate eius ,
fanflitateq} perfycftiorcm fentaitta. Hoc religionis noShrx fundamentum: hoc principes,
qui. funt padares populorum,iubentur:hic rerum huwanXnm uertitur cardo. Agno
fat Plutarchui,fitctur,pradicat omnia mwKra,dtgmta‘cs, honores, largitiones,
pomp.is apparatui, pnuatim cr publice , ad Ironorem Dei , quemadmodu m focit
Bauid, Solomon, uertenda, unde pietas in populo nafcatur. Videatur, conflet,
qucquid honoris,magniflcentt£ impenditur in Republica,ad honorem Dei fieri i
Princtpe,aut qui afiidet gubernaculo. Hic igitur O" fmgularii Dei cfl
nomen, & Uult,qaod noflrx [em er liter t clamant,habai certa , flrmamqi de
maiejiate cius ac uencrauonc f en tentum: Omnem largitionem reforn ad
honcAutionem eius, e/ amq; cdcbrcm,magi:ifuam,cam magntf.ca,hbcrahqi
pictate.Has trahit c pedo/ ribits hommmn Natura noces. Si nulla ciam afforent
oracula . I» eo quoque, quem De quxflionibus Platonicis prxtitulauii, quxrit
cur Plato uocct Deum tuet/ "Jifcc •aiilcopxgu.nsoucr^. Patrem omniumac
acatorcm : refpoitJetqi Pa/ tgem effeOixy fuy y LWkfuv,gci:i:orum Deorum ,
atque hom.num , ut Home/ ms ay pellatxreatorcm autem ratione , uita $ carentium
i v Pater mundi Dem, H %i% AVGVS T. EVGVB. LIB. V f* cpua mundat ammal,plenum
uiUc.motut.Hic habet et Deos gcnitos,nempecred/ tos,non atcmos, er I oucapud
Homeru , ttc Philo fophos ejje ucru fmgularem Deum,Patrem hominum atq;
Deoru:Sic Deorum,ficut homini*: Homini I autem Kt> fkdor,opifex,non
procreator. I» eo quofy que De primo frigido copofuit,mo / ieratorc Vniuerfl
Deum dicituyu o<r* cAiXKOirySy,^ BpaGlvaiy c Qtot ccp/ fwntds XSt A«7? Kj
yxo-inbs. Quscunq» inquit, moderatur gubematq; Deus, ob qujcuocatur
Harmonicut,Muficus. qui fuennt auti hi,quiDeum Muflcu,har tnonueq ; autorem
jiterentur,declarat in eo que infcripflt De MuflcaiT^ yctff m\f «rrcoy
<pof£y ,*y t$ -r «st ftiy surtrty ei y>y irvSxyopxy,K) ceflyy fteyM
TtAxreoyXjKf ei Asinos Tccflytucey <fy.M<roQa>y. xk inv yxrrU «ens
yiyviSSi,ugk ovnsirxt \<pxo-Koy,ncwTccyXf hx&' xgyo/txy veri •f fliov
KftTtco-Kii/tfiofi cpxa-iy. Qu* funt. Na reru omnes motus , fldcrumcfr
conuerfioncs, Pythagoras, Archytas, Plato, reliquiae prifeoru Phdofopboru,non
citra muflea fleri,ac conflare dicere folebant,omnia per harmonica Deo conftru
Qa contendentes. Agnofcisuocesuetuflatiti Vides prifeam pictatme, naturalem de
Deo philofophid,celcbre femper,quo magis in priora fecula refriciastQue di xere
condidiffe,fibncafJe mundu, tanta harmonia, tanto ordine, concentui]; reru, ut
emer ferit opus indiffolubde, nullis caftbus interitura unqud , ttift folus
ipfe re/ foluat,quifolus ubifmt uincula, quibus ligauit Vniuerfum,cognofcit .
Huncom/. nes omnipotente,omnium bonoru fbntem,ordinum,iuftituc, umtatts origine
apto Uerunt,ut mirabilis flt,quo modo perfuaderi potuerit hominibus olim cultus
horni ruim befliarum. Nam Chryfippus eodem autore Plutarcho (quod iit Legibus
imi/ tatus efl Marcus Tulhus)x yxg <fay tvf «y -a5 JUkkiocvvhs cttomy a
pylau, x?Any ytntny ht^U-t <Aik, kj t2 koivhS epi/cnas : Neq; e/ flim efl
inuenirc aliud iufatue principiu,atq; ortum, nifi a loue, er d communi na tura-
Hanc Ckryfippi fenteiftiaMarcus fle expreflit. Orta aute flmul efl cii Mente
diurna Quamobre lex uera atq; princeps, apta ad iubendu, er ad uetandu, rado
eflreda furnmi louis. I ouc,ut uidesjuocat Mentem diuina,crea'roreq;,ut uiftm
fit perius,omniu:Hunc ordinis harmonixq; eunda repleuiffe , quia fons ipfe
iuftids er equitatis. Eum Antipater eximius Stoicoru,autore eode Plutarcho e
ode labro, quafl fccutus Ariflotele dcfinicbat-.ihcy roSy-iy £woy yxxxfioy,Kj
a$$xf/ ity,Kj X\j7roiHTmoy cwfyu7Tuy Detm,inquit,fentmusrcm uiucntcm, bea/
tam,cr immortalem, hominumq; beneficam. Artflotclcs autem in Metaphyflcis:
<pctfj$s Jiv>y fioy W fay «i</lioy,xgKoy , fist (a >» ^ cueoy
<ruwtx«? I(pcc »</'<©' vsrcif^e TW 3i£>,fS\a° ycef Sto: Dicimus Deu
animal fempiter num,opimtQwctrca uita,et £uu perenne,acfempitemu,ineft Deo-Huc
ipfum cuCkryflppus pr«f/ccijjr dixiffet D emones malos ad clades er
calamitates,Plutar cbui redarguens Qbryflppu,bonSi,Kege,omnipotente'q; fle
predicat :r> <& <?** AVS .DE PERENNI PHILOSOPHIA. >o| '
9xiJUu4inxS\KTtfovoi<xs uSiyKfnicurreet vristtaixS totdisrtaft tt&s ItK
X$\yayKhHit.xi ■? 6\x,ns$fat^ HcccrvMcof t&n$is kj\icxAhJois <rcc[
{cbrectS hj 9pxrnyeii, </lotKH<r<fs \.7mpo7c^\jonoe,t(j metofirros
xzzl %-t Kjxitopirw , kj 7TXf0imntms xeiszs: E jfeautcx prouidenti a Domo/ ne s
malos, ad has prouincias delegatos, none crime ejl Dei,ccu Regis ,q Satrapis
Improbis, uecordthtsq-, gubernacula permittat,fmatq; ab his optimos negligi,et
in eofdebaccbarifHoc loco Plutarchus primuno Stoicos modo,id ejl, Chrijtppu,fed
etiam Platoncmjety ipfummet reprehendit, ftquando D omones hominibus curan dis
profedos a Df o dicunt. Sccitdo dicitur Deos moderator Vniucrf,qui bonos be
nignosq ; profidos,non improbos adhibuerit ■ Tertio dicitur Deus non permittere
malos improborum Damon um pote flati. In eo<$ reprehenditur Chryfippus , h ut
m dogmatis ajfertor. In eo quoque carpitur Chryfippus ab eodem, prodicatur au
tem dtuina maieflas , quod cum Chryfippus diceret rebus necefiitatcm admiflam:
1(SU M*P, « 7TV A V r> “3® CUr&yKHtiaWIKTCU TUS 7S£XyHX<riy , JJTfc
KfCCTa itcumty o 7rxjvTVC,yjpfv>y tuains fioyeJtoiKarxt. Atqui,inquit, ii
multum necefiitatis,rebus eft admiflum,ncquc regnator omniu ejl Deus,neque
eunda ad rationem nutwmq; eius gubernantur. Ex his admiranda multa, er coti tra
nonnullorum Phdofophorum etiam ipfius Plutarchi fententiam coUigjun / tur,de
materia prima,quam Plato, fecutus Timoum Locrenfcm, quofdamq ; alios
fuperiores,Platonem fecutus Plutarchus, arbitratus efl fempitemam ante creatio
/ ne m.eiep motum quendam inordinatum affui ffe . Stoici cauftm malorum , De
o<£ refiflentemdixcruntVtxc cum ratio doceat uanifma, pueriles (jj fuff
iriones e jfe, tum uerior autoritas eorum, meliora fequentum , animoq; ueriora
cementum de/ AruitjCr refellit Quanta enim uanitas duo principia dicere,/} Deus
folus otemus , folus omnipotenSyCuius omnipotenti manu jieri eunda poterant i
Si datur huic ra/ tbne docente uniuerfale rerum gubernaculum, uniuer falis pote
flas , rtji Deo paf m it codm,ac terrx,eicp obedumt omnia, eundis id unanimiter
jbtentibus, cur e/ tum fupra materiam primam tton datur ei pole flas,ul eam
quocunque ucdct,duce ret i Cumejj docuerit eum ratio omnipotentem , ut cui
pareant omnia , cur bocipfa rerum uniuer falis obedienua , non docebit eum
eunda , quo parent , creaffe . Si paruit materia,paruit quia talis ab eo , quo
pareret, fida fiut.Si Dc/ us materiam non feciffet , fequeretur, quod inducit
Plutarchus , multum ncccfii/ tatif uiolcnhoq ; rebus inefje.Hinc Deum
omnipotentem magifkumq; omnium, et dominum non effe. verum Plutarchus m libro
de •4-vxoyorix,non juam,fcd Pia/ tonis referebat fententiam. Hic Deum fitetur
omnipotentem, nullam rebus ineffe refiflentiam,uiolentiam, omnia ad nutum eius
fieri.Similia feribit in Sympofijs,De imk magnum ex 'mordniata,confufaq; rerum
congcric,ordincm ftciffe , mundum tdidiffe, omnia fuis locis diftofuiffc ,
pulchenimmqi mundm,ex deformi fimo t* . • m i rcdiidiffe: DE PERENNI
PHILOSOPHIA f ^ "ttj 9ty T&y ypn vziy,uj iffoLiyerr®' u£k rcc otrrte,
sAiwoiccp. yvctirr$ yttf <f£iy \.Kfivto , xgu <rvy «/t£ , i(gu 7n&*
cur&y , Neque enim Dem maj I bemaica indiget, uclut organo,quod agat er
conuertat mente a genitis,fiftisfa ad ex quxfunt- Ejl enim in iUo ipfo, er cum
ipfo,CT circa ipfum:uel funt ipfa cnt Oa. Hoc magnum in Plutarcbo [aeramentum ,
noftrartm Uterorum [acerrimum tnyflemm,per tpfum, er cum ipfo, cr m tp[o effe
omnia- Quia fcecundum om / mutn pnnctpium,cr,ut ait Plato,cr idem Plutarchus,
nr %A zyos ri xx/ig, peli g ut bonitatis. De eodem [aptenter omnia moderante,
in pondere , V menfura di/ fyonente eodem loco : rxvrny o Stis Wccy<f Tity xyxAoyiayToii^fxyyx/
eri <fi>oty ngii vttturiy irQ>Gey«td\>»[&fiHy ngu JUJlito-tasmy
r> Jl Htuoy i&y ceM<e#*« 90 \G>y </lay 7m&&w Jlxstioy.
Hinc Deus in[erit rebut inalogiam, ftue proportionem,qu/ tufatu, Nemefucp uocatur,docetq;
nos,opor tere fuere iujhtiam /qualitatcm,non /qualitatem iuihaam . Hoc ef, quod
/quit tasjubueetiuihux- idem eodem loco,quomodo creauerit Deus : ovntkcy fcT%/
[tu TlVlipOTtH H90‘l*07niBy,A 7Tc.g«rnrTXliw VAJIJI &7l{fO\fV<r(t\) v Ut
yify tcj 'j ecrxfixy Kf 7rjwyyi\GXy ccutm^to ctj>isvy,ty ip n f&Icnoy
K7re^ey aaidorny nx\uy v rrxAxwy.Neqj DciJ alto modo muttit ereaffe, quam
\wentemterminantem'q; materiam infinitam,non mig/iitudine,et multitudine, [cd
propter inordinationem et errorem eius, quod erat ei optimit,[ci interminatum
infinitum [olitis pnfeis nuncupare. Hac iUe-Sed docuimus, quomo 4o(ne(p enim
ueritate prorfus agpouerufldc materia fendre deceat eis /tema,no areata -Fuit
error, fi fuit 'mPnfca PhAofophia , manans ex libris TrifmegifH, OAis quc
tJlofis haud [aptenter mtcMlis , Terra erat inanis C r uacua . Non erat in
/ternum ■ Quxnquam duos habet fenfus, ut Uquet ex fonte . 1 nanis er nocua, aut
penitus nihil, pmxioiton formarum modo , Sedipfms etiam ma/ tf rU , uanitas
omnimoda m /ternum. Nilnl enimeratante, terram , primordium* findamentum ‘que
rerum - Quddfunbilantepimordum-, ne edomante ea* mu, ex primordio .#Akcr fenfus
, ut [uperius , /wt prius feminarum confit/ jum^ongenes ex terra cr aqua :
Verum non in /ternum, fuit ut fundamentum naturaliter antegrediens omnem
[ubfccutam creationem . Sed b/c toties exagf 1 tata mittamus . -Singularem
quoque Deum Plutarcbus nominat, C Tab copte/ cari mortales bona dicit:
'wxyJt-Tixf *yay lsiy,tvx«y.&x rey Sicy <At Aveu , <Qf> exovs
yxAxKOvt, K V* rrv^jyam faitjoieoi , c£c cwttP XTrahG7T0irr<Sr
ewocnftii^uxiv m <pv<rK fixnpovoK vlut Kfitrtpn Qjucimque* inquit , quot
non funt apud nos precamur Deum , ut largiatur moUes rores moderatos que
turbines , ut femper reparet Natura , quod deficit , fervant temperiem His
conflat mortalium uota, preces'^ olim,ctfi colebant pgrtcnt^fmu\acbra,tn
unurnfingularent Deum ffethffe femper , Na/ turMuo nihil ejl rapaciusMc ad id
rapiente,quemadmodm nemine docente, ai cibos* DE. PERENNI PHILOSOPHIA % t*9
loue,Plularchus idem contra Stou os.od'i 7rccTf>u> s S K.9^ vsctfos,HgU\btii!si6i
"^tvc. etj>isi-A.)(vx; tffl mvJlcc>oyyis Jjoxyx JIhtvo yiyet,Kj
notKHXoy, Uffx. TrsPiViutStS^Htuzfs Sy r>y *s<ryoy,&Nsx 5koS{/
>'~j cuf^fdnruy xsv it^tvoy trvvvoy.H<re^Bfl(ey yst-neJlKHi , iyu
KfsxHifcy.o^yv^BfO)S,stffi HXKtg la>s:At patrius,inquit,cr
fupremusjudtfimusq; lupiter,cr, ut ait Pinda rus, optimus artifex,non modo
Jecit hunc mundum, opus vigens , uanum , artifi/. ciofum,fcd etiam uelut urbem
communem hominum atque Deorum, qui iuRe,be/. die, cum uirtutc confenfuf, in eo
habitarent. Quxnta,quxfo,quam multiplex his. plutarcbi didis Theologia
fubejlfDeusfupemus patrius, quid nos ut pater tuetur, optimus opifex, conditor
mundi , Deorum , hominum‘quegenitor,qui tanquam ex una fltrpc nati , in hac
ingenti , decora , puclara focialtter urbe , dege/ rent.Fadus igitur d Deo
mundus, non fibi,fed Dijs er homimbus:Coelum,ccelt Do tnino,terram autem dedit
filijs hommm.Dijs,id eB,Angelis,datum calum, ho/ minibus terra- Sed Dij
diligunt homincs,fepeq; uentiut ad costhomines eos uene/ ratur-Sic una urbs
omniu,confcnfus unus,er pater idcm-De quo perlnbct fentire Stoicos-.Kvroi A Tuy
KttAaii / cc^yfiyx ya&oy orrx Toy Sioy rrotno-r.lpfe, inquit,Principium
bonorum,Deum bonit faciunt.Et contra eofdem,quiccnferent plera q; Deum nolentem
prudentemq; malafeciffe : 7Tfd>~foy jr\Qvy'r\ Ksouxy yeyovwou, •? 3-ii
TtfLoiay wazrtf ro (fouj^ay\.7riy^xy.y.x ys.yo* n Yp\ tHj ttJ) 7T0it)T&
JinM<rty,7rx<rxy tmvoixy x-rtmet 5 vsrtf SctMtt: Principio,
inquit,exdtijfe ex diuina prouidcntia,malum,malitiam,nequitiam : ceu fi malum
epigfamma,pocta uo!cnte,cxiiiiffet: nihil abfurduts poteft cogitari. O
Plutarche diurne, dux monitiones,ca8igationesq;, in te, Philofophosq» ex his
di/ Sis tuis colliguntur de Dxmonibus,dc materia primaiCum in conjf jjfo fit,
Demo/ nes effe malos, autoresq; maloru,non fiuffe,cum crearentur, nature huius,
quia fu p erat te tede eundas abfurditdtes,mali alicuius jiteri Deum autorem-
Sccunda,no effe malam, ftue maleficam materiam primam. Siue enim Deus eam
creaffet , non malam creaffeuftue non creaffet, quod abfurdum cfl, tanta tamen
bonitas eius fit/ iffct,ut euincere malitiam eius,cr abolere potuerit . Deam fecrfle hominem animal
placidum,fociahile, Amore patrio tum hominum rei at- tendere. Omnia circum mare
&tcrrat prorpijicnic , omnibus confulentem.V olu- taie cius,
pulchcrnmaqtixquc fieri. Animam cflcinftrumentum tuis. In eo ftmpilcr- namcBc
pr*Ccntiam.Homincmadcogno(ccndum fc^iiXe. Cap. IX» -Vnt alia multa,qux netp
rcligio,quippe qui coleret Deus Grecorum,nec reue U ^do,fed Natura duntaxat
fuggefiit,de jingulari,naturaliq ; Deo didat Plutarcho , i quibus efl in
eo,qucm Dcdtfcemenda adulatore infcripfit,de fuauitate amicitie loquenyfcutftt
iucunda Iux,ovtQ> t<s d jB ico yi /aes y 0 9t cS,ccus xvix epzt<fgcJ,@
y\VK ?rf o<tQi\h TXVTHStsrxgtvo-iiS , G? <rivX7ro?txv/ ov<mc wrci
H<rt:Sic admifla Deus humane uite charitate, c r amicitia,cunda le/ U ,
dulcia , chara , prxfente ea uerftntefy nobifem , reddidit . Hic Plutarchui cur
i8 AVGVSfr. feVGVB. LTB. VI; ' cur homo fit anima I placidum , amicabile , focictatis
amans : cur amicitia , chori tusq; uigeat, agnofcit Deum autorem . Tacitcque
illam Mofaico Theologia par/ Hrm confitetur, qua retulit hominem ad imaginem
fuam,Deum fecifie.Ea enim ima go Dei cum primis fitit,quod quemadmodum Deus efl
pladdus, mitis, bonus,amo ' ’ lisibcncuolcntiaq ; cupidus,tenax,amator,amans,cr
amari cupiens,fic animal cre are fui fmtleciecreuit- A ratione uerofenfu
cognitione nafcitur amor, feritas enim tjlnon cognofcentium. Ergo fecit animal
proutdum, fentiens, qui facere bcncuo/ lum, fociabilc, mite decreuerat . \s aut
ore non Mofe (alum, fed his etiam , qui nec. Mofen legerunt, nec ullum Numinis
prxfcntiam ccelitus habuerunt, fed unam Na turam ducentem fequebatur, Deus
fuit: Quicharitatc beneuolentiaifi, pedoribus, humanis infiratajngenijs'];
placidis, fmultbusq; fui nobis concefiis, humanam ui tam alacritate ,
iucunditateque rcpleuit . Eundem fmgularem Deum nominat , ei/ que prouidentiam
humanarum rerum attribuit,qui patrio genus humatmm gubcr net amore,in eo, quo
confolatus efl Appotionium : tJs jccf 0] </It(/ e 0 Stes •uret/ ffiKii
urfO&Slx g, j(gtc KyrBoyvsos t cnj «r&gcwilot/ yivot/C urfOCfwpitvGZ
rcci*ifaovTCt o-vi*Bv<rtsi wfOifcclyu rtixc \ktov fny ,auf>ovs: Quis,
\nquit,nouit,an Deus paterne proficiens cr confulens humano generi, cr pro/ cui
afedans quo pofiint accidirc , fubducit immaturos aliquos e uitaiHic et p rcui
dentia, paternamq; charitatem erga genus humanum , cr gubernaculum, rerum item
futurarum pro f edum Deo uendicat . Optimam quoq ; rationem confoldndi proponit
relatis omnibus ad prouidentiam diuinam,cuiufmodi celebris efl in fa/ eris
Uteris, ibidem quoque Deum fmgularem nominat Je quo fepe mortales iniu/ fle
qucrantur:Qjti, inquit, fortunam lamentantur, poffctineosdici. St «(Jlirot
terni* oi/</iiy,xfa' xvtoC <rv <roi:Dcum iaduram (ii nulla, fed ipfe
met attuli/ fli tibi, per focordii et imprudetia, quia ferre nefeis aduerfa. In
Sympofto quoq; re feres O none ucdit fuper Delphinibus incolume, qip iniufle
nauta in mare demar jiffent , Coelum fleti is ferenu fu fidente eu ,
confideraffe, fecu , uc Zk feiy ac 5 ' vJIkhc o<PtccAhos ecfa.ee 7rx<rt
tsZis 'veia-rcma kvkAu b 3to{ tvc Ttfx •ifdutva uigi yvvrt k 91 SecAorl xy;
Quod non unus duntaxat fit oculus iu/ Jl itio, fed omnibus his proftdet, Deus
profyedans circum , quo terra cr mari) ge/ rantur. Aduedumque incolumem,
««rSurScciSiov nvBipvHirU }\yorlvxt T ny k oyii Jliiy, Scnfiffe, Dei confilio,
uedionem illam Delphinum fiiiffe . Is De/ us Plutarchi,efl Deus, cuius confiio
lona Propheta proceps adus a nautis in ma rc,exccptusqucucntre Ccti,tcrtia
diein littus ciedus efl incolumis.Pradicatur De: its,omnium quo toto in
mundo,mari,terrisque geuntur, pro f edor, cuflos,cu/ ius non unus fit oculus ■
Sic nullis mortalibus fuit unquam obfcurum,quin unus, effet fmgularis Deus ,
humanorum operum contemplator , quem nihil, quo/ * cunque loco fiat in
mundo,latcat,tam cernentem maria,quam terras. Rex i' em Aethiopum eodem libro
dicit, ebfiAsyuIrrxToy.&ibfrVtitifimi omnium Deus, ‘ > Cui refon/ DE
PERENNI fHILOSOPHIA 1*1 CuireffondaThales , nrp4<rj3vT4Tfl// Sikxyiwvroyyctp
, Antiquifimam rem ejfe Deum : Ingeneratum enim: In his apparet conjkfio
fmgularis Diuini/ tatis . Sus Deo uers dotes tribuuntur . Dotes maxims
bonitatis , er incommu/ vicabilis sterilitatis . Deus antiqui fimus dicitur ,
quia folus stemus , prstet tea nihil . Solus iUe ingeneratus : cstera genita,
uel fida . Damnatur corm imperitia , qui ucl materiam fempiternam, antiquifimam
, uel mundum quo/ que antiquifimum , id ejl , sternum dixerunt , plufquam unum
antiquifimum inducentes . Spccioja deceptio patet eorum Philofophoritm , qui
unum qui/ dem antiquifimum , fed mundum , cui dantstemitatem , idcirco non
antiquif/ fimum dicunt, quia in sternum pependit dDeo . Eormofus impoBurs color
; Senfus clarus Antiqui fimi nunc ejl , non quod antecedat natura , graduqu e/
uniucrfa, fed quod tcmpore,stcmit ate.td enim fonat Antiqui fimus , er co
fenfit protulit Thales prifctts Theologus . Eodem libro dicitur, Haud mirum
ejfe, « tcc xkTAisx vtgcuvvrxt 9ta yv&w.Si pulcherrima qusque ex D ei
fententia per fetatur. Ejfe enim inftrumentu anims, corpus:d ii </lt h
"4-VX*, Anima inBrumen tu Dei. Et quemadmodu corpus,multos a jcipjo motus
habcat,plurimos ac pulcher rimos ab anima, fic rurfum anima d feipfa
moto,plur(ma operari: ,7x<f‘i tZ Sta vrccgtyii ^cofatuoi KccTit/d vnii/ HffU
7 fasr</ ixt/Tuii,n JievAoiTO: Multa Deo cedere utenti, ut dirigat fledatq;
quocunqs uclit, qusfit omnium inBrumen/ torum fibiaptifimum.Nequc enim squum
ejfe,fi ignis quidem er ucntus,aqua et nubes, (y h ymbres injhrumcntum fint
,<Ai Zy c-aftm & 7giQu, rsoA Aa <fi bro/Avarhuffa cdctiga^aiois
<fi ^mtvu 7t€p$ £</iy «TsAZsfiSiTTtt vwy \zs'tdrr6t ypooy.it/ooy, aMa
yxTAoy Ifugx Hyfytoy f1! ts 9ta Liv'ho\ sriH <ntvQxiS7ofx,AvfXt HAucn ,
tyuxvAoi xvyaxQv<ri ; Qjtitif* multa conferuet , er alia multa quoque perdat
, er interimat , animalibus ad nullam omnino rem utatur , quafi qus non fiant
ab eo, fed ea magis ex potefta/ te diuina pendentia , feruire er confcntire
motibus Dei , quemadmodum Scythis arcus , lyrs tibis 'que Grscis ob fecundent .
H<rc e penetralibus Theologis ue/ rs , intimisq; Philofophis thefauris , in
pctcBate Dei motus animorum ejfe . In f acris literis, Scrutatur renes V corda: Intellexi
fti cogitationes meas de longe. Quocirca Thales prifeus Theologus rogatus ,«
Ak9<u 9w vs ccrBfcmos xJli/ Jt5>|/ xtoe ov«/lt (Asctvoovitwosiepi): An
lateat Deos quis peccas i Sed ne cogitas quide,inquit.Hsc etid funt qus
no{bi,Templu DciijUs uos. Habitat in uobis De/ m. Quid illi minus,pandentc
Natura uiamjenfcruntfldem in eo,qucm infcripfit, Jgnis'nc,ana<jua fit
utilior: JloL TVTjxpx /\ smyfix, 8iZ wtQotTng vrfioj tt oAetyigyxoixy
\zn»t«faifx:Quocirca,inquit, quatuorclemcn ta,Dco uelut opifei fubiacct ad
operandit. Nullas igitur uel ab fente lege M ofaica, uel ante dium Euangclij
iubar,natura uoces non dabat,inuitans omnes ad cogni donem |*o AVGVST. EVGVB.
LIB. VI. tionem fdentumq; creatoris fui. QtjM ctut j clarius nonnulli , ci teri
obfcuriut au/ iiffent demunt uenit creator Nature
ucrus,omniumq;ambagurn,apertis myRcrio ru abRrufi fimis tke[auris,refolutor:Quo
uemcnte,utdgata funt omnia bona, cor roborata uerarum reru fcientia. Plutarchus
item in eo , quem in fert p fit de eo quod erat Delphis, Tu es,de Natura diuina
alufime philofophatur, Nepis effe, ut de eo qui eft, dicatur fuit uel erat, que
mutationes queda,declmationesq ; eius fvu,qui in ejfendo nequeat confiflcrr.x^
tst ep&vxi , G? 'tcl kcct oi/fitvet yyi roy, ccfacc tjfl r>y ouoiva ny
KKivHr>y,uj «xf oy kj KyiyKAiroy,Kj v 7tfi rtgoy iJiy v<A' vsigoy,£</£
vwr^oy.aJie «s aiy tvi in/y,-n ceti 7rvxftH§o>Ki.Kj inovoy XR-n fit 'oirrus
oy,iyi.ycvos,i<A"to-cy.iyoy, iJ& itAi«fftyt,iroy
s/t't7rccvoo{w/oy:Sed cflDeus,oportetdicere:etefi,no fecun du tepus , fed
fecundu immobile inteporale et indeclinabile etemitate: Cuius netp prius
fit,neq; poRerius quicq,necp recentius: fed unas exijlens,una prefentia, fem
pitemitatemreplcuifet folum eft quoducrc e xiRit,non preteritum, aut futurum,
tteq; quod ccepit,aut definet . Hac apud Flutarchum phtlofophia , myflcrij totius
M ofaici declaratio, quod dixit Deusdcfe,Ego fum qui fum. Nec pofit hoc myRc
rium apertius explicari. Declarat enim Plutarchus prefens illud in M ofe
deftgna r re totius etcrnitatisprefcntiam,cuincq; futurum, neq; preteritum fit
adttuRum. E jl enim protentum tempus earum rerum,que preterieruntifuturum
carum, que non funt,aut que non habent uel etaus,ucl alterius rei,quod habitura
funt. At De us habet, quod femper efl habiturus. Habuit etiam fcmper,idq ;
immobilc,indeclin4 bile- Quocirca cum regnum eius, cum diuiniutem,cr bcaUtudincm,cu
aliquo eu tis fluxu cogitamus, innotefeat nobis, nos metiri diuina
cogitationibus rerum fluen tium,mifcere no mifcend.i,fiUi quemadmodum
fibriettates, quibus amaror lingue cunRa reddit amara. lUud quoq ; preciarum de
Natura diuina tcRimonium , uclut e thefauris Phtlofophie cccleRis depromptum:
quo maximme probatur , nunqua non claram lucem mortalibus obtuli ffe Naturam ad
cognitionem ucn Dei. idolole triam autem fuiffeuulgifupcrfbtioncm . Contra
Epicurum Plutarchus probant quamuiam aduoluptates,iucundamq; tutam putaret fe
apemffc, auertijj e potius a magnis gaudijs:Effe autem magnam iucundUatem in
cogniiionc,ccrtaq -, fcientia ucri Dei, qua pijfimt quiq;fbuntur.Quantis,inquit
, quamq; fynceris uoluptati/ busfruitur genus hominum meliorum ac pij fimorum
fuper confideratione Dcii Vt jit omnium bonorum Princeps,Pater omnium
honcRorum, omnis pulchritudi/ nis.Qtu nihil improbum pofit ficerc,aut
pati.Bonus enim cR. Bonum autem nui la de re incidit inuidia,aut metus,aut
hra,uel odium. Neque enim calidi
eR frigefi/ cerc,fcd calefacere Sic neque boni nocere. Ira quoq ; a
benignitate,iracudia a man fuetudine,ab humanitate C r dementia perturbatio cr
truculentia ,longifime na/ tura lege dijlat-Hec enim ut uirtutis funt ac
roboris,fic ea imbecillitatis cr irnpo/ tcntie-Uaquc Diuinitas neque iracundi*,
neque gratificationibus fubieda eR. Sed quod DE PERENNT 'PHILOSOPHA ytt»
benefrcicndi,auxiliandiq; naturam habet irafei, maloip afficere minime po
kfl-Magnusaute in cedo lupiter,mambulat per terras componens,curansq; omt
ma.Cxtcrorum autem Deorum alius eft Largitortalius Milichius, benignus: alius
Alaacueus,malorum depulfor ; omuaq; Deorum [unt,iuxta Diogenem, amicor nun$
onmia communia. Amici aute Dijs funt boni. ltaq; amicit Dei, uel non ejfe
fortunatu uel modeflum er iuBu,impofitbile efi.Hx c Plutarchus.QtubusintcQig
mus, paucis dempus,eandc effe fcientu Dei,quam capace ucritatis homine prot
pterfmlitudtne Dei Natur a docui ffet, at<fi eam quam fuis Deus oraculis
demon r J^ijjrt. Eunde fmgular e Deum autore,ut homines najcerentur, c rad
cognofcat dundcemto,faMurm eo , qui ejl. An rede didit jkviucs latita. (Aonii
<Aii/ . 70 flCVTo.e otoiSTo <pvrct,,@ fivrarxw wbfOtTroy yvrvlrt/ *£ tt{
yvmtriy tnssb thi odircu: Videor, mquit,etia ipfam mti,omntnoq; ip/ jumnajci,cr
quod generationis homo particeps f idusfitadcognofcendu,d Deo
fuJJedatiLFateturapeo luce,uita, natales homtru datos, datos autcadnofccndii
anniu autem notionu,Dei nobtliflima. Hac potior tgitur,ad hanc conditus homoi .
-1- k,E* al1? Phll°fcph0>9ul «*•«“» BpiActue.Sloiciu aweoi fuu, non
ChnAtanui. oeNalUra diurna, de qua dcpnrdicetqax raerx litrrar concelebrant .
Eandem efle . naturam bonnaiu ac Del. SubAanttam dumum effit Sapientiam, per
fertam Ara* . i • tlonem. Deum cunrtiipioiplcere.munJuinguberMarr.Hoinuieinefle
opificium eu* «.Ad unum D.um rcfpiciendum ede. Ei pro bcncficifs grana* haberi
oportere. " .. Cap. a. • •• i fmEAdimiffo plutarcho, diurnus eiufdcm
temperatis alius Philo fophusaudienditt &Epifletus,non iUe quidem
Chriflianus, fcd Philofophus, tamen er uir bonus '9 fualts Plutarchus . Bonus
autem Philofophus,et qui oblata ucritatis u Natura lu/ fcm,intueatur,eamq ;
fequatur,adeo congruet cum hodierna Theologia, quia non gprnmentitia,fcd plena
rationis cfl,ut id putem, quemadmodum mihi fuu , pleri f/ que mirum. Is igitur
Arriano autore, uelut Oraculum , udut Propheta fic dtuino pedore fatetur*
bcJAcc <£* 'ibayceQcy ueptAipup . tUos ovp aans h vtrtst Stet/ , tx« «p
x&t tIlL tj Pvtyt&oG . tjj ovy varia Si oO% )ftfoi7o,a}fbsi ^om^HiaVmn^iom,
vcvt, uhsfof, , bf&cs qvtxtcoSa rtlrup a7 iA£s fjaf tIuj overiety «nP
&ycc$c vi . Deus ejl utilis. Sed et bonu efl
uttk.Veriigiturfmle>ubifitfub&tntta Det,illic efr fe er fubflantiam
bonitatis. Que igitur e)l fubftantia DcifCorotAbfU-AgeriAbf fu.TamarAbfttMens,Scientia,Rcfta
ratio. Hic. igitur (impliciter quere fubBan/ , tiam Boni. Hac quidem ille
<Hxit,quem forte tam toto orbe corufcans Euangelium /Ntt a Platone, multisq
; ahfs Philofophis Naturanfhanc diuinam didici fle . vidit .. ^*ur «,qui non
Chriflianus ejfet,uerttas obtulerit. Prhtrim Naturam disto .... rffe
natwram,fubfldMtiamq; Bonitatis, id enim etiam docuitCkriBttS: Nemh botw,
mfiDcus. Eadem fuptrisUPhdofophatus efl Plutarehus. Sed ante ormth
4Ktiquiflimus TnfiNegtihis.Adhae^0n<aman^(^^, ni^ — * x Dimitatem, t)E
PrRENJfr PfULOJ OPHIA. ftft. OljaJrtii* fit homo frmiUhrum,Similitudo Dei, iuxu
Theologi! M ofacam, MAatio,bauBiis,his confiiemr:<rv avo<rmxrvuc u
&ti , yyfc Tt *V <***/ 7» ni?os txiMulr ccyrout <rg «rj
<rvyyir4ay-Tu,mquu,es abfafito,dc hbjtio Dei. Habes aliquam ut teipfo partem
eius. Cur igitur ignoras affinitatem tuamfCurncfcis unde uenifatHon uis
memimjfe cum comedis, qui fu qui comer iitfl quem nutrisxum ut congrcffu es,
qui fu,qu:s utaris . Cum in colloquio, in €xercitatione,cum differis,ncfcis
quod Deum nutris, Deum exerces, Deum cir cmftrs.Mifer <y ignoras. Videris me
dicere argentei quendam,uel aureum ex/ trmfecus.ln teipfo fers ipfum,ip[um
coinquinans non fenus, impuris quidcmcoff tationibusfcedis autem operatiombUs.
Et imagine quidem Dei prafente, non na/ ieas horum quicquam ficere-.ipfo autem
prafente Deo exterius, et afriaente cim/ At,exaudienteq;,nonpTibefcis hac
cogitarcf Hac ad uerbu ille. Cum partem di' mam homine appeOat,defignat
afjbtum,fmdttudine, ex atema luce [anullam. Eftautehomo Deus fidus d magno,
uero Deo,paruus ipfe,fmuUchrumc^ ueri. Quemlibet pudere debeat foedis aut
fidis, aut cogitationibus inquinare fieri illud excmphim,partemq; dumam.
Mamfrfta igitur in his Mofaica Theologia confit matio,Uim de nata , duiinitutq
; nobis donata mente, tum ci creatore ftmihtudine. Urprttt cande creati hominis
d Deo pradicadone,reor ex fapientid Mofts, cuius ubertate Phdofophoru omnium
audi efl dodrmatrovrv •? Jl gyuepyi Kafxr ttwetcfAX m(f,Kecfcu<rj^vt^i
<ti~f y. Huius opificis opus cu fis,dedecoras ipfuiu Q&fd quod non modo
te fecit, fed cr tibi foli te crcdidit,et commifit. Neq; id mo/ io non
recordans,uerum etiam dehoneBas mandatum. Si autem Deusorphanum rv tibt commi
fiffct,ftc fane negligens eius rjfes, tradidit te ipftim ubi, neq-, pof/ dicere
fidelius te ipfo. Hunc mihi affcrua oiog vriqwiti, qualis natus c]},mo/ '
4efhtm,fidclem,excclfum,fine jhiporc,fme morbis, fine perturbationibus. Hac de
tondmoncfcnfit,pradicaiatqi hominum,Phdofophus bonus, ut ft quis aquus,m/
fasq> urbiter effe uclit, uidcat omnes ftpicntes ucra Theologia reucrenter
afjur/ fcntcs:HodiemaSapicntum,non priuatam quondam, fed untucrfilcm, humanam
ipfam^ Naturaq; in pedoribus hominum injiram,atq ; inuftam Sapientiam: Audi ie
pietate, dc uirUiiumorigme,quam fentiat nobifcum,cr fugandorum penitus $
txttrpandorum uitioru quis fumodut:Pe8es,inquit,h.u7xvfce<Py o jk istyctA
ftoS v&ctAuy,9y.H vsflg novoyray Sioyet roMlrerTer, No efl aliter ei j
terc,mfud unit Deum reficiendo, uni iUicoharrendo, rebus cius fandi ficatum,
ajnquit,oltud uolueris,lugens c T gemens,fcquens fortiore, extra requirens fem
per ftliciiatem,xsfc pmAinod' wfuy ^vutxytirot.tKiiyc^^nratavriip, , bqnit txu
(tmiyoTMk:it Etnunquaminucnirepotens. il/ lic enim quaris eam, ubi non
eft,omiffo inquirere, ubi cjfet . Quid hac uoce pra/ tUnus,magmficenti!ts,qua
uel inuiti , quanquam non inuiti, confirmant, coUau/ jmt,» coelum ferunt
Phdofophi Sapientiam hodtemtm,cumefl omnis cura, ad x * ucm ■vv • DE PER.CNNL
PHILOSOPHA »14^? ti Aique itxit%xft?ov(jcii/Ta> Snu}i<f oh «/?t<
iv^ccfisttp: Gratias agimus D eo,ob qua decet habere gratias- Uberatus fum a
Deo , cognoui mandata eiut. Melius enim cenfeo, quodDcusuult, yquodego- A
dharebo ei minifcretaffe/ eja-ugtirloi/y/f kyituu ooStoc iyo/,-sr fsa-Kua-o
tecti, (AialKcvoi Hpu«*oAa&os ixayai.Profequituribidc diuinioraMihi ,
inquit, fatis efl,fi pop Jbn ad Deum tendere manus,diccns quod quas abs te
occafumes accepi, ut mode/ rstmen tuum agnofeerem er fequerer,bas non contempfi
. Ego$ habeo , cui me placere oporteat, cui me fubijcere,cui obtemperare.Nempe
Deo , c r bis qui pofl tum- ille mc mibi ipft commcndauit, fubiecit rlMonem
mihi uni , traditis regutii fd ufum redum.Addjt etiam,Pugna tecum pro
Ubertate:-? !ki ninuvo-o^KU/ toyhaiKK^i fUnSo? Memento De i,iUm implora adiutorem,
e r d fidentem, que madmodu Diofcuras,in tempeQate- Beatos etiam appellat ,
«erot/ Stet/ */ fojmrrcts V meerri tuKga>,ycaiteiycJAai: qki Dewm attendunt
in om/ mre,parua et magnxQjj-im praterca clara totius creationis, prouidennacfc
con/ fefio,cum aifJruftra igitur abi Deus oculos dedit, mcaffwm ftmitm eius tam
a/ crem,artifiao[um,ut procul expolians, rerum uifanm firmat apprehenderet ad/
kcitfQuis nuntius adeo uelox,cr diligenti Incaffim'ne aerem in medio tam cla/
Tum,cr pellucidum dedit, tan quam artificiofum,ut per ipfum traijceret
uifiofFni fira lucem errauit, qua non prtfen te,nudus erat ceterarum rerum
futurus ufus . Qbomo neque ingratus eRo,ncquc ixmcmarfuprema poteflatis - Sed
pro uifu, C T audi tu, cr quidem mediusfidius pro ipp uita,cr quibus ea ipfa
fujVnetur,pro fhtflibus matuns,pro uino, er oleo ii/yjtgts<{ rei Stu,
gratias agosDeo-Memi/ peris^ quod aliud excellentius qhac omnia tradidit tibi,
nimirum quod his ipfk Uteretur, probaret quantum quidfy ualeret.Hxc Epidetus. 6
fapicntiam, emue MgfrmanaSfr cfl hominum fapientid,ubi$ fui fimdem,radifs fuis
omnium pafimt tuentes coUuBrantem Qjtid aliud fonat Theologia Mofaica , cr
hodierna , cui/ tum,memoriamcfr Dei, femper madeant esiEcce uox natura, uox
ccclcftis. qu* duk of oculum ore Prophctarm.dixit etiam Natura ore Philo
fophorum. Deni/ ^fiibifci:Comuaoeitanstibiquidportaidit. Non corvus ejl,
quiporterubt, fed Deus. Quodfi quidfigni datur humana uoct , nonne ficit idem
Deus loqui^ fio febres potefhtem diuinam alijsfic alijs alio modofignificare
fsnfi dii rui* fayhny 4? Kvgetnirmp <Aix xsOAisov kyytAov ovtuuv{:De maximis
autem ac potifimis perpulcherrimam Angetimfigmficat Hac ad uerbum iHe . Ad
poHremmait,Digreffushtnc tecum dicito, Hecrmhi non Bpidetus dixit. Xrtde enim
eilSedDeus quis propicm,per iUm : Nee^emmptecum^eLEpUk/ to,bac effarinonfolito.
Age igjaurj^^»m<{<rSitaif,linete»StoyoAtJroii/ tnpDeo pareamus, ne diurna
ira fubiefti fimus. His omnibus non modo fmgftla/ tts,uniusq; Dei
confifiio,hominis quem Natura duceret , ore prodicatur , fed aai tafomdThedogia
confirmatur. SsAit' * * f*4 ‘AVGVST. EVGVB. LIB" VI Badcorde Gimm aac
ling-iUn D.o fcnfiOTe fubCcouoi Phdofoph3j.IiinbIich5 *fi» f mare, Deum
pti«dpiura.m'diuni,Bn*m,in to rtfpiciendo Sl ftqatndo rclici«- ” tem (fle. Boni
(fle Dominu omnium bonorii, pniKiptum bcautu Jini5,flncauy , omnia
Phili>fophi*.FeUeiutcin tfle, fequi mjndiu cum. C*p. XL . _ idem fiit
Philofophorum,qui facccffcrimt,Theologia,idefcrmo,mh cum uet Eprr allegoria s
fibularum, incerti uagaraitur, e r commcntiSaurcs adhibentes' i N aturx
documentis audiendis, auerterenfur, ueLhominfs unius; eiquafi adlM V
confcirati, decreta pertinaciter tuentes, tam non xquoiudiciomortalem itluMj
Huam fibulas pottxru iUi admirarentur. Sed fujuando fcfcacoXdifJmppJluris exf
puffcnt,cr ad ueram Philofophlx uiam reuerft Saturam, coctum^ ome confce
xijfent, tum uerb [enties mirabiles eis uoces exadijfeMcitamf, ueritatem i
litis ul res exercuiffefuxs: Videbis cos alios, quam prius cum in coptationibus
fuis euanit l7Jrnt,ct or^«lz> ctwm cmerunt,ucram^ Theologiam
aperucrunt,animbs, qupsfupcrjlitiories raperen ^ <i jc uentatereuocante . EX
h is Iamblichus fepe V latonicorit more inultos t *<W nominare
folitus;poetieis item fibulis, Acgyptioruntqffacfyohfius interdu m ex
antiquioribus Phhfophis ceu flores dcccrpcns,uclut'q ■, eProphetis uerisunu^
fuper uno (ingularicjj Deo fuper omni coclejli Thcologiauoces admirandas c
didit. pcfcflaPythagorcoru hoc primis: Succxiiix iakcroy,Hf cAu atf t tovS
ivJAov t«s W(AxsysovH<r{\j:Dmna cau[a,cjt pnncipiu, finis, mi <lUa»***
4%i* %ir/-nflr elui iinti/nt rflr UrJti . O conprnutum dem 4 rywxgorcu^tfuxime
uero Hrenyt*, \j r/muiaoyium rmiv OcCT Ariflotcle-Profequitur:t7ra<AMycfyist
&fcJs ygi ovtos TroclvTtoy KVpi) Q^diny 'onatoyemU -n§x rTftltVQtX7>
xyx^oy purfiy . %t crftf y*j? $cu QXA&oiy* xfiu ot£ xy ycugomy rris-nis
<At<Aix<ji rc( xyo&x, ts fSj.Sj <£' • N<uw cmftLDcjis ,
& i} fit omnium. Doasi/ nu4,in conftffo efioportere d Domino bona petere.
Sam quos.quidcm ddtgtr) quique iucundi nobis funt, eis beneficio prxdamus
.contrafolcmus in eos af qui non diligant ■ Hxc die . Qufiiguur [upcrcfl, quo
mmus fit fierttque fei L . una pietas , religio , fctcntiaqucDci , unaque ad
eum femper animorum propen, fio i Cernis a ucra uufedudos exoptatam demum lucem
rcftcxiffc : quibus tem ueritatis oppugnatio placuiffet,tcnebrts obortis
behmfiis .didis btif- Spesfuasinunademum, qu£ lucet hodie, ueritate quen que
pofiiffc D«»P J ^ qui nunc oflcnditur, cjl is quem eundi concorditer,
prfbcaucrunt, rcfyexcrwftf jnftrt enim Iamblichus eodem libro: waar«s
tcAyS-eJas k gu bvfx tiaorixs , «v/ «•/«es 7t xpc-niy xgxfiyj» Sfc«s X$nruTXi:
omnis ueritatiicr fclicitaus,fufy flantix, cr principiorum, Deus efi princeps .
Vndc frendor ijle mentes eoruai fubijt, qui uere religionis exortes freruntt A
Nilwrj certe, d ImjotntM boiftiaiur . Q«j4 duce, hxc quoque tturabilitcr fidit
Iamblichus idem: 7tA«S d e R-ft Ntur; 9 H t £ o io Pii \k >»»
<rikoitr< «r*s Sttoff*',# Wif9mijm7lKbpt«rxy^y txvrby caro riirhn/ 9*e «f
to tprFmfc omnis eonteplati<mis,efl t onteplatio Vnitatis , attollere frip/
fum 4 multitudine ad Vnitate-Sape declaratu efl,Vnitate antiqwfmnt Phdofophit
fidffe nomen fimum aefmplicifmi Dei . Multitudinem dixerunt res omnes pro/
pagatas ab ipfa. Ecce igitur btatiOldo uera noftra religionis , afpirarecontem/
piando ad rerum fontem ,uidere tUumficutt efl Hic terminus h arci omnis fi
licita/ l^mutMofopbu,ipiemadmodu furis oraculis reuclatut, fica Phtlofopbis,
n/turatritimoma petawbus agnttus.proptcrea propius b ac explicans, et confj/
tpts Iamblichus:» pipyotf xy.uvayi.vx*,tni<c &tgeiKU,KXi7itf nopivi •teu
xa r* ovpxvby. Anima, tnquir,mclior, habitat cu Deo,et per coeli eu co de
fjfatiatur.Teflatur idc, Pythagoreos omne uiia degenda ratione direxi ff 'e ad
con / ftfione,TO itiiv,Diuinitaas^ibcfX» xirr » Wi,© £>iot
oorxs,arvyrvjxt>nxt wfbfto catoMtihip 7» &tv:Et hoc effe pmctpii,omnif
tuta coordinatd effe aifequendu Deu. Sentis phdofophoruuocrs cifacns literis
confonites,eas reuet ftnttraffirmatcs/Qwd cjl.quod feparet eoru Philofophia a
Chnfliana fapientia, fiam quidem coluerunt, fcd akjs nominibus
depraduantes,arumis dfdcm reffexc mit,cum lumen pietatis noUra terras intrauit.
Tunc enim Philofopbi os aperire eoeperut,audaciusf affererc,qua prius magpis
ambagibus occultabantur.Quo/ arca fubijcitliblichus:Ccrti cjl,inquit,ea folii
agenda effe, cis 7vy%K*a ijy </!fc ovjwitpjHifwxipyn-Tis h 04» x/ qwarH , »
<fiixllxyHS^xS7roflfaxi,Quibus dclcdatur Deus.Hac autc nS efl ficile
noffejuft quis aut Deu audient, aut arte diuina coparet ipfe fibi.Hac cit
dixerit lablicbus, no 'ne pro philofopbis omnibus teilis crit,ca denify
religione, fo liutUmagi£bra,artc% uiucdi ucrijnor talibus appamffe,qua Deu
audiuit,cog/ uouitf ex ore eius, qua grata foret tU L' Philofopbi proUflatur
nemine qua placiti, jyo fmt, facie cognuuru jn fio totius Philofophia uertitur
cardo,nift Deu, audic nLQutt ruit Phipfophotu Deum audiuit , qui partim
oracula, partim indicia Na/ hsraf<xud,hfiebmtwi^ofk,ut^ folu uigeat perjiAt
cognitio bonoru, ubi ifiuina uoces audita funt^ogmt^f Deo placentia.Ea fuit Philofophia
ChmBiam, fblum.ctum uero Hebraica, fcd ea magis, quonia qua prafentu fua
corporaliter Deus i n ea gcfiitjn Hebraica pcrintanf/mtios ac legatos fuos.His
cr alijs conflat Iamblichum cum eateris Phlofophis,fmgularcm
Diumilalem,Principem mundi, Reginam rerum,Pmeipium eaufarum
co2nouiffe,fufpcxiffc%creationis auio/ tpn,cr i quo totius
frlicitatis,beatitudinis ducatur exordium, pradicaffe. ™: ’
Porphynum,Gngula»tni, unicum^» D*um commemorirr.cuintionabill U*
Crificio.caftist]: cogiuttonibui lii liundum, Ebm tflic omaipoitmcm.onnis uuto»
tu amorem. Cap. X1L - jAudfccuscateri
Philofopbi,Porphyrius&amafcius,Proclus, Simplicius, O/ X*lympiodorus}de
quibus minus fvrtaffe mirum, quod Euangelio corufcantc, cu ks adeos nitor
uaucbat , Ucct ij^atos, floruerunt . Omnium quidem horum V ‘ AVSVJT.
-Eya^B.utIB.j» Vf. . 1 Phdofophu fupertiutombus eius temporis eftcontammata,fed
ueritat tamen jW> gore fuo fuperior cmerftt. Principio Porpbyrius in uiu
Plotini tcSUtur or acidum ab Apolline non de fejcd uero Deo,f c editum: OtiPx <F
Kxu KJStpv fuwHpi, \gu » A<tAiorr®- «xa», Eft mibf perceptus cumulus
numerofus borena. Audio quid mutus loquitur,er uerba fientu. Hoc oraculum fimie
PtW pheticis oraculis, Damones enim credunt crcontrcmfeunt.St tanta eft igitur
Of KOid [<tpia&4,Ht pofta harenx numerucogttatione completit,qua fuit
dementia, ne dicam impietas,eorum,qui protudentu eius intra certos limites
induferuntt Et fi tonge er incornmemordbdttcr maior eft harenaru numerus numero
hominum, tabet aute captBos dl os omnes,licet perexiguos,m numerato , non longe
fuikm nofeetfmgulu quenq ; bormnuHgtur ud tuentes , net areanuanimi extudit
fik$ tiuAdem Porphyrius defummo <u ftnptUri Deo,m fecundo de Abftmendajsftm.
dent quo facnftcio fu colcndustSacrificemts, inquit, etsi norjed ftcnficemuut
decet,$\*fiti* 7» u&i nam eis xhtfonpi s*<?9 » ycuAp , pim tAvpm**
tMStPM n. ixorepeJfams iApyif In/Asp, o phn t£ cwtefcevC Jfe ivs KKxSecfpy.fiU
iA\iyssrivaofo y$\ fatrnp yrJty,' hvcy TteAti 'lvx*i i pipixo-ptr&.t/fgp A
rsy * j KxS*fccs,& rwy etiirtf usi S*f ij/ y§iMy,9furKtv»tfdLt/
«W>(/:Deo quidem, qui eft fuper ont uU,quemximodu inquit wr fapiens, tfM
nrcjj euoporontes,neey ocelamanfes.Vi bi efi enim mMerude,quod non mox fupremo
Deo fit pollutum & immundum. j\uocirc4 nr$ oratio exterior jtecp interior
cum fuerit offvtiu animi polluta: Sei puro filentio , cotiisq; de eo
cogitationibus cedamus ipfum Porphyrius utrum fer fftentemreor appellat
Poultm,cuius eft celebre ditium. Detis qui eft fuper omr nu Deum
fupremum,aliiftumm nominat , fenthfolis puris cogitationibus ei fi/
crifcandum,quas habet,ut oraculum dixit.cxploraUf, exteris jacrificijs fuperfer
dendZ,maictiaufummx cius non congruentibus. Diceremus quide tpfi, primum,
praRans,uerutp facriftcm,quo Deus, qui Mew eft, pura mente colitur,fi quid ex t
ttrius offeratur, ejfc pura mentis illius indictu. q md igitur o Platonici
fupererat , qui Deum fupremu nominabatis,uencrdbimini,pie ceicbrabatis,quam ut
eam uat ram religione dedar aretis, qua fupertiitiambus,nmwbus<p fidfis
damnatis, cof leret tantum Deum fupremu,eicp fola pietate,[apientta,
cafbftmaueritate Hiaret, , Tu fi fupremus,eminentifiimusq; i uobis inducebatur,
cur non hunc wtu, inepti poeticoru Deorum turba inrifa,non approbata,toto
vbilofopbia regno exturba f ta colcbatis,non colentes ampletiebamtni,no hos
unos fxpere cefebattsiSolusMe fupremus rationi notus crat,fe<$ exorari
uolebatetfmebat,cateri no poterdt,quot ratio, cr natura negabat. Sunt alia
generis t wf dem apud Porphyriufcdmihi fatis eft,e Pbdofophis ceu flores
decerpent, quot mentes [uperJUtionibus liberata, fo/ DE PEREttNf PHTLOSOPHI A.
. 9*9 hmcpadueritatcm intente non rapido morum eflu longius ahfctade
ftarferunt, docere fempcr decui hodierna mgutffeuenutis,cundis phdofophonm
fuffragijt f omprobdu. Simplicius igttur,qm fc Phdofophoru in numcru,profifionm
Cbri/ {bone pietatis refugiens, ponebat,mcredibdi rmr oculo ea de furnnofentit
et docet Deo que fuere Ltcre, quarum tHe maicflatem difymulabat agnofcerr,
perpetes cS «elcbrant. E quibus ejl quod, omnem rtfcrt homtnum,rerumq;
mundanaru coniti/ pitionem in iSbm unu,quem fmgulanter appellat ubiq; Deum : ut
quod fi peccet 4/umus,mmtmefu accufandus Deus qui Uberum, fuiji turis eum
creaueni. Etquii Ubertat eledtonis cr arbitrij ad utilitatem tmo fhv ymtreu ,
fit d Dro- Et mirar UemfwjfcDet moUtmem,«tmmam inter etcmacaducaq; ftciffe,que
fe quocuf He/ktfa* furfum,fiuedeorfum flederct,CT quodeuny
uellet,cUgent.Etqu6dip fefccent ctufmodt uirtutem^u maneret immotus ammus,quoad
ipfeueUet-Emtjf fjjf proprte cum Deofimtiuudtnem , qi unibil hominibus beatisifc
animis ft me/ . Um-Quippe Deus habet robufUfiimam potentiam, omnis poteftaUS
autor , itemc^ «ptmamuoluntatemo yeiffabt <Avrxfuy Kryvforarnp ncJo-Ht Jis»
HC^uk cur tot ysa&x.tcy,Kj BnAntnyn^ «yaUmmty. ky«bi(aSk7rew* nttQccvAop
t/ii (trfty «£ BvAnducQui bona eunda noluerit , prauu autem mhil,quoad fi eri
poflit. Aequata uoluntate ac p otentU,omnia bene efficiat , quate fut cw$
fafu,partinpc ejfe bonitatis eius. Et quod animus hmanus,cui ito fu fu perna
potcBac, quia tamen^ovAncrt p </l\ io-yyy iri 6tiecvr*fov<rto(/yuoli
tatem habuit a Deo liberam,quapoffet eunda bona ueUc,am certum id ei fuerit^
ime hae partt&eo maxime afiimihtur , cum uobintatis utitur omni iurefue.
Utm ex Sunpluio profunda Theologta,de ano bonitatu fome.unico rerum, fingu» nqf
principio. f quo cauOr ounftx.cun&aqi principia drpendeanu Bi quod ft fc ad
ferendam mifirrti opem inclinet. Cap. XIII. wLLA uero e profundis haufta
Phdofophie myflcrijs,que contra uefaniam eo f hum,quiduo pmcipia,Bonum cr
Malum, e ZenoaBris impietatibus conditus bitySimplicm differuit.
VniLu,inqmt,necrffam precedit multitudinem, cundaqt me participatione
Vmt4tKextiterunt:x7rb y«f ■?StHr>i^ o^ik£x«Aa,7r«# T«t ree KctXct
icpctio-i.K] «710 fi 7if«lnr«? fl 9«<e? «KhtiducK, rr«<r« «A#* bi<*
ai&yKt ngu 7t«7ie^*5 ctf\«: , «f fciay ctj>\luj covccfan <3j . inrte
li\&K»pe£)(Hpv<neittK«ifo,ILcanf 7tfp«AAa>|/U<csfo/, icto’ ctfyup
‘buiptynGep 7rxar£p,xgu Ifugnuirlu/, ty ymGes «? \ounhh muix^iGep» k diurna
enim & principali pulchritudine eunda pulchra proueniunt. Et4 prima tama ueritatejucritas
omnis Ncccfftrioq; oumia principia, ad unum principium ndiguntur,quod quidem
non fit aliquod particulare principium , quemadmodum reliqua omnia, fed
principium eunda principia fupergrediens , fejcq; fuperattol/ lens,0’ omnia
principia,adfe colligens. Omnibusq ; principijs prehensa fcipftt , principalem
dignitatem, ut cuiuffc nature congpdt.Hinc igptwr abfurdum cjl , duo dirtpltra
omnino efudm Vnum, prima principia Hcere-Coguntur^duo principia x i
\niucrfitatis 5,1* AtGVST- 'EVGV9. I/IR Yniuerfitatis afferentes Bonum
crMaltm,cr Bonum qui dicitur ab ek t )eut,n9 amplius omniuautorcmdicere,ncq;
uero omnipotcntcm,uirc lattdareincq; fuprt itum ci potcflatc uendicarcjed
tortus autoriutis dimiditc.Quod fi uerum Jit , netfi omnia beneficio afficcrejluminarefa
wvy*y Myo/aw y xyxScruf ai @ efi$ Uf,QW dicitur fons bonitatis cr luas. Hac die
pradara fuper Epidetu-ln pwt/ eipio uero opens,longe quam fare eundi Philo
fopbi diurnius, decerpens ex dln,et lume Chrifktna religionis quod um toto
terraru orbe relucebat, ob oculos habiti ficfaribityOmmu rcru,fbns cr pmctpium
efl rd ceyx^ep^pfum Bonu . Na quo4 omnia concupifcunt,td omniuejl principii* cr
finis , A fcipfoquo^ Bonu eundi producit, prima, mcdia,et extrema Sed prima
etfibt proxima,qua fola feipfo prof ducit Vna Bonitas multas bonitates , V na
[implicitas er umtas , qua fuper omt nes multas unvates,cr unum pri
ncipium,multa principia, idem cfl Vmus ctPrb^ cipium,et Bonum,etDcus.(&
ytif &fcas r» srfifflj/, $ tehiop: CM U im Deus quidc ejl tpfa prma, et ommu
caufa- Neceffe uer6 eflpritnu,fmphcrfd # mu ite e ffe quoniam quod compofidone
habet uRam,et multitudine, um non unug fed Vnitate p ojlcrius ejhOmrns autem
mulutudo,<y omne quod non efl bonu, B0 num defidcratyUt quod tpfa
fupcremtncat.Et quod non ejl principium ,a pnncipio fit oportet. Neceffe
quo<p fuprani,omnemq ; habere poteflate quod omnia prodit * ctt- Quocirca
Vnum prtncipiu,multa pmapia,multasq ; bonitates,fmplicitatet<fi proxime ex
fe p roduat, inter fe diflantes , ad unum aiiq ; proprii principium rena toto*.
Vtcp omnia pulchra in menttbus,animis,cr corponbus.ad unum fonte pul/
chritudims redigunturific refla, uereq; omnia principia cr fontes,ad unum
fontem ctprinripium.warM ovpeuptfti&c afficti v/vis/lgvvytUTH lAn-.omniaig
tur principia, in uno uniuerfali fune defixa . In Vnitate numerus, m una B
onita/ te, multas bonitates. lUudc^Pnnciptumnon particulare efl , fed
principiorum Principium. Hac Simplicius , non Cbnfatmtt,fci mere
Pbilofopbus,quod ad alm ud inde conflat,quod Philo fophorum morc,cr quo
dtferimine diflat PhdofophA aalefUs 'a terrena , admtfcuit quadam non uera ,
quafdam per fe bonitates eeirrcU ytxSfanJxSynumero multo conflitucns, qua per
fe bcatxfcmper, non indigeant fontali Bono. Scntitautcm ideas atemas, ad quarum
fm gulas uti fontales cr fupr$ mas,rerm feries rcdungtur.Ad fontalem
pulchritudine , omnis pulfbritudo. Ai cocinnitatcm fuprcmam,qua dicitur ab eis
<rv(jiicoTfl<x,concinnita{ omnis. Vcrji lina efl Ideafbnsc^fupremus
ommu,una per fe Bonitaf,cuifubiaect bonitates omf nes.Bonitatcs aut dico, no
ideas iUas fontales, fed omnia tam in dnms,ntundoqi ut teUigibili quam
corporibus bona. Fuit autc ea Prodi,qucm fccutyt is. efl,de idffa f di reru
gcnctriclbus,fentcntii. Nos autem meliora fet uti, probamus cis ucriutem>
confcfiionemfy fmgularis Dei,licet fuperjhtiofis, comentitiorumfy Deorum culta
nbus,placui[Je,fi quideffent aduerfus fententiam caleBis fapientia prolocuti,
ret §puif[e,pedoribus eormmfm<Mtcm[c[cmcntc mcliorctp , mo^enfus nefrijs. DE
PERENNI PHILOSOPHIA «i 'em uenit ufus,fuggrfoffeQuorum aliquando latratibus
decus ueritatis effet m/ fiunutunt, retrorfum reflexis uocibus, demum ad ftdera
proueflum . Progreffut tutem Simplicius hxc quofyfupperaddit: Quos,ait,honorcs
offeremus, Deus h0 Wnibus dcclarauu, quemadmodum hiftorue tcflantur, ut cr
nospcripfoscum eo pmduruatem affequamtrr. SKBt$ nobis que funt extrinfecus
uberrima, utihacfa ■dijunajrradhiuone fluentia. Quemadmodum enim animam cuius
autoripfe efl, fjjermH ei,cr confecramus , expiantes eam diurnis de eo
conftderationibus , CT cum naturaliter uiuimus.ficopus efl etiam corpus
dbipfodatum,offcrrrepurgait tes.Rec Simplicius,agens de facriflao,quo primum
animum cr corpus expiatum puraifr inucjle facnflcamus, cr cum primitias
corum,qux Deus elargitus cfl,da/ pius. Sontium effc , uiftum cj; his qui
dediffent offerre: Non quodhis indigeat Deus , fed ob gratificationem ,
gratiarumqi aflionem ■ Quid quod ait effendi p a/ trem fuiffccaujam una.
Sibj/joll Ocum,cr effcndi,benecp efjendi,quemadmp dum Deum, parentes autores
fuiffc , referens fcilicet in D cum diurnarum Utera / jrum morccunda i Et cum
dicit eum prcfukjs humanis deftitutos profoidentem pufereri magis, ac
dcfcndercilggpcty yctf orrx nriKOt/qJiXi dtvdguynrHS,o 79vsftvei
i.<popd>p vfj nccT&oy \kJ)ku . ElcuaitDcunt .ubify effe cum diurnis
fuis omnibus uirtutibus:o ydf $ibsy*isx 7ieunxyov ttk fisi porri oreurup tunov
Jlwsmwp Et quod cum cum multa funt a Deo pro .duQ^etiamfr humana jJ>ccj«.Et
ompiajapides, arbores fecundum uirtulcm cu) iufque, 'ijnsgcasffxi vrfbsvby
fhev, uertuntur ad Deum . qu in etiam fepa/ potionem foederum futuram nunquam
fuiffe, wfioTOvKOerucv (Pipuovgybto fao{, opifex mundi Dm,fecundufeparatas in
fe cau[as,eas produxiffet. Et quoi tjdufquc fbrms efl pruiata caufa,ufque ad
extrema ,ai </lt eoofoxi x/yxl ‘eri*} ras bcftiuat cr^yjis\yovta to «fX*t
ocfttapix.csrzoo J£ acnoy curiuy, ty Sws Siiy,Kj ayxSoTkS
ttyx&OTurup-Muluporrb prindpia,prorfus ab tino Principio,prtncipij
dignitatem habucrmt.Sic <£ Caufa cauftrum,Deus Deo/, iwrscr Bonitas
bonitatum efl ipfe Deus. Q uodqs magnum miraculum efl, quem admodum Mofi dixit
Deus,Cur quatis nomen mcum,quod efl nurabilefEt T rif/ megiftus cum SibyUis
afferuit nullum poffc furnmo Deo nomen coaptari. Sic Sim/ pliausini crtfc
jg«,aT< t«</ wfafl&V curtou vmf rsr<x^ pxbrros tx forx, tupointicp
oropete. A.dhuc,ait,cofidcrare decet, 0fubdcaufe,quxcunfla fiipcrettuneUnuUum
efl proprium nomen, NamDeiis au tore PUtone,prifcis fuit aflrorumd
cwrfu,rotauone<^ ceelcfli nomen, exin ad intd tigbiks fubflantias, fed apprime
priorem tralauim. Cetera quoque nomina, quy i ms Diumitatem defignamus, funt ex
his., quas notas habemus , rebus ajfumpU, fixe ait Simplici iis. ■ uii 'yjn -vp
hii-. i Ei tvJrm S*mplicio,D<um rflcabfptuti boni nqllroru anjmoram
principium dnemqi in^otm unum fltrefpicimdtim.ctil cjoJndi'i cohxitrit
animui.fin raJict hir<u,Jim4 » P*tw a«4»y^ i. jtua a • «i A VGVST. E VftVB-
'LIB. VI* I itia cj«o<J; adimranda, fkfidmUqt , qui bus apparet ex cfuo lux
magna ^ifupcris concepit ab oris, eam PhUofophot amicientes obflupuiffe , Ixtosip
te Inudes eius osapcruiffe,confirma)Je,non utChnkunos,fiod eis nomenpropter
infcitum inuifimfuu,fed ut Philofophos .Dicit eninr.Jiori 7rciaut l rt/£W«c,»£
Tt «p^*1 <fay «7rt&s v>p 6iby «vomens? Jlccn. 7W{/ cf Wfei ouritf
7rt»A«4^|/> ori Tt > j(ptt THfci-oa «u*4* A«c , nece ^ixsuwTKnctvTve
ngnvSvrtr.OmtsbeaU cr perfidae uttxjH quit, in animo principium cr
finis,eflfufidus ad Deum,cr amplexus, crineti/ natio,tm redis de eo
fenfibus,qubd /h,cr proficiat rede, tum quod iujie cunr At gubcmet-.Tum
obfequendo, obtemperando $ libenter his qua fiunt ab eo, ut db optima fententia
proficifcentibus. Nam tamctfi fui turis fit , motusq ; anima fitds iw
poteHate,pmdpucp habeat bonorum cr medorum , at i Deo talis creata fitir,
quxfcipfam moueretJlo ia* {JUr \ jfifatnrvuTstf tauri»? curm,x#jt. eretfy
t«wr«s tj^ft ^marnTee, 5; curriw \zs[&ecnv 'o Sio(» imcarxGeavc </£
\.xuTWJ,stgu oGyitp Iouj7h cc7ttpft^pi<mate \.K*t(hy l*ct fecimvu ngu tpStya
. cu%fc c ngu (cddiv/ts ywpS/n . itosby nifity Itu» Sfctcpi ,kj tutudit
71&S othiafrKf xrtx awoAoCju*^ TOtjiri fx» Quocirca, dum fe radicibus altis
cum autorefuo tenuerit , conferuabitur , fuamfy perfidionem obtinebit, cum qua
creauit eam Deus- Simul uerd ut [e duulfcrit, tat tamefc illmc fefe
abfciderit,marceprt,cr diffluet turpis, ac debilis effeAt . vfqut dii rwrfum
conuerfa fuerit, fe $ cum caufa coniunxerit,fici perfidionem fua rect ferit. O
utrba calcjiia,miracuUi Philofopbos in pedore fenfus hos habtdjfe , tam piat
uoces (nrofudijfe,cundos in hodierna fapienda confenfiffe% qua Phiofophfs,
quantii uclin t difiimlent,dditu ad hanc utram fapientum, ad hos profundos diu
i/ nos^fermones aperuit. Addit ide StmpHcius,«Tt tribrxftdr&ftmfovS^i-V/
fc»CTtA$r*c ac r^wpjf Stcp Iwtspotpnp , <5? r$ wpbt ceirrby trvyrxfsp
amoHOfV<pireu,Omnu animi humant perft db,eff ut fefe ad Deucouertai,fe^ ni
eu fupremo coordinet-Refirt ite cudain huncftngularc ac fupremu:Vt aubd no
diuturni uoluptate,quonia exitialis fit deus fecerit. Et iudiciuvxylx «farret
9ii,c£da fcietis Dei Et quodhScfine poenitentia reficit, ut animus omni prora
fus cogitadoe ab antea fidis abhorreat : <A*Aoy (Si*-? USftxop QtqnUffu
rtAo? cfaj/ naiifarntf. Et quod k pqsmunera Deutaedpiatuxurb A
&iv<n£ovr7oy </'apt ttoTAcJksS a diis vmt^tfea.Et quid quales uobteri
nmicffe,in noftra fit a Deo potejlate,qmcaufafua!untatibus noftris reliquentjk
eultates eligendi perrmfer&ad minimaioperationes ufque.Et quod mirabilius,
e *X<xirctf votvfx {anx&WXMVos ip &fX* rm ww mpomjp. Nunquam dcflttu
proficere Deus his , qua machinatus effet in alicfuo tempork ,euordio,cr in eo
eundarum rerum creationem. Clarifiima cnimnuc fitetur uoce tatiporn exordium cr
tneocmdtrimrcru creatwncm, quam ncornmenttom/ DeT>BRtefc*fr
tUsVhbfophiajMffet.Nequeemm,inquit, prindpim temporishabetBonkai • Tffma,a quo
bene cunila fiunt. Neque Ceiit aliquando adeft, aliquando abefli' Huc enim
corporea funt.Sed ipfe fcrnper adefl omriiblis , ab omnibus fcgrcgahttl * EI
prouidetta eius, quia femper ipfe et ubiq • eft,et bonus ejl, omnibus rebus
infundi hiryUt quodq ; meritum efl • Et quemadmodum alumine Solii omnia
nradianttni aliaqi uident,alia uidentur, alia germinant , alia profeminantur
atiaq; albefcwtfi alia nigre fcunt:alia den fantur, alia di ffoluuntur,
unumquodque ut rfptum r fi, uni/ tf i ac magne bonitatis fua,fmc labore cunilis
dante portionan,nc<^ horum ad aji quod laborante fole,crdc fud bcatitudi/nc
detrahente Sic multo magis , bonitatis diuinx,qux er toj xboy-io To\f "Moy
<fla>fi<rcry.wis , Solem mundo donauit, omnia participant fote
labore,benefiuntq; fecundum men furam bonitatis eorum »M w eo laborante Deo,cr
fefe dijbrabente. Neque enim,qucmadmo<km res na tnrales,recipii
offenfam.Neqiic tilurnS!iam,pirr?gnna?p habet bbmutcm,ne fori te abfumpta
fbuifcat. Neque aliud eft e natura eius operari : ttt ad mitlta nofier ani /
mus, ficis ad prouidentiam mundi jidgetur,aut ad i Harii boni contentionem,
quod excedit omne mundum,debilitctur.Nam fi perfidus animus hvmanus,ctcis oufi
&rcty&*icrx,ad Deu cotcntus,dicitur in fublinie fimrixc uagari,omm'q ;
mudo de/ faatiari , quoto magis ot»{ (erosurus SioS, animi coditor Deus, fine
di fUgadone rebus abfe creatis prof^cietfHac Simplicius dc Natura diuina , de
pro t$dentia,de animi creatmeKepctensqi rationem prouidentia, Haud,inquit, p et
nr hominibus fit Deus,qui una eademq; arte partes curant, c r untucrftm, er pat
tfs quide propter ipfum totu.Neq; uer 6, inquit, uilc pcculiu Dei e)lhomo,ut
eunt Deus negligere debeat: ovt/T wnAistsiii&tv xj^yceo xu^&mros.Ndturi
quoque diurnam in cos,quideprouidentia eius dubitant,definit- Nam curo Sucjf DiuinitaSyinquityea
Natura fit,habens dbfolutifiimamfcientiam,firtifiimam pote/ 0atem,optbnam
uoluntatem , omniaq ; a fe ipfo producens, profido neque fua> nm rerum curam
ncfcit,quod ne tardifiimis planeq; bardis er flupidis animanti bus accidit, qua
prolem fuam diligunt Neque uero propter imbecillitati tanfiuaA Utres fuas rebus
excedentibus abfiflit ■ Qui enim fieri p otefl,ut ro jrceg ayfi ty ri
ir&gayorro s,res creata,fit creatore maioriTttm concludit. Quocirca omnibui
modis efl impofiibile, quin i Deo cunila profpiciantur,Hac <y id genus
plurima Simplicius, quem quidem arbitror apertius et copiofitis femones
religionis nofira prolocutum, quod iam terrarum orbem rerum diurnarum lux ,
qtiam Dei Filius i hrio penctraffetiquo claret eos ueritatem quidem fuffiexiffr,eiq
penitus affenfip fe,fed ueros cultores eius,p<ropter infcitiam,ac
fuperbiam,ut eam fibi duntaxatum dicarent, ciusq inuentores fe fuosq; primos
gloriarcntur,contcmpfijfc. Qucmad/ modum uidelicet maiores eorum qui furati a
Barbaris fapicntiam,cuius fe reperto tts , primosq ; dutores oflentare
cupiebant, a quibus didicijfent,filucrunt . itaque fic i Barbaris , literis
nempe furis , didicit Tbrologui efje , dimiusfyquam par ->'• i ...tj,» 6 v.*
: • * erat • 94 A.*GVST.'EV<}V*I LfB; Vt. trarprofiaum loqui, Simplicius,
quemadmodum P lato fufcepitab Aegyptljrmf fieno dc tribus Rcpbus,decreatione,de
Damonibus , qua utribus bm tonis comr prehendi no potuijjent. Omnis item hac T
keologu Simplici/, fi bene eunda reuol Uts, non jUt cum xtemiLcc mundt,pro qua
cornu I oannem Grammaticum Chii panum fortiter dimicauit.Hoci £ argumento
ejl,quos A riftotcUs dogmata corru/ (iffeftt,ueruatan,rerum!p omruu
profundiorem confiderationem,luccmfy [aera/ tum luerarum,mcltora docuij[c,eosqj
| fccutosefje libenter V ajfcnfijfe. fi* Proclo, ik iingMUn Dco.quoil <ii
Vnu», quod Boiiu,quoJ pnm.ciuu bonoru cuneor# A olor, Deorum nin Omor.QuoJ
inctFjhihi.in.o» ltibilu, Virtun» inflnitx.NxninrfoJo fici™**. Cap. XV. -N
Prodo ueroCNefy enim moror ordmc,quod ante Simpliciu florucru)quatum ^ueritas
exercuit uires fius, erues ex inuita pedore uclut e filice lucet Dico pedui
inutlu,quomi inter coforufima [upcrBittonu turba,qua comes ibat ei exteris in
Ii brissd du quimumutisxdu ad [er mones demii redift meliores. Vnitu certe uts,
V tmpe.us eiusfuttybomin^cut donuctlu^ccruqi [edes eius adeo diffolcuiffet , ut
infedMUt effet,pofiremd uelut poenitente,udut aliu,nouuq;,pnihna mente pem/ tus
exuUyUoccs mciytasyioces Angeloru cdidijJc.lnlAro,quo format ex Platoni
Theologta.quanqua defummo Patre,quc ut fepe claruit Platonici uocant jo if/,
frcijfct ?oy,ipfam Vmtate,ipfum Uonu,praclara,profunda $ dijfcruit: eg o fio/
resquo[dl,pauciscotentus legi Qijtf igttur,tnquu,fu Rex omniu , ucl 'owicciot
diis, Vmficus Deusyib omnibus [egregatus,^ omnia producens i fcipfo,etper lina
caufam procedes uruuerfos ordines- Qtyi itc,qdfines omnes conuertttadft
y>/i*m,rt circa fe ipfum creauit . v wvut ret » arra,TVroy ocarai/moy n Amy
tUjs & rrfuTBfyoy ittrueytiU cuius caufa funt eunda, huc omniu fini pm
finem, meti metaru primaoperandi caufam uocas,no errabis a uero. quis ite pmniu
pulcbroru,bonoru!fy sutor in omnia irradians t<5> cfkni, lumini duri/
MO,<y turpe tmmenfuratutji ad extremu ufip,omniuq} obfcurifomu includens! Si
'■ Herba Platonis attendas,ejl id quod ne&fermonem admittit , nefy notionem
ovrt y/f toiovu ravfny is iytm:oyiovf% cccfig/annCo-eu <Pwxlb/tis c«r kfl
rfxfoy: Ne^emm copiare licet bunc,ut ignotu, neqt e fari, fondoqi declarare,
Utindrcumfanpti: Sed quidquid dixeris, dc tUo qutdc dixeris, ipfum aut non dixf
fis.Uiquorufu caufa,potcntquide afiignan.fei quidnam fu,diccre aut cogitare non
poterimus. Detrahit enim femper cogitatio nos ad nohra . poBremo condo/.
dityVnaigiturde primo principio uentat edo, qua cum primis eam laudat, ap pei
lens cc//r V* Tjiiy,viiy virrtey U J0t. ineffabdc,fimplicc,egredicii te extra
oimtia-Cu ipiur adoraturis eumytocans inejfabilejecudut honos ent,om
niudeftderiit ip[tmcffc.Tertius,principiu omniu, quo f e facit omnui bonoru cr*
atore. I tafy prinu fvnplkitas,Rex omnium,prinapaws,exce(pt,mcomprenfibi/ lis,
cu nuUis coordin abitis. Primus Deus, Vniformis fupereminens omnes caufas .
Omniu Rex primus deusi Platone declaratus, cuius caufa eunda, autor omnium
fmrru,@ 7$ rSy $t$y griety vfistm, Creans hntformen Deo DB PBkfcfcim tMfLiJSOPHMl.
. rSfubjfantu,omnii pofi ip[um,adhxrcntia, producens, perfietensty cmk inteUi/
gbdutyUt Sol fenfibiha:Duos ite ait ejfe Platoni modos dcmonjirada Vnuaus. DU p
lex enim, inquit, tradit Plato nobis nomen «fftrrv r ttwmS euriees,mefaH
litcaufx huius. In Republica,inquit,uoca\ipfum Bonit,fintemq; acritatis, Men/
tem,cr vitelle dualia untentis.ln P amrnide nominat y/ ftzup yjtk/lttp vmsvc/
ontiy,Vmtatcm damarum unitatum creatriccm.Horumq ; nomini* aliud eflcre/
adonis,ac produdionis,alterum conucrfionis. Procedunt enim,in quitjubfijlmtqt
omnia a Pr'mo:Vnitatem ad ipfrn tenentes, qua cauft efi onrnis multitudinis. Ap
pcBamus autem ipfutm Bonum,quoniam,ab omnibus defidcratur.ort ncu/rccn
6ifTGTrtDH*MXv§W<XfX* rtcgjfa 9 7reurtkiy, kj Tvy orruy, s*j9yn ott vooy.quoniam
omnia abipfoproceffcrunt.Eft enim principium eorum, qua funt, & qux non
funi. Videlicet quod prior Empedocles, x ‘ ' Quxfint,qux fuerint, qua pofi
uentura fequentur- Ea funt enim recti» 9rnc,qux nondi* confticua ptot Ejl
principii* eorum qua funt,CT eorum qua pe eri ab eo pojjunt,non
exijlentu-Dcnicp in eifdcm libris hac in uniuerfum difjerit Proclus(ne multus
in eis refrredis,quapofii*t apud tutores legi,fiomachu mouei ) prim
ofledituia,qua pervenitur ad vwngtvtnoy 9 vtJfcy Superfit fytecunftoru
prinapiu,fubratione,etaIUgoriaVnitatisetmultitudms,quorurn prim ejl creator,
fecundi* res creata. Tu probat ejfentia Vnitatis ab omnibus cor porcis
fubfiatijs effc feparata. A d hac oficdit nomina,quibus,ul docuhtutf,appeUa ptr
ineffabdis VmtauVad Platone. Explicat ite collatione prim Pmciptjcii Sole Opud
Platone-Probat item Platonem m Epiflola ad Dionyftu de 7«a Stw/, maximo,fuprcmo
principali Deo,quem primum Regem appeUat,fuiffe locutum, <7 quomodo circa eu
omnia, cr eius cauft eunda, er ut omnium cauft fit bono n.Et quod de fuprema
hac cr ineffabili Vnitate Plato differit in Parmenide- Audj etiam diurnas
quadam dc Natura diuina eiufdem uoces^tgnofce mirabilem, cccle/ a a C /xr inAic
^mnVtnM virts ifo, T /\ o-KK^vapihivleii r&S <Aiecsac<np r^iTuuirog
yt W uficrvii!ot,x#i7rt«ovoS' affos*Avr<xy{juJi «» 7rctox Jbui*r&'
ityscu Kgons. efvrts, a yovoy 7? iuazmf &viAtae»q Tccuxfp iaet^aty^ <Au
«qttftt ^<sriy<rS»»Grp «re/arcu $v<r#p cunmugv^tiuy.ttga^uf/ eniHvny
wwmiiiKgvw «kf*» P**-* yqMysjrir&y {*£,* fc* «/ liiy* jlvvapiy
xibitir^w^vt^iyei\y\ay ap AaC^awtkapyi' cdxjf fei%e/ecp <pv<r/p,
itsiicwrrtPjKStt «7pv»p,itfa «Atri tJtMtffvoay 'fi curru, tUy inrig^isQey
<J»*y . Pe# P^, «f wri«p / 1 «t wrAaif t** 'ffiqamUyKj n&Ge yn, j(p»7r«f
«foc Hturrttyt uuerQ, uga rp mh fi ftirtriJCjt^httmc \i turrtirtpi ngh rtiApSis
orne *».<*_ t ^.iAVGVST. EVGVB. LIB. Vt,' • • v»X»if Hsfi. fa*S IfffTM/ityx,
ngu iis ly faragty iiyroca /xxyllla "bfTjU 'vnfyto: Qjjocirca non in
tempore efl,[ed extra omne tempus . Cum tempus [an/ \ pcrdifctndatur,
itfrpeturq; adfrxdum, quod mteriacet, etemitas in eodem fatu ' permanet er
dura^plusq; cjl eterna uirtute,qium tempus, quodin multa ludetur tendere- Efl
tutem tUx N itura non modo infinua,quia femper,fed et uirtute. O par tftfy ad
hanc infinitatem uirtutif, equule et corrc frondentem ex ex pendentem jla/
tuere Saturam. Adcfl igitur utunx uiu, Nr<p enim ufy ad prxfcnptum, cr certi
in uiu.Hec uiu femper bxbet uirtutem eandem, infinitam , intime in penetralibus
nature fueji acceperis perennem in ea infinitxtcm,naturam incon[umpdbilem,et '
indefitigxbilem,nufquM deficientcm,ceuuium fuperferuefcentem . In diu autem
lirbes refriciant ct omnis terra , cr omne coelum ubiq; inipfo manenda,cr h
abat tu cx ipfo effatam, & ex,que utre fubjjjlunt ufjf ad animam cr uitam
tnheren ti*,C r in V mutem infinitam cuntia,infinkate fine mxgtutudtnc. Hec
grandia my/ peria,quibus nonfroteflmehs humana cogitare mxiord,Deo% digniora .
Hic pri/ mum cernimus philofophos uirtute Dei infimum, indefatigabilem fateri,
uirtutem etemam,perennem,nufqiiam deficicntem.Deus,inqutunt nostra Utere, cuius
po) tcRxu nihil reftRitxuius inuentio infinita,incxhauRa creatio, manatio
uirtutis itet na:Son folum eteriuuiu, [cdimmenft potejlas eterniud refrondens.
Que fl ttullo unquam tempore deficit , ncc defuit ipfa jibi , femper habuit quo
uiueret & pojfct etemam-hb hac omnia nata peadit,quibus effefuit ab iUa.
lmmenftt-is ciik non corporcx,fedftmplex,Vnitatinfinit4,immenfUM incorporea , P
oteRxs incot itita, fcd irmen[x,fincmxgnitudine. Omnis tcrrx,ccclu,marc,flcflitur
in Mum,peA ietabilla idrm hec quocfc fcribittinHy ccyxSiy ygia ccgXfyiKarrci
fr9,i(sa tyoti<Atis vnrctffis-Etque fequutur,Bonoru prima,et principalifiima
rt ynifvrmis cxiRentia,omniu fmul bonoru caufts, et codnendas in fcipfas cr
circi fcipfas firmauit. Necufquam efi boni quicquam, quod non ipfa pofiideat
ciufmodi ftirtux. Seq; bencficiu,qf no ad ipfam conucrtxt pardeipadoni eiufce
caufe-Oi tiia illinc er producuntur,?? perficiuntur & [eruantur bona,v una
omnium bd ftorum concatenatio, cr ordo in illum ut fbntem-Hic appclUt,ut
cernis, Natyrafr diuinam,fupremam,cminendfiimam,fbntalem omnium bonorum
exiRendam , fon tem omnium quot in omni natura furtt bononm,prvncipium primum,
origmeni, Qij.ii habet beneficium, quod naturam uirtutcmip B omUtir^b illi
bxbet-Vlic otii n ium itgregado bonorum: si quid in orbe boni , dimittitur inde
: palatium , aula. Ubi nafcuntur. lbe[xum,ubieeUntnretmflx bonai inde
adnotufqtteproimtlm Vite , anime , corpora, mentes.. Ex his, c Tid genus
omnibus, xfue de fumm Deo , Phdofophorum celebrantur ore , quorum ucrus,
crlimpidifiimus, uberrit tmq; fons manat in [acris litais,docemur omnes,unum
cundcmip Deum cuitfo, rum gentium (oto terrarum orbe diffufarum ejfc, hunc
omnibus fcculifjwtnini/ ;'»*«• ;'ji x livi* D”B VP BR E WN I’ PHILOSOPHIA »1 r
kriterq; fuit laudibus ab omnibus pradicatus probatur certe roter* fapiendam
«eWtrm diurnum allat*m,cr ueram generis humani do&rinam apparui jfe, qus
dtrum,perfpicuumq; eunt ofcndit, celcbrauitq ; femper , quem Phdofophi ador raucrunt,
laudes^ eiutpartimd maioribus acceptu, partmt ab hac ipfaSapien/ tu,pleno ore
decantarunt,ob quas afuisdiuini dicebantur. Sierunt ucrttas eft, ficut Creator
unut,cr hominum Natura una. FINIS. AVGVSTINI STEVCHI EV£ GVB INI DE PERENNI
PHILO , SOPHIA LIBER i C - SEPTJMVS. % «K Q.vo aoitvr de crbationb mvkdc. Omnem
nationem i uet.iflifumit feculis traditione per omnes anates defrea» dkttte,
fateri mundum creatam. Vidifle quaedam creati mandi prilcos figna-Fuiift .
Cimam apud prifcos creati mundi crcbcrrim.ua. Rationes, quibus nonnulli nolae»
nun creatum mundam. Cape L O ST res atemas explicatas,de Creatione mundi
differen dum , locus huic operi longe apti fimus, cuius injlitutum rfl , docere
, quod quidem non magni laboris fuit , cum ea r*tionc,qnauigetin
omnibus,quaq;fapimus , loquimurqp omnes , rerum naturas ponderamus , tum
communi quo/ dam omnium gentium confcnfu, quem inuiccm ftbi per omnia fecula
nationes tradidcrunt,quemq ; ab exordio ge/ iteris humani mana jfe conflat,
eundis rite refleq; Liratis , folam eam fupereffe,' uerita e, in quam ominum
cogitationes, fermonesq; tandem refoluuntur, qttamty audiuimus caelitus poBea
rcuclatam. Aede Creatione mundi , quemadmodum de i)eo,mirabiis fuit omnium
mortalium , ftgnorum quoque conieUurarumf con / fenfus,ut quo anterius procedat
, eo reperiat conBanlius exordium coeli ac terree pradicari,ut de mundi
creatione uideatwr eucnijfe,qubd declarifimis, uctujlifi/ nisqi quibusq;
monimetis,de bello Troiano,pojl multa fecula Romanoru trium/ ph is, ac
potentia,quorum itlud quo fuerunt homines ei propiores, eo magis pradi
calatur,difinfliusq ; apud omnes refonabat. Circunuolutis autem feculis, famafy
paulatim olfolefcente,obfcurari coepit, ut uix tenuis quadi notio fuperauerit.
Sic plurima nouerunt iaHaruntq ; fuperiora facula de Romanis,quorit nunc maxmut
pars obfcurata, ex humana^ opinione oblitera'4, pars in Lbris,rarisq; quibufdi
Meftigijs utx credibilis reman fte Humana autem imbecillitas efl, ut tum facile
obU tione capiamur, tu uix etiam prafentia clare intrepidas}; fide credamus.
Sic cucnii 4cCnatione,qudcu uctu&ora fecuU cw&tnnfimc praicarcntfignis
en i qui/, V<- a y bufdam H«' f 'AVGVST. EVGVB. LTB: VII* ; bufdiitt tiaris
adhuc fupcrflitibiis,poflai<ribi!t,qitos diuerfa,'mcerta^ Opimohet conjugarent,
er in uarias fententixs circunflcflcrcnt, probabilius, uertq; firmius*
tnjumcffiiulluni habui jf e mundum principium, fed his omnino perpaucis. AttuA
hruntcpillirauoncs,quibiumaximecrcrcdebantipfi,nidlmnunquamrerumfit ijje
primordmm,ctcaicris perfuadere conabantur. lU<p fit,ut de conditione mun. di
fermo duabus neccffarid partibus mtcgrctur:una qua refpondeat ad eorum »
oppoftdones, easq; dijfoluat,demonJhetq ; , fi jieri pofiit , probabilius effe.
Natu/ raq; conformius er aptius,res habui ffc principium, quam fuijfe
fcmpitcmas:Alte tu qua uctu]htis,gauiumq j omnium, acreligionum proponatur
confenfus. QjU per omnis atatei fisperiores fenfm refolutus, ad aliquod rerum
initium deniori ducatur.Habuitigitur mundus aliquod primordium,idq; Graci,
Acgyptij, Pfxrm ces, Chaldai,tom Oriis, omnes Utera rcbgioncsq} omnes
affcrucrut-Cui cofejui, quoniam naturalis cjfucritas ipfa,rei Utsq;
prouidentia, pietatis, et ueritatis ordo mirabiliter a flcnttttttyunquam u:iq;
juturus, mfi mi condiuone,etinipqccrto mutt di. Ac quoniam quibus uifus cjl
alemus mundus, tnbus cum primis rationibus funt permolite quibus efl, quod
fcclus fn inferre potius fempitemam pnuationcmjrc/ rwnqt carentiam,
qubnfempitcmum cJjTe : Altera quod non fit rationi confcrtfa/ ueum,nec uideat
prudentia , cur tot fcculorum millibus ceffator die Dats,quafidc fomno
cuigilans,rcpcnte ad creandum,quod prius non fhiccrct,fe dederit: Tertia^
<juod no fit ucrifmule,nec appareat, cur non cvcaucrit ante hac
tcpora,fcmpiter/ I ais retro feculis ociofus. Quoniamq; his rationibus omnis
firme de codidone mun di fermo cotinctur, ingrediemur fuper hts diff credo,
paulati, quas primus Arijlote Us,dcindc ex alioru perfona Plutarchus,tu
Proclus, catericp ie Aeternitate mun di attulerunt: quibus in dubitationem pl
ures ueuire poffc no rcor, rationibus ex/ plicatis. Ac Plutarckus,grauis [ane
autor,tcflis efl, multos fua tempefiate Philoja, ph os nihil no conatos, fuscp
de<p dctorquere,uioletare omnia aggreffosjit abfeon
deretur,negarctur,Crcatio mundi, ceu graue flagitium,ncfindum<p piaculum adi
fent, qui tolleret eius atcmitatc.Quibus lUe ex dogmatis Platonis, qua
conaban/-. ptr peruptere ,ty in fuasfcn tentus trahcre,re(j>ondit . de quo
poflea diffcrctttu ■Hunc ea qua ex fontibus fuis fuggerct Natura, perfequamur.
. Rrfoluuntur rationes de Aeternitate mundi. Nulli Aeternitatem prodeffe,
Icdurhemrib» ter obefle. Hunc cITc mortalibus omnis impietatis, omni»
infelicitatis fontem rerum hu* V snanarumconfufloncm
.NutlamrcddipofleprouiJrntiarrationtrebtuxlcrflis.NdpoC' ’ J e animos
immortales e(Te rebus arirniistaut ros n6 afeendere in cctlu nulla tp efle poft
ui j • ilprjmta uirtutO.Stultos rflc.qui deteriora nelint «terna.qujfint
melioribus tmpedimen ~~atMn eite raald definiere mundumcaufa maiorum bonorum.
Cap. IU NO n enim inexpiabile fcclus eft,C rcatio mundi, fed Actenutas potius,
non ttf» dofcelus,ft quis altius fpc flabit, fed omnium fcclcrum, omnium
religionumt &rtutm,iujlituc,probitatis omnis efl interitus, ut ex omnibus
flagitijs, qua dele/ flatur Natura,quoniam ueritatcm,lucem,fubfUntiamq ;
labefit flant, hoc fit princi piumjnc caput, hocprofunda,uafla,lacrymabilis^
confufto,in qua nullus ordf. i , , . ‘ * nudaucri/ DE PERENNI PHILOSOPHIA t**
tnitU veritas , frd fempitemus horror in habitet . Sublata enim Creatione
mundi, n emo eft,quin nofcat ac fhteatur,nec mortalitatem animorum, nec
providenti* rati «nemdeftndi poffe,nec res humanat ceu marcfluduantes, ullam
habere fedem, folmque,quoftabdt4ntur:Vt eveniat ex hac horribili confufione,ceu
cum fubli / kiif arbor radicitus conuulfa,aut excelfe moli fundamentis ablatis,
omnium uirtu tum,cr cum unrtuubus Libentibus hominum, rerumque humanarum
confrago fa ruina, c r hoc ipfo necejfe fit eas in nihilum redigi ex quo dii
plurimum eas ftabi t kre,decorxrtque, fe putabant. Quis eft enim,qui ft ftbi
proponens ( quemadmo / dum fe pe exemplorum caufa proponimus ante animum qux
neque fmt , neque pofiint effe ) nudum mundi fuiffc principium, extendat animum
per omnia, qu* cogitanda in Aeternitate effent , qui non uideat eunda ex
contrario inuehi , qus Creatio eundis hominibus attulijfet f Ex Creatione rerum
nata eft pietas natu eft. Ut cum qdmiremur,cr
colamus,potentii,dementii,bonitatem<p eius fu friciamus tfui dedit nobis
quodipfe ejfct.Tunc primum poteftattm eius admirantes,qu6d po tuent i nihilo
tam pulchras, tamifa uarias,ta nudus frecies producere,uencramut incendimur
amore in illum, collaudamus bemgnitatem,ac bomtate,gratus reftrrt geftimus,
talem ac Unium nobis parentem gratulamur. Quis enim eft, qui cu fe cir
atnfrcxerit , omnemq ; corporis fui fabrica contemplatus fuerit,in interiores
animi fedespenctrauerit, eaq; ftbi quondadfupremo Deo cognoverit donata , quod
fmt temporis exordio fieri non potuit , quin rapiatur in cognitionem et
admirationem r, tuUumcp creatoris fuiihincq; comedet, fe cbarum,acceptumq; illi
effe,utpotc qui providentiam, curam ,chariutem , faptendfimx mentis in eo
artificio adhibuerit: Qw cum poffet bonis fuis fempitemis fivi , quorum ante
mundi* copia circunflue tet,plusi jj unus ftbi fufftccrct,qu.im ft totius mundi
ad cum fieret acceftio,m.duerit tamen largiri CT effundere Bonitate I d ucro
intuens animus, penitus amore inceit ditur v flagrat,ampleditur Parentem
optimum, ucneratur, adorat ■ Nr«f; enim fi dependentiam attuleris, per qua a
Deo confcrucris,acfuftinearis,UtUopcrc ad pie tutem acceffnis,tam te Deo debere
ccdidcris,quam ft te conditum cum nihil effer, regi in omne tempus ab eo,cr
fuftineri perfuaferis.k quo cum creatus es, pennde quaft
genitus,ctconceptus,eduusq; in lucem fuifti,ut cum genitrices, filios,quibus
antea earerent,enituntur,efficitwq; incrcdibdis genitricis, et prolis amor -Mir
abi i isfy eft alacritas noftra,cum nosfeimusa Deo creatos. Parentem noftrum
iUu an dimus-.ftcut incredibilis, moeror,^ quaft ludus, cum tantus honos
eripitur ct per infinitatem temporu, ccu per profundiftimas tenebras,
inexplicabiles*]; ambager, quibus nec caput ftt,nec locus ubi
confiftas,cogitado uagamur-Nullumq; apparat in omni rerum defreraiionc c r
quibus refertam conflat humanam uitam difftculta ttbus,cladibusq;, perfugium nift
ad e um,qui tui,tottus'q; mundi autorfuent,qui te tanquam amanttftimus
procreaucrit, creatum amet,fbueatyamplcdatur. Quodto tum prorfus cojmeUitur,cm
pnmaua origo denegatur. Ner aliud fuccvmtcogf ftwb.wt . y a tandum #4jo
as7gvst. evxsvh. ltb. vtt.- tandil, rebus i ctentis conAuut:s,quam quod condere
Deui cat non potuerit: Tum quod exiguum mateSbs eius prxceUat , nibilq; habeat
firme fingularc , fi totut mundus xtemus cu eo fuit.fi Solvet Luna um
mdcfatigabili,diuinaq ; tu extiterunt, u: lucere in fempiternum , moucri
infempiterntm potuerint . Ex omnibut enim doubus.se qtufi priuilcgiftquibus
Diurnas fupra omnia fubl matur , ucl maxxf me efl xtcrnttas , quxfi fmpdaris m
Deo non ejl, efficitur , ingeneraturi^ fuffii/ cio,ut fupra munium prxcipue
calo , lumintbusq ; cexlcAibus non multum maie/ fias eius emineat . Nec ualet
hic illa reffionjio , Regitur , conferuatur , gener am femper.Vcrba prorfui
inania,caffaq}oratto . Aut enimfidan potcjl fempitenut gencratio.potuir
aliquando generare ac creare Deus: Et quod perenniter facit,po tua fcmel
ficiffr.aut fi ita regit , ut tamen creare efficere $ non pof.it , ne pote fi
quidem regere generare - Vt quod non pofiit crearc,non pofiitregerc • Si po/
teji fcmper, potuit etiam aliquando ■ Neque enim perfide regeret ,mfiot
pofcftdi totam Naturam, condtttonemqi haberet- Aut etiam confiituuntur,rcs
xtemx,qui4 Deus eas creare non potuit :aut quia potuit quidem , fad Aeternitas
melior fuit» Si creare non potuit , non poterit etiam in prxfcntia , prutaturq;
maxima partt O minitatis Deus , quia nec creat in prxfens : nec fi dee A
facultas creandi , ode/ ritpcrfifiaregendi : Aeternitatem autem non effe
meliorem , fuperiores , alixfy multa rationes coargficrent-Nam neq;
homimbus,ncqianunalibuf brutis , nullis denique fub cocio rebus prodefi
Aeternitas magjs quam creatio- Similiter enim rit Aeternitate cunfla.atq; in
Creatione corrumpuntur . Nec profuit cuiquam mun/t dum fuiffe fempitcmum,qui
tamctfi (pectes habuiffetfempiternas,dulcedo tuta Umen,cr utilitas , fenfusq;
efl particularium : particulares autem homines , tan/ tundem in omni xtemitate
cecidiffent, ac fi mundus non fuiffet xternus . Cuius e/ nim xterna fuit tfia
dulcedo ,cum res particulares corrumpantur , fentire autem bonitatem, (it
particularis unius * Hocud maxime de hominibus unum , quorum nihil interflut an
xtemus,an creatus mundus.quia ud in Aeternitate nemo fuit xt ternus- Quid
Platoni profuit mundus xternus, quid Arifioteli , fi fimditercccide/ runt ac fi
creatus effetfRrccnfecxtcros,mcntcq; euolue per omnes-Neipfi quidi mundo
profuit xtemitas ifia,cum omnia i ndiuidua fint corrupta. Itaqi in porticu lari
nullx res capere ex Aeternitate mundi fiuflu potuerunt: uniucrfalc aute non
fdttit,nec utile efl particularibus.du ea ipfii intereunt, eorum (pedes effe
fempitet nas.Qmneua dum profuit fpecicbus,obfuit particularibus , quia non
habuerunt .quo referrentur capite carentia: Hominesq; in mifcrrimd impietatem
delabebanf tur.Quod autem um,cr alteri nocet, nocet etiam umucrfo-Ecce quod ad
utilitati aeternarum fpccicruafci[citur,ad ruina,calamitatemqs indiutduoru
afeitum, no u togno fatur. Sic ad intentu quo<^,et dedecus fpederum
affumptumnon cernitur, dii uniuerfale,quod ejl aggregatio particulariu ,
tantundm infimatur, quantum (articularia deprimatur. ua$ quot damna dat Aeternitas
mundi particularibus, . totidem JL ' „ D JE P E R*E N NT PHILOSOPHIA i 4 *
totidem uniucrfaltbus det neceffe ejl. Virtutes autem et
pietatem,prouidentiam,et quod euidens eji , immortalitatem aufert Aeternitas
mundi , confiifionem animis , perturbationem <f; offundit,id
efl,uniuerfisaopini affiret maloru, ut non fit aliud Aeternitas mundi , q
impietas atema, xtcrnaq; animorum confitfio, moeror fem/ pitemus, v fempitemus
mierkm animorum. Sic u.t fluas ingens particulariu er muuerfaliutltaq; er hanc
ratione difcutiamut,quos Aeternitas mundi dele flet; fi bene defiderium iftud
fuum cuoluant,fiihtl agnituros cos aliud fe cupcre , q mor /
talitatis,corruptionis,fiigitiorum,mijemru,lufluum,calamitatfi,bomicidiorum
aternitatem.Qwd enim aliud ejl humana uita,quam nefiriorii fcclerum fyeflacu
Jum,fvrtuna faux, niji fit alia ratio,ludibrium, uiuorum acerba coUuflatio ,
uexa/ tioq; perennis, iuRttix,cr pietatis uiolatiofQuid aliud jit uiuendo,quam
quod rc / gnantyuigqttq ; rapinX,odia,uenefvia, homicidia, adulteru,produiones,uiolitia,
dircptiones,luflus ubiq;,dolorq;,c? plurima mortis imago,Ufciuu praterea, er
corporis adfeneflam ufq; ludibria, fcxus,ufusq; natura ut ra deprauatio,
pefiima rum artiu exercitatio, errores omnigeni,prauus femperrationis ufusf
Donqj nuf/ qua certa quies,dulcis animorii tranquillitas , optata mentis ac
placida [ccuritas. Hac tu uis fuiffe fempitema- Ex hac miferia efjvflu ejl, ut
pleriq; pronunciarint, ■meliorem effcfortem,conditionem<fc
mortuoru,qudmuiuentium, et bene agi cum eo qui fimul natus occumberet,aut certe
q ocyfiime. Socrates, cr eum granis ora/ torfecutus,uita hanc,quam uolunt bi
fempitema , mortem dicere non dubitarunt , quam lamentatus ejl idem, defleuitq
; multis lacrymis, ut qui legeret quafuper co fcripfit,nihil mallet, quam res
has relinquere ■ H cgefias fic copiofe de fuga uita hu ius difputauit,ut 4 Rcgc
Ptolomxo prohibitus effe dicatur, quod multis his auditis mortem
fibiipfisconfcifcercnt.Docuit Silenus Midam Regem, non nafei, homini longe
optimum effr.proximum autem,qu'am primum mon. Eurtpidcs,lttgcndum effe qui
nafciturjxtandu fuper eo qui moritur. Solomon fapiens illc,cunflis mife .
rijs,ft>iritusq 5 afjvfltonibus er erroribus humanis con fideratis jntrepide
laudauit magis mortuos quam uiuos,pra bu cos,qui nunquam ad hac mala
ucniffent-Non modo igitur fempitema mundi,hominumq; progrefiio ei non efl uifa
utilis, fed co uffy proueflus ejl, ut hoc qualecunty uiuitur,cen fuerit
abolendum , cxortesfy lu/ eis, protulerit uiuis,priuatio(p omnis uita,uifa fit
ei, tota uita melior • Sic pro fi flo priuatione mundi, non folum fempiterno
mundi flatui , fed etia temporario, reor , '■ anteponere potuijfet,nift maior
ratio fbnaffe,qua pendet omnis ex creatione mun diobfleti(fet,fvrtc$
iudicaffet,aut non intcrcffe,ficrct mundus nec’ne,aut melius fiituru/i nunqua
apparui jf et. Nam mft tranquilla quies meliorq; fefe oflentaret, nifi ffes
maior affulgeret,nifi portum,quo tranqmie,quaffata mundi fluflibus na uicula,
coquiefcerct,animus cerneret, et lacrymis redundare, Utilibus refonare ne
eejfeeffet,et diem illa omnibus diris infeflari,quxnosin hanc uita
extuliffct-Lon ge aut e paucis exceptis, quod mferrim lUt contingeret,
quidtenatalc,noflcmqs y s con ce/ iT 14» AVGVST. E VGVV. L f B. VII. conceptui
execratus,nullu inter annos orrmemi £ temporis tradam, loctm eisft/ iffc
defidcraffet , malcdtdts profec utut , quacunq; in uita fua primordio accidtf/
fent- \ aucto quoniam qua carent ex decretis Phiofophoru initio , fine quoty
tui l o terminantur, fi mundo nuUu fiat exordttm,mnus ite exitus erit - Efficit
aut hae ratio, ut nunqua fu futurum, quod futuri* maximeq; rebus humanis
neccjfarium, fapientiacaleftis docutffct ■ Nam cu innumerabilia fcelera ttt hac
uita impune per petrcntur,cm multos utdeas innocentes nifcrabihter patrimonio,
aut imperio tacfr priuari,cum ratio uita, qua degunt hommcs,non multum ab ea,
quam ptfces in mari,procul fit, quod illidmtibus agunt,hi er armis, er omni
fraudit genere, eptas ratio mala mini)lrat,perpetrantibus,cum fape
iudicium,uindidamq ; Dr i,ue tuti uiolenter,implorcmus: denique cum maxima
perturbatio in fenftbus huma/ tus infida:, quod tam male,tamfcelerate,ta inique
uiuentes, nemo fit,qut tudicet, C r ulcifcaiur,qui bonos d malis dcfindat,dut
dijlinguat,du no modo bonorum et malorum aqualtsjtt etiam longe deterior bonoru
fit conditio,et ftcutnon prodcfl bonis bonitas, fic malis malria non noceat ■ H
ac inqua cum per omnem humanam uitam obambulcnt,que et pki!ofophiuiderunt,et
[upcrhisob)lupuerunt,ignoran tesq ; uerum portu turbati funt,ut mouit multos Dionyftus
, qui templis Deorum expolutis,fhlicitcrnauigduit,ultuscos, quos amor patria ad
eam liberandam mfli gaffec. Et Poenorum crudelitati Reguli corpus ejl
permtffum.Aphricanum domefli a parietes non texerun t, infmtafy nojhrorum
exemplorum ejl copia. Hac cum ita fmt,cum tam multa nunc impune perpetrentur,
qua mft animaduertantur,nifi per fuafum ftt,mcliorem aliquando fortem futuram
bonorum,maior effet rerum huma rurum confufto, quam cufusq; dccp cortmjhs
elcmentis,Chaos inhorruit, flmt Deus diem rerum fupremam, cum miferabili hac et
caca uita condufa, uis ab uno quoq; in theatro totius mudi repofcet,Satis
fietq; omnibus fuper ratione prouiden/ tia,& malis male,bonis bcne,cundts
fyctidntibus dabitur. Quod cu in omnium oculis totocp humano genere prafente
ferri debeat,expedatur dtes fuprema,qua, fido omntu mortaliu cocurfu,a iudice
Df o eunda mdicentur. Tollitur igitur hac rebus humanis neceffaria
prafcriptio,dum Phdofophis habet Aeternitatem in po flcrum, cuius ante nullum
apparuit principium. Et hac fi rede cernas, efl rerum hu manarum terribilis
iHa,uaflacp confufto,cacacp inuolutio, in qua iujlitta cum ini/ quitate,uitium
cum uirtutc,prudcntia cum fbdtttia, probitas cum improbitate mi/ (tetur. NiM
efl in quo a malis boni feparanturtdedecus afeendit, decor defeendit: (ce lus
fubUmatur,probitM deprimitur. A ut in eadem fbrage iacetyona cum malis . Ejl
tamen omnium Philofophorum,quos aliqua ratio tenuiffet,quorum ingenium i urnale
non prorfus dbhorruiffet,frrma,congruensq; fententta immortali Deo cura effe res
humanas. De immortalitate quoq ; animorum ,er pramijs,ob uita ho ne fle aut
turpiter adam plures locuti funt,etitm dii ipft,quibus Acprrnttas placuif/ fet.
Quorum oratio nec caput habebit^nec exitum, intricata pugnans# fccuconfe
spctwr. DE PERENNI PHILOSOPHIA >4* ebietur,nifi rerum origine conflituta-Vt
cum terado,pudorq; deducunt ad cor.fef/ jioncm prouidentio, alios autem
ueritatis impetus admoneat , fore malis er bonis perinde ac meriti funt,digna
pramia,rcuolut neceffe fit cos, ft tuen hoc uoluennt , ad creationem
mundi,cuius Aeternitas facit, ut nec tota prouidentia confislit,ncc ea maxime
pars prouidentix, qua in remuneradone bonorum ac malorum ejlpo fita.Ac quonid
non fuperiores modo,mcliorcs( jj Philo fopbi,fed ucl ipfe quoq j Ari floteles
afferuit,Deum remunerari bonos, fortuna autem qua dicuntur bona,cen/ fuit tdem,
quippe qua bonis er malis ex aquo dentur, indigna qua refla diuinitut donari
pradicentur. H ac duplex attejlatio efficit, ut hac, quam dixit,bonorum re
munera'io,in hac uita fieri non pofiit:Remuneratur enim Deus pios, bona autem
fortuna funt temeraria- Nam ft,inquit,dminitusdarentur,folis bonis darentur. Ne fis enim efl Deum erga
malos,cr immeritos effe beneficum. Igitur fi non funt bo/ na fortuna
dtuinitus,nec peculiaris effet hac remunerabo, qua promifeue fi-uan/ tur boni
ut malitDonari autc peculias c,priuatuq; aliquid amicis futsaDco neccf/ fe e
jt,idqi in hac uita, in qua mali funt fere beatiores,non inuenitur,reuoluitur
net ceffario ratio ad alia pramia futura pofl hanc uitam. Quoru perfifla
dtjlinflio,rc flumq j cxamen,omnttmq} oculis fatisfiflio,at<p adeo mentis
perturbata fedabo , alia nulla ratione, cunflis rite confideratis,erit,mfi ut
conueniat totus ad iudtcium mundus.Quonid igitur P hdofophi confifii funt
proutdentu,rcmunerationemc^ bo nomthac autc in hac mortali uita, in qua fiu
fluant omnia, nec folii afdem fubia/ cent caftbus boni ac malt,fed fape
deterior efl conditio bonoru,non cernitur, certe nemo erit quin fateatur, ad
alta uita ea oportere referri- Nullus autefermo de pra ittijs iUis,uuaq; futura
fieri potcfl,fi mundus fit aternus, ommuq > eorii ncceffario fcquitur
cuerfio,qux de uirtutibus Philofophi dijfiutaucrunt-Effcfluq; pnmohac
necefitate cfi,ut quibus A etemitas placui ffct,alij certum incorruptorii
fme,prin/ eipioi Ji carentiu antmorum,numeru fitiffc femper dicerent, alij
unica cunflis ani mam aUribuerct,alij corrupi,euancfccreq} cos affererent. EX
hac omnia dedit Ae termtas mundi lidc tamen, quibus horti alterum uifum
cffct,multa rurfum de pro/ bitate,et improbitate differucrunt,de prouidentia
rerrn bumanarii, quibus aDco proffiiciatur,non pauca.Na Alexander qui tertiam
fententid putatur fccutus , dc proludentia diurna multa locutus,uidimusq j
fuperius eum ratione conficiente, aut non poffe Deu,aui nolle res humanas
attenderc,cumq ; alterutrii,Cf abfurdum, et indtgnu Dro palam fit,confiteri ut
attendat. Nulla uero, fi exteros Phiofophos audias, res humanas rrffiictas,
cernitur nunc eiufmodi prouidcntia,qua maxime in eo labor are deberet, ut boni
beate uiuercnt,mali d utcundtfiima lucis affici Hu fub t
ntouerentur.Quodcontraria ratione tranfigftur.Sic Simplicius, qui modo prima,
modo fecunda fententid uidetur approbaffe,no de prouidentia folum diff eruit,
fed eo ufej} progreffus cft,ut quos oratio Epi fleti, in quo libro grauifiime
et pulckmri me dixit, non pamouerct, folum fupercffc diceret, ut 4 iudictbus
fubtcrrancis ex y 4 K 144 AVGVST. E
V G V B. LIB. VTI; pedere fupplicia poffcn*. Deniqi ipfe Anftotelcs, qui imi ex
his fentaitijs efl fe/ cutus,remunerationem non tacuit- Omnem demum P hdofophum
ncceffe efl, ubi multa de natura, de calo, terra difrutaffet, uenire ad mores ,
que prima , praei/ puaq; efl pars Phtlofophie-De moribus autem
loqucntcm,mftiubdolus fimulator , fatus unpoBor fit,ahquod caput,aliquem fncm,ad
quem, et a quo tota difputatio flu at, cr dcjmat,flatuat oportct,idq; ferid,non
populariter, ex Philofophia. Hi nc effrdum ejl,ut qui prius in contemplatione
rerum occupati, plurima, que non ce perent,cxplicareq; non poffent,aut
tacere,aut contra quam Natura decernat, fld tuert coadi e[fent,cum ad mores
uentum efl,mutare fcrmoncm,os aperire, loqui quod Natura uolebat,compulfi funt.
I dapud An&otelcm, Alexandrum, Simpli / cium,multoscfc alios reperias.Caput
igitur iUud,cr finis quis ftt,alij tacite innue/ runt,ahj aperte
predicauerunt.Aperte Plato, fupertoresq; omnes, tacite A riAo/ telcs,apertius
ali) pofl cum in Philo fophia cius clari multi. Efl aute finis, ut res hu/ mane
ad aliam quam prefente conduionem referantur, fme qua tota claudicat di/ ffutauo
de prouidentia Caput, ut a Deo habuerint initium. St flatuis mundu et er
num,flatuis aut unam in omnibus animam, aut certum numerum fempitemonm
animorii,aut eos euanefeercac refolm.Quodcunq; flatueris, tota coBabitur ratio
prouidentie De moribus item,cr fine rerum humanarum,ratione rcmuncratio / num
fermo uamfiimis efl.cr commentttius,preftipiofus, ac ft nudatus. Simulata , fi
da funt ea que dicis, Deum remunerari pios, 6 Arijlotdef, decimo demoribus; Non
minus fubdola , e r uana qux de iudicibus fubterraneis loqueris o Simplici» Nam
unica anima nu lias poenas admittet; fi refoluuntur, minus. Si certus etemo/
rum numerus animorum, etemus etiam ad corpora C 7 d corporibus reditus cr di
fceffus,Quod fidem oribus, cr prouidentia, remunerationc,cr prennjs fimulate
locuti edis ,cr quaft populo fatis facientes, ualcte Philofophi, cum ucftra
Philofo phia fimulatd,impodrice.Subldtis igiutr cr conuulfis radicibus , quibus
uirtus tf/ florefcitjUani funt omnes deuirtu ibus Philofophorum libri, uana
rota ipfa Philo/ fophid-.cuius finis efl doccre,non obtunderraugere, non
minuere: condere, non defbrucrc.ulilitdtem, non detrimentum afferre. Prima
preflantifitmaq; uirtus efl. Pictas. Hanc uelut reginam eunde uirtutesfada
corona circunRant, ducemq ■, fe/ quuntur. Sublato duce,difpergitur agmen,
palantcSjinccrriq; uagantur.Pictas non potefl,fmde confidere ;,confiflere,mfi
flantibus his,que Mofaua,cr Chnfliane Phdof)phia,Philofophiquoq} meliores
tradider ut, quo dereauerit homine Deus, propter hominem mundum, quod gubernet
, quod magna premia uirtuu dabit M theatro totius mundi .Sic flat dux Pietas .
Ablato duce difipatur agmen : agmine uirtutum difi pa'o,homnum um,non ceagis
hominum, quam betharum uita,de/ ttrior etiam, quod he ratione carentes, ea
tieq-, ad bona, net j; mala abuUutUtr. E / ruta rado utrtute, pe fu na ejl ,
noxia efl Exuitur , fi pietas detrahitur , eum qu4 fugiente, terga uertit omnis
uirtus . Aeternitas mundt dat tres de anima opinio/ »ct% DB PERENNI PHILO
SOPHIA t4* net, a quibus fic manat pietatis er uirtutis omnis inti ritus , f
cut aduerfa , quod i Deo habuerint initium. Virtus omnis cum principe pietate.
Vides quanta ffrages, quis fonitus , quis fragor omnium bonorum, quibus
praelorum ejl humanum genus, Dijsqi immortalibus aquatur, ruentmm f Deducimur
hac opinione, ad naturam belUtrum:bumanitate, ut Atia, pietate exuti in naturam
beluarum tranf/ formamur ■ illa igitur dc fontibus Natura uberrima ratio,
[celeratam , exitialem, magnorum bonorum interemptricem efjfe ijlam Actemita
em.ToUit enim renoua donem ad meliorem conditionem , quafiqideificaionem omnium
rerum, quam prxfentimodo er omni cius mifemma Actenutatejonge effe meliorem
nemocH qui nefciat.Si fit mundus a ternus, fit ut nunquam deftnat , qualis ad
omne tempus fuit. Nec recipiet,quam er fanda oracula promittunt, er fummisuotis
effligi/ tat Natura,ut pene Deum accufet,quod tam corruptibilem fe effeuoluent,
reno t uationem .
Promittitur,dccantatur,cclcbra!ur,clamitat,cfflagtut,Natura,acRa^ tiOfhumani
pnmum generis reparationem . Sed dicatur renouatio deinceps om/ tuum
corruptibilium,mortaltumq; rerum .H (c omni mund: xternitate melior, le/
fiderabiltor,optattor,qua fmenibd hominibus mi ferabiltus effe potuijfet .
Volunt nutem Aetermtatis amatores, nos in xtemum miferrimos futjfc, xtemx
corruptio tli,morti fempitemx fubiacuiffe. Miferajacrymabtlts ejl , nift fit
melior, huma/ Uf generis conditio. Hanc omnes deplorarunt, ingemuerunt , huic
multi sternam pnuadonem antepofuerunt ■ Deus, quxfuaejl clementia, omnium
(latuit renoua/ tionem er tn meliorem flatum, commutationcm,qua difccdcnt
lacrymx , ludus , abradetur corruptio,dcfvrmitas. Quidquid nunc turpitudinis
infedit, expurgabi/ tur. Multa' que bona confequcntur,qux fundo nemo
audiuit,aut pofit exprimere • H xc adeo naturalis fit ,ut nift futura effet,
humana natura pene monjh um exti/ tcrit,cuius omnis culpa in commutatione
relinquitur corrigenda . Denique ruina eucrfio 'que cft beata uitx,mundiq;
futurilft mentem latius extendas ) Aeternitas prxfentis.Ncc jlatquicquam eorum,
qua dc futura bcatiuidine , quaft Philofophi fomniaucrum.Qux quidem omnis efi
in abolitione, et comutatione prxfcntis mun di. Quo funt autem res meliores,
fune Natura propiores,optabiliores, magis eas i Natura defideran par f it.
Naturalior beautitdo,quxm mortalitas, et corruptio. Sic naturalior mundus ille
beatus,quam corruptibilis lacrymofus ijle . Solus debet effe fempiternusjp
poJlcrum,non mundus is,per quem regnat late corruptio,mors,cui fi propter
hominum fLtgida, quibus fuerat creatus, paratus cfl interitus , nccef/ fario
debuit inchoari . Tam autem propter corruptionem , turpitudinem que , non dico
rerum,fcd hominum,non debuit olim elfe fcmpitemus,quam propter ea/
iemrefcindetwr in podcrum.Tam debet corrupttbdis, flagitiorum'que , dedero/ ris
,lacrymarum que plenus mundus cadcre,aut mutari, quam beatus illcf eripi/
ternus ejfe.Tamq; naturale ejl ,ut tBc non diu fit,co nec femper fuerit, qu trn
ut bc ittus iUe jit perennis. Sola igitur a Natura cr a Deo Natura principe ,
merentur i»..< y f ttemiutem , ?4« AVGVS.T EVGVB LIB. VII. atcmitatein quo
mirabiliter rado conquiefcit:in quibus e fl perfida beaddttdo:'m perfiSL i
uero,cr tnflia utfuauia,cr in quibus dedecus eji , c T turpitudo, non mo
donondebcnt effe fempitema, fcd abolen cito debent i Natura, er A Deo. Et fi ex
duobus bonis,alterum altero jit mclius,impcdiat autem flatat deterioris flatum
melioris, projido natura Deus c 7 homo dcjhventdeterius,ut melius exiflat.lUud
ergo conJidcrabtwr,cognofi etur a prudentifimis, mukiq; cogncucre cr confijii
fimt nihil prodcjfc ipfum ej]e abfque bcndcjje-Ncc tam dulce effe ijlud ejfe ut
ip fum mox admtreris,cr collaudes- Eccc tot
tcftimonia,totexempla.Pluris,aitfapi ens iHc,fit unus homo iuftusa Deo,quam
nuUc impij. Si dece iujlos in jlagjtiofa ur berepen(Jct,pluris eos,quam omne
duitatem fteifjet. Dclcuit igitur omnes,quod turpifimos melius erat non ejfe,
quam ejJe-Nec curauit exdngui,abolen,uanefce/ re tantam honunum
muldtudinem,prajircns non effe, ipfi effe, quia non aderat bene effe- Sic cum
tota mundi duitas plena flagjtiorum fit futuraq;fit magis, non eji cur raptus
in adnuradonem ipftus effe,mmdi Aeternitatem probabilem,^ p i am iudiccs-Tam
non debes dare A ctemttatcm mundo, quam Deus urbem fUgfdo \ fdm maluit non
ejfcft diuinus,ft immortalis, fi fandus fuiffet mundus, fbrtaffe pra benda aura
effent de A ctemitatc euis differendi nunc autem Natura potius fiw- dct,ut
cupiatur,credatur, tteq; fiiijfe,ncque effe debuiffe fempitemus- An fcilicet ut
alema bella fempitemas m> ferorum mortalium jbrages , tot nefanda ftagtdOp
Sol defuper afficeret, v fempitemum cffet,quod eft apud H omerumi Non homine
eft animal certe infelicius ttUum, Quod tellure fupcrffirct,& inambulet
»p|j. Noflrum quoque: . -Subeunt morbi triflisqifencdus, Et labor c 7 dtr£
rapit inclementia mortis . illud igitur examinetur, fi duofmt bona,altcrum
longe et incomparabiliter metim altero, fcd flatus deterioris impediat flatum
mcUons, nonne ftuluffm fuerit , po/ tius deteriori, quam incomparabiliter
meliori ucllc locum effe i Vt fi manu ca/ plendum fit, quantum capere manus po
fit, aut ferrum aut aurum , acceptoque ferro,non fttlocus auro,non dementis
erit firrum potius fumpfiffc,qudmaurwm$ Sic cum fmt, ut dem ijlud, duo
bontryionm alterum ut altero incomparabiliter melius beatitudo,glorificado,
deificatto animorum, cr corporum, Actcmitasque beata uiU, alterum Aeternitas
prsfcntis mundt,pnorconfijlere non pofit,ttiprt nouato uel abolito prafend
mundo (abolitio autem ucl renouatio infert ut non fut rit fempcr,quia qua fine
teminantur,cdam principio clauduntur) certe demeniif/ fmi,naturaquc parum gnari
erit,podus ijlius mundi uanam,w inutilem Aeterni tatem,quam Bcadtudmcm animorum
ac Deificadonem uoluiffe,cum ex Aeterni i late ijlius mundLnMbomjtcc odeum qui
fmcat eytec, ad alios redundet: Lon/ ... g eautrn- DB PERENNI PHILOSOPHIA 147 gi
Me fit optatior , ac melior una iUws beata uita hora , quam ornnit uitainhoc
arando- H ac fluit uia, cr ignoratione uen implicati funt omnes Phdofophi,
quibus fapientia fumma uifum eji , dare rebus corruptibilibus Aeternitatem ,
non ui/ dentes hanc cum omni agmine fcclerum , infuper beata uita , de qua ud
profij M multa di)faruerunt,fme fecum perniciem . Nos igitur potius Naturam
quam eos audienteSydelcflum que in bonis , cr malis , aut bonis , er optimis
habentes , dicemus incomparabiliter meliorem beatitudinem iUam , ac
renouationem » qua eundas miferias animorum, cr corporum exuti , deifvrmes
erimus , qua er com/ mutationem rerum,commutatio ut non fit atema, inducit,
quam aternitatem cor/ mptibihs, tumui tuoficp i fluis mundi : eosq; in fuis
delyrijs cxcxq j uanitatis uolu/ tabro uerfari fmemus . Quod autem caufa
meliorum dcjlruamus fape detcrio/ ra: er quod non omne ef]e,fiteligendum,claris
apparet exemplis. Sape domum prafentem, meliorem, clegantiorem 'que rejefluri
dejbuimus. A grtcolx, uinitores, ramos, cr pampinos etiam late florentes,
quanquam pulchrum uoluptuofumcfl et r at frondes uidercuircntcs,amputant.St
decem catulos canis , aut feles fuflulijfet, fape maiorem numerum
fuffocamus.Cutitatapud Ariflotdem, exiguo, certoq; ho minum numero conflcitur,reiicitur
ut inutilis immanis multitudo. Nufquam Natu rauifa cft infinitatem
afjrdaffc,moderatis,cr paucis ubiq ; contenta. Nec placet ei qualtfcunq;
multitudo. Magis autem optimis er paucis dele flatur , quam infinitis quidem,
fe d in utilibus, impeditis, mcompofitis , fefe inuicem euertcntibus . Sic re/
rum corruptibilium Aeternitatem diffluere ei par ejfquippe qua omnia bona, e /
pregix* primum uirtutes, rerum ad unum caput conuinflionem,beatitudincm fent
puer nam defhruat , er tollat. Nam eos quos tantopere mundi deleflauit Aeterni/
tas dicendum ejl animi imbeciUitate,uilium, imperfiflorum fempitemam duratio/
nem affcdiffe,maiorem beatitudinem non uidijfe(ut qui Deus bibere uinum,inter
fcemineos amplexus refolui, maiores meliores que uoluptates nefeientes
arbitran/ tur) . Quam fi uidijfcnt,nuquam rerum imperfrdarum Aetemttas eis
probari po tuiffet - Itaque conflat eadem uanitate, mifcrabihqi hallucinatione
iflius mundi Aeternitatem cos afjcflaffe,qua deiflcarunt flumina , fontes ,
ajlra , terram, occ/ .anum , cr adorarunt elementa iftws mundi , ipfumquc omnem
rnundum,quem ftcut Deum nuncupa ffent , ut cft apud Platonem , Ariflotdem
quoque , Marco Tullio tefle,fic atemum noluerunt. Efl enim Aeternitas , quadam
quafi Deifica/ do-Diuinitatcm ueram beatioremq ; uitam,flatumq; rerum humanarum
meliorem ■nefeientes , in gremio iflius mundi nati , curas omnes cr ftudia , in
ffcculatione J rerum uftbtlim pofuerunt , quarum ut fludium effet uenerabilius
, crprx/ fUntius , eas xtemas , non corruptibiles uoluerunt . Ne dc rebus
Aeternitate ■ carentibusfed fempitemis libros fcripftffe uiderentur. Vifum
quoq; ejl eis quafi Heroicum, difcedereauulgaripcrfuaftone,nouamq;
Philofophtam, quam exteri 0o adeo perffcxificnt,coderc.Scdfons totius mali
uern.ut dixi, fuit, Glorificatio, - Deifica/ 143 AVGVST. EVGVB. LIB. VI!.
DeijSedtfofJ; lurninu coclcfliii-.qux quidem mcorruptibdta diuirtaq;
dcdaratat,siefis fu non fuijjcfcmpitcm.t Nefacit tcs,nec minum ad cogitanda
inStitucre ualctes, calcFua lumina Deum incorrupta ficiffc,ut inferiora
alcrent,iUuimnarent. I d au/ te, n fieret non femper , quoniam non femper
optimum cfl , fed quoad utile effeb Nec illud quoque uidarunt,quod cuidcnti
fimum er in Philofophia Kofis cfl , er in Natura cLtrum,non homines propter
calumjcd catum propter homines effe/ dum-Nec adeo coelum mereri Diuinitatcm,W
Aeternitatem, quod ordinate mo/ ueatur,qubd erres corporea Jjt,cr fmtilis in
motu conflantia etiam in cordibusi er humoribus animalia inucniatur,cali uero
f\>lcndor, er claritas , permanens $ Natura ab optimo artifice compafla fit
.quem Natura interdii imitata,fimilia que / dam , terra, er acre pariat • Sed
his fatis fit oBendiffe , Aeternitatem mundi pri/ miim nemini profuijfc,tum
exitiale, pemi-iofamcp effe,que nec i Deo decus , nec homini utilitatem
conciliet,tollat autem ea quibas homo nobilis fit,inaturac[; bet iturum
remotus,lmmortaluatcm animorum, uirtutcs,beatitudinem . Quodji nec Deo
decus,homini autem dcdccus,er detrimentum af)vrat,qui fuperejl in natura, cui
prodeffe potuerit Aeternitati Neque enim debes, dum quaeris gloriam,Detfic4
tioncmq; luminum coclcHuwt , res humanas lumminbus illis longe meliores euer/
terr.Dum Solis er Luna captus amore,effundis in eos omnem D wiuitatem, ho/
minesbonis fuit exuere. Cumcp luminum cahfhum,cr mundi Aeternitas, ac Deifi
cado, eum B eatitudine , Deifcationcq; humana pugnet,malim ego,Solcm er Lu nam
conftagrare,totum mundum ruere, nullam eius ante paucos annos uel fcin f tiliam
cxtid)fe,qudm me beatitudine, munere libcralitatcq; damna digna, fpolim. QWjt
fi uel paucorum fit,metior ejl quam omnis,tri&is,injilixq; Aeternitas mun/
di,bominumq; retro mortuorum fempitemus interitus. Diflbluitur fecundi rufo ,
fn creinJo mundo non rfle prius 9c poRerins frm pore . Quin Jocuiup crenus
fuifTtt mundus, <);ivri poiuUTc,cur non prius , crcitus. In seterniute non
effe prius fi pofterius. In multis hallucfnari mentes hununas perinde »(B
fenfus. Omne infinitatem abfurdam «fTe.dC C ‘4 indecoram
pntterdiutnam.Vniiistanium efle naturaliter Aeternitatem. . , QiiodfuperfedEi
Drus Creatione m5Ji,necptardau:i,ne{p criiator fuit. Necjt dici posefl fupet
fedilTc.ic dilluitfTe. Cap. II L «ECVNDAM ratioem difeutiamus , cum qua
fequitur etiam tertia,ututra/ &que fit dara,alterutra examinata . Non effe
uerifimile , nec cadere in animum pojfc , ut tanta quae mundum antecepit ,
aeternitate , creationem Deus difhde/ rit. Et quomodo tandem in eum cogitatio
faciendi inciderit, quod in omni at et/ nitate non feciffet. Et fi creare uifum
e# ci,cur tot annorum millibus ante non coit f dident. Primum igitur
conftderarc,(y animaduertere,rationc<p perpendere ope/ raepretium ejl ,
noerorum animorum imbecillitatem , ac ludificationem , quibus euenit fatpe,quod
oculis corporeis, cum baculum in aquam mtuentes , fraflum rc ferunt
animotmaiorem matutino, crueffertino tempore Solem dicunt, quam me/ rufie.
Eundem mmciant maiorem non effemenfura bipedali. Necfolunt infenfi/ but DE.
PERENNI PHILOSOPHA / htsqui tamen iudices habentur incorrupti,efi deceptio, fcd
in animo multiplex, ae uaria, ut mirabilis Jit rerum,que placent, e? difjlicent
, bona uel mala putantur,, uanetas indiciorum. Ac funt multa, qua cum nobis
uidcantur, accurrens ratio, ac mens,ei in feipfam conuerfa,cafiiget errorem,
ficut cum ueniam noihorum fccle/ rum impior ornus, aut errores nofiros, quod
ficu Hippocrates w AuguRimn,cott fitemur,rcfiUentes fciluet priorem fentewiam,
in qua nos ballucinatos effe depre hcndimus.Sic fepe fi tjit incidat in animum
obfurda cogitatio , fubitoq j accurrens latio corrigat errorem,dicat rem ftc
habere non poffc, ficus fenttendii effe , pro/ pter maiorem ualidtorcmq;
rationem. Ecce occurrit animo,difftcilc( j; efi non affen tfre,extra caelum
femper aliquid effe , fuccedereq > res fibi inuicem, in infinitum , quia non
capit animus illud nihilum, cui extremitatem oportet effeadiundam . 1 S error
ea ratione corrigitur,quod impofiibilis fit, er abfurda infinitas rerum. Simi/
I k error accidu infinitate durationis mundi. Percipienda igitur primum ,
diUgcn/ tfrifr attendcndi,rcrum uniucr falis wfinitas,et omnis qui in ea uerfatur
error ape ttendus. Nam cum fpcctofa prima fronte uideatur , quod quo maior fit
numerus boBorum,boc probabilior, er optatior, natur efy adkerentior
iudtcetur,fit hac ffieciofa pcrfuafmc,ut infinitas temporu ac fcculorum ,
rcrumfy fub feculis infi/ mus natarumjbona UT naturalis uideatur. Vt autem
errorem occultu,crrore ma/ jttjrflo fepe detegimus, oiicnden tes abfurdum, ac
impofitbdc quod fieri poffc ac naturale uidcrettcr,cx eo quod non tam occultum,
zj ab oculis remotum efi, cu/ tus' uc abfurditas efi clarior, ftc qui ueUet
islam irrationabile, abfurdam, eraducr fam nature rerum fempitemarum etemitatem
cemerc,animoi j; fuo declarare re xum fempiterriaru cupiditatem er apparentiam
effe preter naturam, clarioribus exemplis ufus,eamfbrtaffc coarguat. Opinantur
probabiliorem, maguej^ naturo/ lem effe infinitatem feculorum,qudm principium
ac terminum,aut numerum cer tum,eoq; putant naturalius femper mundufiuffe,qulm
aliquando ccepiffc. Opor tet igitur animorum, ac temporum infinitatem abfurdam
agnofccre, ex omni alia abfurda infinitate ut mundorum, ut infinitate extra
mundum. Si placet enim in fini UtfCamq; arguis mcliorcm,quia infinita efi ,
arguas etiam licet melius non modo pl ures mundos, fed innumerabiles effe,qudm
unum, quia quo plurcs res funt, hoc melius efi- Aut ji unum mundum
concedam,melius mundum miUies plurcs horni ' nes quam prefentem eorum
paucitatem habuiffe. Melius ficatum non potuit in immenfum extendi, faltem
effici centies latius aut duccntics.Melius infinitam uim hominum fapientum,innumcrabiles
item fleUas exiUere. Sic melius unumquenq} hominem, fi placet multitudo, centu
manus habuiffe,calum ucrtice tetigi ffc, pro/ ceriorisqi flature cffe.Montcsitc
aureos,aur ca flumina extitiffe. Vagariq ; potejl animus per omnes ab fur Jas
infinitates et rapi cogitandi ludibrio,udut a ucntis,d<i mtmia,nufquam
fifiens. Simile
prorfus ludibrium,errantis,et captantis feculorutn ceu meliorem Aeternitatem.
Agnofcas igitur abfurdam ex reliquis infinitatibus. 1 Nos' A'&\ AVGVST.
EVGVB. tIB.‘ VI. * Non inuenit ullum extra caelum ft nem cogitatio,nec adduci
potefl, quin opinetur ubi definit fupremus orbis, fubfequatwrh*reatcp aut
corpus aut quiduis aliud. Pu/ tes pl ures efje mundos,nunquam tam exiguum bime
jieri debui jje,decuif[e mato / rem numerum hominum exijlcrc,flellartm copiam
numcroftorem,latius mare,U fiorem terram. PrrjJwrauwi igitur fit inimicas
effenaturx,0 ' ad conditionem ciue minime aptas, omnes infinita es,ut qua nec
fieri poffunt, CT impofiibditas extfien di profiflxfn ex abfurditate, quod omnis
mfimtM,fme capite, fine ordine fit,con/‘ fujionis plena ■ Nec aliud ejl in
finitas, quiun inane animi commentim,uanum<£ c» gititioms ludibriiM,qux
pojsit non modo per omnes Natur* conditiones tende f rc,fed extra naturam lapfa
per ea qu* neq; fmt,neque fieri pofimt quaft natur* ,. fingens fbi omnia,temcre
in ea incurrentia , ipforum quoq j Philofophorm fufin fi-agijs condemnata. Vera
enim funt,qu* P rodus refert:* f\ ovy car<lfix,vce*‘ vn-neco-iv
ctyvd>y.uy,Kj 'itoy&.Kj 7r6xntp9^« Stop, lB^tnr^S7icur7te foT tjpl
rvyny^ eurnycnos.k S* yv «f lo-yfyop otAm dttiKj af&iaai
Koay.aiy,utiy.i.Atix,x^. 7tforti«:Eft, inquit, infinitas erra/
tionabihs,incognofcibilis,nufquam recipiens D eum,fed ubique temeraria, cr fo/
tuita, procuratio autem cr prouidentia in multitudine certa cr numero mundo/,
rum.b Procle, cur non tudes etiam in infinitate temporum Quod opinaris in
infis- tiitate mundorumfEt quod item ait Plinius de infinitate
mundi,transfirxtur ad in/ fbiitatem tcmporis:QJuft,inquit,non eadem qua Bione ,
femper in termino rogi/ talionis occurfura , deftderio finis alicuius. Ac
quanquam Phdofophi dijlinguant bifinitum in a(bi,cr in potcntLx,primum
negantes, fecundum concedentes, dtcert dum ef^quod prohibet ne fit fecundum ,
idem prohibere ne fuerit primum . Nam cum tempus refriciat tfon futurum modo
,fedrtiampr*tcritim, utiUudfituc/- rum tempus quod pr*terijt,totty millibus
annorum confiBum fit,extiterit ianr hoc infinitum,fuamq^
fub]lantijm,qujlisquahs cft,habucrtt, ernunc cffcacdicf poffet infinitum Et
potuerit fieri in praeteritum, quod nunquam in poBcrum fieri poffe dicas.
Nunquam enim fore infinitum tempus in aftu dices . Sedfriuolas hai Uanasq;
fubtditatcs relinquamus iUis : qu * fuis Natura docet uodbut , exccrabt/ Itm
effe Aeternitatem, innotefeant . Pcrindcenimfuamfert fecum confufioncm,' ftcut
illa mundorum, ac rerum infinitas fuam. Mcritoq; quibus infinitas tjla pia/ i
uiffct,abfurdiora confiteri compulft, e V ab illo cogitationum ludibrio ,
tanquam phreneft ad ufitata,inaudita funt raptati. Nufquam igitur Natura
patitur infinita,1 qua cernitur ubit j; moderatis deleflata. Non e fi
pulchritudo aut utilitas in infmi/ tatejed tempcrxmcnto,modcratione,numero
certo, lam aufertur et interpeUatu/ decor, non modo fi infinita, fcd ft plura
addideris, quam fi pauciora, vbiqac fun t* certa leges, limites prxferipti.cr
intra fuas metas habitat uenujlas,quam ft uclad' plura uel pauciora
redcgeris,labefiftaris,fujlulcris,ucnuBatis re et nomine priuaf lieris. Certis
rcgiomburcircunfcriptum tft c<xlum,defimta terra, ccdeftcTxniesfer 1 lumina.
©BIPTRBKNT PHrL-DJOPfTrA ti$ liwriffrfrgfltf ris bumxm multitudo, numerut
jlellarum . N ec plura fkfc funt nbifm xjutfUU pauciora,qu.tm qua uenuftas,cr
utilitas pojhtlaff rt. Nufqium temeraria rerum immcnfitas er infinito
afficitur. V bi plura funt,quam dcccat,confujio cjt± turpitudo cjl. in illa
fecularum ac rerum infinitate, aut xtemitatejurpifiima quacp fordefeit
confufio.QUim pucherrimum fiiit,ut aliquo principio, e r capite res m/
tiudcrentur,ab aliquo initio manarent, tam fiat turpifitmum cjfc rat «xicfccAx^
fine capite, fmeimho,coq; fine ordine- Qgxt cogtans faptens animus ,
tri&ctur^, ■tuceret,ncc habet ubi fiAat Sicut aut modicis deledatur Natura,
fic ars imitata Na lura n conduftt eunda artificiojis praf criptis. Ipfi quoque
non ddedamur ud an Mendo ) uri uidendo , nift modicis, ut quod ait iQr, ficut
fit infinitus frmtus datus , lumen eum perpetuare uerba nolimus . Sic
perpetuare mundum non patitur ratio > ta perpetuationc,qu£ nunc ufque duda
in atemum fuerit. Nam quod futurum
e A in poBcrum, habuerit initium , cui nitatur , nec unquam erit infinitum ,
quod ali/ 'quando habuit principium. Clarum igitur cjl , nift Deum , cuius
nullum debet effc fmeipium,ipfeomnuim principium, atemum nihil e ffe debuiffe *
Neceffe enim eflDcum fuijje fempiternum , quod ante cum nuUa fit maicdas nec
aliud initium. qw' nififiujfct atemus , nccipfe nafei ex nihilo, nec res extUo
potuiffent . Solus igitur ipfe debet effe fempitemut,rcs autem er mund/ts non
debent,tum quia ha/ • buerunt unde nafcerentur , tum quod nefis fit aquari
Ditunttati ac matcdati eius quicqtum. Aequaretur autem, fi pariter fempiternum
effet. Peculiaris enim cjl na/ tura diuina dos,Aetemitas,qua demon Aratur
ipftmfibi princtpium,ortusq ; fati/ pitemus effejpec a quo procederet, indiguiffe-
Quem gradum fi res attingerent, Hon fmgulare decus id ac nece fiitas D
iuinitatis effet. Nec udet, fi detur atavo ma natio, aut dependentia. Ad
Aeternitatem quouis modo res attinget cs,ud in sterni ii Deo nafcentes,per
Aeternitatem coxquarentur.Mclius igitur mundo er ad coit ditionem natura eius
aptius eft,babuiffe primpuitn,quam femper fuiffe,ut ferue/ ■turmaneatq-Deo foli
dignitas Aeternitatis. Qwmfifcmpiteruus effet, non folum ■Hi fed edam nobis
origine er caufa carentibus noaujfeLProdefl autem nobis,uti lefolus fit
fempitemuSy quoniam Aeternitas eius fisiteaufa natalis nofhri ■ Et pro/
MftiOudeaput effe praBantifiimum,omniq; dignitate, craternitate praccUen* tamqi
pulchrum efl utile nobts,babuiffe principium, quam decorum er utile uni/
4terfo,unum illum effe fempiternum. Cuius decus, er excellentia redundat in
bono remnoftrum’dum habemus caput nobiltfiimum , ongmem infinitam, principem
'setemm-Nec nocuit , nec dedecus fitit nobis, femper non futjfe, qm nec
[artire/ unus ipfum effe,cr natis pojlek mdius fuerit habukfe caput
fempiternum, qui illa \Aetemitatc excepta,quod nefis er impofiAile
cf)ct,omnibus praterea bonis, ud ipfa Diumitate nos donaturus cffet:QU£ donari
non potuiffet,mundo iBo corrui / 'pubih fcmpitcmoyin quo eodem femper manente
nulla beneuolentix diuina ergo Qenusbmanm prqbatto fieri potmjfet. Semper $
quafitm fiuffet, cqr id prius e.;"** * non t$t v AravsT. evgvb/ rre: np *
. non ftciffet.Cur qiundoctmque beneficium contuliffet,in sternum retro non emi
nAtffet. Nec uero folum non mulum efl , aliud ctemum effe, aliud creatum, almi
fupremm , aliud infimum, fed etiam optimum ,ac nccefjarium. Sic »n homine efl
nobili fana pars rado,efl uenter er pedes indigniores.Sunt item genitores
antece/ dentes prolem.ldeminomni Natura, que mirabili uarietate decora efl ,
ubique i i vit.ltdfuitcrin omni mundo ucnujlifimum, ut ipfum principium efjct
fempitcr/ nwm,rcs autem haberent iruuum, creatore cum omni alia dignitate res
creatas prs eeUente,tum uero Aeternitatis honore. Cognita igitur CT animaduerfa
abfurdd infinitate temporumjnfbrmtq; aternitate rcrum,cx alijs abfurdis
mfnttahbus,cr tufo pietatis uert,ac naturalis ejfe,unius tantufiueri,cr
agnofcere Aeternitatem, iujbtu pojlulate,ut cuius fupra omnes preftat
ineffabihter maieflas,folut effe fem f itemus, [olus his debitis honoribus a
nobis adorari debeat , facilis erit reffonfm od ea que obijcebantur. Nunquam
enim cefator fuit Deus , necuita fcmpitcmd eius uocari debet ceffatio,fed
neceffaria ,naturahsq j Aeternitas , quam nutU ret neque potuerint, neque
debuerint attingere: qux quandocunque crealx fuiffen $ (emper a ternus illejpfe
creatx,cr inchoata dicenda fiajfent. Vt eadem conditio fiitura fuerit, fiud
fexcentss millibus annorum antea mundus creatus fuiffet.T«m tundcm enim Deus
aterms, tantundem mundus non atemus erat futurus, eadem in omni Aeternitate
menfurxmanente.Quarc mentis error comgedus,per ab fur das has infinitates
uagantis. Nunquam enim locum,fvtemq; inueniet, qui quaret* eur non ante creatus
mundusxur tandiu Deusceffauerit. Quidquid abi finxeris, femperidem erit,
remanente femper eadem Aeternitate. Aniim ludibrium efl, ca/ caq;
haUuc\natio,ut quinon poffunt adduci credere Antipodas, cogitatione fingert te
/ibi, /i qui eiufmodt effcnt,rucre eos 'm inferius coelum. Sic er ipfum coelum
fub fedibus ncceffmo fere, mare quoque,cr omnis aqua fupema nidetur eis fluere
m ealm-Qut quidem error ratione cafligatur er exemplo. Adhibe ftmtlcm cafliga I
ionem in hac uana cogitatione, fluluq; animi uanilate. Neque enim erat adhuc an
te uri poft,prius CTpoftcnus,nec tandiu ■ Indmfibdi quadam et incomprchenftbiU
ratione coniunda fuit creatio cum Aeternitate - I pfaq; Aeternitas non habet
pnus tt poflcrius,neqi in illa Aetcmvate fuit quod antegrederetur,quod
fubfequcretur, quod fit in tempore. Difficileq; nobis, qui folum tempus habemus
exploratum,nu/ quam in Aeternitate fwnus,erit percipere,inq ; animum inducere,
unicum Sempi temtaiis ac fmplicem adum.Atagnouere er conftfi funt Phiofophi,
preapue Plato. Quare qwerens cur ante tot annorum miUibus Deus ceffauerit,fdleris,pM/
rii'crlaberis,nonuides te tempora fingere jibi nulla effent tempora- fingis in
tSU Aeternitate fiuffe quodante,quod in medio,quod pojl fcqueretur , fuifje
diuturni/ talem breui x‘cm,temporis condittones,ty fluentium , inParq; aqux
prntereun/ tmrn, rerum, qux nunc nata,pofl
crefcunt,acdilabuwur:fucccduntalue,ft(p idem circuitus, tota$ ratio mum quondam
temporis exordium rtffictt- lUic ntl tale-Vbi nullum DE PERENNI PHILOSOPHIA.
VttUum frit exordium, ne frit edam prius er poBcrius, qua maxime principium
quoddam reficiunt . Sic bel lum Troianum antecedit Perficum : V Mofes om/ nium
feriptorum ejl andqiufimus , quoniam et principium fiat , cui tota tempo/ ris
niteretur ratio, et antecepto. Et res,coUapfis prioribus, fucccfferunt, que
prius non effent ■ illic quoniam eadem res femper efl,ncc aliud ante
corrumpitur , aliud furgit,ac fucccdit, fed idem femper flatus permanet , non
potejl nifi per errorem CT infolcntiam afeiri prius et poBerius, quibus tempus
integratur. Fluuius
ejl tem pus,res quoque fluunt, Diuinitas eadem ejl . Quare qui fingat ibi prius
er poBc/ nus,accidit ci,quod bis,qui putant Antipodes labi in infernis coelum:
Ac fi pojfet intelligi, quanquam periculum ejl nc non inteUigatur:adeo uaria
ejl 'a tcmpore,et eo quod nunc uiuimus. Aeternitatis rado, ut dicendum fit,coniunflam fuiffe induti
fibilitcr,nuUo fittio intercedente. Creationem cum Aeternitate . Nulla frit
igitur Udcatio,nccociabaturDeus,quem etiam (tanta animi noBrt obtufio ejl) ut
non C4 pumus ubi potuerit effe antequa mundus jieret, exiBimantes eum perinde
ac nos V noBra,aliquo mundi loco neceffario contineri, er intercipi. Atqui nemo
frit, quin fateretur, omni mundo Deum effe maiorem . Quid igitur aliud, nifi
Jlupor, obtu faq; acies, te cogit addubitare,ac quaerere, Deus ubi effet ante
conditum mun dum, fi mundo mador efl,res autem continens ejl maior contenta,
Deus toto mun/ do maior, ut mundo nequeat intercipifSic non egebat hoc mundo ,
quo continere/ tur,qui nec capere quidem cum pofiit.Sunt alia,ut principio
dixi,abfurda noBro/ rm imbecillium animorum fimulachra,figmcntaq;,quibut
rationis , prudenti auxilio difiipatis , docemus nos ipfos , aliunde pedtis
exemplis fepe $ ab errore Kuocamus. Examinantm Philorophornm.primom Arifiolelis
de Aeternitate rationes. AH Aotclem non impugnare (impliciter creationem, fed
qualem nonnulli ante eum de» prxdicaffent.quiChaos Jticrnum.Crcanoncm in
tempore fuiffe afferebant. Pnfco* non quemadmodum calumniatur ArtAoscles,
tempus aeternum crcdidiffe . Pnfco* afleruiffc tempus de coelum creatum,
creatum ccxlum cx liquida aqo.e fubliantia Caput 1 1 1 1 • HAEc frit prima
fermonis ratio,de mundi uel Aeternitate, uel Creatione- Secum do efrut
prefiius,ac nominatim eoru rationes apponantur,quibus uifa ejl Ae/ temitas
probabilior. Ex hisfrere praapue tres, AriBoteles quidem primus, poft quidam
Platomci,exindc Proclas et Simplicius, qui creationem uertere non folum a
natura, fed edam autoritate Platonis conati-Quorum prior re findit quidem fo
later loannes Grammaticus,nos autc quoad huic operi congruit , partim eadem,
parum diuerfa ratione refindelfimus . Paucas igitur quafdam rationes attulit
fu/ per Aeternitate A riBotelcs,e quibus ejl in odauo de Auditione naturali,cr
in li/ his de Coelo,ea,qubd mutuo fe confcquantwr tempus er motus , er res qua
mo/ lietur. Omnes autem prxtcr unum Platonem,confiffos tempus atemu. quos ne/
eeffaria fequatur atemus motus- Nam fine motu coeli, non effe tempus:Sic non
effe motufmerpmota iuqi tria hac ab micem effe mfrparabiia. Tempus, Motum, %
Caelum. 1V4 *TGVST. EVGVB. LTV. VTI. Halit.Vt qui dixerunt tempus
£tcrnu}neceflarid motum ct ccclu rem mota., der/ 'tia dixcrint.Sic totum mundu
armum. Argumentum cj; ejl k confmfu maiorii ua lidii ccrtefli fit quod aitfled
prorfus in contum ojlcndam.Ncminem prifeorutn ± tepus aut coelum ttcmu dixi
fle. Altera
ratio k Natura ducitur:Nullu tempus fme pr£fend,et nunc cfle aut cogitari
pofle. I pfum autc nunefleu prafens, mediu eflie quoddam inter pnnctpiu et
<jwem,prtnciptu futuri, finem pratentvSic nece fle e fle femper efle tepus.
Extremu enim pojbemi accepti temporis, in aliquo nunc prx/ fend c fle. Nihil
enim in tepore accipi pofle,prxtcr prifcns.Qupcirca,quoniifem per eji
principiii ct finis Jppun nuefeu pr/fens, nece florio femper ai utraty parti
eius cfle tepus. Tepus autc fempitemu , motii inducit f empit em uH£crado(pact
tanti uiri dixcnm)non modo naturalis non ejl, fcd pene fophijlica. Alias
ratione/ pi opofuit alijs in hbns.Dc Coelo, quod corpus lUud fit duunu,
incorruptibile, cu/ uis nunqua fuerit , nec maiorum memoria dicatur fwflc,labefiflio:Qudd
fu Deo/ rum domiahu ex maiorii autoritate,ut ttemoru atemu.Quod fu pr&tcr
quatuot elementa quintu dminum corpus:Quod didum fit £ther,ab xtemo motw.quod
fi fit incorruptMc,nonfit creatii: l ncorrup tible k Platone didu:Ex ordine item
re/ nmconflanti:Exipfo corpore, tn libris aute poflres natur alcs,quodkdiuinii
In/ tclligctijs regatur, quod «ctemomotu moneatur k Deo pnmui orbis, ftc omnes
de/ inccps:A ftib/lantijsatcrms animatu .H£ fir e funt Ariflotelisrationcs.
illud autc primum in his fcicndu,attcnteq; animaduertendu , non ufquequaq;
rationes citu contra dogma no firu,cr Creationem mundi, quale tradimus
ipfi,tcndcrc, fed po / dus aduerfus ante cu de Creatione locutus. T res enim
abfurdas de Creatioue mun/ di producit idem maiorii opiniones: Alios tempus
£tcmu, fme calo, ct mundo At tui fle: alios creatum mundu, fed in pofleru
incorruptibile: Partint modo nafci,mo/ do corrupi, idq; in omni Aeternitate
omnesq ■, rationes eius id laborant,ut h£: do/ ceant abfurda,pr£jhrcq; mundu
femper fiufle,qukni quoduis horu trium oflen/ ^ dentes. Nos autf qui e tribus
illis nihil aflcrimus,qui C 7 tempus cu calo, C7 mun do ftmul natum
dicunus,mwidu autem aaquando crextii,non incorruptiMcm,fei corruptibilem,
quanqux alia fublimiore ratione quam Philofophoru illa,quod om tiia orta
occidant,nec tertiu,quod mundus modo cadat,ac fenefeat, modo reficit/
tur,flatuimus,ccrte liquet,ratiocs omnes eas cotra Mofcm no dirigi.optimu ucrd
ef},abfurda,rt k Natura difidentia defirucrc,uaitate tame integra, qua fepe
du/ni defindimus, labcfkflxmus. Prima igitur ratio cratteflatio non modo non
aduerfa/ t ur nobis, fed ipfius etta Ariflotclis teflimonio prttrfus efl
fidfa,ut no mcafled em autoritate arguatur, prifeos £ternu tempus,poflea calu
natum no credidi fle. Coti feramus igitur inter feloca.Oflauo de Auditu Natur£
libro, pr£tcrunu Platone, tempus xtemu eundos flatui fle rcfirt.Atuero in
libris de Calo, omnes Grscos , et Barbaros attribuat Dijs calii uti
immortabbus,et ingenitis, immortale ctinge mlu.Ui toris pofl rcsnaturales,pr£clare
maiores flatui fle Deos calcfles,pritrut% DE PERENNI PHILOSOPHIA 999 stmasfy
effe fubjtitidt. Poffc ite multis rationibus probare, firme nemine e pri/
ftis,nifi forte unum Democritum,tempus sternum, coelum creatum dixiffe. Nam
Thnsus Locrenfis inuginem Aeternitatis dicens Tempus , id tunc cxddjfe dixit,
etun caelum fidum cjl. In qua fententia uertftmile rft etiam P ythagoram Pyt
hago reosq; omnes fui jjc, fuit aperte Tri[mcgiftut,cr Orpheus . Sed
relinquamus b ane nihil contra nos j^t dixi,pugnante radone,et dcflrui patiamur
ab iUis, qusfiuffent inobiseuertenda-Sccundaratio quod tepus femper habuerit
prsteritu,quomodo Itera erit ei^fui ccrlil nuUo adhuc tempore fentit creatu i
et cum coelo, tempus eres tumcontendttiVbi fuit prateritum illud, cum coelum
creatum ed,fi non Sol,non motus uUus adhuc ecclesiis efJetfQtud cogitauit Plato
, qui A rijlotele autore cre/ at tempus,cum tempus pofl natum coclum,autcu calo
dixit extitiffcfNon uidit ot fificem mundi, fute tempore operatum, maffamq;
ccdeRcm uolubdcm , rapidam, fubito a fe creatam, moueri iufitjfef Qud Mercurius
,er Pkocnices,qui cenfent ek . Hquabiltaque fubflantia,calcfies fubjlantias
coalitas? Puerilis prope argumenta/ bo. Tempus femper iundu efl prxtcntomuUum
igitur habet initui. Verum efl de omni fubfccutoet iam nato tempore, quod ex
iUo dependet exordio. De nafcente tempore non eflueru-.quod nafcens pofl
coclu,aut pariter cu calo, ut ait Philo,ne /effatio cum caelo non erat,ftcut
non erat calii pater eius. Quod fi fuit f\>attu ul/ lum ante ceelu,iam illud
ucSbra autoritate non efl tepus, qui tepus non quodeunqf faxttu,fed motus
caleiks duntaxat affcritis Sic illud fratiu,in quo creatum efl cee
lx,etcuifubitd tcmpus,ealeBisq; motus coniundus ejl, non fuit tempus, feduH
Aetcrnitxs,uel quiduis aliud. Quod ad me igitur attinet , nihil non modo uideo
w hac ratiocinatione neceffxriu, fcd pene uittofam uideo, peccante q; a tempore
na/ fcentc,ad tempus natu. Vt fi quis nu Ui habere Tybrim ortii,principiucp
conten/ derct,quia femper aqua,qusfit ante cculos,cu prsterlaf>fa,ct
fuperius aduenlan te fit tnda,quo fiat ut femper fit cade fupcrioris,mftriusq;
fluctis aqux,ratio,per/ petuxq; manatio. Quod quidc arguerct,qui fonte,ortuq ;
fluminis ferutari noUenL Si cui non placeret explorare tepus ubi ortu habmffct,omne
tepus cu prsterito,et futuro contundit contenderet. Vt igitur omnes
opcrationcs,aliquo initio particuU ri incboatur,ahqua fine claudutur,fic
neccffario tepus earu inchoatur, et definit , r etdparticuUribuf,priuatisqi
operatiombus,ejlad magnaiUa cccli,tcrrxi J; opera> tione perucnrre,cuius
mchoatio,tcpons ortu inchoauit,cu neq; tepus, neq-, res ip-
fl.pmsexiSlerct.Quod aut de corporis calejlis Diuinitate dij^utat,cui memorw
ntuoru nulla fida fit unqua diminutio,et quod fit eoru aficfu, Dcoru domiciliu,ut
sternoru xternu,ct quod inditu fit nome ab sterno curfu. H seq; omnia firme ex-
maior u autoritate trahutur, eunda potius in eu reuoluiitur. Si placet enim
aliquo - in loeo maior u autoritate effe,claru efl maiores, nemine
difcrcpatc,prsdpue fi uc> tufhftmas gentes animo adieris, mirabili
confenfu,Tempus, cr Coelum creatum tradidijfe . Htbrsi , Aepptif , a quibus didicere omnia
Qrxci, Phoenices, Chal/. z * dxi. AVGVST. EVGVB. LIB. V TT. «1*1, Poctx,
Theologi'^ c r fuperiorcsGrxcix ftpientes , omnes unanimiter nuat/, dum
condiderunt.Yamacfc per omnes xtaccs manabat , quam magis initijs mundi
hominibus propionbus,tam clara magis, er conflans . Quod paucis teftimonijf
poflca demon foabo . Maiores igitur non quidem imminutum Solis unquam , aut
Luna iubar,obtufamq ■, ajlrorum aciem, aut de coeli fubjlantia defreiffe quid,
tradi derunt,fed illud uere ac conflantcr tradiderunt, coelum cum antea non
effet,fuiffe. creatum. Hoc Mofcs,totaq; H cbrxorum clafis.Hoc Tnfmcgijlus, quem
er Ac/. gptptij,cr Phoenices ac Grxci,uti PhilofophicDeum adoniucrunt.Hoc
Orpheus, Hcfiodus,Homents,alijq ; fubfccuti . Maiores item indiderunt coelo
nomen xthrr,, non ab xtemo curfu,licct er id Plato afferat in Cratylo, fed d
nitore , ardore, Ima mine. Cuius fubftantia luminofa,puraq ; efl, cr nitens
inardcfcit,uitalemq; terris infimditcalorcm, omne nomine xtheris dejignatum .
Hinc unus e feptem erroni/ . bus,Marsardens,dicitur ab eis Aethon,o~ Solis equi
cumfmt quatuor, inditum ejl,uno cxcepto,cxteris nomen ab ardore,Pyrois , Phlegon,id
cf,igncus , cr ar/ densiratioq ; nominis quod ardeat,dcfignat cum effe
coclcslem ignem, ex elemen / torum puritate generatum. Tradit enim uclufh fimus
TrifmcgiQut, quod apudi alios quoque maiores uideas , er in quo Plutxrchus
multos Grxax Philofopbos, confentirc fcribit,ex liquidi fima purifimaq; aqux
fubftanttajiflum xthera , & Solis orbem,ficut fiunt punfimx nubes, facesq;
er flammx fublimcs,cr nubes aquofe,colhfx,flammatsq; longum acris lUuminant
tradum . Hxc illi dixere , ut oftendant,cflqi uchementer rationi
confentaneum,cum uideamus ciufdem uis cr fubBanux multa luminoft ex aqua , qux
uarutur incredibiliter in pulcherrimas quafquc admirandas $ ff>ecics$cri,ut
aurum,cryf\aUus,aer,nubes, ignes, colo/ rum uarietates,nubcs lumino fe,ucl in
media no(le,Sic potuit a fapientifimo Opi ' fice liquidi fima cocli fubflantia
ex aquis fccemi,ac fcbgi- Plutarchus igitur autor efl,Empedoclcm ex aere, ab
igne in&sr cryfldlli dcnfato,in quo igneum , c T ac/ rium infttycalum
credidiffe.Anjlotelem,ex quinto corporc,ignc,ucl ex calidi er frigida
contcmpcratione.Anaximandru,plcnum ignis effe Solcm:Xenophancm , ex igniculis
cobe£lis:Stoicos,acccnftonc inttlligcntc ex mari:Platone,exigne pia
rimo:Anaxagora,petram igneam:Philolau,uitrcum cx igne mundano fumentem. Quibus
apparet,ueteres xthera nona curfu perenni, fcd ab ardore er igne nunc ir fajfc-
Apparet etiam cis non fiiiffe corium adeo duiinu,quantu Ariflotcles poBea
detficauit, quippe quod cx elementis natum,purcc p felem eundi afferuermt : na
tura quidem elemen tore, fed puri fime fegregatu, er compadit. Triaq; clarent
ex autoritate maioru,contrd,q Ariflotelcs poflca wnouaffct,calu cx igne, cr
aqua effe, aut pun fima ex aqua fubftantiam,quemadmodu ex aqua fit aer, et ex
aere, xther,xtherix uero funt fubflandx ccelcflcs.Siccp daret eos ex eadem
dementor 2. maffa,calu xdificajfc. Ex eo claret fccmdu,cos corpora ccdcftia non
deifcaffe, nec dium corpus nifi quo puriftmu efl cr incorruptibile, appeUaffe .
Tertium, non D.E PERENNI PHILOSOPHA >57 non ( fuintam q uandam fubjlantii orbibuf
c r jleUts adiidicaffejcd ex eadem atty ltoftra hac terrcdru,quibus domuuiur
corruptio,jici)fe, punorem tamen carum compagem,ftcut ex cibo fit
fanguisidcmumq; ex era fis, cr ftculenbs na fcitur pu rifimus fiiritus,quo non
modo uiuunt,fed etiam fentuint animantes, Qui fi in lo / co ef[et,ubi nihil
labefiflxrct,cr nift animal deficeret,nunquam ei ipfe deficeret, utccclu,quod
in alti fimis regionibus nulla aduerfa rc labcfiftatur. Mirabilis igi/ tur ejl
maior u confenfus,coclum fw (fe creatu,et ex igne, aut aqua purifime fele/
&u:ln qua fententia cum primus fiujfet Mercurius Trifmegidus, cuius fuper
hac ^ re diuimm ejl tc)limoniu,fuit deinceps omn is qui ante Andotelc, et
Platonem flo rnerutjPhilofophoru caterua. In eunde grauis autor P lutarchus afferit
ipfum Ari jlotele uujfe,his ucrbis,ne putes meum ejfc commentutdc placitis
Philofophortm fcnbens,Anaximcnes,inquit,ultima circunjerenad tcrrcftrcm ef]e.
Empedocles, folidit effe codifcx aere compatlo ab ignc,inflar
codalh,ignca,aimniq; naturi, inutroq; hemifihario coplctlens. deptsmAwfiK
nip7rJx<ru[J.cc70SsiVf 'aS, n ix Qifiti © i*jyi*ccJos:Ari)lotclcs,ex quinto
corpore,igpe,ucl frigida , et calida contcmperationc. Hac tametf i Anjloteles
non dixit in his,qui nunc paf/ fi m habentur Hbris,credcndu efl tome in
alijs,qui ad nos non perucnerut(Siquidc et Tullius profert,et ali j, qua his ut
libris nue non cxtant)Phitarclm legiffr.Tnf/ megiUus ante uetujli fimus, e
cuius fontibus bibit umuerfa Grado, apud que om/ ni prope Mofticarepenes
Creationc,hoc aurea uerba,utfemper nubi uifum efl , , fcripftt de Creatione
Solis, primo libro <Pib$o<Aix*p,dd Tat filiuib </l't n xrjap
nupi&‘ ZVSttoS ttpwricrt.lxf tcurr ecyia>}tcf voh to, yy
<Pi(x.ivf>yiKtoho yu.Lseo «Ai©',»(pK iiaee ru epiveutTo Trvg r>
epvtrtfns aiaHpifistyoioi- rop,?iiy6t </!« tcxgen *//,(&
<pa)T«vownp,K) op xgu yo— rtiadsrbfep innazrxcncw St epvrttfbd \eur?
xov&JfMrhisgu ny^by «? v-^of. Hoc ejl,Dominus autem Verbo
fuofanflo,intellcfluali,cr opifico, inclama uit,Eflo Sbffimulq; dido, ignis,
qui natura fublimi coharebat, dico fcilicetpuru ,
fyncerumq;iUud,CTluminofum,cfficaciiis et facundius,nalura fuo ipfttts ftiritu,
attraxit,et in altit,cx aqua fublimauit ■ H ac Trifmegiflus.rogatus aute
fupcriusfue ra/,«Ais yirncp j0ovA« Hfa£(xtCTccAtfeu,?rcl/bp i<pdv «: Vis'ne
generatio • nefolis aperire nobis, unde extiteritfQuid hoc tejlimonio diurnius,
naturalius, de ortu Solis,diuinis imperijs, ex aqua, quic quid effet purius,
tueulentius/ocamdius, fyncerius coctradil,fubdudumq; in altu,idq ; Sole fuiffe
, accedente opere ditiino. fiunt enim etid nunc candidifima,qua furgunt
aldfima,nubes,ex aqua . Hafe/ pe inflammata, etiam noni Sole,fcd fuapte ui( Efl
enim etiam in aqua naturalis ca lor) illuminant fubiedas terras. Hanc etiam
fimd,cum apud Gracos legi )fet, ad Gracos manauit i Phoenidbus,CT Acpptijs:
Poeta Latinus, ucrfibus eam Lati/ mdecontauit,fcparatum dicens ex infima
congerie, liquidum coelum. Ignea conuexi uis,o-fwc pondere coeli, V1 • z t
Emicuit , y$» AVGVST. EVGVB. LIB. VIL Ehncuit,fummaq; locum fibt legit tn arce.
'■* Quod nc/prtlttfM er temere,ut L Mortua diceret fiflum fuiffejed diurno
eonfi U$ tr uoluntate, quemadmodum docuit Mofcs,er
Trifmcgiflus,fufetceris,audi: . juprr impofuit liqwdum,cr grauitate carentem •
Aethera,nec quicquam terreni ficis habentem. Deus igitur, impofuit, qui diremit
luem, deficatamq j Solit, atque Uberis ex aqui fitbfhn itm, fuflulit in altum,
er deferiptione calefti eunda conclufu. Quibus fi fidem adhibere uelis , claret
coelum non effc quintam d quatuor elementu natu/ nm,nifi putes hoc nomine
nuncupari, quod fu purifiimm,liquidifi(nuim, i neor/ rupnbtle . Quintum autem
non erit , quafi non quod extera quatuor , aut non ex his,ul omnia tmrftru .
ojlenditur nullam Philofophiam,ncc Grxcam, nec uetudiores , calo uel
diuinitatem, uel feparatam quandam naturam dediffe, quod confijfxfunti Deo
creatum. Sequttur, edam, non ueterum illorum modo, fciipfi ufmct Artjlotclis
tejHmonio , ifkdcalum uclut Aeternum xternis Dijs habuan/ dum i maioribus non
datum . Nam neq ; iDi, nc<J; ipfe AnHoteles Deos habitare cenfent in orbe
Solis aut Lunx,aut jleUarm, er omnino in diffoluendo iflo, C r quod nobis
fuff>icitur,crcato ex aqua, calo, fed ultra flammantia mania mundi, ubi
neque locus, neq;’tempusfit:Extra,anni,Solisqj uias, Lunxq; labores. Quod calum,
fiquidem fit duuna,luminofifiima claritas fempitemum er increatum cfi, Effcntix
diuinx fulgor fempitemus. Non efl calum illud, quo fubtedx terrx erra/ dumur,
er cuius Aeternitas reddat mundum corruptibilem, xtemum. Quod 4» corruptibile,
fit, uel, incorruptibile, quod perhibet ipfe Arifloteles fenftffe Plato/ ncm,cr
arguit contra leges Naturx,Platonem rei, qux principium habuiffet,da/ re
pcrpctuiutem,argumeiitaturq; multis quod prtncipiu habuiffet,habituru quo<p
fme,dicendu, Platone(caq ; rcjponfio ucra efl quod no fyncere et candide ipfe
reti cuit,ctfupprefiit) prudenter locutu,hoe calu fuapte quide natura , quonia
inchoa tu aliquando Jnconuptibde no effc. Maiore aut necefitate qua natur x
accerfiuit, qux calu efficiat incorruptibile, fux naturx reMuneceffano
corruptibile. Poni autem pofje diuina potefiate,quod conupeibic natura
cfl,rcddcrcjncorruptMe, perneget Anjlotelcs quanti uelit, fufficit nuhi
ratio,et unus Plato. Arifloteles iff/ tur fetpfum redarguat, Calum quod Dijs
tribuitur d maioribus habitandum, non effc mfibtle ijlud , quippe qui ut
fuperius uidimus, ait habitare Deos remoti fune i uertigine calejh :et hoc
dicit, ubi de calo differebat. Hxc ratio et atteflatio definiit item ab
inteihgentijs calefltbus calu moueri . Locat enim calefies WeUigendas, aut D
eos7ruy ro &tioy;totam D minitate Arifloteles, extra calu.Etuidwius Bar
baricam fuiffe fuperfliaoncm, deificare calum: Cui ne iUiipfi quidem, qui ipfum
adorabant intcttigcnlias diurnas prxficerunt,fed ipfum merum corpus adorarunt
Chaldxi,ftcut item ignem adorabant, rem inanimen. A» autem tantus ordo ceeli
duci pofit fine afiifientc,w muente lrtkkgentiaifitfant no pojfefiwe ratione,el
mkgen/ JnteUigentia ducr.ilhd certe ex omni uctuflate conflit , em InteUigentia
mouere, non quod fit anima in corpore, fed uclut uniucr filis potetia Det, ad
cuius imperiu, Cr nutu,pcrcalu,et terra commcantis,cunda moueantur,prtma machma
cale / ftis, deinceps omnia terredru.Hoc etiam dixit Aridoteles,ut uidere eft
in libro de MundoiHoc Pythagoras,hoc omnis prifeorum Thcologia-Moucturigituromnc
ccclum a Deo, cuius uolunt.it non folum mouet,fed crcauit etiam omnia ■ Mouctur
tutem non tanqud anima, cr ratione eius, fed extra,cr intra mundum cxijlcntetfu
feruacancaq; jimt cetera InteUigentia- Mouctur autc ceu res corruptibilis,cr
fi/ cut nafei fricit indiuidua et particularia,ficut ite mortalia regna
comutat, non mo/ fertur autem, tanquam ea fit naturalis adio ciustftc
indignifiimum cjl,Deum cuius 'eft atema,et infinita fapientia,hanc calt
corporea aibonem habere natur alem,ct infeparabdem,ut quam efficiat folo
nutu,non quadam animatione.Quod apparet maiores fenfiffe, omnes unanimiter
ccclii,ex aqua corruptibili,creantcs. Atque ut ' Marcus noder, non modo mentis
fua bonitate, naturaliq; i nftvndu, fed etiam quia fvnilia uidit apud
fuperiores:Quod,tnquit, dico lege, a mc dici nihil aliud intclligi uolo,quam
imperium, fine quo nec domus ulla,nec ciuitas , ncc hommum urnucr/ fum genus
flare, nec rerii Natura omnis, nec ipfc mundus, pote ft. Nam et hic Deo
parct,et huic obediunt maria,tcrraqj, ct b ominum uita iuftis fuprema legis
obtem per at -Ea dicens M arcus profrdo fendt uim,potedatemq; duiinam coelo ac
terrae, nunc]; prxfidentcm,moucrc,gubcmare eundas non natura folum, fed etiam
hu/ 'tuam generis res,cr adiones, Uf non tanquam animum mundano corpori in fu/
fum, a quo difcederc,abfoluiq; non pofiit,fcd tanquam imperatore, dantem cclfit
in puppi,uelut nauclerum,didatorcmq fupernwm. Quod Deo longe dignius eft, quam
ut animet orbem coele de. DkocJj funt ab Aridotcle,ut male pofiita,corrtgen da,
quod fecit in Compendio,ut Deus non fit anima coeli, ita mouens ipfum , ut ab
anima mouattur animalia: fed nutu imperijsfaquibus obediunt muifibiliter omnia,
exdufa prorfus iUa indecora mundani corporis animatione-Sccundum quod cum fit
cius unius tanta poteftas,impcriumqi,pcr omne catlu cr terras,et maru pertt/
ttensjuperuacancum cft,plurcs adhibere InteUigentus.Quod ex maioribus nenti nem
muenies ftciffe.Sed res luce clariores inculcare, uitium fbrtaffe fit. Satis
igj/ tur condat, ncc corpus illud tantopere diuinu effe,ut Diuimtatcm mereatur,
cum fit eo melior fenfus brutoru ammaliu-Etuilis mufca,uermtsq;,ut ait
Auguflinus, Sole fit melior, quod hic uita, iUic nulla uita, nec autoritate
maiorum, orbes hofct iccdrftes, qui portant lumina,diuoru effedomiciUa-Nam Deu
prata corpora,ge husq; bormnum,Dcos quoque creaffe,fiut prr^urutwn.Nrc athera
ab aterno cur fit appellatum, nec a diuinii Intelligcntijs, fed uniuerfali Dei
potedate i ieri : qua quidc non fit eius naturalis odio, fed nutus , uolitnusq;
omnia concitandi potens. Et hac omnia non ratione folum condant,fed maiorum cum
primis autoritate,p e renmqi fcculorm fucceftianc,cui indebatur
Aridotelesdeftrrc. 1 S 4 Diffol/ A *<To * AVGVST. EVGVB. LIB. V TT.
Difloluuntur rationes Procli parum c natura, pamw opinio ac Platonis JuAas.
Tempus in quo con Jirus tfl muiulut.non «(Te carldlc icmpuc.Pluia edi poITe
tem- pora,qufmccrlefte.Redundarr.fupcru.icaneanKli cfle animam cali, auicamcflc
Deum fummum. Maioria honorii eile Dco,zicrnuaicm fuam.quim peren nem re* rum
faflionem.Aeiemitarrm raunJi, impiarum opinionum rfle fontem. Non feijui
poteftatcm xiernam Dei.rrtrrnam mundi conditionem . Deum npn eilc mutatum eam
crcauit. Naturalem luiili Dei aetcniiiaicm, mundi Principium , Piaioneiu non
aeternum, Ce J in tempore bflutn mundum fctipfiire. Cap. V. _ Elitflo igitur
Ariflotelc,ad rationes Procli umendum cft , quas C r ipfas no 9 f^abfurdat modo
, er ineptas , fed deprauatnees etiam ueritatis er dogmatum eorum, quos fibi
propofuit imitandos , reperies . Fuit autem Proclus eruditus qui/ dem,er ubi
maiores fequcrctur,autor ualde bonus, ubi autem fcipfo contentus n4 ture coepit
fme corticcCcunflis enim firme posterior floruit) mrtfias commenti/ tiarum
aHegorurumflgmcntis libros occupauit.Quem Ioannes Grammaticus^m tore Suida,
etiam in quibus fibi plurimu arrogaret , Platonicorum profhnorumfy
dogmatumarguitimperitum ■ Cumq; fupcrshtioncs mallet incolumes cjje, quam
religionem Cbridianam,quam putaret cum extern ineptam fupcrsbuonem, re/ uoluuts
ejl ad poettcosfuperflitionisq; Dcos,clmcnta tshus mundi,coclum,aere%
terram,Vencrcm, amorem untucrfalcm, Vulcanum, ignem xthertum , er cale/ flem
dciflcans.Quorum ut cjfct Diumitas ucncrabtltor,eos cum omni mundo de/ darauit
fempiternos. Deorumq; arbitrarijs genealogifs incredibiliter cfl deleda/ tus-
fed ubi fuperditionibus,fibultsq; relidis , fe Phtlofophix commifit,mclior efl.
Huius igitur prxter eas quas attulit Ioannes Grammaticus, partim eo (pedant
r<u tioncs,ut Plato, non quemadmodum multorum fit fententia , crcaucrit
mundum t fed af[crucritfempitcrnum.Partim,ut hoc ipfumc Natura comprobet, k
quibus e Natura funt. Quia fi tempus non habui ffet temporale principium , quod
om/ nium fit impofitbthfitmum,ut cius utaruerbo , edam calum fiuffet
fempitemum, Semper item animam cali fiuffc, igitur er corptts.Optpccm item
mundi oportere non tcmporanorum,fcd fempiternoru effe opificem. Ad h £c cum non
cjfc muta/ bilem. Si femper cfl opifix,femper rem fiuijc quxflt.Ad hac cur
infinito tempore fuiffet odofus,nwm ignarus creationem cjfc melurcmtquod
abfurdu.Si non tgna rus,curnon prius fit operatusf Si item mundus gendus,quod
minus pulchrum fit, Deum fequiSeccarc quoqi in opificem qui aliquando mundum
non fuiffe conten dant, quia fi quando mundus non fuiffet,illcnon creaffet.Si
non creabat,eratpotc flate operans,quod arguit imperfldionem- Si autem in Deo
prius ct poderuisfla/ tuas, eum non fore ex his,qux in xtemum agantiTum fi
fccundu tempus opera/ retur,ad ficiendu eum mutari.Dewde creationis affertores
peccare in poteflatenf proltpca.er uoluntatcm ityccSocK/liJjonifcrmcm, qua
concurrens generet muti dum ,m fempitemum. Deniq; nititur in hanc quoqi
fcntcntiam uocare Platonem, Prior# ratio, quod in Timxo,de mundo locuturus
quxrit-an ad imaginem aUcu/ ius xtemt ucl creati fit c rcatus,quod non
quxfiffet,fi genuum mundum flatuiffa quod *' T)E PERENNI PHILOSOPHIA. j tf <
quod ante genituram mundi nihil effct . Tum non fubjblijje Aeternitatem Plato /
nem, ut quidam in Anjlotclts icjhmonium confcn!ienies,opine:ur . Num quoniam
tempta fit a coelo: tempta autem fempitcrnum(neque cnim,ul expofui, dari poffc
tempuf, in quo tempus fit natum, ne tempus in tempore fit fiuRum)confieri,ut
coc/ lum Jit xternum. lam in Re publica pronuncia([c,omne ortum occidere , in
Timxp mundum fvre incorruptibilem, ergo etiam fine principio.Ad hxcin Legibus,
dcce re Platonem,mfinitum effe tempta prxtcritum,quta dicat infintties artes ,
V feien lias ac res publicas natas et exantlas. Pr£tcrea,quod in Timxo
affirmaret , femper hominum genus fui)fc,ubi uel exuiliones,aul cataclyfmt
immanes non accidiffent. p ofiremo Proclns refirt Porphyriam, Iamblichum,
Plotinum,Crantorem,qut pri/ mus in Platonem commentarios ediderit, afferuiffe
efje mundum fempiternum PU toni: genitum autem nouelut ut aliquo temporis
exordio, fed uti femper na fc ens i caufafuperiore.Hec et id genus quadam
oppofuit gignentibus mundum Proclus. Primum igitur rationes e Natura
perpcndantur,fi que fuperfunt e tribus illis non examinat a,aut fbridtm
fuperiores reffionfiones retexantur. Ac primum docuimus argumentum effe
prxRigiofum,puertlemq; technam cr argutiam-.Tcpus non po tuit in tempore
creari,crgo fempiternum. Si tempus
fempitemum,ctiam coelum, i quo nafettur tempus. Incredibilis profi fto
hallucinatio . Nonuidcs multos credi/ diffe tempus efje potui ff e nondum cocio
creato. Nonnejuere mulri,ut Ariflotclest perhibet, etiam ilhlpft qui creant
cexlum,xtcmum quoddam tempus ante ccelu fu r faicdntesflpfequoq; Arijloteles
fupra Solem cr Lunam, temporis unos parites , locat gentem dtutnam, uiuentem
omne tuum beate. Deus etiam fupremus , quem locant fupra motus caleRes,uiuit,et uiuit non in
tempore. Rogo te quoq ; Procle , An Dcus,qut potefl torquere lumina
codeRia,pofiu fijlerc unam dtcm,aut horam (quod nofhrx literx prxdicant,d meq-,
creditur canRantifiimi)Solc. crate credo non negabttur,fi no his literis
crcdenrejaltem fieri poffe,ut qui moueat , potcflate quoq; Jiftendi, fi
uoluerit, fit prxdittts. Sole igitur deJidente,quod tempus erat ud cffettTcpus
erum colligitur ex motu Solis,cutus diurnus ac noflumits acccfftis cr.
dtfccffus diem efficit: e diebus fiunt men festi menfibus annis: Anni
conficiunt uni / utrfalc tempus: Vt tcmpus,quodapud Philofophos eR celebre,
folo ex motu Solis colligatur. Nam Lunx uarietas a Sole quoq; eft. Sole igitur
rapidos curfus fiRente, quo fuityuel effepofiit tcmpustQuod tempus item bis,
qui fub altifiimis caucmis degcntcs,uclipfi,quosin Repubbca teterrimo in
circere, a die na' ah locat Plato , qui nunqua cadu uidiffcnt,fed dl ic
habitantes, et aliquid ncccffarto agentes, fuasqf agones, fine motu Solis, que
nunquam fuffiexiffent,fbrti ad elepfydram, ad moti xqux,ad motu pulueris,non
Solis,mctientes,quod inqud his tempus cffet,SolcSor Usq; uicifiitudines,
bominumq; negotia ignorantibus,qui(p, Nutwrrf poflulante,mo do dormirent, modo uiglarcnti
Horrida quide et crudelis utta,a luce uicundif. ima fegregata,fed qux pofct
effe et cogitari. Vtigftur,qui * particulari uniucrfale, aut K i paucis jSt A V
GV ST- EVGVB. LTB. VII paucis multa coUigcrct,Vidi Germanum firum,omncs ergo
funtfcri:VidiGaltum tumultuantem, omnes ergo ItihuduiantiGrecum Icttem, omnes
ergo leues:uitiofe colligeret :[k qui ai-gwmcntarctur,Tcmpus calcjle,aut Sol
non potuit fine tcmpo rcficri,crgo fine coelefli tempore no potuit fieri. Non
cernis uitiuf Do tibi tempus C<xlejlc,Mt Solem tem >oris calejlis patre,
fine tcmpore,aut aliquo fratio, uel adi one, fieri non potuiffefed non protinus
do, fratium illud,autailionemfuiffe coele/ flem tempus. Atq; apud mefuntplures
pectes eius quod dicitur tepus. E flipfa pri mum Aeternitas, qua Phtlofopht
infigniter omnes i tempore dijhnguunt. E fl a£lio illius beat* uitx,qu *
uiuitur ultra tempus calefle ■ E jl item tempus, quod ex aquie aut pulucris
Jefcenfu colligitur. Nam fi fuero in thalamo undique claufo, ad quem nulla
lucis afpiret fcintiUa,fed partiendum mihi fit ncgotiu,ut modo hoc,modo il/
ludagam,metiar mihi,cr colligam tempus ex defcenfu pulucris, uel aqu*, in quo
cum motu folis, nuUafit afjimtas. sic, quemadmodum dixi, ad cogitandum jacitli
mum e fl, quibus perfuafum fit potentiam diuinam , umuerfalcm effc, poffe
Solem, qui Deo uolente, tribus, aut quatuor horis requicuit,mcnfem, uel
annum,in medio calo confiflcre.Quafo hic, quod tepus effet,Sole
quiefcentetDecumffrt tempus, non decitrriffet Sohjlante calo non fletifjct
tempus. Nam cr interior digcjlio,fuis conficeretur, cr homines agere no
defijlcrent,quadiu uiucrent.Qui autem liapfura cmda,ft uel horam Sol conft)
leret,contendun t, pueriliter ipfi labuntur,ok jhnataqi efl ad dctficationc cah
uoluntas.Tempus igitur, aut non efl folum cale/ flc,autfi folu calefle meretur
dici tempus, dico ipfum creatu nonm tempore, fei attione dmna,aut fubita,aut
quoad rerum creatarum pofhdaret natura,in quibus neceffario fit aliud prius,
aliud poflenus . H*c autem afho non folum non cogitur foiffe, ct potcjl facile
cogitari nonfiuffein tempore, ut apud homines etid afliones inucnuntur,qux fine
iflo calejh tempore pofimt tranfigi. Fuit igitur ante calefio tempus
Aeternitas, aut otium aliud , etiam ip forum Pkdofophorii tejhmonijs. Iit hac
Aeternitate, uel dimcnfione,uel quiduis appelles,creatus efl mundus: Ac quo nid
uctufbfiimi Theologi Mofes,ct Mercurius, que Platonici reucrenter adorant? CT
coluntjibrostyfuos Phtlofophta eius decorauerunt, docent Sole temporis geni,
torem, e punfima, liquidi fima# aqua deficatione creatu , neceffario ante Solem
fuitaqua,aquafme terra effeno potuit. Igitur ante Solc,et tempus, fuit aqua cum terra-Certe igitur non in
tempore. Nec erant igitur in tempore, nec creat* funt in tempore. Et hoc dicit
Mercurius Tnfmepjlus, pater er autor Plutonie * T heolo/, gi*:Cuiusft
teflimoniit non recipiunt, infirmatur eoriiPbilofopkia. Ego^ facilius dffentur
er adh*rebo principi,cr fonti, quam funalis et riuulis.Et h*c de primo, ratione
fatis. No rmnus ineptit, plenae^ uitioru efl fecunda,dc A nima cali.Duocfc
hiefunt reffomfa,unum ex Natura, alterum ex Philofophia Platonis. Primum efl, quod aut anima
iHa caeli efl Deus ille fummus, aut alia quxdd anima . Si Deus fum mus,qu*
tandem dementia , cum dicere animam cadi,cum Dens, omnium PMofq * ■ i < -
[‘horum, D"E PERENNI PKI-LOSOPHTA f®l -63 phoru,uetudatis omnis autoritatc,fit
a calefiet mundatu compage abfolutus, et maior omni mundo? Si non eji Deus
fummus,redundat hac anima in corpore coele ftuSatis ejlyCT effe docuit jn libro
de Mundo Aridotclcs,diuina que per omnem mundum diffufajit potcntta,mouens,et
umificans mdejitigabiliter omnia- Sed hec rado quoniam magis eji ex Philofophu
Platonis, audiant impudentes, et que luce diriora [unUperjn&t fronte
negantes, Platonem aperte jitentem creatam k fum/ mo Deo hanc animam -Quod
Marcus Tullius mtcrpretans,Dcus,inquit,ortu, O' ttirtute antiquiorem genuit
animum , cum# ut dominu^uqi imperantem obediend proficit corpori.Paulo#
inferius. Animum igitur cu tBe procreator mundi Deus, exfua mente, cr Diuinitate
gcnuiffet.Hxc Platofafohs impudentibus, a prudenti ' * bus nunquam
neganda-Ketorqucbo# in eos: Plato claris, minime# dubiff uerbii creat mundanum
corpus, ergo er animam. Sed uera reffionfio e d, nullam calo in effe animam ,er
Platonem non clare percepiffe , que Tnfmegidus de hac anime • doctuffet:quam
dixit non cceli cf]e,fcd umucrfalcm animationem: . Vnde,hominum,pecudum# genus,
uitx# uolantum. Et que marmoreo fert monflra fub equorc pontus. Que fupenus
melius claruerunt. Sed ueniamus ad tertum radone,Deum opor/ tere fempitemorum
cffe,non temporariorum opificem. Hec quo# ex parum per/ foeda animaduerfa#
rerum Natura-Fit autem fepe quadam humane mentis m/ beciUitate,ut quot
cupimus,cr credimus honorare, his ip fis, quibui decus affine puta(fcmus,dcboncflemus,ercontaminemut-
Quotidiana# funt exempla. Sic Pro cius dum uult,et putat pietatem Deum
fempitemum rerum corporearum opifice , detrahit totum decus ei Diuinitatis fue.
Decus cd ut folus ipfe fit eternus , fola ac peculiaris dos preccUenUa#
Dmniutis,ut ficut fmgularis eft, folus# Deus , fic fmgularitcr fit etcmus,nuda
# res aquare pofiit eius Aeternitatem, er Maieflate. Hec indigeat ad maiedatem
fuam,cximium, et inejlimabile decus fua Dmmaatu, creatione ifiarumreru. Quanto
igitur efl Deo diyiius,cr dignius effe fapiens ani / tnaduertet,ut Deus
creatione c r perenni fidione ad honorem fuum non indigeat? (Qtw/i non idem Deusfuturus,non cade
Diuinitas,ficreando fuperfederet- Quafi cogatur crcare,ne maiedas eius fit
diminuta. Si crefcit decus eius ex creatione cor porcarum rerum,
curnonpluresftcit mundos i autfi eunda potuit uno comple/ dh,c*r non fecit, ut
is effiet latior , capacior # , er hominum numerus effet maior? Cur non plagam
Solis iniquam fecit temperantiorem , homines ubi degerent ? aut frigfdam utranque,
aliquo calore temperauit, ne tanta terraru uaftitas cultore ca Yerctflam fi
fempitemus iduis mundi Deus operator fid(fct,quarum quxfo rerum operator
fempitemus i Videlicet blafphemorum,impiorum,qui er illum, v o f fefaeius
nunquam non exerrarentur, malcdidismccffcrcnt- Cuiuscumnos ha/ ■ beamus optimam
folutmem cx abolitione iduis mundi, quibus placet A etemitat,
carentef^effarwturbabuntur, ambagibus \next ricuMiht irretiti- Ecce Pro 1 flo
?.A V G V S T. EVCIirS. L I B; V UC t\o cnehit , quod in prouerbio ejl ,
Dcuitans ignem, incidit in furnum. Dum pictu/ tem putat,Dcum sternum rerum
corporearum declarare opificem,delapfus ejl in tam exeerabilem impixmq;
fententiam , quod Maicflas diurna indigeat creatione rerum Quafi fi mundii
abolcrct,no pofiit D minitat eun confiflcrc. Quafi cogent ditt fit,ctiam fi
plcnutfit habitatorum impiorum mundus, cos no delere , ne careat ■maicjlate
fua.Cur enim non uidit,ncc confiderauit,maiorcm hominum partem im/ piam ejfc,cx
quorum uita nec decut nec uoluptas Deo pofat accedcrcfQuod fi di eat propter
bonos eum mundum ficijfc,y his [olis cum 4 quibus honoretur dele/ flan,utmam
uero dicacncccffxrib enim te deducam, ut non fit stemus is mundus in
pojlcrum,idco neq; in prstcntum,ut dentur bonis opulentiora bona • Quibus 'm
boc mimdo nihil quam mdlis fit melius, fepe ctia detcrius.Sicq; propter cos is
murt dus in fempiternum duraffe non debuit,cuuis bonis neque fruantwr,nccfi
frucren tur fyncera^tefine temperatione multorum dolorunrconjlcntjicc
fyncera,nec di uturna,fed omnium cuerfi brcuifime futura:Quarc cum nihil ad
dignitatem, dei cutq i diuins fubjlantis fiiciat ijle mundut, cuius
inuentio,cun florum confcnfu non propter Deum, jcd homines, ty Deos fuijfe
dicitur,utiq; nec minuitur bonitas non fcciffc,nec decus crcfcitficiffe.Quis
ejl cnim,qui non uideat fingularcm Dei boni tatcm,drebus in infinitum
diJiunflamflUud item no uiditProclus,quoduidif[et,m fi pertinax Aeternitatis
objlmataq; perfuafio,d uero perficiendo eum retorfijfet^ longe decus Dei in c o
prscclkre,) i folus fit siemus,quam ji corruptibilium renm Aeternitate
fociatusf Adde quod ideo non modbdcais maicflosc^ ci exeo nanae crefcit ,fcd
uehementer decrcfcit,qubd cu Actcrmtatc mundi j 'equitur cultus fui , f te
tatis q; euerfio, interitus omnium uirtutu. Ecce autem tota ratio in eum
relabi/ tur , quod non folum ex Aeternitate decus augetur Deo , fcd ex hoc ipfo
penitus minuitur , cum ex Aeternitate , Philone I udso cum ratione te fle , na
fcauir per/ fuafio contra prouidcntiam,contra immortalitatem animorum, contra futura
beati tudmisfuppliciorumq; expeflationem, contra rdigionem,cuuu fundamentum efi
Creatio mundi.Quibus euerfis,quod jit ab Aeternitate mundi , fit pietatis
euerfio ' toUitur,cijcitur,fugatur ex honnnu genere Dcus,non ejl eius ifte
mundus, Quoeir ca cu fit gloria Dei maior,fi pios remuneretur prsmijs sternis,
impios sternis de/ putet fuplicijs,fi princeps humani generis, y autor,cl fims
credatur, credendo co I atur,quamut
ficcritrescormpttbdcsmocflas(j;,fcmpucmas,fmpiterna^ ifla,ac perpetua labentium
rerum nece fit ddcflatus;certe nihil conficit, fcd inficit, ficut fuperiores
.hxc ratio Prodi; cr ex qua putabat gloriam opificis Dei prouehere ea drmu
quicquid dedecoris effet,ei concilma. Ex his claret quartx rationis prxjh/
gfum,Si femper opifex, femper opificium . Ratio prorfus 4 diale fliccs arte
aliena» Arguat igitur Proclus,fi tam pulchra ratiocinatione dcleflatwr.Scmper
efl sdifica tor,femper ergo xdificat.Sempcr belligerator, femper ergo
belligeratur. Quam/ diu quis ejl medicus, aut Philofopbus,[emperaut medetur,
aut phdofophatur . Sic Dc ut DE PERENNI PHILOSOPHIA. J<*< Deus opiftx
femper fiit,femper igitur operatus cfi.St jiat hic argumentandi ra/ ttOjdium de
tr.er quidintefequatur,uide. Quandiu Proclus potuit fcnbere, ac diflare, femper
fcripftt ac diflauit- Itaque nunquam hoc officium intermifit , nec dormiuit,nrc
comedit, nec altjs aflionibusfunttus ejl Quod fi abfurdum efi, er 4/ i iud
agendum efi melius, magisip, natura: jus necejf artum, quam diflare ac feribe f
re cum opui futt,cr tamen cum uoluit er debuit, fcripftt, cr dtft.wt, cur ite
Deu, cuius natura longe quam corporearum rerum perennifidionc, melioribus bonis
, pia Duuniiatc contenta,ipfa fuis pollens optbus,femperq; beata,cr opis nil
indiga noftri , fruitur,non putet ut efl, ficfiuffc femper hac ratione beatam,
habentem a/ lia mdiora bona(quod omnes Phdofophi confifiifunt)qu£ debuit in
omni Arto*/ ititate retinui ffe,hicq; infhtijfe t Vt quemadmodum nunc ifio
mundo nihd indiget , ftein omni Aeternitate nihil indiguerit.Vt ergo
fuperiusuitiofe colligebat, argumc tabaturqi a particulari ad uniuerfale,eodem
hic uitio , arguit ab eo quod efl in po/ tentia,adtdquod in aflutlb eo quod cum
fieri poffet,omninojiflumfit.Vt quan/ diu potuit DeusMperari,tamdiu operatus
jit. Et abfurditatem dome8tcam,no traff fert ad diuinam illam. Nec
cognouit,prxter hanc mundum molitionem, longe isut/ Amabiliora bona po fidere
Deum , quibus potuerit in omni atemitate frui . qho quidem fit,utprorfus
aduerft colligantur his, qui colligere decreuif[et,dum comf mentitu tantopere
eu iuuat Actemitas,eamq; Deo magis congruerc,hancq; fuiffe perennem dignitatem
eius putat, detraxit ei maximam Diuinitatis partem,enpienf tum maiora bona,qum
corruptibilium molitionem , tum omnipotentiam creandi e nihilo , tam feparatam
,incommunicabilemq; Aeternitatem Diuinitatis fui . QMod quoniam peri non
potefi,merito fidfas,non ueras argumentationes acccrft/ ui- N<tm er prorfus
contra eB quam ucritas poAulet,quod mox [ubdit,ex haccre ationc,fcquitn Deo
mutationem. Eadem atque fuperius argumenti ineptia. Scilicet C r hic
prxftigiofe, er per aquiuoca,cr a particulari, uniuerfale colligitur . Vtfi
quis ratiocinetur,Mutado 'a fanitate ad £gntudwcm,cft mala, omnis ergo mutatio
eftmala,etiam ftnunc fedens,paulo pofl proficifcar: Sifedatus,merito irafcar-Vt
liceat arguere, Nunc cum placidus effes,poA flagitium confficatus,tratus es;om/
nis autem mutatio efl malaimutatus igitur es,mutatus pecca) ii , aut
imbecillitatem indicaAi . Ne igitur hac imbecillitas , er mutatio fequatur ,
his autoribus oportet aut femper [edere, aut femper propeifei femper aut
comedere, aut non comederet fem per aut hrafei , aut no irafci:manenduq-,
femper in eadem conditione, ne fi qua fiat mutatio, noAra declaretur
dcbilitatio.Nec uidcnt,nec norunt, alias malas, et ac rufandas mutationes,
alias bonas, crneccff orias, que no aliud quam ipfa uita funU Nec altud efl
mere, qua modo [edere, modo ftarcjnambulare,modd dormire, mo do uigilare.Non
aliud iujhtia,quam modo irafci,modo nihil irafei.Hic mitem ejfe. Hic
feurrum-.alios premijs ajficnc,aliosfupplicio : erga hos clementi animo ejfe,
iduerfus illos affero. Hac ratio prouidentix poMat,eauis er natura eius, ut mo,
USO AVGVSTV EVGVB. UB. VTI. do fiagfHes,modb placatusjedatusq} fierenes
frontem,modb Loces ubertdem,M» 46 cob'bcxs.OmnisbXc,optima,iudi)imaq;,cr natur
Jis mutatio, ft nobis e fine A ccfifiaria,caq; efina'ura,eauiunoftra, cur detc
flemur inDco, prxdpue quod ad tes humanas attinetfNam ftcut Deus his
mutationibus non indiget Jic indigent res humanx.Tatumq; abcjl,ut fmt mallet uttupcrabdcs,ut
fintncceffiarix, ea fit tuta nodrajd demum uiucrc.Quoniamq; in Deo prouidentia
eft,cr efifie probatifiimi quiq; Phtlofophorum ajJeruere,prouidentia
mutationibus,crumetatibus confiat, ierte in D eo funt uxrietates,CA mutationes.
Vt autem Stoicos irrifere omnes, quos unum exemplum deprxuxwt,qudd irafei
aliquando malum fit , concluferunt que fcmper malum effe irafci,abfurdias que
prouedi, omnem in animo commotionem ttiam mifcricordem ,'er bonam , decrcucre
malam : ficimdcrc Pb ilofophos hos ncccffe,efi , quibus unxmde, imbecilltsq;
mutatio pcrfiufit omnem mutationem malam Dederunt ' que nobis quafi quendam
Stoicum Deum immutabilem,incxo/ rabilem,qui nec pofitt irafci,necad
mifericordiam comtfioueri. Cui fi fuit turpe i t ieccffixrix Aeternitate Diuinitatis
fiux, ad creationem mutatio : eadem effiet etiam turpitudo, cum quotidie, ut
fiaerx docent litcrx,mutat regna, er pedora Regum, modo uiuificat, attollit,
modo deprimit. Et ad uindidxm fui tarde procedens , de A mum fupplicium,quod
diBuli)fiet,magnitudmccompenfat. I d, fi Stoicus audierui t)i Deo nequaquam ed
, ficut nec in homine fiapiente . Sapientem enim non irati, rtunqium gratia
rr.ouen, nunquam cuiufquam ddido ignoficcrememinc mifericor dem
cffe,m\ifiultum,ey leucm:uiri non effe neque exoraiyncfy placari. Sapiente
nihil opman,nullius rei pccnitercjentcnttam mutare nunquam. Petunt aliquid
hs> mines, exue quicquam momenti habeat gratia. Supplices aliqui ueniunt
mifieri et ce Umitofi, [celeratus er nefarius, fi quicquam mificricordia
xddttdus ficcrit. Fatetur dliquis fe pecca ffie,et eius delidt ueniam
petit,nefirium e fi ficintif ignoficcre .Hxc Cr id gcnus,qux grauts orator
Stoicorum uerius delyria,quam decreta rcccnfctjb Stoicis no8ris,ut P roclo,qux
propter uieviitatem, er experientiam in hominibus todccora ,flultxq} habentur,
in Deo noftris ab oculis remoto impune fiatuuntur,ar- guentes mdcdxti eius nos
detrahere,fi fidamus eum irafccntcm,pcenitente,igno fcentem:diccns has effe
mutationes,omnem autem mutationem malam. Nec uidet eadem ineptia ac
lcuuate,hanc mutationu uarietatem nos a Dro fummouerc , qua fubmouctur a
fiapiente, quem fiolumDeifimdcm in terris cenfiuit Plato. Vt igitur»
contemmmus,irndemus, humana uitx noxios er inutiles iudicamus Stoicos /fuo/ rm
efi error exibilatus,explofiusi £ undiq ■„ fic contemnendus P rodus qui omnem
hanc miunam Dro fidt,ut nec eum poenitere, nec ignofccre,nec exorabilem effe,»
nec gratia dud contendat.Hoc autc facit, dum putat eum , cum mundu bonitate Jit
ait Plato,jratia,bcnignitate dudus, creare dccreuijfct, quafi imbecilliter
imitatu, qui cu effiet in Aeternitate necefifiaria, fiolaq; pofiibdi Diuinitxd
fiux, fic dedit fiead areandum, ficut co tulit altid gratiamjcncfiau, quibus
ille quondam careret: aut v , • quemadmodum DE 'PERFNNI PHILOSOPHIA **7 IfHCMdmodum
ignouit,cxoratusq; rft delinquenti . Valeat igitur frecibft diuinq fiabilitatis
pradteatiofi in homine japiente turpis,noxid,indecoraq;,multo magi k indigna
Deo. Latctq; fub fpcciofo nomine immutabilitatisjit fepe fit , hnpoflura
mirifica. Meritoq; ea v dedecui dtuinx maieftatis,cr humanarum rei it contine/
tur euerfio.Qtus fi Deus inexorabilis,^ immutabilis, fi nunquam gratia aut mi/
fericordta duflus negligcrct,in peffum ire, ceucj; nauern fme nauclero udari
cer/. neres, hac omnia darentur nobis cxiUa mirabili, diuinaq; Aeternitate
mundi , Aeternitate Solis , Luna, non mea,aut tua,quorum etiam in Aeternitate
efl mife/ randa corruptio.Quod igitur arguis, Deum mutari ab Aeternitate ad
Creatione * idc jj indecorum effe, duplex refoonjio, Nec omnem mutationem effc
mdlam , imo tieccff arum, ac natur alem, Nec hanc proprie dicendam mutationem .
Non enim fi 'optimum efl , maximeqi naturale , Deum duntaxat atemum effe ,
creauit autem po)lea,protinus mala V uituperofa hac mutatio fiiit.Fuit
neceffana,et naturalis. Vt fieri non poteft,quin Deus fit a ternus f olus :fic
fieri non potefl , ut mundus fit ate mus- Ncc debes, dum tollis quod tibi
uideturabfurdum , aliud abfurdius indu/ tere- Videtur abfurdum, Deum ab
Aeternitate ad Creationem quafi mutatum tranfiffe.at abfurdius cft,unum cum
aternum non cffc,creatorem V creata paris Aeternitatis effe. Jam , ut dixi, hac
idcirco ncc efl , nec appellari debet mutatio, quoniam omnis mutatio fu in
tempore : ante mundum creatum non fiiit tempus; non potuit ergo fieri, nondum
creato tempore, mutatio. Dico fciltcct , nullum, quale noftris debilibus animis
cogitamus,fpatium ante mundum fuiffe,in quo cum diurnum confilium antea fuiffet
immutabile , poflea in creatione mutatum fuerit . Somnia funtnojlra:ficut
putamus extra calu neccffario aliquid effe, extremam fpharam in loco non effe
non poffumus cogitare-Sic fpatium in Aeternitate opina
murexcrrorc,cruitio,quofolasics humanas opinamur- Quin nec ipfant probe
ttouimus Aeternitatem. C um ergo omne fpatium cum corponbus,cr mundo, tem porce
fi intclligatur : mutatio autem exigataliquod temporis fpatium , ut locus fit
inter duo confilia,certe non fuit ante mundum,aut effe potuit mutatio,a cuius
crea tionc ad antcccdcntem,qualis qualis fucrit,conditionem, nihil interfuit ,
quia nihil fiiit, quod ff>atium,quod relatio efl duorum
tcrminorum,pof[ctrcapere.lndiuifibi Itmenim/femperq ; prafentem Aeternitatem
cunili fitentur . Spatium autem, fi temporis efl , neccffario efl inter
prxteritum, ac prxfrns,fiue futurum: filo / ei., inter duos terminos . Submoto
loco & tempore , defigna tu quid fit , digitocfa oflende. Vt autem fairitus
per corpora penetrant, ut inkUcflio non indiget Iua er, ut non potefl a
corporibus mens capi, nec indiget lumine ad intclligendum corporeo* fic dmerfum
quiddam efl illud , quod mundum antecepit , ab omni fpa/ I io , quod animis
noftris confingitur. Sic quidam Platonici diuina maie flatis ab amni re, qua
cogitari poftit , diferimen oftendentes , appellant cam Non ent , Vapud
Dionyfum cft negatoria Theologia , quod Deus fitr.on Ceus^tonfub/ v. . :j,
'flanda. ftfl AVGVST. EVGVB. LIB: VII- fUntu,Theologu in hoc ffiabo drdarando
neceffsna: Vt appelletur no ffiatium? non mutatio . Ex hisfy apparet ineptia
eiut quod infertur , Deum fitiffe otiofum, QiM/i Dw no fit beatior longe,
meliorq; adio,fiu Duuni tatis cotemplatio,gaudi MUfrexfe ipfo,quam creatio
ijbusmundi. Qui potuit igitur otiofus effe, qui beati tuJinefua,i)lo nihilmundo
indigcns,frucbatur?ltaq; mifcrabiis corti error incla/ re[at,alc6 mundum hunc
dcificxtuim,ut fine eo Deu nec effe,nec mere potuiffe , fibi perfuafifjfe u
ideantur.Sic et mundum,Dcim appellarunt, ac declararunt ater rtum,nihil melius
habente Deo,quam eius perpetuam conferuattonem, qui perpe/ tuo m uoluendis
orbibus ccclcftibus,in creadis bobus,afinis,equis,uermibus,fit de fixus, qua
nullam habet maiorem uoluptatem,caq; nunqud carere potuerit. Quid quod omnes
Utera, omnis PM ofopbia nouit,pradicauit,bac corporea tuta, aliam
tneliorem,ofiendentcs uitam iduis mundi,no eam ejje,qua nihil melius dari pofiitf
Jmmenfa igitur e fi bcatitudo diuina,immenfa gloria,/, fidioncidius mundi longe
difumdifiimx.Ea Deus frucbatur,id agebat ante mundum. E fi enim, ut ait Arido/
telcs,ftlicitas,adiojion ociwm. H ac adio,hsc uita Dei perennis : ipfa fuis
pollens opibus, fempcr<iibeata,cr opis nihil indiga noftraut me pudeat,
Epicwreum,me/ Uus, quam Platonicum hac uidiffe-Etenim , Sape etiam cjlholitorualdcoportuM
locutus. Peccat igitur argumentatio Procli,codcm quo [uperiores uitio, ab
equino cis,uel a particulari ad uniuerfale:Qui uacat a creatione
mundi,ociaturufqueqiu que. Et quafi in hunc modum: Omnis adio diuina,efi mundi
fadio.Hac ergo inter miffa,Dcus ociatur,Et quafi fic : qju non fcribit,nihil
fuperejl,quod agat:ociatut igitur. Sic ab furdum efi,quod infert: Aut nefciebat
creare mundum,meUus fbrr.aut fcicbxl-Dico eum fcuuffe. Seduideris tibi fingere
tempus, crffiatium a creatione ad infinitatem. Sciebat, nonne tempus preteritum
ejlimperfidumf Fingis igitur tempus intericdum a fidione mundi,ad nefeio quem
alium terminum, Et quafi fic cogitas,ut fi homo qui fub tempore,ac motu coclcdi
cfl,cuius‘uea(liones, uite hu mane ffiatio decurrunt, prius aliud no
agens,agere inde coeperit. I d uero fit tu Deo cogitas, fcito te fblli,mifccre
facra profanis, humana transferre ad diurna , rerum corporearum fimilitudine te
ludificari-Scis tamen Platonem dixiffc, in Deo no ef/ fe,erat,uclfuit,erit:fed
has effe noftrarum rerum menfuras : femper autem in Deo prafentem effe
Aeternitatem. Ejl c r ea uera reffionfio,St naturalis fuit,utcxpofui
tnus,ncccffariaq; Dei folius Aetemitas,quifolus mereatur, debeat $ effe
fempiter nus,ncccjfario(p mundus non fuit ctcmus,ncceffari6 quoque Deus
initanti an / tecefiit, mundus 'm aliquo Aeternitatis pundo creatus efi.Vanaq;
prorfus, er in/ epta quafito, aut illatio, An aeare mundum nefciebat
meluis,autfciebat.Etinfm ex podremo ab fur do altaam partem udut
nccefftriait.Dico neutrum in Deo fit/ iffe,nec facbat,nec nefciebat.Quod hoc
[enfu uolo intclligi,non habere,uel habu iffe locum illic, Sciuit,uel Nefciuit
: A ctcmitatcm nature diuinx,neceffariam dura/ donem, ei antecedendam babuiffe
ad creationem ntundi:Et ncceffaib mundu tan - quam DE PERENNI PHILOSOPHIA. quam
mirum aut ludum, prs maicfiate diuina,fubfecutum effe. Quod erat mu// xinnm,ac
infinitum, diurna cldrius,naturaliter ac nccefftrib ut sternum durauit , ZT res
infinita, cr immcnfa, immcnfam uixit cutem , quod infinitum , cr num/ mwm prs
ea,neceffano cr naturaliter non fiut sternum. Si quii enim cogitet quid
interfit inter hunc mundum, atq; creatorem cius,profid6 uidebit infimum
idantum,ut non jit mtrum,mundum ccepiffe,iUum unum fempitemum effe , cr effe
potui) fe.Quarc nec faebat,necnefciebat:fed gloria, CT claritate Dtuimtatis
(ux,omm mundo 'vnsfitmabiltter moiore,naturaliter,ac neceffario mundum ster/
ttaliter antecedens,fruebatur. Nec ft Deus fciuiffet , melius effe creare
mundum, mundus stemus effe potuiffettfed quidquid Deus fuper eo cogitaffet ,
ipfc Deui femper stcrnus,mmdus femper aliquando genitus fuijfet . Quencunque
capias Aeternitatis locum,in quo mundi ponas creationem, femper eadem rado,
eadem cogitatio. Eft tanquam orbis,cui non e fi principium. Aeternitas:
ubicunque pun / dum defixeris,eadcm ratio:quia neque principium,neque finis,
neque prius, ne/ que poHerius m eo. Vbtcunquc pundum 'm orbe defixeris , prius
, aut poskrius dicere non poteris:Tantundcmq ; erit, ft alibi defixeris. Eft
quoque in promptu, CT ex fuperioribus ficilis,naturalisq; reffionfio,cum ait
Deum, fi mundus fit cum pmcipio,non ficiffe melius, fedfecutum effedetcrius.Non
cernis errorem. Muit dus non ex
deteriore conditione, fcd naturali, neceffariaq» creatus eft. Omne au/ tem naturale
bonum efboptimumq-, eft cuique,ut ait AnSlotelcs , quod ei e natu/ ra eft.
Sicut naturalis eft Aeternitas Deo, fic non Aeternitas munis. Transferre mutor
ec^ NJtone limites,fcelcratum eft, quantumuis ffieciofum . Qtu regiam ai fe,quaiurecareat,rapit
autoritatem, capitali fententia damnatur, Qm uult ad/ uerfantia Naturs,meptus
eft.Sic cum naturaliter folus Deus fit stemus, mundus naturaliter non stemus ,
qui putat generationem eius , Natura deteriorem , quia non uult Naturam fm in
fedibus effc,mcptus eft . Eamus igitur, cr homines dei f ficemuSyignem, terram,
aquam uti Deos ucneremur, cupiamus aureos montes, flu/ mna decurrere Nedare, cr
Ambrofia,quod his carere mi ferum fit.Etquia Deus hsc ad hunc modum
ftccntaccufetur,quafi inferiora fecutus.Speciofa igitur, fei non naturalis
Aeternitas mundi.Et quia non naturalis,dcteridr,ffrcie modo for/ moftor,m
receffu turpior. Didum quoque , refponfumq; eft , molitionem mundi non effe
prscipuam , hsrcntcmtt; mfcparabilitcr diumitati operationem, ut es carens Deus
, caruerit maicftatc fua, qui longe maioribus bonis perfruatur . Nec
peccatumeft,ncgare eum femper mundum ficiffe, fcelus potius crmaiedatis eius
dcbonedatiojion unum eum declarare fempitemum , non exidimare D muta/ tem eius
a mundo difiundam, fmc mundo eum beatum effe non poffc , magmtu/ dtne fua
contentum, femper perenniterq ; Istum , id demum fcelus turpifiimunu Sic non
eft imperfrdio,quod non adu, fed potentia effet in omni Aeternitate. Di/ eo m
Asternta te nullmffimm,m quo potentia odoretur, fiuffe: metienda di/ 170 AVGVST
EVGVB L I B. Vlt. nina cogititionibus rerum h umanaru diconon elfe.Nego
potenti* HLmil (Juti net ceffario D cui riemui,mmdus non £ tentui fitit ■ Ad
hec, ilii poffedit meliori in aflu,glorum,decuf, uoluptatemq; rienum fuam,qudm
generationem ifiuu nwnt di in potcntia-Dcciperis item humana cogitatione- In
Aeternitate non efl priut, er posterius. Orbis fi quis jiet ante oculos (ut ab
exemplo pulchro ne difccdam) er in eo quid defignas, hic ne fyatium
dijlanttamq; compledi pofiis , quia non efl principium,ncc dicere appropinquare
, uel abeffc quod deftgnajti , propius effe, ud rcmodus-.Sic quocunque in
Aeternitatis loco , quxuelut orbis efl fmepnnci/ pio V jvtc,creattonem
Jlatueris, non potes prius aut poflerius , propinquius aut remotius dicere ,
nec potentiam, qua ftatio aflionem antecedente nititur , fingere . Sic in Deo
non efl prius er poficrius ■ De mutatione quoque dii lum efl. None/ nim Deus in
fu* Duiimtate, Aetcmitateq; efl mutatus , fed creare uoliut mundum riemus ipfe
naturaliter , non riemum ipfum naturaliter . Si fuit mutatio , fiat in mundo, non in Deo,quem
ncceffefuu effe fempitemum. Eadem efl folutio, quod uon peccatur in poteflatem prohficam,ac bonam
uoluntatem. Nam potuts uolun/ tas tunc uere cognita ejl,cum creauit , potens
defijlere , haud aque cognofcenda, mundo fempitemo- Putatumq ; fiuffet
naturalem mundo Aeternitatem effe , non 4 Deo.Proltficam uero uirtutem tn
infinitum non ire, fed iuihs finibus includi de/ berc,mdiusq ; effc,rem etiam
bonam habere principuim , c r aliquem terminum* fatis fupcrcfc fuperius claruit
■ H ac ratione Deus non fecit plures mundos, non pl» res Sole* , non lunas, non
terras decies maiores , maionsq ; multitudinis capacios res.Sicnon infinitate
Deusdut natura deledatur, fed modicis, moderatis , pauci* CT bonis . Claruit
etiam quam maiora , pluraq; bona ex creatione mundi proue/ ncrint, quam
rieniitate:ut merito mundum potius creare Deus debuerit quatit (fi detur id eum
potuij[e)dimittere fempitemum. M ibi tamen muidus natur £ ort do uidctur,ut Deus riemus,
mundus non riemus fit. His refolutisjupereft ut pro Platone,quem eadem uanuate
nititur infuos errores protrahere, prafagiofisccr te ratiombt<s,ut non minus
hic quoque mira fit hominis leuitas, quam his rationi/ bus,qu£ de Natura
ducuntur, depugnemus- Ac cum Andoteles, quem ferunt id/ gintt duos annos
Platonem pr£ceptorem audtffe , ut eum fcnft pr£ceptoris cd/
hujfe,fitucnfimile,apertefiueatur, Platonem mundum cr tempus creaffe , idtft
affirmet etiam Plutarchus, er Philo ,odcndentes in fuper opinionis P latome*
principium,quod fecutus fit Hefiodum, cui Chaos primum , exinde tetius extfht:
non defuere tamen, qui ueteris Theologia ordinem peruertentes,delcdat demat
'torum huius mundi Diumitate,Solis,cr Lun£,deBartm,tnepta,fcderataq; Dei/'
fcatione, nullum alutd hominibus bonum quam qu£ videntur in hoc mundo, re/
linquerent,aut effe ueQent,idq ; ob gloriam luminum cctlctlium, quorum femper
admirantur oculis obtufis claritatcm.QU£ dum fiuffe femper qualia funt,contcn/.
dunt,hommis interea beatitudincm,(T longe quam eorum lummnynaiorem cU i:A’
nutem t)E PTR/ENNI PHILOSOPHIA. 17* Htatem UbefkfUr e fe non uiderunt. Ncc
uiderunt nihd homine melius in hoc nuo t do,ucl illis ipfis fidmbus effe,qux
fida mimderium,adiumentumq ; eundis gen/ tibus,non tcRimonium modo duiinx
fapientix , fed etiam quotidianus ufus oden/ dit. Hunc uitx corruptibilis
ordinem , qui pendet omnis a coelo , non debere [em/ fiternum effe,quod
tmperptdus fit , m quo plus malorum inftt quam bonorum, D eo autem, ac natur x
placere meliora , etiam ipft fint conftjii. Quo fiat, ut quas . noftra religio
prodidit, Philofophix fmt magis confentanea,qux, comutata prae/, fentt uamtate
m fatum longe diiumorcm, promittat insJUmabilem cundis,qui re/ He uixerint,
felicitatem, quo quidem ordine re frondeant ipft , an quicquam met
lius,rattonabdiusqi effe poj^it . Plato igitur, cuius firme frixit omnis ex
fontibus Kercurij Theologia,qui prifex Philofophu fludiofifiimits fiiit ,
Pythagora, phtt Iolai dogmatum appnmegnarus,Socratts auditor afiduus,non ut
tneptiipfi, fem pitemam mundi fi£honcm,fcd uxta pnfeos omncs,temporariam ,
paucis abhinc, amnis coeptam ef conftffus . Cum rei prudentibus ent pcrfricua
ratio , fi feculo/ rum quafi ucshgia fequcntcs,ad pnmos ufquc fontes, unde
Platonis fluxu fenten/ tu,peruencrint:Seque enim Plato ex fua quafi
dutimtatc,mundimcreatum fen/ /iter fcnpfu,fcd tum publica fiut cclebcmmai };
omnium gentium confefro: tum praecipue fapientes carum nationum,ad quas
difcendt caufa,adtcrc Grxci^a pro/ diderant . Adcoq; clare Trtfmcgiflus de
creatione fcnpfit , ut quod a nonnullis Graecis ejl obferuatum , etiam
fimpltces Mofts diihones Hebraicas Grxce feri/ ptas,cuiushngux, quippe qux
materna e ffet,non fiut ignarus, ufurpauit . Hunc prxeipue Plato fecutus cf,ut
paulo pofl oslcndam: interim fmgulam quamquers tionem fcorfum perpendamus .
Quxftuit inquit Plato ad cuius imaginem fidus- effet mundus,an ad id quod
nullum unquam habuerit principium, aut quod fitge • naum.Qua q^afrone uult
Platonem innuijfc,fweadxtemam rem, fme creatam fidus fit mundus , necefftrio
ante mundum aliquid fuiffe , ad cuius fmlitudincm mundus fieret . Hanc rationem
prxsUgiofam , cauiUofamq ; plane effe , declara/ bunt fomlu exempla. Neque cmm
cum primum quxrcntes qua de re, duas par/ tes proponimus , protinus harum aut
utranque , aut alterutram ueram effe uolu/ mus, fed fxpc ex duabus propofitis
rebus,quas per difuindionem quxrimus , alte/ ra pofiibdis,cr uera cfraltera nec
uera,ncc pofiibilis.Quxro an Dais fu,an non jk. Alterum uerum, c r ncccffarum : alterum falfum ,
er impofrbile . An plurcs mundi, an unus. An Deus naturam ftbi affociarc pojft
humanam,nec'ne.\n hunc modum quxrcntes , non protinus quxrimus , quafi fieri
pofrtutrunque feorfum: ftd alterum pojhbdcfxpe ejl, ait erum filfum , er
impofrbile . Stc quxrens Plato an mundus ad imaginem rei xtemx an creatx effet
fidus,propofuit alterum quod effet,alteru quod ncc ejfct,nec fieri poffet.
Quomodo enim potuit effe quid geni/ tum ante mundum , ad cuius fmulttudtncm
fieret mundus, fi res omnis genita e& ipfc mundus f Pcwdcagw quxfvit an ai
ra ftflx firnilmhnan mundus condi/. •uvAol A4 * M 17* AVGVST EVGVB LIB. VII.
tut cffct,ac fi qustM,M Dcut effir non pofiit Q turis fcdicet impofrbde, Ut
indit/ e** pufibile,crucrum. Plato quafutit,ullu'ncrcs ante mundum ejfet genita
cors porca, ad quam fidut fit mundus . P ropofuit quod nulla ratione fieri
pofiit , tan/ quampartem inanem,cr impopibtlc, ut induceret ucram crpofiibdem.
Sic quae/ rcre poff m,an cacus uidcat,nec'ne:furdus audiat,ncc'ne : mundut
aboleri pof/ fit in mhdwm,nec'ne.Poffunt igitur in quxdionibus partes
impofiibiles uerfaru Hoc Produs non iudttyncc puduit eu ex tam friuolis
argumentis, extorquere PU/ toni exordium munda. Qjunipfa hac argumentatio
prorfutin eum rcjlcditur » quod Plato quxrens ad cuuisfimiluuduiem fidus Jit
mundut , inducensq j ad fimi/ btudmcm fempitemam fidum, prorfut quid
fcnfent,cxprcfiit- Protenus tantum* CT quos nulla ratio ab irroborata opinione
ftederet,hac non uidebuntur.Sccun / * da ratio diluta cjl,odenfaq;, et patefida
fubieda fraus, aut in tepore tempus noa ejfecreatum,aut creatum quidem, fed non
eo tempore,quod generatur e ccelo,dt/ uerfo fratio,uel aternitate , uel quod uis
appelles . Quod autem ait Platonem in Republica pronuntiaj[e,Omne ortum
ocidere-ln Tonso uero mundum incomi/ ptibilcm,ut duabus rationibus inter
fefociatis,Quod ortum efl occidit,Quodoc/ cidit ortum efl. Ergo ex aducrfo,quod
non occidit, deleturq; , non habuit ortum Plato autem in Timxoccnfetmundu non
occidere,ergo nec habuiffc principium» facilis, er expedita refronfio. Non enim
ufqucquaq; Plato mundum incorrupti A bilem pronuntiat , imo uero fuapte natura
corruptibilem : fed cum uiderat quant longe, lateq; pateat diurna potcfUt, hanc
ccn fuit efficere poffe,ut qui fuapte natu ta mundus fit occiduus, ac
corruptibdis,fut incorruptibilis , diurna maicjlate eunt a b interitu
feruante-Hoc Plato claris et apertis uerbis exprcfiit.Miarcutfy Tufl ut
interpretans Latine,jic pro Platon eloquitur, Opificem mundi,Dcoscreatos,DS/
mones,%rfidera inducens affantcm:Quando igitur omncs,cr qui mouentur , pof
tamqi odenduntur,cr quieatenut nobis declarantur, quo ipfiuoIunt,crcati funtt
tum ad cos is Deus, qui omnia genuit, fiturjixc uos,qui Deoril fatu orti e Bis,
at/ tenditc.Quorum operum ego parens, cfjidorq; fum, qua per me fida, non funt
diffolutaomnino,quanquam omncligauim foluipoted. Sed haud quaquam boni, ratione
uindum uctl e diffolucre . Sed quoniam orti eflis , immortales uos quidem cjfc
, cr indiffolubiles non potcjlis , ncutiquam tamen diffoluemini , nec uos ulla
mortis fida periment, nec fraus ualcntiorqudmconfilium meum , quod maiut efl
uinadum ad perpetuitatem uedram,iRa quibus edis tum , cum gignebammi,eoUi gxti.Hxc
Plato diuinitus,non procul a fanda, calitusq ; rcuelata Theologia, qua tradit
mula hominum corpora fuapte natura,longo temporis fratio alimentis ca ,
rentia,morti dcbita,fuiffc diuino conftlio,ab intentu defenfa. Sic in deferto ,
qua/, draginta annis non funt attrita uedes cr calceuHoc conftlium,hanc
poteflatc du- cit Plato uigere in calo,cu debeat
ortum,occidere,labefidari,obfolefcere paula/ timjeruari tamen ab omni fraude-
H*c$ perfrictu [unt,ctmamjrda.Hancfum }"1 - i .v [en ten/ DE PERENNI PHILOSOPH
A j7j fententiam iterat in Politico , m Republica . In Politico ufus uerbo
euidentifaimo, de calo loquens.-Att/diavovTct aftxvxo-ixy t7ri<rKtt/xs»y
,rsrxfx ‘fcilvy.t/. vpyi : Accipere calum immortalitatem fabricatam , extrudam
ab opifice . in Republica uero , uocat calum Suo// yvnroy, rem diurnam
fadam,genitamc daraq; funt omnia, a Proclo in argumentando difiimulanter
pretenta. immor/ talius cali, fi qua eji, inquit Plato,non naturalis eft. omnia
enim que principium bdbuerunt,demque diffoluuntitr-Hoc fatur Plato clara
uoce.Eft uis, inquit , eunt itis naturis imperkans,cui funt omnia facilia,calm
reddens mfenefabde. Qjuti ipfe Ariftoteles ea potiftmum ratione pugnat contra
Platonem , quod dixerit m/ corruptibilem rem, cui principium dediffet.
Epicureus item apud Ciceronem bac de Platone bquitur , eum irridens : Sed Ma
palmaris quidem , quod qui non modo natum mundum 'mtroduxerit,fed etiam manu
pene faflum , is eum dixerit fore fempitemum. Hunc cenfes
primis,utdicitur,labris guBaffc Phyfaologiam , id eft. Nature rationem,qui
quicquam quod ortum jit , putet etemum ejfe pojfe. Que eft enim coagmentatio
non diffolubttis i aut quid ejl , cuius principium ali/ , __ quod fit
extremmfHac Epicureus , aut Marcus pro eo. Philo autem I u/ deus inter
Platonicos eximius, eadem in libro de Mundo perhibet. Eadem et Plu/
tarchus,digni omnes,quibus maiorem quam iuuembusrcccntioribusq ; hifce , fi/
dem habcas-Conuenit igitur inter omnes, mundum a Platone creari , jed non dif/
folui. Poteft 'ncigitur tam pcrfnftam habuiffc frontem P rodus, ut que teftimo/
nijs confarmarcntur,denegaretQuod autem ex Legibus arguit, Platonem dixif/ fe
mfinities artes natas, er abohtas,hoc item confidcrationc dtgmfimum,pugnan
dumq; pro ueritate,cr Platone,Oftendam igitur ex alijs locis,luceq ; clariuipro/
babo,fermonem quo Plato jfrt artes infinitis temporibus extitiftat ac renatis,
nott defignarc Aeternitatem, fed plurimum quendam temporum traflwm . Accipiant
igitur alia loca ex Timco,cx Politico,quibus expreffe fatetur mundum creatum ,
rurfum hunc longum annorum curfumcommemorat-ln Timeo igitur jit cogno/ fcas
quod iw Legibusfcripfat,artes infodies aboleri,ac renafei , non tollere crea/
donem mundi , cum feribat clare, ut Ariftoteles quoque , er Marcus, e r Philo ,
dijq; plures fatentur de creatione mundi: principio autem tradit familia, atque
Vn Legjbusjuel eluuionibus , aut conflagrationibus immanibus, hominum interi/
tum eucmre,profaftb conftat cum, qui diluuift afferat homines fe pe aut confla/
gratiombus extmftos,non protinus putare mundum fempitemum. Nam Timeus pariter
er creationem memorat, CT huiufmodi diluuia , er cxuftiones. Eundem igitur
arbitrandum effefenfum in Legibus. Conferamus uero loca. In tertio de Legibus
hee habentur: Arbitror , inquit Athenicnfes , d temporum longitudine , Cr infinitate
mutationibus^ crebris natas er crcuiffe res publicas. An uero , in/ quit,cx quo
ciuitatesfunt,cr homines Rcmpublicam tenuerunt, arbitraris tc pof/ [e
comprehendere quantum temporis abierit! Nequaquam inquit- i<i ergo,Athe/ A as nienfas J,74
a VGVST. EVGVB. tIB. VTI. * men)isait,infvutumqiioddam , CT mcomprehcnfMc
fu.Omninoficefl^nquki/ Ir.Art igitur non innumerabiles rnuicem fibt fuccedcntes
fuere Rcjfubhca b ac Unto temporis fjj odo, eademepradone non pauciores extxnda
i Pod pauca. A» uidentur uobis uera,qu£ prifeorutn nobis fermo prodidit ,
diluuijs , C r peMen/ hjs, multis q; alijs cajibusfape homines intcrijffc,
exiguamq; partem rcmanftffci Hxc ibi, addens eos , qui ad mare habita ffent,
eluuiombus facilius perqjfe , his qui montana tencrcat,fupershubus, uclut
quadam humani generis fcindUa , referens fcilicct quod ab Acgyptijs audierat,
fcdobfcure,fcruatam inmonttbus A rorat arcam,qua uebebatur Noe,Hjmc igitur
Platonis fermonem , tamctft tempus itifi/ tn tum , uariasqj generis humani
clades refbrat , non defignare tamen Aeternitas tem, licet agnofeere ratione ex
Timao, c? Poliuco .Rejtrt autem in Timao ea/ dem prorfus,ubi Sacerdos Aegyptius
fic cum Solone loquitur : luuenes eslis ani/ tuo uos Graeci, in quo nihil
habetis uefuflutn,mbil tempore diuturnum. Cuius cau/ fd cfl,quod [ape genus
humanum uarijs cafibus perijt ct peribit,aut cxufdone ,aut duuionc,alijst{i
fcorfum innumeralibus malis. T unc igitur qtu montes , cxcclfacfr * { oca,CT
arida tcnuiffcnt,fkcilius funt,quam qui ad mare, CT flumina habdaffent ,
concrcmau-QjiJ cafu nobis Nilus adumento fuit, eius beneficio hac calamitate Ii
bcratis-Rurfum cum terra aquis Deus alluent,montes incolentes,ut paftores,bu/
bulci,fcruad,ueflra autem urbes, qua mari adiaccrcnt, fluminum impetu in nuat '
portata funt-Hac in Timao Plato.Cum ergo in Timao,CT uiafatudmem diluuio rum
hiccndtoruq; mcmoret,rurfum clanfiinus uerbis feribat de creatione mundi,
Aridotelccum multis idconfitctite,proftdo liquet ex eo in Legibus fcrmone,Pla
tonem de Aeternitate mundi non cogitajfe, [ed potius de numero quodi diuturno
feculoru,quia dduuia,inccndiaq; audiSfct,cr tempus d condito mundo ignoraret.
Sciebat t.imcn,audieratq; ex libris Mercurij,maiorumq; fitorum, mundum fuiffc
creatum. Hoc conflat item ex his, qua feribit ciufdem generis in Politico, ibi
pii/ tuum tcjlatur Deum creaffe calli, ac tcrram,Deas<fc minores
gubernaculis prafe/ ciffe,per omnes mundi partes dijbributos-codem tamen libro
hac feribit: intentut igitur,CT clades maxima animalibus acciderunt,exiguaq;
hominum pars eflfer/ nata- Qjubus cr alia calamitates admiranda,CT inaudita
extiterunt. Hac ibi , CT dia plura Plato, qua mihi non efl cura-referre.Tantm
conflet, fermonem de ca / taclyfmiSyV incendijs,CT cladibus bomnumq; et artium
, non defignare Platoni . mundi Aeternitatem , fcd potius diuturnitatem
quandam, hominibus mcogni/ tam , quibus ortus mundi non effet notus. Neque uero
femper 'infinitum , tcjle Ariflotele,dcfignat, cui nullum jit principium , fcd
numero fum fape , c r copio/ fum,bumanaq; mcnte,non natura,incomprehenfibile.NefciebatPlato,
quod no/ bis lefu Chrifli in terris aduentus attulit,per quem fidum efl,ut
creatio mundi CT tempus i creatione fit peMotum orbem terrarum 'imiu Igatum :
nefeiebat in quant quantum adfui ufquc tempora,ab hominum fatu procefiffet.ldctrco
multa fecu *• i bB PERENNI PHILOSOPHTA I7f U fufflicjbdtur,[cd longe p auciora
crant,quam fufficarc:ur,quam(^ eu Aegpptif doc uijfent,apud quos noucm cornorum
millia (fed annorum lunarium Plutarchui rt alij tradunt)deprehendijfet.Efl
igitur clararet perjficua argumenti dilutio, ipfo ftbi Platone fuppetias
afferente . Qux porro uis argumentationis , ingenijq; fle/ ganlia ,ft locus
unus duntaxat pomgat aliquam de Aeternitate mundi fufpuio/ Item, longe pium de
creatione tcftantcs, conniuenter pratcrmttcrc i Plenus ejl Plato fermonis de
mundo condito . Quid poterit igitur unus ille in Legibus lo/ 'tusf Sic claret
quo fenfu fit accipiendum , quod de cataclyfmis , ac diluuijs , quia hisfemper
hominum pars perierit J%ripfit . Quod tam clarum ejl, ut nugax fit ■qui
prolixius refellat Diffoluct autem^^tuspoRea , fi ex diluuijs , aut cxuflio/
'tubus Aeternitatem aucupatur , qua ex his ipfis frtafje ueriora oct 'currunt:
Aut hac incendia c T diluuia fuijjcmuerfalia , aut particularia , fi pri/
Ynum,delctis omnibus, nemo mmccffet fuperPcs . Si particularia, cur nullis
lite/ ks comprehenfa funt plura annorum millia, fed totus orbis conuenit,
paucis ab/ hinc annis mundum capiffe,utfi perierint fcnptorum maxima p
ars,omnia peri / re,quxfuntin omni Aeternitate [cripta, non debuerint i Ad hac,
ratio Natu t rx efl,diluuia,totam aliquam obruentia prouinciam , exiRerc non
poffe , ut pof/ funt his aliqux maritimx urbes , C T caflella , aut pars
inftilx mergi . Non potcfl, uerbi caufa,tanta inundare uis aquarum , ut omnem
obruat ucl Italiam , uehGal/ l iam,aut Germaniam, uel Hijflanianf. Quicunque
Naturx uxres , certasc j; rerum CT incommutabiles uicifitudines elementorum V
reciprocationes ponddrauerit , uidebit id feri natura non poffe.Tantundcm ejl
in elementis, et rerum compage , vtdoris,quanttm htimorisihuiufce quoq; tantum,
quantum illius. Eadem ejl calor ris, cr aqilx proportio^tltero ex altero
nafccnle,ut inuicem fefe delere, quonianf pernicies unitu interitus ejfet
alterius, non p ofint-Vt fepe fqualores, ut aqua raj pidx inundationes
extiterint, tanta tamen fuerunt , quo ad Natura progredi po/ tiajfet. Nunquam
tandiu pluit, ut fapientibus , caufarumq,- peritis admiratione af/
'fmet.Nunquam eo ufque fquallutt,utdict potuerit Naturx limites fqualorctr an/
fcendiffc. Neque uero fuit unquam talis , tantasp conflagratio ( quoniam
effenon potrft)qualcmdpud Solonem ia flabant Acgyptij, ut urbes, cr gentes
fuerint con / crematXQganquam de PaleBinx conflagratione , diumtusfrfla, quod
tUi forte l icfcierunt,fumam audierant jion erat in umuerfum transftrenda.Nec
legitur uf/ quam tantam caliius conflagrationem extitiffe, ut integram
prouinciam ircen t dent. Diluuia uero p rouinciarum nulla 1rgimus,quibus una
prouincia , gerus-ffit fubmerf im.Nam diluuium Deucalionis, ic fle Phitarcho,
fuit diluuium Nce, reflt/ rente fcihcct Deucalionem ex arca columbam, cr comum
emififfe.Dtluuium ait/ dem Ogygis,uxx particulam Grxcix alluit . Noifor quoque
tempeflate Hollandia m medio Rheno, qua mare Oceanum inuchitur, immanibus
nimbis , quibus flu/ Kt in exercuerat, pene obrutaefl:fed tametfi parti? aliqua
danerfanonopprejja te £• Ai 4 ta.Quid ,7tf AVGVST. EVGVB. LIB. V!T. U. Qt ifd
quod ipfemet flat pro ucriutc P lato,dicens eifdem in locis , quos aUutdd
pnfUffet,fmuri homines in locis cditioribitsf Semper ergo,ubi fuitdduuium, ali*
qua pxts hominum fiat fuperBes,pcnes quam artes,cr Utera, er monimenu rc /
manere potuerunt. QUtd quod hac diluutx maritimis tantu urbibus accidere Plato
teflaturfut fi detur urbes Italia mari fuperouel infero adiacentes mergi
potmffe, montana tamen omnis mcdttcrraneaq; regiones calamitatem euafcnnt. H is
igitur daret,fiue Platonis autoritatem,ftuc rationem fcquarisjtec fiuffc , neq;
unquam effe potuijfe diluuim,quod totam aliquam prouinciam oppnfferit, ut totum
ge/ nut,ucrbi caufa,aut Italicum, aut Galticuqfaut Hiffarum , aquis perierit,
quoi ubiqsmontes funt, plusfy efl firme (tOamprbis terrarum rrgionc montiu,
quam terre campeftris. Hoc autem cmnajMMut fi non fuit unquam , nec
potuiteffedi ludum, quo genus ullum, aut proSma funditus rapta,mergeretur ,
homines mar iore ex parte fupcrStites, artes er difctplin**,literat , er
libros, memortasq; reti i nere debuiffe. Qwd igitur ecquod hac monumenta
nufquam funt! Nufquam in/ uenies memorias decem aut idgnti annorum mdlmmfNam ut
ait Lucrem ([ape enim homines mali loquuntur bene) Prxtcrea ji nulla fuitmundi
genitalis origo. Terrarum er catijcmperfy aterna fuere, Curfupra bellum
Thebanum,cr funera Troia, Non alias alij quoq; res cecinere Poeta f quo tot
fida uirrn toties cecidere,nec ufquam Aeternis fima monumentis inclyta florentf
Uihil enim uerifimile efl in omni A etemitate, quod ipfi fatentur, notium effe,
Jm/ preffuram,ucl Grammaticam,aut ullam denique difciplinam in omni Aeternitate
de fiuffc. Putandum efl, fi mundus efl atemus,Uteras quoque,&-
fcnptores,hiflo/ ticos,(T Poetas innumerabiles fem per txtitiffrM fifcrip torum
pars perierit, plu/ ra tamen cum hominibus remanferint . Quoniam igitur diuuia
aut conflagratio / nes, nec uniuerfum genus hominum , nec aliquam prouinciam
extinguere potue/ runt,fed fi quid id genus calamitatum accidit,uix exiguam
prouincia particulam rapuit, er in omni Aeternitate , fi mundus cft aternus ,
innumerabiles feriptoret florere debuerunt, quorum aliqua monumenta, de feculis
atemis , rebus in ater/ num ge dis memorarent , id autem nufquam apparet ,
certe ratio de catadyfmis , er exujhonibus,non modo nulla efl, fedpotius
confirmat mundum paucis abhinc annis cxortu,perindeqi homines et dtfapliias
natas, p aulatim adoleuiffr,ad fum/ mumf) perueni\fe,fcut homines fenftm omnes
terras rcpleuerunt . Quod autem de infula Atlanttde,ab Aeg yptijs Plato auditum
fcripft, ingentibus nimbis fiuffc demerfam', [ 'citu digni fimum ejl,fima
caufa. Audierat illud Noedduuium, ut oh humana fl agilia non Natura , nec ai
Natura leges, fed fummi Dei conflio, non modo pluuijs,[ed[ubtcnmis p ortentofis
[c4tcbwtww term inundaffet. c DI PEUBNUl PHILOSOPHrA. i*yy Cttiufy dc loco ei
non ddco liqueret, gratificariq; Reipublicx fuxueUct , cui genut ab ea gente
deduceret, cetera quidem mirifice cum [acris literis confenfit, locum duntaxat
mutauit,qucmadmodum folitus c)l Homerus, ex Mefopotamia , aut Ar/ menia,in
infulam Atlanudcm.Quod autem tembile illud diluuium,non naturali/ terjed Dei
uoluntatc , delere [celeratos decernentis , Plato accidiffe noluerit , c r quod
adamufim reprxfcntct tempeflate Noe,apparet ex his, que fcnbit in eo, qui
infcribiuir Critias. Vtemm ante dduuium,ftndum genus creatum a Deo in terra,
moribus paulatim iniquis deprauari ccepit,donec f mrnus Deus de abolitione de/
ccmeret:& uidiffe dicitur, omnem terram [celere repletam :fic refert id
genus que dam Plato in Cntia,Doncc progenies illa diuina A tlantica,his in
locis a Deo collo cata,legibut infhtuta [uisjandxm affinitatem retinuiffet,
iuri,cr De p, cui fimdis tfet,beneuole,crpic paruijfctjn multa fecula
duraffe,fuiffefy prudentia,ctmanf fuetudine infignem, contemnentes
aurum,ornniai J inftriora uirtutc ducentes, md/ Ut immoderatis uoluptatibus
ducro unquam aberraffe. At ubi fatus iBediuinus,fi tmlitudoq ; eosfenftm
defeci([ct,humaniq; mores prxualuiffcnt, tum t uro nihil no turpitudinis apud
eos uiguijfe,in iujbtum,uiolentiam . itafyDeumDcoru loucm genus
diuinitusnatm,tam mifere affidum confricatum , fornos eiimportare, ut meliores
redderentur, datui f[e,drisq; omnibus m pulcherrimo coeli loco, quante/ dia
coeli regio effunde dcfricit omnia,congrcgatis,in hunemodim uerba fectffe.
Omnis igiturhxc hiftorLt,quam obfcure audierat Plato, er qtufi poetico moreto
cum tran)hdcrat,uidetur referre genus , morcsfy corum,qui ante ddmiumflorue/
nnt.Scdjit quidquid libet,imbi f, 'itis ejl odendere , nihil ibi naturaliter ,
fcd diuina potentia fidum docui ffc Platonem. Platonicos pnfcos.non quemadmodum
affirmat Produs, mundum artrmuni dixifle.fcd faftum. Diluuntur rationes Plutarchi
fub aliorum pcrfona.Dcuin Creantem mundum. Iiumantsij* rebus confidentem non
labora ITe.Dfum crc aflehuncmunJum non caufa uoluptat is fuir.fed propter
homines, quod Sio ici erum fatentur. Vexationes bonorum.improbortm fecundas res non pro
hibere quo minus mundus flt creaius. Cap. VL SVPEREST magnorum Platonicorum
autoritas, quam oppofuit udut di/ quid ponderis habentem in afferenda
Aeternitate mundi Proclus. in quo fic mi dacem eum oBendam,ficutinhis
rationibus,qwc uel ex Platone,ucl Natura dedu/ ctbantur . oBendam , inquam
Plotinum aperte creationem temporis , er mundi prxdicantem , Porphyriam autem ,
er Iamblichum , Simplicium item oblitos er/ roris fia.fi uera dicit Proclus,
non femper in ea fententia permanfiffe. qux quo/ tuam m ultimum iorum diffcruntur,nuc
rationes allatas a Plutarcho fuper Acter mts*" mundi, non [uam,fed aliorum
fentcntiamrecenfcntc,in medium afferam: tum ea qux idem obiecit his,qui trahunt
Platonem in Aeternitatem mundi,propo namtqux er ipfx, ficut AnflotcUs illx , cum
maxime pugnent aduerfus eos , qui mundum Ch aos,cr confufionem contendunt , non
omnino nobis ad/ BerfanUsrXimnmiterfinquitfUterc^ peccat , Anaxagoras [edicet
er Plato ,quoi A4 t Deum J7 * AVfiVST. BVGVB. LIB. VI I. Deum fidunt rerum
humanor uwt cvrjntmjbumscfc rei gratum unctu molimttm At,inquit,animal beatum,
cr incorruptMc,omnibus $ bonis opulentu , experstf omnis mali,in amplexu
felicitatis, O" immortalitatis totum, curam humanarum re mm fufaiccrc non
debet. Mi fer porro effafi uelut quidam fiber jlatuarius, aut lig narius,
foltcitudinc,curaq; torqueretur ad molitionem mundi ■ lam, Deus quem di / eunt
creaffe,autin anteriore xtemitate non fiiit,cu corpora uel immota erant, ue 1
incompojhe udabantur, aut dormiebat, aut Uigilabat,ucl horii neutrum. Primuty
cjl abfurdum. E fl enim Deus fempitemus. Seciidum quoq; nulla ratione flat,quoi
xtemus fornnus,xtema mors,nee fumnus cadit in Deum, plurimumq ; difita funi
immortalitas Dci,W in mortem inchnatio.Qubd fi Deus vigilabat , aut beatitudo
deficiebat eujn,aitt omni beatitudinefruebatur. primum efficit, Deus ut beatus
non tffef.cui enim perfida beatitudo no fuppettt,beatusdtdnon potefl. Quddft
beatm c rat,v pulchre degeret tuum, rerum nonarum molitione dctedxn non debuit»
Quomodo ucr6,fi Deus e A, cr eius cura,res hominum gubernantur, uitia , fcelet
locum nobiliorem fare obunet,indigniorem uirtutesfAgamemnonq; et bonus Rtx,cr
fortis lmperator,ab adultero, et adultera dolo ctfus occubuit. Hercules ei
confanguineits,qui monjhris hominum vitam expiaffet,d Deianira dolofe,ucnenar
taucAefublatus cjl ■ Htc Plutarcb:is,fiuefua,Jivc aliorum fententia.Si
fva,pofiem piis eum tefhmonijs ubiq ; rcfillere,cu de mrtute,cr pietate fit ei
multus ubiq; fert iho.Tanqtum transfugam, w impodoremcoargiam. omnis enim
htcorado,prO videntia cjl dcftrudto. Et tamen ipfe de his, qui fero i Deo
puniantur,optms attat tis,0- quales a una Theologia afferunturjuper
eo,rationibus fcripjit.Vidit ctaft feruit a Deo caftigari
delinqucntes,rationemq ; cur fero cafligentur, vidit et expo fuit. Satis igitur
mihi efl Plutarcho contra Flutarchum.Sed pauca quadam e Nata rx, Phdofopbixq;
gremio, uer a ad ea qux pofuit, petamus. Dico Deum curare res humanas, idq;
Philofophos omes,tmo aut altero delyris exceptis, prxdieaffe ■ Vt mittam
Platonem, Ariflotelem, Alexandrum Aphrodifeum, quorum toto hoc ope ri i dfa fut
teflimonia- Ac ratio,qux mouit cos , perjpicua efl. Quid efl enim mcHut 't ac
dignius, quam Deum gubernare mundumfEadem autem ratio,qux perfuafit of mnibus
hominibus Deum curare res humanas,eadem ante creationem eum D ijs et hominibus
prof]rexiffe,bonitatem,filicitatcmcj; communicare fiiamuoluiffe, per/
fuadebit.Quod ucri> dicis,Dcum animal beatum, laborare in attendendis rebus
h$ manis non debcretautuidelicct quia non potefl, curaq; uelut mortalis , qui undiqf
beatus ejfangi nec debet, ncc poteffeamq; ob cauftm qtu fi ferens ei fuppetus,
ab hac folicitudine cum enpistaut quia uel res mortales non indigent , uel
indignum Deo efl hoc officium Prunum certu cft,ammali beato nihil quod agat ,
laboriofum rffc.Neq; enim beatum effct,nifi perfidum effet. Perfidi autem
quidquii agatjdt eofufhncre laborem, folicitudirteq,- torqueri non
potefl.QuiduisagatCeus, quait twn uelit cog.tet,ntbd potefl a laboriofum
ejfe.ld enim efl animal beatm. Quare - > i - • • DE PERENNI PttlLOSOPHUA.
99* mundo crexndo.ncq; prouidendo Deus laborare potcfl ■ Indigentibus autem I
tbus humanis aliquo praftde,nonne Deus folus,omni mundo maior, potefl er de let
cura [ufcipere,qui er caleris prode jjiet,et id ei laudi efjelf Optimi enim ejl
pro fyicerc,ft potc)l,rcgere,modcrari(NM ejl enim melun,aut prxjUtius
bonitate,et be nefketu)Dcus aut poteJl,er ejl optimus-Ecce igitur aceruus,Deus
poteft pro/ llidere prouidendo, neqs laborat,ncq; mterpeUatur beatitudo
cuuxontrX aut,nobi leejlcr gloriofum [uaty maieilau dtgmjhmu
proft>iccre,rcgioq; hoc munere fun gi.poflulantautem,efflagitantq; humana
res hanc prouidentiam.prouidetergoet attendit. Ad hac Pldto,cr Mercurius
Tnfmegijlus docuerunt,Deum quod bonuf effiet, molitum hoc omneifiutq ; bonitas
maxima er i ncommemorabilif,cui ex crea tionc rerum fieri nulla poffel ad
felicitatem accefio,quafiffe eadem in homines cf/ . fundcrc,qux pofiidcret
ipfe,bona.Cunda enim in hoc mundo tandem ad homines reuocantur-Homnu autem
felicitas ucraatty perfe£la,ob quam fuerint a Deoae/ Oti(Neq ; enim eis
mortalibus hunc mundum cddcre,admodum profuiffet, bonaq; fuaucrc
communicaffetyjl, regiones felici fimos fubirc , fortunatis ciuibus,er his qui
pulcherrimum uultum eius mtuentur,adfcribi. Hoc Deus fcicns,et uidcns,pcr/
fjwfliWMcj; habens, quanta domo fua fuit gaudia, effe humani fimi , er qualis
ipfe natura ejl iudicauit,coderc quos in hoc iucundifimo proftedu
collocaret-Duos % gradus bonitatis, qua fi fontes duos,praduxit:altcrum ijluis
mundi, lucem corpore / am,qua uiderenturjcnmrentur res corporea, hacq; iuta,res
minores frucrcutur, i n fimos rerum gradus Iwc orbe comprebcndcns:altcrum,quo
diuuu tantum, beata, Uta,fyncera,fcmpiterna,incorrupta, perfida, cupiditatem ,'
animum'^ explentia continerentur- Vides quanta bonitas,quanta gloria, quantum
decus cius ( Et nihil laboris admittebat,mhil interpellabat fua gaudia )cx
prouidcntia inclasucrmt- Vtf Ic fuit nobis declarari cius bonitatem, quanquam
hoc ei non fuit nouum gaudiu,cu mulusq ; felicitatis fua- Tantu fuit, quoad
ipje ueHet.Lxtatur^ quotidie , aut quod infacris literis
dicitur,triflatur,ufque quo placitum efl ei. Aeternus tamen ipfe, res autem
crcatx,nc minor gradus, uitaqs mfvna,maioris ac perfida fit eucrftOi Nec potcB
uterque mundus fempiternus effe. Debet autem melior tantum permanere in
fempitemum-St das meliorem atemum,cLs inferiorem dcftturum habuiffc prin/
cipium . Conflat igitur magis decere Deum res hominum auendcre,quam fperne/
rc.jilfaqi ejl argumcntatio,Deum fi res humanas curet, fuam bcatitudincm Lbcfi/
#arc,quaji lautu fua moerorem offundere Cogitxiio,cx humana imbecillitate di/
urnam naturam iudtcans.Quis tibi conccffentsHomo prouidendo uexatur , angi/
turjiritur curis, ftmduer Deus. Neque ucr q Theologia uera,inducit Dcum,tanqiu
Ideam mentis fua tntucntem,conful>an:rmq; de creatione mundi , magnisq;
quafi curis xRuantem :fed unico uerbojolaq cogitatione , quod cr a Platonicis
tradi/ tur,feciffe: Dixit,cr frdtfunt: Msndauit,cr creata funt-ldcam illam
Platonis 0chetypam, dicemus ipfam Dei fapientiam,no exemplor,»?! quod uelut
lignarius, , ** * adt |8# AVGVST. EVGVB. LTB. VII. aut flatturius
‘infricerct-Plato quidquid dixerit,non attendam :ft noluero , tuebor didis
Platonicorum,ldeam mundi,diuinam cj?c Sapientiam, Verbum# facundi ,
Mercurio,Philone autore.Vt autem aliam rationem diffoluam,non cofequitur,¥u it
Det nante mundum,non dormiebat,uigdabat inadtone felicitatis [ut, beattfli/
mus:Ergo ad rerum nouarum molitionem non potuit aggredi-Falleris , putat cre/
affe,ut ajlris tanquxm fignis,aut sde p ida delegaretur, ut adderet quod ad
perj i/ flam beatttudtncm deeffet. Quaft domo, aut jimilia ante molitionem
mundi carett tcm,domos,homines sckflcaffct.Hxcfufficio,nobis,qui nihil caufa
fua,fed noftra , quod placuit etiam S toici f, Deum fici j]c cenfemus,non obftrcpit,iudicamusty
eam puerilem er ineptam. Soluta efl igitur ratio jtibil diuinam bonitatem,
opulenttfii/ • mamftltdfimamjui caufa, fed noftra ftciffe:qus ftfuaftciffe
dicitur,codem perti net,ut ad fe fcCicet cunHareuocarct,quoniam ipfeftnis
omnium. Hoc autem odei naturale ,er clarum cft,ut etiam Stoici quemadmodum
dtxi,id agnouerint.Epicu 1 reutqicontr/Stoicum apud Marcum TullAn
hsc,inquit,utftre dictus , hornum caufa xDeo conStituta funtfSapientum 'net
propter paucos ergo tanta eft fida re rwn molitio.Hoc igitur omittamus.
Supereft,ut poftremm diluamus, quod omnes firme mortalcs,pietatem ucram,cr non
ueram projitcnt«,torjtf:Ma autem peni moti funt pcdes,pene effufi funt greffus
mei. Quia Zelaui fuper miquos.pace pect extorum uidens. QUfa non eft rcfbcflus
morti eorum , er firmamentum in plaga eorum. I n labore hominum non funt,cr cum
hominibus non flagellabuntur . Sic queritur propheta, vftp quo Domine
clamabo,CT non exaihiiesf Vociferabor ad te uim patiens, cr non faluabisfQuxre
odcndifti mihi iniqmtatcm,cr laborem jui dere prxdam er iniuftidam contra me t
Quare rcffricis contemptores, et taces cos culcante impio iuRiorem feiSimilitcr
Claudianus: Sape mihi dubiam traxit fententia mentem , Curaient fuperi
terras,an nullus \ncffet Reflor,cr incerto fluerent mortalia cafu. Nam cwm res
hominum tanta caligine uolui Afficerem, Is tosqi dus florere nocentes, Vexariq
; pios: Communis igitur ornniu mortalium dubitatio jiee aliud eft totus liber
lob,cuius ex parte folutionem illi agnoucrunt , perfide aute agnofeere non potuerunt.Qtjippenifi
ad aliam uitam,cuius etfifcicntiam Phdofophi tenue/ runt,perft{lam tamen eius
rationem no uidcrunt,hsc reft rantur , nulla folutio eft. Viderunt autem
nonnulli Philof ophi, Pythagorei, Plato, pemde ut iuRis , ac pijt prxmia
cocleRia tribuenda effent,fic danda pro meritis sterna fupplicia federa /
tfj.Nort igitur huius feculi breuitatem uel in bcatitudine uel fupplicijs
oportet atte dere,quia fteut no funt digna Deo prsmia tepor oria, ftc fupplicia
debent ej fe fem/ pitema.Cumq; opinatus fit cu multis Plato,piosin cociio Dr
orii collocandos, iin (bsinprofundimtarUrum deturbandos, aut certe hoc denegas,
aut concedis. Si denegas^ DE PERENNI PHILOSOPHIA. )8t ienegat,primum quarum cur
neges , v cur te tantorum uirorum autoritas non fle fiat.aiconccdis,iamintelhgis,nihilin
huc uiu decem poffc , fititfy fuppliciorum bomuuks, rapacibus, uiolenttsqi
fkur, unicum ad ignes xtemos,quod ct Poeta no fler cecinir,adigcntur.Sic fatis
prxmiorum futurum iuftis, cum regnis cccleflibus, ubi gaudiorum,beatitudinisq ;
omne gcnus,afcnbentur. Bona ucro temporaria no folum ceu probitatis eorum
prxmium,iujhs non funt augenda, ut etiam non coce dendauideantur,quod tum
diuina liber alitate, ac beneficentia indigna nofcantur,
tumfxpcdcprauant,<yd uirtute deducunt ad uitia- Paupertas aute,aut calamitas
fepe de fides animos excitatos reddidit meliores,cr contenta ierrefhi, fluxafy
filici tate, fecit maioris illius cupidiores. Clarior q; virtus ac pcrfetiior
elucet in aduerfis huius mundi, quam reru fccundaru perenni fucceffu.lUecfc
ipfe Hercules,tunc toto terrarum orbe,clariflimus effetius eft,cum tyranni
crudelitas eum egit exulc . Ac ut rationem reddam,cur fit Agamemnon
interfetius,plures poffunt effe. Primit ut /iuli decreto ab adulteris per dolum
fit interemptus,qui filiam Sacerdotis , Nitme nonueritus,captma confluprandamq;
abduxifjct,gemcnaq; patri reddere nolui f/ fet.Sic iniufle fepe turbamur,cr qui
cxcosconfdtoru rcceffus,obfcuraqj petiora non perfticimut,fola fupema ffeac
capli,xque bona non mentis cffundijicut im meritis fupplicia,calamitatem(fc in
fligi, temere iudicamus.Vmucrfali humani iudi/ cjj malum. Altera ratio, quam
dixi,quod(ut Philo fophi ingenue co fi fi funt, credi tumefc
eflabomniuetuflate,ac prxdtcatii) prxmijsiuflorum,ueliniuflorum ater/ tus
conjlitutis,oportetad mehorcm,cr fempiternum flatu hi c rcferri,ubificut ue rus
carcer erit fcdeflorum,fic uerapnmia bonorum.Tertu ratio cfl,qud uel ipfc
Plutarchus attulit, dignius effe,atq; honorificentius Deo,grauitcr, moderateq ;
pro cedcre,expetiarepccnitentcs,quam fimul, perpetrato crimine, fulmen compcre.
Quippe cum nemo fit qui non pcccet,plenaq; uita fit omnis delinquentium,fi quo
tics peccatur,feuiret,breui totum humanu genus perderet Deus. Clementiae jj fui efl
expetiarepaniter,tes,ad illatas iniurias conniuerc . Nec funt tamen diu felices, quos
luce, tot fcelertbus perpetrati s,putas indignos. Iidcmq; iUi fibi fatis
fecerunt . Tolluntur in altu,ut lapfu grauiore ruant: paucosq ; uideas e
uafiffc limina ad ufj; fehctiibcatos,quoru in uita,tugata late crudelitas,
mpictasc^fuiffet. Effc autem ucxationcs,aducrftmq ; fortuna uirtutis
quafifopiti fhmulu,occaftoncmq ; ad me/ liora,nonnofbri folum, fed fui quoq;
Plato, Epttictui,Simphcius afferuerun t. Nec malum efl Platoni , m Gorgu,malos
puntn,quibus cum omni mundo pro fit fcelui expiatiSimplicio aute Epitietit
interpretanti , ea de exercitatione in hac humana uuadiffcruntur,ut qui fe
putat immeritum, cr quxnondemcruiffct,pcrpcflu,fk/ cilipofiu cmorationc muigan-
Sacras cmm Uteros pratereo,nM in auresnoflras aliud um magis intonantes apuarum
autoriu s eo grauior;potctiorq; efl,qubd no modo funt a DeP reuclati ,fed edam
ualidiflimas fecum apportat rationes breuif/ jflnx niti, bene aut male /itia ,
ad futurum iudictm referentes • Aut igitur is, qui ’ -ti;l Agamem/ ,8! A VGVST.
EVG VB. LIB: vrr. Agamemnonem interjicit, debuit fubitorapi ad fupphciii, aut
prohibenda [cetera/ ta uobmtas fuit- Primum credo non defideres, ne
ttbijnnumcrabiltbmcfc alijf idem eonbngat,utuel homicidio, uel adulterio,ucl
alio admiflo famorejubito trahant ad pcenas,brcuicfr omnis terra deferta
cultoribus fqualefcat. Minus etiam qui fapit ens ejlypojlulet fecundam,qma quo
ratio prohibendi alterum, uel alterum confit/ hum (inflet, eadem in umuerfum
toto humano arbitrio fublato ualuiflct-Fortaflefi Deus meliorem fentenaam
obtuli flet, ille fcclcre ut!hts,non (e cohibui flet- Plero fe enim nec leges ,
nec pccnarum tnetus , nec amicorum confilia fanare potuerunt , plus cupiditati,
ac libidtni,qudm ratione obfequentes.Si cogites cohiberi occultoifi. quafi motu
retrahi dcbttifle,uide quid cogitcs.Omnes enim afliones malas, cr om/ nes con
filiorum malorum exitus,quorum infinita mentes humanas infidet multitu
dOfprohibcrc oportebit, ut longe paucis exceptis,colera non noflro,fcd alterius
at Utrio tr an figantur , fublata laudis , aut uitij materia Hera ■ Melius
igitur eft, finerc quem j; noluntatefua duci,legibusinterea,monitis,cxcmplif,cr
probitatis, at<p'm. probitatis pramijs propofitis,ut qui bene,re8eqj
uiuere,cum uiucre peruerfe po/ tuiffet,maluerit,perindeac mentus eft,coronetur
:fic k beatorum choro excludo/. tur,qui fc falis impqscoinqntnauit-Hoc
iufafiimmm,hoc optimum,quo non bce/- at cogitare mclius:pcnndeq; decorum , atq
; pulchru eft dare p cenas delinquentes,- ficut coronare meretes-Hxfuntuera
rationes, quas nec Pbilofophiignorauerunt»' Satis q; mihi uideor Plutarcho re
fandi fle. Diluuntur rationes Bpicuiei Coti* & apud Talliam. Earum
tblutionem «fle , quod ubi Marcus ipfe loquitur , Ircus Irntit . Bl ea eft
Academico» rum libertas. Platonem non fitu prtrnu oculis creationem uidlflt,
fcd apud prifeos legtfle. Platonem dicere mundum corruptibilem in pofterum, fcd
• poteftatc optlicisnon inierituram.NonoctatumefliDeum.fruentemani* s mundum
Diuuuiateiua. Non fu|fcrfedifle
creatione mundi . Sapttnubu* 8i Stultis creando mundo prodeflt uoluiire.
Aflccuiumcjt efle , quo'd bo* nttatem fuam fecit cJanorem.Omnes particulares
motus in prunum mo» < lorcmrrfcru. Cap. VI L . D Epicureum, er Cottam, qui
contra creationem mundi, non quodmiihdus no A- fit creatus, fcd non k D eo
creatus, apud Ciceronem pugnan t ueniamuS- Quorst Ve Udas primum quibus oculis
intueri potuerit Plato fabricam illam tanti operis, quo
ftrramenta,quiuefles,qu£machivx,quimini]}ri tanti muneris-Qucmadmo/ dum obedtre
uoluntati archttefli ehmenta potuerint ■ Vnde nato quinque formo,- quas 'mTimoo
nominat. Quod mundum futium, a flent non intentttrum ■ Prout/ dentu cur
mortalem fecerit mundum, iuxta Stoicos, non quemadmodum P latom/j cus
Deusflcmpitcmu/m. Cur mundi fabricator repente exttterk, innumerabilibus- ante
feculis cr in omni Aeternitate ce flator . Laborem non fafle, qui De tm non ■
altingxt. Cur Deus delctlari quafi fignis,fidcribas, er calo uoluerit. Si ut
metiut- habitaret, peius ergo habitafle iw Aeternitate , opusq; ei fuifle tfto
mundo: fcd ner- quaqua carere uoluptatc hac em tamdiu potuifle.St propter
hotmcs,an fapien/ * tes^d DB PERENNI PHILOSOPHIA tSi ktjid fiultos:fapienies
effe paucos,propter paucos ergo tantam rerum fktia m/ htioncm.Stultos autem hoc
beneficio affici non debuiffe. Deinde nihil cum effc af/ fecutum,qubd jluld
funt femper mifcri,ut nafei nihil eis profuerit. Cotta: uero ra/ hoes p<t,Si
DcutcreaffctyOc proiuderet,bene bonis, malis male cjfct. Cum ratione peruerfe
et ad malit feper homines abutatur jtcl a Deo dan no debui ffc,ucl no da
taprorfus Quod ea quot duuna prouidentiafitia uideantur,pcr errore rationi CT
tttenti afcnbantur, cu Nature quxdd Iit unuter falis neccfiitas , omnes res
motibus fitis cientis. Sicut reditus tcrtmx,aut quartana ftbns,marworumq; xfluu,
quoru motus etiam certi cr conflantes, nulla rauonc guberncnturxadcm
neccfktatc,et or dincycaro diuulfa renafcitwr,arbor cafa rcuirefcit,multa
nafcuntur m terra prodi/ giofa.Quod contcmptonbusycauillatoribusq; Diuinitatis
proftenores res fucccf/ nnt,quam melioribus - Hac cr id gentis multa oppofuit
ille ■ Quorum prxeipua „ utraty foluttoejKqu6dmorcdilfutantium,ingeniumq}
otientantium, cr quacutt que contraditiioncm arrtpicnuum,egit,cr quoru fu certa
profifiio,omnia infirma rc,ac refellere, ut ftuel Solem dicas
lucere,profiftionis fux iura tucntes,paratifmt contradicere. Quod autem potius
ea fit arrogans libertas, qux eunda fubuerter c fibi licere putet,apparet ucl
inde, quod contradicendi libidine rclttia, eadem illa fc ptfiime
confirmauit,qu£ ficit Cottam fubuertcre-Satisqi uno ent tctiimonio , quo
ueritatis omnis hxc oppugnatio redargfiitur. In Legibus hac dixit : NihiLparro
tS aptum efl adtus,condttionemq; Naturx,quod cum dico Legem , 'a me dici
nihila/ bud inielligi uolo,qudm imperium,fine quo nec domus ulla, nec ciuius,
nec gens > nec hommum umuerfum genus flare, nec rerum Natura omnis , nec
ipfc mundus poteft NamcrhicDeoparetyCr huicobediunt maria, tcrrxfyCT hominum
uiu mfUs fuprema legis obtcmpcrant.Hxc iUe. I demqs. Orta aut j intui efl cu
mente di tdna.QJfomobrem lex uera,atq} princeps apta ad iubendum,cr aduetandum,
ra txo efl retia, fummi louis-Et^rgo cfliex iuflorum,intuflorum^ dtfhntiio^id
illam Mttquifiimam, et rerum omnium principem expreffa Naturam,ad quam leges ho
minum diriguntur. Hxc dixit qui Cottam induxit,quafi libtdinc,uel qux pulchre,
et aere Balbus dtfputajfet, euertendt prouctium,dum cr Carneadis petulantiam
imi/ tatur,bellu inferre ueritati. Ig itur ingenij fuit oflentatio,nc uiderctur
affcrcre et af/ fcnttrihis,qux Balbus difautaffct Nam hxcipfacum ab illomet
dicuntur,tu uero pleno ore laudantur -Et in fecundo de Diuinatione, ubi fimilt
modo qux fi ater affc mffet,defhruxerat Nec uerd,inquit(td enim diligenter
intclligi uolo)fupcrfbaone tollenda, religio tollitur. Nam cr maioru infiuuta
tueri, fueris cerimomjsji rctinen. dttyfipienus efl.Et effc prxflante
aliquam,xtemamq; Natura, cr eam fufiicien/ dam,admtrandamqi hominum
generi,pulchritudo mundi jrdoqs rerum cocleflium. cogit confiteri.Quibus aperte
mentem fuam dedarauit,tollendam quidem ubiq ; fu perfhaoncmjientatcm
rciincndxm,ucntatc autem effc, quam pulchritudo mundi. erdo<£ rerucalefbm
cogat con6tcri,effc prxflantcm aliquam, xternamq; Natu. j8+ AVGVST. EVGVB. LIB.
VII» G ram,qium homines adorare,uaterariq ; deceal,cuius imperio maria,cr
trrrx,ont nis deniq; mundus obtcmpcret.CoM igitur rationes ipfe rrfoluit-Nam in
Legibut quoq; contra petulantiam Academicorum , er <f«od « non femper placui
ffet hxc in cunilis ueritatis oppugnatio/tc docuit: Perturbatricem aute harum
omnium re- rum Academiam hanc ab Arcepla er Carneade recentem exoremus ut
pleat. Ni ft inua ferit in hx c,qux fatis fette nobis infkufla,cr compofita m
dentur, nimias e/ det ruinas. Epicurei rationes,uel id abunde perimit,et
eucrtit,qubd Epicureus erat , contra quam gentem, eiusq; deliramenta , totis
ipfe fuis libris bellum implacabile gcfiit,profcidit,ucxauit,ctiam
infctttx,<y ignorationis omnium rerum, arrogan/ tix prxterea/empcr eos
arguens. Sed pauca quxdam cum eo, er quap prxtcruo lantcs, loquamur- Quibus
oculis Plato machinam mundi intueri potuerit . Duo re/ ftonfa :non fuis primum
oculis Platonem machinam mudi,fcd apud uetujbjiimos^ cu primis Aegypdos,aliosqi
Grxcix ueteres Theologos, uidiffc Pythagoreos,Em/. pedoclcm, Philolaum,
Pherccydcm,Poctas antiqiiifimos,Orphewm,Hefiodu , frd prxeipue
Trifmcgtjlum,cuius non dogmata modo, fcd meras etiam difliones ufur
pauit,omniHm gentium lucris er tcjlimonijs, claris prxtcrea coniefluris in unum
congruentibus mundum habutjfe principium ■ His tot teflibus,tantohominucon/ fenfut
putauit affcnticndum modefhfiimus Plato, no ut temerarius Epicureus,qux natio
in omnem Philofophiam,ueritatcq ; fecit impetu , ac ceu exteris Philofophis
urbanis, ar ciuilibus,ipfi agrejles,rujtici,impoliti , rudes confurrexerunt .
Quare non multum ejl ponderis in eorum autoritate. Ad hxc,duplkesfunt oculi,
animi CT corporisicorporis folis uelut homines, Epicurei, fapientioris autem
magis ani/ mi, quam corporis utebantur. His oculis Plato uidit fabricam
mundi.uidcre Epici»/ reus non potuit, quia non habuit- Itaq; miratus ejl alium
uidiffe , quod excitas cum fuauidere no fluit. Eiufdem jhiporis extera, qui
ucdes,qu£ ferramenta, qui mini fbri.Si fciffet,aut tenere uoluiffet qux maiores
de moieftate diurna tradidiffent, nec folida temcritateproueilus,ultrodefipereuoluiffet,uidiffetfane,nullis
hic ferra/ mentis opus fuijfejed quod Marcus ipfe paulo ante, mimdum,maria,(y
terras, ei obteperantia , fine 'mjhrimentis heri potui ffe. quo modo aute Plato
dicat mundi non interiturum/uperius expoptum ejl. Congruit autem Stoicorum , er
Platonis de mundo corruptibili fententia, quorum autoritati multo magis, quam
Epicureo fubijcicndum ejl iudicium.Tormas autem dias in T tihxo, etfi rede
pofiint i ntclligi, ac dcdarari,nos quidem non laborabimus quales
fmt,oflendere,no Platonem, JaL ipfam ueritatem defindentes. Ojlenfum
quoque,fubncalorem mundi non repente,' C r quafi ex infinito fomno
furgentcm,autqui laborem in xtemum refugi ffet,exA titiffe,arrcptumq;
fabricandi cupiditate,quod antra non faceret, operi manus admo uiffe. Delyr
antis animi,cr humana tantum capientis, nihil fefupra corpus attoUen tis
figmenta, ad puriores cogitationes non affirantis. Aliter Deum in xtemum an/ 1
te,c rfupra mundum exttuffe, & ex^erefaliter homines uiucre. Non otiari
potu/ DE PERENNI P.HM.OJOPH A r#f iffe,euiut effet adio beatifima,perennibus
gaudijs exuberans, uocantemlfc k crea tume mundatum ab eo uacaffe , quod effet
beatitudo cius , fed eo quo carere fme detrimento poffet, er quod ubi cffrflu m
effet , ad beatitudinem em nihil addide/ jit. Vtft Rex duabus agonibus altera
naturdi,digniflima,grauifima,altera mbd adfepatinentc,propofna,hacc^ omijfa,
grauiorem , propriamqiftbi exerceret, eum quaft otiofum damnes. Non
potupigtturotiofus e)fe,cuius fuit sterna ex ma ieflatis fux contcmplationc,beatuudo.Efl
enim cognitio , cr contemplatio , adio perfhdijbma . Hoc autem cum fr felicitas
diurna , ficilc potuit , ac debuit sterna mundi molitione
[upcrfcdcrc.Tuncotiofusfuiffct,)i nihil aliud, quodageret, ha/ huiffet,crfi
mundana fidio,fola fitijfet eius , ac naturalis, mfcparabilisq ; flubdan tix
fux operatio , qualis igni calor , aut afrenfus ad altum ,/ine quibus ignis e
ffe non potejl Artdotelcs autem fatetur Dfiim ex contemplatione fui,non mundi
mo Udone effe beatum.Quoniam igitur una ea potuit beatitudine filici fimus, cr
coit tentus cffe,ut quidquid additum fit, nullam ad fuam felicitatem
acceptionem fece/ ritjliquet cum , qui fme mundi operatione putet Deum otiofum
fu ffe, ipfum po/ tius d[apiendo,cr intelligendojemper otiari-Creationc autem
mundi naturaliter Deusin omni xtemitate non fluperfcdit,autdiftulit ad
tdudufque tempus condere, quod tu omnis Aeternitas e)} xqualts,nec poteft in ea
feri ddatio,aut acceleratio, prius aut pofterius,tim naturale fuit
eificuiuercjic effr,quemadmodum mundo, habere pnnctpium.Quare nec unica fuit
eius uoluptas ifle mundus, qui meliore et prxdantiore frueretur,et ea potuit
foede carere, nec quaft ad habitandu fidus efl ei mundus. An&otcles enim affrmat,Deum
ftc extra mundu effeftcutintramun dum. Supere ft quod maioris e ft ponderis argumcntum,Quibus
ab eo fit creatus, fapientibus'ne,an fluitis. Rcft>ondeo,fapicntibus cr
infipientibus. Tumft folis fx pientibus,mhil mah,mhd abfurdi. Vtrunque
probabiliter, optimeq ; defindi poffe: principalius autem,folis fapientibus-Creatus
cft igitur mundus 4 Deo folis fapien tibus. Sapientes autem mtclligo, non
quales firtaffi fentit ipfe Philo fophos, Epi/ cur eos, Stoicos, Peripateticos,
Platonicos,quorum fub titulo fapientix, plurcs fhil/ tjfimi funt,cr fuerunt
femperfed bonos,innoccntes, integros , quorum fut fim/ per magna in omni xtate
multitudo-Si nemo fit qui non peccet , omnis autem qui peccat , fultus efl ,
maximam tamen peccantium multitudinem poenitet peccati, hoc ipfofapiente,quod
errores fuosagnofcit.Numerus autem exiguus ille Philo/ fophorum,tantum abeftjit
adducat in hanc de mundo f ufficionem,ut hos ipfos,fl pauciores fiuffcnt,mclius
propemodu futurum fuiffe,contenda. Nam contra hos, omne pro ueritate
certamen,plebe,qud natur dis duceret inftmdus, fxpe meliora fentiente.Soliigitur
boni funt fapientes : Hi plures fluit : pauci autem prodigiofc tnati.Longe
pauciflimi,qui fi uel deprauatiflime uiuant,flepetp cupiditatibus Midi,
[celerata perpetrcnt,non deniq; fummum Deum quotfl tempore agno fiant, cr fis
kantur.Sci demus folis bonis fidum hunc t/mdim. Pluris fit, au Sapiens , unus 8 b
bonm I** 'AVGVST. BVGVB. tIB. VTT. ' horna a DfO,<JiUw mSU mpij.Vt iUe,uno
Platone fatis ejfefibi dixit,plebe A <M duorio eius defluente: ftc fatis
erit opifici, ft uel pauci bonitatem cius agno fiant CT fruantur. Vt agricola
plures con ferit arbor es,nec ffierat omnes filuitcr pullulatu/- ras:ut qui
feminat, fcit quod infelix lolium, cr fteriles dominabuntur aucnx : dul/ cius
tamen cicfl,tnticu quantum quantu efi,legere,qum trtS\e,auctiM combures* rr:fic
tametfi Deus eundos beatos c j fe,et fqpietes uolui]fet,omnibusq; bis mundis
condidiffet,folos tamen ante oculos habuit, quibus coelum, cr terras conderet
far picntes.Qux eft etiam ars,quod elementum, qux difciplma , que mflrumenta ai
ufwm cr commodum reperta, fed abutentium prauitate nonnunquam pemiciofa, qux
foleant magis accufari,quamipfiabutentes,et in ea ipfa potius, quam pcccait-
tes,crimen omne con firrif Quis eloquentia ince([uit,in ignem cr finii,
aquamefi quis criminibus inueilus cfl,cr inuolauit,quod afferant nonnunquam
pcmiciemt Sic plane, etfi non omnes nati funt in mundo fapientes , nec mundus
accufandus t ■ nec autoris bonitas non admiranda , fufinciendaq ; nobis, cuius
etft fiit con filium fo- krtifiimum erres fapientixfux magnitudine repertas
uoluit optimas rf[e,dejide/ rauitq; omnes nafei fapientes, nec futuros tamen
fapientes omnes animaduertk,o/ mittere, quin crearet, nec uoluit,nec debuit,
fcd co uel maxime bonitas eius increr dibilis apparuit quod immeritis edam, cr
quos projfiicerct ingratos fibi , bene fi/- immentores futuros,creauit,promi
fcueq; cum boms,cr fapientibus,luceCT. affiedu iduis mundi eosfiui
permifit.Quod quicunq ; apud nos /iceret, humanif/ fimus haberetur, JbiiUmSIts
Deo prxdicaretur.Si,ut inquit orator grauis , tracun / diam cohibere, utftoriam
temperare,aduerfariu amplificare, hxc qui fidat: ufqut adeo laudatur, ut
Deofimillimusmdicetur,curnon ea ipfteffidens Deus maximi' fuifimihs habeatur,
quod fidil ab homine,fidt eum finale emsf imitamini , inquit, ipfe. Patrem
ueftru, qui Solem fuum ortri /icit fuper bonos cr malos, CT pluit fu/ per tuBos
et iniuflos. Ecce igitur incommemorabilis bonitas, non modo profiijfe,. ic
prodeffe gratis, cr fapicntibusjed mgratis etiam, inf pienubusq;. Sapient Aut
enim,cr mjipicntibus, dixit altus eius afjeda,debitor fum.Cum itaq; diurna
uirtui babeatur,uel malis prodcffe,ignofcere peccantibus, ingratisq; beneficia
prxdare, cum Natura inftindu id collaudet fiso, extoUatq; in hominibus, certe
cr in Deo: erit fupreme,a quo fupreme uirtus omnis pofbdetur.laudatur autem,
admiratio r mqs habetur ea uirtm,non fine rationcFruduojior enim eft
humanmtM,crboni‘ tM, clementia, benignitas, quam feueritas,durities. Nec fis
eft propter mabs noce/ re bonis -.cumbenefido bonoru mali nafd potius, ac uita
fiid debeant, quam pro/ pter malos uita carere boni. Nec fi Deus proffiexit
fbre maiorem numerum fluito/- rum,quamfapicntu, hanc fapicntibus cr bonis
imuriajiccreeum decuit, ut pro/ . pter multos illos ftultos abftineret a
creatione bonoru: fed quxfua femper fiat pro bitaSyhunc honore bonis defirre
debuit, ut tum hi,quantutmdf maloru agmen con fiqucrctur, conderentur jncc
quicqua eorum creationem impediret, tm hoc adde/ ' DE PER.ENNI PHILOSOPHIA \ty
«r t^tm eorum gratiam,etummaUs prodeffet:qucmadmodu fape,chanGmisde
precandbusjgnofcimus ha, qui in nos peccaffent: ftc cm fctret ludaoru pedora
dura,pronosq; animos in nequitia magis quim aqiutate, non omifit, quin legem
per Mofcn prafens promulgaret,paucos illos bonos,multaq; alia digmfiima,forc
frc rconteptis totflultn,mag:s attendens. Re fcon fio igitur ejl, (ut fumma
quap oomplcdar)Unquxm de bobus, et afinis,mufcis,catenscp bcj}ifs,Deum de mala,
er fluitis illis innumerabilibus nihil curaffc,attcndi([e,cogitaj]e, tum magis
eum jcauffc uffyquai Jj beneficii ejfe etiam erga malos er mgratos,euius
ubcmma, U tfiimaq; bonuas non modo non foleat propter )lultos,et malos
unpedtri, fed etiam propter bonos prode [fe malis. Bonus agricola,non propter
loliii tn fegcubus eoot. triturum, fegetum fatum, frugibus uelut ob fltrpem
malam iratus,dinmtu, fed pro / fterfegetes bonas finit cooriri blium.Hoc apud
mortales fapienti fimus quifq;fii dt.Quid aittem rogas, quid tandem fit
affecutusflulus et fapienubus promifcue , putido adificato , quod omnes flulti
fme dubio fint miferrimt , uel hoc tpfo , quod fbtltifum:dico quod quanquam hi
, qui fme dubio mifemmi funt, er flulti, non principaliter con filio eius,cum
conderet mundum , propofui erant , intueba urfy ptagis alia innumerab lta bona,
tamen etiam fluitis uita et omnis mundi habitatio t pe conceffa,alfccutus ejl
hoc, quo nihil ejl cogitare melius, quod bonitatem fuam fccit clanorcm, que
latui ffet,jifapien' ibus duntaxat,gratis,er beneuolts profiaf/ fet.Ad
hec.quxrerem,)] poffcm,qui fint mifemmi Nam fien potefluu mi feros et flultos
habcos,quos ceteri non habeant . fjgo$ 6 Epicuree, qui te fvrtajfe unum c •
paucis illis fapienubus cxiBinubas , mifemmum uel hoc ipfo arbitror , qui>d
hae fagilia animo concepifli. [fci forte &du efl,ut eodem iudicio de MUi,er
miferri! tnis,atquetuafapientia,er PhilofophuJcnfens.Non protinus igitur omnes
flulti (untmiferrimuieque fi funt,fvrte eo flulttue genere funt,ut nec unquam
nafet de/ bueritit,eisq{ uitam datam ejfe, fuerit reprehenfibile. Vidi enim
plcrofquc fluitati po Sfi fapientes. I tatfi non erant illi mifemmi propter
flulutijm,ut nunquam tu/ Jci debuerint,futun aliquando fapientes. P lenaip fic
ejl uita pcenitentium,ac refipi fcentuim,ficu: delinquentium. Quod fi
fapientiam , uel jlultitiam ad hanc uitam referas, ut flulti fmt,quos cruciant
cupiditates er agritudmes, fapientes quos non frucicnt, fingis qua natura fieri
nequcunt,effe fapientes qiu careant agrvudme,ct tupiditate-Demdc in hoc ipfo
probatur fapientia , cui ncccffc ejl contundam ejfe fhdtiuam,ut appareat
fapientia , ubi fhddtia ejfe potuiffet . Falleris item mortalia tantum
attcndens,de quibus nemo perfide iudtcabit unquam, niji pojl uitam con /
fecutura reffiiciens-.qua uos Epicurei nefcicntcs,aut a uehris maioribus
tradiu,te mere reijcientcs, non mirum, fi f ere femper haliucinumint,ut plane
Mtus fu , cui pura fit uejbram jlultitiam coarguere. Sed libcraliter agamus.
Quaucro Cotta Qppofuitdc rebus aduerfis bonorum, fecundis malorum , quoniam a
Plutarcbo pbicda,refoluta funt: C7 Marcus ipfe,fuo fenfu bquens,tnalorum grauiora
fup/ ri Bb x p Uda tst AVGVST EVGVB. LIB. Vir. pl icti dcmonBrauit,ut fi malus,
er [celeratus fis, id unum fuffic iit ad nufcrum,et dacuit,iUuftrtbus animis
pro patria uulnera paffis,m calo patere locum, fatis ipfe fibi recondet. Nam in
Pifonem dixit , non in eo cut fida ejl iniuria , fed m ijs qui fec erunt,
[celeris ac confaentia pani remanere. Et in Philippicn:Alia 6 perditif/ fimi h
omines,et amenufim,funt multo mferiora, Nam quo maior uis ejl animi t quam
corporis Jrocfunt grauiora ea, qua concipiuntur animo, quam illa qua cor
pore.lAifcnor igitur qui fufcipUinfe[celus,quam is qui alterius ficinus fubire
co gtur.Hxc igitur cum fenttat Marcus ipfe,ojlendens mifcnores fempereffe
malos, quam bonos etiainhac uita,non opus ejl no&ro hic alto refbonfo. Non
enim fuit beatiores [celerati etiam ditiores, er opulentiores. Ad hac fi colu
recipit inclytos* et qui pro charitate patria nuUu laborem recufarunt, certe ex
aduerfo rxdufide/ ImquentesjtccefJano locum [celeribus tenent congruente. Sicq;
refert Marcus ai altudybene e r male fida humana quam uita huius iudiciu,ut
nemo debeat in hoc mundo turbari fuper felicitate maloru,uexatione bonorum .
Quod autem arguit, de rationis abu[u,qua pauci rcdefapienterq} utantur,
refton[um,nulld hanc cui/ pam autoris fiijfe, cuius [alutare fuerit ubiep,
bcmgnumq ) confiliu. Claruit etiam exemplis , nec mortales ipfos , nec Naturam
, nec artem propter intermifla uitia , omittere uirtutes,[upprimcre bona
propter mala, fed contentari uel paucis bonis , qua cum malorum multitudine
compenfct ■ Exempla quoq; ex Tragoedia , rara funt,ul pl ures fimi qui ea non
perpetrent,qudm qui dicantur ficiffe. Quod autem refertur in
Naturam,quoimente,cr mteUigcntia pradicetur fidu, ipfe citra con
tradidionem,fuam proponens fententiam,dif[oluit, fxpeq; ut uidimus , dixit coe/
m lum,et terras, et mana,iufiis fuprema legis obtemperare, et effe prajhtntc
quan/ ddmjdmirandamq j humano generi , fufficiendamq ■ Naturam , pulchritudinem
mundi,rcrumcp coelestium ordinem declarare ■ Pro Milone uero id ex intimis PH
bfophia templis deprompfit argumentum. Si in his corporibus, atque in hac im/
becilliutenodrainfit quiddam, quod uigeat,v fentiat,cr non 'ineritmhoc tante
Natura tam pradaro motu. Nififirtc idcirco nonputemus , quia non appareat, nec
cematur,perinde quafi nofbrdm ipfam mente,qua fapimus,qua prowdemut, qua hac
ipfa agimus, ac dicimus,uidcre,aut plane qualis, aut ubi fit, fentire pofii/
mus- Hac cu Marcus ipfe pro fe dicat, er fentut, non ejl quod nos in argumenta
tionc Cotta diluenda laboremus, Philofophorum omnium accedente confenfu,ui/
gere m hoc mundo umt quandam,ut animum noBrum, inuifibilem , cuius motui fit is
omnis,quem primum uidemus in cocio, ortu,obuuq;fignorm, tum omnium
uiajhtudoiibui,et ordinibus rerum. Qua uis etfi non uideatur d nobis, ex ipfo
toto- Natura motu,ordmibusq; jiatis, er certis coniedanda ejl , nec idcirco non
putati da,quod oculis corporeis non fubiaceat, cumfefe rationi affatim offerat-
Cateri philofophi docuerunt, aut hanc, qua dicitur Natura ,ejfcum illam dtumm
mi/ bdemaut probauerunt, nunquam motus hos Umcon&tntcs, a- certos, totam f,
rcnmi DE PERENNI PHILOSOPHIA. ft? rerton pulchritudinem conBare potui ffe,nifi
ingenti aliq m Mente pntfifcut qui 4ic«. Naturam',exdHfa Mente,et
lnteitigentia,nomen inane dicat. Ac quanquam fint nonnulli motus, quos citra
opem Cf confihu Mentis uideamus pcrfci,ut aflui maritimostut
tertianas,quartan4s'(fcfrbre!,o- difcedentiu/m cicatricum coitus,re/
puUulationemi j; arborum, jcire opus cf },omnes metus partis ulanum rarum 4 pri
tnoyoc maximo motu gubernari , perinde ut qui machina impulfa , uarios motus
fubito preBat- Quam rem AriBotelcs in libro de Mundo multis declaravit acem
pUs,vtquidiucrfi generis auesfmu contineat, iatouolatu , eunde uarios regios
nes petant: Aut ab eo,qui dicitur in choro,cantantii corypheus,figno dato,
fubito surias uoces harmoniam exaudias: Aut clafiico canente, milites arma
capiant , alius larici induat, alius galeam aptet,alius frena equo immittat,
alius adjigntm eoncurr acSimile quid jten a magna ac prepotenti M ente, ad
cuius nutu,ac /igni eunda fuis motibus,ordinibusq; cieantur. Accidit autem ut
res a primo frnriiuna/ de ustam, cr motum, quofdam & ipfe priuatos motus
edant: omnis enim uka mo tusefi.tn eumqf motus omnes refrrre neceffe efl,qui
primos jnaioresq) motus de/ dit-Qui igitur corpus humanum firmautt,humoribus,
ey [anguine contempera/ tut,m eum proculdubio motus otimes,aut principales, aut
accidentes, refrrre ne/ eeffe efl.Sittc oculi exterius,fme mens interius
agitetur, fuse manus, fme pedes mo/ suantur , pulfentur ume , cordis item
agitatio, furor, cupiditates , eunda in pri/ imum illum formatorem tandem
rediguntur-omnem aque , omnem ignis motum, tfds neget in Creatorem aque,el
ignis,effe refrrendos, qui res fuis rationibus mo hies creauitiSunt autem, ut
didm ejl , quidam principies motus , funt ex ipfis alif preter intcntionem,at
ex Natura rerum, accidentes. Formatum ejl humanum corpus ab Opifice Deo,
[anguis additus, cruene,et humores, bec principalia. Na tura humorwm,&
rebus exterius aduentantibus,motus exijiit tertiane, cr quarta tte fibris, in
quibus etfi ordo efl,cfl ex ipfa re principali,cui motus, cr ordo datui frit ab
opifice-Sic calore,CT fngore cuntibus,cr redeuntibus, feqiinuice mfequen tibus
fiunt frbres. Aefrus autem maritimi a latoribus , ad littora cientur , aqua Na/
tura non conquicfcente , fcd mflabiUterfemper decurrente , quod certo temporis
fratio jieri neceffe ejt.Hoc fiue natura aque futjhie Luna coadiuuet, totum de/
mm referendi in eum,qui naturas h at reperit,nulL ratione dubiu eft. Itaq; cun/
dis motibus particularibus ad fuas caufas relatis, cr refolutis,uenirc tonde
necef/ fr erit ad unum prinapium,omnium fontem , inuentoremq ; motionum , ad
quem, fer concatenationem eundi motus proximi ac diBantes,naturales,ftue ad
tempus mceldentes,ty cxtraardtnarij, coaptantur. Quare qui quemadmodu maritimos
e/ fluiffrhresfcfic item omnes mundi motus putet fronte fua frerijton putabit
bene, planeq; tota re difcuffa,cemens<£ motus iiosratione carentes,ex alijs
motibus ha bere principium,qui fme intelligentia fieri nulla ratione potui
ffent-Nec fi tertiatu ftrisjmementewnfrattcr revertitur, protinus ad bumanu,aut
cceleBc opificum Bb 9 afeen/ dfcendenitM, in quibus ordo metior , mirabilis ,
jlruRura diurna eermtur ,HatM, eerta,fempitevta. Cui nift Mertsprxfuiffct,nunqium
tantam pulchritudinem, Un tam uenuflatem , ordinem $ habiuffet ■ Qupd ut citrum
, C T omnibus conjtjjwf 'prxterea.Alixcomplura obiecit Cotta, <Ji tx cum
fuperiusfmt refoluU, eum conti/ neantur uHjsfnperiut rcftonfacr potam m dicationem
de diutia P rwudenri*, eonuenidnt,ut quod non auertat,nec prohibeat mala, cum
pofiitj de quo diftuM ejl, mittam plura p rofcqiti cum eo. • Dilauntur rationci
Simplici} de Aeternitate mimJi. Simplicium *gie hiliTelo » * angent
Philoponumrattotui Ariftotelu Je Aetcrn itate motui rrbuaflc . Eundem Teolocum
MoCiicara contemnentem, non ituellextfle qaaede luce Si Sole creato idem
f-jtpfit.Non acceptlT: M afen ab AegypttjjTheologiam,red contra, Aegy» pttot ab
eo.Or.rco» ab Acgypttjs didjcifle.ui fi fit Aegyptiorum iabutoCa Theolo* ou iit
etiam Graecoru-Qu anwdo oporteat uiteUigi, lucem pnmum creatam, nuar»
faautemJte creatum Solem. Keibluanmreanonci.qutbua Simplicis» ex Platone » t
probat jetemum mundum. Cap. V 111. i * . DcflSimplicius Aeternitatis acerrimus
defenfor, contra loannem Grammati* A.cum>pro Proclo creio,in fiflione muidi
, fuRinens dogma AnRotelis. CuMi '<juo breuibus agam,Jimili atque alij
Philofophi, dementia laborante , ©" que net jcicbaUncejfcntetncccum
maioribus folum,fcd etiam mirabiliter fecum pugnant te. Stupenda uefania,cuius
fiat (ludium, humanam uitam,cmfufione , impietate^ rcplnr,uersn religionem aut
funditus tollere,aut fuperfhdofam, poeticamij f; aOe vorijs quaft conditam, cr
fucatam,mundo colendam exhibere Quid autem de mo nbusje religione proicfl
dijfcrere, quod diligenter accurateqt fecit simplicius jit per Epic1rturn.fi
uel nefeiebant religionem, in qua ea prxeepta perftde continen tur,aut .i qua
didiccrant,eam infcflabantur,aut qua de uirtute locuti effent, cucr/ tebant
omr.ia, ex Aeternitate mundi,alijscp fuis dogmatis impijsf Ex quo apparet
'eospartim impoRores,ftmulatoresq; probitatis, partim incon flantes, cr lenes
fit/ iffe y moioq; hoc , modo aliud Rabentes , aut non Uidcntcs fummam in
didisfuis confuftonem,cr pugnam.Gratiasagamus diuinx clementia , qua mundo ab
im/ po Ruris eorum liberato,ficit id toto terrarum orbe,ctiam recentionbws his
Philo/ fophis fefe opponentibus,uigere,quod effet melius acueritis, uicttfy
potentiam ueritas. Simplicius igitur fuper libris naturalis Philofophix
AnRotelis , loannem Grammaticum Procli leuitatem,cr ineptiam, infeittamq; fuper
Aeternitate mwv di,optimis rationibus re(tttaffe,indigne ferens, tumido
Philofophorumfublato fu/ ' perciliojoliiaq; inflatus arrogantia ,qua fe
ucritatis Deos,um<p,fibidatumfapeix putant, criminatus ejl primum
dofliorcm,ac meliorem fc utrum, tum rationes cO$ trd molitionem munii,prxcipue
quam tradidit Mofes,uibrauit,cuius librum cum non intcUigeret, quod alijs
plerifqUe Pbilofopbw euenit , irrifit quxemque de re/ .• nm creatione iUc
prodidi (fet. Ac cum maxima pars fuarum rationum mtdfrt in/ tenta, ut
AriSiotclem contra loannem Grammatici!, qui rationes eius fuper Aeter wtate
motus coarguerat, dcfendatCoflam autem liber «mtnenumii Philoponi DE MHENNI
PHILOSOPH A f*f, fupernaturMi Philo fophia Anflotehs,ad meas manws nor, di*
pervenit audire au/ ttm aducrfariu, rationes cr argumenta utimici
referentcm,non adeo fidele cjl, nec cprtum habet locum,ubi fiftat diffutatio)
non fnm cum Simplicio pedem collatu/ rustquoad tpfum Philoponum loquentem
audiam . Tantum pauca quadam ajjr/ Mn, Apparet enim Simplicium inepte fuper
fluto fum , fmhqi morbo atq; Pro / W#*S CT Porphynum laborantem, quo
Pbilofophix,profanamq ; religionem, iam Omjiiana toto tenorum orbe
corufcante,dcfindcrc,proq; ea flare iruiiflis animis eottabantur,contra
ybdoponim,uerbiscontumcuofumcflum. Aperte quidem fitebor quod udi, V
probaui,hoc deteriores Phtlofophosfiuffe,quo poflenores, ac recentiorcs. id
quod in Peripateticis,ac Platonicis jhale nofcas, quorum qui ue tufboresfunt,meltorcs,nbgiojwq;
de Deo, de Prouidentu inuc/iicsloqucntcs. Iit tuores autem cum Aeternitatem
definderent , uctuflijvmam Theologiam maio / rum* j; pietatem
pcruertcrun^autfibulofam iudicauerunt . Cuius nunc exemplum t&ipjo
Simplicio proponZlscumtueretur Actcriuratc motus, apud Arijlotclcm, fine
deleflu et ratione fequens cum,cuius,quia non Dcus,fcd homo effrt,non dc/
iverat aulontas iudiciu cr examen ucritatis toUere, contra Philoponu, qui crea/
tfone temporis,0’ moUis apud Mofem repcrta,rationc roborabat prxeipue quod
rationes Ariflotebi debiles, q/ projligiofc mhd conficcrcnt,irrifu Theologia Mo
fdica,camqj commentitu appellamt,et cum non intcUigeret, quod quarta dic Sol
dfc atur creatus jrima autem ttor lux creatrix dici, cenfuit etiam Theologiam fabu.
lojam.&us hac uerba funt. Si autem ludaoru legislatorem oflendit dicentem,
I» principio creauit Deus calu,ct tcnam.Tcna autem nat muifibilis e? incompo/
fita,V tenebra Jupcr faciem abyfii,et Spiritus Dei ferebatur fuper aquas.
Deinde cum ide creaffct Iuce,diremiffetq; lucem a tenebris, intulit: Et uocauit
Deus luce dtcm,tcnebrat no flem. Ei jafla cjl ue(f>era,V mane dtes una. «
ovy tcc vt?{» •? yjfim raiufa ytacip k%y oue,qvycarec on nvc/lml* us u 7tk
f&fe<rss,iyi&tav$o*p euyv7tfi(cy « Ax i/c^x. imi jo&t t A oyoyt
wp*A a5 uMtfccs eucncp, is @ euuvs t*to<ris epici,™ o\-rtef 7H rny.
yvyovtvtui Qua funt,Si igitur hanc creationem temporis ab exor dio temporis
cxijbmat,nont quod fabulo fa quadam fu ea tradirio,exjabulii Afg* horum trafla.
Qua enim ratione fiat,Solem diei
autore,f.cut cripfe Mofes per/. W**, quarta die extiaffe i H<ec die ex
irroborata , contentae]; animt obflinationc Unius abeunti feriptoris decreta
tuendi: fcdket quidquid aduerfatur, fiuc ueru eft> fiue/alfumfiue ccelitus
reuelatm,fme itetuftifhma fuccefbone proditu , caca te/ kienute toJbm^gatur
^commatum tudteatur . EthtciUcSmphriusrft, cttf loannes Phdiponus uifut cjl
audaafimut, quod inclyti Ariftotebs uerba non ofei tater,qua!c
fuabipfts,admtj'utfed cenfuit examinada,diligentcrq; perpendenda
ttecfepaffusejl autorttate ludtficari, mpedmq; ad notione ucritatis. Cuius
igitur fdtmam audtciq eius ne,qu^Art^(lcm^llaui.quai fibiuuiciwur rationibus
i9t A VGV ST. ’Et*GVft. ttB. vn. * « «Ort fuerit fecutiu , <tut cum qui
nulLt ratione , uetujhfiimdm Theologiam , qtfco» I Plato ucnaatus efl(nam extat
ditium Numenij i, nihil aliud effe Platonem , quii» • M ofem Attica Imgua
loquentem ) infolenter fibulo fam uocarit f Sed hit omflit, rationibut agamus.
Dicis fibulofam traditione, nec tamen cur fibulofa fit, demo» flrafti. Sed
pcrfuadeamus nobis duas em rationes pofuijfe . Vnam , quod haede creatione
mundi traditio , dutia ftt ex fibulis Aegyptiorum : altera quod in ea fir>
contradttiio, autorem dici lumen primmeffe creatm : quarta autem dierefmc Mofen
creatm Solem . Oportebat igitur hominem acutm , pruis probare , er- hanc
traditionem Aegyptiam effe. Deinde fi ud Aegyptia effet , cur fibulofa eff
fet-Purore igitur er libidine contradicendi aecus, duo pofuttfilfiflima , aut
certi parum confidcrata. Palfum enim ejl , hanc traditionem ab Ae gypdjs
narrationi/ bus defumptam. Omnium enim faiptorum iudicio, er omnibus rationibus
, M o/ fes ejl ornnium,quifcripfcrunt,anbquifimus . N eq; Chaldaorum, aut
Aegyptio / rm,uA Grxcorum,er Pb oettiem, qua funtuetufhores nationes, habetur
feri/ ptor ullus, aut traditur fitiffe Mofe uetuftior . Quin ille Mercurius ter
Maximut,. Aegyptia Theologia pater, pofl Mofem temporibus enumeratis inuenitur
flo/ ruiffc- Obferuatumq; a Gracis Theologis , em etiam meras ditiiones Mofaicar,
ubi et ipfe de creatione fcripfit,ufurpaffc.Duo funt qui uetu&fiimi omnium,
quot uctercs Grxcix Phiofophifecuti funt,narrantur, ceu Theologia principes ,
Zo/. roaticr apud Perf.is,Trifmegitius apud Aegyptios. Nam Linus er Orpheus,
ei/ teriefc horum aquales in Gracia,longe pofl cos floruerunt. His autem duobus
, fi quis xtates enumeret , multos annos Mofeto inucniet antiquiorem . Ac qui
pubd qua fcripjit Mofes,cx Aegyptijs monumentis defmpta , non poteft ex alio
Ae/ gyptio feriptore defumpta ptuare,quam Trifmegitio. Neq; enim extat
antiquior quifquam,qui de creatione munda jcripfcrit , er qui pervenerit ad
manus Simpli/ cij,non pcrueneril ad Platonis, Platomcorum,fupcriormq; manus.
Sed cum pro/ betuerafeculorum fupputatto, Tnfmcgijlimmulto pofl Mofen floruijfenonne
fiut is impudenti fimus, confria at aq; uanitatis,qui contendat , qua fcripftt
M ot fesfumpta ex Aegyptijs^ Aegypdjfumpfermt ex MofeiHac igitur cntprmut rado
filfitatis,quod in contrariu,Gcncfm Mofts dicat ab Aegyptijs accepti, ank
contra fiimpferint ex Mofe potius Aegyptij.Quod claru fit, tum temporibuscon
fideratis, tum feriptis utriufq; Theologi diligenter perfretiis- Secunda rado
coat ouit hominem, qui de Mofe, quem non notin modo , fed profini femper
admerad fwitfummisq; laudibus extulerunt,quem fidi uenaabdemjiendicum q; ipfa
uetil flas, tam impudenta contumeltofe^fit locutusjnfolcntcm et temaariu,nec
aliud prata Philofophoru arrogans fupcrcilim tenentem : qui filfa er fibulofa
ferat ctwn fcripftffc,qucm non modo feripta eius, fed omnes edi mortales
agnofeunt er fluentur fapien iflimum , er optimum , qui primm Hcbraos cx impijs
erroribus Aegypttoru auxilio colefii Uberatos, [unum ac fmguknsDci factu
inuuuudAe •* DE PERtNWr PHtt,CXSOPHIA. >9» Ut taceam alios , fidelem unum
teflcm proferam Strabonem , qui curiofifiime g en/ tcfylocaq; omnia
luftrauit,ritus moresq j onmium diligenter exquifiuit is cum non efjet
Chriflianus,fed tamen cui certum effet aera fcnbcre, non Pbilofopborum mo
re,qui dum flare Anjbtdis dogmata uolunt, omnem ueritate nituntur euertere,dc
Mo fe fcripjit,primit referens famam effe,quod multos forte fi fallit,
genitores gen/ . Usludaicc Aegyptios effe.Mofesenim,inquit,quidam facerdos
Aegyptius, cu par : tem Aegypti obtineret,dcftomacbatus Aegyptiorum mores ,
inde in ludxam demi/ grauit . Secutiq; eum funtplures n/*wts redtioy, quibus
Dei cultus clurus effet.Dicebatemmille,cr docebat quod non redefentirent
Acgyptij,iumentis er reptilibus diuinttatem ajimulantcs. Minus Libes, &
Grxci,qui Deum humana for ma fmgerent-Effe enim Deum id folii, quod nos omnes,
er maria er tcrras(quod omne coelum er mundum,rerumq; natura uocamus) [ufiinet,
er continet. Hmc igi tur ullam ex bts,qua funt apud no>,fguram quis fana
mentis audeat aptare f Sed Oportere omnia ftmuladrra relinquere dicebat , pofatoip
fatis pro digfutatc exem/ pio, fine figura hic Deum cobreundormtrcfy et
mcubxre,pro fe et dijs,bonafom tua,ac munus femper aliquod ac fignum a Deo
expedantes,qui fobrwcriuflcui/ oanttcateros autem minime expeflare oportere.
lUc,inquit,talia dicens, perfuafh bonis er fanis, deduxuq; in hunc
locum,quifenon armis,fed (acris, er tpfoDeo tuerentur. Aliaq; multa
Strabo,addcns no uifiimcMofcm unum ftaffe, quiduunis aUoquijs,er oraculis
affued,refcrrcnt ad homines a Deo praccpta propeuadim §fbndens,quod clarum efl
etiam, es- confeffum apud nos,qua ferip ferit, ex oro dt mno,ccclefb p orando
Mofcn cxcepijfe. C it igitur Mofes fuerit optimus , ac pius, ioflorq; pietatis,
quiq; Aegyptioru impietates exeerattis , cuius gentis inquilinus, non
oruwdusfuit,docucrit Hcbrxos altam uite rationem-.cr cum hi, qui Deum co
bmt,aliosq; ad id cohortantur,ucritatis,non mendaci j fmt fhidbji,cr cum alios
ab error e, cr impietate declinare Mofes docui ffct,non ne par ejl,eum maxime
ueri/ diam fuiffc,prxcipue faibentem,quo nihil effecte melius potejl, Deum
autorem tffc cali crterra,cumqi unum imu) Mcm,mfiguratum oportere colcrefQuisar
ffiet mendacij,nifi mcndacifiimus,cum,cuius optimus animus ubiq ; cernitur,
ferip tacf; eius tcftantur,eum nec glorixytec imperij,aut pecuniarum, fcd
folius uir tutis, Mc pietatis cupidm,mcliorem uitam homines docui ffe, qua in
eo potifiimumuerfa tnr,ut aeram Dei teneas fcientiam,pro comperto habens, eum
eundam rerum au/ tornem effeiCum igitur teflimonia(alios enim praetereo paria
atq; Strabonem refa/ rentcs)doccant Mofcn iufajbnum,acueridictm,fcripta<p
eius teflentur,fmgtda/ ritern probitatis,fapientiaq ; fuiffc,keq; ratio abunde
refellat, qui dicat eum fabu bfa,commentuuq; de rerum conditione ferip fiffc,
efl alia quoque ratio, quod in ea hifbria nihil efl implicatum, nibd
excogitatum, optatum, fed adeo prhnm fim/ piex t fa,ut appareat feriptore eo
modo res retuliffe,quo fadx jwffcnt, nihil addat/ um,mbil polientem, nufqtutm
elegantiam captantem. Ad hac temporum, perfo/ t • B b $ narim *9-4 SkTGVtT. BVffm
LIB. VII. ' tarum continuatio , ac quafi concatenatio , fecularum ad amufiim
relatas ordo ? nomini gentium , ac proumdarum , qua nuncufque perfeuerant ,
rcgnorum,ex/ . ordia,dcjcriptioncsq; rerum gefhrum ,tjuarum nunc ctum cxtint
indicii, ut de/ flagratiomsin Paljrjtina , btc onmta docent abunde cius
hifrorix autorem fiuffa ueraccm , non fabulas , fed ucnjimafcrtpfiffe . nue
adde , quod facile pofks , fi ueUs, unicuique nirrau rei xMofe, petere ex
fcnplottbus profinisjduo cr tnt,\ . plura (fa tejlimonia : ut fiuelis de creato
homine k Deo ucra eum fcrtpfiffe docere^ pofks cx tcjhmonijs profanorum
{criptarum edam roborare. Sic de creationis orA dine,pojlea de diluuto, de
Gigantibus, quod fidum efl hoc opere, cralijs [criptis, fecerunt erudmfitmi
apud Gracos.Et lofcphus contra Apptone Grammaticu,mul- torum fcnptorum
tefhmmijs antiquitatem , primatumq ; fus gentis [ads offendit.- Pbdoq; I udius
Phdofophis admvrandus,docuit Chaldaeos fuijfr genitores H cbnoA cx gentis,
uuamctfi natus in Aegypto Mo[es eft,pietas tamen crdodana, ac [api entia,
cognitio' que creationis mundi ueneritk maioribus [uis, «Ji a norant per/
pernis maiorum ji horum rei itionibus , non mfinius quidem iUs , fed infra
breuc tempus con&nftis , mundum finffe creatum Nam Abraham, id cuius tem /
poraperuencrunt anni Noe, potuit ab eo nonfolum de diluuio , fed etiam dt
creatione mundi audijfc . Quippe Noc uidit cr cognoutt Matujalem : is uidtfc V cognouit primum
hominem , a Deo creatum . Potuitq; Abraham audiffe eum , qui rcfrrrel uidtffc
[e eum , qui creatum k Dro utdiffet . H tc igimr tempo / rum
propinquitas,relationem errati mundi fkctlcm,mcmorabiUmq; continet. Noti, erat
cur Mofcs hanc [dentiam ab Acgyptijs mutuaret,cum maiores fui , Aegypt tijs
uctuflioreSycam optimi tenerent, in prtmts A braham, l faac,cr Ucob,qui cuta
forent pcrfpcftifiimcq; noffent , Deum paucis ante annis , bommem mur.dumcft
creaffe, uenerabantur eum , cr colebant ,Crcatoremq; mundi cr humani g eneA ris
appellabant Abrabamq ; chxit,Lcuo manum mcam,ad Dominum matm,pof/. fefforem
cali,CT terr x. Melkizcdek ucro ibidem benedicens, Benedifiut, inquit >
■Abraham,Dco cxccl[o,qui creauit coelum , cr terram . Ecce uterque non ArgjM
pttus,norant cr fatebantur Deum creaffe calumCT terram. Quare non fuito/
pusMofiab Acgyptijshanc [dentiam petere,qitam longe melius, cr incorrupti ut
maiores fui tamffent. Et apparuit enim fxptftme Deus patribus, ac maioribus
ipfrus Mofts,quibus oRendebatfc Creatorem cccli,cr tcrrx,CT prxdicabat omnis
potentem, id quod femper ab anteceffonbus [uis audierat. His ergo rationibus
non coadusuU prxeeptoribus Acgyptijs,didicit creationem mundi tAofes, tribus f
edi t cet: V»4 , quod maiores fui, quibus apparuit Deus, docens fe Creatorem,
rdi/ querunt pofteris eam fcienttam: Secunda quod ifdem maiores, ac progenitores,^
■antecefforibus fuis perpetua fucceflione in domo Hebraonm remanente , au Jte/
rant,frrvebatty de Creatione mundi apud omnes fermo : Tertia, quod Deus etiam ,
ipfiMop apparuit, fe^ omnipotentem a , creatorem^ monfrrmt , cr prxdtcit. DE
PERliNNr PHrLOSOPHlA. 99% mi, fepiusiiMofesauduiit. Sed rcurrtor ad tertiam
ratiorum , (pia temeritate fumma $ excitas Simplicij comprobetur. Nam ) i ud
concedam doflrinam M ofai/ tam ab Aegyptifs mana(je,non modo non habendam ob
hanc caufamftbdofam, fed uenerabilem,amplexandamcp probabo. Luce clariut
oftendam omnem Grxco rnm Theologiam , quicunque eam traftauerint , frue
recentiores,fiue uetuftiores, (uctujhorcsdtco ut Orpheus, Mufxus,
Linucrecentiores, Pythagoras, A naxa/ gorat,Empedocles,cr p lato)non modo
quiconferat,agmtmrum eam Aegyptiam , fed ip forum etiam hanc effe
confifiioncm,quicquid Graci de Deo, diutnisfy rebus tjfent locuti, a Barbaris,
cit primis Aegyptijs,qui funtGrxas uiciniores,aUatum. Hoc Plato cojiffut eft
aperte in Cratylo,cr in Timxo.in Sympofto,cr Phxdro eft honorifica mentio de
Mercurio Trifmegijlo. Hoc Plutarchus , cr Strabo,\amblu vbus,cr Proclus,qui
paribus tcftimonijs perhibent , Phdofophos Grxcorum , ai 'Aegyptios u‘i
praceptores adifjfe.Totaferme Platonis de generatione miidi Theo ,logia,nomimbiisfermonisqitenore
confiderato , quam prior Timaus didicerat , Trtfmegtfh eft-Qjpd autem
fapientijiimi Gr acorum , Aegyptiorum ftbimySle/ ria indaganda , no fcendaq;
ccn fuerint , fit nunc, multis alifs pofthabitis,Plutar/ chus
tefhs.Ineoqmmfcribiturdelfidc , crofmdc , Teftantur,mquit,quim ue/ .nerandafu
Aegyptia Theologia, Grxcorum fapientifiimi, Solon, Thales, Plato , Budoxus,
Pythagoras , crutalijfiruntyetiam Lycurgus , qui in Aegyptum ue/ nerunt, ufii
j; funteommertio Sacerdotum.Ferturq; Budoxus audiffeChuttcpheu, Solon
Sonechitum Saitam , Pythagoras Aenophcum Heliopolitam . Practpueq 'f
'Pyahagoras admiratus cos , imitatus eft rationem fymbolorumac myftenonm ,
xgnimatis ea inuoluens . Nam ab his, qua ducuntur Utera Hicroglyphicx , nihil
prope diferepat prxeepta Pythagorica . V t eft. Super fede ne comedas: Super chet mice ne
fedeas: Ne plantes palmam: Ignem gladio ne diuerberes. HucufquePluf tarchus ■
Ex his igitur conflat , Simplicium dum mordicus Philoponum mfcda/ tur,dum magis
quam deceat, Ariftotelem admiratur j putat irrefragabiluer lociq tum homini non
h uamnam , feti diurnam tribuens autoritatem r non modo ueat / ftiftinum
Hebraorum Theologum,ommbus homimbus,cr feculis uenerabilcm, ,contempfiffe,fed
maiores fuos, fupenoresq} Phdofophos Aegyptia Tkeobgiam admiratos, cr
amplcxos,prxapue Platoncjnftgfii contumekcafjrriffe . Si eniitf ftbulofa eft
Hebraica, et Aegyptia Thcologufccuti funt fabulas, qui adHcbrxos, tT Aegyptios
caufadifcendtfe contulerunt • Plusq; tudit unus Simplicius, quin t .omnis Gratia.
Sed ad ii ucnlvmu quod cum maxime ftftdit, ac ludificauit,uu dentem m libro Mo
fis, lucem caufamCia,quxru die creari, quo loco, primum i dicendum eft, non hoc
folum quo fabulo ftm eam narrationem oftenderet, fed to/ tam hiftonam fuiffe
conftdcrandam. Neque fi quo in loco obfcuritat effet,aut m flicatio,debuit
omnem hiftona fidem fubuertere . Erant alia perfpiacnda, dux fi uerOffi
cohxrentta,’fifapientxr ditia uiderentur,horum bonitas , debuit obfctt/ :.i „ '
riuiem % i ft .HW37ST. ■EVGVB..LIB: VHr rita,em'Uifiaslocidefindere,no ex
obfcuro loco exterorum claritas denigrari. cS ergo rchqux hifloru jit mirabilis
, jit diuina , credendum erat locum illum obfcu/ rum quidem, cr ignotum libi,
non Jilfum effe.Sed quid his ficiat, quibus c enim rfl, uno mortali nec fatis
probo homme,futs rationibus motum atemtm colli/ grmr exteris quidquid dixerint,
nihil credere , ttihd attendere i Qw morbus non modo in hoc , fed ali/s longe
clanfimis rebus toto humano generi graffatur, dum fxpe male affert, plus
credimus filfa loquenti,qudm utra . Quod ergo reddidit en dubium, fiibulofmqi
ea de caufa putamtimihi etfi dubium ejl,cr objeurum , non ejl protinus fibulo
fum . Quis eft enim alicuius ingenij, qui ad ijhm modum , in [criptis omnium
Philofophorum,ab una re obfcura colligeret, uniuerfum auto/ rem
mendacemfDcclaro igitur loeum,ac dcclarxui in mea Cofmopccia,qu6d tam/ etfi
multi Jint myfttce interpretati primam lucem fiiffe naturam Angelicam, quo/ rum
mihi expofitio , quoniam hanc lucem narrat Mofes diem fici ffe,nuBa ratione
probatur : uerius cffe,ac melius lucem iUam,ut docuit M ofet, fiiffe Solem ,
quod tum 'm [acris literis nomen lucis creberrimefit nomen Solis, tum nM fuerit
na/ turalius,quifit omnium corporearum jvrmarum,otmus mundana uiu autor, pra/
[es, ac principium eundarum apparentium rcrum,primum poff informia p rimor/
diaeffe creatum. Ac Mofcs naturali fime, er ut ucnire in mentem melius non
po[/. fit, primum rcccnfuit creata duo rerum inter [e commifix principia,
tanquam mun di (undamentu,tanquam Embryonem,terram,cr aquam: Mox autem ceu
tertium atq; agens principium , quod adiundum terra c r aqua, omne genus firmas
pro/ duccret,eficdxm luccm.Ornnium emm rerum terrejlrium,caufa funt terra, cr
0/ spta, krSol. Prima duo uelut acctpientia,ralionemq ; famma habentu,tcrtium
ue/ tut mafculu,imprimcns m ea calorem et lucem genitalem. Decuit autem terram
et iquxmpriorcsfieri , ob multascaufuipracipua uerb,quod ex aqua omniu uetem
Vhhfophoru cofcnfu fclcda,punfimcq; abfbrada fiat atherea jubf\antia,cx
ea<fr Sol jiidus,cr omnia lumina ccelcjba: Non enim moror hic Anflotehs
autoritatcm> fed [cquor non modo uctujiifUma Theologiafententiam ,
uerumetiam rationem, CTexempla,cwn uideas nubes aquo fis coHifas,horrcnda in
node largam exhibe t re lucem : fic Lumina per aerem uolantia , BeUatq,-
cadentes uidemus cr fcimut ex humoribus cr uaporibusgqterari, eiufmoii quondam
natura cogitantes ef/ fetucem cccledem , artificiofms ab autorc fapientifimo
compadam , acdenfa/ tam . Sed quoniam potefl fic ile perfuaderi, lucem iOam
primogenitamfiifjeSo/ kmobfcmitdt autem omnis inde efiquod quarta die dicitur
cffidur.quod nullara tione cohxnrcpofitt,cum lux caufa dieifiteffrda prioriut
non [dum non potue/ rit creari quarta D ieSolJird ne prima quidem:quoniam nuda
fuit Dies ante Solem creatum : Diccndimtgitur , duoq;abhis qui hxc legent,
obfcruaripo&uLmda: Vnum ut attenteconfidrrenhagnofcantq; filfo
diciyUulgocp, iadari,cr fcriSi, hac ttdidm rem fidam prima,uel[eattidajtel
tertkdicVt prima diefufidahaeje/ r DB PERENNI PHILOSOPHIA IJ7 cundaccelum, tertia
patefifla tena,quarta creatus Sol . Dico hoc & fidftm effe, C r
impofiibtle,neca Mofr fcriptum,fcd btfloriam eius hoc habere. Primo res ip/ fts
fliiffe acatos, pofl dies fiifje feculas, cr circumuolutas.Nec deputaffe Mofen
Opijici fummo,dies,quibus,ut folent homines, operaretur , no fle ab opere
quietu/ m,acduafi dormii urus difcedcret . Dico, & obferuandum ab omnibus
prxdico , non efjefiifla opera illa, in hoc, cr illo diejit mane exorto Sole,
ad opus qua fi fur gpts eftratis Opifex accederetifed eum dico fine diebus
operatu : operante autem eo, exaflos fuiffe fex dies. Nam quando Deus ejl opus
mundanum aggreffus,nuBa dies fiiit primueji opus ab eo non fidtfiflum in
die,fed fkflo opere,Dies fecuta efl. Affice <y confule Mofcn,uidebis eum
aperte fitente,cum crearetur lux, nullam diem fiuffc,fcd luce creata, diem
apparuijje:creata aute luce,ordine naturali fecu/ Ia funt extera opera:efftflus
efl aer, quo effe flo, fecunda dies expleta ejl. Vt pruni aer efl a luce
fiagranu fdeflus ex aquis, eodem tempore terra nuda remanfit,que bum tda
remanftt,qux h umida ob recentes,aquas, inflammata^ 4 Sole, non flirpes modofed
edam terreflria,aquaticaq ; animalia produxit, ut N do in alueum redam
te,totam<^ Aegyptum humidam relinquente,nafcuntur monftra , uerfvq ; anima/
lia glebis aratores inueniunt- Hxc igitur omnia,non fiebant in die,fed his
rebus ef/ jc flis, trium dierum interuaUum abfolutum fiut. Verifimie enim ejl ,
cum primum lux efl creat a,fubito uagxri ccepiffe,aquasq; m flammantem eas in
aerem extenuaf/ fe,tUo uidelicvt primo die . A ttamen aer fertur f rcunda dic
creatus . Hoc interuallo fcus,beneq; perpendas, non modo tcnejlriajed etiam
caleftia fuiffe abfoluta. Per fiflum efl enim coelefle,cr tcrrefbre opus hoc
fl>atio,nanantediuina htjlona , pri/ mum terrcflria fifla,qux ab lUa
primogenita luce dependebant , intermiflisq ; re/ bus teneflrxbus,quibus
naturale trium dierum ffadum attribuerat, fubito rcuerti/ tur ad opus
ceelefle,quia narrata pnmare, crabea paulum digreffa , uencrat ad terrcflria.
Vides igitur, quod non dicit creata quarto die ftdera,Solcm,Lunam , ftel
Us-.fed ideo uidentur dici ab ea quarta die,creata, quia omiffa fuerat nonano
rcrit caleflum, ut breui frfla digrcflione,mox repeteretur. Ea repetita,non
fiiit quarta dies ip forum rerum crcandarm-.fcdideo fiiit, quia tres dies opere
tencflri fuerant exafli,cr nanati:reuocato opere calefti, oportuit addere , er
dicere diem quar/ tm:non quod prxcife fiflum m ea die fuerit opus,fed
fiflo,etabfoluto , ac nana/ rato tcrrejlri,ac coelefU opere, circumuolutum efl
ffiattm qua tuor durum . A udi, V
attende, quod non efl deputata unicuiq; rei dies una. Qju enim fieri potefl,cun
s prima lux,dum crearetur,nutlam habuerit diem! Sinon prima res , ne fecunda
qui dem, nec tertia, nec quarta eodem ordine . idcirco autem non efl certa dies
primis ilis rebus deiutata,qudd die,cr noflufinent:cr tum lux fi fla efl non in
du,tum ■ttonnullx res,qux uidentur dici certa die creatx, tribus aut quatuor
diebus funt fu flx.Crcdcndu eftenim,utdm,ubi lux appaniiffet,acrem ex aqua
flammis fuis fi/ *J[e,prima [alieet die & fccimda.crcdcndm quo# eadem die,
terras nudari c ac »9 « AVGVST- EVGVB. LIB. VIL .piffe, nuditas eodem tempore
et bejb*ttpUnUf<fc produxi ffe,et animaUu corpori injormaffe: fic du hic in
terris fierent,fidera coeperunt toto effervescere caelo. Di fungitur dies non
quidem uttiuerfo operi, fcd perfidioni,abfolutioni. Sic ubi ab fo lutum fuit
omne opus cocleHe,dicitur uefpere quartx dici affui ffc,cum creato Sole non
indie,confccuta ejl creatio omnium fiettarumfedipfts expleds^tbfolutx funt
quatitor dies. Hoc igitur obferuato, quod quidem omnibus feriptoribus ejl
ufiuttff fmum,qui prius principium alicuius rei amgentcs,eam(^ intermittentes
narrati t do,qux non intermitteretur operando,mox redeunt ad primam rem , quam
breui/ ter atngijfent,narrantq; tempus exodii his rebus ficndis,quod ad pruna,
cr fecu» ■M fac Hat- Conflat etiam Mofen non retuliffc quarta die creatum
Solem,neq; huf diem operi codefit deputa ffcjed cum principiu operis coclefiis
breuiter narraffet, ■folam jcilicet luce, aut Solem,moxq; ad terrefiria
de[cendiffet,itovm redijffe adii quod narraffecapiffeL Ac dico eodem
temporc,eodem^ ffiatio, creatu fuiffc So/ ■lem,Lunam,Sidera,onmem'qi
fubfiantiam calefiem : fedeum narratio ucnijjct ad 4errcfim,paulo$ poft rcuerfa
effet ad calefiutjrepetuum effe totum cctlcfle opus cum ea re,que prius fuiffet
exp ojita . Propofuum fuit exemplum in Cofmopaia, quia naturale efi,ex
[cnptoribut profanis. Ouidi is,qui Gcnef m mundi, pariter atty Mofes
decantabat,cum pnus duijjct magnum illumopificem, certos rebus , ©r uentts
fitus dediffe,retulit inter m jidera nata. At quomodo id fidum ejl, /i uent 4
•amniaq; terrrefim,qux jiunt a fidenbus [equi pofi/tdert debucranti Vix ita
limitibus difcreuerat omnia certis, ' Cum que preffa diu,majja latuere fub
tpfa. Sidera coeperunt toto efjvruefcere calo. E cce fcnbit eodem firme modo
atq ; Mofcs. Vt M ofes narrata luee,et die,perfequi turres terrefires,mox
reuertitur ad fulera: cumfiderib- autem Sole fidus maximi itecejfe fuit comprxhcndereftc
iUe cum uentos,cu t radiis aerios, cum fitus clemet torum defcripf\ffet,ante
quxneceffe fuit effe fidero, tamen quoniam eunda narra re
fiatucrat,ait,)idera,qux fub maffajubjlantiaq; xtheria latui ffent ,
efjvruefcere . interim coepi jfe.Tale quiddam memorat Mofcs,dum fieret aer, dum
plantx, et ani malia m terris coorirentur. Ecce,inquit,ab eode Deo fidera quoqt
fub iUa xtheria maffa dditefcebant^reabantur,rutiiabant per omnecaliLAc quafi
prxtentu per fidit Mofis,Dixit quoq; Deus, fiant lumtnxria in firmamento corii
; inic fligi debet ceu prxterilum plufquamprrfidum,ut loquatur ad hunc modum ,
Dixerat quo$ Deus,ut fierent limitum m firmamento calt.Hxc autem luminatu erant
no, mp do Sol,de quo principio dixi,[cd etiam Luna v ficUx,qux prius omiferam-Maia
■ ra autem ftdera,quod antea tibi non indicauera, lufiit effe infigna,dies, V
annos, ut lucerent, ut deftgnarent omnia. Hoc autem omni opere abfoluto , fuit
ueffica quartx dtei,<y manefequentis-Sic Mofes-Vidcs igitur quam ea narratio
ftt natura is,neceff arutiQuamq; tutare non pofiimus,qum aliquid prius
cxor[i,p<wkmdv ' grcdichtcs DE PERENNI PHILOSOPHIA 19* greHetltes al ia
compledamur,rur[um quod fuerat inchoatum, v omiffm,repe/ tomus -Dico igitur
japicnttfirite,naturditcr'q ; fcripfijfe Ulofen , fidum ejfe Solem primum .
Semel quidem fidus cjl Sol 4 DcofbisaMofe de feriptus, propter narra Ionis
ordincm,ut aduocaret fulcra efferuefeentia ,fupcms otmjfa. Qnartus autem dies
non cjl huic operi, ficut nec primus primo deputatus,fcd opere toto abfoluto *
Deo,narrato a M ofe,exadu cjl fpattu qiutuor dicru.Adi tpfum Poetam, ubi cudi
cedeftia,ac terrefbria pofuiffct,ut ordo danor cfj 'et,cr apuor, iterum dixit:
H &c fuper impofuit Uquidum,cr leuttatc caraitem, • Aethcra,nec quicquam
terrens ficis habentem. At hoc antecedere debuerat ca,qus prius
defcripfifh,motu occani, uentos, ortus T obitusq; fignorum.Repetifli igitur,
ficut M ofes reducit Sole,cu omni xtkeria claf/ fe . Reuocajli fuperimpofttum
rcbuttcrrcftnbutjielut daujhum, cr fcptum(un/ ieGrscedidus Vranos,fuprcmo
defcnptto) ambitum ccdcftem , [ublatamqsab Opijicr Deo in altifamat mundi
rcgtoncs,lcuifiimam stheriam fub flandam- Atqui id non cjl eo loco,quem hic
oflendis,id efl,nouifime, pojl ref alus, quas memora / flifed primo,cu fapiens
Opifex iUe,Chaos aggreffus,omnipotcnu<^ manu,fepara 1 4 liquidi fima,
leuiftmaq; stheria fubilantu,ex ea luces calefies, ante omncs,So / lem
creamt,circumqi terras latoS duxit orbes:Quod quidem fuu prmmm rnpnits,
uexhauflsq; fapientts fus opmcsterafubfecutafunt, qua tamen prius memora/ fti .
Cum hoc igitur exemplo , cuiufmodi apud omnes feriptores magna copia eft, M
ofaics narrationis ordo ucrus ac naturalis appareat,refoluta,dcicAaq; ejl Philo
fophorum importuna calumnia,qui (pernentes quxno inteUigunt,in apcnifiimos
errores ddabuntur. Refponfio igitur cfKut p er epilogm fiat clarior ) ante
firmat emncsuifMes,Sipicntii diurnam creaffc Solem, Lunam, omniaq;
fidera,totum<fc hoc opus ad quartum diem peruemffe. Secitdo, quartam diem
operi calefii uti ccr tam non deputari,ficut nec reliquis operibus, fedfupremam
manum defignari,cr quaf perfidum re CT bifloria opus. Vt quod dicatur, quarta
die fida lumina cade fliajintctligendum fit,fpatium ufy ad quartam diem exadum,
calefii CT terrcfki operi explendo:cr quod dicitur ea die fidum Jntelltgatur
non tunc inchoatu , fed i principio inchoatum, ibi completum,et abfolutum. Vt
cum de fderibus cr aftris ereatis loquitur quarta die IAofes,Vtfierent
luminaria in firmamento ccdi,cr dud derent dii ac node,cr fmtin figna,cr
tempora,ut luceant in firmamento cali,ei du minent tenam:cr cum fubijcit, Et
fidu ejl itaet,Vidit Deus quod effet bonu, CT fidi efl ucfpcrc CT mane dies
quartus: is fit fen fus, non quod a man e ufq; ad ue f peram tll tus diei ea
fida fint : dico M ofen nd tale dtxiffc , fed omni opere calefii cum terra
nudatione cr plantis, cr herbis expicto, quartam diem circumuoluta. Tertio
fciendum,operationes et narrationes hoc diffare,quod ea narratio,cui fint plura
compledenda, non potefl rufi unam rem feorfum code loco referre : opera/ tioncsautm
uariafien eodem tempore,diuerfis locis poffunt. Sic dico quod cum Hofaici t 400
AVGVST. BVQVB. LIB; VII.T Mofaica hifloria ejfet defcnbenda creatio
cccleflium,<y terrefbrim , neceffc fuit, utunum, deinceps alterum
referrct-Opcrationcs autem hoc impedimentum no ha bucrunt,ncc erat quod
prohiberet,dum fierent terrejlria,quo minui etiam coelejba complerentur,aut dum
fieret unum opus tcrrefke,non fieret alterum,ut dum exta moretur aqua in aerem,
non detegeretur terra. Igitur tametfi M ofes pojl luce nor/ rat in terris fidum
aerem, falam nudationem terre, nat as arbores, er herbat, non propterca
calcflefa opus tntcrmiffum,etft fuit interni ffa narratio-Du fieret ter/,
reflria,etiam cadentibus fuprema manus imponebatur . Circumafla autem quarta
die,cccc tibi abfoluta erant lumina cocleftia,cr tria opera terrena^ter,
nudatio ter rt, fatus plantarum,cum quibus etiam animalia nafei coeperunt. Neq;
hac ego di/ ccns,non [endo potejlatem diurnam fubito eunda facere potuiffe,fed
ordinem na/ tura quendam declaro,quem pofuijfe Deus,defcripftf[e M ofes
uidetur. Quarto di citur ufitatifiimim [criptoribus cffe,ob iujU aliquam caufam
reuocxrc , reducere, quod prius retuliffent,et addere quod omifijfent,ut fit
concinnus ordo: Sic M ofcH, etfi Solem prius m calo pofuifJet,reuocaj)e
poflca,ut adderet quod omifil]et,LM/ nam,flcU.M,figna,tempora.Nec tamen ejladeo
quifquam kebes,ut putet feriptori bis eam ip fam rem creaffc,etfi bis
dcfcripfcntHanc repetendi confuctudincm ipfi Mo/i frequentem effe,excmpla in
rebus clarioribus, in Cofmopaia docuerut. H it ita refolutis,qiubus apparet
Simplicium tam fdpuiffe in bifaria Mofaica, quam in propnafua Philofophia
profcfane,cr in refellendis argumentis P hdoponi, rdi/ quas eius, ut
iixi,rationes,quibus impugnat iudicium Pkdopom fuper decretis ‘Ari flotdis,de
Aeternitate motus,non pcrpcndam,donec audiam diligentius ipfum fua uerba
loquentem Philoponum.Tantu nunc admirabor, quod regnat in eadem atqs Proclus
infania,ut exprejfe er aperte Ariflotdc af[erente,Platonc tempus,cr coc lum
crcaffe,probare conctur(uidc qua fepe detinet homines infania ) uim uerbn
allatis , non diffonare mentes duorum Philofophorum, ac non ad Platonem Ari/
ftotdemjedad Ariftotelem trahit Platonem- Quid igitur ad bucphilofopbarim dum,
aliud efl,quam dare operam,ut cum ratione in[anias,fctens,cr prudens deft/
pias, proft fanem ficus, ut te,cr omnes hommes femper deapusf H ifloria Mofis
de Generatione mundi dicitur fibulofa: Plato qua de creato coelo , er tempore'
di/ ffnttat,alium habere fenfum prxdicantur:fi quis aliud, quam quod attulit
Arijlot* Us,oppofuerit,i<rkorat(i.i»os,obtenebratus appcUatur-Quo plane
conflat, corii tiufmodi P hdofophiam,non aliud effr quam lucis omnis, te
ucritatis obtenebratu nem Satis igitur effetmagnorum, ac prifeorum hominum
tefUmonio , Ariflotdit, Tuttif nofhri,qui toties prodicat Platonem mundum
crcaffe,Phdonis ludxt,Plutar Ai, Alexandri A p hrodifn,quorum autoritdtem
Prodo,Simplieio,aut fiquis ex iit ttioribus parite/defipiat, praponderare , uti
maioru meliorum Philofophorum , clarum e fl Sed ipfa ratio , qua Platonem
xtemum declarare mundum affeucrant, fatis ofandit, nihil ibi niftuiolentumeffe:
Ac fhnilia bis qua Proclus refat,qucfi dm i DE PERENNI PHILOSOPHIA* 401 itm
Platonicos fenfffe, tota ratione defumpta ex eo,quod Grace dicitur ytroyt
*oy,genitim,quodfu,alterum ri acuere ex&cns. Quorum cum primum Plato pro
rebut creatis, er corporeis ufurpant,fecundum pro nunquam fiflis,fed fem r per
eodem in flatu permanentibus, deftgnans ideas, a quibus ceu fontibus ttcmis,
ttOU fmt res fenfibdes in tcmpore:h*c duo ex aduerfouelut irruentes, Jicifli
cor/ tipucrc,er in fuM fcntentus tuolcnter abjlraxerc/it primum non fonet,id
quod in tempore habuerit prtncipiwm,una'cp cum tempore partu, fed quod
nafcatur,pcn/ deat,oriaturq{ ab alio,etum in *temitatem:Sccundu,quod in
contrarium,a nudo ■dependeat, fetpfo flans, fibi principium. Has ideas efje
,tUaquxex ideis oriantur frmper,in)inito tempore nafcentu.Eoq; hoc fecundum
uocari yvrvtrray, g ede/ *tbdc,fidibile,quod f 'emperfut.fu : Arijlolelem, cu
Platone affcritgcncraffc tem pus, fcnftffe generationem contituum,pcrennemq ;
tranfitu-.ut non fit duorum Phi hfopborum diferepans fuper tempore fententu :
altero dicente motu, c r tempus tts<Aioy,fcmpUemu:altero gener
abde,quifenferit,perpetuam ex altero genera/ Honem.Hanc igitur uiolenta,coadtm^
interpretationcm,ratio,magnorumq; phi bfophoru,quibus hac ante Proclu, er
simplicium non fuerunt obfcura,autoritas foarguet. Kefpondeant igitur
autoritate fua,cr ratione jp fi uetufliores,ac ucnera kdiores recentibus bifce,nouiujsq;
Pbtlofophis-Plutarchus in eo quimfcnbiturde Placitis
Phd^ophoru:Pythagoras,inquit,et Plato,ywrrbp OvodiiTopKeu tWffi Qjxfrcp
/r\,o<Top %nri t» <pv<r<{,<u<r4nopycCfUv(U,</Uoflo t ruyx
sriKop,svftHy cp&ctfttroywy y\ 7r§cvoia. xgu ovecyi Skn.Quod rjl,Mun • dum
fkflitfcu genitum a Deo,cr corruptibilem fuapte natura, quod et corporeus
fit,er fcnfibihs,non corrumpendum autem diurna prouidentia, er fuflcntatione.
In huncmodu,Plutarchus,er adueru fenfum interpretatur id quod uocatur geni
Hmjcufiflu, affereris in medium rationem Platotus, quod omne fenfibile creor
porcu commpatur,quonid habuit exordui.Hxc fuit ratio Platonis,cUra,aperta,
itera. Eadem affirmat Laertius qui Phdofophorm , uitas er dogmata diligenter
defcripftt : Koo-ydmurxt tree ytryvroy ; 'ctottob* xsu euo&w res t ssy , v/
St» Kcerxoiiv/tto-yscroy.Vivxtmnimdum er quia [cnfMis fit, genitum, V /bflum a
Deojenfiffe Platonem. Sic Laertius quoque conBat quo fenfu inter t pretetur
gcnitum-.fkiltm fcihcetin tempore , afferens er ipfe rationem Platonis. Idem
Plutarchus differens de fatu anime, qua efl m Timao, de hoc h ominum ge/
*ere,qui Platoni detrahunt creationem mundi : Sunt , ait, pttnmi operam dantes
Platonfqui timentes, er anxij , omnem mouent lapidem , omnia conantur , tor/
quent,utm adhibent,ceu nefiriam,ac nefdndam,occultareynegare,numdi er ani/ m*
molttionem,cr conftitutionem,uelut qua fiicrit ab atemo,tempus<p perman /
infinitum. Quibus reffonfum eft,c r nunc id fufficut,qu6d certamen,cr ora ■
donem de Dijs,quo Plato fhtctw fummacontentionc,er prateratatem fcafucr r fu
impios decertaffe , eonfundun t, imouad tollunt m totum , Si enim ingenitus.
404 ‘i HVSVST. EVGVB. LIB- VJT; aut non fidus efl mundus, dabitur Platoni,
animam, qua corpore prior , er dntO quior fit , mutationis, ac motus omnis
principem, er caufam effe,ficut ipfe dixit.' quc autem fit anma,cr quo corpore,
prior, er uetuftior progrediens oratio de/ monftrabit. Quod ignoratmuidetur
magna dubitationem uera fcntentia iniecif/ fe.Exponam igitur primum,qua mihi
mdeantur probabilia fecutus, eotft meipfwM confolans,quod fit ueritas aliqua,
etiam ab alioru opinione fedufa,tum interpreta tionem, demon ftrationerr.q
inducam. Sic enim res, ut ipfe quidem arbitror,habent Hunc mundum, inquit
Heraclitus, neq; Deorum qutfpiam, necp hominum fecit : Quafi uereretur, ne Deo
exclufo,hommwm alicui creationem mundi traderemus. Melius igitur eft Platoni
credentes. Mundum quidem a Deo fidum dicere, er det cantare, cum cr mundus
rerum fidarum pulcherrimus, Deus optima caufarm* fit-Poft multa Plutarchus-.Qmd
opus efl afferre, qua dicuntur in Twico!inquit-TO tus enim liber efl de
Creatione mundi. Et in Critia , fiue Atlantico Trmaus eu diciti •rota ttcJam
yiycrdia,qui olim fidus a Deo ejfet,nunc eoru oratione feret, M Polmco hofpes
Parmenidis, Mundum a Deo conjbtutm , multa bona habuiffe: fi quid difficile
cernas, exprtflmo confitftonis, cr inordinationis habitu remanftjfe/ 1»
Republica &w«{/ ytrvrroy, Diuinitatcm fidam, aut rem diurnam cffedamj
mundum appellat Socrates. Hac et alia pleraq; Plutarchus,qua em fcntentia Pld
tonis dara cxponant,noftra declaratione nonfuntadiuuanda Philoapte ludausbt
figrus Platonicus, cis dc mundo loqueretur,phtlofophoruq; fupereo fententks
affd ret, neque fua tempeftate dccffent, qui quemadmodum Simplici ut, er P
rodus, Platonem ad Aeternitatem mundi nolentem traherent, perennem ei gener
attonent ‘ afferentes dedifft, loquituradhunc modum: Genitum autem, er
incorruptibilem aiunt mundis a Platone in Timao declarari. Nonnulltuero
quifapientiaiadant,e / amq; fibi arrogant,aut fophiftice agunt,arbitrantur a
Platone mundit gener abdent dici, non quod generationis acceperit principiu,
fed quia fi fidus fitiffet, non alid ratione, quam qua ab eo poftta efl,
conflare potiu ffrr. aut <fuu femper partes eiui in generatione,er mutatione
cernantur: BtAriop K gu ccAy!hs\poy vwera UfJ TO 7Tporifoy : Sed melius eft, er
uerius opinari primum, non folum quia bi omni opere Patrem,Cr Genitorem,cr
Opificem Deum illum, Architedum appH Ut, opificium autcp uenujbm,ac quafi
panum, ac prolem hunc mundum, ab ex/ emplari intelUgibili/mulachrumjcnjibile,
omnia quaide intelligtUliter, fenftbdi/ terinfc continenteitlperftdifiimum ad
Mentis perftdionem, exemplum fenfibdet ucrumetiam quia teftatur td A riftotdes
de Platone, quem ob phtlofophiam mentid fanfyotuiffct. Huius autem Platonici
dogmatis autorem nonnulli Poetam H<fw> dum arbitrantur, qui gcmtu,ct
incorruptibilem cecinerit mundu:Genitum cum adi Extitit antechaos,exin latifimu
tellus, Qiifuper innixum pondus rerum incubat omne . incorruptibilem mit
quianulbinlocodeeiusintemmam^ darifiimeig* ' turextal DB TERENNI PHILOSOPH A
4*| ftrexUt apud Hefiodum,mundum genitum-Hec Pbd o. Quoties item Marcus no
fler,dc Platone fenfit idem, crpredtcauitf Qui in TufcuLtms,Poffumus ‘ ne,
inquit t dubitare, quin his prefit aliquis conditor, uH effedor, fi hec nata
funt,ut Platoni mdetur,uelfi femper fuerunt , ut Ariflotcli placet f Simplicius
item ipfo in odauo, q/xirrot ccAtfccvcP foc xgu. 7rA«Tcetne (flurty cos
ufyns^pwQV, Top Msrfcoy vtptsinu : Alexander tamen,in quit, filetur, cr ip fe
Platone ab exordio temporis creaffe mundu. Affert^ idem in hb.de Coelo uerba
Alexandri, quibus o/ flendit,Platonimundum creatum in tempore . Tantorum igitur
adeoq; antiquari Vbiof6phorum,non refutabit iuniorum leuitatem, cr ineptiam,
autoritasf Qui no folum etemum 'a Platone mundum dici, fed etiam ubi fuper hoc
carpitur ab Ariflo teU,defindere, conciliare duos quafi
PhiofophieantefignanosftUgunt. Egregia Hero pax, ad quam uocant,ommbus modus
repugnantes. Ea demum eft eorum P hi lofophia, certum, conjhtutumq; efl
cis,modo regnet quod ipft opinentur, mtfcere omnia,nihtl non peruertere, pudore
quo carent fimditus,a nullo flagido eos retra /
bente,temeritate,crinfolcntu,ducc,qua pars efl myflcriorum Ariflotclice hodi/
ente PMofophie,mhtl non audentes. Multa funt item alia rationcs,quibus a Sim/
cw defenditur Aeternitas apud Platonem. Veluti quod rogans an fidus fit mun/
dus nec ne,rcfpondet fidus quia uifibilts tangibilis: nonrefpondct,quia cum
prius non effet, extitu deinceps. Quaft non fit eadem ratio, fidum cum prius
non effet, 4ut tangfbilem, cr uifibdem fidum dvdffe. Cum Plato uclitommquod
tangitur, CT ccmitur,baberc principium : Eo que etiam dtffolubile, nifi diurna
patefias ob/ fiUertt,effe.Peruertitur quoque ac deprauatur,quod A etermtatis
magmcmjdiceti/ te tempus P latone,quo declarat tuxu Ttmei Locrenfis
fentefltiam, euum femper fitijfe,tempus non femper, uelut rem fidam adtUud
exemplar etemum, pervertit inquam Simphcius,m eo temporis exemplum Aeternitatem
afferens, quod ea mar HeatM etemum, tempus in etemum fluat. Sed quomodo foret A
temitatisima/ ' go tempus, fi par utrique duratio , perenmtasq; effet f Qua
caufa afciufiutkTi/ mea, cr Platone hec collatio perennitatis cr temporis, ut
primum foret exem / pior, fecundum fimulachrum, nifi quia ad fimilitudtnem eius
quod fuit femper ex/ tu mundum fine mundo, fidum tempus cum mundo dixerunt f
Altoqui non opus erat hoc exemplo, fi inutroq ; perennitas effet. Nam
exemplariorum ratio af/ fumpta efl d Platonejtfrcdderct caufam, cr inucniret
prhuwium cr fontem cre dti mundi,CT temporis,quafi fmilacbrorum mundi
umtem/oilis, cr etemitatis. Vixitqi caufam exemplarem fidi mundi,intelligibilem
mundum, quifiiffet eter/ nus, caufam temporis exemplarem ipfum euum. Hoc omne
indicat fidionem cr exordium, ponuntq ; diflinde ea que femper fuerun t, cr que
non femper. Semper exemplaria, non femper fimulachra. Nec uerum efl quod
Simplicius ait, fi fimde fit tempus Aeternitatis, neceffario mflmtumjmmenfumcfr
cr ipfum effe- Dico fi/ temporiSftt Aefernitqus effe, qui afeexu Plato ,qnod A
temitas femper i... Cc a fuit. 4«4 AVGVST. ETGVB. LTV. VI T. fiiit, tempus
autem quafi fidum efl eius particeps , ficut cum fimulachra fiunt iit eorum,
qux prius extabant,exemplaria.Dicoq ; Platone idcirco exemplarem cau fdw,cr res
ad hanc fidas indux:jfe,ut odendcret,qutd inter xenium, atq* crea t tum
Mcrcffct,w unie ucmre res creatx potuerint: arbitratus fu rationem munx • di
fidi habutjfe, ficut cum xdifleatores, longe prius quam xdificent , exidentet,
continent animo frcciem futuri xdiflcij: Sic Deum femper habui ffe formam mun t
di,animo inbxrcntcm, mundum autem in lucem exiffe ad eam fpeciem , que femt
perii: animodiumo extmffet. Itaque non erat cur has fimilitudmes affumeret PU to,fi
fuiffent femper caufx e r caufata. Nec efl in cofrnle tepus Aetcrmtati,qubd fu
femper ficut Aeternitas: fed in eo, quod habuit quondam fundem naturam, ipfi
Aeternitati fua perennitate remanfntc,tempore,cu pnus non cffct,creato,in quit
fitit eifimilitudo cum Aeternitate: Quia cumfidu efl, adfimthtudmcm eius quod
■pnus fbret,fidum efl , ficut adfmvluudmem Patris dicitur Filius procreatus ,
qui prius non e\fel,exiflente Patre » Sic extdente femper Aeternitate , quaft
fi luts em Hatu efl tempus, cr quafi filius mundi mtcWgibilis,qui femper
fiuffet, conceptus, editusq; in lucem efl mundus fenfibtUsRes igitur clara
-Quod autem, dicente fo/ xnne Pbilopono,Deum operari fine tempore.-opponitfefe
Simplicius, fj arte fo/ phiflica armatus occumt,Sifme tempore,ergo ut
Aeternitate, nunqua igitur ope rari deflittf] c. Aperta cauilLatio . Non protinus fi fme tempore operatur, femper
operatur, fiifa uidudio - Sine tempore operari tria defignat, aut femper
operari, aut momento ouiifibdi,aut adione , non fub fole. Deus Sol extra mundi,
cr tem/ put,omnia opcratur,cr operari potefi/mc tflo mundano tempore. Nec Deus
tau tum, fed omnes quifunt extra Sole quidquid agunt,fmc tempore mundano agunt
Hoc modo Deus exiflens extra mundum,mator oitmi mundo, qutequid fecit, fine
tempore fecit. Non opusei fiut Sole,cr dte,qui solis crdieifiutautor. Sex autem
Mi dies apud M ofen, funt rerum ipfaru abfoludoncs,non , quibus operatui fk
Deus, qui prius fme diecreauit terram c r aquam,etipfum coelum, orbcmipSo lis.
Phtloponusautcfcndt uenfiimc Deu immediate operari, hoc efl, quod fiuelit
fixere, nudit eflmpedimentu: fubito fit quoduult, adione inuifibdi, in idu
oculi, immenfurabili momento,cui mhil refiflat. Hoc ille dixit: Stmpltcms
peruerfe et m* fati? inteUextt,peruerfius interpretatur, qw quod dicitur
*t*Msbwii*s,cum putet foture Aeternjute,cumfonet adionem momentanea,
profrdofuam mfei / 04 dcctarat,qui ncRocu pondera fentiat. Quod aute inducit
Simplicius tanquant ab fur du, fi Deus non femper operetur,meffe in adionibus
eius prius,et poflerius, ct quafi gradationc,nec fleri poffe ut eunda fmul
fecerit fex diebus, quatuor an/ nitempora,ucr,xflatem:primum n ego abfurdu in
adiombus eius effe prius O" po flerius, freundu dico non ineffe-Neq; enim
fis eftft quis mortaltu pledendus effet d Deo, qui non plederetur ante a,podca
pledi:Etfi tupiter decreuiffet aliqua per/ 4tre gentem,quod quondajion
ficeret,aut turpe fuit ei ftcijfe,auteoadus eftfan/ ■ i " ftt DE PERENNI
PHILOSOPHIA. 4o< ferperiefc , ne ht aflionibus eius fit prius , er
poRcritis. I ncfl igitur gradatio iit operationibus Dci,non quod ci
fttimpofiibile, cunila momentis inuiftbilibus ope/ rari,qui poffet omnia afbone
immenfurabili, cr intemporea, quacunq; fex miUi/ tus annis fecit, ficiffe: fed
ordo rerum , ac Natura pojhtlat incfje prius cr pofle/ fim cii,temporumq;
gradationcm,ad confufionem euitandam. Nec oportet ad na teram Dei transferre
quod rebus corporeis, er creatis efl ncccffarium , quas ne/ ceffeefl feculis,
atatibusq; fuis paulatim explicari. Eaq; bonitas cius, cr prouiden
tiemuariabilis ordo-Quod autem negas eum,ficreaffct, fex diebus omnia tempo ra
ftmul potuijfe complefti, halluctnaris . Quis efl enim ucl mediocriter eruditus
, qui non fentiat,eum ftmul omnia tempora ficiffe, uer, autumnum, atflatcm,
bye/ memqj,eodem tempore,qui Solem harum uiciflitudmn caufam creauitfQui dixit ,
E ut lux:id efl,Sol,qui dicitur lux, luciq; dedit mirabiles ordines, cr motus ,
fmul eum luce quatuoranni tempora, quorum efl caufa lux,propterca certos
eundt,re deundiq-,, accedendi, et abfccdcndinaflaordines,ut ficret,quod finii
uidtmus,crea Uit-Nxm idem adierit, Et fmt in figna, &■ tempora, <y dies,
cr annos. Ergo cum luce totum fteit annum. Ipfccfc con filium abfe crcatjc
lucis dcclarauit. Inftruxit,ap tauit caufam omnium temporii:!? cum mirabiles
Soli dediffet ordines, quibus fefc inter utrunq; Tropicum jlcflerct,proftfld
repertor ipfc ueris,aflatis, aulumni,et hycmisfuit.Rcf igitur clara. Cui enim
non conflat, inuentores primarum caufa/ rum,omniim confequentium effrfluum
haberi,!? dici merito autores f Sunt alue rationes apud Simplicium, quas,ut dixi,
fi dabitur unquam , ut quid Philoponusjh locutus, pofm diligenter
explorare,dijJoluam. Orten diiur Creationem mundi ab antiquibimis omnium
nationum fuilTc con Ccf&m.CanAot fnrmt Philofopho» uefuftx famx.pairumql
traditioni fubfcripltffrl Bxpticatur in primis Theologia TriGnegiihde Creatione
mundi. Trifmcgntura Cum Molit congruere in dcfcnbcnda Creatione.Dc cfeanonc
lucit.liuc Solis, (ide-. rumt'|< aliorum, & acris ex aquar
poribii»adef,-catione. Ante omnia de creatione terne 3c aqua:, quae extern
fuere principia, diAum eliaos ab illis , aut hyle , De nu- datione r.-rrx,
creatione animalium, & homini» ad imaginem Dei creati . Hanc Theologiam
utdifleOaidiuutapudGrxcof.Latincqirxprefsiirc. Deos eorum ede . Gdcra,faAos ex
aquj.SccuioscflepnlcoiGrxeoshanc Theologiam, exempla ex * Platone. Gap. I X.
SVpercfl ut ipfam mundi Creationem omnes gentes , cr PhHofophos, uno aut al
tero excepto , omnem uetuflatem , fuijfe confiffam , exemplis comprobemus .
'Non fuit certe nifi mirabile ueritatis argumentum , tot fuijfe uoces m hac rc
feri/ y torum gentiumq | cunflarum,omnibus in libris pariter con fonantes. Quin
etiam eos ipfos, qui defindendam fibi Aeternitatem fujccpiffcnt , ftpe dixiffc
reperies , $u£ recurrente ad ueritatem animo , uiolentami Jj pcrfuafionem deferente
, fuper rerum molitione,®- temporis exordio eis exciderunt -Plcraq; etiam
flatuerunt, qua ciim neceffario rerum prineipio(fi quis re foluendo per omnia
pergat, perne riiatq; ad aliquod fupremum ) nitantur , cernentur fine dubio
fecum creationem tnutidi trahere. lta<fc mirabilem in eorum feriptis
pugtiam,fummamq j dogmatum Cc i confiifmcnt ) 4»f ' AV.GVST. &VGVR. LIB.
VII. confufionem cernunt legentes , occultoq ; moerore circum prxeordia, e 4
legendo occupantur, ruhil certum , nihd nift acxphalon,male pofitum,male
conflans , c r prodigio fum,qufi plenum lacrymis cr horrore humanarum rerum
chaos, offtiL dentesidum mifcra,moe^atjf hacuita,quam ludus, cr labor, omnesq;
calamitates, comiuntur, nihii fore nobjs mcluu pollicentur,cr coelum,
clcmcntaq; iflius mundi, uenerati, eripuerunt homi>nbus,dcierunt tllii
Aeternitatem-Cum hac igitur fu ift dogmatis eorum confufio, qui perfuaftoncm
hanc obtinentes, ne mutire quidem de moribus,de prouid:nua,de nodris animis, de
uirtute pofiint, de quibus quantum/ uisloquantur,quia
fubncruxrunt,fundxmcntaq;fubduxerunt,uxniis ferino efl,iu/ rc qui legit eorum
dogmata, nullum frudum, (cd moerorem, triduum ; confufio / nemqfOnimo reportat
Parte alu, quia non omnes excitas opprefu, c r quia uio/ lenta>temporc,aut
ratione tunde dijfoluuntur.fic rationis auxilio uiolenta iHa do/ gmatajpfa
femet paulatim diffoluunt,dcflruunt.Omnes igitur gentes a maioribus
audium,frequentemq ; prifeis feculis, conditionem mundi decantauerunt, et qua/
lis apud Mofcn efl,celebrauerunt. Ac ut odenfum rji,cr conjiffus efl P lato,
cum Barbari fuit Grxcts longe uetufltores,cr traditu monimentis fit,ob
banccaufam, Grxcos ad Barbaros difciplinarum caufa adijjfe, certum cfl, uti
prxceptoru, qua Barbari fcnfiffent,a Grxcis quotp fentiri,et agnofe i,et recipi
fis effe. Quod etiam fecerunt. A Barbaris autem pojl aliquod tempus uemt ad
Grxcos,ut alu dogmata fv de Creatione mundi fermo,quem tamen etiam Grxci ab
antiqutfUims progeni (oribus acceptum,paulatim poderis rcliqucrunt,et per
fuccefionem tradiderunt. E oef; apud uctuflifiimos quofq; Poetas
Grxcorum,inuenitur de Creatione cr prvt cipio rerum celeberrima fima.Quo magis
in antiquitatem te in ftnuaris, tam maf gis deprehendar
fmigerata,cclebrem.Mercwrius igitur Aegyptius, quem conflat unum prope
fiuj)e,qucm Plato cum primis cr Pythagorei fuerint fccud,deC rea tione
locupleter fcripfit. Item Chaldxi,Phqeniccs,Hebrxi, quibus nulla nodo uetu
ftior,ac memorabilior. Nam ab his natx funt <dix,cr ftarfx circum orbem
terra/ rum gentes Apfe igitur Mercurius omnibus Aegyptifs,ac Grxcis
prxceptor,totam adamujlim creationem, in unuierfum,cr per partes defcripfit,cun
i coelum ac ter ros odendensa Deo funtpftffc primordium , tum uero claras cr
apertas rationes expediens, quibus ca,qux fuerunt nunorit podearerum generalia
principia, et ex quibus omnia nata firuntur,a Deo luerint compoftta , c r
excogitata. Quomodo Sol conditus: tellus quod principium proferendam plantarum,
frugum, florum, quibus quafi circumuediu ftt,habuerit. Quid rerum podea nataru
uarieutem,ut neceffartim fundamentum antecefferit.Hxc ille docuit,cr docuiffe,
uerbaqs ritu effe qux de Creatione uir anuqmfiimus fcripfit,nonea folum , qux
pafim de hoc homine fummo confenfu a profundet faats fcriptoribus
fbruntur,tejlantur,fcd c/ tiam qux cernimus apud (iatone,Platonicosqf omnes, et
Pythagoreos uetujborer, ut Numemm,Phtlonem, Archytam, Anaxagoum,ac plcrofy
alios ; de quibu* dicere l;.. . . 6fe PErtKNtor phiLosoPhia. 4©* Scett
porgemus, ubi res , locusq; pofluldbunlNuneautem Mrrcurij Genefm ex/
pticans,dico eum confeffm, cr Creationem mundi aliquando ex titiffe, er inue /
mendarum rerum modm,quo ad humano ingenio fis eB, aperuifje. in libro, qur
SciturPomander, id efl, P aBor hominum, nomen prouidentU Dei quale etiam
Prometheus, quemhbram hoc titulo prafcripjit, quod in eo loquatur is iUe, qui
item apudMofem, appeUans feipfum lehouah, ingreffus de Creatione fcnbere, eum
ipfum Poemandrm qui apparui ffet, inducit docentem, cr explicantem. Omnium enim
maximarum abjhvfarum'quc rerum prifei, Deum, aut Angelos eius habuere praccptores.
quo fit,ut qua dixerunt, longe maiorem fidem, quam qua poftfri P hiofophi, qui
ipfi fibi fuere magtfbri, promereantur. Vbi igitur ei Pamandcr apparui ffet, utfolitt erant
prifei patres, cum angelum, aut Dem ui / diffent, rogauit quis effet. Ego,
inquit, fu m Pocmander, Mens autontatis. Et fcio quid uriis. Hac ubi dt(la
dedit, mirabile fpdaculm fe uidtffe teflatur,in quo C re/ atio mundi, cr qualia
fuerint noua illa parta que e nihilo primordia contmcntur. Primum uidit diuinam
claritatem, qua fuit ante mundum, regnum Dei glonoftf / fanum, totius mundi
principium. Pane alia uidit tenebras quafdam hombilcsjon/ gc infra diuinam
illam gloriam fubiacentes. His fubiaccre Naturam quandam hu/ mentem,
inexplicabiliter turbatam, fumum que uelut ex igne exhalantem, tum fo/ nitum
fragroremque inenarrabilem ex ea prodeuntem. Tumuero etiam uocem ' uelut ex
igne emiffam.sac </li tcO m/gci,c r c. Ex igne autem, Verbum fanftum. Natura
infediffe, ignemq; punfimum emicui jfe ex humida Natura in altum, le/ ucmq; fu
ijfe, e T acutum, ftmulq •, efficax. Aeremq; leui fimum fuiffc confecutum
fpiritum afccndentem ufq; ad ignem e terra,€T aqua,ut uidebatur : eumefc ex
ipfo pedendiffe. Terram autem, er aquam fuiffc inter fe eommifla, ut pra aquis
terra ttideri non poffet,fed commota fuiffc propter fpirituale Verbum, quod
fuper fere/ tatur. Deinde explicatis qui apparui ffet faeflaculum, docens fe
lumen iUudcffe, quod fuiffet ante kumidam Naturam, qua e tenebris apparuiffei.
Verbum autem radio fum lumtnofum qui ex mente fit,¥tltu Dei efjir. Mentem autem
Deii Patrem. enim feparatijnquit,fiwt ab inuicem,quoru fit unio, ipfa
uko-Hacubidixif fet,in ipfum defxijje oculos,ut contremifceret ad eius
ldeO,TrifmegiJhis atc.cucfc nutu eumfublcuaffct,Ecce,inquit,uidco animo,lucem
illam innumerabilibus utrtu tibiis radiantem, uideo mundu incircu
frriptibilem,et continere ignem, et flationcm hd>ui(Je,contentum maxima
untutc-Accum in ftuporc effem, cogitans qua mihi iPoemandro aperirentur,rurfum
mihi dixit, ut intuerer animo fyectcm Archctyf pam,qua principium infinitum
antecedk-Hac Pcemandrum dixiffe. Elementa u : ro, inquit, Natura,undcnam
extiterunt * iterum Me, Ex ucluntate Dci,inquit,que 'Verbum nafla intuita (p
pulchrum mundum, imitata efl, creans numdum per fua ipftus elementa, cr
genituras animarum. A l Mens Deus, cum fit mas cr fccmina, pepent Verbmydtcram
MmtemHuc ufque progrefi,Mercunj uerba explica/ Ce 4 nw«; 4 oS AVGVST-) EVGV8.
LIB. Vik mus.deinceps alia proferentur, in quibus reliqua de mundi Creatione
bifloriact mt, tinetur.Eft autem diurna bidoria.Duo'q; dc ea nofcendafunt:
primum , eamfm/ I em effe Mafiicx: dcmde,hanc rjjc Platonem fecutum , multos $
ante eum Gra/ eorum, Orpheum, Anaxagoram, Hefiodum , ut appareat
uereuetujtifiwn tHutt T 'rifmegidi librum effejion modo quia mul i cius
meminerunt , ucrum etiam quia claret , Pythagoreos , fupcriorcsq; hac mutos ,
de Creatione mundi fcripjijfe. Nam qua Timaus Locrenfts,cr Plato, uocatnmdum,
nrrcy, <WWix4>e/ xemplxrcm,mcntalcm , ad cuius imitationem Deus fecerit
mundum fenftbtlem,- hanccp potifiimum caufam cclebraucrunt,CT de ea copiofe
fcripferunt,eccc Hier atrius prior prodiderat, qui er ideam archetypam
memorauerat, er ad hanc, quam Principium infinitum ante oculos haberet, ait fit
dum fenftbilem mundum. H ocq; fuiffe principium elementorum, hinc origines
idos, quatuorq ; membra, quibus condat mundus, apparuijfe . Ac primo faendm ,
duas hic ejfecr nomi/ nari
luces:Altrram,incorporeain,infinitani,incircunfcriptam,crcatrtcem, immen fum
quendam mundum : Altcram,corpoream, creatam: igitur Mofcs fcripfit , In
principio creauit Deus calum er terram. Tum creationem aggreffus, T crra,m/
quit,crat inanis er uacua, er Spiritus Domini ferebatur fuper aquas . Tnfmegi/
„ fxus autem non ex animo fuo , (ei ex reuelatione , Antequam crearetur mundat,
fuiffe luccm,ut ipfe inquit, hdarcm,flagrantem,gloriofam claritatem , qua
fuitgfo. nofus antequam mundus fierct,creator ipfc.Et quem Mofcs uocat
Dcum,erSpi ritum, dicens em primo creaffe coelum , er terram, deinde crcaU iam
terra , er aqua fuperincubuiffe,eum Mercurius Lucem appellat, immen famcp
claritatem CT maiejlatcm,ad quam ipfe contremifccret,ci per faciem oblatam. H
ac clantM tncnarrabdisqi lux uidcbaturfuperne,er quaft extra mundum, futc mundo
ruti/ lare.Huic longe fubiacebant tenebra illa immenfa,qua dicuntur apud
Mofcn,fu per abyffm mcubuiffe. iam Deus creauerat terram er aquam. Sed h umida
Na/ tura,idefl,terraeraqux,fuperextabant tcnebra,nondum ab iUaatema, fuper/
nacft claritate,luce corporea produAt.Vides igitur omnia fimilia inter Mofen,er
Trifmcgidum . Apud Mofcn ed Deus Principium , Creator , apud Mercurium Lux
immcnfd,er Mens,ut ipfa docuit paulo pbjl-Apud Mofen ucrus,ac natura/ lis
Creationis ordo,quo non pofiit naturalior cogftari,id efl.quod principio Deu*
creauit taram,er aquam, deinde lucem cccledem.Qyomodo eam creauerit , non adeo
dedarauit,fed obtulit tantum cognitionis fdntHlain, ut inteUigeremua. Nam cur
Spiritus Domini faretur fuper^quas,cur'ue mox Dominus dixerit. Fiat lux,
Mercurius ipfe declarauit . Sape enim cum fuiffent duo, aut tres idem
feribentes, quod ab uno pratermi ffum e\fct,aut breuiter pofitum , refertur
copioftus ab alte/ ro. Sic loannes multa retulit a exteris Euangclidis
pratermiffa. Defignauit igitur tantum,quafiq;innuit Mofcs,quomodo caledis
orbis, aut lux corporea poft ter / ram,cr aquam creata ftttaut cur fuper aquis
Spiritus ille ierit f quid' uciUic fece/ i it» ;KfC DE- PBRENNr PWILOTOPHNU 4©*
tit-Caufa igitur fuit,urraq;ratio,quam Tnfmegifim expreffit . Qui ubi deum opi
fice claritatem^ eiut induxiffet: Exinde tenebra horribiles, quibus fubiacebat
hu ruida Naturajd efl,quod dicitur Chaos^tut H yle,terra uidelicet & aqua
obuolu/ Utdeinde, Verbo fmdo,Spiritu fcilicetiUo Mofaico,incumbente,cr
turbante,ac comouente aquas, quod Mofes dicit merachcphet,quafiq} fotiituingenti,exaqua/
rum coUifione edito, refert cxhalaffe uelut fumum , xtberiamfubjlantid,
ignemep, ut ipfe uocaty&K pxToy,purum,mpemuflum . Is igitur erat fragor
aquarum , hac ebyffus tumultuans, ut Hebraice fonat Thehom,[cindeboutr ab
Opifice Deo,qua tiebxtur,turbabotur,xthenxfubjhntu,purifiimitsq; ignis ex ea
eliciebatur:quem/ admodum coUifts nubibus aquojis , nafeitur purus ignis ,
terra horrenda in node tote coUufirans. Tale fidebat uerburn fiiidum,glonaq;
diurna apud M crcunum, apud Mofcn jfiiritus Domini Et quod Mofes
dixit,merachcphet,agitabat,quatic/ bat, moucbxtur,operabatur ut opifex, hoc
Trifmegijlus Argyptu,eodem fortaffc uerbo,aut Grxce,cms lingua non fuit
ignarus, dixit ’v7f£h, fuperibat,fuperam / • bulabat.Cur fu per ambulabat f
quia uidelicet ignem purum, qui de humida natura fe fuflulit in altum,
eluicbat,fibricabatur Spiritus iUic,elictens ex aqua puram fub flandam,
Solem,lucem'fy corpoream, ideo fubitoadwcit Mofes,fidam lucctMcr/ curtus autem,
ignem «Kfxrop , punfiimum , m altum fe fufluhjfc . Habes igftwr apud utrunq ;
mtrabilem, cr confonum creationis ordinem, quod ante omnia fuit fempiternus
Dcus,lumcn xtemum,claruas fempitemx. Pofl ab eo ere tta ejl terra, fimd zr
aqua. A bfente autem luce, tenebra terrifica fuper aquis illis creatis i itctt
babant- Oportebat ergo creare lucc,zr coelu,ccclcftcscfc lucernas, quibus
fubied* terra illuminantur, cr aluntur. Ecce igitur Verbum fandum,c Spiritus
ille ma/ gnus,infinitus,pote)latis mmenfx,mrabilem,inauditumq; fragorem fuper
aquis, ac uduti tonitru efficiens extraxit ex eis purifiimd athcrcam
fub(landam:extrada in altu fublata, er artificio f e compada, rudiore capit. Ac
peut apud Mofcn mox pofllucem,effidtur fhamaim,idefl,acr, extenuatio# illa,quam
ipfeuocat fua lut/ ffta Rakiatfic Trifmegifhisaitctmillo cxlefk,puro,
acuto,cfficadq; igte,fccu/ tum effe acrem raptatum,extemutu,attradu,db ipfo
igne ccdefii,td ejl, Sole, qui «i contiguus adhareat . Fuiffc autem qudfi
repetens,anteaquam hac furent, docet jaramjimul cr
aquam,commijlds,coiifufat,p6fi feparatmem effe fidam. Cer/ jj imus hucufip
diutium, mirabilemq; Tnfmegifa Philofophum , Creationem ccr/ nimis, cr modum ,
atq ; ordinem mirabiliter Mop coufentanee relatum , clariora etiam nonnullo,
quam apud Mofcn. Nihil naturalius , uerius . Ecce terrjer aqua priores creata,
ut una mundi conglobatio,una ma ffa,ex aqua fida funt omnia cct leflia c r
terrefiria-Coelejlu mirum m modum confcnticntcs, niie uterq ; ex aqua,
uidelicet purifmum ignem,purifiimam lucem, dcficatioremqifubflantum,ut nu/ biwn
albentium, cr candcntium,ut ficum,cr cornetorum per aera uolantiuAtcm aerem CX
aqua, cm igne, calejtiqi iHafubjUntiaJubfcquutu. Creatio duoru prin Ce )
apiorum. a:i n. 'rW 4*m A/VGVST» BVGVB. IIK VIM cipiortM,terr£ & aqua,
creatio duarum rerum ctxleflium,ex aqua, ignis athef ri), lucis calcftis,
Solis, crairis contigui. Hoc uterque Theologus docuit mira/ bditer conformis.
Sic Poeta quoque nofler bis apud Gracos antiquos Tbeologot repertis, cccmit, |
Et liquido frtffum fccrcuit ab aere coelum. . Superius autem dixerat. Nam calo
terras, cr terris ab fodit undas. Et, Et igttea conuexi uis cr fine pondere
cali ' * Emicuit, fummafy locum ftbi legit 'm arce. Erant enim m eadem
Creationis maffa. M ofes primo Spiritum Domini faper aquis agitaffe, Jhtimque
luc em accendijfe,diumam 'que feciffc,extemplo'que,et fecunda dic acrem.
Tnfmegijlus autem aitairem mwoAov^v, ignem i/ lum efficacem, rapidum. Solarem,
affecutum. Neque enim aliud fentit Mo fc nec feparat d luce primogenita acrem,
quafimul acato, ftmul rapuit acrem ex at qui s.Quod autem Mercurius
Tnfmegijlus, per quem coBjium nobis a Deo be/ neficum, fatis adrmrari cr
collaudare non poffum, ut qua tradu obfcurius Mo/ fes,ipfe fecerit perfricua,
cr nos admucrit ad imelligendam Theologiam Mofiti/ cum, hunc ordinem Creationis
tradident,diuinam mmcnfam 'que poteflatm cre/ affeprimum,tcrram,cr aquam , ex
aqua luces calefies accendiffe, atque boctf/ fequdmobrem cr tenebr* effent
fuper aquis creatis, nondum reperta luce, CT cur frhritus diurnus fuper abyffum
mouerit, operatus que fuerit, cr hanc fuper abyffum commotionem, fui ffe
creationem Solis, aut lucis, omnis $ atherea fubr flantia: quod Mofes prodidit
quidem, fedobfcurius,cum ea declarant qua toti/ bro fcripfit, tum uero nobili
funus ille locus, quem fuperius adduxi, hic repetam re pojlulante. In libro
</* t ifo<Ai n£y, ad Tat filium, quem locum citat etiam d& uus
CyriQus contra luliamm imperatorem, rogatus Tnfmcgflus, utcaufam io/ ceret
modum' quc,quo Sol effet creatus,cr unde apparuerit, fic dlumitus refridit •t/1
1 Tnimctiy xvf t cpdovvn,-™ 'ucxrrov ccyitu jya roxTu, ygtt
^i^HivpyHK^^.oyiu,lsA)HAi&',s(gui(ucru(pSuai,7b7rvfr>} cpvtr%- «5 cor*
xptf av? r> Mfecroy i&t <p*Turoy,ngu. . stiuiTtf oy, syuyoritawTifdy
ixncnoitrctroiqvcrssTSiturruSnntm nxrs,ncfii nyupiy ut icnl v</lccr&.
Q«oJ e fl,Domindtor omnium, inquit, ex templo ftn flo fuo mentali, opifico'que
Verbo incUmauit, Exijlit Sd. acftmul di flo, ignem qui natura fublimis, ac
leuis effet (dico fcdicct pwrifirnm, ac luminofi fimum atque efficacius, c r
genitalius ) corripuit friritu fuo Natu / M , V extulit nt altum ex aqua. Hac
die. A gnofeis Theologiam Mofti eant? l/lofes cr dixit Deus, Fiat
lux.Mercurius,Voce fua fanfla ind.m:auit,Sn Sol Ec/ eelict dia Mojis, non t dia
atque Sol Encaufa quamobrem Spiritus Donrini fert/ DB PERENNI PHILOSOPHIA 411
bdtur ;moucbaturfuper aquat:creabat uidrlicet Solon, orbemfy ecdejlem, CT
creabatex aquis. Qiudquid purijtomm , uiultfiimum, maxime $ ef) v cax ejfet.
Natura imperijsimpulfa Dei , corripuit in altum. En Sol, enor/ bis ccclciUs.
Hoc fjtiritus agebat , hoc moliebatur fuper aqua, cui fuperfi t rebatur. Simul
emm fupcrjercbatur , simul locutus ejl mentali ter , ut fieret Sol,eadem
molitio,cr locuuo,Fercbatur,cr Loquebatur: Locutus ejl, cr Loquendo operatus.
Si ftmul dicere M ofes potui jjet , Ferebatur , Locum cfl,dixiffet.Non potuit ,
eoq ; primu ait eum affuijfe , tum prafentem loeu/ tum ejfe-Opera igitur diuina
in primordio apud Mofen, er Trifmegijlum funt tcrra.v aqua, tum lux , id ejl,
Sol , pun^imus^ fubjlandarum athe/ riarum globus ex aqua . Sequitur apud Mofen
eademopera, eodem tem/ porea luce cocle)h,aerem,quem fua lingua
uocat,flumaim,ejfe<Hum,con/ fecutumq; flammat illas ccclesles, er purum
ignem . idem relatum ejl i TrifmegtBo. Hoc autem ipfo tempore creata lampade
caleBi,[oLtriqt ardore , jublimuisq; affurgenteex aquis acre , neceffario terra
nuda/ taejl,fublatis aquis, inq; aerem extenuatis , quibus premeretur , ftmul
fciicct jiflus ejl aer, ftmul aperta terra, er aqua remanentes 'm loci caua
profunda que dcfcenderunLHoc docens Mofes,Et dixit Deus, Con/ gregentur aqua in
unum locum, cr appareat arida. Mercurius autem, piper quo objlupefco, ad
Afclepiwm , quem fecit L atrium Apuleius, ^««w locum profert dmus CyriHus
contra luliamim Imperatorem: t(gu « m», <p9<riy 0 SaiQtt, a me ut /alyisi
ayxS t (Aoupuop , «A MMynl(pirH‘, *gu « ur^ 0 (ilyx; icyxSos fiouiaity , rjpl
rei' ngta ctix^Hpxv<rtp Ztausop, t(c& rSy mTAip vJ^ccrooy ut* At
v&trrup nH vov «f icunee twxyugHo-cu , lepim oAh u y* > xsu 7p
-.1x.01/TK , «A iov Asnaop (cvxXct) ivjctV' ngu ccJ^ixAvrifuts tueXKctioy
t&" xgu fipaivov t©-, nyn fvWs t/Jlxoi eri* v<Acer&', Hoc ejl ,
Et dixit , inquit , oftris , deinceps 0 maxime bone Damon, tjuomodo terra ornus
apparuit i cr dixit magnus bonus Damon, Iu/ xtaordinem,inquit,cr arefe£honem,ut
dixi.Et quia multitudo aqua iujfa ejl 4 mente , ut in feipfam concederet :
Apparuit' que tota terra ccenofa , tremens • Deinceps Sole radiante , ty
irrequiete combureri/ k , O" exiceantr , terra folidata ejl , in aquis ,
quam aqua err/ mmpletiitur . Hac die . qm d diurnius f qjw m ofes ncruofe,
paucis »4 ■N 4<» AVGVST. EV5VB. LIB.VTT. paucis, is pluribus
uerbiiduculcntcr,apcrte,natitraliter,dtutnc,ut aliud dici «3 pof fn,qu6d
apparuerit terra per ficcationem folis, qubd iufferit Metit, Sapientia diu/ na,Opifrxfilius
Dei,congregatasaquas,abire in profundiores terra partes, lupit, quia exhaujit
aquas per Solem, qua: fuperiores terre partes premerent,marc pro/ fundiores
appctiuit-Hoc Da, hoc saptcntia,<etcm* V Mentis opus,Mentis,qux placuit A
naxagore,Vlatdni, Arijbtcli,fapicntifiimis quibufq;. Huc ufque igitur o/ mnia
inter Mofcn cr Trifinegjflmn confona. P ofl apertam terram cocno ftm,ma didam,
tremente, uriginem, tenellam, ut teneri m/intes,palpitante,cx hac ipfa i So le
tcpcfifta, nata docuit animalia Mofes,ZT diuina bcnediflione aufta,Trifmegi/
flusautem,a <flt d*is%i/9vs xyitu Aoya>,xv§ccvtofi 'ty rsAtt Qv ircafte y
7stA«S</ woJvtcc tx Kticry.cnx G? J^nyu a^ynyicerx:At Deus,\n/ quil,con:mo locutione fanda, dixit.
Augeamini incremento, er multiplicamini in multitudine omnes creature er opera
Sic Mercurius. Sed ante docuerat ueram animalium creandoru,naturalemq; caufant,
dignam quam eundi uehementer at/ tendant- Nanq; Sofper que jon unum, aut
alteru, fed longe plurima bona Deut efficere flatucrat , cuius prudcntifitmum
conjilium nor at fidenda , er quomodo ficripoffent habeat exploratum, non folum
aperuit terras.maximeq ; ad omnia ne ccffarium aerem fujlulit,quo fpatium inter
calum,et terram repleretur, fed edam duo fecit alia non minus miranda
opera-Firmauit ardoribus fuis terram , er ex est adhuc
madida,e(cnofaytremente,tcncra,mrgme,creauil animantes, omne genus. Hoc Mofet
quidem dixit , fed principalem tantum caufam propofuit : Mercurius tres
caufts,dmiam uoluntatem,ardorcm Solis,cr afborum, er terram ipfdm hu mentem.Mofes
diurnum duntaxat imperium,®- terram madidam, protento So/ lis tepore,ca!ore.
Trifmegtshts igitur, m t/liTOVTicy7Ttfi(popcc xecSxs StA« & vistK ■?
KXrufipxysoiyituy fix tinyxt xAcyx,cotf</lt arvr/rx «rty/ Ki,(& to vtPug
H oru,in quitjeptem afbroru conucrfio, ut uoluit Mens, tx infimis
clemcntis,animalia produxit. Aer aute protulit nolucrcs, et aqua aqua/ ticj.Sic
Triftncgiftus EuidenterautanOuidius,utnofcashxcnonabuUonoSro/ rum confi(la,fcd
cffc,ut funt,cr feruntur Jongc uctuftifiima, uiditin literis Orse/ coritm,er
ufurpauit,Latini$<fc uerfibusdonauit.AudisU Mercurium, llk autem: Terra
feras cepit,uolucres agitabilis aer. Ceffrruntltquidts habitanda pifcibus unda.
Cum autem fuerint tres caufe, qua ad animalium primordialem proertatb/ nem
conuenerint,diuinum lmperiu,Sapicntuq; uolmtas , Solis ardor, madida ac tenera
tcrra:quartZ>qua comitata cft,etfvtc qua fieri quod fiftu fiat , non potuif/
fet,qua non caufa fuit efficiens, fed finalis, Mofescr Trifmegiftus pariter
indu/ eunt: fed 6cculteMofes,oblata tantu fapictibus occafione,ut fuper eo
Phdofopha rttur.Trifmegjftus aperte. Vide igitur quota fuerit e ius,qui cunila
crcauit,fapien tia-Molitus rji tcrra,altifimtt$ aquas eifuperiniecU-Quo autem
con filio tantam aqua/ i D E PERENNI PHILOSOPHIA 4 •+ dquar u uaftitatem
condiderit, declaraurrut fequentu:Xa fi terra fime aqua fiiffet, quod fieri
quoq; non poterat, multa incommoda fecula fuiffent : Ea maxime om/ nia, que
funt m mari fabulofo,ubi mhtl aque eft . Tuffet igitur primu inhabitabilis
omnis terra fed cetera non profequor. Ex his igitur aquis, quibus alti fime
terras Deus operuiffet, hec bona fccuta funt, que qutdc docuere, fine his
Creatione con / flare non potuiffr,fapicntumq; eius clamitan t,qui tantas eas
cu terra exorin ftcif/ fet-Principio ex hisjida eft etheria
fubftantia,)imiliteraiq ; aer,ac nubes,ex aqua
accepta,purifimeq;gmta,exindediffufus aer. tertio remanfit tellus humida,madi
da,aptaad generandas fruges, herbas, fiores,arbores, et animantes. Agnofcis
quot ex aquis illis bona f Tres igitur habuit caufas ingens de cumulus
aquaru,ut fieret etheria fubftantia,ut fieret aer, ut terra madefccret.Non
erant in terra permanfu/ re femper ingentes aque,ne forent eadem incommoda,
atq; his non creatis. Eleua ta igitur fublimi fubftantia,que diuidiiur 'm
ethera,cr acre,terra madida remanfit ad gignedos animantes, et aperta, ut effet
habitabilis ■ Docent igitur M ofes et Me r/ curmsfeparationem hanc terre c r
aque fiuffe , que cum duas caufas finales ha/ buerit,Mofes nullam quidem
afignat,fed unius oftendens cflrflum, docet cur ari/ ia diurnis imperifs
apparucrit.Trtfmegiflus autem afignat ejufam cr cffvfiumile fuilanimahu ori us,
declarat# cur aperta fit terra. Qjiod tacite Mofrs innuit- Mo/ Jes,congregentur
aque ut unii locum,& appareat arida: pofteri ut autem deferibit ortum
animaliu. TrtfmegiBus uao:<An^ tLfisai «/Itcor «tA»Atcy'»7tyii,i(^t rc
v<Ptof>,ux&u:S «SfcAxcny o rSt.xgu ifunyK*y,(hr cevTHSXuyi rvrgi
tre</lx^f7rsLT«,Sifix,fyfi*,x£ Separata eft ab inuicem terra CT a/ qua, quemadmodum
uoluit mens . Et protulit ex feipfa que continebat utero fuo,
quadrupedia,repttlia,frrat agreftes, cr cicures Sic illr Vltima demum totius
ope/ rif manus, fuit hominis fatus,naturaliter & diuine poft omnia
frcutus.Dequo ea/ dem firme locutus eft Trifmegiflut atque M ofes , q«o<J
eumfmlcm fui condide/ rit,quod uti propriam prolem dilexerit , quod dominatu
fuper omnes animantes ei iradidcrit.nis uerbis:o Sl7r«rreoy netr» foris, wy
(tu», ngu q,v<rts,mt/ tLVHtnfoy i<rcy,v Hgiob» »s ifits reKV,7nfiKxA»f
yctf my,7&i> vQ Ttcti jocj insvatyeoy. oirreuf yoty ngu o Swf ijlixs
ytcftp» cur m rsxfi<f'ouK\ tcc 'ixxnti rexinx Jl%y.icvqynyx7X Que
fimt,Omnium autem pater Mcns,quod uua effet,c natura,peperil hominem j tbi
jfimdcm quem ddexituti propriam prolem.Formofus enim erat , quippe qui patrii
gereret imagjnem.Vcrc enim Deus propriam formam ddextt,eu j; fuas omnes crea
Utras tradidiLSic Trifmcgiftus.Mofes autem:Et dixit Deus,¥acumus hominem ad
tmgmem,cr fimditudinem noftram,cr prxfit pifeibus maris , et uohtdibut coch\ Cr
beftijs,uniuerftq ; terrx,bitmiq s reptili quod mouetur in terra. Sic Mofrs .
Nec hoc loco fotum MercuriuSyfcd omni edam opere fuo,copiofe dc mundi, cr
horni/ ttis creatione fcripfit.Eftautc liber is,cx quo hac produximus,
qidinfcribiturab - eOyPcc/ 4*+ AVGVST» EVGVB. LIB. VII* ' co,Pccmanicr,uclut
Genefts MofaiyTimxus Phaonis, i n$ eo fmt qu/dl qua pofiint animum
ofjtndere,fimilia uidelicet bis qua ferio fit P htiotalife profani [eri p
tares,quos cum dclcftu,CT iudicio legere neceffe cjljfoUs furis lucris hoc prim
legio pollentibus, quod ufq;quaq;funt mcorruptx,fyncere,pureq ; ueritatemedo/.
cent.Hoci\i argumento cum multis alijs,appxret effe hunc Trifmegi)lii,antiquifH
■ mum illum Aegyptue sapientia principem. De quo er Mofe , quidam apud Gra/
cosucbcmentcr eruditus , qui quadam ex Pocmandro interpretatus ejl , arbitram
Trifmcgijlum a M ofe accepifjetClaret, inquit , TheologiamHebrxorum toto or/ be
fu’)fe celeberrimam, * ronoQwtxxvTiy if\xi07ifx Hy^tficiTOtfns, G?
tiTtSKfaoS7TXf t)AHrit<rO(p<x,7ro7Aoh'cBro<Pt<A<lKTXiyHoccfljLege(fc
eorii,quod uciuslior cjjrt,er Mercurio ijlo, er omni alio,qutfquis fuit apud
Gr* cos fapiens,multis ejl probatum, er oftenfum . Hoc iUe fcnbit . iUud ejl
darifii/ mum argumentum, hunc ante omnes Grxcut Philofophosflomffe,quid A naxa
goras, Plato, multiip prifeorum Phlofophorum nomina Philofophix,crrcs ab eo
didicerunt ■ Nam Mens apud eos celeberrima,creatrix mundi, principium forma/,
rum,a Mercurio priore nominatajnduflaqi fuit:Qnam credo eum lingua Argx
ptu,Hebraicx finitima uocaffe Rochma,Sapicntiam,in qua,cr per quam cunila
creata prodicat Solomon. Adhxc}Chaos, flue Hyle, alterum mundi principium ,
padens,rcctpiens,Gr£cis ufitatum.Mcrcurij efl,ut apparet m Afclepio,cr infer
moncfacro.ldea quocp, mundi,Platonis,cr Pythagoreorum, Timxi Locrenfis,et
tnultorum,a Mercurio uenif.quibus er alijs daret,fuperiora prifeum iUum Trif/
mcgijlum fcripfiffe ■ Nam totus firme Timaus Platonis ab eo fluxit . Fuit autem
. » inanis oftentatio Gracorum , qua esi apud Platonem , quod a Barbaris
accepta, Graci fecerunt meliora-Dilatarunt quidem Grxci,eloquentius'qi referip
ferunt ea, f fi plcnffy p rauis intelleflts,non pauca fupcrjUtiombus fuis
contaminanmt,ut po tus a Barbaris accepta,quia fenfus fenfus deeffet, fecerint
peidra . Sed uenio ad a/ lia.qui de Creatione fcripftt Tnfmcgiftus. Duoifrfunt
diuinifiima in eodem Pct/ tnandro de Creatione , quemadmodum in Gene) i Mofis
teftimonia : unum quod quemadmodum M ofes folis ucrbis,cr locutionibus inducit
Deum operatum, fic, Mercurius,ubi in calce hbri,adnuratus opera diuina , in
laudes Creatoris os ape / rfiiffet,cum$ ex uarijs operibus eius collaudaret,
dixit : xytosuo A oya> trusi/ p-cdpivos t« otTX:Bcnedifius es, qui folo
Verbo eunda fccijti.Sic M ofes item ad unamquanqt rem te flatur Deum dixtffc,ut
fieret lux, fieret firmamentum in me/ flip aquarum, terra produceret, fierent
luminaria in frrmamento coeli: Et no fler di/; idnus Vates,yerbo Domini
cxlifirmad funt,ty foiritu oriseius,omnisuirtus eof^ rum. Agaofeis eandem
locutionem a ud Mercurium : idem Trifmegislus doeet^ fiiiffc Verbum iHui
mentale,intellcdua!e,non exterius refonans,ore,dentibus, Utf gpa formatum
-Secundum quod mirabile,^, ut dixi, ab omnibus Philofophis prt/ fipue
Platonicis ufurpatum, cr quo ucra rmtdi declaratur origo, efi apud eum , ‘ • i
' ‘ “ "*• •’*- ‘ * •* * t> E PERENNI PHILOSOPHIA. 4M-: quodomnis
rcrumentio , & omne cffr,in Deo fuit ante per originem etforma,
originaliter cr formalitcr’ non ipfa rerum corpulentia, fed
cfftcacu,plenitudine, t ldeaUter,Diuwuus. ldemfrrme,ac fi dixeris,iffie in
filice effc,per modum filicis, non per modum ignis,antequa fit excufus. Et in
feminibus aninalium,per modum feminis effe animalia,non per modu animalium, i»
dLt igitur infinita Japientiaiori gmaliteryac dwmtus,uchitqi in fuo fonte, cr
origine cunila continebantur. Eocfi ' non effatius mundus e nihilo, fed habui
origine uertfima, crtmcp antecedenti V uirtute,in qua cunila uirtualiter, ut
ficloquar,cffcnt congregata- Hocq eti. Quod peripfum omnia fiilafunt : Et
fmeipfo futium eti mhtL, quod fktium eti. * Aut,quod fitiunt efiintpfo uitam
fuiffe-Uoc pnfei Philofophi declarantes, indu/ xrrunt mundu archctypum,bnagine
mundi fenftbilis, dicentes hunc mundu fimu/ lachru illius atemi,perinde ac ad
origine,fbrmamq ; fuam eum referret:omnemq f naturam,fimilitudinem e T quafi
Diuirutatis partum, cr prolem afferuerunt.no/ dus autem quo cunila in dia
diuina ubertate ten erentur,no cfl omnino comprehen JibiliS,fed intelligi
tantum terrenis exemplis poffet-Hoc igitur omne indicans M er cunus, <y in
principio Pcemandri,induxit fpccie illi mundi xpyliv?rey •srfoV/ nctf^ofi^ux
prceffet in Aeternitate, ipfa^ Diuinitateicr in calce,cum eum bet
hedtceret.ccyios u,ov retura tpi/cris uxety isi: Beneditius es,cuius omnis na/
tura fuit imago.Sicut autem Mofes in primo capite Genefeos tota creatione com/
. plexus, repetitin fecudo nonnullis,qu£ prius omiferat, adictiis,fic
Trifmegijlus, cum in Pamandro late de tota generatione rerii fcripfiffct,itcru
eam repetitin ter- tio fermone,que mfcripfit hfos Aiyes-Quo libro
mka,proiiaofs,cr quapof/ fitt tejlari eande femper philofophiam,notionemq ; Dei
ftorwfje. Hic rccognofces ddgmata nomina^ Phdofophue Graea . videbis unde
manaritad Gracos, vis, Intcdigentia creatrix,w Chaos illis celebre .
Rccognofces totius Platonica Phdo' fophia fontem, dc rerum principijs . Itcrtm
maximi hominis affectionem uidebis eoeleflc corpus diuinu quidc cffejed fktiu
tamen , fcgregatuty ex aquis, no quinti1 quanda fubftantiam, ut PHilofophis
uifurn, qui fiibjlitia calejlis origine inuenire no potuerunt. Sic uero feribit
: oli f et mirreoyb^tos Suoy & cpi/ois Suar, i§X* T 'ivruy, o StJ{ yc/u
vi?,ygu epiuris, nguv/in, erceplct «j <f'eifiya- toavouy w(/ . &\p»
v> Saoy epvots, @ in pycta, avccyxH,\cj Tt Aoe tyuecoxotceo^lu/yaf oko%s
xnfoey ly «Gi/oxeu, kj vc/ltog nni/yicc M7rr>y,vctpoy, Jlvvauitifay yius,
ecvaduM <p&s xytoy,ygxvnayi i/<p' fc/ ijy^ots volas sot\{a,iij Slot
ncums Jhipaxrt <fva\oeS y/azropv.ct<AioptsCi>y j orraiy
a7recvo(t>y,\y «x«oaoxivccs(»y}ccfi</Uufi Stu ove tfaxtppx «5 ove Sapiet
Idiiti/iiaeSxief vyfa op.y.u,yti/f glT oAcey <f'iOfuQivfa>y}$
ecvccxptfeat&lvfttiy nni/yctlt oyctif J,»Cf aep' ovpecvvi
yvKvKteisloifi,(& (Jioi^Ttuf yv ecsgcoy luteus corfewoy.ivct. . ovv 4i*
AVGVST. EVGVB. LIB- VIL tvyfis xxaxi,ngu '$i*f&pm9*jrv\f voUy} curnQtotb Kj
7n&L^yn y> 7nVKvK\i«y,&VKvliJttq> «#>Wm Trnviuni titju i'
AtKKSK hot «fc ^ [4 ‘aS * *?***%& ** 'Tu.xjxy.n 70 $H&LXTiTjxcnv<Ax
xfi tgmTK^wyp^tyTffivxiXsP •miret caro fi \rca?o£<&, xfixvfr®', K£V 9
Trxrrosx tiHjnc aoip' ftXTXpl nxAiyyvrwwte <p euntis icar^icoAoyviJ toj t\
yu^ras rUf cySfirnty tts Ifyoy Silio V yrway.Qux funt,Gloria omnium Deus, c T
Di/ umUM,cr Mens N atura. Duiinu principium rcru De ut er M ens,cr Natura, ma/
teria,Sapicntia ad declaratione ommu cxiftens.prtncipiu Duumtas,Natura,cr ef/.
ficacu,fmeoperatto,cr necefttM,crfinti,cr renouatto. Erant enim tenebret infi
nitx in abyffo,cr aqua,cr fomtus tenuis,inteUigib\lis,diuina uirtute exiAentu
ut Chao-Sublata igitur c(ifanfalux,et congelata Junt,ac firmata elementa
inferius, ex btt«M dafub)lantia.Et Dij omnes ample oluntur, adamant $ Natura
feminalem. Cumq; omnia effent indirempta,cr incompofita,feparata funt leuia in
altum, git uia mi wwm»mii arena humida,dmifu omnibus per ignem,etappenfv
fomtu,utue/ hantur. Et apparuit coelum in circulis fet tcm,v Dij afoedibus djkorum apparen
tes,cum fius omnibus fignis. Et diflin£lus efl cum Dijs,qux'mipfa funt, er
c:rcun- fcnptus efi ambitus, acre circulari uago,fotritu diurno uedus Protulit
$ unufquifo Deus, per propriam uirtutem,quod imperatum fiut ei,nataq j animalia
quadrupe/ du,replilia,aqua'ica,uolucria.Omnis<p fatus feminalis. Et foenum,v
flores , om/ ntsqs berba,femina regenerationis in feipfts continuerunt, er'
generationes horni / num ad cognitionem operum diuinorum-Hxc et id gemis aha
Tnfmcgiflusjn qui ( bus clara e creatio totiusqi mundant generationis ordo ■
Primumq; ipfa prind / pia memorat, quod Plato in Timxo,Mofcs nofler
compendiofe,principium nobi/ . bfiimm,gloriofifimum,immenfa gloria,qua
gforificatus ipfe fuit antequam mu n Jus fieret, idem gloria rerum omnium Deus
, cr Diurnius diurnum principium, Deus cr Mens, Sapicntia,efficacia,ticl
cnergia,opcratio fcihcet diurna . Parte alui idem
NaUtra,materia,necejiuas,finis,renouatto,adde in his tpfam,fi m, energia. Vides
igitur hic principium mundi,quod Theologia noflra clarius expofuit,Men/
tem.Sapiemiam.Htc iOa Intelligentu , ac Sapientia , per quam fila funt omnia,
per quam Dominus fundauitterram,ccrlosflabiliuit. Hxcitem energia, ob quam
Plato de Generatione fcnbensjnduxit <A*yiSfyoy, Opificem, qui eam operatio/
nem efficcret-Kenouado autem CT finis fuit,<fi>d ex incompofito principio
fild funt omnia , formisqi di&nAa,mudus$ melior indu Hus.Quod quomodo
fiiufve rit,decLsrat,Jicut declarauit er Mofes. Creatio autem focilat mundum
inchoante, informem, incompofttm,exmdc mundum mefiorem, epulis nunc e fl,
mundum ue rm. Vtrunq-, mundum Deus exeam. Prior uocatur chaos,Hyle: ipfe autem
uem nmndus,rcnotutio. Natura primus fiut ccu rude principium , udis majfa
fecundi, perinde DEPBR.ENNI PHILOSOPHIA. 4»t perinde accreta,uenutiifimi paulo
pofl futuri uafis.Vtrunque Mofes, I n prino/ pio creauit Deus cadum, er terram
. Trifmcgitius docuit eum Verbo eunda fi/ dffe.Creatio fecundi mundi incipit
apud Mofen quidem jibi ait,Et tenebra erant fuper fidem abyfi, er Spiritus
Domitu ferebatur fuper aquas . Nam quod dixit antea, Terra erat inanis er
uacua,ut m Cofmopceia fiat expofuum,declarat,Ter tam fuiffe mbi^fiuffe inane,
uacuum, fidam e nihilo . Vbi ucro induat , Et tene/ bra erant fuper fidem
abyfii : I m innuit terram er aquas creatas . igitur etiam apud Trifmegifhim
preuertitur,terram er aquam creatam, cum ait. Erant enim tenebra in ipftabyjfo.
Hic itaque indpitd fecundus mundus . igttKr er Ouidius qua legerat apud Gracos,
canens poetice,duplicem hunc mundum celebrauit,ex/ vrdiens a fundamento,*?
materia fecundi: Ante mare,er terras, er quod tegit omnia,calum, . Vnus erat
toto Natura uultus in orbe, ' Quem dixere Chaos,rudis,indigeslaq; moles. Nec
qukquam nift pondus iners, congejlaq; eodem. Non beneiuntiarum difeordia femina
rerum. H ucufq; primus mundus,mfvrmis,indigedus,mcompofitus, iit dixere
feptuaginU apud Gracos, [aerarum l iter arum interpretes,cr Trifmegffas hoc
loco: Creatus f fligitur primas et fecundus a Deo,euidentifSimcq; Mofese?
TrifmegtBusidfcri pferunt Hi Phtlofophi,qui materia putarunt a ternam, er a
ueritate longius abie / tunt,er ueteris Theologia mentem praua interpretatione
obfufearunt. Afficis igj tur,ut Mofe dicente,Et tenebra erant fuper fidem
abyfii quod Hebraice hoc fibi vult, horrorem teterrimum,ludsabfentiam,iam
aquis, cum terra ( quia terra fo/ lum aquarii) creatis incubuiffe late i Etiam
fuper fide terra tenebra erant,quia terris incumbebant aqua, et ab aquis
operiebatur terra:Mercurius etiam ait:<rx.i voSXTrfgoy tp
dc£u0sa:Tcnebraimmcnfurabilcsjn finita in abyffo . Vtq; duo funt aquarum nomina
apud Mofen:primum cum ait. Et tenebra erant fuper fi/ dem abyfii : Secundum
ipfum aquarii nomen. Et Spiritus Domini ferebatur fuper aquas:Sicapud
Trifmcgitium, primum nominatur abyffus, exinde v</lo>f,aqua, qua dicitur
in abyffo, ipfaq; abyffus fiiijfe . Qucmadmodu item M ofes pofl abyf/
fum,nominat Spiritum , qui non potcjl iuxta quorundam H ebraorum ineptiam rffe
ucntus,fed uerus Da Spiritus, id efl, quam alijs nominibus uocat Mercurius
vdy,o-o<pleey, Koycy ,Mentem, Sapientia, Verbum: ftc idem Trifmegiflus,vrnC/
Htt AvfJby,voipoy,Spiritus tenuis,inteUigibiUs, videlicet ristvoifbt/ . Vt M o/
f es item ait animum hunc ingentem, omnipotente, folertifiwmq ; fpiritum,
fuiffe fuper aquis :paulo autem prius tradiderat,quod etiam tenebra erant fuper
abyffo: Sed tenebra erant, fpiritus merachephct, idcjl,moucbat,agitabat , motum
Opifi/ eis agebat : Hcbraufr exponunt merachephct , alio iUufhiore uerbo , y
zyMW iAwnea^mmbaturiiGrads antiquifUmis, motus h creditus efl cr ditius Di
Kft<rt s; 4** ^ kVGVSr. evgvb. lib. tttt. xpi <rt
t,diuil'io,diremptio.fic Mercurius dicit hic in chuo fuiffc,uidclicetaquat»p
tenebras, fciritm: Sed tenebro uclut priuxtio lucis , ftiritiis uclut opifex,
aqua ut tpfa abyfftis. Hic ait in Chao fuijfe,dppcllans Chuof,ipfdm tem er aqux
indi/ gcHam,wcompoftam# congeriem , cui er aqux inerunt c r tenebro: Spiritus
aut. i« ftpiens Opifex [uperextdbdt moliens orbes. Hucufy Hebraica, A egyptia,
L4 tina# tkcologUydiuinc congruunLKdm O uidius,a quu prxclari operis fui aufri/
catus efl initium,Thcologam fine dubio db hifcc M ercwrij libris,quippe qui
tem/ fore quoq ; P Idtonts iam ad Grxcos peruemjfent , edidicit . Habuit# a
Mercuri o totam illam creati mundi defcnptionan. Quod clan fimum cum alijs
multis cjl ut tn fatis horum librorum argumentum. Chaos igitur non erat omnium
elemento/ rum confufto,nec pugnabant illic elementa: fed duo tantum mifla erant
elementa; terra, v aqua,fic ab Opifice creaid, paulo poft dirimenda,omnium
rerum terre/ ftrium ac ccclefium pri mordu: T crrcjlnum terra, humore
temperata, moUeftfla: Codcflium aqua,purif.ime, cr quadam diuina operatione, in
xtheriam, aenam#, fubfantiam extenuata.Sip# erant illic non p ugnantia,non
nata, fed ut in fua ori/ gine reliqua duo elementa, ignis er aenlgms inquam
xtherius . Ndm ignis terre/ feris natufdluerincfl omni corpori, nec folitarium
efl elementum . Inejl e tia aqux, qui fttis fope moibus incalcfcunt • V t
igitur inerat aquis iHis primordialibus uir/ tute er facultate xtherius ignis,
fic inejl aquis , cr tem, omnibus # corporibus i , fuus. Erant igitur duo
elementa . Sed his ita admifla , congenita cr conglobata, ut [unt
nuncfcmpcr,altera duo,ignii,cr aer. Satis igitur piper# erat duo creare,d
quibus altera duo feligerentur, atque elicerentur uuiftm, diutno ordine . Nam
ut aqua fuit ccelcfks ignis origo, fic ignis calcflis, pater, ac genitor acrix
tenuitatis * atque exilitatis. Sic# aqux creatio, duo fecum elementa traxit,
caleflem ignem, et aerem. Reliquus, qui in corporibus ef,no ucrus ignisjed mijlus,magU#
corpus igneum , quam igms:in corporibus ceu pars eorum remanfit, puri fimus in
ditum fublatus eUTrtplex igitur fuit, er triplexaMofe, cr TnfmcgiAo,cx
facrarcut latione deferibitur ortus. Primus efl e nMo,terrx,cr aqux.Sccundus
duorum ali orum ex hiselementorum,ignisc<xlc{lis,cr acris.Tertiusrcrum
ex.his omnibus: ex terra v aqua ut fubdantia:exigni ccclcfti,cr acre,altero ut
patre gignente;, altero ut matre nutriente,alente, multa# alia bona proflante. Hic# omnia bona ut ordine diwno creata,fic
mirabili defcripta,alteris ex alteris mirabiliter nafcen/ tibus. C u aqua
igitur tria funt derneta crratajpfa aqua,puri fimus xtherius ignis * et aer,
qui latebat in aqua. Hic docuere diuinitus Mofes et M ercurius. Prior quod
■ttbidixiffet ftnritom Domini fefe agitajfefupcr aquis: quis agitatus,
quxmoUtio. ftiritus cffetfuperaquis,ex aquis, docuit flatim,qum Deusdicit,Fiat
lux . Aihe( ria fcilicct , folaris , pura , nitida . Mercurius autem , ccnitht
</lu <j>&c xytopr | Sublata efl, cleuau, afccndit lux fanda. Ea
igitur fut eleuatio, quod, ex aquis furuf, dlbefccnt afeendii diurno impetu ad
regiones fupemst »#»«. Luce m --r *** DE PERENNT PHILOSOPHTA. 41* MUm fandam
uocat,ut uidere cfitoto opere, caleRcm cr fandam: quod, ut ap/ paret ubiq^cr
quod Plato, AriRotclcsfcomnesq; item Platonici fecuti funt,ccdc fi ia lumina
Deos, Deosq -, feptem eodem libro feptem Planetas appellat. H ac igi/ tur lux
fandt fupemas regiones pura,nitens, appetiuit, feleda mirabiliter ex ar quis i
Dco.Hocdams explicans adiecit:ia(liopisO)y </!t orray xmxrn>y,<&
faecCTOunitvcJsCt^cnrofttapiirSv tx tAxcppa «j irfes.Quod efl:Cm om nia ejfent
indijlmda, indifmnda , crincompojita, fcgregatafunt lenia in altum . Hoc Mofcs
non tam multis uerbis explicuit, fed breuitatis Jludiofus, ipfam duntar xat rem
fidam indicans,quomodo fida jit, uno tantum nutu demonRrauit , quod Spintus
Domini mouebat,opcrabaturq; fuper aquis. EtSolomon,cum \ob,tefln tur eum fiper
aquis cale Re orbem extcndijfe.Cemis etiam jul loquitur,quemad/ modii Grxcc cjl
in GenefcTerra erat inanis, cr uacua, acpxros xkxtxx/
xiuxsos,inuijibilis,iticompofita:omnia enim incompofua, nondii elementis fepa
ratistdeus autem feparauitxthcriam fubjUnttam,prxcipue Solem,isfcparauitae rem.
Elementa igitur denfiora, grandia docet remanfiffe,terram et aquam lutuleit
tam-Hxc omnia cum legiffet Outdtus apud Grxcos,ad uerbum exprefit. Nam calo terras, er terris
abfeidit undas, r Et liquidum [piffofecrcuit ab aere catum. Aftra tenent calcRe
folum,firmxq; Deorum. TrifmegiRus enim priorjos Deos dixerat: j (gu Rtolvec/mt
xec TxftipSot- iy omsopsut omnes Dij amant naturam feminalem.Paulo inferius:^
oivfxuQStyKVK?i.oistwfx,(& 3tol rxtsiy xsgtop iJlicuiffafxri/ ttwct.Quod
ejl,Et calu,inquit,apparuit in circulis fepte:cr Dij in firmis ajbro/ rum
concedi. Vides firmas Dcoru apud utrunqwt autem Ouidiits canit de terra
ponderibus librata fuis. Et frefft ejl graui'ate fui:Sic Trifmejpjlut,(& tx
JSxft t tef vyfq.xmLtoTBi/£i t oAwp (AttofUrStrraip . Hoc ejl , Et grauia
fundata funt fuper humida arenam, ignicmdts fcparads.Quxfo igitur in/ jj ’icc
et obferua,undc nati funt Dij quorunda Philo fophoru, ftderwex aqua uidcli
eet.Q uanqud ergo Mercurius Deos eos dixerit, fidos tamen et ortos in tempore
ufferuitiortos aute e^aqua.Habcsq; quo in loco habuerint aRra . Vtautc Mofcs fecunda
dic creat aerem, innuitur aute per lucis ardorem effidu:fic Trifmcgtjhis, tUo
igni caleRt, flammidi fiperms,afferit fida fuperioris^c inferioris aqux Juti
ftone:&-fublato fupra mare et terras aere,alteram diuifme, ac quafi
feledionem efjrdam Docet igitur leuia fuperiores locos appctiffc,grauia in
terra, ut in findi meto remdfijfe^rt/pl -r oAtoj/ 10$ ivrvy,Kj xvxx.
fiptXtrBivrooy -av\si pxri oyuofi:{gu,cuflis fegrcgatis,et fufpcnfts,ut uento
firretur. Pojl luce crea tdjUkalcs eius flamas,aquis et terris inucdas,ajuas
quidein aera refoluiffe, pojl eas abadas,ac di(folutas,eode ardore grauidaffe
ac tu efficiffc terra,et ex cius ute 10 pkntas, animalia^ cxtraxijfe^tacite
pcrbibqit Mofcs, proponens eu reru crea ’ l Dd x tarum 4*0 AVGVST. EVGVB. LIB-
VIL taruntordinem,CT effrfos res memorans,prius caufis memoratis, ut hoc quod
di ximus facile intclligercmus ■ Trifmcgiflus autem plane, crcUhre declarat
fulcra coelestia, qua Deos uocat,ad im penum fibi dat um, protuliffc feras ,
quadrupedia * ferpcntcs,aquaticos ,cr uolucria,& quod antcceffcrat,fanum,
herbam, finges: ecr«xfc c/lfc QioStPsx <pl ii/lixStPvvxutus rb rnpostaySii/
cti/7 e tytytTo St/fix TtTf<vro</lx,(& ig7mcc,(& twJlfX ngu.
7rJiv«,xsfa 7raart (nsofa. w<ratcfoi , tyStyofroS , ai$ ? securi j ^Ao#s.ex
quibus apparet Jlcllas fitiffe antequam herbida coorirentur ubertates.
Quemadmodum item Mo fes docuit imperatum a Deo,ut terra non modo uirores omnes
produceret, uerum etiam eos produceret, ut femen continerent, ad fimilcm fui propagationem
,ftir/. pisq; perennitatem :fic Trifmegislus , ra. aurlfuXTec nxAiyysnxicei ift
eevTJis lo-arif(ca?.byvy:Semmx regenerationis in ipfts feminarunt ■ M ofes au/
tem,Ligmmqi fidens femen iuxta genus fuum. Quibus omnibus apparet denus»
Creationis repetitus ordo eadem ratione, atq; tenore, quo fcnpfit Mofcs, cr quo
nullum in omni natura uidcrepotefi animus meliorcm,congrucntiorem. Apparet item
quonia Latini,ty Graci feripta Trifmegi&i hac fecuti funt (Nam tota gene
rado mundi apud Ouidium ex hifce libris fumpta cfl)apud Gracos autem cr Hc
fiodus,et Orpheus,ut docebo,exinde Philofophi firme omnes ante Ariflotele, uct
ba cr res illius libri decerpta,Ubris fuis inferucrunt,hunc autorem cr antiqui
fi/ mu effe,ct[ummxapud omnes mortales autoritatis,cuius Theologia amplexi fmt
, V comprobauerint omnes Grad-ut hinc facile pofiit intcUigi, quantus error,
<| inaudita fuerit temeritas Simplicij, qui Theologiam Aegyptioru, qua
maiores fui fumma ueneratione coluiffent,ta turpiter appellant fabulofam.Sed
alia profequa A tnur ex Trifmcgifto,dc Creatione,utfutiunioru Philofophoru
clarior mfolcnda, qui fibi fapientia laude ex inuentioncnouaru rerum optantes,
qua maiores fui, i quibus genus,mores,fcrmoncm,urbef,domos,omniaq; bona
ipfihabuiffent,jlulu. temeritate, grauifmam eorum autoritatem in affertione
creati mundi,reijdentest fequi noluenmt,fed pauci omnino ■ In libro, qui
dicitur xpeet "f.quod nomen ude turin T imaofuo Plato fecutus:Nam
quemadmodu et PUto de 1H0 fuo cratcre,fte is loquitur:*. fccTHfst /\ ycty
7r\v$w<rccs jirv,K»tvs\tt^</lovs KVfVttet: Quod arbitri j cratera repletu
demiferit adhibito pracon^Mirabditer fatetur om/ n ia Deum non manibus, fed
uerbo folo jedffe,qualis efl Theologia Mofaica,fic U brii exordicns:t7rf<AH
roy nxnx Koryoy \iaroiti<rtcy b e/btfU2spybs ev\ig <rly,xfacc Aoya.id
efl,Pofcaqua mundum omne creauit Deus Opifex, non ma nibus,fed uerbo.
Progreffus inde profequitur,cuidcntifiima pedaris fui, fuaq; tta tis
fuperiorumq; feculoru ufj;ad dduuiu,primosq; Aegyptia gentis progenitores
fcnfa.Atqi quaji profridens recentioru Philofopkorum impietate,hortatus efl fi/
lium Tat,ubi de homine creato diffcruiffctjn hunc modu:iiH<flvrvTi eu t
Ixvop T*x iraosif lurui «£ Jliiuvgyi t« </lv/uv§y>nucix.yiddicttx Nunqud
o DE PERENNI PHILOSOPHIA 4« fh Tdt,pmesopifkia fuo opifice.lUi igitur plane
feparant creaturas der eatoret qui mundum nunquam a Deo acatum
contcndunt,priuantcs opifice opificia , fe/ wgentcsqftdterum ab altero, illud
ucro praelorum e fi quoty tcfiimoniumfmulli mumfy didis Prophetarii,quorum i
ndcfifie uoccs canunt, terminos em maripo t fuiffe,tcrram fuis columnis
JUbilicfi mok ut in tternum moueri nequcat,firmaffe. Quis,inqutt,qui,ofl S*A«tf
Mtavs oftss jrtf<6cA«Jj/;Ti'j o yiy axsfis! yeJf ti$ i Txi,vosnuy 7rxvTtoy
rsoi rr»S t&t <Ai<rvrcTH::Tcrmi nis,ac definitionibus mare
circmfcripfcritlQm terram firmauerit, ac flabilierit i Efi enim aliquis b Tat,
horum omnium Creator c T Dominus. In his confirmatur Creatio mundi,et
Prouidemia,ut nihil fit in omni mundo,quod non habeat xtcmx Prouidentia
rationem. Sic cr Dauid cecinit de mari: Tcrminu pofuijli eis, quem non
tranfgredicntur,ncc conuertenturoperire terrlEt I ob,ut ab eopene Mcrcu rius
uideatur accepijfe:lndicamibi,vbi eras quando ponebam fundamenta terra * QMS
conclufit ofiijs mare, quando erumpebat quafi de uulnaprocedcnstCircum/ dedi
illud terminis meis,v pofui uedem,cr ofiia,cr dixi, vfq; huc uenies,etnon
procedes amplius, cr hic confringes tumentes fludus tuos. Mercurius item in eo
qui inferibitur Quod Deus inuipbilis,fit ex operibus manifidus, inquit, </li
&7Tifi0XH,<& <rvsx<riS brxtrrcey b
Sibs.Prwcipw,coplcxus,confifientia om tuu reru,Deus.Sic quoq; in eo,que de Bono
in fcripfit,materid mundi, qua in iHt deficationefeledione^ rerum, Jubfediffet,
ab opifice Deo dicit corpulenta effi/ flam,confohdatdq; in orbicularem firmam.
Quale Ouidius de eodem Opifice: Principio terram,ncnan aqualis ab omni Parte
firet, magnis ffieciemglomerauit in orbem. • Trifmcgiffos autem : & oo-cy
hy t/Ayc vuroKuycivoy tS t ceu* Aova ii Trcey '0 TrXxHf
<rtoyuxrroesQi,H<rAt,& byxiors vrbtfot o-cjxtt fof<AU:Et qui
tum,inquit,matcrix fubfidens ejfet,id omne uerbo fuo corpulenti! efficiens, cr
in tumore ducens,orbiculare ficit. Quis non uideat Ouidiu,ut reliqua omnia,de
mutt di ortu,fic item de fyecic terra, hinc didici ffcf illo etiam elogio Mercurius
mundu prodidit creatu,quodfolituscft multis in locis Patrem uocare Deum,ipfum
munr Aanu opificium,Partu cius. Quid quod in eo libro quem inferibit Mens ad
Mcrcu rm,contra eum qui contendat Deum mifibile, imo uero maxime uifibile
afferit, ex operibus,quibus creandis idcirco incubuerit, ut maiedas cius clara
ficretfaopx ros 0 r/j «v-? epxn famfes; <Pix fro,7rdrrx vrol* o*,lvx
PtX7rbyrtay*arrbii BPti?rvs:\nuifibilis,inquit,efi Deusf Bona uerba quafo-Et
quis efi eo illujlriorfOb hanc unam caufam , eunda c reauit,ut in omnia bus
rebus eum cemcres,Hac bonitas Dei,hac cius uirtus,uideri, apparere (fc eum per
omnia. Sic ille . In eo quoq ; qui dicitur H yrmtodia, cu precaretur omnia,ut
fu lendi! agerent, fic dixitinifaoo yetf vyiyuy t oy ktIo-xttx t« wavrct, rop
Wnfxrrx ynyfS ov ptvoy Kp^wnitt^VMnxfxirrx at -r *Kixvx ^ Dd ) rby^VKU 4 is
AVGVST. EVGVB. LIB. Vir. £ yXvKXJ VC Au§ asrny e\nwpfy!nv, lyu aoUmoy
yxsipyeyis r{t& t/ltXTfOCpHy, 'ref t7UTXfcCVT«7TV^ CpXtt/iyCU U{ 7IX<my
TTftOfty Stolo-" rt Hffa cw^§(iiTS0K’Qj^[un^lAwktmii enim fum qui eremi
omnia, qui ter/ nm firmuit ac fixit : Qui iuj?it aquam dulcem , ex oceuno 'w
umuerfm terra / rum orbem, flue qui habitatur, flue qui non
hdbitatur,exiflerc,ad alimentum: QJf iujfit ignem apparere dd omn s operationes,
Dijs cr homimbus.Hucufque Me. bflcnflum quoque fuperius, locum illum nobilem in
Kepublicj Platonis, quo qua/ fi pifor naturalis dicitur Deus, potens omnia
facere^qux piflor effingere, fum/ ptum effe cx Mercurio,qui ad Afdcpium
feribens : urx Tstf ySGr xin&{u* yextpw ifist sm zpKvby ttoihQci, ngu Stis,
u$a y»y sm SxAKtr&y, vgi cwSfccsnss t&xrx xAoyx, t&crx «4vyx. ^ef
<A'StS> &<Aiwxr>p rccvrx 7tciay,u rns iy volas, uffi xyvotxixs
rrts v>y Stoy. Quxfunt, At pifiori,inquit,licebit c r certum faccre,CT
Deos,& terram, C rma re, et homines,bruta’que,ct exanima. Deo autem
impofibilc erit hac faceret ofin gularem infaitiam,cr imperitiam erga Deum. H
xc er alia multa faripftt dc Cre/ athne uetuflifl.imus Theologus TrtfmegiSlus,
cuius, ut dixi, Theologia flut ma/ xime in caufa,ut uetujtiores Grxci, de rerum
primordio loquerentur. Cuius libros ho fac cum primis legijfa Platonem, dogmata
cius in Timxo ex his defampta, te/ flantur.Quorum quadam ad exemplum nunc re
cognofaam. Principio quam cre/ andi mundi caufam Plato p ofuit, amplexus que
maxime efl quod diuina Bonitas, in quam non modo inuidia carere non poflit,fed
qux cupidijSimafit benefaciendi , Vttrcurij fuit prioris, cifius extat liber de
Bonitate Dri,horq; unit ucrum effa eius joliq; ei congruens, exteris
incomunicabile nomen tejlatur. Totumq; de Bonitate apud Platonicos
dogma,Trifmcgflifuit.Verba Flatonis [unt,Dicamus,inquit,ob quam caufam
conflitutus rfi ific mundus, db eo, qui cum confhtuit : ayx&oS Jty, Bonus
erat uidclicet. Mercurius autem in Cratcre:xyxSo{ wy, yovu yotp rir*
cM/«TtTaxt{/,«St Asoi j riw y»y xoryitOd . Qtjtwi efl. Cum efflet bonus, boe
enim unu in eo cxceUitjtoluit terra ornarc-Secundu dogma de cratere, ut fupe
riusmonflratumcflin Timxo Platonis, quem mundanus opifaximpleuit animo/ rum, cr
de quo Plato: ty&rny rovrrccrrbs^vxfiy ttifxyrvs tyieryt: Ju quo mifaens
animam uniucrfalem, temperabat : fuit edam Trifmegifli, cuius efl li< ber
infariptus Crater,quaflittanperatio:m quo fle loquiturii&tfytny i rtxvcy,
TVToy iy yicra rxis 'flvxpus, x&Aoy UfavSsxi, ycfa. ed-rty \<f)pv' xxro.
npXTHfX (jStir yXf 7r?,9fu<rxs rovrey xferimy^, tflis xhpvxx, XffA
ittiAwo-iy otvrw . rotis ruy ew&fu7rtoy KfCft/lscue rxdlt Bxrmcroy nuufnyH
(fluuxyfyH a 5 rovny 7iy x^Xth^x.h 7rts%vts<rX, ofi «vtAtt/x» yrgos 7 °y ufirxmy^flcurrx
rt y Kpxripx. qux flunt. Voluit o
flli,hoc in me itum quafl certamen animis ponere. {pfm'qqe cratcr<iflatuit
plenum, demiflitqt w.. ..j * -« " rtMita DE PERENNI PHILOSOPHIA •
irihibito prxcone,iufiitq; ex eo cordibus humanis talia:T'mge,m>terge te
ipfum, qui potes, in huc Cratera, qui credis quod rcuerteris ad eu qui dcmifit
cratera. Sic Ule- Acceptus ejl igitur hmc Crater ille Platonicus,plemis et ipfe
ammaru,fieut tflc Mercurij plenus metis, fapictix, ad que per precone opifex
Deui ones animas, in tutant ,ut quxfe imerfcrit, accepta fapictia,reuolet
adfuperos,Similu diciitur uiTi mo,ut uidere poles. Qutetid itia ipfa anima
uniUerfi,qua in ilb cratere ntifcct P U to,a Mercurio fiipta ad uerbu e(t,
cuius ad Afclepiu hac ucrbafut:ovx ttKVtrxsty <iotiytyio-ip,oTi ccnio nias
TrctvTcsyTf&o-Ki xl^lvyxi xlrrtf Nonne audifli in generibus, quod ab una
anima Vninerji,omncs anima cxijhnt f H xc iUc.Dogma quospdcmudano opifice,et
hoc ipfum nome </lyy.iBg}b$, quod ejlinTtmxo Platonis areberrimu^enit a
Mercurio: quod ut clarii relinquo.Prx/ Urcaqiu Plato in principio Timxi dc
uchiculis animx differuit , manarut 4 T nf/ mcgijh Verba Platorus junt,ro£y
</C xZ dJlvvxroy nxgxyt/ yta&xi Tu.JlixJ^mby Aoyi<rn'ey 'idvJlt trovy
yty ty 'fvyv, '/•t >y*y <f£ty srtuyxri avvisets ,rb nxy fvvtrvnxivvTO : M
ente uero adefie cuiquam fine anima, non licet, Qyam ob caufam, mente quidem in
anima, anima in corpore in/ tlufa,uniuerfum omcpawiauit.Hxc Plato- Tnfmcgijlus
auteincoquiinferibitur KMfS, Clauisi^ft/yu Jt xr Spei an dytixxi Toy t pirus oy
t 01/70 y. 0 vct/S ty r a> ^dyas, b Aoyos iy xi * V vy» 'ty ras xuyxn, re 7
TVtuyet <Ai hk{ t^txcp\t^asy<3 xf7xgttiy,(£ xiyxro;,@ Kivti re fpaoy
<£? cberatp rpcusoy riva BxsK^.Quxfunt,Animaaute hominis uehiturboc modo, M
ens in ratione, ratio in anima, anima in corporr.spmtus autetrafit per ucnas,et
arterias, et [angui He, et mouet animal et quaft portat. EjUtc apud
Plotinu,cxterosq; Platonicos, et ah ud uehiculu igneum,quo animus indutus,
circumambulet mundum & coelum ■ E/l autem hoc uchiculm uejlis illa nedarca
corporum gloriftcatorum,Qtiando fui/ gtbunt iufti jient Sol m confredu Dei. De
eo fcripft eodem libro Trfmcgijlus e <A l mus nxSxpbs ytrdtctyos rSsy
ty^t/ycercoy aiy epvon ocay.cn os 7sv/ fivv AxBdy.tr as, jrtpeaoAti
wtxrrxrdvei/. Quoruejl LatinefenfusMens. effeda pura,ex indumentis diuina
exijlens natura , igneo corpore afjimpto ambu Lu omnem locum. Locutus etiam
Tnfmegiflus prior, ad eum modum , quo Plato , quod impofitbtle fit mentem fine
anima exiftere in corpore,Eodem libro: iuPvwt rxy yxgroy vovyty y*lva>
ermycert yvytoy,xvrcy uaS' xOrbytePpxo-xi: tmpofibde r ft , mentem in humano
copore, nudam ipfam perfe firmare . I Hui. quoque dogma quod multis in locis de
tranfitu animorum, prxeipueque in Ti/ nxo extat apud Platonem, palam Mercurij
eft -Inde primum fluxu, inde Pytho/ gorx Platomque defumptum, fvrtajfe non qux
ipfi probaffent, fedqux apud ut/ tuflioresuidi flent affirmantibus. Ac Plato
cen fuit quemadmodum a Mercurio di/, iicerat puras animas feu mentes reuolare
ad aflra , impuras m fecunda mu re/ veru ad corpora, primum queeas fieri
fxminat, fin impurx perfeuerauertnt . Io ; . Drf ■* m Krty, 4*4- A VGVSTi
EVGVB. LTB: VIF* * in tertio reditu,tranflre in corpora brutorum, donec earum
peccata expietur- Nl& » curius utro bonas ac,pura( mentes fieri Deos
coeleftes. de malis hac loquitur ad Afdepum, Nonne audifli, inquit ab una
Vniucrfi anima, cuneas alias nafcii TSTCop Tplwp 1& J '4-VX®y 7T0?tiCU
HiTx£oA«L.TUl[/ /Xfc(/ JClf tuH 71 fcVTtf ujji ro ivxvTiopiCu tiky
ig7rvTto<Aasv<reci , e{ XvvJ^ct «f ^tgo-oHx, cu <fi ^iraixi a j
7ifHv<x>ou Ji ckglxi «5 cu/J}^m7rovs-,d f/£ eur@fU>7TJXl,7HS
eC$ixvX01£g k^OVOXI , «} <Pk'iPOVX$ IXkTxGccfcOVTXt, tiroc ovrtoS u
STop3iupx?f '0t' X°f 'iV0V(rl:H4r,im igitur animarum mult£ funt mutationes,
quod alia in fortem beatiorem, alia in peiorem flatum recidunt, hum]repentcs
abeunt in aquaticas, aquatica in terre flres, terre flres in uolucret, acria in
homines. Humana jitta immortales, in Damonas mutantur, tum in Deo / rrn choros
abeunt- Sunt autem Di/ flella-Hoc dogma quanquam ucritad , CT di t Ais
ipfiufmet Mercurij efl contrarium, nunc tamen mihi fatis efl, oftendere Plato
nis Theologia omne 4 Trifmegiflo fluere, ut appareat huius feriptoris
antiquitas . t-* u • . , i1. *% i % » * i ~j i\v3 -• Orpheum adorafle.fccuiumcji
efle Theologiam T rifmegidi de conflituiione «mm di. Minores aifirmalTe que
prior Orpheus prodiJiflet, Primam Theologi* pa rrem apud Orpheum ,eflc laudes
Creatoris ztrrni, Cipicmi&imi.farcundilsi» mi.Omma nau eiTc ex futcun Ja
Cipienria uerbi diurni fecundum Orpheum. Se eundam Theologizpartem ede de
Chao,ncmpe terne &aquzcreatione,po8 quis ex eu creat* £ini iormz rerum.
Similem ede Moli Orpheum in hac crea lionis a fs ignatione. Phaneta ede
Solem.apudOrpheum: Amorem ipfamdiuinj ipfam fapicntiamcrcaudi cupidam .Ex Chao
6t Oceano nator e ITe Deos.nem pe lidcra catlcfha. Capus X» Pofl Mercurium
Trifmegiflumfupereft ut alios ueteres Gracia Theologos cu Theologia Mojis
confentire,cr eadem atefl Trifmegiftum de generatione mun di
fenftffe,acfcripfiffemonftremus.Efl autem primus fame ficut Trifmegiflut A
egpitiorum,fic Orpheus Gr acorum Thcologorum,in quem fubfequentes P htlofo phos
omnes pracipue Pythagoram reftcxiffc, ipft una Graci uoce tegantur, ut ordo
Theologia , talis per omnes atates extiterit : quod T rifmcgfflus primus qui
maiorem Theologiam audi(fet,ut uetuflior, Aegyptios docuit:ab eo fluxit ad
Ph<xnices,cr Gracos.Rcuocatur aGracis ad Aegyptios, ab Aegyptijsad mcuo/ res
quofdam,fdmam(fa celcbrem,certamq; in toto terrarum orbe (dentia, qua cu feculis
pauUUmfuccedentibusobfoleuiffct,in libris remanferit Quocirca, eadem omnia funt
apud Orpheum de creatione mundi, atq; Trifmcgiflum : nifi quod cr
fuperflidonibus, magicisq uanitatibusfe dedidit, cr carminibus
defcripfitobfcuri usjnuoluens quibufda ambagibus, qua clarius Trtfmepflus
docuiffet. E fltfrdu/ plex apud eu Theologia:uana quadi, cr
fuper{litiofa:altera diuina,fufpicieda,de fontibus Aegyptioru(ad quosfe
ueniffrjacerdosq eoru adtj fle, te flatur ut Argoa nautica )pro fluens, vt
igitur Mercurius Murus de ortu mundi, opi fice rius,fapi/ entii,gloriam'q ;
infinita prius memorat,i uera mundi prapotcntity caujfa filici/ ter
aufl>icatus(quod item cr Mofes antea,poflca Plato,qui cr bonitatem Dci,cr
Idam mundtflpfsmfeilicct dium Sapientiam cauffat a[dfcit)fic Orpheus qua/ dam
DE PERENNI PHILOSOPHIA. 4t* im diurni fiima carmina dc magnis illis ante
conditum mundum in peflore dtui no, et in palatio louis
thcfauris,cecinit,Tkefauros abditos,ct arcanos, palatium $ I ouis,in quo eunda
bona continerentur, appellans,quas I deas Platonici,noftri Sa pientiam,®-
Verbum,ficutitem Tnfmcgiftus,in quibus uero mundi latitaret ori/ go.Hxcq;
carmina etiam ab ipfis Platonicis proferuntur. . Ovnuse ov y 7rtcv7t <Auf
Tmhiy yi?7Tj tTvy$H AiQty.Q' "XbfiHSyiu/C vgetvi ayhctoy v4&J. POVTB T
K-JJQVytTB, yxcHS 7i i&Kt/</ltOS tt/f H. Qxi cti/otn yctyaS, xgii /mite
tk§ rcc§ x ycuns . Kcu 7mte(aot xgu mmot ccwef arrof ) «Ma-n TTKirrte, pecong r
K$&ytcni nintcpiS Stouvcu, bosx'f^wyvyce&-nc,yffi vsipoy ooscetnifa %y,
riyn&tee,(lu/os </T yvt yccsi& o&g i -mcpi/Ka. 1 Zfct/f
7»j>»Ta{^(/t7s,^cV{ vsce-ns ccpytKifcunrog. ..>3 Ztv5 Ki<pxA» (ivs
y!i<^x,<SKioira.7rcur7KrriroKTtaU 1 'Z.wsTOV^nlwycu.HS
7%.,f(£vfxrif*sifotrnst ;J Ztvj JUxtn Mvg, (wg nimS brcurraiy cc?yiytnMog* ‘
ij/ KfdTos,«: </!cduooyyfut7o,Mtyccs «fX0{ kntunmyi E^/ </fe' (/'t/wtf
JSaeosA&oy <£ rceJ\ rrcclrnc kvkAh-txu. Pt/f Kpu vfltogyiyu ycilce,t(gu
ou$H£,vvf v i Kpcc w/wtf ♦ reurne yotf yv&yos /aty&Av 7«</lt Jimyaai
k&tou, Qtue quidem oratione foluta reddam,ul fmt clariora. \ fuerunt
yinquit,intr a iouem,cum umuer{o,atberiattaflitat,® coeli praelard fublimitas.
■t irnmenftq; maris,®- telluris inclyta latitudo, Oceanus'^
ingens,depreffac^tartara terra, ' flumttiaq; ® ponUH,fmefine,® citera cundt, \
Immortales omnes,beati DtffyDeafa Qua fuerint exorta,®- quauentura fcquuntur.
Hac inuentre louis rerum compago manebat, j luppiter ipfe ejl primus, luppiter
ultimus idem. . luppiter ®-caput,mcdim<fr,®- eunda louis funL luppiter efl
terra fundamentum, cabqi micantis. i.v ; luppiter idem rex cunflorum,princtpimq;,
. ; Vna poteflas, er D eus unus,magnus ®- autor. Vnum efl regale corpus,in quo
hac eunda tenentur . Omnia non ^ hac in domibus louis magni iacenu W • Di t tn
41* AVGVST. EVGV9; LHJ. VIT. En Orpheus JppeVat,aut multis fcperationibus o8enfurn,Diuinitatem
Uetuflifofr tuo nomine Ionem . E fl enim lupiter , Philofophis cr nojbris
congruentibus, per quem uiuunt omnia- ld,inualefcente idololatria, antiquaq ;
religione obfolefcente, Homcn hominibus attributum. Audi igitur
diuinam,pulcherrimamq: ; Theologiam, * quantwsq;fit prifcorum inter [e
Tkeologoru confenfus refyicr. Ornua in utfceri / n but J ouis,id ejl,SapienU£
ibefauris,mcntc capactfitma , ac [cientia eunda exti / tij[c:ln thef auris Ws
sternis antequa crearcntur,cunda latitaffe . Eoq; res ante/ qua crearentur,
erant ut altero mundo,qui appellatur lupiter, ab alijs Verbit Dei,
prolificu,fcminalc,uocatur Sapientia,originibus rerum fcccundifima.Nec res(ne
forte dccipuris)creatafunt cnihilo,id cjl, nullo earum primordio
antecedcnte.fel antecefot mundus iHe,formarum,mcntionu,rationum
locuplctifiimusjapicntix, ratio uberrima,dttifima rerum aula, unde et potuerint
quondam, CTpofi)U,cum libuerit, omnia depromi- Hoc receptaculum , fedemq ;
eundarum rerum , nomine mortali uocat uterum, ut etiam in noBris literis ,
uenter aut uterus D eo tribuitur: Ex utero ante luciforum genui tc- Appellat
item regiam aulam,palatium: In pala tio louis cunda^etheriam uaflitatem ,
coelum [ublimc candens, pontum, terram,. lartara,flumina: Deniq; Z? ipfos
beatos Deos,antcquam crearentur, ut in [ua ori/ gtnc,foi[fc:Pcnndeqj illic
iacuiffc, aliquando in lucem prodituros, ficut in origine j ua [unt omnia-
idcirco Deus omnia cjl, ut 4 quo nata, er ex tbefauris fuis deprorn pta eunda-
qui producit,inquit no8er,ucntos de tbefauris fuis. In iUa diurna re/ gione
fontes funt omnium rerum, nihil fidum e fl quod non fuerit in iUa lati fima
Sapientis auh,nobilifiimxruformarm rationumcj; plenifima, opulcntifino re/
gnoiundc rebus origo, etiam Dijs beatis foit - Ecce igitur ea qua Diuus Paulus
de filio Dei,diuina Sapientia (libet enimfcpius commemorare, ipfa ratione
co^entfi utpnfce Tbeobgix maicBas,quam maiores ab origine mundi
continuatisqifuc/ ce f lombus accepi [fcnt,jit clara)Vtconformetur,inquit,in
agnitione myflerif Dei,1 V Patris er Chrifti, ty u> «<r» jrwrts ot
Biitraevfoi 7*1 croepices, yvud\us K7roKfv<poi:ln quo funt omnes tkcfauri
fapuvtia,ct intclligcntic abfconditt,lati/ tantcs-Agnofcis confcnfumSSiquidem
totus tUe rerum numertisin utcro,aut p a/ labo louis apud Orpbeu,funt omnes
thefaurt ftp tentu, cr fcientu abfconditi,ar/ cani-Et qui apud noftru cjl
Cbri)lus,apud Orpheu lupitcr,ut fepeprobatii,pro/ babiturefi magis
:ldemq;nofler Theologus de codeIoue,(fic enim etiam Hebraici uocatur lehouah(os
t sty unciiy -f fkictopccTV,7r§toTOTOKOt 7rctlcrHS kt i<n «j, 07i y/ cujTtp
\.K7i£fH to murree ice yr -nis cerris, KjrveuSi^ ynf, •zve bpamc,K] ree
io§XTtt,urs.^oret,Hn\ k v e/«T>m j, «-n. ctpypu, «n. 'Jffvoicu-iTve
7iceAr7tc Jf tou&,Kja$ ourny t ktisvu-, «arris tfb 'rrew r<uy,ngu. -ree
murree <jv cdrru <nu>tcnKi , i (gu odrris Xb nupeeAii 7*1 ix»
»Aw<flCS;Qm cjl, mqaitjimago Dei inuifibdis , primogenitus omnis creatura, .
vr* * % Ji V *• V* • DE PERENNI PHILOSOPHIA 4** quoniam in ipfo condiu funt
omnia q ua in coelis ,cr qua in terra , uifibiia , ©* uuiftbilia, flue throni ,
fiuc dominationes, Jute principatus, f ue potcjlates, omr nia per ipfum, er in
ipfum funt creata . Et ip fe ejl ante omnia, cr omnia in ipfo conjijlunt,w ipfe
efl caput Ecclefix.Hxc noRer Theologus, re frondente fibi at pud omnes
ueritate,fed aperta magis, nouiflimis feculis. Vt ergo dixit Orpheus , \ouem
ejfe primum:fic noflcr, fui ffe v efje eum ante omnia,cr primogeniti. Vt Sle
pradicat omnia intra louis arcana latitajfe,qu at poRea proruperunt in lucem,
numerans uiflbilu CT inutfibiha,tcrrcRm er calcfta,multus<fc e fl in
catalogo r& rum terrcffrium,quantus noflcr ut perfidior,
fapicntiaqiinfhuflior , in catalogo calefiium,cr impbilium:flc ipfe noflcr per
cum eunda fuijfe creata , contentus res tcrrcRrrs,ut notiores,uno nomine
figmficaffe: res autem calefies occultiores xpericns,inflansq; declarando
nominibus eorum prolatis. Quosq; noflcr nomina tftp uocat tkronos,dominationes,
principatus, potcjlates, hos uno nomine Orpbe^ VS,Dcos beatos, pocticeq; addit,
Dcascp . Nr uter enim fexus ejl apud Deos, ut ut troq; poflint appellari. Sed
dignius noRrafemper Theologia, fexu mafculo.Quod ergo Paulus,ln ipfo er per
ipfum condita funt omnia:Et, quia complacuit in ip/ fp habitare omnem
plenitiulincm:ejl quod magis poetice Orphcus,quod in eo an / Uquam crearentur,
erant calcRia,ci terrcRria,perinde ut in arcana fapientia, the fxiin,fontcsq;
reni: Vt in utero aut palatio, duifinuq; aula . Quodq; noflcr alibi , Vnus
Deus,cr Paler Domininofln lefu Chrifti-Orphats, Vna PotcRas , unum Kumcn , unus
omnium Princcps,Vnum corpus rcgium,\n quo omnia . quo uel tofum mundum poflis
fentire , qui fit quafi corpus , cuius animatio uisq; fu ipfe Deus, uel
perRatin eo quodeeeinit , omnia in utero louis fuiffc . Quare redditur omnium
rcru ralio,quas conditas a Deo memorat sio fessum refert cum,ignem,
if\uam,terram,maria, calum, nodem, diem, fontes, flumina , plantas, animalia
•ereaffe,quufcilicetm thefauris frus, unde facile depromi poffent,UtUabant.
Erat adeo fapiens, c t folers,plenusq; remm, facundus'^ conditor ille, ut
quidquid cu , ferctfeccriteoq ; dodiflime,z 7 duune fubiecit Orpheus: Vcuritc
-ni (Ai Kgtrjxes wS/S epx& ’vg 7to Mt ttjp k?x<Aihs 7SfocptpniJ
7rrAt/3t<rxtA» f • Cunda hac abfconfa latas eduxit ad auras. Pedore mira fuo
proferens, cr fida fuperba. :'~"t Ejl item hac omnis Orphei Theologia,ea
qua tam uaria , multiplex q; efl de tdeis apud Platonicos:quibus fi ucrumfenfum
adhibueris, erunt urra , crdipix qua recipientur. Siquidem er Mercurius
adhibuit mundano opifici u<Ao; xpyyrv/ yroiJ.Ha funt apud Platonem uorrop.
Animal iutclligibtlc , omnium fcili/ cel rerum origo. Apud TimaumLocrcnfcm
KCtruog Ircftccvsnap • Ninurum, ^duifapientiadima tanteaqiwn resemrentur*
&?<rWforforcHgvQoi. Nr<£ L 4s9 AVGVST. BVGVB. LIB. Vir: Nc<J;
pofUs redius de I deis fentire,qudm fi eas appelles , iuxta dtuinumPauluntJ
Thefauros fapientix abfcottditosDionyfius TTfogltrtievS -F &*i. Rcde,nd
fola uoluntate De ut creat Ergo uoluntates , funt antecedentes creatio/ nes
Hanc item Theologiam Orphei posiea fecutus efl Empedoclcs.Vt enim cun/ Ha ab
loue producit Orphcus,etiam Deos beatos:cr ut dium P aulm, ab imagine
Dei,uifibilix,cr inuijtbiliatfic Empedocles Vnojiel Vnitate,res omnes
terreftres, uolucres,pifces,mares, cr fceminas,xrbores, deniq; etiam
Deoslongxuos.Et in ea enumeratione e fi idem loquendi modm apud utrunq;:
Quxfmt,qu* focrint,qux pofi uentura fcquentur. Orpheus, owcct «p
yty(ta>ree}i(ffu vsstgop xvSn fcptMtp. r iyv&cu. _ Empedocles , Fati?
Soter UJjyooKT &iyo(eeT iscubnio-tt* Qjum ob rem,coni\at Empedoclem,ab
Orpheo ea didtciffr,appeUa ffeq; Vnita/ tem, quod prior Orp heus,louem . Ejt
igitur nunc apud tres T hcologos, quxda Ge/ ncfv,quxdam
Cofmopccix,Orphcum,Empedodem, cr Paulum , Omnes unam/ nuter fotentcs,terreflria
crcaledia,uifibilia er inuifibiliaafummo Deo creata. Enumerante [; in
particulari , duo Grxci Theologi res terredres,utpote fuperior x minus
caUcntes:noBer autem appcUat nominatim omnes ordines Deorum , fatos ah iUo
magno Deo,quatuor rerum choris nominatis .illud quidem Orpheusfapi/ entifiime
cr quafi ex fontibus no flrx Theologi*, quod agnofccns thefauros Sa/ pientix
diuinx,eos appellat <Ao)ixcc,palatium,auLtm I ouis,eos in utero, er pedo/
rt,feu corde eius latitare,diuinamqi Sapientiam palatium rerwm,aulam,pedm fee
eundi fiimum,omniaq ; bona in palatio et domo I ouis affluere prxdicans.Pofi
com memoratum diuinum illud cr ineffabile omnipotens $ mundi principium,ueram
facundamff; originem, dcfcenditad creationem , cr ad ip faciam res apparentes
Orpheus, cfiq; omnis ei dcChao rerumq; ex eo creatione Theologia,qux uifa ejl *
'm Trifmcgifio.Ctio funt rerum principia:altertm fempitemum,Deus,inxfiimd/
bilis fapientia.altcrum creatum Chaos,origo,maffa totius mundi, mundanarumqi
rerum materia.Globisinformis,prxcedcns omnia non tcmpore,nuUo adhuc tem/
porejed natura.Fccit enim primo Dais una rem, ex qua eunda depromeret, in/ de
Sol,cr omnis candida, puriorq; eduda efi fubfiantia,exindc eunda coorta,CT
formata terreflria,Hoc igitur pro fecutus efi carminibus Orpheus, qux funt in
Ar gonautica,quibus totum mundi exorditmjrcrumt p ex Chao explicationem, qua/
lem cecinit Ouidius,refort fe cecini ffe: Pg une XfycuvyaJiOg
y&Aotv"Qcm\/ v/aMp* hs t7rape'^t <pvr*s,Ss t* vgecvoS 1 s vrigxs
«A&yr. r«STt <>/?tfvisfl<k<np,7iv$jxtyceTi &«AawjC.
Pgio^v7ornn\f^{W7S7WiM 7nhv^nlip\gecrrx> . OWtCT* , DE PEfcENtfl PHILOSOPHIA
4 »9 CXWKT ifvrvj <xvav7K,AiiK;t$'<jJT iifco ccvr affo». •
K«ixfeVoy«(VoAfcT?f£/. Qua ut potuerunt, Latina fient. Principioq; uetus Cl
uos,otro concinit hymo , Vt mium mutauit fuit utfy per udum Calwm,tumiit£ terra
ortum,tum maris imum. Aeternum canit ex fe pcrfidum,fapicntemt Vt quacunq^
crcauit amor, tum eunda diremit. Satumumq;uoracem. Hac Orpbcus.EcceChaos
antiquu,quam nuncupa/ tione a Trifmcgido didicerat. Antiquumq; Chaos defignat
illud mundi nafccntis inidum.Rcde uocatum antiquu, quod ante omnia extiterit .
EtGrace Arcbaum, quod in principio mundi fuerit. Hoc apud Mofen efl, terra er
aqua, quarum duo/ rum reru conglobatio dicitur Ap har,cut re frondet Grace Uve,
quod nomen, ut docebo , Orphcusctiam ufurpauit . Pofl Chaos tamctji eius
creationem ficutnec TrifmcgiRus,non expre fit, natur aliter fccutum efl,a
maioribus auditum er ecle/ Iratum, ut naturas C haos mutarit ■ Hac fuit fecunda
mundi creatio, fecundus murt dusjcilicet ex infirmi, rudity principio, firmarum
pulcherrimarum produdio, ex deformibus firmofi fimis cfjcdis. lurcq; dixit
naturas mutaffe Chaos , quippe qua ex ipfo,uelut rudi.incompoda $ origine ,
eduda funt , er pro dc firmi rudi/ 'ptento,fucce fit multitudo firmofarum
naturarum.Naturas uocat ipfas res natat, uniuerfales, ex quibus
omnianafcuntur,ccclum,Solem, terram, mare,aerem- Has docet ex Chao depromptas ,
non explicans ad amufimficut T rifmcgidus , qux quidq ; ratione produdum fit,
fed eum tamen ordinem retinens , quem in prace/ ftore animaducrtiffet.Nam in
iUa explicatione, principium nafcendi habuit coc/ ltm,cum dtremt,aquis
inoperans,diuina Sapientiajelegitq; excis xtheriam fub/ flantia ■ Quocirca
docet in hac explicationc,ccclu ad fiiem,perfidionemq ; ucmf/ \e.Ac cu dicat Orpheus
fececiniffe quomodo natafmt omnia ex Chao, primum^ /coetum ab
folutum,neceffeefl eum animo fuouidi ffc,notamqi habui ffe hanc ab fo
htionem,eamq ; frcdaffe,qux literis Trifmcgifi conlincretur,dc creatione Solis
* fme lucis, de creatione punfimi ignis athcrij, quod Trifmegidus late et ucre
enor rauiUgiturexChao primi! fidum fegregatumq; efl ggccro:,calu, ccelcfhs fub/
flantia,in primisq ; SolEt Mofcs commemorato Chao, fubito perbibet extitijfe lu
<rm. Quod idem Orpheum q uofyretuliffe paulo pofl conBabit . Prace fit
igitur Chaos, fecuta e fl naturarum mutatio. I d ut fidum fit, explicat. Primum
, ait, fida, efl abfolutaq; atheria fub)lantia.Exindc tellus latafmus aperuit,
cccpitq; cffeetdi xijuderiq; terra,c'um,Solc defuper
ardente,&infldmantr,exhaurientcq; aquas t ut docuit Tnfmcgfiks,latifimos
frnus apemt-Tunc ucre nata efbetfi firet antea cum aqua: fed erat in maf]a,uere
terra dici non poterat. Eafiit terra yinerte, or tus,exiccatio uidclicet
eius,crconfolidatio, ac firmatio. Eadem autem opera, qua terra patefiebat,mare
dirimebatur, fmjocosq; profundos fuos forticbatur- Eo$ p ne/- r . " 4io
AVGVST. E VGV 8» LT8. VII prxcipue, non creationem maris, ficut terrx , fed
profunditatem etconcmUtem ficut Mofes item, memorauit Orpheus. Nam aquarum
antea creatarum , 'm uajUs terrx uoragines congregatio, mare uocitatum eft.
Mofes igitur dixit. Congre/ gentur aqux in unu locum, et appareat anda.Orpbeus
autc exprej lit hunc locum inquemdiuino imperio coiere aqux,
TBt/S/aivxdocAccoJK, pyfimdu maris, fe/ dem maris profundifiimam. Huc ufque
mundi creatio. Satis que nunc erat Or/ pheo,uniiierfxhadixiffe : Primum Cbaos,
exinde calc/lem fubftantiam, tum ter/ rx apparentiam, demum feceffum aquarum in
profundum mundi . Sed ne putes et um Solis rebus creatis memoratis, contra quam
maiores tradidi ffent, creatorem ftluijfe, cr cafui temeritati que ordines
pulcherrimos adiudicaffe, ecce non miniet pie, quam Mofes (7 Trifmcgtfltts,quis
fuerit autor tantarum rerum, eumfuis uc/ ns nominibus appellans, inducit. Nam
qucmuocat Mofes fua lingua. Spiritum, uideheet Sapientiam, Mcrcwius autem vovy,
Mentem, inteUigenttam, Orpbcws Hocit iposrx Amorem, tribus nominibus maicjlatcm
cius defignans : Antiquifii/ mi nimirum ante mundum, ante Chacs iUud ( dicunt
enim Grxci Z7 Latini, An/ tiqmpima,fempitcma)tiim ccvroTiAHyper fe
pcrf:£lm,fibiipfifubflantiam,com pl ementum, originem fui : P oftrcmo
aroAt/fcHr/i/j , quod Sapientix diuinx, in quafunt omnia confilia fcientia que
omnis, eft nomen. Amoris autem ratio ex ed, ut claret,quod defignatur amor,aipiditas,iioluntas
creandi, er creatorisbo t nitar, quem cupiditas impulcrit,ul communicaret
bonafua-ldeo que fimtapud Hc krxos,qui Spiritum illum Mofis,intcrpretentur
uoluntatcm.Et Ariftotdes in Ma* ioris PMofophti,amorcmiflumjrcrum principium
apud Theologos, cupiditatem interpretatur,diccns Parmenidem amorem feu
cupiditatem principium flatui ffc : Kctp ti t<s ccfaGbigtoTK « iy-nh evety
>•* opvj7TVC%iLM<Pys. Cornutus quocp uetere Tbologil explicans dicitx
</i t ervo y^ycni xt k of//* « i&iy* yurvety : Amor autem cum eis
dicitur fui ffc cupiditas ad generandum. Hoc quidem tejUmonionM diurnius,
utfeias quidjh Amor anliquifimus fapientifmis, perfe p erftdus, apudOr/ pheum.
jQud item mirabile eft, quod ego cum reperi, miris gaudijs inccfti , quod
Proclus fuper Timxum, teftatur Ph crccidem p rifcum iUum Pythagorx prxeepto/
rem, dixtffc, Ioucm cum crcarc uellet, in Amorem fe trans fvrmafje : ite tfW*
ictraBtBAtwSxs rcy ni/Aorrx s/ltxuvpytiy.Hunc Amorem tcfla/ I ter Orpheus eunda
produxiffe, fcorfum diremi ffr, quod fuit acatio, direptione ac diuifione fida
omnium rerum, qux globatxin fua maffa, origmeq; latitarunt: Porro Saturnum, ut
uidere eft alibi, uocat tempus uorax,unacum xtherenatum. Atq; hucufq;
cftconfonacumMofaica, Z7 Aegyptia fapientia Orphita Tbcola/ gu admiranda,
naturalis, fuf\ncienda.Rurfum in Argonautica eadem de Chao,rc rumq;
explicatione deferibit Orphcus.Qux carmina conabor pro mib • enodare .
(St«^c{»s *piy«?roi/ stwcyKupi / f DE PffRjE^NT pMrtOiOPftTA 4>» K«* Kf
CV0p,Ot K jyUfKTtOlS V7T0 K0A7ICIS AiStpa, myu.cAtepvH
m.giu>7nctKV<Afi>v igwrx. Nt/KTflJ KU yiViTf/S 7ICO\§X K^vy>f/,0t/
f* <pivHT(C* O Va 9TtfO< kiuAictClovo-i §£3X01, 7rg«iT©- , ,
Anliquum}ptmumc^ Chaos,magnum^ neccffr, M Satumumq;,fmu immntfo qui cLufcrat
ipfum C Aethcra,tim gm\num,uigilem, uencrandm & Amorem, A terna CT nodis
putrem dixere Phunctd, Quem poflnad,nam eunda prior ifle refidjit. Principio
nccef.itatcm afcnbit C buo, i n quo rerum cundurum neceffuriu materit
contineretur, ingens exordium, magna moles ac globus ( uocantenimPkdofophi
nutcriumjicccfiitutcm ) P oflhoc principium er rude Chaos, mox e xtititatheria
pibfl-irnu,qu£ certis molibus atq; orbibus difbributa, tempus exprefit: commemo
ranturq; primum Cbuos : (irinic ather nutus ex aqua. Huic adiunfluscflSatur/
ma,id ejl tempus. Memorat item Amorem illuni diurnum, de quo rjl apud Philo/
[ophos carmen ex eodem Orpheo : • ( KftticHTv; i(pKfc^fl»{^roAvTfc^r«{^ P rima
fuit genitrix Sapientia, dulcis Amorq; Hoc carmine quo nullum diuinius,clare,
quid A mor prifeis Phdofophis celebris, CT ad mundi creationem afcitus,fn,quam
uim habeat ■ Eece funtidem pix is,Sa/ flentia, atq; Amor. Sapientia dicitur
prima fuiffe genitrix, dicitur etiam Amor. Quem Orpheus fuperius uetufkfiimm,id
rfl,fempitemum,per fe genitum aut per fedumjapicntifimrumq; appellat, eum nunc
uocat mfioranx, oculatum, omnia
rircunft>icicntcm,fapientemfcilicet,dcindeuenerandum,cultu dignum.Pofl Amo/
rem creatorem, fapientem JicutMofes,antem omnes uifMes domat edudam ex Chao
lucem :cr Trifmegijhs purifiimum ignem diremptum, in altumypiblatm ex aqua : CT
Ouidius huita interpres Theologum • Jgnea conuexi uis,cr fine pondere, caeli,
Emicuit,fumrnaq ; locum ftbi legit in arce. Sic Orpheus prodit,ante omnia
Pbaneta,hoc ejl, Solem,tucem,appandf[e,eo no/ tmne nuncupatum,quoniam prior
appamt,uifus cripfe primut, cr ut omnia ui derentur, primus autor, defignans
Orpheus, quod Latinis cicco CT Tnfmegijlo 4caeptum,ind:cauU Ouidius : a-j : . .
Nullus adhuc
terris prabebat lumina Titan, t&ofesautcm. Et tenebra erant piper fidem
abyfii. Trifmegifhis, *y oxoref scvsdfoy i(/o tjjvwra : Erant tenebra mfinitain
abyffo.Quoniam igitur horro/ irem teterrimu primus apparens munda
Phanes,difcujiit,merilo pio nomine cele/ bris apud omnes mortales fidi Atq;
agso[cr,qucquod Hopcsuooat Hebraice or, «B» ,'i ■ 4»*»J - «‘v .,v \ h 4i* ,A
VGVST. EV-GVB. LI8- VH>; n i quoGrxce jiflum orto, uidco, uertitur autem
eauox dGrxcis interprftibur, (J>j>t,hunc Orpheus appellat
cpirHS,Phancs.Vtrun<£ nomen ab eadem origine, cr eiufdem fignifuationisPhos apud
M ofen lux, lumen primogenitum, apud Or pheunt Phanes,opus diuina
potentu,mirabilc argumcntum,nibilmrcbus corpo/ reis melius. Apparuit prior
omnibus lux, prior cum [e uifib&em prabuit , tum ut extera uiderentur,
fecit HxcGrxce uocaturepus,phos,cr QwHSjbincs . Is a/ pud Orpheum Genitor
nodis, quoniam creata luce,diuifit Deus inter luccm,& te nebras-Eodemcj}
temporf,eadcmcfc opera,Sol diem ftcit,cr nodem- inhorruerat auem nox
xtemd,quoniam fuit in xternum id quod lucem antecedit. Antecedit as» tem
priuatio,intcrcifa,cr terminata,cum lux inuefta eft. Efl igitur in Theologia
Orphei maiejlasfempitema ante mundum, creatrix mundi, ineffabilis, infuperabi
lis fapientia,exinde creatu Chaos,rude cr iners p odus,origo informis ,
deinceps diuifio,euolutio rerum,primum xtherix leuitatis, Solis cy uel lucis ,
cr cum luce dici,ac noflis-Primum egregium mirandum $ opus [apientix diutnx. Cum Sole creatum efl
tcmpus,latens fub finibus cr rcuolutionibus xtheris . inuentor oww/ um fuit
Amor. Quod autem fenferit Orpheus creationem rerum inchoaffe i rudi inerti $
congerie, cr quod Chaos fuerit uetuflifiimus ille limus ex terra, cr aqua,cr
quod omnes res ex illo acento fmt edufla, declarat Athenagoras Pbi/ lofophus
CbrifUanus^nterprctas ea,qux prodidit Orpheus,cuius hxc funt uerba: H^t^p^ctortp
ourrtit <rviutpuvtt.bnH§:v /xtp yctf Atyarrcs*
hKiceyovTH$itoP}'tvio-sp,i(&l*inf*™QvP, t f Of4»t &>S t/£}es i(gu7K
ovo/cccTxc<uru>p 7Tg&os iftvgt t & yivirtiS (Tii/ HAlIt, Kj o/rce
carrotS7rt7T£«K7Xt,ei7n, S&wristtrrtu 7tccg correis iAlSuskgoy StoAsyciy,
u> jyuo/x/ifos rcc ko?Ak Sigecirfe.&tvy yxAisst \nvrxi@ cum tLu
nganlwykrunp cunuy \jJ'tctrr<&‘ crt/y js«kto{. mulares ooyrtf
yino-nveturtoji TtTvxfccs. kyyc^vi/lmgecgyuuaT currep toIs cAsts-ocrro Ji t i
vcAxt®' j*Avj kxtis k. Hoc, ait, inter eos omnes couenit, natos fcihcct,cr
fidos deos. Na Homerus carnt Oceanum $ Deum patrem,Tethyncp parentem. Orpheus
autem, qui er ipforum nomina primus excogitavit, cr ortus eorum, & quxcunq
; eis gefla ef>ent , enarrauit, fMutsty putatur de Theologia fcripfiffc,
quem cr Homerus, maxime in opinione Deorum efl fecutus , etiam ipfe primam
Deorum origincm,ex aqua fwffe dixit. Fuit enim fecundum hunc, aqua omnium rerum
principium.ex aqua uerbhylen,fme limum dicit cxtttiffe-Hac iflc . Claret
igitur,OrpheumTheologiam Aegyptiorum cxprefitffe. Deos enim,ut fuperim
h/Lercurius,uocabat fidera coclc(lix,e quibus feptem planctas , feptem deos
nomi/ nat iAercuriustfi>rmM Deorum Ouidutt Hos Orpheus, ut prior T
nfmegifhdjt4 tot ex occano docuit,omnm videlicet fubflantimcmlefitm^Hm 1 ignea
connexi rif cr fmc pondere, coeli. Emerit, DE 'PER-ENNF PHILOSOPHIA 4 %t
Emicuit, fummac jj locum Jibi legit in arcc Hi funt Di/ nati Orpheo ex
aqua,quibus fegrcgatis,ac [cUais,terr4 remaftt hyle, limut,ex quo nata funt
omnia terreftria.Quam ob cauffam iure dicitur oceanut drigo cunflorum,prxcipUe
deorum,id eftffiderum ccelejlium, quos folos i motu , Ut te flatur Plato,dixere
prifci Dcos.Nrcfunt nunc dij, lupiter , Saturnus, tuno. Kam etiam
Trifmegiflus,deos nuncupauit,quorum propria efl nomenclatio Q*eS, db
incitatione er curfu. Hoc deftgnat aliud Orphei carmen: Slnlctr®' 7rf£r&'
ncc&tfov Itffi yituoio. i Oceanus primus coepit connubia pulchra. Aqua
igitur iUa primordialis, genuit Deos ccelefles.ltem terreftria,qux etia Mo/ fes
quoqi perbibet,nata ex ea,qua dicitur. Hebraice Aphar,hoc efl, limus. Nant animalibus
quoq; brutis ea dedit principium. Mirus igitur prifcx Theologia coit
Jenfus,cunftis afferentibus cocleftem liquiditatem,ac perfricuitatcm, ab aquis
pu/ rifinne fegregatam.Tum fuper antiquijlimd materia, feu limo, quorum
poflrcmu i Gracoeft llys,primum diilaeflmateria,quafi mater omnium rerum, eadem
canentibus. Ex his liquet (nam multa altoqmn prttereo)Orphcum principi Grd t*
Theologia, CT creatum mundum affer uiffe, er docui ffe qua ratione Jit crea/
tus,mirabilitcr cum Mofe congruentem.Repcrtus etia fons Theologia eius, quod
cumis fluxit a Trifmegi/lo.Et quod memorabile efl, cum fuperioribus,Orpbco eat
leflia lumina ex occano funt nota, vidimus qua ratione oporteat intclligere
cor/ men Homeri translatum a Poeta Latino , .. • Oceanum rerum patrem,Tethynq} parentem.
Homerus autem cecinerat, Oceanum $ Deum patrem. Qcos cum Orpheo
dicens,Solem,Lunam,feptemq; planetas, quos lumen [anitum yocat Trifmcgijlus,ex
oceano in primordio mundi natos. Ouidiusifrdceis,ex eadem Theologia, v Aftra
tenent ccclcfle folum,fvrma $ Deorum, fyius autem docuerat hanc fubflanliam ex
aqua natam. Ignea conuexi uis, &■ fine pondere coeli. Emicuit. r Vidimus
hylen ,feu materiam antiquifiimam. Vidimus quideffet Chaot.Apparu/ it antiquifimu
Theolog/i, creatione aperte fkteri:ut fit flupeda recentiu Philofo/
phoruimpudetiaffuper atemi mudi affertione,creatione, er a uetuflifiimis eoru
prodit a,cr maximis Philofophis prifcx Theologia placita reucreter cofirmanti
bus. Scrippt
etia Orpheus peculiares hymnos, ut ipfe de fe ipfo teflatur,m Argo/ tuutica,de
Cofmogottia,de Generatione mundi. Autor quo# efl Proclus, Orpheu ab uno
fingulari Deo cunila producere , etiam Deos, fuper Timaum feribens , t»
K$yQj.ttis ovt®' Sii tw,tbccvtx ngu St/rot/ •tecteret c sjdjjsm rxt
</ltvrtfces rcJfus rfuSpiA fecreto,& in arcanis habitante Deo , uni/
i»rrp,cr ab eo reliquos ordines [ecmdot Deorum, producit. , . < v " ' > Ee Homerum
l 4l* rAVGVST. EVGVt. LIB. VIt. Haracmm a«cp Hefi jdum uttientot. '.anc
Theologiam, fimiliicrjtcp priores dc. romiJioriginc.eielusprtiUipijr
cecimflTcTeftam etaqtnm Homctoni pumi* t res ere itu dixille. Hefiojum pnmmn fu
ille Ctuos.uleft, lertim Bc aquanMo* umep creationem aftirtnaflc acdecantafle.
Cap. XI c E C V T I [unt pojlmaiorcs hofce, diutnoscfc Theologos,Homcrus, er
Hefio/ S Jus, eidem [acrofandx Theologis unMiimiter acclamantes , eum 'que
imuli/ i\t creationis ordinem , quem apud Trifmegifum , er Orpheum uidiffent ,
pijf/ fime [cruantes. Siquidem V opjfwi aut on' que mwidano meritos creationis
h o/ nor es detulerunt ; deinde uctq CbaosiUud, rudemque ex aqua, cr terra
mate/ nam, ex qua fit infirmatus, dee oratus ‘que mundus, nomuuuerunt. Nam quod
cum maioribus fen ferit Homerus, principium rerum fiitjfc terr am, er aquam ,
ni/ mirum C haos, ad alios lujhnus Philofophus tejlis,ipfa'que Homeri carmina
de/ monfrant,cum inducit imprccantes,ut hofies in terram cr aquam reucrLantur :
"AWi’ vyuti f urbvTis ycuct ywot&u Seiuosin terram cunfli redeatis, cr
undam- > • f , Subijcit lufinus : Jit vanj>Bi^.vcrap o§y*i* WS xgyutctp
Qv<ny mrreut &K yn{ avctXvop ; Per uehementem iram , eos in antiquam
originem ex terra re/ [oluens. Addit' que eum hsc ab Aeg yptijs dtdtciffe.
Deinceps Hefiodits. Hinc inter pedantur Grxci qus P oetx canunt , mundum
antiquum fuiffe nvAvt, nget $*/ iv P, nempe Itmu et mare,mijlionem lens cr
aqux- Hocifc Orpheus i ttfpict TTfimSX WtAu, 7Tfb<rBvS0p Nfrf4^ ante alios
omnes appello uetujlum. \ Hefiodits uabin Theologia,aduerbum prodidit ea qus
prior Orpheus. Atque cum in libro, qui inferibitur Opera er Dies, omni que
fuapoefi, det fammo I oid principatum, autoriutemq ; omnium rerum, tum fuper
omnes Deos c r hominet imperium jn cuius poteftatefimt coelum CT terrx,certe
eonucnit cum Trifinegijlo er Orpheo,fuper hoc stano principio, ut prima cius
Tbrologw xqueatq^ fupe/ riorumjit de conditore, de maieflate,fingulariq;
potefiate, prouidcntiafy eius : fe/ eunda de Chao,origineq; rerum, deq; ipja
iam mundi conJlitutione.Eius igitur (# minaer Orphei fontibus hauflafunt:
pivrap ytniVySU/rKgbrrtrnt rcuxlfoglstgy&,nKvTtopid<&krcpicAi5oua,
*, . 7rxrn.osttat’Tce7rft7rfiK^woJ-ni<ri* Extit ante Cbaosjoft hsc lati fima
tellus. Qua fupa innixum pondus rerum incubat omne, Atq; Amor,mtcr qui diuos
facer enitet omnes. Icet Chaosanteomnia,tcrra [edicet er aqua,ficut in
Mofe,Initium mandi, rudit origo,inchoamcntum, materia pofiea natarum firmarum
mater,infbrme coeli c T terrsfemen.Naturaliter ante omnia, fidum ab eodem
opifice, qui difficilwra,ncm ‘ penum . DE PERENNI PHltOJOPHTA. 4 1% .pe mandi
qui fuccefit, ftciffct. Qw'(f ea de caufa rude rerum 'tnchoamenttm ie/
ctffet,cr inueniffct,ut ftceret,quodficit.Qui niji ucrus autor materia
fuiffet,nwt quam ex ei. fornos depromere potui jfetjed ideo ficile
deprompfu,quia quilis fibi uifteji apta cr facundi id genenndum mundum,
materiam p rxparauit. Igitur pofl Chaos, ac uile mium,ex'mde iuxta Theologum
Trifmegijti,cr Mofts,appx ruit terra tremens, madida, lutulcnti,qwe fohs
facundi calore, peperit arbores, i/ nimalii- N on memorat Hefiodus pulcherrimum
illum, qui primus uifus ejl iit muu do,crfieitut uiderentur omnia, Phaneti,frd
tria tantu conenuu efl principia pof fuiffc.fortc Orphicam,Hermaicamq;
theologia, non ufquequaq; clare intellexit, tlam Trifmeg]lus,cr Orpheus,non
poflpofucrunt Amorem Chao,cr terra : fed Trifmegijhs prodiderat M entem eundi
ftcijfe,exomaf[x,Orpheus Amorem ont nia lq>v<n,produxiffe- Quare non fidt
Amor pofl terram, iut cu terra, fcd creator et autor, cupidus et fapiens
menicndi,fuit ante res 'mentas. Tria igitur iuxta H c/ fiodm,fuerunt in
pmcipio,quorwm poflremu ejl primm,Ckaos,Terra, Amor. Tac,ut dtxi, cr ut
Theologia priorum, unde nata ejl Heftodica, priorem, ipjwa Amorem. 1 nuocarat
autem Mu fas Hcfiodus,hoc carmine: Ei/T^n J^'is t« ngaTa 3tol,xpu ycuet
ytvovai, KouToTXnoi, i<£7rirT@' ivrtigiT&iOti/ltaxTxMviL/i ■’ ‘ Asfccn
Actitmaimvrx, i&i xfct/otXbfis vsnfiiy. Dicite uosjut primum Dij, tellusq}
creati, fluminaq; c r pontus uajlus,qui tollitur undis, Aflraq^ clara,Polusq ;
immenfus, inalto . Conftit etiam nunc Heftodm confiteri mimdum,Dcoscp,
fatos,Deos fentientem, ut parcfKeosdcm at$ Trifmegijhis, v Orphcus, cr de
quibus Ouidius, Ajlra tenentcalejle folum,fvrmx(p Deorum. Hof ergo Deos canit
ern exteris mundanis rebus,cum terra,mari,fhmimbus,fa/ tos: Deos inquam,quos
Arijloteles d maiorum fuorum fententia uehementer alie/ ne,cr fempitemos
cenfuit,cr fubjlantias quasdam diuinas iudicauit ■ En eunda ue ■ tujlas
producit coelum cr fidera ex aqua, cr occano, quo cr eorum inchoata pro genies
declaratur, cr ex eisdem rebus conflare, eiusdemfy ejfe fubflandx, atq ; o/
mnia mundana,calum monjhratwr. Scilicet non ejfe quinta udam ejfentiam. Hanc
tandem fententiam eodem opere, camine mirabili, Hefiodus declarauit : Toux Ji
~m Tig&rct \y&rKTo lexoy icurrit _ • Ov^ctiropinpoiyTXylya yuy Trfei
narret nstAsn rrp (iPCKStoioji $tMSfc</l©-a<np£AfcS «Ut. Principio^ fibi
peperit ftmile undiq; tcUus, ’ Stellatum calum,quo circum clauderet ipfam ,
ytty foret diuisfedesfecurx beat». * 1 Ee i H occor/ 4*4 ► -AVGVST. EVCJVB.
1!B. Vlfci Hoc carmine non folum dicitur natum calum , & fidum, cum non
efjet^ utrum etiam genitum cx terra, his fcdicet aquis, qua in regione tarcjlri
immorabuntur; Aeqiulem autem tcrra,uidclicet ffihericum,rotundum,orbicuUris
format: Geni/ tum i i tcrra,cuius k fcdibus,aquarum plaus,dtutno imperio,
jtupcndoq; artificio * fublaUpurifiimafubj\antia,clanfiimas illas luces
accendit. Nec potejl uenireiu animum de coele fii [ubjlantta uertfimiltus .
Super quo mirus eft omnium prifeo/ rum confenfus.Philofopbia Mofaica,omni
fapientu uctufiiore, td priore innuen/ tc,k nofliris deinceps Theologis
affertum.Quippe duius Petrus in Epijlola docet calum aqueam cjfe compagem:oTi
vfxvoi uiccy in. notlhxi, xgu. yiiif vfec/ t </Y vSoctos ovnsonx toi -r A
oya ; Quoniam corii dudumfidi funt,v terra, ex aqua, c? per aquam diuino
imperio confiipata . H abes terram* V aquam commi jias ab exordio , ex aquis
tellurem emerfijje , cx cifdcm calum* qui dtciair ob eam caufam xther,
cnituijfc c r cxarfijfe aquis,inaudito,cr inferu/ tabis
artificio,kjapientifiimo ingenio, in eam liquiditatem extenuatis. H uiufmodi
ejl de creatione miidi Hcjioi Theologia. Ncq; enim laboro nunc uniucrfam e ut
Theologiam mtcrpretan,bn tcRimorujs contentus, quibus corii, C T mundi conti/
netur ongo, v quod Jit aqueum . QjtiJ autem C haos , quid 'ue Amor apud pri/
fcos Theologos cjfct,pratcr ea, qua diximus, etiam Cornutus oBcndit, explicans
prifeam Theologiam: U <At yaJosyiy ra Tssfo (Piccxoiyiintos ytvoy.%/
voyvyfcy, yyiiOK sx&if dvoyxerySJeeyJivr 7njg,’o c ioniyi (B',ngx curn tf£
Kiyy-TW. djg. iiw M7rfoytg€ixy. o <fi tftosivyxi/ivis t j^H$K,y>.ycinvou.
h 'opyn huSit> 'flovoiy. cey.cc yotf Z. Iktiv®' yivirtu* Xgu Trxgeiyou. th
ys.vr.rei voyusioy rcurrlw liw Awccyiy ug:7h.isi>y,mtt afiodtxuiy
aitcy.tfluvHis </£ ityipxvcy cc% t asy ctvx$vyix<rttoy,£ftt vi wy
KOtvonpoy ?ityoy9fiX7rcury>$ tt$i «CtLjj hi7rfoy.sgis.EeHc ftodoucr6,rx yiy
TSvxcvsofyoci, vsxfocTuy xfyiiorig^yxv^frssxffhf/ <p070it"Tvc <fi
yi/^tndmfx,(WT-7r^iSlvT&'i> ypiircf) k j hxicei diohoylxs </ltbtp&ecf9:Ejl,ait,Chaos,ca
humiditas,is humor , quicrea/ tionemantceefiit,boc nomine diflum k Chyfeos
fuftone , ucl ignis, quafi ChaosA comburendo, jufdis e? ipfe ob tenuitatem:
Amor autem cum eis dicitur fwffe cupi ditas ad generandum -Simul enim ac fit
aliud cx alio,adcffe pulcherrima hanc, di/ gnamqi admiratione tum cenfendum
cfl.Gcnuitq ; corium cx euaporationibus. Di/ citur autem nunc communius
ccelum,omnis exilior circum terras fubflantia. A t<h
Hefiodufyinquilyquedayit arbitror, ab antiquioribus accepit, quadam addidit
ipfe fkbulofius Qua ratione,maxima ex parte uctujla Theologia uitiata fiut.Hxc
qui/ dem Cornutus. E cce igitur Chaos,non aliud , quam limus ille prifeus ,
abyffus dU Mofaica, terris incumbens h umiditas,qua dicitur k Mofe Hebraice
Aphar,Gra/ ccHyk,ftuclimus.Ex<ecupiditatis,diuuiaJjcilicct[apicntia,cupidifiima,uolcntifU
’ "*■■■ > ♦ plipient . t * ,DB PERENNI PHILOSOPHIA. 4ir OU,plena
impetur,cr cupidit.sds,ut communicaret fua bona Sic item cognojcit,et /itetur
Cornutus prifcam Theologiam fiiiffe meliorem, a fubfccutis poetis alicubi'
fibulis uitiatam . Ecce quot]; coelum natum ex aquis euaporatts aut extenuatis
in liquidifimam, qualis cryftattijubftantiam. Parmenidem, Thalctemqf orationem
efle confeflor. Amorem effe Deum bm pilanum apud coi. Solum Deum «tiernum
dixifle Thaletem. Mundum opifl.ium diuinum appellailc. Nortem antxcefiiflc
dicm.dtxiflc Thaletem, nt Mota tenebrat ance lucem. Aquar illai primordiale* MoCuca* cum principium dixifle
, Mentem autem creatricem. Cap. XII. r~Ejlaturquoquc Plutarchuf,Parmenidem, er
Hefiodum dc creatione feriben/ * tes, Amorem uetufti fimum rctuUffe:Ao
nrccfumflvs i*ly ioroQctiyj t by k°to7K, loituy tf ytuy mpdlr€vrvc^y yi 7m
Kco-yoyoriccyficpaiy» i PguTisoy /jM? ifU7K tf toby ymidm murtoty»
\ino<A@'</i (fvoiKtmf oytyoi J^okh 7tvi«yipctrrtc, 7rewrcey wfdlrjBv-
TKToyJvx 7t9>rta Jlsk Uurey yurioyn y\r**r**S.Qupcircd,inqttit,P*r/ menides
pronuntiat Veneream operum amorem andquifimum,fcribcns m crea/ tione mundi:
Cwtdorumq; Deum, primam molitur A morem. VenmHcfiodus naturalius mihi uidetur,
antiqui fiimu omnium Amorem ficiffe , , ut omnia per ipfum nafcerentur. Vere,
cr faptenter fentis o Plutarche-Ni Amor fiptcns,Amor inqua diurnus, diuma
cupiditas , non m creata, fed creator fuit: per ipfumnatafunt omnu£cce
igiuirpofl Orpheum,et HcftoJum,Homcrumq; qui fecutifunt primores Pbilofophi,
ijdd cr Theologi, ac Poeta creatione mundi con fianter afferuerunt. Nam
Parmenides , quemadmodum c r Orpheus , commibus Co[mopniam,crcatiohem mundi
ctlcbrauit . I temefc Empedoclem uidimut fupe/ ruis afferentem ab uno eunda fui
jfcprofrda,ctixm Deos longxuostcrcJoq; eunt , quemadmodum fupdiores omnes,Dcos
appella ffc fidero caleftia.Exmde Thales tldefius,qui uixtaT bcologiam
Orpbci,at$AegypUoru,ommumrcrumprinci/ piam aqua pronuntiauit,non adeumuidclicet
fenfum, quo creditur pafim, quod omnia antequam oriantur Jpit aquea,ut
animalium genituram, feduetuflifimam, primordialemq ; aquam refrexit,e qua
primum, autorc Trtfmcgijlo nattfunt Di/, Sol,Luna,natus item aer,natx
plantx,camporu,montiumtfc mores. Inde metaUa quoddie,tndc carnes animalium
principio coaluerunt. Diogenes item Lacrtmjet Plutarchus in Sympofio tefUntur
Thalete dtxiffe^rfUrBvrtcroy t crmySt/ ip,icyirvmoy yigDeum eundarum rerum
antiqui fimum: ingeneratus enim* $ mundum igitur credidi ffetxtemum, non Deum
folum antiqui fimum rctultf/ fet-Nam etiam numdut,CT homo,Sot, Luna,fidera
fuiffent pariter antiqui fima, quia pariter xtema . Sol igitur Deo dedit fummam
antiquitatem <y atemitatem , non mundo, non materi x . qm fi etiam manaffet
perenniter a Deo , certe non tmus fuiffet antiquifiimus.Quid enim aliud
dejignat antiqui fimu, quam quod om H u xternalitcr an tecefiti Secus qui con
tendat, aut pervertit, aut non percipit uo/ Ec 1 «M i 4)8 . AV.GVST. EVGVB.
:trIB. YfT/ r • cum fxgiificatut. Eodem pertinet quod eodem More Laertio
pronundauitideM- Thales : mStfaisop xotryof, noivtiK yxpbtov, Pulcherrima
omnium rcrunt mundus.Vabrica enim er opus Dei . Setius eum fubfcrxbcntem
Theologia Mofa/ ict { pmcipio'crcauit Deus : Grfce\mroiH<n, fecit: Thales
per nomen afftmat,tjl opus Dcx,mundus: defignans quod M ofes perucrbum
irrivurc.Ro gatusctiam.ui v^emfoyyLyw^vx/fn nixipt-h vvj Iqmytx nyiifX rrfin
yop : Qjjii prius exutcnt,nox'ne, an dies i tiox,\nqutL,una die prior. Ne putes
ef um aliud fenfiffe, quam quod M o fes prior tradidifjet, V quod Poeta Latmus
ab ijsdem Grxcis dudiffet : ThAes autem qui autore Laertio ad Aegyptios
jacerdcf ter erudiendus pro fidus efl, ab eisdem audierat: Ni/Uus adhuc terris
prxbebat lurnm Titan. Si nondum erat lucijirum aflrum, certe nox erat, de qua M
ofes. Et tenebra em^ fuper fhete aby fi. Orpheus quoqi de Pbaneta,idejl,luce,
Sole,* firci iepdi&f ; fuimus apparuit Hunc igitur antecefiu nox.Vnaautc
die antecefiit,qma primum creata terra,cr aqua,quib horrenda nox incubabat,
fubito lux produdacft.Non diu,non <etcmalitcr,terra,cr aqua cum tenebris
anteccfferunt,fed pauli,cr quot fi una die: fubub lux extulu os facrum ■ Qualts
igitur Mofts, Tnfmegifti, Orphei Tbfologtu,ul« Thaletis.Stcut bi omnes de mundi
creatione locu:uri,etemum cr ingeneratum principium prius memorarunt, em futs
laudibus prxfcrtim ctcrniU tis V ingerurabdiutis decor an ter. Su: Thales prius
pronundaat,Dcm unum a» hqiafxmu,mgcnerabilc<]; effc.Rogatusep quideffetro
6uoy,Diumitas,reff>ondit% to y-i-n *fX*V *X0|/,f*wn TtAtvr*^: Qupd nefy
principii habet neq; finem Exinde de creatione mundi, tria perhibuit
teftimonia,Qu6d mundus efl pulcher/ rimus,quia diuinum opifictu, referens id
quod M ofes^td unamquanq; mundi par t I em creata,dicit Deum affirmaffc, quod
effet bonum,pulcbntm,primi.Bt uidit De tts lucent, quod effet bona-Bonm enim
Hebraice pulchri. Sic quod fvrmamentnm quod mare,quod herbas, cr plantas, cr
animalia produxi iffe pulchriisic opus |W| cherrimum mundus. Secundum quod
dixit aquam fxdffe primordium. Lacruusdt eoi&XW TrarT o>f/,To
vTBtsHrxTo.Qtua ex aqua natus foL,fidera^ nati dtj,quoru
lumimb.nata,utnafcuntur, omnia terrefhria.Pofbremo quod nox an teccfat diem,
nondum creata luce, er tenebris fuper aqua,qui fiat primordii,undt lux
nata,mcubentibus. Refert etiam M arcus Tul.Thales,ait,Milefius,qui primut de
talibus rebus qutfiuit,aquam dixit initiu rerum,deum autem eam Mrntem,qu4 ex
aquis eunda fingmt.Quibut probatur eadem eum fenfiffe,at^ Trifmcgijlunt,
Anaxagoram,Platonem, qui Mentem regina mundi. Creatricem appettauenmL PtiyGcos
autorcPtatarcheconfello* errationem mundi, cniut inrtiam fortii a ima: Ab aquis
Ctgrcgaiaia ariheriam fubAantum primam. Cap. XIII, pOS T Thaletem exteri quoq^
qui propter inuefligationem Nature didi funi * Phyfvi non folum creationem
nwdijunt mfafa,[cd em etiam qre^ipnisor DE PERttfN! PttllO.SOPflrA. 4J* Unem
pofteritati feriptum reliquerunt, quem apudMofen traditu cernimus. Nuit dona
creatio, ftMofen confutat, ipftq; cogit fiueri ratio, k creatione terra inebd/
da eft. T erra enim erat inanis &■ uacua. Ea fuit exordium mundi,
fundamentum magna molis. Necuero fote aqua, terra mteoigi poteft. Hfcitaqucduo
Unquam erigo infimis, fubiefla funt,ab his furrexit ingens machina rrwidi-
Difiafunt au/ tem ea duo, C baos, obeonfufmem ipfxrum, miflionemque. Ex bis, ut
demoti/ jbratum eft fu^erius,atbcr pri mum fegregatm eft ■ Hoc igitur referens
Plutarchus, «lept /o-tKoionsoyHS «ffccoft cp<xari ylvurty vov ko<t
ixv,KaScasif> amo kwt fv.&gx!* <r<p«ifccsio niingop. Phy
fici,'tnquit,k terra uclutk centro dicunt inchoatam creationem mundi.Principium
autem fphara centrum. Quod ait Vutarchus, eos phy fica ratione terram
fubieciffe, nos quidem non modo ob haiie ratmcm,exordium Jiiiffe fatemur a
terra, fed etiam quoniam ea eft Theologia Mo faica. Poft terram cum qua, ut dixi,neccffand
confequintraqua, quemadmodum Mofcs,rcftrt exortam lucem. Extemplo enim memorata
terra et aqua, creat purif/ fmarn lucem :ftc pro exteris Phy ficis. Empedocles
dixit iuxta fuperiores, exiit , terre,®- aquas maffa,primum feparatam sthenam
fubAmtu,eodem autore P lu/ tstreho, EMW4«/?e&A*jT0(/ ai&tpct urfiroy
<PicutftSuvKi. vides igitur eundem ubtq; difloru ordmem,eandem ubiq ;
fcientid,® confi ftionem.Hunc ordi nem Theologis ® confiftione creati mundi,
Poete et Phdofophi qui poft primos Philofophos fccuti funt,afferuerunt Siquidc
Euripides, et Sophocies,Phocyiidcscft frior modii illum creationis(dicitur enim
Anaxagore difcipulws fuiffe)retulit: po fte riores autem, quanadmodu
Propbct£,creatorc mundi Deu cecinerunt. Vt igitur Mercurius, Orpheus,Phceniccs,
Empedocles, Anaxagorat,quos refpexit O uidius. Ante mare,® terras,® quod tegit
omnia corium; Sietuleruntfuijfe C haos, molem rudem, attft indigeftam, duntaxat
rerum pondus iners, quod T beologie M ofaice dogma fi refle quis
intcrpretetur,eft,qua dicitur, Terra nat inanis c r uacua :ftc fcripfit
Euripides : ht igttvos ,n,ycu«7\Hp nagQn pix U <Alyec xitcrVcn
7r&trr<x,xoiy t/axtp aj epi®* ~ . AivJ)pK.7rTlwK,$HgtS, »S7\ tcAflJf
Tglcpfit - Caltmfytcrracp unius fime fuit, . >- Sed cum fiuffent abiun At
amplexu mutuaj r • / Emcrfit omnis m lucem res progenita, •;* -
Arbores,ducs,ftr£,qu4tfy affert mare, t Genuscft mortalium. Be c igitur eft
eadem rerum conditarum di$ofitio,4t$ dfuprriorifas Phdofopbis Ec 4 aftigtiata,
. 44e AVGVS T- E V G V B» LIB. VII* afiignxtayVnam futffr rerum nondum
explicaturum confufam , ignobdemq; for/, mam:fiAa autem dijiunthone primum
femgattm effe athcra , deinceps cuntk, terrcjbu-Sed nolo todes inculcare,
quafape coegit dodffc necefliut . Sophoclei autem , reprehendens multorum Deorum
cultum, fingularem Deum pradicat adorandum. hs igxroy (seeu^ip. f Pormi
oiiAiaeCti&e. ivtictoy &icee < Qui fecit axem,terramq; late
patentem. Aequoris $ pulchros f\udus,uentorum<^ impetus. Htc,ut oe
mis,alio,atq; Prophetarum fenfu,mtelligi non poffunt-Vt dicitur i MA
fe,crcduit,fcgregauit aquam,iuflit effe lucem:Pbocyltdcsadalu pulchra , qua te/
flantur originem, canit,o7rA«p fcxccs fc rti/a t : Dedijfe Deum cunilis pro/,
pria animantibus arma. • Aratum hirri Deum fammum pofuifle flella* in
firmamento corii, quemadmo* dum Mofe». Idem canuflc Outilium. Cap. XII H.
j~\rabdemihiuifumefl,ut Aratus e prifeis dis antePlatonem Poetis, nonmo/. A^dd
cum [uperioribus omnibus, uerum etiam cum ipfoKofe, tantopere fuper creatione
calidae fleUarum confonet-Qucmadmodu enim M ofes declarans quam ob caufam, er
ad quem ufum, Deus inccclo lumina pojuiffet , dicit. Dixi t autem
Deus,Fiantluminaria in frrmamentoaoeU,cr duudant dimote noilem,crfintin figna
cr tempora, er dies , er annos jut luceant in firmamento cali,et illuminent
terram t ftc Aratus eximia quadam pietate, louem , quem fmgularem Deum effe
apud eum,declarat tefhmonium diui Pauli,confitetur in calo fleUas flatui ffe,ut
ho minum quafi antefignani operumq; duces ejfent, figtuqt rerum gerendarum of/
ferrent. His carminibus: i • dti» 4 ' ^ ACrnsy^Tay^oHiJUC7a^igayu\^rifq/rt !^«t
</)ctXQiVCC:Jto-Kk4&n e/i 61 1 ivtourrtp. Xsfef n&Aiste Tvrvyijfycc
a-HH<uv{y, *A¥tff°ounp i§ietp,oepf W fet nctinec epvovrUt Ti pR} cci J
7ij>«7ci/^t,i(9ttvsar7®{/ /AcccrxorTOO. Ille quidem calo dcfixitfignafupcmo.
Partitis ajlris,flcUdsq; prouidit m annum. Qua tempeBates komines,cr figna
docerent, VI firma in terris effent certo ordine euntia. Hinc primos
di,extremosfy adhibemus honoret. Docuit er ccdum uarijs luminibus difUnflma
Deo, dcfixatqrpdfiim fletlatra/ diantes,tum diuerfum omnibus ortum, obitmq ;
aUributum.Primumi jj uerbum, is*fvftp,cfl quod apud
biofentPofiiumfimantento;AxaMautmfM^ ,-«u f-OTR J’ . DE-PERE N N I ' P H'T L O
S O P H'J A 4 4 « ’ tdt,aUig4tut.Quod autem dixit, isifufa, fyedat eo ,quod
dati fati, vdijbnbu/' ia fidera eundis gentibus, totusq; anma ortu,cr
occulattonc fiderunt uariatur-Et quod Plautui fundi modo dixit, Quiefl
imperator dmmatfy hominum luppiter. Is nos per gentes, altum in alia difrarat.
Ex quo tcmpejlates,rerum$ gerendarum opportunitates digno fcuntur. Csu igitur
rerum ijlaru tribuitur inuentio,eJl, eodem autore, is cuius genus fumus, quum
non coelum modo,fed htmanii quoq ; genus natum ab eo dedarat.Sic Phi/ kfopbia
maiorum, qua mundo fua origini propinquo,pce omnes populos fui fm lis
drctmfonabaL,piffluna,longe quam quorundam e unioribus fanior fuit. Me» tur
enim omnes calum,cr a prapo tenti , ac fupremo Deo repertum ac pofitum, CT
calefies ordines mentum fvijfcilhus,tumucr6 ex fub flantia fenjibili ,nota » non
extranea,crnoua,origfnem habuijfe.utf quam ccclumhabeat Dimnitatem, ea tum
corporea fit,qualem dicimus formam diurnam alicuius: tum tribuunt ortum eius
fumrno Dco.ouidtus ctiam,ut profert Ladantws,eoru affertor fuit, qua Mo fes
ueiujlifiimus,cr qua pofl Aratus [cripfcrant , affirmans Deumlumutacalc/ flu
crcaffe,cr in calo pofuiffe. T ot,numcro,tahqi Deus fimulachrafigura,
lmpofuitcado,pcr<fr atras fpaxfa tenebras. Clara prumofaiufitdare lumina
nodi. AriJkxttrm.ranoiwm fcucri coegifle cre ationera mundi, tn srfernitate.nel
ani* no* tde roort Jti.utl afccndere tu corium non poiTe, corpori femper
animante*. Sequi e x hi* m Pliilofbphia grauiCnmoj errorn. Ariftotdcm a’
maioribns in crea* •ione mundi dilTenutc nondebaifle. Vttba Ariflotelu
quxdiuetiis locis poGa probam ram creationem prudentem ud imprudentem ciie
confeflum. Caput X V. «E d his omifis,qua prifeoru feculorum , eundarum cfc
gentium conflantifiirnam d/imam de creatione mundi , confenfumq ; omnium
nationum, qui natura uox effe putatur, dcmonfbrat,ad easrationet nunc ordo
uocat, quibus ex ore ip forum P hdofophorum raptis,probare,luccq; clarius
odendere conabor, cos ipfos, quos Pr ocius, cr simplicius Aeternitatem
mundifenfiffe affcucrant, id e fl, Cratorem,
Plotinum,lamblichum,Porphyrium,prorfusaliacredidiffe.Ipfos quin etiam Ac/
temitatis affertores,fibi ipfts aperte contradixi ffe. Verum anteaquambuc deue/
niam,cum Ariflotele,qui primus omnium Philofophorum,ketcmitatcm inuexit, didis
eius nonnullis obfcmttis,loquar,precaborq; omnes, ut qua fequantur,ani/
maduertant. Ac fit prima ratio,qua breuiter fuperius explicuimus,cu qui primus,
fdentia omniu ante eum fcculoru,fvrmaq ; in pedore mortaliu perfuaftone, in ore
omnm conflante pradicatione de rerum om,repudiata,nefirum de Aeternitate, mundi
fententid effudit in mundu,magna audacia hominem fiiiffc,ut quem nec re kgo fua
geniis jtd Barbxtvru,ncc tantorum hominum, qui ante cum in Phtlofo/
^Jbr^r^fapierHu^tbhac perfuafwnecmipiendd reuocarint, necfucce/ * i ' Ec $
dentem •r j w 44* r. AVGVS T. BVGVB. L!B: W-- dentem per OtWtet tutes fima
attenderit. Parte dlia, mirari hominis [aptentianet' ccjjc erit,qui corporum
calcftium,mundi( huius nugis omi genere eolamita/ tum rcdundantis,qudm cuiquam
beatitudinem ueram largientis , aternitatem det' fideratis, humanarum rcruty,
cunilis mundanis rebus meliorum euerfionem, 'm/ gentmqiflragc a'tu!tffefe non
pcrfpexerit. Hac ucro admiranda eius fapientia fat.Bnt er illa in promptu ratio
fi quis eam perfpicerc,refle(fr ponderare uolue t rit,quod cum plenq;
doflif.tmi uiri opinentur eum fenfiffe , er clari pra fe ferat ipfe
Anfloteles,animos immortales ja quorum nullam terris fit origo, omnis hae ■
eius oratio uana,fifla, et ignara fui,plena<p contradifltonis
muenietur,mundo mi lum habente principium,cum quo [equitur uel interitus
animoru, uel e ternus eo/;- ijun 4 corporibus dt[ce([us,ac reditus . C umep et
ipfe quadam quaft fomnians d& beatitudinc,quam in perfida contemplatione,
animicp beata adione jlatucrit , loA scitus fit, uetus item ante cum eunda
prifeoru corona , hanc ipfam beatitudinem qua qutdc in terris reperirt non
pofiit,cxtulcrit laudibus,celcbraucrit, miracpro/’ pfl dulcedine er quaft
coUacrymantes prouexemt,hunc portim,hanc fedem eer tam,mi[eriarumq; finem
prafaantes,filfus, er inanis omnis is erit fermo , quod, in Aeternitate neceffc
fauci animos euanefcere,ucl modo abire a corponbus,mo do ea repetere,non aliud
in ottmi Aeternitate munus gerentes. Neque enim reflat aliud,quodpofa de animis
fcnlfamundo [emptterno . Primi fi fmt immortales, erit eoru numerus infhtitus,cr
incomprebenfatlis,Nalura contrarii. S» quotidie nafci,qui prius non effent, cen
fueris, aut a corporibus origine trahentes euanue/ runt,uel aliunde ortu
habucruntiQuod fi non a corporibus,fed exterius ucnerut , quid tonde iflud erit
exterius^tut Deus [edicet, aut aliquis DeorufQud enim pofl uifibilia corpor a
fupereflt Igt tur fi ortum 4 Deo habuerunt , aut cius e fubflantia abfcifaac
quafi diuulfaaut e nihilo creati , Quoru cum primi fieri nulla ratme pofit,nec
prifeoru ea fiient fcntentia,fupcrefl tanti eos 4 Deo e nihilo procreatio
Dabitur igitur nobis, et coccdctur^tb ipjis Phdofophis,rcs altifiimas,res
optimas * multo q corpor a mdiores,c nihilo pofje fieri. Et fi nafcuntur animi
cx nihilo. , citr non etiam mundusiScdredeo ad primam rationem. Qjtis potcjl de
animoru beati tudinc loqui, qui mundum dicat xternumi Nam in Aeternitate uel
corrumpuntur dninu,ucl immortales non habent alium mundum, aliam regionem, fed
has [edes mortales obtincntes.frmper abcunt,redeunt(p adcorpora-At Arifatelesin
mora tbus, multa dc animi bcatiutdme diffcruit,eam in aSione mentis , qua uerus
horna efaexijlere confiffus. Hac autem aftio mentis, & contemplatio , er
fyeculatioj» ■ hoc mundo, in quo nihil efl bcafaac certum, nec Httieniri p
otcfi, nec inuenta efa neqi inucnictur unquam. Vbt igiuir,cr quo oho modo
erit,nift quo traditu efl ama tufitic yftpicntifimacp rdigfonc,traditum etiam
ab ipfb Anfatcle,Quod Deus fk bcatuSyContcplms fe ipfumfqui fi fibi tanto,ac
tali cxubcrat,ui[us,er agnitus fifa piando, I DE- PERENNI PHILOSOPHI*. 44*
^ahdo,ttcoptofeen<b,evrte maximitiUum,uberrimumq; uoluptatisfontem-Hic igtur
bcadtudo minora animoru crit,qtu Arifioteles tantumnon agnouit,et coit/ jijjus
ejlAd hunc igitur nunqud dttmgent anmi,hoc mortali mundo fcmpitemo ,
inquonccejfe cjl,uel interire eos, cr uanefcere,ucl permanentes , ire rcdtrcq;
ii corpora,Ste fcrmo tUe de beatuudme uanus , et autori contradicens
comprobatur ,■ fi jiat muidus sternui. Vanum e ji etiam, ac jimulalu,filfimcj;
fi quid unquam de pietate, quod uidetur in Pohticis,et moralibus efl
Arijiotcles locutui. Si ucra funt, qus magni Phtlofophi prodiderunt.
Aeternitate mundi tollere rationem pietatis, qcproiudentts. Sed examinemus
exquiftdus fentedas de AnimatSi mundus ejls/ ternus, O" animi funt
immortales,quod Artjlotcli placuijje,dida eius , uirorumq* magporii autorilat
tcflatur:duofequuntur,quod aut in dies procreantur: etfi funt intmortales,non
ex ullo corpore,elcmento ue oriuntur, fed diuinitus dantur- Diui nitus aute
dicens, fentio quod ab fandi ac quafi diuelli ex fubfiantia diurna, neque/
unt,quia nec error, nec prauitas ut eos caderet , rcftabuq; diuinitus eos e
nihilo creanHinc igitur primum duo dogmata contra mundi Aeternitatem fcquentur,
ipiod antms,quaru efl maior predofiorq ; <j corpori fubjlantia, c nihilo generas
tur-Tii datur mmortale,et incorruptibile, quod habuit pMcipiu . In Aeternitate
Muudi,aninu. fuere femper mmortales,nafcebantur quotidie no a corporibus, fed
4Deo:dDcoautem,non ex DrifubfiaiUta:c nihilo igitur. Ergo tum funt riteorm
piibilcsm pofierum.qui principium habmffent,tum fuerunt e mhlo.Qudd fi nos
concedit eos immortales hac ratione,qu6d quotidie nafcatur,fed ea qus fupcrefi,
et qus placuit plenfq»qu6d femper fuerit mrnorudcs,et fine princtpio,coq}]em
fier incomipdbtles,aut igitur fiat in omni Aeternitate numerus eoru
\nfimtus,<mt esrtus,ac definitus ■ Si certus ac definitus , neceffario aut
ille numerus mcauit,re / maHitfy k corporibus ad corpora, qusinomtu
Aetemitatepro feminabantur. 6icq; non aliud gcffcrunt,quam quod animus Socratis
in Aeternitate infinita cor/ pWSpcragrdMU,deferto(p corpore Socratis, con
cefhiadalteru,finiiliter^ omnes mimiautfi certus erat numerus,ct animato uno
corpore,pofl difcefiu , non aliud sppetimmt,efficitur ut in Ac temitate, raucis
His corporibus animatis, relidisfa reUquacorpora qus fuerim Aeternitate,
'mfinita,cxanma extiterint.Sicq; hor mines fine animis
uixerut,lociidfunt,cogitauerunt,fenfautQu6dfi fiiit nume/ tus eori femper
mfinttus, qus rado fiat^it qui antea in sternu feparati ejiet i cor foribus,
tradiufint,ac demifii 'm carpor ai Anima Platonis, cu effet ingenerabitis, et
'mcorruptibiis,anteaqua ueniffet m corpus Piatonis,tota Ha Aeternitate abfue
t4t ab illo corpore,pariter(p omnes dluts tepefiatis homines, qus fuit rado eos
in tprpora dcnu<tt,cu Phtlofophi tefientur melius animos manere
feparatoskcorpo tibus,qukm cu eis aUiganiDemde ubi in omni Aeternitate
habitaruntfsi enim iit sstlofluomgdo defecnderem terras, v corporibus alligari
noluerunt i Et fi non • 'ajsbxj >; fronte 444 AVGVST. EVGVB; UBBTVUZp {ponte
fua,fed .< D« coaflt ucncrunj^ur fecit Deus cfuod effet peiust 1 afa uerb fi
numerus infinitus Mimorum fuit, fuffncio pofut effe xquoffe eosipfam D iuimtaa
tem Nam fi ud granum fimapis unus animus ualuijfct,congregxtxin unum m fini /
torum animoru uirtus, infinita uirtus extiaffct. Ad hxc quxfiut ratio, cur cum
tnji nui animi effcnt,magis is ucl ille, puta ammus Platonis , uel Socratis
demitteren/ tu r in corpora , exteri extra corpora remanerent f Cur data hac
illis poena , ce/ teris non datatQue porro ratio, quis ordo in infinitate
ammorum,qux cognatio, quis fenfus inter eos,que difcrctio, que amicitia , cum
infinitas non pofiit cognof \ci,ac percipi, gubcmanipPlena confujionis
infinitas: ficut ordo efl ubi res certe, moderatx.Qtus gcnins,ut uult Plato,mfinitos
illos animos rexiffct,in uitam egif/ feti Qui f cire potuiffet, quinam ex
infinito numero animoru ad corpora duci de/ buiffentilnfinitas cnimjU dixi,fub
cognitionem non cadtt,quod ipfe docuit Artjia teles Quod fi ob multas caufas
infinitus numerus animorum effe non poteji, cer/ tus autem ac definitus,nunqua
a fcendet in codum,bibetq; Nedar,ncc contemp a/ bitur unqua,quam uera effe
beatitudmcfenfit et confeffus efl Ariflotelcs cum mul tis,quiata paucos necejfe
efl m omni A ctcmitate,in finita corpora animare, modi hoc,modo illud
animMcs.Pt propter hxc incommoda refugis ad aliam parte, cot morte multans:id
uero fi ftccris Arifloteles,tum te,omnesq ; fequaces tuos,mend4 cif ratio
coarguetMxbitur enim tibi,quidquid afferuifh in Moralibus de parte hi' minis
diuinx,quam ucrumbomincm,partemq; dmiiiam,adionemq; eius,cr facti tatem a
corporibus fegregatamdodfli. Nec aliam hominis bcdthudinem flatu ftii quam
uiucre per intcUcdum,qui uerus homo fit, cuius odio non habeat cum cor/ poribus
affinitatem ctdcpendentiam.Eamcp partcm,ibi Deo fimiUimdm, in libris de
Generatione animalium,folam diuinam predicafli. Speculationem autem Dei, neram
beatitudine effe cenfmfh. Sic nece fimo etiam animis fifpeculandum efl,&
peculando funt beati, non efl alta fpccuktio,qux fidat eos beatos , ni fi Dei,
non calt,non tcrrX,non aftroru,non animalium Hxcradd,quam tu propofuiffaeU/ '■
bilurUbt,fi fit animus mortalis. Elabiturquoq; quod m libro de Ortu animalui
tr« didijli,Sohm que didturmens,riis,exteriusaduentarc,folamq; diuinam tffe,ct
> teris anime partibus ortum a corpore ipfoq; femine habentibus, c T 4
natura cor P paris infeparabdibus.ln libris quoq ; dc Anima femperde i ntcQedu
feu mente Io/ q icns aliam effe rabone dicis, ibtij; aperte predica*,mteUedu
feu mentem,a fenfit feparari,quemadmodIi corruptibde,ab incorruptibili Scd
quoniam apud do&fii/' mos,mcliores'i ; Philofopbot,conftantifiimx fententia
efl, Arifloteli mente crditi nam ejfe,et alterius q corpora fibflantix, tu
habere cum natura Dcoru fimittudi lte,quod qualuorfimmtu rationibus confiat,
quod eam appellat in libris de Satuet ortu animaliujvoy ( twoy,folam diuina:
ibide feparata 4 corpor&us,folam<fc Sv gxjty, exterius adueniente:ln
moribus Siois cn/yywisxfoy,Dijs fmVima,nk otim e$ fmmutlbi^ uu* beata menusxcontcplan}et
noffe decernit: procoperto treom DE PERENNI PHILOSOPHI/. 44*
<frconfrffofit,eum hoc unum tcnuijfe. Sint igilur Anjlotcli immortales
animi, I nundiK item sternui . Sic neffario eo res rcuoluitur , ut uel
infinitui numem eo/ nm,ucl certus ac definitus: quarum utcunque partem cum
foeda in Phtlofophta fUffliu confcquuntur , certe nulla ratione jlabitcum
immortalitate animorum , tternitas mundi. Eritty in Phdofophia Anjlotdis,
maxima pugna , e/ irrefolubi/ Us contradifiio,conf derato ddigcntcrfaditusq;
pen fitato, quod firtafle pauci Ji ciunt,toto rsgocio,rebuscp eundis, quod
prudentis eft, inter fe coUatis. Decet e/ nim Philofophos quifefobs ucritatis
ponderands tenere rationes arbitrantur, ui iere quid quodqi dogma, cuius primum
molitionem aggrediuntur , confcquatur. Sed funt interdum adeo obtufi, er
hebetes, arroganter^ |; inepti , ut peius de una/ quaq; re, quam uulgares
iudicare cernantur. Nunqud enim ad i Uam oratoris gra/ wj&w monitionem
oculos attollunt. In omnibus fhidijsd multis commodifiimum quodq; potius
cligcntes,quam fefe uni alicui certo addicentes , minus in arrogan/ tim
ofjvndere,nott tantopere in uitijs perfeuerare, aliquanto ex infeitia latius
la/ borare.Hoc igitur eoscauerc fere nunquam uideas,quoru funt in dogmatis
unius Arifbtclis peruerfe tuendis ingenia effcrata.Si quis igitur Jit, que
uentatis amor, noncertaunius mortalis autoritasuelud pecudem trahat, agnofcct
cum Aeterni/ tote mundi, tum foedi j? imas de animis humanis, quos effe reges
huius mundi , nec in terra ommq ; hoc corporeo rcru ambitu eis melius effe,
inter omnes conflat, fen Untiasyobfcccnasqi opiniones confcqui,tum
inexplicabiles ambages,quas nec ui/ icrunt,ncc uidere foxtaffe P kilofophi
potuerunt. Nec folum in omni Natura fcqui abominandi confufmem,fcd in ipfa
corii, qui hac flatuerunt, do fima, locorum, fentcnluruydogmatum inter fe
jitalem difeordia feinuicem mirifice perimentium , unoq; flmte,altero uel
cadente , uel turpiter confijlente . Stante enim Aeternitate mundi,non Jiat uel
Aeternitas, uel Felicitas animoru . Non afcenditurab hoc fla/ tu uit£,in
cocliuNon contemplabitur animus unqua.Quia perfida, qua pofitrcd d^e
beatum,contcmplatio,non maris aut tcrrs,animalum,plantaru,fiderum eft, qrnbus
rebus animus ipfe longe fupereminet , fed Dei, ad cuius confrcfiuucmrc nunqud
animi pojerunt,aut potuerunt, fi fiiit mundus stemus. Ncq; enim is afeen
dentium animoru ordo confislcret,stemo mundo. Cum autem animi, ut dixi, fmt
omnibus mundanis rebus meliores, qui mundu ipfumjoli fycculcntur, nofcant, lo
quantur,rogant,quis ejl tamftultus,ac demens, qui ccnfeat, mundi necfendentis,
nec inteQigentis,fed muti,ignari,ncfcij, meliorem jit tum, quam animoru,quos
in/ corporeos et dutinos cffe,et ipfmet te flantur, & probat ratioiCum ergo
A eterni Usmundiytollat aut Aeternitate, dut Felicitatem animoru: cr cum unus
animus fit Sole , Luna, totoq j ccclo,cr mundo melior , prctiofior. aut
flultitu jiat rei dete/ doris cu exitio,damnoq ; melioris. Aeternitate credidi
ffeiaut imprudentia, in unius Aeternitate, alterius interitu non uidijfe:aut execrabilis
infama mundi flatum fem pitcmum,qium Animoru Aeternitatem ,ac Felicitatem
malwjfe . Et cum ipfi ia/ flent. 44« A VGVST. EVGVB. LIB. VII- (lent,Dcum,ac
Niteri femperficere mdiora^ideant utrum natur atiu f ac me) tius fit, rege s
mundi animos, propter quot omnia effe,quibus omnU uelut dominis pir ere, dirum
efl, er confljfum,peruenirc <td ueram beatitudinem,q corporeum muniit in
xtemit pcmanfiffe.Mdius efl,N aturxcp et diuinx uolunrati congrum but, ut ucl
unut animus,qui nofcit,fevtit,uidet,)h beatus ,dttingcns id beata Diuini tatis
contcmplationc,quam ut Sal, Luna, fldU,maru, terra, quxmutafunt om/ nia,fenfuq
; carentia, permanferint in xtemit- ? rxdiflu quo<fc fvit,eius errore fuif/
fe,dum coeli motus conflant es,corpom^ calejlis claritate, inconvptionemcji ad
miratur, dignos Acnmitate cenfuit,cxcidijfe illi meliorum confidcrationc.Neque
enim fingenda mens crat,quanqua altius fvrtaffe confcendcre non poterant,in fo
taflellar it Diuinitate. Diximus et i Barbaris proftflafldlaru adorandaru
fuper/ (titione. lUud porro poffctex Ariflotde quxri, quiuidit,
pradicauitcpdeeauita, qua degitur extra motus cccle fles prxdara, ubi nec
locus, ncc tepus, nec corpus fit,fci animi degentes optima, uberrimamq;
uitam,fiquisroget. Qtad malis Ari/ jlotelcs,quid 'ue Deo,Naturaq;, quos dicis
femper afjv&xrc meliora, aptius cen t feas,uitam 'ne beata illam effe,ac
uigere in jempitemu , an mortalem hanc, quam tot incommoda circtmjlantfQuis
dubiUt,poflrema hanc,nift dcftpiat,eumrefpon ftrufQwd igiter,fi quxrcnda hac
beata, omnibus'^ conatibus ad eam afpirandM, oportuit deificare hunc mundu, ei$
Aeternitate munerxri,cuius Aeternitas, deti/ nuit in hoc corruptibili flatu
animos in atemu, nec paffa cfl eos ad felicitate Skm ifprrarefEtfl meliora
quxruntur,cur ifle tanqua optimus pcrftfltfiimusifr rerufht lu5,fwt [empitemusf
Qtwji tuhd effet melius, cum melius efje redis animis repo t flum,quafifit ipfe
conflffus.Pratereo quod Socrates,et Plato,et M arcus Tultiut, omnesty firme pr
aclaro ingenio uiri(quod er Arifloteli fciffet confitendu)dixe/ runt,uitam hanc
potius mortem effr.quamfi uoluitfcmpitemam Arifiotdetjion modo non optauit
fempitemi uitam , ut potius mortem fempitemam expetiuerit. Diximus item
rationes eius, quibus pro Aeternitate pugnat,in eos tendere, qui uti tempus fmf
coelo putaffent,cx C hao fempitemo poflea mundum creantes, ud na tum mundu
poflr-t non mtcrituru,uel nuncflare,nunc deficere, certis temporum periodis.
Quoru mhil opinamur ipji.Scd rationes, ob quas Aeternitas mundi i nfk mat,
defipereq; probat Ariflotdem, fub Epilogo colligamus. Primum, quod ud audacia
fiut, a uctufliflimis gentibus , maioribusq ; fuis de rerum molitione tradita
contcmpfiffr.ucl admiranda infdtia , nefciuif[e,uel focordia,execrabttisq;
caligo, tantam humani generis fiiaq; Philofophix labem , ex Aeternitate coeli
dilata non uidiffe.Tollitenim Aeternitatem, aut tollit, impedite^ beatitudinem
animorum. E
duobus bonis defideratur detcrius,crediturq; Deus et Natura peius freiffe. Nui
Ium autem negotium in Phihfophia maius,nuUa maioris ponderisjn tcms,quam de
animis contemplatio-.de quibus nifi bene conflitutum ac definitu fuent,in omm
mtajumma perturbatio confequatur ncceffe cfl. Vmum efl philofopbari S«p*r DP
EER.ENNI PHILOSOPHI A. 447 fi&tf cum bene Arijloteles jlatuijfet,in libris
de Anima , quod mens, id cfl. ani/ mu!}efl incorruptibilis :in libris de Ortu
animaliuv,qubd aduentat, ingreditur# corpus extrinfccus,folusq ; diuinus cfain
libris de M oribus, quod cjt Dijs fimlli/ W u,<rvyywtsecrts,cx eodem# maxime
genere ibidem , quod pars melior mnsjiue animus, eftuerusbomo,cuius operatio
non fit corporea, cuius uitauc/ ra, uera # beatitudo , fit intrUigere: in
libris de Coelo, hanc bcalitudincm bene nojfet, coli jcajfet# extra uertiginem
coeli remoti fame, ubi non fit tempus, locus, corpus, fed uita beati fama in
eternum. Deos # beatos ejfc , que cjl etiam animo/ rum beatitudo, contemplando
afferuiffet-.hac inquam cum optime,cum fapien/ tifame ipjam Naturam, rationem#
magifiram , prxeeptoris # Platonis philofo/ pbiam fccutu!,(latui(fet,fuflulit omnia,confudit,euertit,aflrorum
motus# coele / fiis corporea# uite,que mors i Socrate, cr ab omni fapiente dida
cjl, illata Ae/ ternitate. His autem omifas, quoniam plura quo# [uperius pofita
funt,ea dun taxat uerba adbibebo,qux fuper rerum molitione (cogit enim fuadet#
fic loqui Natura)imprudentiexciderunt-Vno in loco fatetur ordinem
rerum,percnncm# indiuiduorum micem fibi fucccfaonem, quemadmodum er lAcfes ,
mentionem Dei (uijfe.Mofes ergo dixit, Et ait Deus,Gcrminet terra berbam
uirentem cr fis cientem femen,cr lignum pomiferum,ficicns frudum iuxta genus
fuum,cuiusfc men in jemetipfo f t fuper terra ■ De beftijs autc, Benedixit '#
eis dicens,Cre[cite er multiplicaminiyCr replete aquas maris, aues#
multiplicentur fuper terra-Ea#. J&ofes
refert fida in principio,in exordio rerum , non in aternum. Ai eandem prorfus
rationem locutus eflArijbteles,qu6d cum cuiufque rei indiuiduumfem / per
permanere nonpoffet,proptcrca quod nimium ab incorrupto aterno# princi pio Deo
difient:fls& ro voffio t«s ccfans cc$hx<r4xi,TQ Asto/^oi t go/ wai
<rvvvr/Jfto<rs.y to oAopiftog, fcf/ TtAt^S noinaus 'ittp yino-ip. Qgo
fuperat modo,Deus uniuerfum compleuit,fida generatione perenni. Hic e/ nim duo
funt, exordium mundi,rerum# hodiernarum ordinem aperte teRantia, quod Deus
repleuit defidum cius rei,quafi# opem tulit,qux permanere no pof/ «•Fieri non
poterat,ut ea indiuidua in illo primordio creatajongo tempore [ub/
fiftcrent,iHa arbores, iUa beflix primxuxjUx uolucres,itli duo homines,ut bretd
iota rerum compago recens inuenta,diffolucnda efSet. Hoc fagaci farnus Deus ui/
dens , cr ammaduertens,mfi noua remedia adhiberentur, quadam# ardiora uin cula
rerum pararcntur,uanam futuram ipfam creationem, nihil profuiffe reseri hilo
extuliffe:Qjsocirca,repcrit alium ordinem, quo rerum eundarum indiuidua, licet
natura cadcntiajta tamen fefe inuiccm repararent, inRaurarent#,ut ad o/ mite
tempus quafi catenat im fc continerent , quafi manum inuiccm fibi porrigat/
tia-Nam indiuidua, non flcrilia,noninfoecunda,non fine femine creauit, fed fce/
cundajiirpifque fux feminibus fcatentia • Et quod inaudite , incxplicabilifque
fapicnuefiiit,ficitiu in feminibus, exigua quadam animalia , exiguaque cr in/
... uifibilcs 44» XVGVST. BVSVB. LIBrVIf. utfibiUt a rboret latitarent, qua p
oftea in lucem erumpentia grandef cerent. UocU i tentum Dei fiiiffe, ingenue
fatetur Arifloteles, nihil cum tAofc difcrepansSurM pratcriti temporis
ucrba<rvnuAilf«cnp,rciM<rcet. Prouipo quoque, cr quaji opitulatio rei
deficienti uel depdura,depgnat interuallum, quo primum res non exiflentes,
paulo pofl e xtiterint, ita moderat a & popta,ut defidura breui, non
defecerint . secundus locus huic pmiUimus efl in Politicis,quod in libris de GC
neratione , c r intentu , gener atim tradiderat , prefiiut ad humanam propaga/
tionem referens. Vt enim diuinam inuentioncm,perennem hunc rerum ex prace/
dentibus ortum fuiffe retulit, fic in libris de Republica,non difiimulauit qua
ueri/ tas effet,fuper humana creatione. Vt fi quis benigne [apienterty duos hos
conflit ret locos,agno[cat eandem de uniuerfati creatione, effc M ops, atque
Ariflo telis Philofophiam.Nam tametfi Arifloteles creationem ipfam,ore pleno
non memo T ret, referens tamen ordinem iUum,in quo tota pofteriorum rerum
creatio contine / t ter, in Deum,diccns<fc ab eo fidam indiuiduorum perennitatem,
haud dubie DeS omnia condidi ffe, quemadmodum cr Mo[es,confi tetur- Qua igitur
Mojer de pl2 tarum,brutorum(fc animalium propagatione,nouifiimcdc facunditate,
v reflati ratione prolis humana ferippt, his fimilia prorfus ferippt
Arifloteles. Mofes,M4/ fculum c 7 faminomereauit eos,bencdixitq ; iUis D eus,cr
ait,Cre[cite & multi/ plicamini, er replete terram. Arifloteles atucm,inec
<At(&n epvtrtsarcasAn fci Tctvfu 7H wij>io</l(k),v> cr« « rat,
t7Tfii tiftr apiQicOpv <Pvrxraci,&)A& <£ ij?f r> «</'©'
vfot orpitoitoroulToa y seso rv Q*v istfrnfis h ep{/<n 5,7» rt aviAgbi ,i
(ga ths yvvcux.h ojfbi r (w xmtwixy .Simul, inquit, na) tura fempitemum e fie
complet, hoc indiuiduorum reparatione. Propterea quod per fpeciem tantum durare
res poterant jion per numerum . Sic prouifa fuit ab ip fa Dminitatc , aut
Numine diuino natura utriufque, mafculi v fantint , ut inui/ cem copularentur.
Quid hic dtfiimilc inter M ofen cr AriflotclcmfQUo diferepat utraque
PhilofophiafEt non efl hoc,quodipfe Deus dixit. Quod Deus coniun/ xit,homo non
fcparetftefus eam uocauit coniundionem, Arifloteles KOirto>i'cqr; Padum
a]Deo,lefus:Arifloteles,vssbrov Siiov. Sicut autem Mofes, hunc or/ dinem fidum
d Deo , in exordio temporis, non in atomum fitetur: Sic cum fit eadem prorfus fermoms
ratio in Ariflotele , nulla ratione poffumus aliud fufpi/ cari,quam eunti
principio fidum, ac conflitutum fenfiffc . Quod prudentibus cogitandum relinquo
• Duoque hic adbibet Arifloteles , Naturam ac Deum. EX quo declsrat,aut idem
effe Naturam, atque deum: aut, quod uerius efl , hunc or/ dinem, qui Natura
efl, effe inuentum Dfi. Tertius locus efl in libris, de fit/ prema
Philofophia,ubi in maiorum opinionibus, dc rerum principijsrecenfai )
dis,occupatus,multorumq; placitis medis, eorum uero collaudaift fententiam ,
qui mentem omnium rerum inuentricem jlatuiffcnt:eos ita efferens, ut cateris
prt his dormUaffc,hos uero ftpuiffr, uigiltffe^cri indicio fwjfe,affrreretthis
uerbisi - . db: ^BHENsri jth ixoyapinA • 449 1 Wt' Tlf &7rtvy Ctrxt Hftdcc
fcf/ T9?S factS) Kf tf/7H (pvoa "TOy tUTIOfa l(gct Ttf K0<ri4t Kj
TMifccftws 7Tcc<r«f ,o»of/ VHtytoy \(p&yy iretgct tx« /t^oy 7«i7»C 5JJ
>mf 0(A 0/ yty auugfoos \xsvAayJiiroffiS «face W jtftAij 7/w • ^L7tfL/>
‘XfXW' &*cu Tu>y ovrtoy ifjtrccy, G? -tIlu ZucvJJlw, 08 i y « x ivnoit
'Inscdfyiy ro?f oZcrt.Qui utro mentem, inquit nefeio quit, dixit quemadmodum
ammalium,cr Ustura caujfam,cr mundi, er omnis ordinis, is praeoleris, qui antea
temere locuti efjent,etd<gfla(fc uidetur.Quihac igitur fu fricantur, /imul
et ipfam cauffam principiu reru bene ftatuerunt,et tale cauffam,unde motus
rebus extitent. Hanc Ariflotelis f ententii,fi quis altius
poderet,exeutut,euoluat,inea clare cotineri cofrfionc creati mudi,ftue prudens,
ftue imprudes,cuq; rapiete na tura locutus Jit, freile dignofeet. Af<£ aded
clara res efl,ut mirabile Jit, quo [ape uerttatis aftus rapiat imprudetes.
Repetamus igitur omnes,quiMcntc,mudi crea ' tricem declar aucrunt. in his
prociput fuerunt Trifmegijlus,Orphcus , P ythago/ ros, cum primus ucro Anaxagoraajtum
Socrates, cr P latotomncsq; hi eum altis multis aff eruerunt. Mentem getteraffe
hunc mundum, in coelo lucem accendifre, coelum c r tempus
condidiffe,animalia,plantas $ ex humo cooriri freiffe , Qjjo/ iwn declarans
Latine Ouidius Theologiam,canit, Nam coelo terras, cr terris abfeidit undat, ci
Ei liquidum friffofecrcuit ab aere coelum, ' ^ Dijfociata locis concordi pace
diremit . , : » . Principio terram, ne non aqualis ab omni. . ' Parte
foret,magni freciem glomerauit in orbis: Tum freta diffvdit,rapidis(fc
tumefeere uentis lufiit,cr ambita circundare littora terra. , multande
Sapientia parentc,reginacjf huius mundi,ctdus afferit eam origi nem' 03*cquid
igitur ex antiquorum Theologia cecinit Ouidius,affeueratur, pro , dicatur, e
ffrrtur miris laudibus ab Arijlotcle. Affirmat cos bene,prudentcr,faps/ atterq;
locutos,qui dixerunt vovy,id eripientia, lnteftgctiam,Mcntcm, omnis
mrdjnir,Naturo,animalium,totiuscfc mundi cauffam, cr autorem-Etbene ftpien/
terq; cor ftatuijfe dicit hanc,qua dicitur excellenter Cauffa,rerum pfmcipim,et
tale principium, a quo motus, uitacj; eundis rebus extitcrit.Hoc fuo fu f
fragio toti collaudat, cr comprobat M ofiicam Theologiam Ari ftotefes. Primus
enim Mof fet,ex his qui 'uetuftam Theologiam literarum moramentis tradiderunt ,
[cripfit, Spiritumjiue fapientia Domini, que fua lingua Graci uocam rovy omaffe
coelos . feitft ui oriretur lumen in coelo:Hanc ueram mudi originem fuifjfe,cum
terram, C iquas, quod Chaos J confufione duplicium harum rerum , uocarunt
Graci, primum e nthilo,tantum ex ideis fuisotcrnis,qua[untipfamet, extulijfet.
Quip/ £c qua ciutda fm cr ptlagofua Sapientia contincret-Hac clari fima luce
coeli F / ater/ AVGvsr. Bver*. lib. vt* cr temtf edhtpleuiffc.dicm noflemq; ab
inuicem difumxijfe, aerem i»l HaJUtJubu mes regiones, a terris iu
ccclumufquedijjudiffe, maria in profundos fmus, con/ cauat que mundi planicies
confidere tufiij]c,e terra plantas, animali que,rxaquit item alia pullulare
iufitjfe. Nouiflime Unquam regem iam genitarum rerum, in mundum ceu pulcherrimam
aulam,hommem induxiffe. Hic prior ubique motum uitamq; dedit : prior ipfa mota
fuper aquis, unde aeri omnia, agfUri,flcri(^ coepe/ runt. Ex illo motu, Solis
iubar emicuit, rapida uertigme concitatum efl coelum , tari quoqi V aqus primu
mouericcepcrunt.Sic Mens inuenit omnem ordinem » cunilamq- Naturam, fuit autor
mundi, autor animalium. Hoc admiratur Ari / Meles Aat pneonijs egregijs, tribus
uerbis declarans er quam ftbi huiufmodi Theologia placcrct,w quam dimne
fenferint, qui nobis hanc fapientiom relique/ runt.Pnmum quod fuerut
vHcpotm$,prudcntcs fapicntes.Quod omnes ah) f ccui fufticantcs,tcmcrc er
imprudenter locuti funt.Pojlrcmd, quod K&msjxne* pul . chre bi principium
rerum ipprtLtrnnt eam que uocatur ab cis amo s autor, cau fa : qui efl eadem
Mens, ut afferit Laertius fenfiffc Platoncm-Siuc igitur prudens , (iuc
nefcitisfcd folo fecreto Naturi ac ueritaus aflu af)emt,plenoq; ore laudauU
numdanam creationem Arijlotcles, admiratus efl huius Phdofopkii pricones, quam
uelit alibi defipuerit Sufficit mihi ex mito (quanquam forte nonimuto') pe/
(lore teflimonium ueritatis excidi fle. Qui igtur deduxi,cr qui [umbaftenutU/
eutus,uidebunt uera e fle, qui Horint,quam de Sapientia fcu Mente dmna, Thcolo
g iam maiores, et qui ante Anflotclcm floruerunt Philofophi reliqui flent. Qui
to t a efl,ut cba,<j«(6d ea creauit mundum, pueipueq ; Cb aos in ordinem
rcifgtt, & rerum formas cico dcprompfit accruo : dcnicfa ut Arijlotcles
ait,quod fuit autor mundi, Natun totius, ordinisq j repertor. Quod cum bene
fapienter, priclarecp praedicatum affeueret Arifloles,nemini dubium poterit
cfle,quin creationis, qua/ Us a Mofc c r ab Acpptijs, uctKflij?im»>q; fuerat
decantata,aflcrtor fue/ rit. Aliud teflimonium, quod de creatione, rerum
quenoua inuentione, prudetM kcI imprudenti excidit, quod fanc prudentiflimus
quifque confldcrabit , efl, quod quemadmodum Marcus Tullus, plurcsque ahj,
quendam hominem fapKtmfi/ wum fuifle dicunt, qui difperfos homines
congregauit,in quo neceffano,auquod rerum initium continetur, quo rudes, nuper que
nati homines, foeietatis exper/ t i effent :fic ab Arifloteleflmilia dida,udit
nolit, cum origine mundi fcquuntur : i A 7T firos (rvs*r*s t^yistuy ocyafay
eeirios; qui pnmw.mqtitt, difter fos homines congregauit,maximorum bonorum
autor fuit-Videat igmr,qul0(f/ que uult, an in stemitate non femper homines
congregati fuerint. NihU emm cjt ttouum in Actetnitatc. Nam flquando congregati
homines, prius diflerfl cranW tternum certe di flcrfi fuerunt. Bx difli»
oratorum Si potlaram, artium, ftmonw.&hBntanigenrri» probatu exordium. Cap.
XVI* > DB- PERENNI 'THYtOSOPHrA. 4 ft A D E M ratio colligitur ex TulUo
contra Phtlofophos: aut qui primus,inquit £ ( quodfumntxfapicndx Pythagorxmfum
eft) omnibus rebus impofuit no/ mina . Si primus enim quis impofuit
nomina,certe antequam impofuiffet,non rrant nomina. Arguitur ergo humani
generis initium : quoniam fi fuiffet Aeterni/ tas,femper homines locuti
fuijfent, femperfemo uigu ijfct. Ncc primus quifquam nomenclaturas uidere
potuiffet. S» /wt pmcipuim locutionis , er fcrmoms,fuit etiam uitx. Sic quod f
equitur , Aut qui fonosuocis, qui infiniti uidcbanutr, paucis iiterarum notis
terminauit, aut qui errantium flcliarum curfus, progredior, cs, inftitutiones
quenotauit. Hac omnia comprobant exordia iflarum aruum. Ergo nec femper artes
fui)fe,nec homines cis ufos effr. Similiter quod fubijcit Etiam fu/ penores. Inquit, qui
fruges, qui ueflitum,qui teda,qui cultum uitx qui prxfidu con tra feras
inuencrunt. Hjtc docent aperte, omnium fuiffe aliquod primordium. Si di/ huua
attuleris, defbrudum ejl, er euerfum. Nullam unquam potuiffe tam imma/ nem
cluuioncm effe , qux totam humanam gentem abjlulcrit. Qux fi eundos
dbfhiliffct, nemo nunc effet fupcrflcs- Quod ft fuerunt homines femper, fem/
peretum cr fermo.ltaquenon fuit quidam, qui primus nomina rebus impofucrit.
Sifuit, non femper homo, lingiuque fcd fiat exordium. Eadem ratio colligitur ex
Platone , er eodem Marco. In Cratylo perhibet pjrifcos fuiffe meliores, quia Di
js propiores. Marcus uniora effe a prifeis tradita, quod mutus aberant a pro/ g
eme diuina. Si mundus igitur ejl stemus, ubiprifci,’ubi Dijs propiores f In At/
temitate nd prius, nil pojlcrius, nil propmams,nil remotius. Fuiffe quoque Deo
propiores aliquos, arguit initium, cumfcilicet Deus creans, craftanscer/
nebatur a prifeis illis, quos priores crearat, quos Marcus progeniem diuinam
ap/ pedat .Plato^ui/ TrccificK^wp xyyunrcfoi,¥iliosDeorum,Dijs proximos ,
propinquos leuis. Eadem ratio
colligitur ex eodem Marco, cum quafi ab omni a/ lid dubia opinione, huc tandem
fiflente, C r appellente Natura. Non enim, inquit , tcmcrc,nccfvrtuu6fati er
creati fumus, fcd profido fuit quadam uis, qux generi confulerct humano,ncc id
gigneret, aut aleret, quoicum exantlaffct onmeslabo/ res, tum incideret in
mortis malum femp iteruum-Si ergo o Marce fati er creati fu mus, crfi fuit
quadam uis confulens humano generi, certe fuit exordium quod/ dsm, cum nondum
creatis nobis aut dum crearemur, ab caui nobis confulcbatur. Similis probatio
colligitwr cx Poitis,tit appareat, undiq; pro ueritate contra men/ iodum
auxilia concurrere. Vergilius canit iuxta prifeos uates, fronte fua quon/ iam
fruges terram hominibus dediffe,lxtis,ociantibusq j, cum non cogerentur, ad.
fnjlentationem uitx ,uarias artes excogitare : Primusqi per artes, Mouit gr os,
curis acuens mortalia corda. Nec torpere gr aut paffus fua regna ueterno. Brgp
non fuerunt femper artes, non femper accultura.' Quomodo igitur mundus ( f f *
xlemutf I ,nt JC* !i. llftcQ} flV. % K ■ ■; CfV*» xaerindmm 45» JLTGV5T. EVGVBi
MB. Vttert hornus sterni, fine artibusistft non fote artibus unquam, quomodo
primus quidam, frne Deus,fiue homo,reperit t as,cm prius non ejfent i ReperU r
agricultura, nauigatio,aj]ronomu,uenatio: Tunc alnos primum fluuijfen fere
rapaces, . i . Nauiu tum jlcUis numeros, er nomina fecit. Tum laqueis captare
feras, cr fellere uifco Inuentum,C7 magnos canibus circundare faltut ; Tum
ferri rigor, atq; arguta lamina ferra , T muarixucncre artes.- Artes igitur,
qux deerant,docent homines natos,non atemot. Plorinum aperte' faterl.contrJ quam
Proclu» conten Jat.tempur creatflrt^cm» fufia WfJdU tione confeqoirur etiam
CQtli,mundi<if cremo. Cap. XVII. ^yVoniam uero Proclus afferit in his, qui
mundum fempitemum credidiffent,ad ^Zalios fuiffe Plotmum,ecce ucritas
ipfafibifuppetias afferens, cui cum menda/ cio bella perpctua,qux fxpe mentes
in mendacium prolapfat, dclu&ttadiu, tan/ dem fubrigit ad
luccm,cruerum,contra,quam ille pronunciet , oBendet- Neque uero boni indicis
cfl,in alteram partem inclinantem, audire rationes eius , cui fi/ ucas,ad cius
quem odio habc.ts,aures obdere . Sic fi bene hic ,ficut alijs Pb Aofo/ phix
locis, rem Proclus porfelcraffet,feirtaffeiudcx xquiorfuiffet-Nemo unquam me
continebit, quin in eafemper fententu perfflam, omnes ferme phitofophosfk per
eadem re( quoniam homines quales nos omnes,fuerunt,qui noBra placita io ta uita
uariamus) opinione altemante,diucrfa protuliffe . Pe fima ucrb, fed apud
imperitos tantum, regnat confuetudo , ut unius alicuius autoris , cui fe
confecrd/ runt, ditia perinde ac irrefragabilia,inuiolatacp,aut qui ftbi
contradicere non po/ tucrit,omnibus conatibus defendere certant . Sed his
ontifis luce tlxriusoBendtf 'tur,Plol\mm,aut uolcntem,aut eorum
oblitum,quxdixiffet alibi, fitUm tempwi ac mundum afferuiffe,feBum inquam, nort
quodfiat,aut generetur, faquM fe rit poflea,cum non effet. In libro de A cuo V
tempore h ire fcrilut , wtc/ yxyetynyxs curris 7mhty «j XkmIuj tLv
<fiix§imy, ny tSi euZs- V&1 \\tycySbt etv rlw oti InavHy, ngu. oyv
TtxQey, Hffa x7TǤ oy tt' <JIh {coitu, ugu cckKivh WhHSte ffe
iswauy.)$ov<§h A 'irato Luj,h In&vats t in Iw.^p/VHcroydU/ ftovoy Aoytu
xgu. epyoet 7# vstf».T8T toy t/1» Hou^xyayotrrtou yujoTis,o/TtoS <A« nfui
7vylft7ri» o-i yt,ov©J, ree s ySi yasGxs irato vir*. iQei vk ccy Ttsio-us
nfitei « ~&y7V •78. «M.’ 'iirtos 07tdf> iiGey , t(gu eu yetreu wn .
etu^y Ji cey ns Tpcyet rrzy ypjoyibtiy yfevcy oratos <foytxq>xrHS,
yp/ofefy, <&, Myot xysvfeLctu «ttP u</lt 7ru>s.toS mpdrifoy 7ij°iy
rt •xfOT\gty </!* c$JP yfevtio-cu,i(su rSi vsifZ (AiK^nvxt ervy Maria, bvn
wiTmvi rptfpt&viity-ift? - * S ^ , DE PERENNI PHILOSOPHIA. 4s V* MWPJ&t
fcirns Ho-vxixVHyti/.Qvriatt JimAvrrfiynov^,^ (urTM^Bv^o^BffvH^xgu. tama
currne,-^ r> irAto^ tb ncepetrr^ jk- ’JVfJi\oi/Sb/ht^KjyH^K
/jSLi/cu/th^kii/hSh </£ t(gu ccthvs, %gu wf rtir TK K9“ «fijKpu 1° vstfoy ;
O portet, inquit, attollere nos ipfos ad ilLtm difpo/ fitione,qua in
Aeternitate dicebamus e jfc, quieta iHam,et fmtul tota et infinita iam
uitOfOjnninoqj indeclinabilem er 'm unitate,crad unitate flantem . Tctnput aute
nondii er at,ud ilUs certe non erat-Generabimus aute tempus definitione et
natura poBerioris.His igitur quiete agentibus in feipps,qua'nam primis ratione
exciderit tempus. Mufas quide qua nondum ej[ent,haud quifquafbrtaffe inuocet,
qua hoc canant,fed forte rrantet Mufe tunc:ipfumucro creatu tempus, forte
quiffta,quo/ modo apparuerit, er failu fuent dic at,de eo in hunc modii: Qttod
antequd primu hoc gigneret er poflerior acum ipfo indigeret,in ente
requiefeebat tempus, cu non effet.Scd in illo er ipfum quiete agebat. Natur a
autefolicita er cuno[a,e?impe/ rarejtcl incipere ipfduolens,cr cfje ipfa,plusq;
h abere,qudm quod prafensejjet, qttarere etigens,mota ejl quide ipfa,motu cfl
et ipfum tempus,et in pofleru crfem per. Talia locutusjfl Plotinus, in quibus euidens et
luculenta ejl temporis creatio. Hos ergo Plotinit explicantes dicamus. Primu ut
quid Aeternitas cum tempore dtf erepet, nofcas,iubet te attollere mente ad
diam, qua refle uocelurdifpoptio, cu ni hd I •mu, qua cernimus
Crfcntimus,cxtaret,non natura,non coelum,non terra,ne tempus quide cum
quiefeeret omnia uita carentia, [olaq; cjfet aternitas,uita Dei in fwita,ut
dixit eode libro.Eft enim xtemitas,Deusipfc,ip[a unitas, uita fmplex,fe
cumconiunda^ndedinabiUs,immobiUs,infinita.Hondu erat tempus, nec rebus il/ ‘
lis tempus erat. Dico res eas,ipftm Deu, Ideasfy reru, tempore carentcs.Vtautem
tempus defcribas,affimenda ejl natura pojlcrioris,[cilicet quod pojlerius
efLjoi cu ius effentia intelligftur tempus, Cundis igitur rebus
quicfcentibus,quia nihildum ef fet exortum, quomodo tempus apparuerit, quis
explicet,inquit. An Mufas Poeta/ rum more,nondum er ipfas natas inuocabimus {
ut quod ait Homerus, Iram pande mihi Pelida diuafuperbi: Sic nos dicamus: 1 Vos
Mufe nobis exponite temporis ortum. ' ’ • Atqui firte etiam er ant tum Mufe,
Dea uidelicet- At tempus ut fuerit creatum,ut rmerferit,Mufu dimifis, dicas
licet in hunc modum, quod antea quam iungcrctur prius etpoftcrius,c quibus
Ariflotcle aut ore,conficitur tempus: quiefcebat,ct qua/ Ji dorrmebat, cum non
ejfet, fieri quidem potens, fed nuUamdu uitam nodum tem/ pus.Quiefcebat
auteinuaflatotius uniucrfitatis origine Dco.Natura uero folicita exeundiefc
cupida, lucecp appetens,nec prafenti conditione contenta continuo eru pit:fmuli
quo$ erupit tempus impetu ■ Nihil igitur clarius er apertius, ipfo ucl Sole
luculentius, de creatione temporis. Hic
enim nulla latitant ambages, tota in pro/ patulo oratio. Non ejl dependentia,
fluxus^ pcrcnnis,uUum pro jugium. Ne m o/ [et quidem txmcUrebcutm ejl
.Creatione autem tempoffsnemimi non perfpicuu, ' ff l • trahere BE PEfcENfcl
PWTtOSOPHTA.* 44 « -Vt ftrtMjic fidum ex aquis,ubi Unquam cadauer taceret. Hoc
tejlimonuMi , non po/ ■ tejl imito Plotino excidijfejcd fuapte arbitrio
loquente, ty eo modo loqui uolcn te, pronuntiatum, nccejfe rfl. l Aperte,
perrpicutqi Porphyri3 de (emporii exordio fcripfifTc.hmblichu mnliit •
nriowhusomnu nau c(Tc .conttteri: Qui confcmuiti cu Mofe prfdne» homine»
4tuiniiut artum , hcimj? orJmeJcaleit. j a Jiuinifjirao Verbo reptnoi. Btquod
con Jcranai hunc inuii Juro, illcrcnub eo fiigicnJumclTc. Cap. XVIII. pO
rphyrium v Iamblickum,quin ipfos etiam creationis inimicos, Proclum,Ct
*Simplicium,probabo ucl fedfttatis oblitos , ucl aliquo uenutis impelu,creatio
t ne temporis ajferuijfe.Qtioru dtda,qui diligentius, accurattusty
prnfitet,totam$ eoru rationem cuoluat, er quid ex ea nece florio fcquatur,alte
fledct,cos deuolui cernet ad creationem , fme qua flare qua loquuntur ( licet
ipfi id forfan non ani/ maduerterint ) nulla ratione pofltnt.Scd tcjbmonium P
orphyrij e fi omni luce ra/ diantiitf, admiratione certe dignum, allatum
fuperius.lr loquensde ea qua dici/ tur d Philofophis Mens,Principium er Origo
mundi , confidaansq; jlatum citu quo uixiffet ante mundum, tribuensq; ei eas
Diuinitatis laudes, quibus cum tem/ pore nuila fit ei communicatio, aperttq ;cr
luculenter eam xfutmto bono ater/ • naliter natam aflcrcns,dixit,qu6d hac
natiuitas non modo fuit atema , fcd etiam ante omnem Aeternitatem. Natam autem
fuiffe, ut dixi, atcmaliter dicit , non mi tempore,non modo quia fempitema
fiiit ea natiuitat, fcd etiam quia nondum tem pMcffct.HaccntmJantcxpreffi uerba
eius: arfflt AScptos <Ai m a«r’ ■mos ■^pvtLui,ovusayXf ynv os oi/<At
%otns yivontn , wfei cev/ roy «1 vi 0 jjoVes: Proce fli fle uero non ab aliquo
temporali principio . Neque enim adhuc tempus erat.Sed nec fido quidem er
creato tempore , tempus pr£ ea quidquam eft. Hac pauca ex multis apud Porphyriu
uerbis. Quid mirabilius i Non potes hic aduocare [otitum refugium,Tempus fidum
quidem, fed at emoli/ ter fidum,ficut dicunt de mundo. Ecce duo flatus
proponuntur , atema Nlentifi atemaliter manantis,at( Jj temporalis principii.
Nominatur principium temporis \ • CT dicitur hoc principium aliquando non
fuiffe , cumfcilicet nafccbatur uel nati efl atemaliter Mens a fummo bono,
nondum erat quod poflea fiiit. Mens non eft nata in tempore, quia tempus nondum
erat. Etiam uerb pofl fidum tempus , nM habet cum Mente tempus affimtatis,ut
res creata cum atema. Audis hic,cemiscfl yivctxwap -%ovoV , tempus creatum.
Cemiscj; %onxtip,temporale prin cilium: Vides,ovurai 1 jgoirjj hy,Nondu tempus
erat . ibidem q- dicit Porphyrius, 'nap km ctv-PyiyirxTccj 7« woJrvx : Etiam fi
ab ipfa Mente fida fmt om/ nia.Hac igitur cum clara fht,qui fecus iittelligenda
contendat,impudentem: Por phyrium autem, aut incon flantem, fi fecus alibi
flatuiffe deprehendatur,aut quod feri folet,ueritatem fecretii ad fe machinis
eum traxiffe,dicendum erit.Quomo/ do autem Iamblichum, quem diurnum non ceffant
uocare Platonici,conftffus fit, wmdunt, v genus humanum certo temporis initio ,
4 Deo habuiffe principium, <“•'* f / 4 hac DE PERENNI PHILOSOPHIA. 4;» nem
Uerilatis impedimenta,deferendum effe ommno,nunqua nobis iteritatem ad/
eptuns,nifi relidaodioq; habita prxfcntt uita,qus ucris bonis ignoratis,not
cupi dttaubus,uxnifiimis(fc detineat amonbut: l n primisifr ait, rb fat yisoy
vtuy k <pt Ao<ro<pix 7rctf^Tso<t,^ct7r<x.?i<ctyny -juy th
ygu.y\v*o*iJ'‘vr/ twy.Mxximu bonum affare nobis Philofophiam, quod liberat c r
difiungit nos duincults,qux c r in animo funt,cr in hoc prxfaiti munio
corruptibili , qui dici/ tura Philofophis Gcncfis,fb.(lio,gcncratio,inftabihtdt
rerum. De corpore quock, Jt# A «ucoriiur*.*txt(lct tbt»
Qvo^sjtfo&c&Xfivto^y km' axtrr, »*S aj/ 0 9toj «vTos cmohtJr*
vtt&S: Nc<Jj ucro repleamur natura huius, fed quam maxime puri fimus ab
eo , donec Deus ipfe nor ab eo dijfoluat . Dicit etum de anima , huic mifero
mundo implicata : vc/a tx rovruy cc/xo/ fcsurou £ $t4&Tfc(2 su&xpi,tQU
ncucfc/lis <n/uvritK:Nc cupiditxtibus,crhuic mun/ do connexa,confortij
diurni, puriftimxq; et uniformis lUuts foae tatis fu expers-De eadem liber
xta,\gu tw 4 -Actp rt Ati tTturu «S ro fvyytnsj& «j t b tojbt-p
«<piKOfaiPH awH?ikx)fixt t aar&fomiroov ueocap : Et cum abierit ex hac
uita,cr ad confanguinea gentem peruenerit, liberetur ab humanis malis.HxcCr
multa alia prxclara philofophatur Iamblichus de contemptu,et fuga iftius mundi,
beatiorem dicens, qui eo minus utatur. Ex b ts,cui prudenria,iudiciumcb inerit
, ui/ debit neceffario dcduci,non effc tanti mundum huncjtt atemus effe debuerit,qui
ft animis potius caufa mali,quam boni, er in quo magno cum dijerimine ucrfen/
tur animi. Apparetq; ipfum mundum,ctm potius malus fit,quam bonus, uolupta
kscfr eius ffarnenda, fugienda!^ a fapientibuscenfeantur , nec melius fuiffe
fem/ per effe,nec femper effe dcbuiffc,eumq; nec diuinum effe,ncc
dciftcandu,adco, ut maiorum bonorii amittendoru f t caufa:et 4 quo difcedentes,
a malis potius quam bonis,ut ait Cicero,abducamur. Huic annexa efl ea ratio,
qua fumus uftfuperius, euiden tifttma fane,cr perft>eflifiima.Cum inconfiffo
fit apud fapientes. Aeterni/ tote mundi , tollere pictatiiSecundo , cum uita
futura Sempiternitas , impediatur ab Aeternitate prafentis:quia ft uita prafens
eft xtema/ton potefl effe futura,nec poffutnus quicquam de futura loqui , quia
nunquam perfida caleftis: apparebit, nift deleta terredri,ul propter
calefie,neceffarib rcmouenda fit terrcftris:ubi au/ tem finis eft, fuit
principium:efficitur ut hxc uita,tanqua corruptibilis, fugax, infi
riortdebili*,ffagilis,quo fuccedat melior, fit intcriturainecxtemu debere
fuiffe, i quo fugiendi! Philofophi,abftincndtmc^ crcdidcrunUnec xternu e(fe,uel
effe de/ bmffe, cuius Aeternitas fit melioribus bonis impedimento. Huic adiunda
ea rado tft,qua poftit intcUigi,mundu nec fuiffe perennem,nec effe
debuiffe,necjuturum «ffe,ex Iamblicho,qua diximus, Melius non effe prorfus,quam
male effe.Cu au/ te mundus potius in flatu calamitofojugubrify fu, malis, quam
bonis afjluentior, wrfii non modo perfidam lx titiant, fed moerorem afferens,
idqi femper, quandiu rnndus fuit; Iamblichus autem afferit homini prauo,
utiliorem rjjc mortem, quam F ft tutam, DB* PERENNI PHILOSOPHIA.^^ 4*0 dttocutiis eft
Daemones, ftue A ngelos, paulo ante cum mundo fatos, ut alerent, fo/ ucrcntque
homines, cr cudodirent. Sunt alia plurima, quibus pofiim,fiuclim, docere,
claras edidiffe uoces Iamblichum fuper creatione rerum fidarum er inr
uentarum,cum prius non exijlerent, ftue natura fecreta ,
fiucuoluntatetcert'aquc perfuaftone huc eum euocante. Crantorem PlawoicuiD.utam
praCcnltm condrranaflc, rique hoft rfTc<S; morum amepofuifle. Quofcquiiur
improbatio Acurmiatta iminJi.Mcm tat Ariftorefe infertur. Cap. XVIIIL -IMIUS
probatio pojjet, fi ucrum cfl quod P rodus refert, Crantorem Pia/ Atonicum,
Aeternitatem mundi uolutffc , [eque didis Platonis uiolentcr ad hanc fmtendam
adiituiffe.Quicwque enim uolunt fidfje femper mundum, uolunt quia udetur cis
melius femper aliquid quam nihil fuijfe. Didis igitur Crantoris pro/ babo, non
fuijfe cur ob bancraufam deftderaret mundum aiemum, quem dicit effemiferorum
mortalium habitaculum, uitamq ; datam non ad uoluptatcmjcd fupphctm. Plutarcbus
in confolationc Apollonij, hac de eo perhibet irreMioif y«fKgU <ro(pik
buriPfcJo-iyuitepw xfcarrtap,ov W/{/,kAA« ar<rA«i xi/ KA «vstu
’ia&qd>7rivX,Tintofii?y yivxi nby Biop,ygu «f>X*P rbyu>'o3]
Kr^pnrroy,<n/tAepofay rny y\yismy : Multis,inquit,cr doflis ui / ris,ut
inquit Crantor, non nunc, fcd olim deplorata funt res humana arbitranti/
iusuitam effe fupplicum, initium que nafccitdi hominem, maximam calmita/ tcm.
Plutarcbus hac quidcm.Si calamitas igitur ejlnafci, fiuita fuppheium, certe
iton aliud deftdcrant,qui mundum retro fempiternum defiderant, quam fempiter/
nat hominum calamitates, fempiterna fupplicia. Sunt enim cum aterno mundo, eti
am aterna uita, calamitates atema- Aeternas^ hominum calamitates, atemafip/
pltda cupiunt,qui cupuntmundum atemum. Nec folum non meliora ferunt no/ Us,fed
dctcriora.ttelms cflcnimaui minus malum, paucis amtts,quim innumera Uibus
fuijfe nuferum. Non folum igitur horum mdicio, non debuit atemus, fed etiam
nunquam effe mundus. Vera certe fentauu, nift ftcs melioris uita iunda am
abolitione prafentisnas folarctur. Nam uitam fugacem ucluti umbram, cr
quodgrauius rft, nuferijs er it tebmodis refertam, melius erat nunqua hominibus
conagjffc. Hoc incommodum non accidit his qui creant mundu, quia cr finis fiiit
malorum aliquando, er cnt,cum nullus maiori! finis adjit illisi Eandem rationem
ducet ex Ariflolelc,qui uolef.quem autor efltdem Plutarchus,fmlia firme derepu
dianda,uuUiq; fapienti magnopere expetenda uita prodtdtffe, e ode libro fcnbens
: Hoc A nftotefes te flatur etiam Silenum Midam docui ffc. Sed melius,mquit,
cfl ipfit Philo fophi uerba fubijccre. Dicit hac in eo qui mfcnbitur
Eudcmus,ucl de A rm<t : Quocirca b optime omnium, et beati fime, p rater
quam quod beatos ctfvrtunatos effe dcfiindos arbitramur, etiam mentiri, aut
infultare maledidis in eos, putm, ac fiutdu,utpotc contra eos,qui meliores
effedi funt, non ducimus. Hacq; odcopnjea Uetuflx'^ decreu apud nos. poftuaanmnpvo
neque temporisiniuum neque qui 4 ' 1 primus DE PBRE-NIW PHtLOSOPHI/4. tealety
uiuendum, homines a Deo erutos ; i Sids7rxvTx; avSfttiixnss tari ri,
%\i£cunoya(/} ufh 7» Klrsteray imlt/cn * 7r€&s %~n fofOfvJtviiPoK*, TCt
/jfo \Jlix <Ai$ iKccsa),7x </£ &fao7pict.7vc (jfo ax«At/7«,(2J wx
yxstrte» yjfaxQxigvrctovK iflict.Qujc funt,Dcus omnes homines ad felicem,optmu$
fiatum crcauit,ad h oc occafionc dedit: dia propria largitus unicuiq;,alia non
pro/ pria.Sed q ut no funtld?era,coafla,et qua auferri poffcnt,no propria ■ In
his quis efl,qui non cernat, apertam mundi creati confisione f quia generis
humani prx/ dicatur primordium,quum creator e T fapiens,optbnusq; iUe Deus
dicitur horni/ nesadfilicitatem,optimamq; conditionem creaffc . Q ut quidem ,fi
Mofen per/ cun fleris, efi,camcrcauit eos ad imaginem, crfimilitudincm fiiam ,
dominatum fuper omnes animantes dedit - Dedit [apientum , qua fe contra malas
cupiditates Uterentur, er in optima fefc conditione, beattq; uitt aflione
contincrent-Htc om ntarefpiciunt primordium, non perennem dependentiam nec fine
principio, fi fpe flesaltc,potefi inteUigi,ut Dewscreaucrit,ad felicitatem
occafionem dcderilScm/ p& enim fuit htc occafio,fi fuit mundus ttemus. Qui
fi xternus fuit, nulla fuit ad felicitate, et ivsccrnii/,compofium'q ; uitam
occafio,fedfiut potius ad infelicita/ tem,ai confufionenuldem Epifletus,cr
ArrianusCpauca enim e multis) t iy efli clv9 fOnroy, thctrilf/
iisliyccyiiJ,ccW™i<&tTwy tf>ycoy xv^-nc/ciiai/ vty xgk Ifhyrrtiy
KVT&y -.Hominem ucro fteflatorem fui,CT operum fuorum introduxit, nec
fteftatorcm modo, uerum etiam interpretem. Quxfo phHofophi,quandd Reflator in
mundam introduflus cfi homo, fi fiiitx/ ternus mundus t N uUum enim fuit unquam
tempus , in quo non homines fpefla/ tores Dei affuiffimt . Introducuntur enim
prius abfentia : xtemo mundo , huma/ num quoque genus atomum; Quomodo igitur
introduflus homo, quafi prius non adeffet f Nec defindes unquam per
introduflionem fempiternam - Nam tametfi pdffct xteriia creatio , xteriia
prouidentia dici, abjttrde tamen diceretur induflio fjempitema,cum
induflionifit abfentia necefJaria-Repctit eadem Epifletus: ird>S c/iytmvu,ws
JltVTxfcp otirric o t^ixTtexstay^itxte^si Jt , & yfiywyx,n£i < aQoyuty
,yga afirtiv, XSU KXKtxy, i yu ttU' crus 7vcs ‘nicdj7KSlvw7ioTH7Ki vwtf
<rviaepoonxtruy c/.toy.vyaiy e/i bcoJscf i <r$ycc uga y-tgH -r
auyxTl&ixgu K?v<ny,s<gi uoivtovis \J\toKS., qux funt. Quomodo fiunt
fixe omniafQucmadmodu inqud moderator ea mode ratus efl-Acftatciu fit
cffe,hycmc fuccedcre,jlatuit abundantia er caritate,terrx uirtutcdedit,dcdit et
uiuii.omnes id genus conlrarietates pro concordia reru-Vni cuiq ; «ero nofbru
dedit corpus et membra corporis,poffcfionc et partieipcs-Nxc Epi fletus- quibus
omnibus, rcru difeofitarum non xtemus , fcd inchoatus quidam continetur ordo ,
eruente Natura uoccs hxs,e pe floribus hominum. Seneca quo/ tyx
grauifimusKomanx Philofophix [criptor , exordium mundi fepe fatetur. truw, cum
BP-EfikBNMl PHILOSOPHIA. 4*5 tmuiycui tof/pr fubmittis omnia, fceptrum rerum
eundarum dedifd,effet Deui QW <Jw4e ji rjJrt^Mllw ei in creatione objiftcre
potui ffet, deuidus.cr cxpuyu/ tui,in cineres redadus ab illo . Quis xterne
inexhauftx bonitati Dei obflare po/ tuffeti Veritas igitur efl, quod ante
mundum non fuit C haos , ut uenfimts rado/ itibus Aridoteles euinat. Neque fiat
Chaos,nequc Anima.Si Chaos fiut , utueri / tM cfl,ab dnaquifitmu fecula
defcendens,fitu mitium rude mundt,non xtemis fe/ culis ante mundum, [ed ipfum
mundi rude exordtum,maffa mundi, primum fun/ iamentum,cui udo pofitoip, reliqua
mundi fabrica fuperextruda fuit , ab eodem crehiteflo fundamenti atque totius
xdificij. Nullum internatium , nullum otium i fundamento ad xdtjicium .
Turbatio quidem elementorum , que dicitur etiam i M ofe nomine Hebraico raebapb
, unde Grxcum addita fylLxba xcefx\n , Tara/ chi,uera fuit, fed fuit non ab
aduerfanti anima, fed ipfo eodem Deo,turbante nem pe,fabricante, moliente
tembiliter,ex aquis & abyjfo cceleBes orbes, elementa^ dtfiungente.lam
Plutarcbuspeccat,quod Platonis in Timeo Phxdroq; animam, non uere nec iuxta
mentem pr xceptads interpretatur . Anima cuius origo con/ ■ iextmcfi defcnbitur
m T imxo,non efl omnis anima, fed anima coeli ■ Eodem quo/ que libro
deferibitur origo particularium ammarum . m Phxdro quoque feribi/ tur de anima
humana: fed m Timaeo generatur jn P hxdro fempitema declaratur- Qtjod a
Plutxrcho non efl explicatum , ambagem hanc contradidionem $ refu/ gente.
Veritas igitur efl primum,quod Plato (quis enim non prxferat hominibus
ueriutemf)incondansfuit,qu6d generatum c r ortum 'm Timaeo , fempiternum in P
hxdro conflituat . Deinde nufquam efl apud eum anima maltfica rebellis^
Deo-Sceleratm Magorum dogma. Si Platoni Chaos Placuit, fecutus efl maiores *
Non rede. Deledus enim 'm dogmatis humanis haberi debet . Aut fi rede , fenfit Chaos
nulla comitatum anima , fed rudem elementorum confufamc p congeriem, turbatam
non ab ani/na, fed quia frigida pugnabant calidis . Ad podremum utre defenditur
Plutarchus , Meris auxilifs d dedecore redimitur . Non ex ubertate pe/ doris
fui fana que Philofophia,quaflorcntifiimum cius ingenium exuberauit, ta/
liafcripftffe, fed ex Platone , Platonem autem ex maioribus nonnullis , quorum
dogmata plufquam lyncxis oculis cuoluenda, fub eadem maffa bonis ©■ malis
tacentibus-. v Diflbluuntur tnnz Lucrrtij contra mundi crtjtiontm.rfrunuy
ordinem , cx* lamni ar. Coarguitur ncccfTario ft nfiflir prouidentum rebus
inefle. Omnia caufa no ftrifecilTc Dcum:qtnrputaiTct Epicurus noxia, uet
fuperuacanca , fummam prouu dentiam habuiTe. Cap. XXII. • - Veredo uerb propter
fermonis infolentiam quis re frondeat t Meras enim, uet l ^lut emota
mcnte,crepat uanitates: fednon poteflficucritas aboleri, quiniUam tuens humana
nonnunquam profundat-Principio igitur nominat naturam : . ; Conftwgpreutarda
••> i1! N a\wt 40-4 *A TISVST/ EVGVB; MB. VI* Natura primus portarunt
daufbra cupiret. i Victor item eam dctejkri religionem, qua peperit [celerata
CT impia faUa: » Qwn contri[apius olim " •» Rfliigio prperu [celero fa er
impia fada. J Procedamus ig itur per [mgpk.Cocgit enim inuitutnjiel incautum
Natura fateri , quod omni eo libro fugiebat. Si natura ejl,ordo quo#
efl.Qwdenim ejl aliud Na/ tura,quam rerum nafcentium, crefcendum certus
ordo,concentus , reda ratiofSi reda ratio cr certus ordo rebus inefl,qui Natura
dicitur,ubt cafus, ubi temeritat , ■ quam totis illis libris obnixe tuetuii Vbi
temeritas atomorumtvbi mundi coniti/ tut io tx concurfu temere cadentium
atomorumi Vbi lapftts c r interitus ciufdem, nullo pr a fidei Si uult ratione
er natura difeutiendos effe terrores,uult agi ratione eunda, qw maior ratio,
quam Deum e ffo, res# humanas eum [cire cratten/ deref Q ut maior ratio,
hominum# confen[us,quam mundum confilijs unius ma xime fapicntia
gubcmariiQjuenatio tam effora, id non confof[aefli Qjjtf ani/ mus non
animaduertitfQJiot argumentis confhrmaturirerum ipfarum tejtimonqs p radicaturi
Vult autem ratione nos uti Lucretius, cr eius auxilio terrores uanof, falfas#
opiniones difcuterc. I p[a igitur hac ratio,docct effofalftfima , qua tibiis
illis [cripjit-Pratcrea quid [ibiuultquod pro[equituri i Quippf ubi non cjfent
genitalia corpora certa, • » - Qjii poffot mater rebus confijlere certat ■ ■ ’
- At nunc [emimbus quia certis quoq; creantur, ■' Inde cna[atur,atq; oras in
luminis exit «. Materies ubi inefl cuius # .er corpora prima- At<J; hac re
nequeunt ex omnibus omnia gigni, Qtj od certis in rebus inefl [ecrcta facultas
. Audis ut [eminu certos ac p raptos ordines fatcaturfVt rerum format inuxru/
bdes,confUntes,atcrnos# reditus rerum nafocntiumf H ac conflantia et certus ve do
[eminu, quid efl aliud, quam conftlium Dei , quod M ofrs explicuit datum,cunt
eunda producerenturfDixit # Dominus,producat unumquod # iuxta genus [ui, habens
[erncn in [emctipfo. Vides ordinem,[ccretam# facultati, quam Lucretius agno[cit
cr fatetur fuiffe imperiu Dci.Secreta rerum et certa facultas arguit quan dam
[apientia inucntricem er prafidi -Certa quoq; genitalia corpora, quod Ari/
/totrlcj et prifoi plenis uodbus pradtcaucrunt , temeritate tota Natura exularc
co gunt. ProtefUntur artificis tnirabilc, qua dedit
ordinibus,perennitati,[apientiam. Situs ille genitaliu membrorum probat aliquem
confHio,[olertia<b potentem:Non cafu, fortuito# ueniffo tale, tantum#
artifeiu, quod perennem [uppeditaret oriff. nem ■ Nam qua temeritate
uenif[et,eadcmbreui concidiffet. Cito enim cadunt, q ut temeritas iiuieniflet.
rer tot annos ordo nafoendi dudus efl,idem [emper et [unitis [ui.Qupd igitur
creatur qua # [emimbus catis, arguitur ratio. magna,nmdi pra DE PERENNI
PHILOSOPHTA. faingcntium operum opifix,Naturx redor,arguiturffiiritus iiuus
alcns.Quoi liero detejlatur eam rdigionem,qus peperit fcclerata c r impia fida:
Ergo lau / dabilis er fanda, qui fanguinem humanum fundi prohibuit , fcclerata
facrificti fuflulit,iter hominibus ad innocentia aperuir.cos fumma charitate,modb
fequan/ tur,deuinxit eunda fUgfiia fummouu. Quod fi nuda,nefiria $ Tantum
rcUigio potuit fuadere malorum. Certe qux tot bonaquotidie
fuadet,exofculanda,fummis laudibus efjvrcndaVe / ra generis humani magijlra
iudicattda. Hxc ad alia fatetur,
fuadet , mundum non temere, fed confilijs xtemi Dei fuiffe creatum. Alias autem
rationes, quas Epicu/ iW,»ort contra creationem, fed contra quale retulit Mofcs
, inuexit, [uperius di/ fcuffas non repetam:qubd Deo nullum emolumentum gratia
nodra prxdare po/ tefl,ut caufa nodra mundum moliri uolucrit: Qnbd tanto ante
tempore quietum nihil illicere debuit,utcuperct uitam mutare priorem. F as enim
effe, rebus nouit fiudere eum,cui ucteres obfimt:fcd cui nulla omni anteado
tempore xgritudo acci diffct,cum pulchre degeret xuum , non potuijfe amore
nouitatis accendi . Nobis quoq; non nafei nihil maliftujJe.Refponfum enim
fuperius,Maiorcm effe bonita/ trm,charitatemq; diuinam,qudm cuiufuis hominum.
Nec fi h omnes remuneran/ tur,qui beneficium dcdijfct,eadem ratione Deum eos remunerari,
d quibus bene/ fidum accepiffet : fed cuius omnes mtutes funt uirtutibus
humanis in immenfum maiores: fic benignitatem c r clementiam tanto nofbra effe
debere maiorem, quod nodra remuneratur a quibus accepiffet,iHa gratificatur a
quibus nihil acc eptjfeU Improbatur cttl er crimaubus mcefiitur a mortalibus
amicitia, qux renumeratio / nes expcdat,mercatura didtur,non amicitia. Contra,
fummis laudibus tollitur ue/ racharitasiudicatur,cum gratificatur amicus amico,
nullius renumerationis cau/ fa, fed fola bonitate fiu.Dco quoq;fmllimi
iudican>ur,qui beneficia inimico con tuhffcnt , qui peperdffent . Vera
igitur bonitas Dei fuit beneficium dare creandi mmdi,a quibus nihil accepiffet.
Sic enim magnitudo bonitatis fux cognita fuit. Qyod autem Deum creando mundo,
uitam mutaff : priorem, et quafi txdio prio/ risxtaus accufas ad creatione
uemffe,magna cxcitas,'mexpiabiUs error. Si Deus caufa nodri,non fua,creauit,cur
putas cum uitam nuitaffe prioremi Mutaffet,fi propter fe mundum fidffet,fi
quafi male prius habitans mutare fedcs,reficere do mum flatui ffet.Hocflultt
dicanttfapientes autem, Deo femper ubertate felicitatis ftxctrcunfufo , nunquam
fempiterna gaudia fua defuiffe . Quibus cum botutas quoq; par adeffct,alios
eius afficere partidpes uoluiffe : id autem in Aeternitate peri non potui) fe.
Solus enim ipfe potuit xternus ej Ixtus rjjr Ixtitia fempiterna. Homines igitur
er D eos fictffc , terras hominibus , Dijs coelum, utrifque coelum V terras,ut
maiedatem fuam nofcerent , colerent , pariterq; fecum beati effent* Quod in
tempore duntaxat,'m Aeternitate numme fieri potuiffet. Solius enim em x tomum
xmm.Scd hisficdercfolutis, quxmouercforfan aliquem poffent, Gg qux 4<S«
AVGVST. EVGVB. LIB. VIT; i jnxpofuit Epicureus idem probaturus temere, C7
fortuito, non a Dro crexhM. mundum, quod tantis culpis fubiedus fit, quod mu gw
ubique tcmcriUt C T in/ «rdiiMio,& confiifio, refelluntur. Principio
quantum coeli tegit impetus ingens, inde auidam partem montes, fyluxq; ferarum
Poffcdere,tcnent rupes, uafxcfc paludes , Et mare quod late terrarum diflinet
orat. _ ’> H ac Lucretius. Ad hxc, quod dux maximx mundi partes, alix
fervoribus , diis gelu a f iduo mortalibus f nt ablatx : quicquid autem arui
reflet, m uis humana res ft)lat,breui [entibus obducatur Et cum iam late uiivre,florereq;
fruges coepi ffent, parum nimijsferuonb. Solis, partim bymbribus geltdtsq; pruinis auferri:
Vexari violentis flatibus unitorum . Adhxccur feras horriferas, hominibus
infcfhu alant mare cr terrx. Cur anni tempora morbos apportent. Quare mors
immatura uaga tur Cur injins humi proiedus,contra quam bruta, indigus opis,
implet locum uxf gtttt-Nfc pecudibus quemadmodum nobis, opus cjl moenibus
altis, quibus fe tue/> tuitur. Quibus omnibus Epicureus nitebatur probare,
mundum non Do confi / 1 ijs,fcd temeritate c 7 cafu emerfiffc,cunda Fortuna
gubernante. Ad qux e ucrif/. fmiisiiaturxthcfauris rationes depromptas,
poterit, qui uolucrit,obifcere. Prin /■ cipio ut in omni caufa,atque opere,qui
bonis fientio prxteritis,mala et accufado/ ni obnoxia perfequerctur, improbus
haberetur :fic improbus habendus, qui tam. mirabilibus rebus, quibus conficitur
ornatus mundi, tacitis, ea tantum infefletur,; qux calumniandi locum
prxbcrepoffent. Vere enim dixit grauis orator, [ed ejb. iniqua in omni re
accufanda, prxtemufis bonis,malorum enumeratto,uitiorumqt fe ledio.
Innumerabilia funt in mundo, qux non admirari modo fapientes, fcd obt
flupcfcere coegerunt Nce [otiare fefrconfidcrando illi potuerunt ■ Improbantur,
flultiq; dicuntur, qui uel ignem, uel aquam jiel ferrum conuitijs infedentur,
quot aliquas clades ab his importatas audiamus. Dcniq; nulla res, eundorum
iudicio , utilis,ncccffam 'que iudicata, qux non ob aliqua adiunda incommoda
uituperari pofit.Confiderandafunt igitur longe plura ac meliora,qudm pauci fima,
ac mini ma mala.Quemadmodum qui eloquentia quam diuina utrtus
Jir,uultnofcere,non urbes euerfas malorum loquacitate, fcd innumera bona
bonorum eloquentia parta confideret. Vt igitur dcm,in tanto bonorum numero,
quxdam mala interueniffe, non protinus ajfequcris ut calumniari munditenentem'
que magnam, qua guber/ natur, toUcrcpofis. Sed prxter hoc rcffonfttm, mihi non
modo calumnix patere non uidcntur,qux Lucretius obiecit,ut non minus in his
ipfts prouidentia uigtlaffe, ingemumq; [mm excrcuiffe uideatur,quam his,qux
claram promdentum prate/ flantur- Montes, Sylux, uaflxij; paludes, cr mare Uti
fimum Lucretio uifxfunt,' qux prohibeant ne fateamur mundum diuinitus creatum.
Audiat igitur principio.' JAontcs mbdhabcnt in tems.quod non maximorum
commodorum, incrcdibi a Usijfuc/ . , . DE PERENNI PHILOSOPHIA. 4<fy Vs que
uenuflatis caufa fidum uideatur:ut fi Montes in terra non adeffcnt,mulu tHdla
cum dedecore eonfecutura fuiffe uideantur ■ Cernentur autem mala montibus
dbfcntibus,ft commoda uenuflasqihn prafentibus confidercntwr. lamprimum cocr
cctur montibut rupibuscp cdjis mare,ne profiliat in terrae: in eos
duriflimos,ct in/ expugnabiles carceres illidit fludus infanos.Hic rabies
efferata quiefeit. In monti/ bus calum falu bcmmum,dcf reatus aer, corporibus
firmandis aptus.Et cumgra/ 'ue ccelum infeflal aflate habitantes in plano, qui
tenent montcs,locorum cdfnudi/ ne, ccelicfc bonitate .< morbis defenduntur.
Hic amocniflimi fcccffus,hicfaltus opa/ ei,uirides fylua, ad uoluptatem,uitam
'que quietiorem iuamdtflima. Secedit in mott les innumerabilis hominum
multitndo, fcceffus illos f aeros, fyluas que uiridantes et propria coelo loca
adamantes. In campis nulla grata oculis uarietas, eadem fem/ per terrarum
facies. Montes autem mirabili uarietate difhnguuntur.Hicuallcs um/ brofe. Hic
late profpedus Oculorum. Nunc tumulus furgit, nunc cana t tallis hiat. Nunc
pendet rupis, nunc occurrit nemus umbriferum. Nihil in montibus oriatur. Nam
fylua tum gratiflimafunt, tum prabent nobis omne genus materiam ad hu/ manos
ufus maxime neccffmam.Tum ftras,animalia'que manfuctanutriunt,qu£ caufa hominum
effe fi fla, declarat, quod his foli homtines utuntur. Qui feras i/ tem
perfequentcs,tum carum uenatuuiriitant,tum exercentur: firmant uires cor/
forum: incredibilis cft latitia pcrfequnidis eis. Adpoflremum, magna montium
Hecefitas. Sine his nec hominum uita fujhneri, nec ulla in terris uenuflas
intteniri pojjet- quis efl cnim,qui nefciat,fi non ejfent fontes v flumina,
maximis incom modis humanam uitam fuiffe uexandam,imo uero defrfluram breui f
Montes igi/ tur gignunt nobis fontes er flumina ■ Iu caucmis montium cogitur
frigidus acr.hic dcftiUat, defluitq ; in fontes -Fontes aggregati flumina
conficiunt. Hac ad urbes in plano
fitas defccndentta, deferunt fecum qua nullius ore numerari poffunt bona. E
montibus Aethiopia oritur, labiturq; per uarias terras Nilus. Heluetiorii
montes quatuor inclyta flumina mittunt in uarias terras, Danubium in mare
Euxinum, Padum in Italiam, Rhenum per Germaniam in mare Oceanum, Rhodanum in
GaUiam.Sic e monte Tauro,Tigris et Euphrates .Deniq; eundi fontes, e caucmis
3Us,lauflimiscp fpccubus oriuntur. Quid effet autem humana uita fmc fontibus,
er fluminibus f Qtu igitur accufauit montes , coscp temere terras
ocaipaffeputauit, Hec eorum uidit commoda er neccflitatem, duiinamq; creandas
eis prouidentiam tton perf fexitjis fine dubio dcmcntiflimusJuit.Quorum
accufatione expiata, pur gata efl etiam culpa fyluarum,qua tametfi tenentur
<t frra, tamen fera ipfa,ad uti Utatcm, uoluptatemq ; noflram deferuiunt: ut
,ft non fedffct Deus, fidenda fuerint ab hominibus earum lufhra:tum maiores
capiunt homines e fyluis frudus quamfe ra,ut propter homines fi(la,no propter
feras aperte nafcantur. Veni» ad paludes Zr lacuSjCr mare,quorum non minor
ncccflitas er ufus, quam montiu, ac fylua/ fij-Hinc^ primu aggredior-Qu^to
melior Lucretio et poeta et Pbilofopbus fkitf ** -',v • Gg x quicoUu/ DP
EERENNI PHILOSOPHIA. 47» eumuhis,quamutubi nunc iture decubit,effet habitabilis
terra-.qua nec ipfa, nec dlia pars terrarum , qua nunc habitatur , teneri ab
hominibus propter flerilitatem Mtufjenttipficf} animantes nec nati fiuffent,et
ft nati, refpirare podea non potu/ iffent.Hanc calamitatem,quia contra naturam
arma fufeeperat , er in eam feri/ ptunis uenerat,uidcre Lucretius non
potuit:cui uifum eji,caruiffcconfilio et pro/ mdentia,quod mare tantum terrarum
occuparit-Miito enim nunc alia, nullius orc enumeranda commoda,qua percipiuntur
e mari:mitto nauigationcs,pifcesq; om/ nigenos, quibus maxima pars humaiuc uita
fufbnctur. Venio ad perpurgandas a/ has accufationes,quod alta terra? propter
ftruores, alta gelu aftduo fmt mortali/ bus ablata -Eadem atq ; fuperius,
Natura calumnianda dtra cupido Principio de/ prehenfum efl, nullas cjfc terras
uel ob frigora jielcalorcs,no habitabiles. Dcpre henfum efl, cos filii, qui uel
Zonam torrida, uel duas frigidas inhabitabiles exifli/ maffent. Inucntumcp
efl,ncc tam fauafrtgora,nec tantos effe ftruores in mundo, qui prohibeant,quo
minus omnis terra colatur,quifq ; locus hominum cultu tenea tur. Omnis enim
regio,qua Solis redis radtjs fubiacet,a Tropico Cancri,ad Capri
comi,innumcrabiles fujltn et habitatores. Miuus quidem ccelum noflrii, ac
tempe/ • ratius,at crilks funt fua bona,qua nos in terris produci noBrts
cuperemus. lllicp adaflusaffucti tam iucunde ac beate uiuuntinfua,q nos in
noftra regione . Cun/ dis Natura propnu quid gratificata cfl-Siquidaduerfi
dedit,remedia quoq;,qui/ bus incommoda locorum leuarent,non dcnegauit-Eas quo
(Jj Zonas, qua polis rc de fubiacent,ubi ncceffarib funt dies ac nodes
temporibus uarijs bimeftres ac tri/ ntefbreSyUidi qui ferrent non modo ficile
ab hominibus habitari, fed ufq; eo coelum ■ illud temperatu effc,ut binas ac
ternas fruges fingulis annis legant- Cui rado quo / que afliptdatur. quo
tempore Sol af iduus fuper terris immoratur,frugcs matura ri, produci de terra
eunda bona Dcnfioresautem tenebra , menfem duntaxat in/ grauefcunt. Hac uidt
qui uidiffcnt, fideli fiimeq; referrent . Non iUic mare glaciale ejlTumfi
glaciale, habitabile quidem,cr uefligia patiens: fuper ajbrida glacie cd
fasfiguntydum gelu durata folidx terra modum prabet-iUtc negociantur.Vbi re/
folutio propinquat, tollunt urbemjredeunt in terras- Vbisp igitur fuit diuinitus
con fultum.Cur porro tacuit Lucretius, qui quaritur ajlus v frigora, qua folis
jacit dcceffus,ac difceffus,diuiuum,quo Sol it,reditq ; fmgtiUs annis, ordinem
nunc hye mes,mnc aflates efficiensfQuo quid diuinmsfDum nobis hyems nece ff
oria , fri/ goraq; grauidant tcrram,ey m uifcera naturale calorem
reijciunt,hymbrcsq; om niafacundant, interea dat iUis Sol acceffu ftruores,
quibus maturatas fuges ad horrea portant Quod autem queritur accufatq ; Naturam
Lucretius, quodeump refktagri boni,ni uis humana refijlat,fentibus obduci,
partimfyfiruoribus, par/ tim cafibus alijs auferritprimum monebo em,fi uoluerit
, aut potuerit fufficere, quod longe meliores Philofophi docuerunt,exemplorumq;
abunde efl, cum filici tas,rcrum <p fecundarum fucceffus et copia mortales
reddat infolentes ac peiores , Cg t cum DE PEREMNI PHILOSOPHIA. 47* n te
maturari poluiffent. Ac uere dixit Me, longa eft oratio, multxcfc rationes,
qui/ but doceri poftit,omnia qua terra concipiat fcmma,quaq; ipfa ex fe
generata jbr/ pibus infixa eontincat,ea, temperatione caloris, cr oriri, er
auge ferre -Solus au/ tm Deus undequaque bonus ac beatus. Noftra, bona quidem,
fcd quoniam a Deo longe difiita no eadem perfc£la,fyncera,iiuuolata bonitate,ut
femper profmt,nun / quam noceant. Quemadmodum mhtl eft luce melius, ac
deledabilms : at Sci fepe torpora Inmtnutn inftammauit.Quod autem de feris
horriferis, qua nobis infrftat dant maria er terra, obiccitLucretius,fimilis
rcffonfio-Pauctfiimx cnimfuntfc/ ra hominibus infefta, at innumerabiles ad
omnes ufus apta. Ex eisdem quoque re/ media, uel ad carum,uelaliaru ferarum
nocumenta fumuntur.ln omni igitur Euro pa,fuc Italiam, fiuc Germaniam,*? GaRtam
aut Htfraniam peragraueris,hasho minibus infcftas,nift fuerint priores
rrritatatx, feras pauci fimas enumerabis. Nam 'regiones calidicres,neceffxrid
multa monflra,propterferuorcs,alucrunt:fed cr taprodigiofa, magna uoluptaiis
cum uijuntur, magna Natura potentis indicia, tion unam aut alteram faciem, fed
longe uarias aedifiimiles nobis offerentis, Cr quaft ludentis. Quid Elephantis,
Rhinocerotibus mirabilius f Quis Cetum con/ Meatus, non obflupuit, miratuscp
uocem cr mentem ad artificem fuftulit i Quod NalMrd/n accufans,cafum
temeritatemq ; defendis, quod lupos jioraccs que bcfti/H crearit,cur non laudas
er admiraris,quod boues et equos, ad humanam uitam ne ceffarios, quod tot
ferarum genera ad cibos, omnesq; alios ufus eduxit i Cur ocu/ lis miquts munera
cius, tam que mirabiles diuitias cernis jvc te uel odium, ud he/ betudo laudare
finunt,qua meliores non modo laudarunt, fcd etiam obftupuerunti F dflx funt
igitur quot fieri firma potuiffent. Mirabilius eft, *? ad diuinam pro/
tddentiam iIlMjlriwyot tantas que animalium formas apparuiffc,tam uarij generis
grma,quibusfe tuerentur,accepiffe,qudm queflu dignum, quodhis arma dediffet.
Qua neque data funt, ut hominibus nocerent : fcdjicut non fuit datum ferrum ad
exitium fed adufum,ficut his tQa fe tuercntur.Vt igitur cornua tauris, apibus
acu/ Icos, ccruis uclocttatcm, equis calces dederit, fi uenena
ferpentibus,morfus feris tc/ trionbus : quibus ut dixi, non nocerent, fed fe
definderent. Hoc fuit natura mira/ Mcconfiliu/m. Quod autem morbos, mortem que
immaturam deplorat Luere/ tms,hmc'que prouidentiam,qu a rebus humanis confulmff
:t, toUcrc fef}'mat,en me dum<b protrahit 'mfintes,bumi proieflos cr
flentes, ctopis indigos^maeadem^ reffionfio. Nam qua morbos apportant, parte
alia funt optima, falutaria, uttalia. Sol magnis femoribus febres accendit: at
eodem tempore fruges torret: fruflus ma turefeere cogtucfficit ut uua dulcefcant,
leflxq; etprcffe dulcia urna profundant . Hisfy 'vnteUigimus, non idcirco
totius orbis dominum, nobis lampada Solis in / * fiamma(fe,qud corpora morbis
confliflarentur,fcd quo frumcnta,frugesq; omnes maturata carperentur ,*? uuarum
liquores, acerbitate nuugata, fuaucs effefit ,non. D «Ito pbfl ab hominibus
bibfWltur. Quod fi eodem tempore frbres inflammant, Gg 4 tum id /Jf 474 avgvst.
evgvb. lib. vir. tum id perr. r.m<jl,tum nulla ratione cum bono er
uttlitate,quamfrruor de Ur gitur, conferendum. Sed nosbrx prudcntu exaterit ,
quemadmodum ignem ne lx/ dat,dcc linamus , duntaxat autem ad utilitatem , qux
tam uaria , mirabilis $ eft, utimur:) ic domibus , er teflorijs, quorum
fidendorum Deus idem ingenium de/ iit,frruores Solis declinantes, cos fmere
flammas iailare per arua, et maturanda/ rum frugum munus ab [oluere,Quoties
agricolas ipfe uidi,fummis uotis xflus m/ gentes cfflagitantes,qiiibus
excutiendis frugibus incredibiliter iuuantur. Vidinau tas mare,quod
nauigantes,tam uaria bona domum aduertunt , dicere mare bene/ dUlum,marc
diurnum , ac fandum: Sicfiruores Solis agricola fciunt aefrtentur fandos,
dtuinosfr propter incredibiles ufus . Mors igitur immatura non fuit N a/ tura
confilium, qux eunda mirabilibus modis ad omnium conferuadonem fhi/ duijfct.Raro
hxc culpa cuisjed noftra,qui cupiditatibus effrxnatis feruientcs,cn ttum nobis
acceleramus, er aut immiatifs,ferro<^ ante diem cadimus,aut morbis ; quos
uoluptatcs ac libidines attuliffcnt,confr£Umur. In umterfum repenes,uirot
meliores ac modcdiorcs diutius uixiffe , Natura longos eis uitx curfus
aperiente . Suntalixcaufx,quas Lucretius uidere non potuit : eas ego contentus
hisquxfunt in oculis, [en fui{} patefeunt , [ciens er prudens relinquo . Nam
cur infans,contri quam alix animantcs,omncm locum uagftu compleat,proieflus
humi, PbAofopbi uert famas, optimasq; caufas, quibus afagnatis, omnis fufpicio
conticefcat , addu/ cent. Primum docentcs,uagitus infantium , non magis humani
generis infelicita/ tem,quam nobilitatem fupra exteros odenderc. Nam cum
reliquas animantes Nx tura uiUis et corticc,pelleq ; fepiuij[ct,quo frigora
clepcttcrcnt,animal nobihfamS Icuifanu cute , quo minimum ponderis Spiritus
haberet ex came , ctrcundedijfe: Infantes ex calidis matrum uifccribus
egrcjjbs, frigus externum fentientes,natur4 liter uagire,quos durities
cutis,uilhiq; obteda,non dcfrndat-Crafia igitur anima/ limulius er
pclhbusarmauit:nobile,jidumq ; magis ad creationem, er cogitan/ dum, quam ad
corporea,tcnuifama cute contenta efl protcxiffcfCui ratio,non cor nua,ucl
aculei, aut pium x,zr roSbrumad prxfr dium dabantur. Quod fi Icones aut
equi,propter cutis tenuitatem , dolorem quemadmodum infantes deciperent , haud
dubie, dolentes aliquam uocem,quemadmoium cum uerberantur canes &
ftles,enritterent. Ecce igitur uagitus infantium, non calamitatem , mtfenamq;
te/ flantur, fed corporis delicati contextu, immortalis ffrritus artificiofam,
ac Icuem, mmrrumq ponderis habentem fedem . Simii modo ccclcRc [aeramentum
doce/ bunt Philofophifuifjc, quod opis indigus infans naf ceretur : ut animal
fociabde, uincitlum chdriutis ex alterius auxilio retineret : parentes qui non
modo gemdf/ • fentjcd etiam aluiffent,diligerct er coleret, cr beneficui quod
ab cis infans accc pif)ct,fenibusreJdcret.Hoc duiimfamum, hoc facit ut contra
quam bruti, C rra/ tionc carentes animales, parentes ddigamus,et
colamus,ucnercmur,pro cis m fer rum,flammafq; mmus.Gctwcruitiidifjialmw
educationem prxbuerunt. Qup tempore ^ DB PERENNI PHILOSOPHIA 47* umporejpft
quoque parentes optimum beneficumq; Deum,natis educandis, imi/ tantur.Fuq ;
moris nummi coniunflto. Animantes rationis expertes , mfifubito vati in pedes
ftetijfent,educationis 'mdigentes,qubd rationis expertes effent,e ue/ /bgro
perijffent. Ch
aritas igitur rattoq; parentum , plus eftad educandum, quam brutis nafei non
opis indigna. Eadem quoque de manibus altis, quibus nos deftn/ iimus , pecudes
defindi non indigent , dicenda . Multo enim melius fuit manibus eius
indigutffe,qua cum uellent homines,adificarent , quam non indig/dffe. Hac enim
adijictorum egeHas arguebat animal nobilifimum,quod ad habitandum pa rare ftbt
domicilium, tueriq; feab iniurijs externis deberet V poff f. Pecudes au/ tem fi
manibus indigentes tnfuper ingenio condendorum caruijfent, fine dubio
nonuixiffent . Homines ergo manibus alus indiguerunt : fed huic ege flati rado
pulcherrimum remedim,qua folss hominibus dabatur, erat adhibitura . Ad hac
poffent homines ut tempore prifeo, pecudes imitati, fine manibus habitare , fed
melior,nobilior(fi cjl habitudo fub tedis,pracLtrasq; urbes apparuijfe- Quapro/
pter hac cgeBas peperit hanc toto orbe pulchritudinem,quod urbes afpeximus ho
minum folerda confhruflas.Quis ncjciat,fi poffcnt'pecudes, quemadmodum ho/
mnes, urbes jlatuere,podus in his ipfts,quam teterrimis,homdisq; jfeluncis,aut
caulis habitaturasf Quocirca quod optimum,CT humana nobilitatis teslmonium
fitit,id Lucretius, qui nefeio qua beneuolenda pecudibus homines fmules uolcbat
, dedecus infamiam q; prouidentia , temeritatis argumentum putauit , eadem
caci/ tute magis temeritatem, quam prouidendamdefendens,qua fmules brutis
homines habitationes non habuijjc queflus cjl. • . £ , j * '■ PINIS. AVGVS TINI
STEVCHI EVGV* BINI DE PERENNI PHILOSOPHIA LIBER OCTAVVS. qps .. !••• "* v
i. v. j * De Angelis, Se t* nitnra.quz ime> Denm fapremum, atque homine»
interce. 4ii,&qaoddc his etumpnf.iPlulofoplu funi locuti : Eide utri» Difs,
UbuloC» cxcluGi, Cap. I. i V N C de dijs, t? omni ea gente, qua maior homine,
mi/ norprincipe,acfummo Deo,media inter nos,criUum cre i ditur,dequauariusfermoprifcis
c T umioribus Philofo/ ph is habitus, agendum, hinc inde mendacijs , er fabulis
i ucritatefegregadstcr quod nominibus confufum,confufas quoque res exhibet,
moraturi |j mentem ab afpettu uenta/ Hs}femgendumtet in feparata genera
partiendum-.ut qua Gg f bona. 47 4 Avavsr. BVGVB. LIB. VIIU bona, &
ucrafuntyiucunde fufcipianttsr, in fuos fitus , cr (aerum domidum re f uocata
ucriUte notam fempcr hominibus , er calesh beneficio femper 'm territ
raduntemjuculentifimam aulemmagni Dei in terras aduentu , ob qui uenera/ ri
Theologum neram ncceffe fit- Ac iuniores Platonici omnia firme Deorum ge/
itera, qui noftris in Uteris uidiffent,furtimq; ufurpaffent,celcbrauerunt: apud
fu/ pcriorrs,uctushorcsq; Pbtlofophosuarta ratio , nunc qui moueant lumina
coele/ Sda Deos, nunc aha quaedam numina uaga,nuUi corpori alhgata,coehm, er
ter A vas inambulantia,ccl(brantes. Sed quoniam ad unum ueritatis filum eunda
reno/, canda funt,reie(hs his, qui minus rede fenferunt, eorumq ; tcBunomo
declaratis,, reflabit nuda,cxutaq; mendacifs ueritas fola . Omnes quidem prope
uetufhf.ims gentes,cum iam ueritas,priorumq ; f 'cadorum bomtas obfolefeeret ,
jpofl primum, ac fupremum Deum,fleUas dande ut Deos coluerunt. Vcrifimumcfc ejl
quod fu/ fricatur in C ratylo Plato:Videntur mihi , ait, priores homines
Gricix, bof folot Deos puta ffc,quos nunc plcnquc
Barbarorwn,Solem,Lwiam,tcrram, craflra, calumcji • Q us concita perenni curfu
in tuentes , ab hac currendi natura Theut eos uocarint- Deinde, inquit',
deprehendentes alios , iam omnes ipfo i flo nomine nuncuparunt . Eadem in libris primi
Philofophu affirmat A rifloclcs , Veteret primas fubslantias Deos putaffe.
Veriim quod arbitratur, corpora folum ,lmclli / gentuuqi calefies , Deos
dixiffe , non ejl uerum ommno . Docebo enim tam eX C baldiortm , quam
Aegyptiorum , Webr iorum , denique ueterum Gricorunt- Theologia , non Deos
iflos modo , id cfl calcBcs inteUigentias , pnfeos , fed alit quoque Deorum
genera putaffe. Alterum quod peccat idem Philo foplrus, nec re/ de [ententias
an iquorum interpretatur, cfl in fecundo de Corio , Antiquos fupe/ riorem locum
Dijs attribuiffc,ucluti folum immortalem: Inde confieri , ut necge/ tiitus
unquam.Nam omnis uetuBas, cr cuiufuis gentis Phdofophia.crcdidit,con t ftffacji
rjl calum quanquam diutium cr incorruptibilc,ai crcatum,cuius uclipfc AnBotcles
arguit Platonem . D uoq; male de pnfeis mterpretatur , tjwoci prima»
fubBantia‘,cr Dcos,fola fidera, JntcUigentiasq; calcBcs crediderint , quod tri/
bucrm t cis calum uti fempitemm. Quorum filfttas colligi poterit , tot fuperiut
prolatis tcBimonijs.vt igitur omnia fcgregatafepofitaq; melius infriciantur,
di/ cendum efl,triafitiffe,cr effe in Philofbphia,uctertq ; Theologiagenera
Deorum. Ac ftcut feparauimus Dimonas fibulo fos a ucris ,pc ucris Deis cr
fibulo fis cr poeticis fegregatis , Primum genus dicendum, Solis,
Luni,fieUarum: Secundum eorum Deorum,qui a motu cali abfoluti,per terras uagari
, e calo terras petere, m calo beate uiucrejes humanas gubemarc,dixcrunt:Tcnium
cfl genus eorum, quos ex hominibus in Deorum concilio collocarunt pocti- Ex his
generibus, fo/ lum mcdium,fi quis alte fredet,cr non Naturam modo, fed omnem
ueterum,m» iorunnji Theologiam confulat,inucnict ucros Deos,primum, et tertium
fiditium, CT fibulo fum: fed poBremm 4 poeus.primm qb his, quibus apud
Barbaros, ui/. DE PERENNI PHILOSOPHrA. 477 fum efl coelum habere Diuinitatcm,
fidum. Vt quo errore terram, quod Plato per/ bibuit in Cratylo,afferuit in T
imxo, oceanum et flumina, orrmemty mundum dei / flcarunt,eodem tribuerint er
caelo Diuiniutem.Vtip fidvia fiat D imitas Here» tis,Martis,PaUadis, totfy
poeticorum Deorum, fi modo homines eos conflet fu/ iffe:ftc D iuinitas coeli
fuit ex errore pofl antiquam, ac facrofandam Religionem , uniucrfalemq; Dei
cultum cxtindum,afcita.Nam uetufliflima Hebrxorum Philo/ fophia, longe er
Chaldxomm, er Aegyptiorum Theologia fuperior, nunquam dedit caelo, |i<rut
nec ceteris rebus Diuinitatcm. Qtue Religio et Philofophia quo/ niam
antiquifltma efl, illud prifeis illis feculis, anteaquam pro ucritate fucc
ederet mendacium, placui jfe,creduumq; fiujfe fentiendum,quod traditur in ea.
Ac Plato quoque teflts efl i»« Cratylo, er in Legibus , <t Barbaris allatam
ad Grxcos aflro/ rum Diuinitatem.Sed ubi inucneris non
uetufliores,fapientioresqi barbaros id fi/ dffe,necfemper apud Barbaros hunc
errorem uiguif[e,pronunctandum erit,Grx cos in eo non ucram Barbarorum
Thcologiam,fcd eorum uanitatem, erroresq;fe cutos, cum caelo dederunt
Diuinitatcm. Nec An flotdes fecit aliud, cum Diuimta/ temfiderum adeo fu
flexit, huc q; mentem omnem defixit , quam quod Barbaros fecutus efl in eo, in
quo pofl multa fecula ab ortu generis humani illi erraverunt. Atque Ari
flotclcs quoniam hanc coeli, fiderumq; D iuinitatem d praceptore Pia/
tonc,Tnfmcgiflo,Chaldcis,accepit,certe fatendum efl ei, quod priores iUipro/
didcrunt,Dcos quidem effe planctas, fed creatos afummo Deo, quod PLrto toties,
utuidimus,eonfltetur,cr Tnfmegtflus. tgturautoreplatone nil aliud efl coeli Di
mitas,quam Barbarorum fuperflitto,qualisfuit Diuinitas terrx. Siquidem eodem tempore,eadem
religione terra, ac cccli Diuinitatcm fufeepere. Sed ficilius de ter/
ra,quoniam prxfens efl,ncgari potefl quod fit Dea, quam dc coelo ab oculis
rerno ttflimo,cr incorruptibili,tum ordinum fempiternorum pleno-Triaq ; de
cccli, er fiderum,planetarumq; Diutnitatc ftatuenda-Eam fuperflitionem
cjfeBarbaroru, tum eodem honore, eadem opinione coelum , atq ; terram ab eis
deficatamiut tam defipuerintin Diuinitate coeli, quam terne et occani.
Pofhrcmd,qubd tamctfi Deos nocent Solcm,Lunam,flcUas,ab fupremo tamen er magno
opijire Deo foda con fitentur.Hoc Mercurius, hoc Timxus Locrenfis, hoc Plato.
Exelufa igitur ucluti frbulofa,ftrmeq; poetica, coelefti Diuinitate, cuius in
Theologia Mojis,omnium ue tuflifiima,nuUa fit mentio,imo qut fit infi.mil apud
Prophetas,<y qux,fi quidem ulla fit,creata fit a fummo Opifice,<y qux nil
aliud rufi motus cerlefles operetur, quofoU corporea uita aimimflratur,ad
animos nihil attingat , dc ueris Dijs lo/ queitdum efl,ex Philofophia-De quibus
quonia multa uera,admiratione'cp digna, rurfum fibulo fa er fiditia multa
diflutantur d P latonias, conandum efl pro uiri/ bus,aurum quafi cx fcoria
deligere. In fermonc Platomt , AriflotcNj^.appartrcDto» aIio»,quJm
quimou«an< orbo c«U» •ci-N<c alios effit p Angdw fupcrcaricftct, Cap. IL
47* AVGVST. EVGVB. LIB. Vl!f. _,X omi uetcrum Philofophorum,Theologorumq;
fcrmone ratio quxiam Je *^DijS colligi tur,id quod pofica beneficio Chriflianx
religionis, melius et expliej titts Platonici tradderunt^apud quos nomina
Deorum, fme Angelorum difim&t; officia quoq;,qux tribuit eis facra
Thcalogia,Thcologorumq; Coryphcus Dioni fius,quem clam prxeipue Proclum,
Platonicos fccutos Grxci teflantur inueniun/ tur.Quos autem ucteres omnes
promifeue Deos uocarunt,cr quxinmnndo mu/ ne ra cis attribuerunt , dcprehcnfa
funt effe,qux dilucide , er dare, ex uetujbfii/ maHebrxorum TheologiafXpo fuere
noflri . Pcrmanautl quidem ex Hr braica, Theologia quadam in omnes gentes Ama
de duuno illo genere,quod inter homi/ nes er Deos intercedens g eneratm fit
appellatum Deorum , feparatm autem a/ pud Platonem,plurcsq ; alios,Dxmones. Ac
quomamapud quos ejl mentio tflo/ rum Deorum, quibus munera qu/dam diurna,
prxeipue gubernacula humani ge neris afitgncnt,<y beatos effe eos,ccelumq ;
colentes prxdiccnt, ejl etiam fummi, ac fmgularis Dei mentio,deduccndum
cfi,cosajfcruijfcgcnusiUud, quod afferi/ tur 4 noflw pojl Deum altifiimum,
omnemq; de cis Theologiam eam propofuif/ fe,qux uetujhfiima docuit fapientia
noftra. Dico utdclicet quod cum apud Plato/ nem,AnBotclcm,omncs deniq; Philofophos,
er Poetas fint, ac nominentur fiepe Dij,rurfum celebretur Jingularis
illc,fempitemut,CT omnipotens Deits,neceffa/ rio cogiitur de Diis illis
minoribus fcntirc.et definire, qux uetujhfiima docuit fapi entia nofira-Rurfum
cum Arifioteles,!? Plato quxda de Dijstllis pr edicent, qus quide jacere non
poffcrtt,fijid coelejles orbes adhxrefcctes, inde moueri non pof/ fent,quonid
dicunt eos mtereffe rebus humanis,multaq ; alia gerere,qux no pof/ fentjft
calefies orbes animales ab illo fuo corpore difcedere non poffcnt,deducen dum
ejl cx his, aut per errore eos calo Deos affixijfe,aut aliud Deorii genus tra/
didijfe,a cali motu uagu,ac liberum ■ Nam fi Arifioteles ajfirmjf probabile, et
ue riftmile,Dcos curare res humanas, et gratos eis ejfe,etacceptos,pios, eosq;
prx/ mjs afjicere,certum ejl hoc eos facere non poffc,fi calit uelut corpus
fuum ani t mantes, fepar ari ab eo,uenirc in terras, et prouidere,et confidere
bonis,et eis pro pietate reddere prxmia nequiret. Rurfum cu Arifioteles multa
fxpe de fmgulari, aefuprema Deo prxdicct,ncceffe ejl Dcosifios, quos alibi
memorauit, longe ido minores ejfe.Vtquonid ille fiupremus,hi minores ,nec
effario tanqud uniuerfali Int peratori obfequentcs introducantur. Exde ratio
ualcbitapud Platone,TuUiu,Poe tas,et omnes, qui de Deo,etDijs loquuntur.Quod
quide ahj dare et aperte prx/ dicaucrunt fubijcientcs Deos minores uni
maximo-.alij fi non aperte, hac tamen, quam dixi,ratione affercre coguntur. Ac
primu hac agendum ratione cum Plato / ne-Prxdicat in Tmxo duo genera Dcoru,quod
etiam in Legibus,et i n Epntotm/ dc,afirafcdicet,w Dxmones:primt
noti,dari:fecundiobfcuri,inuifibiles : utrofitf; ab opifice mundi fatos
afferens. In exteris autem libris ubiq; er fmgidaris Dei ejl mentio, et
Deoru,qui rebus humanis. isUerfmt,lfiecubuur, qux fiant m tcrris.Ai b*c # DE
PERENNI PHILOSOPHIA 47* S fote in Pha dro, in Gorgui in Pbxdonc, alijsq ;
libris,prxdicat fupra ctrK wrrttce, ubi nccSol,nec Luna fit,nec a ftra,Dcos
beatos er filices uiucre,quibufcu, animi bominit puri,ac fandi pariter triumphent.^
&llt igitur, qui res humanas prxfen/. tesuideant, cr illi, quifupra calo
uiuunt beatifime, quwamjint , quoniam nec funt animi fulcrum ,cr aBrorum,
quippe qux nequeant 4 corporibus fuis fepara/ rfnccfunt Dxmones,quibus locos
jublunarcs attribuunt , diliget: ter funt inqui/. rendi. Eadem quxrcrcm cx
An[iotde,qui prefiius,CT cautius loqui utfus efl . Ap ferit in libris de Calo
extra cali uertigtnem,uiuere Deos, omne xtium beaios. Ut libris de Mortbus,Dcos
profticere rebus kumanis,prxmia reddere bonis , v iuf flis.Quid igitur fcquitur
aliud, quam jkbulofam efjeafbrorum iUam Diuinitatemi Quomodo enim fupra, uel
extra catum funt Dijjiaxlcfii corpori fuo in fepara/ bilucrinbxrefcunt! Quomodo
etiam prouident hominibus , dant pramia tuflis, fi calum relinquere, ne
quiefeat aliquando, mundi# accidat euerfto, dtfcedere d cU uo,cr reuolutionenon
poffuntf Quo J Plato de Dij» (iuc Angelis utra fenG',& f. ripfit. Er qood
torum fedes ia ccilo coifflituit.quihus Deus gubernationem humant generis
tradidcnt : &d* eo* rum natura. Cap. 1 1 1* CVm igitur apud Platonem fit
unus maximus,ac princeps Dcusfxpe autem na minetur multitudo Deorum,aut eum
multitudinis ritu loqui , non ad Philo fo/ phix prxfcriptum,aut naturam i Jiam
, g enusq; Deorum quos intercedere , quafi legatos, C7 intemuncios inter
homincm,zr Dea» dixit in Sympofo,fpcdajfe,fi tendum efl. Ac Laertio de Platone
dicente,olvrcu </lt uffi St «vf tQogccy vcc our tvx,yjp. <P&y.ovcts
uvotf.Exiftimdt Deos affnccre reshumaitas, VDX/ monas effetcr cum ipfo Laertio
tejle creatorem mundi Deum collaudet, & dat,toto autem opere nominet plures
Deos,qui uerfentur in terris : ad hxc autor fit Philo Dxmones ejfeapud
Phiofophos,quos aperte Mofes,cr appofite uocaf rit AngclosxonSlat quicquid de
multis illis Dijs locutus fit Plato , ctfi non habuit nomen Angelorum
notum,fcripfiffe, v fenfiffe de Angclis,qui etiam apud Pro/ pbctas,cr in
Theologia Mofis,crapud Sibytias,Dij uocantur.Na tlohim,quod efl fingularis Dei
nomen, fepenumero Angrlisadiudicatur: Inconffeflu Ange/ lorum pfaUam
abi-Hebraice,ln conftcflu Elohim Dcorum.Et,Mmiflt cum pau Io minus ab
Angelis.Hebraice,ab Elohtm,aDijs-SibyUa quoq; fupcms,ut uifum efl,Patrem
conflituijfe Prolem fuam dicebat nyspupa. Ducem, Principem Deorum Quos item
choros, & Hierarchias Angelorum defcnbit Dionyfms,Pl4 tonidades,cr ordines
Deorum folent appellare. Ex his igiyir fit clarum quic/ quid de multis diis
Dijs omnes, fed P hilojbphi prxeipue loquuntur , aut uolSles , aut rationis
necefitate fenfiffe de Angclis.Ac primi* quod ait in Eutypkrone Pia/ I o,quod
fanftitas quMiTct i vwi.rwy 9wp,ddigitur,charaq ; habetur aDiis, ia xu
fuperiorem rationem,cum fmgularem Deum alibi introducat, cum Phdofophi fit unum
cxputjmam ongnem fiatucre , cum Platonici contctita uoct fateantur ...\ apud
47* 7 AVGVST. evgvb. lib. vnr. apud Platonem iuxu Pythagoram,prifcosq;
Theologo* Deu uocari,ro ty, Viti/ tatem,crcwm Di j illi coelum uertentes , quos
alibi nominauit, non pofiintrcsbo/ minum prafentes cemere,quod curibiprtcndi
cati, c 7 illuminandi terras defere/ re non poffunt,neceffarid h i,quos in
definitione fanditatis afcifcit,dejinien s fan/ diutem , que Difs placeat ,funt
quos M ofes uocat puros , ac fandos Angelo u' Sic quod fcripftt in
PhxdoneiiiSltytaft,7o vHov? uvxi Hy-xy t ovs WtytAv/ fciyss & H/xas rcvS
owflfu&BsiyToSf/ kth(juxt<^/ (ho(Siivcu:Rede folcrt dici Deos curatores
effe nodros , er nos effe quaji poffefiionem , aut pccutium Deortm,clarc de
Angetis locutus eft. Laertius enim perhibet Platone conftffum ,■ Dros res
humanas rcffnare,Eosq; D mones effc.Dxmonas autem Philo effe qui apud Mofen
nocentur Angeli,tejlis efl-Et Plato refert in Pbedonc,quod in Polite co,er
Legibus , in quibus libris fatetur fupremit Dem quofdam hominibus diui/ nos,
non humanos adhibui ffc ueluti gregi cudodes, utens eifdem illic,atq;in Pha/
donc nominibits,uidclicet x-THycero s}gregis,ouilis, et inytAu^,cu^odire,g$
bcrnare.Quarc tota ratione confenticnte,ilti in Phadonc.ct Eutyphrone Di j funt
Angcli,rcbus humanis .i Deo prafidi. Pj-optcrea fanditas,quoniam funtipfi fan/
flifiimi puriuteq; deledantur, definitur effe, qua placeat eis. illud quoque
quo^ item in P hadone cfl,ratioipfa demondrat,necJlclUs effe Deos illos, quibus
Deo/ rum nomina data funt, nec aliud Deos effe poffequdm An gelos.Vtros fandos
c T probos pojl morte projictja: rrfSnoy f\ 7rafcc rovs 9iovc «Mac , o-otpis rt
(BccyccQ oii; fi-sseiTX xgu. nrctf TVrfcMt/T0xoTa{ ccy.uyni -r t» : Ad Deos
quidem alios fapientes, et bonos, tu homines iam uita fundosjott ge his, qui
apud nos funt,meliores.Non'nc v noftro Utera diuinitus feriptauo/
ciftranturfc<tiper,excrtaq; uoce promittunt rede uiucntibus,Dcoru, Angelorum
confortium,zr quod erimus aquales Angetis Dei! quod fUtj Dei! Nam V Angeli
nonnwtquam \ ilij Dei uocantur ■ Nec aliud egit noflra felicitatis autor e
coelo pro fidus in terras,qudm quod nos Deos effrdos,in D eoru regionibus,et
regnis cojf locaturus uenerat. Item quod ait eo loco Plato, Deos effe ommu
opdmos,tmsi/ 7Xi,prafcdos, quid almd ratione fateri cogetur, nifi Deos ijlof
effe praftdos An gelos a, DeofEt Philo infigitis Platonicus, feribens dc
Angelis, Platonis hoc utitur tiomiitc iurisxTcu.Deusfummus profecit eos a
quibus regimur, ut rede uiuen/ tles,in coclii ab eis adducamur , Clarius ite
quod ante propofucrat,repetens in Pha ione, quod immundus acebit iuxla Orpheu,
in corio illo turpi mferoru, purgstut- autcm,<y expiatus illuc
appcUans,i*vr» &imy olniure^habiUbit cum Difs, An' ge!o?« innuit
comrneirciu celeberrima 'm facris literis iaroblacriy.Udnc PU to ab omnibus
retro feculis auditam, ceiebratd, Socratem fecit morituru decantare * Quicunq ;
iufle uixiffet,latus iam cum Dijs juturus moriatur. E ode libro iterat, ei' qui
non fuerit rede pure# philofophatus,id tfcqui cura camis non abieccrit,for des
noluptatit non duerit,in germ DeurH^irm neatis Aiyb&wyywoe, t)fi PEflfiNW
PHifOtoPHIA: 479 ttn tJ>i\o<rttfiH<rea/ n,ycft wavrtA»? K«Sct f if
&riflWi,ov oupiKVU &<^tnta<fuoymaieflascfl creor» que dcniq;eodcm
libro concludit, qua de . fontibus his, i quibus fluxit Theologis r.oflra, per
omne mundis iam inde ab ortu hominu manantibus, habuere onjflncf Quodin caelo
fintdiuina \pcfidcula , beati fpeflttores,sm <Ph H5& 3t£y «Aer $7* $
/tfa etvrch tivcu-.Etiaucro lucis,et templi D coris effeflty olsra> cuti
oixrras quibus ueri habitato res Dij incolant. Qnodq; audentius probat
planetaruDiuinitati ejjefupemtca/ nca,ua'os aute Deos effe caelicolas illos
beatos,ccce mamjrfte fluetur Plato ab d/ lis Dijs cfrlc8ibt/s,Solcm, Luna,cr
aflra,qualiajmt, cuiusfle nalura,uideri,reli/ 4*smq; omne comitari cos
felicitate:^ rouSlt «A io[/,<& <nA»r> y,(& xsgx ogx var
xvt<v[/,csx rvyytdyf oVt«, (e^ ccAAxjv tvc Axs/aouixy cCKoAv9oy itrxt. Qui
fwu igitur ifli Dij, qui fub pedibus labetis fidera cemut, cernunt que fubjUtia
Sol etaflra,in corlrfhbus teplis habitdtes,cu quibus iufli triiiphantfVidet
ordines, motusq; cocleflcs:Videlicct illi m noBra Philofophia,nufqua non obuiam
ArtgWi cahcolf.Quoru multitudine adorare uirii in cxcelfo throno fidentem, cr
pfallcrc una uidit Propheta:quoru effe tepla in coelo et Plato
dicit,ctfilicifiima,iif imdiflimaty freBacula cerni: E? in C ratylo eu dubitat
de Dijs loqui, quid aliud fu flicandu q fibflantias illas inuifibiles eu
finflffefHi quoq;funt Dij , quoris nemi/ nem inimicis homini ejfedixitin
Thcateto: ei></ltlf tkos tPvj-msq xvSfuntw. tiuo quidem liquet filos qui
dicuntur a noBris Angelos, tales effle, qui cuflodes ubiq; cr fluentes hominum
afferuntur, & qui gaudent in caelo fuper uno pecca/ tore panitentid
agente,ob incredibilem erga genus humanum beneuolentia. Ne/, que enim hi , ucl
Homeria Dij poffunt effe, qui fepe mortalibus nocuere , neque Dij, qui
Arifioteli concitant orbes calcBes,qu6d naturaliter agentes, homines ne que
odiffc,nesfl amare poffunt. Qyod autem dicit ibidem,pcritura omnia ucl apud
Deos ucl homines , ft rapidus caeli eurfus fcmel confideret , oBcnditur hos
Deoe effe caelicolas idos, qu orum fint cceledia domicilia, cum Solis orbe
adiunda . Sio
neceffe eft Angelos fenttre eum, cum ait eodem bbro, mala nullum apudfuperos
habere locum. E oq; conandum, ut idue quam ocyflime conuolemus, ov t t v «tt
civtx isAfCXn. Deus quoque hofpitalis,quem memorat in SophiBa, qui nos
comitetur , bene, ac male fi&t intuens , cj} primum quidem ipfe fummtis
Deus,' tum uero Angrli,qui uencrunt Sodomam (celer alorujn facinora
eognitvri,ut am/> maduerucrterciU . Veneruutq; peregrinorum habui, t@u SI u
xguTcy ftrtoff auy hkisxSioij <rvvieEadlo\j yiyt>c(n.voy , vBfus 7t xfiu.
tvvc/alxt r dep ptvwaiyKX&opxu.Ncc aliud firme efl Angelorum munus quam
quod ibiex opinione maiorum Plato pronuntiat, eos peregrinorum habitu uerfari
per urbes; pe quibus etiam diuine iuxta Theologiam noBram itz Politico, quod
omnes mun di p artes disbrtbucnnt inter fi pritictpesDij : a/5 vvy x.a?rx
ic/sous 'ixvvop. voyro ussi \kxp ifyonup sjxvrit tcc t ai KOtrpv yXfu
SUuAnit^rx. 1. v-ta Qff 4«* A VaVST- E VGrB, LIB. VI Tf. qjji funt enim bi Di/
principes,nifi qui a nofbris item prifcis Theologis principt*
prouincurwm,nationumq; declarantur i Et Deus oon)hm terminos popularunt iuxtd
numerum filiorum Dei. Hi funt , quos beatos omnes dixit in Sympofio , in
Pbxdro,quos nem fenfiffc Deos par ejl, nifi Angelos , cum ait eruditione mhi '
apud Deos, <3- homines e\]e honorabilius 'fvyiis Wfl«VUt/<n//,*s tvTk.au
f fyiojsj »{ ovn &4PiS, t* «A i&tiet TtjxuuTtfcy.Et cum memorat eodem
libro, equos Deorum,ty aurigas, cr dicit in calo habitare ro rap &ta >y
yi*o$, DeoA run 1 genus-.Etquod omnium euidcntijhmum, magnwm in calo principem
louent currum agitantem uolucnwm equorum,ire per calum ornantem omnia , cr di/
fponcntcm,hunc autem fequi totum exercitum Deorum, ac Demonum . Hi Dif neque
poetici iUi, neque fiderum , qui nequeunt a corporibus luminibus $ fuis di/
uelli- Et tpfc Plato dicit hecfien trris ov fetui, intra calum fuprafidenbus. I
d<fi etiam Ariflotdes fufceptt, ut poRea monRrabitur . Et quod ibi fu tuta
Deorum, Ambrofia,Nefiarq;,cr quod locum illum nemo pro dignitate decantauerit
Non/ ne hac excludunt bmcDcos Poeticos, ilhnccaleftcs Melhgcntias infeparabiles
, m totus dixi,ab orbibus fuis i er qui 'vnfra Deos illos beatos , I ouis
affectas habi/ tentfln A lcibiade,qui dent hominibus bona largientes, er qui
non exaudiant in/ iujla precan<es,w quod muneribus non capiantur ■ Et quod
in P rotogora , H Qijs diligantur Jmt optimi. Et m Gorgut,rmnus mi ferum effe ,
qui det panos t/s« 6iwy hsu arifmaatp.-aDijs, <y hominibus. Ab iUis tumorum
qui per omnem mundum inuifibditer commeantes, caRigantfepe delinquentes.
Eodemq; libro, fententiam fapicntuti cffe,Deos,homines<J; habere
xoivtovutyjocicutcm. Ei quod fit lex apud Deos, fande qui uixiffet, tendere ad infulas
beatas . Dcniq; noit mamfcRos illos , er claros afirorum Deos , Platonem , fed
quofdam alios diuinos animos, ignotos autem nobis, fenfiffe , apparet quod m
Cratylo uerctur de eis to/ qui.trt Mtp rocp $v»p,wf<>s Ikwfi
ccvetJAxyiifaip,^ iydi </hx/l«Ket zoifi etinuy </UccSiiyiafi.Deorum,
inquit, fermoni , per ipfos Deos fupcrfedeamus , nam de eis uereor loqui. Sunt
alia multa toto opere exempla , ex quibus hac ne/ ceff ino confcquuntur .
Primum, Deos bofce neque Intelligentias calcRcs effe* neque DrosPoetarum,ex honunibusin
Deos relatos- Secundum, quod cum f< rp< ratim nominet mulus in locis,
Deum cminenufiimum , in Timeo ut alia taceam, eundarum rerum opifcem,m
EptRolis,principium,mcdium,fvtcm,omniumq; rt gc, nece ff arto quos alibi
dixiiaccelebrauit Deos,cffe genus illud, quod antiqutf/ fima MofisThcologfd
uocauit Angelos.Cumqffirat in Timeo eunda ab 1H0 fu/ premo fatorecreata,etia
Dcos,bt er inferiores erunt fummo 1U0, et erunt creati, omnis q; eorum natura
talis erit, cr munera, que uera Theologia tribuit Angelis. Bx Ariflottlc de
Dij» (iat Angclii, qaot flmi!ttcr.^c Plato in ccrlo fupra molu* xthcriotlO
Ctyu,& bcatot cofticramcp tiuauiuium cuflotc» dui4 Cap, illi» DE PERENNI
PHILOSOPHIA. 4ti p A DEM rado ualet apud Ariflotelcm,sy quidem uel inuids,fi
qui forfan ob *-'tufiores,efferacioresc^ funt , Pcripateticis-Anfloteles in
libris uniuerfalis Phib [ophu,in atteris item libris, unius primi motoris
celebrat maieftatcm,ei folam hic tribuens mirabilem,flupendamq}
potenliam,qu6dindcfatigabilitcr calefies orbet intorqueat, pratermifiis indigne
multis longe melioribus, quibus alti fimi Dei mat Ujlas prtceQitfenftbilibus
modo conftderatis,mifibihbus,qu£ religiofe tota ut/ tuflat
concelebrauit,filcntio pofibabitis. qjjo flagido etiam p eccauit, tu effet alia
D mutat audita fibi,traditaty d patribus, quorum diuinamcenfetfapientiam, pra
terqua illam caleflium fphararum motricem,earn tamen difiimulanter ubi dijfe/
rendi locus erat reticuit- Verum quoniam quod bene interdum difimulamusjlan /
guefccnte uigilia elabitur incautis, fic eximius uir tandem a barbarica
SU,coa£la/ que fuperftuionc reuocatus,aliam confijfus efl,cr fummi Mus P ei,cr
diuinoru animoru Diuinitatc m libris de Calo,ji quis originem fermoms
recognofcat,fcri/ pfu,qua praceptor antea Plato in Pbadone,cr Pbadro de Dijs f
upcrccclcjlibus , [emperqi beatis, quibus cr templa in calo deditor lucos ,
aureasqi domos, ite $ fpeflacula diuina, diurnas uoluptatcs,Nedar,Ambrofiam.Hoc
igitur fentiens,cr rcfeiciens Ari[loulcs,in primo de calo primam de tribus
nuncupationem uocari calum ajjeruit,tp uro ihioy nip i</l gv adett
q>«y.ky.\n quo tota dicimusha bitare Diumitatem.Hanc alit diuinuatc,ne
ftcllaru arbitreris ,ec ce primum , hoc fgnificatu reftrt calum appellari,
extremam totius mundi circunjrrcntia , quic/ quid extra Solem,iuna,omnesqi
calefies orbes putatur effe. Siquidem ftatimfub ijcit fecundum cr tertiu
ftgnificaiu-Secundum,calum effe quod his extremi mun di regionibus fubiaceat,in
quo luceat Sol,Luna,multacj; alta aftra*Tertium figni/ ficatu cffe,totum wiiuerfum,quod
ab ultimis mundi regionibus clauditur . Appi/ rrt igitur primum calum,<y
Deos cius,ne$ Solis, Lunx,fleUarumq ; orbem effe, »eq > Dr os illos effe
intcUigetias,orbis quamq ; fui motricem-intelligftur eum pro/ dic a ff e quod
in noRra Tl)Cologu,Cbaldxoru}Acgyptioru,uctcruGracoruhabe turctfepe dulci amore
raptus Plato prxdicauit,ficu^ Socrate decantare moritu rm,quoftt
acceffusiuflis,ac bonis- Ac ne putes Ariflotelem iuxta confuetudine,
quotidianumtpfermoncm fuiffe de hoc calo locutum,ccccmelius,cr clarius, cr tx
intimis P bilofopkuc myflerijs repctit,extra calum oftenfum , ac probatum fibi
ttMim cffc,ne$ effe poffc corpus.ltaq^ perfticuum effe,neq ; locum, nefy uacu i
vm,nccfc tempus effe extra mundum.Qtjocirca nefy in loco qua ibi funt, effe,
nee^ facere tempus eafanefcerr.na^ ulli mutationi fubiacere , que longi fiime )
ita funt fapra calejti concitatione:Scd immutabilia, v
impofiibilia,optimam<^ uitam,cr qpulentifiimam pcrcnmtcr,ommcfr xtermtate
degere- Hanc Ariflotelis rcru bea tarum defcriptionem,omnem fcrmonem,fctto
c(fe,quem Socratem moriturum, cui mors ob hanc fidem non modi
dift>liccrc,fcd propemodum placere uidebatur, in/ Ascit Plato praiicanlemjn
quo miris laudibus patriam ealefiem commcndauit, it Hh eam 4t t
AVSVST.EVSVB.LIB.Vm.” em effe e lapidibus pretiofis,omm uifibilem
pulchritudinem fupa antibus, Ut/ dis,Uftidibus,Smaragdis:Hicauream effe terram,
diuina fpctlacula, beator fre/ flatores, multa# alia egregja,ut fuo loco
narrabitur. Antea uero dixerat, ori v Ktivos o avfxvos , vcfi to ccAaStrcy (fit
, K&* nwsccAitSwt yiiQuod illud ftt Herum coclum,cr unum lumen, cr ttera
terra . Pofbrmo tem/ pia Deorum ibi,Deos# ueros ejfe habttatoresiNon fcilicct
poeticos illos , aut flel/ Us fic coelum aliud tffehnge quam tjlud, ficut
AnBotcles de primo ceelifignifi/ catu locutus ejl,co# pramifit tanquam dignius
omnibus coelum illud Et res quas dixit illic incormptibiles,beatas,funt quas
ante uocauit nxy to $ucy, totam Di t mitatem-Omnis igitur hac duorum magorum
Philofophorum dcfanpdo.croirt ms de bealitudine fermo efl de Angelis,qui etiam
a nobis dicuntur Di j, quia quos defcribit,neq; funt poetici illi,ncq; motores
orbium . Num docuit eos effe longtfi t tne fupra er extra motus coeli, non m
locojon in tempore . Hac autem The olo/ logia ucra-Cum igitur A nfotelcs , er
principem querulam Deum, er item De o» extra Solem,cr Lunam
beatiftme;fcmpitemum $ uiucntes prodicet , cate non poffunt hi cffe,nifi Angeli
apud Mofcn,quod nomen officij efl non Natura.Nant ad Naturam debent appellari
aut Dij,aut animi beati,aut mentes,ut 4»oflm,C7* 4 Platonicis uocantur. Etiam
uero interpretes AnftoteUs,uidelicet Simpbcius,plit res# alif, fentiunt eum
illic in libris de Coelo de feparatis IntcUipentijs locutum ; fed orbium
motoribus:Caterimquit,interpretcs cmuaJc«x»*i*V cur iiy,m motis caufuicoelcflia
moucntibus,ciifla uolunt intelhgi, probat# Simplicius con/ tri quam fentirct
Alcxanda,dc corporibus diuinis Arijlotele hac dicere non pOA tui ff e. Nam cum
dicat extra coelum degaebeata iHa, quomodo coelum extra cct/ tum ejfe potcjlf Et
cum dicat nullius eorum ejfe mutationem, cum calumfempef moueatur.Sed neq; ea c
pix funt rcmotifitma <t motu ccelejli dixiffct.Tit concludit ? orfei -my
Bfccyi&y K9« T&y «Kivraony Oj>yiy toiict Atynp, *?<• Mot{
KirvvfiDy ocpcufxs, »y vtt ’itPoHyitiib.X7rcuatc yu>&5 oiartt uBi VOV7te
S XffU XKW/mSr i/® Ttf «oV/xjj , us Monf' HC<rfxlK<zuocy*«y:De ccclefhbus
er immotis principijs uidclur dicae, fthardt ceelejles monentibus. Sed
omnia,qua procedunt, fim potefl, ut minime uiolenter ad inteUcflualcs,er
immobiles cau fas, o~ qua dicuntur extra mundum effe, utpi pnmundarue, pofiin t
applicari. Cernis fubjlanUas fupermundanas. Sed mtcrpref tes addiderunt motum,
quem nec Anftotelis memorauit, nec rationi cjl confcnttf t\eum,ut fubjhutias
extra caltm rcmotifiirtuu,dixcrit mouerc calum. Ergo funt Angeli, fttie Dij ,
er eorum munaa rcjpcxit quemadmodum Philo I udatis , qua- Plato er
Arijlotelcs-tacitefenfcruntrceyyiAsi 7T0bS iifcu ty datu
<pv<rei$,~&st><^tXM¥Qi, xffi vnxenti «nP 7ij>eoT»S«f>
<Ai uy oix fytVTvpffic xp "faff flue Hts&pvrtelhairiGes xyyiJAe» .
DE PERENNI PHILOSOPHIA 4®! B xartmslocfi proh ilio, Droj Angcloiip Ariftolelnn
renflfTe fupra fiJxra mo «uiop cattfUr.cum p J< btiiiiuJinj eorum ucu
fcnpfijrc. Caput V. tj AD E M ratio apparet,®- colligitur ex hts, qua ceteris
in locis eft fapenu/ •-'mero locutus, que declarantur in libris de Coelo
teflimonijs.Sam referens ocii
losadeambeatkuli/iem,quainltbrisdeC<xlo,Deos,beatoscp <uumos illos extra
motus machinamq ; caeleflem,®- extra flammantia moenia mundi frui dixit, in li/
bris de Moribus addit, toss yap &ws wces 'o 6i«i t*XKCCftos:Dijs enim omnis
ui ta beata eji.Repetamus igitur rationemxum unum finguUremq^ fape Deum no/
minet, cum jit Philo[ophisprincipem,fwgularem,fummum,unumc^ f&teri,qui tau
iem erunt hi Di j beatifnon uidelicet ex hominibus arbitrio poetarum
deiflcatiiDe os autem iUos oportet db hominibus diflvrre,nc<p animi jiderum
, fed iUi quos ex/ tra coelum fupra mu idum uiucre filices predicauit.Supcrefl
igitur in quo Plato/ nem efl fccutus ut /int ammi,mentesue,quu noftri ad hunc
Ariflotelis [enfum,uo/ eant vn-ifi)i/f(wioi/s,fupcrcctleftes,quorum
utcrcdibtlis fertur beatitudo,et age te dicuntur, quod Deorum proprium ccnfuit
Aridoteles,intueri,intelligere,nofce/ re,cum omnia,tum uero
pulcberrimwnfirmofifiimum Deum.Dicit enim it i Ari/ &oteles,Z
<PtTtA<{xii/<Aeuit.ovix,oTi S-ioogtjTiKHTistsip 'wtpyjxugiiw / xkOjip
ky epMniv, tov; Stcvj yotp /a%)ais« (/TrjAHcpx^y nxuxgu t/C i(gu %t ) Axium xs
uvxt.Quoi perfida beatitudo, contemplandi fit odio queda, liel inde.clarct,quod
Deos maxime beatos,®- fortunatos arbitramur: Deinde du rationem nullam effc
adionem,quam dijs illis dignam adiudiccmus , quam cantem plationcm-Ex hoc
igitur apparet eos effe Angelos,quoru unus uidelicet Raphae^ wius inquam ex
feptem dixit fe uefei cibo inuijibili , qui ab hominibus utderi non poflit,®-
quod aflarct confpcdui diuino. Hac contemplationum Arifloteles,fi/ ue ex
fuperiore Theologia,ftue ingemj bonitate fenfit,iudicauitq; [olam dignam , qua
er odio diceretur Deorum. A flare [e prafentia diuina frientur iUi, Arijlote/
les eos contepUri,intueri,fpeculari.Quid aliud a coeleflibus Theologis expedesi
Eofdem Deos,® hanc rerum felicitatem cum neccffe efl innuere, cum in eifdemli
bris de Sedare Deorum loquens,quod uulgares arbitrentur uinum, quoniam nihil
ui'to dulcius opinentur, li ait eis accidere ex in[olentia,quafi decernens
Sedari lui Deorum, non quidem uinum effc, fed omni uino furnus , longei jj
iucundius » Cumfyfuperius nihil aliud agere Deos,qum contemplari ex ratione
reperiffet, bibunt autem Sedor, claret certe sedar effc contemplationem. Siccfr eo deuolui/ tur ratiora etiam hi Di/
contemplantes fint,qui(e cibo mifibtli,i(lo nempe Seda re uefei pradicabant.
Vcrifinulcfy fitAriflotdem fcnjfij[e,debeatitudine Deorum feribentem qua
prifeus uates Homerus cecinerat, Sioi ftix $im£Di/ beate,®- Jbctle, fine labore
uiuentes.Et de Olympo: TtoiyiTtfTroyTxsfadKXftsSitIJuaTXWffrrtt. InquoDij
gaudent, exaltant tempus ® omne, r Hb* Etfluod 484 AVGVST. E VG VB. LTB. Tlir.
Et quod funt xkh</Ihs, citra dolorem, &■ curam. Quamfolam uerd cffe de
Di jt f mentum Plutarchus cxijlimat . Vtitcm Plato ex anttquifiima Theologia
docuit Deum fupremii diuinos principes quofdam , qui regerent homines,
pr*jrciffe,qui fcncnt,cemerentq; pia er impia )ida,ftc tales etiam 'Arijlotdem
freflaffe necef/ fe ejl,in decimo de Moribus, ufus Platonis nomine: a yxgrst
’tmptA<{xra)t* evd-gomivop vero 9%&pjyisrtnf &<rvif uy xp wA
oyop’.Si qua enim r erum humanarum ejl apud Dcoj prouidentia,ut uidetur, etiam
rationi con fcntancum,dcledari eos re optima,#* futfvnillima: Qns quidem ejl
mens. Et ros qui partem hanc honorent, excolant, redamare, remunerari, ceu qui
rem ftbi anri/ cum e? ccnfanguincd curent, laudabiktcr item,
wkonefleuiudnt-Taliafiitur Ari flotetes deDijs curantibus res humanas, quibus
mens, quam folam in libris de Ge/ neratione animalium dmnam,folam<jf
exterius uenirc in libris de moribus, differ/ re,cr feparabilcm cffe i
compofno,dixit,fit (rvyytytsxTOS, maxime conftngtri
nea,eonmdifiima,fimillima,gentiUfiimajiitfic nunc loquar. Hanc docet amari
& Dijs,uti rem eorum fmlem,utiUe dixit, Conferuus enim tuus fwm,tyfra'rum
tif mentium lefum-Hanc Deorum in terris cffe prouidentiam,quod gubernet in uni/
uerfum quidem res humanasim particulari autem, eos qui excolant animum, pu/
rum,integrtmq; habeant, amicam Deorum er confanguinea mentem non fmant
impurari,uiolari,contaminari,hosrcdamare,hos remunerari Deos. Qui funt igi/ tur
bi D ij,ab illo fummo,quem finguluritcr toties celebrat, nomine multorum di/
ftin(h,qui ueniunt,uidentq; res terreftres;non fcilicet corpoream uitd
fuppeditan/ tcs,fcd etiam fubtiliora ccrnentes,uidcntcs qui benc,qui male agant
: qm funt in/ quam qui amore afficiuntur erga bonos , ergafapientes, redamantes
cosutifra/ tres fuos. Quid enim aliud efl crvyywHS , ab eadem flirpe,ex eifdem
fontibus or/ tus, ex eadem Diuinitate delibatusfEcce quanta fit de Di js, aut
Angelis apud Ari flotclem Theologia.ln libris de Coelo explicat eorum
beatitudmem,defcnbenslo/ cum,quod fuit ultra Solem,(y Lunam,ultra definitionem
hanc,qua eunda clau/ duntur,ccclcflc,in alio meliore mundo:Hic eos agerebeatos
omne tuum, nectent p ori fubtcdos,nec locis interceptos, tn libris autem de
Moribtis,parttculxrius,eT clarius beatitudinem,prxdantifimasq ; uoluptates
eoru/m cjfe,quod contcmplan t tur, quod funt fapienti fimi. Et dicit eos
fuauioribus intereffe menfts,quam fmt uif va mortalium, refpicicns illam
contemplationcm,panemq •, Angelorm.RationciH igitur attende, in libris de
uniuerfali Phiofophia, inquirit de beatitudinc eius, qux dicitur Mcns:deniq ;
multis examinatis, eo tota ratio recidit , quod Mens ejl beata contemplando,
fcd non contemplando aliud quam feipfam. Hanc autem Mentem requirens eadem, de
ea in libris de moribus,Deum illum fummum appellat . Qtud. igitur fequituii
Deus fummus qui didusefla prifea Philo fophia Mens , contem/ flatur, et
contemplando ejl beatus, non contemplatur autem rufi fcipfum,quiafi /. quid
aliud contemplaretur, quod contemplando ftlki:arctur,omnm cxccUentiM <K DB
PERENNI PHILOSOPHIA. 4** ijjjr quo Deus cffet beatus. Sed non efl Deo
melius,crgp feipfum contemplatur, Vexjeipfo fit beatus. item Dij contemplantur,
excobead:fed non mfi unus efl, dui dicitur proprie Deus,cui nihil anteflat,cr
prafidet, qui ex fui contemplatione fiat beatus.ergo Dij,quos in libris de Calo,crde
Moribus, ferio, er affeuerantet beatos dixit, er beatos ex contemplatione, non
funt beati contemplantes fcipfos, eunt fit unius eminentifiirni,quo nihil
excellentius, fuimet contemplatio ■ Ergo cum Dij illi fmt beati, beatitudoft
contemplatio, non exfapjisfunt beati, quod ratio qua facit primum contemplari
feipfum, quia non efl fuperius, eadem facit eos con/ templari maximum
iHum,fupereminentem. Efficitur# ut ifti Dij fmt beati ex con / temptatione
illius maximi,cuius contemplatio <yipfummet,cr minores Deos rei
iatbcatos.Hac omnis rado fluit ex Artflotcle, Sic# defcripfit locum,
defcripfitbe aritudinem- Dcfiniuit eam, luculenter# cxprefiit, quod fit
contemplatio : ex ditiis autem ratio defcendu,hanc contemplatione effc Dei
illius fuperm.Adhac Ariftotc lts,dc dijs his natura bomtatc,notut hanc
Tbcologia,cos gubernare res humanas: in particulari autcm,bonos,retie, tufle#
uiuentes, fapientes# nec diligere modo, ftd ex amore, e r beneuolentia
remunerari eos-Sic# colligitur tota,qua nojlris io literis Spiritus fonti i i»
Jhntiu fcripus,de Dijs,ud Angelis cxtat,apud phtlofophot Itbeologia-Ducit enim
uocat# nos Natura ad has confaderationcs,ct confiflioneu fet ficut Utera nos
docuerunt beatiutdincm effe,uidcrc lUum facie ad faciem, et fica ri cfl : fac
docuit cos Natura, non aliud cjfc bcatitudinem,perfitiifiimam, locuple/ tem#
omnium mjgnor um uoluptatum,qudm contemplari Deum, quem dixerunt contcmpLri
feipfum, cx eo beatum . Deus autem fi fit ex fcipfo beatus contemplati io,certe
et minores omnes mentes reddit ufus beatas -Sic# cx contemplatione Dei nafalur
omnis generarim beati<udo,et omnium Platonicorum cfl confifiio,nos re/ ire
oportere ad unitatem, a qua procefiimus,quod fola perfide docuit horu tem t
jjpruin T beologia- Hac erit iHa ■, quam Anflotclts dixit a Dijs romuncratio
bono/ rum, quod ad has inauditas ducent eosuoluptates. Nihil enim licet aliud
cogitare .renumeratione Deorum dignum,cum terrena bona fmt corruptibilia non
ipfa mo d6cuancfcentia,d’ffiuentu , fcd corrumpentia etiipoffrfforcs- Qua nemo
fapiens unquam concupiuit,ncc Deus ipfit nobis ea Logiiyirc polliceri uoluit-Et
Ikc item jfl,quod diuinitus omnis confcfja cfl uetufla(,etapprobauit idem
Ariflotdcs,in Em dennjs moralibus feptimo : ilosi u kcc9x*> tf t/
btv9fdaou)y ylvcrrxs Sefli, / i «gcTHS vrai fJSoAHy ; Sita cfl, inquit jit
diciutr,hominesficri D cos,ob * uirtuiis cxccUeniiam,hanc uirtutem effc
hcroicam,quam ipfefcribit effefupra nos ■ Hocprxnuum Deorum collatum fui
fmUimis, quod quafiin hoc mundo excel/ lenti uirtute dcificatoSycff cii cx
hominibus Deos : fiunt aquales Angelis Dei, fiunt rfihj Dciycoharedcs C hnfli.
Hac tota uctuftas clamabat, fcnticbat,eratuoces quadi per omnem mundum, de
pramijs calcflibus, quid iuMimi, fapicr.tifiimi,patrix, ifiimLex hominibus
fiunt Dij: aquales Hfa - 1 fcdicet 48 [t .r A V G VS T. »V QV 8. L ! Ife Vllf
feiicet [upernis SUs.Et nos (itemur eos diuos , <[M utrtuttbus his heroicis
indant/ tunt,c{uos nulla fraus corrupu,exccRens uirtut,)UbiUs bencuoleniu, V
chariUfy mfignisty iujhtu dccorauit,pepercerunt inimicts,quos multo quidem
dignius, CT magis ex Phdofophiarctulinuts in diuos, quam illi Herculem ,
multosq^alios mor f quibinuirtutes heroici iflf perfefa non fuen,M. Poffem alta
multa dedu / cere ex Anflotelc fuper conjejiione Deorum, quos ipfa ratio ey [ernto
et Phdopt phu feparat ab illo primo, cr fermo de his ncccfftm cadit in cos,
quos Angelof Uiofcs, omnium f 'emptorum uctuflifimut appellauit. Quo ! uium,
noiuianup Angclurom, & foltciuteoi Polt* Gcutdd Theologi .1 delcripfcruri.
Cup% V L t E O Setiam fute Angelos innuunt Poct£, beatitudininem que eorum
habety 13 exploratam a facris lueris non diffentientes , cum de eis multa
dijJcrwU ; VJ qux canit optimus Poeta Callimachus ; ■ * ci '»( K«t 'oi yctf t
ivotrti nya aynyectt ttovovcA ecTflf ii Boff yjfi oxv 7 Tofliaou 7tt(p wyoTtt
xyeforr©* Hi morbis, fenioi^ carent, nefeiuntq; labores, Traiedum refonum qui
effugerunt Acherontis- ' t Et quod Hom erus prxterfupradtdi,qui regionem
eorum,locm»uitatt,efc(m<lf fxpe pulchre defcripjtt : f ov y&f criropisAvenpiV
7i\nmp <u9o'7ret oivoy bvyi\feivcuiioyiia<ringuK^eJrcmti(geAtoirriU, Non
pane uefcuntur,non gujlant cxrula uina , Sanguinis expertes hinc
[untyimmortalcsqf . 1 Jn nojhris literis filentur fe cibo uefei , qui ab
hominibus uileri non pofit Panislfc Angelorum notus, non quottefeimur ipft. Hi
funt etiam, quorum fe natvramno, 'f minaq ; ncfdrefitcntur.ln Cranio Plato:hi
srtfi 9t£y ovJ%y 'icry.iy ovn *« fi ecvTJipjOvTk vifi to >{/ cvoyxTfty : Df
Dijs,inquit,nihd fcimus,neq ; eormft nomina funt nobis nota.Eorum ctbu,ucrdmty
lentitudine aud iuit ttouiiq; uetuftut Whcrecydes,P)'thagorx pr£ceptor,dc quo
Plutarckmn eo quedcficie qux uiftttnr h Luna: d>s qiftKi/cAnsbsrecAxieS
ciircu xvrovs9iOi/{ xp.fi vIxt ttfS: Quemadmodii fentit prifcits
Phereodes,eosipfos uefei Nedflfe 4 jetAmbrofu- Agnofcuntomnes igitur, Deorum
cibum non mortalem, ut nojkuni; ConBJtr altoncj ex M irco “t" ulli o.apud
quem ell D eus fnprtmui, 8i jiem alij ■ Di| nominamur, q«i pneterepmn Angeli
dTt non pofTunr. Cap. VII» - t; A dem fi quis uc\it,ex M.arco Tullio, quem ego
Komant non modo ficunSt, etiam cum Varrone Philofothix principemlibcnter
prxdicauerim, prxei/ pue quod firme qux apud Philojophos Grxcix feripta
reperiffet, cum deletu, Z? iudicio fuo, Romana lingua exprefiit, deducet. Eii
apud eum fuprcmt Dei fe/ pe numero confifio,quent Mdbwattf iipjnprmm ;
A/mmfinqnit snhe \ o 1 * '9 M^MfcENN! PHILOSOPHrA. 4«V jftttf,generatum
effeafupremo Deo. Nunc appellat Mentem diutium, nunc fum tnumlouem. Orta,
htquit, fmul efl lex cum Mente diurna. q mmobremlex ue / xa, atque pr inceps ad
uibcndum, er aduetandm ratio eB reda funwu louis. Ortam dicit cum Mente
diuina,id efi , atemam, comitem atemi Dei fapientiam : Modo Platonem fecutns in
Timeo mundi pro creatorem , qui animum ex fua tuente cr Diuinitatc gcnuijfct:
Modo creatorem Solis, qui eum infecundo am/ litu feu jpkara fupra terram
accenderit : Et iit Somnio, A nimiis datus a Deo : Et; ab eo munus humanum af
ignotum. er quod princeps iUe Deus mouet, modera/ turhunc mundum- Hacque
declarant unius magni, ac fempitemi Det exccUcn/ tum. Supremus, fummus, creator
mundi, cr lucis, creator animi, princeps Deut, molor mundi Cum igitur hee
cminentifiimum,ftngularcm, unum' que defignent, quo pertinebit cum Deos multos
nominat, prteipue poeticis illis exclufts, quos riec ipfe, mea quidem fententia
admitteret in P hilofophia f Ergo cum quarit de Haturx Deorum, Quid hac
nominatio dcftgnabit i Omnem fbrtaffe naturam, qua diurna putatur ■ Quid illud
in fecundo f Itaque jit credibile Deorum, c T homi / mm caufa fidum cjfc mundum,
qua 'que incofunt omnia.Si fidus eB caufa De/ orum mundus, certe fiat tempus,
cum non effent Dij,quib.fidus efl mundus; ficut item non erant homines, quibus
item fidus efl. Sed mouet admirationem, quod ad/ dit: Facilius' que
intdligituraDijs immortalibus hominibus effeprouifum,ft erit tota hominis
fabricatio pcrfpeda, omnis que humana natura figura, atque per/ ftdio.Qaantus
error t quam non digna tanto uiroincon flantia i Paulo ante, Dijs ■creatus
efl,cr hominibus mundus, ut una probetur generis utriufque conditio. Si creatus
igitur,an fupremo, ac praponti D eo,an ab his, quos poflea dicis homini/ Ius
prouidiffe ? St aprapotentt Deo, non a Dijs eB hominibus prouifum, fed ab ijlo
ipfo principe Deo. Si abillis,non efi ergo eorum caufa fhdus mundus, quip/ pe
quo tam diu carere non potuiffet. Hoc item confequitur, fi Dijs hominibus eB
prouifum, Dif non fnnt homines in Deos relati, quia res creabantur, proutdeba/
turefc hominibus a Dijs, nondum poeticis Dijs diis exortis : ftc neque funt,aut
ef/ fe poffuntDij ftderum, ac ajbrorum, qui prata motus illos perpetuos, nihil
lar g iri poffnnt hominibus, folam lucem, er calorem terris infundentes: cum
autem prouidentia, quam pradicat , fit multiplex, deuarix, pracipuequod eam,
qua ad figuram humana natur a,er totam hominis fabricationem pertinet,
narrauit, fi re t di cenfcasx Dijs illis motoribut,quosfola uafandorum paennita
ccelcfUu orbi/ . ufn cura foBicitat, profido exerceri non potuit, qui relidis
motibus calcjhbus, in terras ad humana tam folertem fabricatione defeendaent.
Huc adde, quod necifli aant anteaquam prouifum effeta Dif s. Supacjl igitur
corrigendi* quod fecundo toeo dixit , er tefhmonijseius deftruendum, cum dicit
Deum fupremum praclora quadam conditione hominem genuijfe, uiuendi munus
homiiubus afUgnaffe, ani / tuum in corpus it}duxiffc,a quq iniuffu cius
difcedae non liceat, in Timao fatetur H h 4 eum cum 1 I 48$ .AVGVST. EVGVBf
LIB. VtUi » ptm cum Platone mundi parentem, ac procreatore. 1 Uud igitur
uerius, hominutiQ cr Deorum caufa,aprmcipe,ac fu premo Deo fiflum cjfc
mundum:Dcos autem animos effe maiores hominibus, minores ipfo principe , non
Deos autem fidiori, aut poeticos idos in catalogo hominum,non Deorum
referendos. Nam Dij flcda/ rum fidunt quod fupremus Deus decrcuiffet , ut
hominum caufa Deus eos jiciffa uidcatur,ncmpc ut lucem,caloremq ; in terras
mittcrcnt.Eoru autem caufa fidum nihil uidctur,qui fcruiuntconftlijs eius , qui
eunda hominu caufa facere dccreuif/, fct.Tuq; in libris illis repetens
rationcm,ticrum fateris mundum Deorum , horni/ numq; caufa fiftu/m,quaq} in eo
funt omnia,ca parata ad frudum hominum,*? inuenta. Ejfe enim mundum quaft
communem Dcorwm,homnumqi domum, aut urbem utrerumq;.Dc/iique fubijcis , Hac fi
hominibus folis notafunt(loquens de fltQis, *? cffttlUbuslhominu caufa fida
effciudicanda- Sic dicis ab hominibus fo/ lis notata cjfc tempora,cogmtos
ortus, obitusq-, fidcrum,ut appareat te iudicc, ea fida propter homines,ut
Mofes docuit a fupremo Deo . Ex his igitur tedimonijf claret cum contra natur
am,Dijs totoido opere demanda jf e rerum prouidenttam, ac creationem . Quoniam
poeticis Dijs,qui creare mundum, attendere ad omnia nondum nad non poterant,*?
Dqs afiroru exclufis,qut ncc ipft adhuc extabant , fidi poflea cum toto
mundo,mhil apparet,nec cadere in animum potejl,quod ne mine multorum Deorum fit
findendum, quibus nec noutina funt, ncc capit mens, ut Deorum multitudo
concurrere ad creandos hotmnes,omncm(fc mundu potue/ nnt.Tum teflimonijs eius
tota res deflriutur, nunc principe, fupremum fi Deum, tume fummum iouem,nunc
fingulari nonunauone parentem mundi nominantis. Videat igitur ipfe,quid Undem
fit,quod ait , Vt uno perpetuus mundi effet orna/ tus,magna adhibita cura ejl a
prouidenda Deorum, ut frmper effent et bejtiarunt genera e? arboru.omniumq;
rerum -Que tanta incon&antia,nurtc unum fingu/ larem rerum
creatorcm,nuncmultos,dcclaranUsfnifi forte Platonem ejl fecutus, qui
generationi animalium non eundem tdum maximum, quem mundo ntfienii praficit,fid
Deos inferiores. Quod Ucm apud eum mconfiantcrdicuur. Eo autem uel maxime
declaratur, Tullium incerta mentis fiuffe,qu6d eorundem reru nunc naturam ficti
inuentrice,mnc Deum fingulare,nunc Deos plurimos -Nam quod dixerat magnam
prouidmtu adhibuiffc Deos,ut fcmper effent genera bcftiarum, * i de his ipfis
loqucns,Nam primu,inquit,alia mares, alia faminx funt, quod per/ petuitatis
caufa machinata Natura ejl. At non uides adndfft N atura,quam pateat E
picureis,ct Cotta contradicenti infultandi locus, qui quadam Natura ncccfiiate,
nullius Dei confil ijs, fieri eunda contendunt. At Ariflotdes, quodquidc
arbitrar etiam M arcum fentire,fire femper Naturam cum Deo conuocat,Deum et
Natu/ tam nihil temere ficere pradicans, Deos autem multos in creatione rerum ,
nun/ quam admifit-Et hoc ipfim quod nunc efid Marco dtflum , duobus locis mento/
msjn libro de Generatione e? interit^ de Rcpublkt , Deo fingulari utrobique
adindi/ r DE- pEftBNHI. PHILOSOPHIA. 4 19 giiuiieauit.lpfeq; repetii hac opem
fwffe prouida.folerdscp Natura. Deinde ex fUmans Jed il U quanta benignitas N
atura/Cum igitur banc Naturam, folertem, prouidamq; pradicet,quis erit nifi
Deus, qui fit Natura prouidentifiima, folertif/ jmaqifSiquidem infert nouipime
, Sic undique omni ratione concluditur , mente , confilioq; diuino,omnia in hoc
mundo ad falutem omnium , conferuadonemq $ tm rabditer admimflrari Quibus
intcUigimus,nunc natura nominata,nunc Dijs His. reuolui tandem cum ac referri
quafi Natura afiu, ad confcfitonem magna, fmgu/ tarisq i Diuinitatis, qua
fuerit rebus origo : Qui fecerit mundum earum animant tum caufa,qua ratione
utantur.hos autem effe Deos,er homines,Naturfy folcr tem,cr prouidam,fohm Deum
effe. Hac igitur ueritas e rat,ut hi Dij,nec autores mndi,rcrum'qi fuerint, er
quorum,z y honunit caufa fida eunda dixit , non poc ticos,ct fuperdiuonis
Deos,fed naturales fcndrct,nec Deos afirorum. Nam Cotta contradic ens graffatus
ejl,et defauit pro libidine contra Deos, uidelicct poeticos, (ET fupcrjhttofos.
lacti e fiat toUere,quinon effient, his auferre mundi, rerumiff molitionem, qui
quonia homines fuiffent, nutom Diuinitatis fua fignu dcdiffcnL Perfpicuum
igitur,mfi Deos, quos fxpenumero creatores, prouidentes uocat,ani/ mos Hos
duunos fentiat,nomen inane effe Deos, quibus ruhdfubftt, qui nec poc/
tici,Dijq; Hi,quosex hominibus in deos relatos fatebantur, pofiint effe, necmo/
tores orbium caledim. Et fape fingularem nommauit. illis autem Dijs , er ani/
mis diurnis creationem rerum ac prouidentiam etiam ipfius tedimonijs , er
ratio/ Utibus , eam ob caufam detrahemus , quod cum iuxta Platonem-fhteatur
unum to/ tius mundi creatorem,cum mundo neceffe efl omnes animos creatos : Sicq
; crea/ renmndum,qui non erant, non potuerunt. Minus item fuapte natura
prouidere, «tjt magnus ille podea prafteiffet. Hiq; erunt,quorum er hominum
caufa effe/ dum mundum pradicauit. Nam Deus fummus , qui mundo fua Diuinitate ,
omni mundo meliore contcntus,nunquam eguiffict, fui ipfius caufa mundum non
effe/ icit.Nodra igitur, er Horum caufa fecit omnia . I tiis axium , nobis
terram dedit, daturus etiam nobis calum: quod Marcus T ullius ipfe edam
affernt. Hos igitur aptos femper habet in ore ex fuperditione potius q phy fica
, conflande^ ratione , cr (fuos contra naturam interdum prafecit creationi
Deos, non effe Deosucros, fed a fummo Deo creatos condat: quo redarguitur eos
laborare creando non po/ tuiffe,totum<p pene fididii effe,quem de eis fiep e
fudit fermonem , apparet ex eo quod Cotta euertens de Dijs habitam orationem ,
de Mente diuina fic loquitur: Audit igitur Mens diuma etiam de ftngulis.Vidctis
ergo eam nott effetam occupa tam,quim putatis.Fac effe diflentam,calum
uerfantem,terram tuentem , maria tnoderante,cur tam multos Deos ni hd agere, v
ceffare patitur ;cur non rebus bts w anis aliquos ociofos Deos praftcit,qui a
te Balbe innumerabiles explicati fiuntf Hac ille dicenSyproftfto fentiebat
aliam effe Mentem illam diuinam omnipoten/ 4cm,ccelo,v terra ptafentemjomia
^tbermUCfOliot Depsab ea praftdos,4ut +V ; Hb £ qui I 4? • AY<3V3T. LTB.
VTtf. ^ . qui pr/fia Jekiffent Et Dij i Bulbo fXpJicuttfunt , <juo;
<Jtum4 M*Wf fV/ftrtjPl icbuif]et:Eo$mcrito conduftt, Itaquealiwidetmhi
querendum emuter rffi Deos, et quales fmt,difcere pofim,quam quales tu effe
ueUs. Quare hoc primunt reprehendendum in eo , nifi quod more fuorum temporum
locutus cjl , quod di Natura diuma,a qua coelum, ac terra regatur locuturus,
pramifu in titulo, de Na/ tura Dcorum.Quddftde D ijs ucris, fibulo fts,cr non
naturalibus amandatis ,ad quorum explicationem cum delata fuerit oratio , non
habet ut in re commentitia quidproferat,deficitq ; omnis ratio, & ad Poetas
accurrendum eft,uenerat quafi/ tum, non de Natura Deorum debuit mfcnbnc ,fedui,
menteq^ diurna , aut D if mitate.Seddicamusfropofuiffc eum quondam Deorum
farraginem,ut in fermo/ ne C? uera,o " omnis ea, quam uutgns
coleret,Diuinitas quereretur, ratio autem tuturalisq; itiqutfnio fepararet a
filfis ucra ■ Sic certe efjrftum cjl . Nam is,de cui/ ius prouidentiaacfblertia
, locupletifiimaq; omnium bonarum rerum inuentio/ ne , pulcherrime
crfcecundifiime differuit , c[t uerus , ac natur alis, fmguUnscf Deus. Ex itijs
amoribus dc RngtlisfltitDijs.poftfiiaimiimDfum. Cap. VIII» Mn« igitur
mortales,pofl unum principem, ac caput, fbntemq; omnium, gtf 'L-'nus minorum
mmorum,quod ab omnibus retro fecutis audierant , conjluue/ tunt. Nec fibula
fiut, quod Homerus, Deum honunurnty Dciimq; patrem totiet appellat, fed rem
naturalem V ueram poetice dccdntauit. Nec aliud cjl, ut fepe/ numero
diflum,quod uctuflas ufurpare folebat,4 ueteribus poetis dccantatum,at ius
meminit in Republica Plato, quod Qtos f&roHrct fcouortj rcurnioiT*Ai9oirn$ul$isfocpci<n7nhHXS»
Vofaitibusfmltt,uariaq;inucfle,figura<p ' ]pfi adeunt urbes
fupcri,acucrfanturubt(p. , Quim quod fxpe literaefacrt referunt ad uiros
innocentes, cr integros ueniffe Dcos,ipfos fctlicet Angdos,quosilti prunum
peregrinos arbitrati, ob eximiam, qua tempore eo
uigcbat,hofritatitdtem,rmtuamcp cbaritatem,accurrcban$pren |jc|; manu,ad
bojpuium dcducebanynfbrucbant conuuuwn,pedes lauabant,ut ejl etiam apud Homerum
tam crebrum . Hoc memorans item Philo , vecAcuos A«/ yotoTt r o «jrSfatasOiSeiKCcZottttyojj,
a?Accr\ aM.oj j •aiptvosii tkC woA<{s,ip stVK Ai',t<cj Tt
ivdsxiccfH&inecfxyotaiccsiftrcJfainPrifcap tua Diuinitate in humana
fmlitudine nunc hoc,nunc illo habitu obambulare wr/ • bes,aqukatem, cr
iniquitatem contemplantem. Quod Philo, c/ Plato prior ex poetis antiquis
retulerunt, fiSlum fiiit eo tempore, quo duo Angeli Sodomamue/ nerunt,
[celerati populi ficinora diligentius confidcratttn.Eoq, dixerat Deus , Cl4
ntor Sodomorum, crGomorreorum multiplicatus efl,<y peccatum eorum aggra ■
natum ejl tmistdefcendam & uidebo^uirm damoipn qui uenit ad me., opere i j
<. . . confle/ DE PERENNI P»IL OJOPHI A. \ 4fl mnplaiemljM non cjl ita,ut
fciam-conuertcruniq; inde Sodomam, et abierunt* E cccDeut quidem effatus efl. T
icetur autem quod tUt pcftea docuerunt, dicentes mro uiBo Lotb,Ddcbimus enim
Iorum tfhm,e6 quod creuerit clamor eorum co ram Dothino,qui mifit nos ut
perdamus <U os : Mifii ergo fuerant i Domino , e o<p Angelgcr ntifii,
etiam Hebraice. Tales Deos audierat, c T nor at uetuSUt adire ur bes.Atq; ea
qua pauca, cr potiora referuntur in facris literis, credendum efl,non apud
fandos utros illos modo,fed edam gentes alias accidi ffe,utDij prafcntesaut ad
beneficia bonorum,aut fupplicium malorum, aut alia in terris neceffaria ucne Wt
tyUndc apud omnes conBansea fima gener ai ini increbuerit- Catullus igitur pa
tiuscx antiquis, quam nouitijs poetis, que quidem audierat •* P rafentes nanq;
ante domos inuifere caftas Coelicola nondum frreta pietate [olebant. — Sed
pojlqudm tellus [celere efl imbuta nejindo, ' • " > ' iufh tiamq; omnes
cupida de mente fugarunt, ■ ' -ix. ^ » Perfudere manus fraterno [anguine
fratres, - .v.jr» « Definit extindos natus lugere parentes, >.- * Optauit
genitor primatu funera nati, < , i • . Liber ut innupta potiretur flore
nouercs* j Ignaro mater [ubjlernensfe impia nato, . Impia non ucri!ac)l,diuos
[celerare penatef. r ! , ' , Onwu fwda,ncfrnda,malo pcnntjla furori, . . ,
iujtificant nobis mentem aucricrc Deorum. , ^ ; Qture nec tales dignantur
uifere coctus, Hccfccon ungi pattun tur lumine daro. Tales igitur coelicola
adiere caflas domos fandorum integrorum $ uiroru, Alr4 .bam,Lotb,Ucob. Inde
increbuit fma,Deos obambulare urbes,kumanos inuifere teeetus,ct Plato eode loco
ex poetis fima effe,** «fa Si.oi rms wtfiifxorreu *VKTa>y,ZTofadh |a
>oiS, Kgic u rxrrojltmais iv^xTAon^ot: Circumugori Deos quofdd nodu,uorijs
peregrinis fundes. Nodu uidelicct per infonmia: ut la/ . cob uidit prr
Sormuufcali fuper terra cacumine tangente calu, et Jefcendetes, fit afccndcntcs
Angclos,etDominu innixu [cale. Qua [cala uideturpene Homerus mbffe,appcllans ea
aurcacatbcna louis,qua calu,ac terra ftnt deuinda. Et mi/ . ru in modu placuit
Phdofophis.lUud adeo mirabere in Pbilofophis, et [acris lite/ ris,qd’promi[cue
nunc Deu unu pnncipiu,ct autorc omniii gerendaru reru,nunc Angelos eius
inducunt,fmlc quii e xtatapud Phdofophos. Vides enim Platone, Tulhii,multosq;
alios,in e ode re ,nunc Deos nominantes, nunc Deu fmgulare, Ut facris literis
ite quod Deusipfc dixit,Dc[ccnda,ct uidcbo,utru clamore, quiucnit . ad me,operc
coplcuerit,an non cjl ita.Poflea no ipfc rcfrrtur ucniffe,ac dclcuiffe, t quod
ibi toties minatur [cfrduru,[cd duos Angelos, qui et uenerunt,ct ddcucrunt r» .
‘ urbciiu ? 9* AV<3VST. fiVGVB. L!B- VHT; urbem. E t eum fubuerterent urbem,
dicitur D ominus pluiffe fuper SodotHM, & Gomomm fulphur er ignem k domino
de corio. Additur mdr.Cum enim [ubuerf teret Domimw duitates regionis illius,
recordatus Abraham, crliberduit Lotbde fubucrfione urbium, in quibus
habitauerat. Atqui duo Angeli liber suerant Lotbi Sic in libris ludicum,cum
Angelus apparuiffet,allocutusq; fiiffet M anue patrem Sampfon, deniq; eo
recedente, er intedigentcsiUi, Angelum effe dixerunt, M 01 te moriemur, quia
uidimus Dominum. Sunt alia quadam excmpla,qua nunc libent praterco.Sirmlis
igitur efl loquendi quadam Phtlofophis confuetudo, ut quoniam quicquid minores
Dij faciunt, maximi illius imperio fidunt, narrent modo Deum ftci(fc,modb
Deos.Vcrgdiui: , * Attonitus monitu tanto, imperio^ Deorum» At lupiter miferat.
Sed hoc habent facra liter a mdius,qubd in rebus maximis,ut k Creatione mindi,
nunquam memorant Deos illos, clariusq efl in eis fmgularis illius, atemi,
difcri/ ■ men ab iftis.lllud tamen obferuabit prudentifimus quifq » quo
(criptoresfmtuettt fliores, eo fandius, & diflindius de ftngulari Deo
loqui: ut quod aff eruit Cyrillus, cum ab origine mundi ad cluu !onc ufq;
nofcerent omnes, fitereniurfyfingularcm Deum, tum propinquiorafecula temporibus
Noe,fmuliterunum efjent confifja. tandem emerferint malorum examina, er fibula de
Difs,ac principe Deo. Bx oraculis Chaldaicis dc ppicdaubuspiuc mcnubiislummu:
& <|uodha* rcSortt munJi Chaldui dixennt. Cap. JX. / — (f te flates
igitur pofl altifitmum Deum , cum caapud Homrrtw alios que P ratione, tum magis
clara, crVhyJlcd,cr aperta agnouerunt Philofophi,ft/ milia de his bquentcs,atq;
noflri. Ac M agi Chaldaorum k quibus multa d:'ubarunt plttonicijdchbaffc
Platoncm&Anflotclcmautor rjl PfeUus.cr Plrtb o,propofit 'erunt,cr
defcripf&unt catacis xoV^sCrotf ov? : VI mundus hahet intelligibilesfujlcntatorcs,
inflexibiles Mac nomina funt Angdica/ tum potcflatum, qua uocantur etia in
nojbis lieris Autorita tes,V irtutes,Domina tores. Nomen quide ntfol,ejl eoru
fubflantix,qubd mcntcs,qubd intelledusfunt, • o mniumq; Angelorum fubftantu.knojbis
ab Mu dicitur roifx.Ji t uero at/o^irtS fonat,quod appellantur k noftris
Dominationes . Quemadmodu enim Dominato / res,rcgunt,aguntq; ac fufHnent
ea,quibus imperat: fic qui fuflmet,dominan turfT prxfunl.Eflautin hocueluti
carmine «uo^iv^fujlentator quod clarioribus apud Platonem nominibus dc eifdcm
loquentem defignatur^iptAKTceijcvriscvTai, cur an tcs,profedi:paflores item er
gubernatores, nomina diuinarum harum pote flaUimMoc igitur er id g entis multa
carmina uerifimile ad Platonem perucniffr, fufeeptis hinc,qua deprafidisk
principe Deo fuper onmes mundipartes locutus, audiens mundu quofdam habere
redores, ac fuflincntes,eoq;inflexibiles,incorru ptos, immotos flabilis, folida
fvrdsq^natura Mocigitur came explanas Pfcdus feri ' Uu foripm ip rtix neu,
woia«c<r*ir KO<rii*)ovt DE PERfiNNI PHILOSOPHIA. 49i J> noiriMtyvs,
wny Kory-oy ttyzQcs 'nk.vomiKcutKivHcrs.en. roumesty 9uy cwoynxs HSC Aa,<w{
-ny rttumc cwoxjctas owiyov-zv s. W ySUi dustye' 3T« ?\&KTHS«tM7uy Actio^Ku
epfn fHTtKfii.TCUrrVCt (fi 7KS JlwcJl 4«S (ffgf, (AOVhS Ttf KOCfjtV «477*5, (cJ
«xAi V&J^hra Txfi*s.*<rl cfi^l^cu Audyas Myoyfyai rrccf cw. •n7s
xyHhiK?>t>oiay <fir>voi,ngu etfarisfoepoi vt&s 'fic ^ 7*{ ^
7M80-CU. 75<J IklHTHq/oiS y.H y&hloaiStVU 7TfcSiffl , Poteflas fld/
tiuint in mundo Chaldxi,eosq; appellarunt mundi du flores ceu quae mundum a/
gint>m°tibus prouidentix.Has igitur nunc uocat fuflentatores,uidelicet
mundum fuffultiendo tenentes. A c quod eas uocat inflexas, defigpat flabilem,
firmam q; eo/ rum poteflatcm,quddfuflcntatorcs,indicat cuBodiam. Hos autem
poteflates defl/ tuunt permanentia, pcrennitatiscfc mundi, CT ordinis immoti
caufas , Sunt autem Cr alia: potcflatcs,qu£ dicuntur ab eis anulidi, quod
efl,intenfl,inuertibiles,ad ea a uxjtmt htc,cr ficientes animas illecebris et
affvdibus non demulceri. Haec P fel igitur claro in lumine omnis omnium gentium
confonat Theologia . irt uetufliflimis Hebraeorum literis,principes
prouinciarum,populorum, cr in bel r io duces protefloresip , contemplatores
humanorum fidorum declarantur,a Pia/ tone Grxcaq; Theologia finuliter
principes, legati, interpretes i Chaldaeis , nunc pistentitores,
cuRodcs,confcruator es mundi}nunc humanti genus tuentes, agen/ tes, moderantes
profpeflores.: ia ooalid^ nOnft^eP£0rUm,5,f An8clorum «* Plitonici* , praecipue
Proclo • taqoo Bidour noftro* &cmu*,ubi i uenute diflemui ; & dc pruno
Deorum or- fiEncratm igitur d prifeis illis cognita , c T praedicatae funt
diuinoe poteflates , m^partiemanus a fubfecutis Platonicis eorum genera,
nationesq $ , cr adio tutae , Kjcnpta,maxima ex parte e nofkis Ubrisjicet hoc
ab cis diflimuletur , accepta . Pnmus omruum Platonicorum Proclus (Nam neque
apudMnum , neq} tam/ Uichum,necp Ameliwm,nec[uperiorcs ea myflerta reperio)
aufus efl locupletius dehtsmjuagenera.difktbutisloqui.Qtu cum fupenores
Platomci,quos in cacte rtsftrejcmper imitatur,non prodidiffet , nouimus aperte,
ut Gracd quoq; teflan/ tjfr,cu ex Dtonyfio Areopagita fumpuiffejed multis
adicdts cotaminajjc. D ico Jcdfrrt hac tria genera Dcoru, fuse Angeloru, qui
dicuntur vomet , voyrot t@ic Pttpot,voij>oi y.ovoyud rfljntcllefli,inteUcfli
ZT in teUigen tes, inteUigen tes folii, qut junt tres Angelorum 4 Dtonyfio
condrudaHicrarchiac. Proclum fecutus efl OfutfciMydlijq} nonnulli. Cum igitur
primus Dionyfius Deos dios tnteiledos,cr inteUigentesnomnaffet, orrmcmty de eis
Theologiam exfacrisli/ teris accepi fjet, Proclus uiolenler , cr contaminate
colligens ex fibulis Poetarum CT Platone, cum primis Parmenide, ueram fuper his
Theologiam mfedt: R eftitu tutes igitur omnia infua loc4,Proclm$ partim
declarantes, partim cumDiony fu» •cMZ 494 AVGVST. EVGVB. LIB. VI IT. fio
coHatm,paueis (N m alioqui numcrofe de his iUefcripfit) emendantefTbea logix
confenfum demonftramus. Is igitur in eo, quem infcripfit de Theologia PLc
tonis, pofl fmgular em, atque ineffabili fummi Dei Vmtatem,neceffartb de
generi/ bus Deorum fe rmonem habendum ejfe dicit. Ac primu cenfet,in quo
fecutus eum Simplicius fji,Q ucmadmodu Natura naturahter,Mens men taliter.
Anima quo<£ per modum anime operetur , C 7 gignat: fic fiuprcmam Vnitatcm
quoniam uni fi/ ce,crper modum Vnitatis fice oporteat eum gignere, ante omnia
producere diui nas qua fiUm‘wcJ</lxs,unitates,ipfi principi Vnitati
fmiUimas.Nam optimum ,«# Timens ait,nifi optima facere nefis effc.Hec ab eis
etiam uocatur mouoy nKn/ &oS,umjica multitudo . Dicitur fons bonorum
Dcusynultxs producere bonitates » Vnum ejfc D cum CT multos Deos, unam Vnitatem
, er multas ante omnes res unitatcs.Vnam bonitatcm,cr multas pofl unam -Non
ejfe autem drninas has unita tes impartteipabies,^ omnino ab omnibus rebus
[eparatas, quemadmodum ex/ ccUcntifitma illa Vnitas . Quid enim ab ea
difjrrrent i Sed ejfe ueluti florem , aut fummitates,cr fiummum in unaquaq;
re.Easq ejfe medias,quibus omnia uruan / tur ad fupremam Vnitatem. Vnitatcs
igitur Deos ejfe participatas , que coniun/
gantomma,cruniant,quepojlfefiunt,obiUani Vnitatem, quetranfit ineosoM nes.
Quonia igitur quilibet Dcoru Vnitas efl,cr ab aliquo rerum ordtne partiet/
fatur, ob hanc caufam ejfe participationem , cum ordine , quod prima 4 primis,
fecunda a fecundis participantur: Siccj; propinquiores fiummx Vnitati unitates
i primis etftmpliafiimis fiubjlantijs participari longinquiores ab his qua
magis funi compofttaxonduduqidehis omnibus Proclus:&7ru>/jJlr enutrit
tiw yiay my oAuy xJ>ybjj,iiovx<Ais niiiy cu/7tn^fisl<pxrM(ky os
0tot,ttt7\yo~ l&voi (j&v "ccto tuo oirruy soixy, oi <Ji t/lo
otuunSfoTtfxy tLu «{ currit 7rtiH<mySb/oi nfotJ^oy.QHafunt, Dicamus quod
poflunu rerum pm fipium,Hmt4t« nobis Dij apparuerunt, per fe perjede . Qui
fubflanualiter ire t bus partidpentur.alij uero fecundu
compofittonemfubjlantiam facientes in eunt da procejfum.Hac 4 Proclo
dicuntur,examinanda poflmodu , V quid ueritatu habeant dijudicanda. Item P
rodus ait, qtexhis ea,qu t fequentur , melius innote fcant:xncwTtuy <An*r
ovmy,Kj cuirSymy tx omx 7rttfxyo vjxy Qusy (ilx K5« oqitmKT®' oiTSXi
r$>i/QtsHKCfi, x^nros ftX& Ttourh Aoyai,ngu. xq>§xs&’
a.yvccs&' <fi ttxtu yelooru,mft xAvyrf®*t Trcdrrx ySCv otip
bxirrntlK(pxiyv<rg,7r<turiiy Axfpjtr^S rfovTBcJpyv* Ge,xs/x 7Ixvtcc 7tCps
tetvjfiv SuAsptcpnGe, TtA©' vacevt 7rxvtuy ctyt soy.TXvxlau J^h vy 7^
ourustKJiiSiiujtey yuyLsSi s itiR 7TK<rvy,i(gU7rvc
0K{/\rtetivx</lxST^(>)y.7rxv7vry v xfyn 7 wy orTtoy.tt^ 7xsi&'
oJlvitVlOUMi V(QJ.SXM<m, 7 TKTHS SiOTHTOt OUTtX.V» kti koy,7TCU* rS oi itu
jfs. r>a Trfionytyvn $tiy;Omnibus igitur rcbus,euam t£f s Dijs, v. ** DE
PERENNI PHILOSOPHIA. 4H foret producunt, una feparata,fegregata^ c r
imparhcipabilis $ caufa praexi/ fiit. Ineffabilis quide ommfermon e, cr indiabilis:
orni autem cogitationi htcom/ prehenfibilis,cr tgnor abilts,omma<^ ex fc
producens, etante omnia ineffabtliier pr aexiftens, cunila ad fe refiedit.Finss
optimus omnium rcru.Hanc igitur fepara biltter etuereab omnibus fegregata^t
omnes D coru unitates, genera ijj rerum ej. procejfus unifice creans uocat
Plato Solc,uocatrege circaquc omnia. Hac omnis Domitatis caufa . N aut effent
Dij,cundt Dif a pruno Deo habent. Ad hunc mod S Proclus diuine,ft
perfcueraretjnfifleretcfc femcl inuenta ct pradicata ueritati.De Dijsautc primis,
quoru eft ^oftexccllcn tifiuna Vnitate primus ordo,praterfupe/ rior a
[ubijcitwxi/lisyXf tcpavwcty itfMy caro? ataucchtuy nviiny oi 8% W - 1
vx<AiS vartfflt/tr/ ot ywuHTt(& f ovviwy (£$ (c! /T<?<r ccj i/.
eucSTUXTrfXOTkasHStKVTXSMttfHrecfxMiiVnitatcSyWquit^ppdruerunt nobis Djk
corporibus afeendentibus. Vnitates fuperfubftantiales,genknces fttb/
flantiarifct perfedrices,cr omnes fubftantias proximas ad feipfas colligantes,
in hoc Proclt dogmate hoc tudiciu adhibenda eft, ut eum qui bene,refleq; Deos
pojl oltifitma Vnitate locauit, errare conftamerafJeramus,cr qua apud maiores ,
tp/ fmq; Platone nufqui extent,confingcre, cii DcosiUoLpnmos dicit fuperfubftan
hales. Afferunt enim Damafcius, et liblichus,fcd prior Dionyfius , Vnu duntaxat
effc fuperfubftantLde,Vnu iOmJmgttlare , cminenuftimum^Dcumture uocari fupra
fubftantu,ut qui fuit, eftq; autor fubftantia. qju cu fucritftpfis ctia
teflibus,. autor Deoru,quos crcauit,pLmc fupra Deos incffabiliter extat, et hac
ineffabilis ciccellcntia dicitur fupcrfubftantLdts,qua foli itti congruat, cui
[oli congruit nome Vnitatis. Quare idololatria eft hac Procli, cr crimen lafc
maieftatis, incommuni/
cabilcDccit*,honorcs$fmgidarcs,ctfoUDeiinharetcs,crc4turis mdicaffcAto/ que
ciufdc impietatis eftjios Deos fubftantiaru p radicare gcnitores,nimiru creati
dtfmgulare Dei,ct imparticipabile poteftate transferre ad minores Deos. Et quod
Plato, ceteriq-, omnes de cvftodia generis bumani,qua fummo eonfenfu Dijs adi
i» dicarunt, ad generale fubftantiaru creationem deducere. Non 'ne Platoni
munda/ ttus opifix,quem Mente et caufam,et Deu uocat autore Laertio, creat
omnia cor porca, cr incorporca,ipfos etiam DeosiVbi funtapud eu Dij
fubftantiaru genito res! Similiter errat affertto Ceus alligare ad fecunda.Nam
Philo ludaut optimus r P latomcis,Verbum Dei folii dtciteffe,quo eunda ligantur
,fuftinentur,uinciun/ tur. Et TrifmegiStus,in eo,quc infcrtbit,Qwd in folo Deo
fit bonu et pulchrum: wnrrx »cx Wij/ w A <tk At ari t,T«tnra ty tS Otos
vrsrb Oti y$- viy.wx,<& ixudii/ Hfnvtitva.Qtt* funt,Omnia qua funt,
inquit, o Afclepie,. ftntiri DfO,rt a Deo fiunt, et iUinc dependet,
ctfuftwitur. Paido ucrofuperiusAf X*</lt ® TBtptoyu,^ (rvsKtrtStsKrrtoy b
rftoJ.Hoc eft,Principiii, coplexits, continentia rerum omnium Deus. Quare
Proclus finxit noud nunc Theologiam, 4 qua maiores futprorfus abhamtijJertt-Ham
iianallcgatmcm, cr redudionem 41« AVaVST-'BY<SV’B, LIB.-V1IM Qiji fune enim
hi Dif pnncipes,nifi qut a no/tra item prifc w Theologis principe»
proumcixrum,nattonumq; declarantur i Et Deus conjhuu terminos populorum iitxu
numerum filiorum DeuHi funt , quos beatos omnes dixit in Sympofio , er . j» Plj
edro,quos item fenfijfc Deos par ej\,nifi Angelos , cum ait eruditione mhi '
gpud Deos,cr homines efje honorabiliiu.p\^vyiisnr<a«/ltvo-i//,HS oi/ricce/
ffyumriti ov n Stois, r* «A *&ti<z Ti/auoiipop.Et cum memorat eodem
libro, equos Deorum,CT aurigas, cr dicit in calo habitare t o raey &uS{/
ylvoi, D coA rum genus: Et quod omnium euidentifiimum, magnum in calo principem
louem currum agitantem uolucrum equorum,ire per calum ornantem omnia , cr di/
fponcntcm,hunc autem fequitotum exercitum Deorum, ac Damonum.HiDif neque
poetici iUi,ncqueftderum, qui nequeunt 4 corporibus luminibus^ fuis di/ uelli ■
St ipfc Plato dicit hac fieri t*rcS ov pavi, intra calum fupra fidertbus.
I<% efiam Arijlotdes fufeepit, ut pofiea monfirabitwr . Et quod ibi fit uita
Deorum, A mbrofia, N cdxr'%, er quod locum illum nemo pro dignitate
dccantauerit Non/ ne hac excludunt bmc Deos Poeticos, illinc calefies
Intelligentias infeparabilet, m totus dixi,ab orbibus fuis { er qui infra Deos
iHos beatos , I ouis affcclas habi/ tentfln A labudc,qui dent hominibus bona
largiente s,cr qui non exaudiant in/ iujla precantes,cr quod muneribus non
capiantur. Et quod in P rologorx , fi pijs diligantur fmt optimuEt M
Gorgta,nunus mferum effe , qui det panos v® « 6iwp KSft i r&f*ao»p:4 Difs,
cr honumbus. Ab illis nimirum qui per omnem mundum imufibiliter commeantes,
cafiigant fape delinquentes . Eodem q; libro , fentenham fapientun
cffe,Dcos,boimitesqi habere frtw tm*i/,focietatem. Et quodftt lex apud Deos,
fande qui uixiffet, tendere ad infulas beatas . Dotu], noit mamftfios illos ,
& claros ajbrorum Deos , Platonem , fed quofdam alios duiinos
gnimos,ignotos autem nobis, fenfiffe , apparet quod m Cratylo uerctur de eis
lo/ qui:irt iaijj rap SiMp,Wfos fkwj/ kxetJAxymiaip^ \yw <AbA«KccBHf9
a-inaip </UxAt}iafi.Deorum, inquit, fermoni , per ipfos Deos fupcrfedeamus ,
nam de eis uereor loqui. Sunt alia multa toto opere exempla , ex quibus hac ne/
ceff trio confcquuntur . Primum , Deos hofce neque Intelligentias calefies
r/Jr» neque D'os Poctarum,ex honunibusin Deos relatos- Secundum, quod cum fi
ep4 ratim nominet mulus in locis, Deum cminenitfimum , in T imao ut alia
taceam, eundarum rerum opificem,in Eptfiolis,principium,medium,fmcm,oinnmmq; re
9e,ncceffario quos alibi dixiiaccelebrauitDeos,cjfe genus illud, quod antiqutf/
fima MoftsThcologu uocauit Angelos.Cumq;ftrat in T imao eunda ab i Ilo fu/
premo fatorecreaU,etiaDeos, hier inferiores erunt fummo illo, et erunt crcad, •
omnis q; eorum natura talis cnt,cr munera,qua ucu Theologia tribuit Angetis .
Bx Ariflotele de Dii* dae Angelij, quo» flmlliter *C Plato In corio lupra motu*
aetherio* 10 CKpi^dt beato* eoa.teiuniq» tiuaaiuium cuAodc* du*4 Cap, illi» d
;» H ' 1 * E 4dem DE PERENNI PHILOSOPHIA. 4«i r ADEH ratio ualct apud
Ariflotelcm,<y quidem uel inuitis,ft qui for fui ob Rufiores, e
ffbracioresc^ funt, Peripateticis. Arifloteles in libris uniucr falis Philo
foph ia,in ceteris item libris, unius primi motoris celebrat maiejlatem,ei
folam hic tribuens mirabilcm,jlupendam^ potentiam,qu6dindejhtigabiliter
calefies orbet intorqueat, pratermfn indigne multis longe melioribus, quibus
alti fimi Dei ma/ ieftas prxccQit,fenfibihbus modo conftderatu,inuifibihbus,qua
religiofe tota ut/ tuflas concelebr auit,filcntio poflhabitis.Qyo flagitio
etiam peccauit, cueffetalia Viuimttu audita fibi,tradit*cfc a patribus, quorum
diuinamcenfctfapicntiam,pra terqui illam caleftium fphararum motricem,eam tamen
diftmulanter ubi diffe i rendi locus erat reticuit. Verum quoniam quod bene
interdum dtfmdamusjan/ piefccnte uigilia elabiturincautis,fic eximius uir
tandem 'a barbarica Sla,coada/ que fuperjlitionc rcuocatus,aliam
confcffuscjl,cr fummi illius Dei, er diuinoru animoru Diuinitatc. m libris de
Cedo, /i quis originem fermonts recognojcat,fcri/ pjit,qua praceptor antea
Plato in Pbadonc,cr Phadro de Di js fupcrccclcJUbus, [emperq; beatis, quibus er
templa in calo dedit,cr lucos, aureaiq; domos , itefy fpcttacula diuina,diuinat
uoluptatcs,Ncdar,Ambrofiamnoc igitur fentiens,cr rcjficiens Arifloteles, in
primo de calo primam de tribus nuncupationem uocari talum ajferuit,tp uto
9-uo/s nij/ hAgOcQtu ;\n quo tota dicimus ha bitare Diuinitatem.Hanc aut
diuimtate,ne flcllaru arbitreris ,ecce primum , hoc fignificatu refirt calum
appellari , extremam totius mundi circunfrrentid, quic/ qfiid extra Solem,
luna,omnesqi calefies orbes putatur effe.Siquidem ftatim fub ijcit fecundum
ertcrtiu fignificatu. Secundum,calum effequod his extremi mun di regionibus f
ubiaceat,in quo luceat Sol,Luna,multa'q ; alta afbra»Tertium jigrii/ fastu
cfJe,totum uniuerfum,quod ab ultimis mundi regionibus clauditur . A ppa/ ret
igitur primum coclum,<y Deos cius,ne$ SoUs,Luna,fkUarumq; orbem cjjr,
fic<£ Droi i Hos effc intcUigetias,orbis quamq; fui motriccm.intcUigftur eum
pre/ dicjffc quod in noflra Tlxologia,Cbaldaoru,Acgp/ptioru,uctcru Gracoru habe
turctfepc dulci amore raptus Plato prcdicauit,ficitq^ Socrate decantare moritu
nm,quo fit acceffus iujhs,ac bonis. Ac ne putes Ariftotelem iuxta confuctudine,
quotidianumq; fermonem jiiffede hoc calo locutum,cccemelius,cr clarius, cr ex
intimis Philofophia myjlcrijs repetit, extra calum oflenfum , ac probatum fibi
miHum effe,ne<p effc pojfc corpus, itaq; per ficuum cjfe,neq ; locum, neq)
uacut um,neq; tempus effc extra mundum.Quocirca nefy in loco qua ibi
funt,effe,nc<p fuere tempus ea fenefeeremee^ ulli mutationi fubiacere, qua
longi fime j ita funt fupra calefU concitatione:Scd immutabilia,cr
impofibilu,optimamq ; uttam,cr Opulenti f imam perenniter, ommefr aternitate
degere. Hanc Ariflotclis rem bea tarum defcnptioncm,omnem fermonemjeito
effe,quem Socratem moriturum, cui mors ob hanc fidem non modo
dlft>licere,fed propemodum placere uidebatur, in/ Atcit Plato pr aditantem
jn quo miris laudibus patriam caleficm commendamt, Hh eam 9 4'f» ‘ AVGVST.
EVSV8. LIK VIII. * editi effe f lapidibus pretiofis,omnem uifibilem
pulchritudinem fuperantibui, Ser/ dis,la\ptdibus,Smaragdis:Hic auream effe
terram, diuina fpcftacula, bedtos fyff Altores, multa^ diu egregia, ut fuo loco
ndrrabitur. Antcd uerodixerat, «m V jctj vos i~i(/ o «A yBiroS Wfterfc , to
foinStyly <?iS, ngct * ®S yiiQuoi illud fit nerim calum,cr uerum lumen, cr
uerd terrd. PoBremo lem/ pU Deorum ibi,Deosq; ueroseffe habttatorcs:Non
fcilicct poeticos illos , autftel/ Us fic coelum aliud effelonge quam ifhtd,
ficut AriBotclesde primo coeli figniji/ catu locutus eft,eo(]j pramijit t
anquam dignius omnibus coelum illud .Et res qua» dixit iHtc
incormptibiles,beatds,funt quas ante uocauit iricy r 'o Siicy, totam Di/
mitatemX)mnis igitur I iac duorum magorum Philofopkorum defchptio, eroni tus de
beatitudine fermo efl de Angelis,qui etiam a nobis dicuntur Dij, qtiiaquos
defcribit,neq;funt poetici illi,neq; motores orbium . Nam docuit eos efje
longtfi/ me fupra er extra motus ccth,non in locojion in tempore . Hac autem
Theolo/ logia ucra-Cum igitur Anitotrl« , cr principem quendam Deum, cr item
Deoi extra Solem,cr Lunam beattfiime;fcmpitemtmq; uiuentes prodicet , certe non
pojfunt hi cffe,nift Angeli apud Mofcn,quod nomen officij efl non Natura. Nam
ad Naturam debent appellari aut Dij, aut animi beati,aut mentes, ut inoBris, cr
i Platonicis uocantur. Etiam uerd interpretes AriBoteUs,uidelicet Smpbcius,plu
resq; alif, fentiunt eum illic in libris de Coelo de feparatis lntcUipentijs
locutum ; frd orbium motoribus:C<eteri inquit,interpretrs ornnia,de ecxtvmuy
curiw^mt motis caufu,ccdcBta moucntibus,(Ma nolunt inteWgi, probatq j
Simplicius con/ traqium fentiret Alexander, dc corporibus diuvus Arijlotele hac
ducere non poA tuijfe.Nam cum dicat extra coelum degcrcbeata illa, quomodo
coelum extra cce/ lum effe poteftf Et eum dicat nullius eorum efje mutationem,
cum coelum fempet moucatur.Sed neq; ea qiuc fimi rcmottftma <t motu calefb
dixiffct.Tu concludit ? to(/ 8jet riay hsu Tvy «Kiv/noay etfyiy tomi Atyay, ^vy
v»s £gt$ w*s Ktvisv7(i>y o-epeuftct, ty w tt&s) e ySUanxiTtc 6i'«f oiom
u&j-rict vovTvci Hga XKivlrns,)(<p. i/ft i *nJ> xoeryx agvyfyccs , is
wtf' mdo-yvsduceyxay:De coele Bibus cr immotis principijs uidetur dicere,
fpkardt cetlefles mouentibus.Sed omnia,qux praccdunt, fieri potefl, ut minime
uiolcnter ad intetlcflualcs,cr immobiles caufas,cr qua dicuntur extra mundum
effe, ut fii pemundana, pofiin t applicari. Cemis fubjUntias fupewumdanas. Sed
mterpre/ tes addiderunt motum, quem nec A riBoteUs memorauit, nec rationi efl
confenti/ tieum,ut fubfhntias extra coelum remotifimas, dixerit moucrc coelum.
Ergofunt Angeli,ftue Dij , c r eorum munera rcfpcxit quemadmodum Philo ludaus ,
que Plato cr ArijlotelettacitefcnferuntectypiAsi 7r(£s dv^ums f itftu ty Satu
tpvoaSyXZJotPixxcyoijjiguvTrccpxoinnSiTiFi&TisStiii </li uy olet Tjdft.
favTvyfo&tyifhtisoHfsfi fya ny&y 7r6? Stapes KjytMe, . 8» DE PERENNI
PHILOSOPHIA 481 Bx cxtmj lori» probillo, D«o» Angdoicji Ariftotcf rm TcaDAc
fopn fidcra mo ituqf earleftci.cuaip JtbcixiiuJiiK corwniim fcripQiIc. Caput V.
■p A D E M ratio apparet,?? colligitur ex his,qux exteris in locis eft fxpettu/
•-'mero locutus, qua declarantur in libris de Calo teflimonijs.Nam referens ocu
los ad eam bcatkuimcm,qux in libris de Calo,Deos,teatos$ animos illos extra
motus machinam q; cceleflem ,&• extra flammantia mania mundi frui dixit jn
li / bris de Moribus addit, r«s y*f $w<s aras 0 &'«S uecxctfM:Dijs enim
omnis ui U beata eft. Repetamus igitur rationemxum unum fingfdxremty fxpe Deum
no/ minet, cum fit Philofophisprincipem,fingularem,fumnutm,unumq; fateri, qui
tan dem erunt hi Dij beatifnon uidclicet ex hominibus arbitrio poetarum
deiflcati:Dc os autem iUos oportet ab hominibus differre, nefy animi fiderum ,
fcd illi quos ex/ tra calum fupra mu 1 dum uiucrc filices prxdicauit.Superefl
igitur in quo Plato/ nem efl fccutut ut fint animi,mentesuc,qu*t noftri ad bime
Ariftotclis fenfum,uo / eant vn-tpovfxriti/sjupercalc fles, quorum incredibilis
fertur beatitudo,et age te dicuntur, quod Deorum proprium cenfuit
AriHoteles,intueri,inteUigere,nofce/ re,cum omnia,tum uero
pulcherrimum,fbrmofiflimum Deum. Dicit enim ibi Ari/
Boteles,HtfltTiA^tiv<Aeu(iov'icc,oTi d+tofWXHTtsisiy ir‘tfy^ctxgu,\r/
b%Oi%yxytfi crw*, t qv; &tcvs yotf /xoJais* vrjAHCpxitty uxKXgiwt XS/a
ivJltunovxs tiyat.-QjjoJ perfida beatitudo,contcmplan di fit odio queda, uel
inde claret, quod Deos maxime beatos, cr fortunatos arbitramur: Deinde du
rationem nullam effc adioncm,quam dijs illis dignam adiudteemas, q uamcontem
plationcm Ex hoc igitur apparet eos ejfe Angelos,quoru unus uidclicet Raphad,
wtus inquam ex feptem dixit fe uefei cibo inuifibili , qui ab hominibus uideri
non poflit,cr quod aflaret confpcdui diuino. H ac contemplitio>quam
Ariftoteles,fi/ ue ex fuperiore T heologia,fiue ingemj bonitate
fenfit,iudicauitq; f olam dignam , qua cr odio diceretur Deorum. A flan fe
prafentia diuinx fatentur Mi, Ariflotc/ Us eos
contcplari,intueri,fl>eculari.Quid aliud a cacleflibus Theologis expedesi
Eofdcm Dtos,cr hanc rerum filicitatem cum neccffe efl innuere,cum in cifdcm Ii
bris de Sedare Deorum loquens,quod uulgarcs arbitrentur uinum, quoniam nihil
ui-to dulcius 0 pmentur. l d ait eis acci der e ex infolentia, quafi decernens
Sedari lui Deorum,non quidem uinum effc, fed omni uino fuauius ,longeq ;
iucundius. Cumifr fuperius nihil aliud agere Deos, quam contemplari ex ratione
reperiffet, bibunt autem Sedar, claret certe Sedar effc contemplationem. Siccj}
ed deuolui/ tur ratio^U etiam hi Dij contemplantes fin^quijc cibo
inuifibili,ifto nempe Seda re uefei pr xdicabant. Vcrifimdcqf fitArifloulem
fenjfiffe,debcatitudwc Deorum feribentem qux prifeus uates Homerus
cccincratflto* ftixfrn&Dij beate ,CT facile, fine labore uiuentcs.Et de Olympo:
Tui ivi Tif7royTcu iffKrrx. I» qw Dij gaudent, txultant tempus ty omne , ilb *
Et quod DB PERENNI PHILOSOPHIA. tflrtjduo Deus effiet beatui.Scd non efl Deo
melitis,ergp feipfum contemplatur, C rex feipfo fit beatus. itemDij
contemplantur, ex co beati: fed non mfit unus efl, epti dicitur propne Deui,
cui nihil antcjlat,cr prafidet, qui ex fui contemplatione fiat beatus.ergo
Dij,quos in libris de Calo,cr de Moribus, ferio, er affeuerantet beatos dixit,
er beatos ex contemplatione, non funt beati contemplantes fcipfos, eum fit
unius cmincntifiimL,quo tuhii excellendus, fumet contemplatio. Ergo cum
Dijillifbt beati, beatitudofn contemplatio, non ex fcipfts funt beati, quod
ratio qux ficit primum contemplari feipfum, quia non efl fuperiui, eadem fiat
eos con/ templari maximum iatm,fupcremncntem.EfficUurq ut ifti Di; fmt beati ex
con/ iemplatione illius maximi,cuius contemplatio er ipfmmet,cr minores Deos
rei iatbeatos.Hfc omnis rado fluit ex Artflotcle,Sicq; defcnpfit
locum,defcnpfiu be abtudirtem. Defvuuit eamjuculcnterq; expreflit, quod fit
contemplatio : ex ditiis autem rado defcendit,banc contemplatione effc Dei
Ubiti fupemi.Adkac Ari (lote les,dc dijs his natura bomtatc,nouu hanc
Tbcologia,eos gubemare res humanas: tu particulari autem,bonos,retie, iufleq j
uiuentes, fapientesq; nec diligere modo, fed ex amore, C r bcncuolenda
remunerari eos.Sicty colligitur tota,qux noflris in liter is Spiritus ftnfli
'mflintlu fcriptis,de Dijs,ud Angelis cxtat,apud p hilofophos {tbcologfa-Ducit
cnim uocatq ; nos Natura ad has confiderationes,et confifiiones. iit ficu t
Utera nos docuerunt beatitudinem ej[e,uidere illum ficic ad faciem, et ficu It
efl : fic docuit cos Natura,nanobud cjfebcatitudtnem,pcrfiflifiimam, loeuplc/
iemq; omnum magnarum uoluptatum,qudm contemplari Deum, quem dixerunt
contemplari feipfum,tx eo beatum. Deus autem fit jit ex feipfo beatus
contemplan io,ccrte ct minores omnes mentes reddit ufius beatas. Sic qj ex
contcmpladone Dei jufettur omnis g cneradm bcadtudo,et omnium Platonicorum efl
confifiio,nos re/ > dare oportere ad unitatem, a qua procefimus,quod fola
perfide docuit horu tem/ fprum T beologia-hac erit iUa, quam Ariflotcles dixit
a Dijs remuneraio bono/ tum, quod ad has inauditas ducent eosuoluptatcs. Nihd
enim licet aliud cogitare .remuncratme Deorum dignum,cum terrena bona fimt
corruptibilia non ipfia mo 46 euanefcenda,d'ffluentia , fed corrumpenda etii
poffieffores- Qua nemo fapiens . mquam cone upiuit,ncc Deus ipfa nobis
caLogiri,ncc polliceri uoluit. Et hoc item jfi,quod dminitus omnis confcffa efl
uctuflas,ctapprobauit idem A riflotdcs,in En demijs moralibus frptimo : ciist
ti kx 3era tf <fe t<rl// tfi ccu&ftuvitoy ylucrrxt Sioi, / i xgcT «s
vwifBoAuy ; Sita efl, inquit, ut dicitur, homines fieri D cos,ob * uirlutis
excellent um,hanc uirtutem effc hcroicam,quam ipfic ficribit effefiipranos iioc
pramium Deorum collatum fiut fimdimis , quod quafun hoc mundo excd/
lenliitirtutedcificJtos,cfficit ex hominibus Deos : fiunt aquales Angelis Dei,
fiunt fihj Dci,coh£rcdcsChriJli,Hxctota uctuflas clamabat, fcnticbat, erat
uoces quida per omnem mundum, Jeprxmijsccclcfltbus, quidiuflifiimi, ft pier,
tifitmi, patria, fuorum}Dei cumprimis wmtutis amandfimi,ex hominibus fiunt Dij:
aquales /, ' ' Hfo i [edicet 4t> ■? 'A VG VS T. BV <* V B. L ! B: VJfc ffilicet fupemis
His. Et nos jitemur eos diuos , <jui uirtutibus his heroicis indcHtA
tmt,(\uos nulla fraus corrupit,exceUens uirtus,flabilis beneuolentia , C7
cbariUfr mfigmsfy iujiitia dccorauit,pepercerunt inimicis,quos multo quidem
dignius, O* lingis ex Philofophia retulimus m diuos,qudm iUi Herculem, muhosqi
alios mo r/ quibusuirtutcs heroice ile perfide non fiten./U. Poflem alia multa
dedu/ cere ex Anjlotelc fuper confisione Deorum, quos ipfa ratio (7 firmo et
Phlofq ph U feparal ab illo primo, cr fermo de his nece florio cadit in cos,
quos Angeiof Mofes,omnium fcnptorum uctufiifmus appellauit. j Quo t tutam,
iiiiuiirjfp Angelorum, Si ftatltciurcm Poloe Gcut Sl Theologi «
dc&ripfcruni. Cap» V t ^ _ EOS etiam fiue Angelos inmiuntPocte,
beadtudininem que eorum haben^ D exploratam d facris literis non diflcnUentcs,
cum de eis multa di flerunt ; que canit optimus Poeta Callimachus: M K«t'o<
ytfT ivocoin^tiy!ifXOt7Toitoi><A ec7ref«i • Bcff vBaocv 7 Toflicoy
7n<pwyoTtS a^eforr©- Hi morbis, femoq; carent, nefeiuntq; labores,
Traieflumrefonum qui effugerunt Acherontis. . Et quod Homerus
preterfupradida,quiregionem eorum, locum, uitam,efcamqt fepe pulchre
defcripfit: bv yotf ri-npiJhsmy^i mrsmy cu3o7ret oinp 1 bv'/v& xvcdiaovis
&<ri ygu. xSalrcmi xtxteorriu, Non pane ucfcuntur,non g ujlant cerula
uina , Sanguinis experte; hinc funtjmmortakscfc j n nofbris Uteris filentur fe
cibo uefei, qui ab hominibus uiJerinon pofit Panisfc Angelorum notus, non quo
uefeimur ipfi Hi funt etiam, quorum fe naturam nd/ nrinafy nefcircfitentur.lnCratylo
Plato:ht 7 rtfi 9wp ovAp "Krptp ot/TVBrit fi ccvt4)p,ovti vifi Taip
cvoiJXTtoy : De Dijs,inquit,nM fcimus,neq; eonnh nomina funt nobis nota.Eorum
cibu,ucramcfr bcatitudine aud iuit nouilty uetujlut Phcrecydes,P)thagore
preceptor,ic quo Plutarchusin eo quedcficie queuiftttnr in Luna: a/J
^fiKV</lnS o ttccAKi k chrcu <ri7u<&! <tirrovi9iOvs xp.Bfodl
Quemadmodufcntit prifeus Phercodcs,cos ipfos uefei Neflafc 0 ] etAmbrofu ■ A
gnofeunt omnes igitur, Deorum cibum non mortalem, ut nojbum,- Confidcntlonacx
Marco Tullio.apud cpatracftDeujrirprinuf.&ittmalii 4 f Di| no«ninaniiir,q«t
pnrtcrquim Angeli effe do» pofTunr. Cap* Vlfc i. a dem fi quis uclit,ex Marco T
utlio, quem ego Romane non modo ficun&t, fcfrJ edam cum Varrone Philo
foj>hie principem libenter predicauerim, preci/ pue quod firme que apud
Philojophos Grecix frriptareperiflet, cumdeieflu, Cr mdicio fuo, Romana lingua
exprefiit, deducet. pJlapttd cumfuprerm Drife/ fen umero confrfiio?quem
modoma^q iqcifluprcmm ; Affimm, inquit in Le fcH' PEfcEHM? PHILOSOPHTA. 4*V^Zt'
jjbttt,genaatum effe a fupremo Deo.Nunc appellat Mentem diubiam,nuncfum
mmiouem. Ortajttquit, fimul efl lex eunt Mente diuina- Qtumobrcm lex ue/ M>
atque princeps ad iubendum, cr ad uetandwm ratio efl refla funrn iouis. Ortam
dicit cum Mente duiina,id efl, atemam , comitem etemi Dei fapientiam : Modo
Platonem fecutus in Timao mundi pro creatorem, qui antmum ex fu a tuente
crDiuinitate genuiffet : Modo creatorem Solis , qui eum infecundo am/ litu fcu
ffihara fupra terram accenderit : Et in Somnio, A nimiis datus a Deo: Et, ab eo
manus humanum afiignatum. cr quod princeps ille Deus mouet,modcn/ I urhunc
mundum. Hacque declarant unius magni, aefempitemi Dei cxccUcn/ tum. Supremus,
fummus,creator mundi, cr lucis, creator animi, princeps Deut, motor mundi. Cum
igitur hac cminentifiimum,fmgularcm, unum quedefignent, quo pertinebit cum Deos
multos nominat, praflpue poeticis iUis exclufis, quas hrc ipfe, mea quidem
fententia admitteret in Fhdofophia f Ergo cum quirit de KiUim Deorum, Quid hac
nominatio defignabit f Omnem fbrtaffe naturam, qua diurna putatur. Quid illud
in fecundo f Itaque jit credibile Deorum, cr horni / num caufa fiflum effe
mundum, qua que in co funt omnia. Si fiflus efl caufa De/ orum mundus, certe
fiat tempus, cum non effent Dij, quib- fiflus efl mundus, ficut item non erant
homines, quibus item fiflus efl. Sed mouet admirationem, quod ad/ dit:
Eaciliusque inlcUigituraDijs immortalibus hominibus effe prouifum, fi erit tota
hominis fabricatio per ftefla, omnis que humana natura figura, atque per/
.feflio-Quantus error t quam non digna tanto uiroinconflantia i Paulo ante,
Dijs areatus efl,cr b ominibus mundus, ut una probetur generis utriufque
conditio. Si areatus igitur, an fupremo, ac praponti D eo,<sn ab his, quos
poflea dicis homini/ "bus prouidiffe i Si aprapotenti Deo, non a Dijs efl
hominibus prouifum, fed ab iftoipfo principe Deo. SiabilUs,non efl ergo eorum
caufa fx flus mundus, quip/ pe quo tam diu carere non potuiffet. Hoc item
confequitur, /i Dijt hominibus eH ' prouifum, Dij non funt homines m Deos
relati, quia res creabantur, prouideba/ turifc hominibus aDijs, nondum poeticis
Dijs tUis exortis :fic neque funt,autef/ fe poffunt Dij fiderum, ac afbvrum,
qui prata motus illo* perpetuos, nihil lar giri poffunt hominibus, folam lucem,
cr calorem terris infundentes: cum autem ■ prouidentia , quam pradicat, fit
multiplex, acuariJi pracipuequod eam, qua ai figftram humana natura, cr totam
hominis fibricationcm pertinet,narrauit, fi re/ fle cenfeas a D ijsiUis
motoribus,quosfola uafandorum paennita ccclcfliu orbi/ : utn cura folliatat,
profeflo exaceri non potuit, qui rcliflis motibus calcfhbus, in terras ad
humana tam folertem fabricatbne defeendaent. Huc adde, quod necifli ferant
anteaquam prouifum effeta Dijs- Superefl igitur comgendu quod fecundo beo
dixit, cr teftimonijseius defruendum, cum dicit Deum fupremum praclarj quadam
conditione hominem genui jfe, uiuendi munus homiiubus afiignaffc,ani/ wuw in
corpus it}duxiffe,a quq iniuffu eius dtfcedae non liceat. I n Timao filetur H h
4 eum cum 48» AVGVST. EVGVBr MB, pm cum Platone mundi parentem, ac procreatore
. 1 Uud igitur uerius, hominum} cr Deorum caufa, a pmcipe,ac fupremo Deofifium
effe mundum:Deos autem animos effe maiores kormnibut, minores ipfo principe ,
non Deos autem jlellari^ aut poeticos idos in catalogo hominum, non Deorum
referendos. Nam DijfMU/ rum laciunt quod fupremus Deus decreuijfct, ut hominum
caufa Deus eosfeciffe. uidcatur,ncmpc ut lucem, caloremq; in terras
mitterent.Eoru autem caufa psilam nihil uidetur,qui [eruiuntconfilijt eius ,
qui eunda hominis caufa facere dccreuif/, |rt.Tn$ in libris illis repetens
rationcm,itcrm fateris mundum Deorum, boni/ numq; caufa jattum,quaq; in eo funt
omnia,ca parata ad fruUum hominum,^ irutenu Effe enim mundum quafi communem
Dcorum,bomnum<\i domum,aut urbem utrcrumq;.Dcnique fubijcis , H ic fi
hominibus folis nota funt(loquens de flellis,cr clfculibus)hominu caufa foda
effe iudicanda-Sic dicis ab hominibus fo/ lis notata effe tempora,cogmtos
ortus, obitusq ; fiderum,ut appareat te iudice, 1 4 fidi propter homines, ut M
ofes docuit a fupremo Deo . Ex his igitur tefomonijf claret eum contra naturam,
Dijs toto ido opere demanda jfe rerum prouidentiam, ac creationem . Quoniam
poeticis Dijs, qui creare mundum, attendere ad omnia nondum nati non
potcrant,<y Dijs aftroru exclufv,qui nec ipft adhuc extabant, fhd poflea cum
toto mundo,mbil apparet,nec cadere in animum potefl,quod no mine multorum
Deorum fu fentiendm,quibus nec nomina funt,ncc capu mens, ut Deorum multitudo
concurrere ad creandos homines, omnemq; mundis potuc/ rint.Tum teftimonijs eius
tota res defbruitur, nunc principe, fupremumq; Deum, nunc fummum louem,nunc
fmgulari nominatione parentem mundi nominantis. Videat igitur ipfc,quid tandem
)U,quod ait,Vt utro perpetuus mundi effet orni/ tus, magna adbibita cura ejl i
prouidentia Deorum , ut femper effent et befliarum genera V arboris, omnium#
rcrm.QUi tanta incondanta,nunc unum fingit/ larem rerum creatorcm,nunc
midtos,dedarantisinifi forte Platonem e fl fecutut, qui generationi animalium
non eundem idum maximum, quem mundo nafcenii prcficitjfcd Deos inferiores. Quod
item apud eum inconflantcr dicitur. Eo autem uel maxime declaratur, Tullium
incerte mentis fiuffe,qu6d eorundem reru nunc naturam facit inuentrke,nunc Deum
fmgtdare, nunc Deos plurimos.Nam quod - dixerat magnam prouidentia adhibui
fjcDeos,ut femper effent genera befliarum, ' de his ipfts loquens,Nxm
primu,inquit,alu mares, alii focminifunt, quod per/ petuitatis caufa machinata
Natura ejl. At non uides admiffa Natura,quam pateat Epicureis,ct Cotti
contradicenti infultandi locus, qui quadam Naturi nccef itate, nudius Dei
conftlijs, fieri cundt contendunt. At Arijiotdes , quod quidc arbitror etiam
Marcum fentire,feri femper Naturam cum Deo conuoUt,Dcum et Natu/ ram nihil
temere / icere pndicans. Deos autem multos in creatione rerum , tum / quam
admiftt. Et hoc ipfim quod mate ejl a Marco diflum , duobus locis mento /
rans/n libro de Generatione W interit tt, de Pjepublied^eofwgfdiri utrabiqne DE
PRR.ENNI. PHILOSOPHIA, 4*9 giiuMcauitipfeq; repetit hoc opera jwjfr
prouid*,folertisfy Natur*. Deinde ex (f amans, Sed illa quanta benignitas
Natura f Cum igitur hanc Naturam, folertent, prouidamq; pr*dicct,quis erit niji
Deus, qui fu Natura prouidenti fima, folertift fwiaqiiSiquidem infert noui fime
, Sic undique omni ratione concluditur , mente, confilioip diuino,omnia in hoc
mundo ad falutem omnium, conferuadonemi p mi rdbditer adminijhrari Quibus
intelligimus,nunc natura nommata,nunc Dijs illis, reuolui tandem cumae referri
quaft Natur* *ftu,ad conftfioncm magna , ftngu/ tarisq; D minitatu, qua fuerit
rebus origo : Qui fecerit mundum earum animant tum caufa,qu* ratione
utantur.hos autem effe Drof,er homines, Naturfy [olet tem,W proui±im,folum Deum
effe.Hac igitur ueritas erat,ut hi D ij,nec autoret mndi,rerumcji fuerint, er
quorum ,er homrnu caufa fatta eunda ducit, non poi ticos,et fuperihttonis
Deos,fed naturales fentirct,nec Deos a f rorum. Nam Cotta contradicens
graffitus efl,etdcfauit pro libidine contraDeos, uidelicct poeticos, p-
fuperflwofos.faaleq; fuittollerc,quinon effent, hisauferremuhdi, rerumefr
molitioncm,qui quonia homines fuiffent, nullum Diuinitatis fu* fignudediffent»
Terfficuwm igitur, niji Deos,quos fapenumero creatcrcs,prouidcntesuocat,ani/
mos idos diuinos femiat,nomen inane effe Deos,quibus nihil fub fit, qui nec
poi/ tici, Dijq; idi,quos rx hominibus in deos relatos fatebantur, pofint effe,
nec mo/ tores orbium cceleHium.Et fape Jitigularem nonunauit. idss autem Dijs ,
er ani/ mis diuinis creationem rerum ac prouidentiam etiam ipfms tcflimonijs ,
er ratio t •mbus , eam ob caufam detrahemus , quod cum iuxta Platoncmfktcatur
unum tot tius mundi creatorem,cum mundo ncceffc eft omnes animos creatos :
Sicijs creat temundum,quinon erant, non potuerunt. Minus item fuapte natura
prouidere, tufi magnus i de p odea projtaffet. Hiq; erunt,quorum er hominum
caufa effe/ £km mundum pr*dicauiLNam Deus fummus, qui mundo fuaDiuinitate, omni
■mundo meliore contcntus,nunquam eguiffet, fui ipftus caufa mundum non effit
idt.Nodra igitur, er illorum caufa ficit omnia . id is coelum , nobis terram
dedit, daturus etiam nobis cadum: quod Marcus Tullius ipfe etiam afferuit. H os
igitur quosfemper habet in orcexfupcr&tionc potius q phyfica, conflanti#
ratione, C r <fuos contra naturam interdum proficit creationi Deos, non effe
Deosucros, fed a fummo Deo creatos confUf.quo redarguitur eos laborare creando
non pot tuiffe, totumcfr pene fifiuiu effe,qucm de eis fape fudit fermonem ,
apparet ex eo quod Cotta euertens de Dijs habitam orationem , de Mente diuina
fic loquitur: Audit igitur Mens dium etiam de Ongulis-Vidctis ergo eam notf
effe tam occupa iam,quam putatu.Fac effe difentam,calum uerfantcm,terram
tuentem , mari* ntoder ante,cur tam multos Deos nihil agcre,w ceffare patitur :cur
non rebus hu manis aliquos ociofos Deos pr*ficit,qui i te Balbe innumerabiles
explicati funti ti*c ide diccns,profi(l6 fentiebat aliam effe M entem iHam
diuinam omnipotent 1 ■4cmte<xlo,w terra pttfenten^omnia gubrnmiifdw D w ab
eaprofrflosjut Hb > qui I 4?» AYB*iT. 1TB. VTH. - qmprofadebttifJenLEtDij i
Bitito fxplic4ft'f«»t , quof <Jww4 Mrftf pt^M$ iebuiffct:Eo$ merito conduftt
, Itaque abunde tmbi qutrendum ejl, ut & efft Deos, et quales fmt,di ferre
pofim,qudm quales tu effe uriis. Quare hoc primati reprehendendum irt eo ,
nifiquod more fuorum temporum locutus cfl , quod de Natura duiina,a qua c alum,
ac terra regatur locuturus,promifit in titulo, de Na/ tura Deorum. Quod ft de D
ijs ueris, fibulo fts,cr non naturalibus amandatis ,ad quorum explicationem cum
delata fiterit oratio , non habet ut in re commentitia quidproferat,deficit 'ty
omnis ratio, v ad Poetas accurrendum e fl,uenerat quoji/ turitf,ncn de Natura
Deorum debuit infertbere ,fedui, menteq ; diurna , aut Di/ mttate. Sed
dtcamusfropofueffc eum quandam Deorum firragtnem,ut in fermo / Uf er ucra,cr
omnis ea,quam uulgus colcret,Diuinitas quereretur, ratio autem ttaturaliscji
inquifitio fepararet a fi Ifts ucra- Sic certe effidum ejl . Nam is,de at/ tus
prouidentuac folcrtia , locuplcttfiimaq; omnium bonarum rerum inucntio/ ite ,
pulcherrime crfoctundifUmc differuit , eft uerus , ac naturalis, fingulanscf
Deus. E* alijiautonbus de Angelis GtfcDij$,poftfiiinmtiniD«ini* Cap. VI Iu
Y^Mnes igitur mortales,pofl unum principem,ac caput, fbntcmq; omnium, ge/
'~'nwi minorum antmorum,quod ab omnibus retro feculis audierant , conjtitue/
twit.Ncc Abula fuit, quod Homerus , Deum hominum^ Dcumcj; patrem todel
appellat, fcd rem naturalem v ueram poetice decantauit. Nec aliud eft, ut fep
c/ numero didum,quod uctujlas ufurpare folebat,4 ueteribus poetis decantatum,
at ius meminit in RepublicaPlato,qudd , Oiotjuvotcret tomo ns dc^ox^urnim '
rcw7ztoiT^iSoirn.su£isfo<p£<n7nhnx5+ • y Hofftttbusf mles,uanaq; m
ucde,figura<$ ' lpft adeunt urbes fuperi,acucrfanturubtq;. , Quam quod ft pe
Utero facro referunt ad uiros innocentes , & integros uenijft Dcos,ipfos
fcilicet Angelos, quos ilU primum peregrinos arbitrati, ob eximiam , quo
tempore eo uigcbat,koffhalitatcm,nMtuamq; chantatem,accurrcban$pren fjaeji
manu, ad hojpttium deducebant,inftruebant conuiuuun,pedes lauabant,ut ejl etiam
apud Homerum tam crebrum . Hoc memorans item P hdo , vrethsuoS A«/ yoioTt t o
&uop av&fcuarois fMccfofitrroi', cc^ccn iXioisvnfiyeni tvcS wo/ijs,\y
KVKto',rccSn w<Aik /ar? yeju. mKfxvontas tfircJfair.Prifcafi/ m Dimitatc in
humana fimilitudine nunc hoc,nunc iUo habitu obambulare ur/ • bes,oquitatem, c?
iniquitatem contemplantem. Quod Philo , er Plato prior ex poetis antiquis
retulerunt, fidum fuit eo tempore, quo duo Angeli Sodomani ue/ nerunt,
fcelerati populi ficinora diligentius confideraturt.Eoq-, dixerat Deus, CU tnor
Sodomorum,o ■ Gomorrcorum multiplicatus ejl,CT peccatum eorum aggrd ■ mtm ejl
rmisidefcendam cr tudcbo^uirum sUmottm qui ucnit id me., opere v ‘ comple/ i
Sfr-tftt UWRf 4&’> ,."va DE PEREMNI PHILOSOPHIA. * 4,1
«mpfeumrtf,.» non cftiu,utfciam.conuertcrunl<fi inde Sodomam, et abierunt*
EcceDeus quidem effatus eft.Tacetur autem quod lUipoftea docuerunt, dicentes
mro iuBo Loth,Ddcbimus enim locum ifttm,c6 quod creuerit clamor eorum co tam D
mino, qui mifit nos ut perdamus illos ; Mifii ergo fuerant i Domino , eo$
Angeli,c?tmfii,ctutm Hebraice. Tales Deos audierat, ernoratuctu&u adire ur
bes.Atq; ea qua pauca, er potiora referuntur in facris literis, credendum
efl,non itpud fandos utros tUos modo, fed etiam gentes alias accidi ffe,utDij
pre [entes aut ad beneficia bonorum,aut fupplicium malorum, aut alia in terris
neceffaria uenc mt,undc apud omnes condans ea fima generat im increbuerit.
Catullus igitur pa Uus ex antiquis, quam nouitijs poetis, que quidem audierat-’
Prefentes nanq ; ante domos inuifere caftas Coelicola nondum ffireta pietate
[olebant. Z' Sed poftquam tellus [celere efl imbuta nefindo, ■ jv / •• > *
iufttttamfy omnes cupida de mente fugerunt, i Perfudere manus fraterno [anguine
fratres, « Definit e xtindos natus lugere parentes , Optauit genitor primam
funera nati, , , • Liber ut innupta potiretur fiore noucrct* \ Ignaro mater
[ubfiernensfc impia nato, \x'. •. *: ■ , . Impia non ueruacfi,diuos [celerare
penatef. , Omnufinda,ne^inda,malopcrmtftafurori, . . lufiificam nobis mentem
auerterc Deorum. S ^ j, Qjure nec tales dignantur uifere coctus, . Mrcjc coii
ungi paiumtur lumine claro - . T ales igitur caltcok adiere caftas domos
fandorum integrormq; uiroru. Abra ,bam,Loth,lacob.lndc increbuit Jma,Deos
obambulare urbes,humanos inuifere tccetus,ct Plato eode loco ex pocth fima
c[fr,dka^cc^iolrsnt vtgiif^orT eu tn/KTOtj/,nro}Abis fivus, K 9“
urccrroJlstmti: ivJ^xTAoiawoa: C ircunuagari Deos quofdd nodu,uarijs peregrinis
fundes. Nodu uidclicct per infonmia: utla/ , cob uidit per Sormuu [coli [uper
terra cacumine Ungente ccclu,ct dcfcendetcf, et afeendentes A ngclos,et Dominu
innixu [cale. Qwii [coli uidctur pene Homerus audif[e,4ppclUns ea aurea catbend
louts,qua coclu,ac terre fmt deuindx. Et mi/ . w in modu placuit
Philofophis.lllud adeo mirabere in Philofophis, et [acris lite/
ris,qd’promif<uc nunc Deu unu pnncipiu,et autorc omniu geratdaru reru,nune
Angelos cius mducunt,fmle quid extatapud Pbdofophos. Vides enim Platone, Tulhii,
mukoscfr alios, in cadi re, nunc Deos nominantes, nunc Dc« fmgulare, Ift [acris
litaris ite quod Deus ipfc dixit^)c[cenda,et uidcbo,utru clamore, qui ucnit 1
ad me,opcrc cbplcuerit,an non cfi ita.Pofiea no ipfc refertur ucni)[e,ac
dclcuiffe, : quodibitoUes minatur fejifluru,[cd dugs Angelos, qui et
uaterunt,ct delcucrunt i* . -t ' ’ urbem. AVSVST. 6VGVB. L1B- VHT; urbem. E t
cum jiibuerterent urbem, dicitur D omtnut pluiffe fuper SodotHM, & Gomorram
fulphur er ignem 4 domino de corio. Additur mdr.Cum enim fubuer/ teret Dominus
duitates regionis illius, recordatus Abraham, C r hbcrauttLoth de fiibucrfione
urbium , 'm quibus babiUucut. Atqui duo Angeli Itberauermt Lotbi Sic in libra
ludicum,cm Angelus appamffet,x\Locututq; fiaffet Manuc patrem Samp[on,deniq; eo
recedente, O" inteUigentcsiUi, Angelum effe dixerunt, Mot te moriemur,
quia uidimus D ominum.Sunt alia quadam cxcmpla,qua nunc Itbcns prxterco.
Similis igitur efl loquendi quadam Phdofophis confuctudo, ut quoniam quicquid
minores Dij fidunt, maximi illius imperio faciunt, narrent modo DcuM
fxci[jc,modb Deos.Vcrgilius: Attonitus monitu tanto,impcrw£ Deorum.
Atlupitermiferat. , ' Sed hoc habent [aera Utera melius,qu6d i n rebus
maxims,ut itt Cr extume mundi, nunquam memorant Deos illos, clarius! Jj efl in eis
fmgularis illius, xtemi, diferi/ ■ men ab iflis.lUud tamen obferuabit
prudentifiimus quifq;, quo fcriptorcsfmtuetu fliores,co fandius, &■
dijiindius defmgulari Deo loqui: ut quod ajf eruit Cyridus, cum ab origine
mundi ad elmione ufq^nofcerent omes,f&erenutrcu fingularem Deum, tum
propmquiorafecula tefnponbus Noc,ftmiliterunm effent confsjfi. tandem
cmerferint malorum examina, C7 fabula de Di js,ac principe Deo . B* oraculi*
CluIJjicisiltppicftiubiu^iuc mciilibuslummui fliquodlu» rcAort* mundi Chaldaidixennt,
Cip. ' X' , _ (f te flates igitur pofl altifiimwm Deum , cum caapud Homerum
alios que * ratione, tum magis clara, eyPkyficx, er aperta agnoummt
Philofophi,fi/ tmlia dc his I oqucntcs,atq; nofbri. Ac Magi Chaldaorum a quibus
multa delibarunt Platonici, dclibaffe platonem,crArtflotclemautor efl
Pfclhts,cr Pletho, propofk erunt, CT defcripfrrunt cas,-r
Kccr(totroifot/sd^ox»eetxK«p.w<fs:lH mundus habet intelligibiles
fujlcntatorcs, inflexibilcs-Hac nomina funt Angelica/ rum potcflxtum,qux
uocanturetia in nofhistoeris Autoritates,Vtrtuter,Domma tores- Nomen qiude
ratfcl, efl eorufubjlantia,qtibdmcntes,qubdintellediu funt, • omniumqi
Angelorum fubflantia,anoflris ab ilis dicitur voifct. At uerbivo\mt fonat,quod
appellantur a noflris Dominationes . q uemadmodu enim Dominato/ res, regunt,
agunt q; acfuflmcnt ea,quibusimperat:ficqm fuflinct,dominanturer pra funt. Efl
diu in hoc ucluti carmine <xvofcvs,fuflentator quod clarioribus apud
Platonem nominibus dc eifdem loquentem dcfigtixtur,Wt(aiA meci ,fcur iscarai,
curantes, prxfe(h:paflores item er gubernatores, nomina diurnarum harum pote
flatum. Hoc igitur er id genus multa carmina uenfimile ad Platonem perueniffr,
fufeeptis hinc,qua de prafedis a principe Deo fuper omnes mundipartes locutus ,
audiens mundu quofdam habere reflores,ac fuflincntes,eoq ; inflexMes,incorru^
ptos, immotos flabilis,folidxfbrdsq ; natura- Hocigiturcamc explanas P fcllus
ftri ' bk Atrides ii k«<tw itiww, woit*r*v «vT«* nc<ritct}ovi DE PERENNI
PHILOSOPHIA. 4 91 HOrputyis, us -ny KOo-yoyxyvGcs ’7&‘V0h’zikcus xiviuAot*
toustks ny tvy cwoytixs KgA«,®S roy irturrcc cwoyito$ cunyovTK$. Isd"
(J& UKSty.' 5T« o5xTH%<x,s«jj7ay JIhXts^h^ (fhjjKy.twi-.lxH' JiewoyiKQi
•a5 epfv {HTiH*s.Tcuj™{(/£7as<J\wcJy«s<fyiA0VHSrtK0<ryvcu7{(tSi @ ecxM
riso^oirrou 7w/taj.«o-< A iyu trtf au. <f\uAym Aiyoyfycu 7rccf cw-
voiSxy&AtKV>hoioy<fiv>voi,i^cwi7Tisf>o<pot
7rC&srn:7wt/lfc; ngu7«t y 7mS<rcu 7B<s lk?.H7HQjioi$ yn
y&lKxsi&w. 7r«3t<n , Potcflas fla/ tuunt in mundo C haldxi,easq;
appellarunt mundi du flores ccu qux mundum a/ gant,motibus prouidcntix-Has
igitur nunc uocat fuflentatores,uidelicet mundum fuffultiendo tenentes. Ac quod
eas uocat inflcxas,dcfignat flabilem, firmam efl eo/ rm poteflatem, quod
fuflentatores, indicat cu fodiam. H os autem poteflates defl/ niuntpcrmMcntixjcrennitatiscfc
mundi, er ordinis immoti caufaf , Sunt autem gr alie potcflatcs,qux dicuntur ab
eis <muliAi,quod efl,intenft,inuertibilcs,ad e i dux funt hic,cr fidentes
animas illecebris et afjvdibus non demulceri. H xc P fei uis.Ecce igitur claro
in lumine omnis omnium gentium confonat Theologia . I n uetufliflimis
Hebrxorumliteris,principes prouinciarum, populorum, er i« bel/ io duces
protefloresq;,contcmpl4tores humanorum fidorum declarantur, i Pia/ tone
Grxcaifl Theologia funditer prindpes, legati, interpretes a Chaldxis , nunc
p<flentatorcs,cuflodcs,confcru4torcs mundi, nunc humanit genus tuentes,
agent ks, moderantes profccflores.. De triplici or Jine Deorum, flue Angelorum
ex Platonicis , pnecipuc Proclo t faquouideiur noftroi Ercutus.ubi i uenute
di/Temut : & deprimo Deorum or» dinc. Cipui X.. Eneratum igitur a prifeis
iU is eogfiitx , c T prxdicatx funt diuinx poteflates, particularius a
fubfecutis Platonicis eorum genera, nationesqt , er aflio uitx dejcriptx,maxima
ex parte e noflris libris, Ucct hoc ab cis diflimuletur , accepta . Primus
ommum Platonicorum Proclus (Nam neque apud J>lotinum , ne< j; I ani/
blichum,nc< Jj Amehum,nec fuperiores ea myflcria reperio) aufus efl
locupletius de his in fua genera diflributis loqui. qux cum fuperiores
Platonici, quos in exte ris flrefemper imitatur,non prodidiffet, nouimus
aperte, ut Grxd quoq ; teflan/ tur,eu ex Dtonyflo Areopagita fumpuiffe,fed
multis adicflts cotaminaffe. Dico f edicet t hxc tria genera Dcoru,ftuc
Angeloru, qui dicuntur vomoi , vovroi ngu tot f«t,rnf>oi yovoyad
efljnteUe(U,intcUc(li V intelligentes,intelligentcs folii, qux funt tres
Angelorum a Dionyfwconflruflx Hierarchix.Proclum fecutus efl Hernias, cr
Damafcius,alij<^ nonnulli. Cum igitur primus Dionyftus Deos idos intelleflos,cr
intelligentes nominaffet, orrmemifc de eis Theologiam exfacrisli / teris
acccpiffet,Proclusuiolenler, er contaminate colligens ex fabulis Poetarum CT
PlatonCyCum primis Parmemde,ucram fuper his Theologiam inflat: Reflitu eites
igitur omnia in fua loca,Proclm<% partim declarantes, partim cum D»w* fu» )
494 AVGVST. EVGVB. LIB. VIU. ' fio cottatWM,pMlcis ( Nam alioqui numerofe de
his iUcfcrip/h) emendantetThea logix confmfum demonflramus. If igitur in eo,
quem infcripftt de Theologia Pix tonis, pofl fmguLtrem, atque inefobili fumrrn
Dei Vwtatcm,necejfand de generi/ bus Deorum fcrmoncm habendum effe dicit. Ac
primit cenfet,in quo fecutus eunt Simplicius ej^Qucmadmodu Natura
naturjliter,Mens mai taliter , Anima qiioefc per modum anima operetur , V
gignat:ficfuprcmam Vnitatem quoniam utup/ ce,W per modum Vnitatis fux oporteat
cum gignere , ante omnia producere dhd nas quafdjm'tycJ</lxs,unitatcs,ipfi
principi Vnitad fmiHimas.Nam optimum,ut Timxus ait,nift optima ficerc nefis
effe Mu ab eis etiam uocatur tvicuoy 7ihn/ multitudo . Dicitur fons bonorum
Dcutyrwltas producere bonitatet, Vnum effe D cum cr multos Deos, unam Vnitatem
, er multas ante omnes res unitates. Vnam bonitatem, cr multas pofl unam. Non
effe autem diuinas has unita tesimparticipabtics,cr omnino ab omnibus rebus
feparatas, quemadmodum ex/ ccllcntifama illa V tutas . Qj ud enim ab ea
differrent ! Sed effe ueluti florem , aut fumnutates,cr fummum in unaqiuq^
rc-TLasq;, effe medias, quibus omnia uman/ tur ad fupremam Vnitatem- Vnitatcs
igitur Deos effe participatas , qux coniun/ gant omnu,cr uniant,qux pofl fe
funt,ob illam Vnitatem, qux tranjit in eos om nes. Quonid igitur quilibet Dcorw
Vnitas efe,CT ab aliquo rerum ordine partici/ patur,ob hanc caufam effe
participationem , cum ordine , quod prima <t primif, fecunda a fecundis
participantur : Siccp propinquiores fummx Vnitati unitates i primis
ctfimpliafiimis fubjlantijs participari longinquiores ab bis qux magis funt
compofitaxoncluditc^de his omnibus Proelus:&7rce/jJlv %7t flXirZ rhL yuxf/
my oAcep etj>ylw,uovx</li5 "luy «wTtmAai icpxmQey 01 fjSivoi
(j$J> -voto 7t3 y ovvaty ioixy, oi <fi t&u trUMn^cun^xy ibu tig eujTK
7rt>iH <rvcySb/ot icf oofioy. Quxfunt, Dicamus quod pofl unit rerum prin
dpium,UMtates nobis Dif apparuerunt, per fe perfeftx . Qui fubfeantialiterire/
bus participentur.alij uero fccundu compofittonem,fubflantiam facientes in cun/
fla proce ffum.HXc 4 Proclo dicuntur,examinanda p oflmodu , V quid ueritatis
habeant dijudicanda. Item Produs ait, ntexhis ea,qux fequentur, melius initote
fcant:x7rcovTO>v </Ih x ovxeay^cujTriyTxayTveoirrte 7rvcfXjo vj&y
diUy fUX H5« CCftt TtXT©' XlTIX Kff «TflS Ticuni Aoya>,iyu xQgxs®'
Zyvos&Ji 7mom yvu<re «A •nounee ySJ/ cc<$
teurrHslKcpxlyy<nx,7rxura)y <f£ «ffaw T&VTsrcJfyiSj Qe,ngu 7tx»TCt
7s&s tcurrlcu u£\sfi^nGe,TOi&' <A tsote tb 7rctv7Ci>y ct^t soy.
rctinlw J^h vy ovTtoiixJiiGHKixy yuysSi j 7rx<rwy,ugu jto: <ne? tvxJlxt?
$*uy.7rxv7vr'j 7 ve flun rSy orray 7Ktir&' ie/lsstncuoos utQJtstcrvmc, omxHS
Smtktos outix v* yXf w kby,7ix)t Titi 7ffHny\^n &«p;0 mnibus igitur
rdn^etum irfu Dijs, DE PERENNI PHILOSOPHIA. 4 9* f8' producunt, una
feparata,fegregatac^ cr imparticipabilis $ c4K^t praexi/ flit.lneffabdis quidc
ommfrrmone, cr indicibilis: omni autem cogitationi iticom/ prchenfibihs,cr
ignorabdis,omnia rx /c producens, et ante omnia meffabditer praexiflens, eunda
ad fe rcfcdit.Yints optimus omnium reru.Hanc igturfcpora bitter etuereab
omnibus fegregata^t omnes Deorit unitates,gcnerO^ rerum (7 proceffus unifee
creans uocat Plato Sole,uocatrege circa que omnia. Hac omnis Diuinitat/i caufa
. Niuteffcnt Dif, eundi Dqa primo Deo habent. A d hunc modii Proclus diuine,fi
perfcucrarct,injijlerct(];fcmcl menta et pradicata ucritati.De D ijsaute
primis, quorit e p ^oflexccllcntifiimd Vnitatc primus ordo,prater fupe/ riora
fubucitttvxc/ltsyoCf' ufaunacty hy*y ebro t? aooyochtcy «yiiirty ci S% n.
trccAs vwip>v<rtot yuumt^ -f ov<rtwy ($ noco-cte »/• «« t«
7rfOirts<xs aSiccvTcts iumA*o-iinm :Vnitatcs,inquit^spparuerunt nobis D ij a
corporibus afeendentibus. Vnitates fuperfubjlmtiales,genkrtces fub/ ftantiaru,
et perfedrices,cr omnes fubjlantias proximas adfeipfas colligantes, in hoc
Procli dogmate hoc iudiciu adbibenda efl, ut eum qui bene,redeq; Deos pofl alti
fimi Vnitatc locautt, errare sonfimter afferamus, cr qua apud maiores, ip/
fumq; Platone nufquaextent,confingere, cu DcostlloLpnmas dicit fuperfubftan
tiales . Afferunt enim Damafciut,et lablicbus,fcd pnor Dionyfius, Vnudun taxat
effe fuperfubflantiale,Vnu iUimJmgitldre , cmmenttfiimumq; Deum iure uocari.
fupra fubflandd,ut qui fuitjftq; autor [ubJUntia-Qui cu fucrit,ipfis c lia
teflibus, autor Dcoru,quos creauit,plane fupra Deos ineffabditer extat, et hac
meffabdis csccellcntu dicitur fuperfubflantialis,qua [oli ifii congruat, cui
foli congruit nome Vnitatis. Quare idololatria efl hac Procli, cr crimen lafa
maicflatts, incommuni/ abde Dccus,honorcsq ; fmgulares,ct foli Dei
inkaretcs,crcaturis uindica ffe. Ita/ que ciufde impietatis eftjsos Deos
fubflantiaru p radicare gcnitores,nimiru crcan difmgulare Dei,et imparticipabilc
poteflate transferre ad minores Deos. Et quod flato,cateri(]i omnes de cufodia
generis humuni,qui fummo eonfenfu Dijs adi» dicarunt,ad generale fubflantiaru
creationem deducere. Non 'ne Platoni munda/ Itus opiftx,quem Mente et caufam,et
Deu uocat autore Laertio, creat omnia cor porca, cr incorporca,ipfos etiam
DcosiVbi funtapud eu Dij fubflantiaru genito res! Similiter errat affertto Deqs
alligare ad fe cunda.Nam Philo ludaus optimus ePlatomcis,Verbum D ei folii
dicit cffe,quo eunda ligantur Juflinentur,uinciun/ tur. Et Trifmegidus,in
co,quc infcrtbit,Quod in foloDco jftbonuetpulcbrumi wxvTKyotpira
A<rKAtvii,Tcturvc ty tS; Stmxst,^ intro ¥ Sii yg- v£y.tv<x,<&
viuSiy HfTfutra.Qna [unt,Omnia quafunt, inquit, 0 Afckpie, fmt in Deo,et 4 Deo
funt,et illinc dependet,etfufbnetur.Patd6 uero [upcritis:«p Xiii/li <B
wtfioX",® <rvsc:<riSTs«r7ay 0 titoS.Hoc efl,Principiu, coplexus,
continentia rerum omnium Deus. Quare Proclus finxit noud nunc Theologiam, i qua
maiores fui prorfus abhamtiffent-Nam iiatt allegationem , cr redudionem: 49«
AVGVST. EVGVB. LIB. VIIM non ad feipfos dixerat Dionyfiui, <{ucm Proclus
imitari conatur,non imitatur bea nc:fcd,xi srxmgos furiat wxyeytnsfi. wf oS ro
& joj/ : facrx poteilatet fimi redufoicesadDuiniutem-Reducunt ergo
nonadfe,fed Deum. Sed nos de/ leam habentes in iOis,quoruam folts facris Uteris
data ejl incorrupta , er inuiola biUsfapientia,probamus eos in admiratione e r
affcrtione diurnarum rerum pari ter contendere nobifeu/m. Generarim de Difi, Se
eorum prima ade.quicTue Proclui commentitiam at* fixcuc. Caput XL .Ot —Xinde is
idem cum diuum Dionyfitm tres Hierarchias Deorum fiue Angelo/ Ert«n uidiffet,
refugeret autem uerurn ueritatis ac religionis foteri fontem, dtfi/ tnulita
horum trium diurnorum ordinum doOritue origine, fux# fuperfhtiomco | orem
adhibens, conatur ex Platone dcducere,pracipue ex Phtlebo,ubi fmt terni nui
Deurar indeterminatto,in medio,id quod dicitur miJlum.Quo libro fit etiam
hactrinitas,K(eM.os,iA^<iit,<rt//i(itTfix,pulchritudo,ueriUf)commenfurabi/
litas Hac# ejje tria da genera, er tres ordmes Deoru.Ac defuperioribui fiefit
tuit:& pro l*ty Trtfxsiss bifdiTuy vohT&y, 7TfoiA&ay ano -f
icfjiiStKTV, syu n^co-risB S*s nourne yv jpay. Kgtciccpoei&l', ugxnx V 70
Tm-rptxoViX&i <rujjiKrtKj>y,ycu fycw-ny •n <fi b r&foy
JiwetpiKce&KKctnj®' tjP ^tirnmynTeotes rves yp/vmi/ xb
</liXKO<ritHr«s\K<pbv<Tte,(& notoxyiiih br&qjlay , rhyrs.
y&i* Ol ) y K9« tIw v<7idxAH,i(gu /«Jgi <?l \j(CcryS vAtrff , ro
<ft y-iurty 0 7c§ulU ^lituotry.®' Tay $i&y , ufft xgv<Q).M rie nM-
•TKoTwahvQvsffl vpiilfx (jSj/ vohtIw cruutx7 vdw o-vinsk^iyo,' r®', 7ixjv *s
cfi *n P om®' rbh cunixy j ivscuoos m fkmyccy , ycju <jv reis U0H-7OIS 7Btf
TJf&ITtSOIS KKf OT«7tt,J(05£ TUy cAfoJ/ IfygHfjSb/LlJJ i<fy>VOVC+
HivoS.Quxfunt, E quibus, inquit, terminus cfl Deui infummo inteUigibili pro/
grediens ab imparticipabili,er primo Deo, omnia commenfttrans , e r determi/
nans,er totum paternum, er contentiuum, purum# Deorum genui creans. At
infinitum uirtui cfl indeficiens iftut Dei,omnes generat ordmes,cfJvrcns,cr om/
nem mfminitatem,cr antefubflantialem, er fubflantialcm,er ufq; ad extremam
materiam. At uero nuflum primui,er alttfiimui Deui,ordo Deorum, fecreto cun fla
complexus,per trinitatem mteUeflualcm,contentiua,rcplctui, omnis rei cau/ fam
unifice comple flens,€T intelleflualibui pnmn,[ummitatcm , er ab omnibut
feparatam flatuensMxc Produs,ninuum certe allegorica , imo uero friuola,€T
commentitia,cx fonte uero, loco# detorta,in fomnijs humanis, chimcr is# conto/
minata- Adhibenda igitur correflio, error# omnis,bonis feleflis d
malis,aperien/ dui-Pnm igitur emendatio jd# ex doflrina Dionyfij,undc manarunt
ifla Prodi, erit , quod de Deorum ordo non [uni unitates dc fontales , ntqmquam
cfl , eux t>B PERENNT PHILOSOPHIA* *** etr hoc nomine uocentur,nec fubiacct
nonum quod fu fricatur, cr affeueratPro/ «Us.Quodut clarius
intcUigatwr,inielligcnda eft,cr conferenda [eruentia Proci/, Cf
Di&nyfij.Primum conucmunt uterck,quod ineffabilis, ac fupere minens VnitM
fu cauffa omnium Deorum ■ Qtjoi in fupcriore te /limonio P r ocius dixit,
Dionyfi ms autem de calefit Hiearcbia,de iefu:»TU>y v/npovfxvitop wori&p
imipov ciflj xiTtx:Superc<xleftium fubfrmturum,fupcrjlantulis cauffa. Non
comem/ unt autem, error $ Procli efl, quod non dicit genitos aut fidos
aliquando ab emi r nati Deo, Deorum bos ordines, fcd generari, fieri^ femper,
& quaji femper nite fcere, innuens quendam fempitemum ordinem nafcentium
Deorum a fupremo. Ve ra autem dodrina eft,quod Deus eft xtcrnus,[ubflantix
fupercaleftes,crfi ma/ Xinuiunt, maxime# diuina,creata tama [unt Et id de/ignat
Dionyfius, cum le/ fum uocat cauffamfupercaUdiumfubflantiarum.Generatio autem
iliacum fu im poflibtlis, cr non naturalis(quia qui na[cerentur,manarent<p i
Deo, eodem gene / re Dwnitatis,at<£ fupremus,Dij ef[ent,habentes fluentem in
fe fubdantiam , Diui mtatem,cr dicunt tama ipfinobifcum, ineffabilem illam
Vmtatem ab omnibus uffefeparatam)certe uertus eft ty naturalius, ut
fupercalcftes ordines fint creati, ia<p perpetua dependentia,manatioq }
quafi radiorum a Solejtc a fupremo Deo, ipforum Deorum efle nonpoflit.Secundum
emendandum ecquid Proclus idcir/ ce uocat primos Slot Deos,cr quafi primam
Nierarcbiam,WutS irxfxt diui/. nas wutates,quia deprauons ueram,quam fuperboc
apud Dionyfium deprehen/ diffet Philofophiant,cenfet ad eos,quafi fontes omnium
rerum, c r , ut ipfe uocat, ixfoTsr xs,fumrmtates, eunda rcuocari,at<p
umri,totum hoc ad creationem,ge ncratiqnetmp rcru uniuerfalem referes, qua
afupremis bifee D ifs admimfhrtur, Creditq Deos hos fupernos,effe ideas illas
fummas,cr quafi , uniuerfalia rem cun {larum, quod cr impofhbilc cfl,cr natura
contrariu,ldeis neq; per fe fubfijlenti bus,neq; modu,cr ratione inucmcntc
animo,buiufmodi comenti . Vera igitur do/ Urina efl.&id prodit
Dionyfius,quod Angeli, feuDtjJunt uniflci,quia per eos, fenus humanu edocetur,
& ad autorem fui reuocatur, ficut ipfe nmftis exeplis ex feripturts
declarat Dionyfius,diccns alios initiare,alios initiari:auos ilumina te,alios
illuminari : wxrroS rov kgovro ,<xlyov(t iytat r«|/ wnfivpxvtiy ovo-iZy
(AittKOo-ymrjs-ltano attingit creationi, neq; dcfignat,nc$ umuerfalis efl ifla
umo,fed particularis adminifirabio humani gencris,quoet a Platone,ct a Dionyfio
diditur rrcq&yivorTV,tranfrortantes,ct tnter homines,ac Deu intercedentes.
Hac unio efl-Hoc uocati uni fici, coiundores, duftorcs:crcaho aut no eft
coriLitaq; emendandi quo<p,diligenter'q^ difeutiendii, quod fuper coii oHioe
mu traditur a Proclo. Nr<J; enim agit Dionyfio et f acria Uteris dtf,quod Hi
ex inepta fupcrflitioe uolucrut. Vera enim et naturalis doftrina Omyfij,Platoisct
A riflotelts efl,quod eoru uita efl conteplatio dei,amorq; inau/
inebrutiOfOtem^ dukedotet Ntfldr «X intuitudiuincprxfentiajccrcu ii adloquid.
#9* AVdWPWflV* «fBi 31 colloquia, gaudiaq; omnibus mortalibus incognita.*
?otnxw p\ tatrVfM,(em' tivrfbiTO xvccvTiiws&iulTavW trvrror torri
8u'»@«wAiW K*cer{vb^.\v<ei, 5? 7«? uffituGR t ^A*|**W$ ctii\t»s, 0 ccptyS
(J\xoV-i¥KI* Vt ait Dionyfius,proxtmt afaflunt,defxic^ intuentur,quantum cis
datur ,'mDeuni jmoycduv.no nunquam dcficiente,accenft.Regios(j; t llos radios
immatcrialiter,tT hnpcrnujic accipiunt. Deinde generis humani aJmtmjtratio,
procurdlio que, ut dA eadem gaudia homines perueniant. Hac agunt Angeli
,idef},Dij- Proclo# alttem dtmtjja nobihfiima hac afltone uita, er adignifiimis
rebus ad infenoreni’ mundum cos auocans,jicut humani generis
imrnortalitJte,dcijicatione(fc tura coit i ttmptajncptifiime deificarunt hunc
mundum, ficit eos occupari in procreatione^ tr genituris omnium corporum. I
tacfc ncc unitates funt hac ratione.ncc efl rcrurru inferiorum cum eis
partieipatio. Non enim participat res terrefhres ipfos A ngdof* Solius Dei rede
dict potejl uniuerfalis participatio : quia f olus ab omnibus, praei/ pue
Angclts participetur : defignante participatione, untuerfalcm , diffufami per
omnem naturam prouidtntiam,Metxm,quodfolius Detcfl,cr cjjepotcfi-Necret
fuflantialiter participant Mos ordines Deorum, m quibus non fit uniuerfitM
N<d» ne-Et participationem foribit ; ai pip i/iaifBtA vkhxi xcJftff,
u\v<ri «^7*5* vtp<(ljiWtoy d\xH.o<rtc"otmy sJAeJpM* ^tflvvecifis.eeii^ufxi
at» TaS vvapKif (ci^uty tiaij/ tti TiAiVTwm : Ordines fuperemutentes, habetl}
radios er utres ordinum 'vnfrriomm, mparticipabiles autem funt , idejl,non par/
ticipantes nouifiim juperenunentium eos.Poftremo uelut totum commcntmm,ae
frbulofumcr minime naturale rcijciendum, quod tradit deDeoTermino, wde Apiria,
deq; Mijlo,Primum quod ea Platonis mens no fuit « Phtlebo,ad hacnon rjl
N4torjf, rationi confentancum, ut Terminus fit Deus, creanserdines inftnoA rtm
Deorum, cum omnis creatio fitfolhif Dei . Et quod A prriaft infinita Dei i fti/ tu potentia. Nam
nulla mfi fupremi,emincnttfm>iq; Dei efl immenfa poteflat. Ai hxc nulla efl
A prria,td efl, mrncnfita<,nifi Dei. NulU quoq; funt ordines Deorum
yvnnruKo^gencratorcs,unotreatorefufjuiente.Praterca 7rftovtrus,cr vrr% fovtri
es, funt nomina folius Dci,non ullius ordinis Angelorum . Solus enim Dettt quod
fuperiortbus libris ipftmet fatentur, efl fupra fubjlatutam. Ea quoq; qua de
Mifio loquitur, friuola funt omnia, uitiatis bonis fuorum commercio commento/)
rum-Quod autem fmt maxime utolcnta, er coa(U,qua dc Infinito, T crmino, CT
Mifio comrninifciiur,app.iret exipfo Philrbo, quo libro Plato differk de
tnbusre/ bus, quibus omnis res corporea fiibfijht, indicans uixta Pythagoreos
omnia confle re ex materia, qua ab eis dicebatur infinitum, er ex forma quam
Terminum ap/ fellabant, qua definiatur infinitas materia, compofitum autem ex
materia,v fora ma uocabant Mijinnt. Hac efl fmtentia PlatonisTadumefl autem, ut
quoniam at Utrarie interpretatus efl hac Procluf, quibus nullum fubejl fundum,
merito fabuM iofa , uamfiima cx his fwt nata.Jnfitubducrty nugatur [ufer
recotitmenuda^ lo* r DE PEKEHN*' PHILOSOPHI /II JibuUrum,commcntortmtq; animi
fui contextam fcriem ducens j* quibus ne que ordo rft ullus, neque ratio. Sed
nobis fatis cfi docere, ut ueritas eis etiam hojb/ bus placuerityO’ futs
fuperfituonibits accommodare conati fmL * ' inpUci Htcrarchia Deorum, A: quid
ucn,aut a ucro diflciuicns dc a fcripferir Proetus. Cap. XI L n Vrftts Proeliis
mifccns bona malis,hecde Hierarchijs uera,nojkisf, literis cg/ *^Jona
loquituriiytc yccp cu j mm r&uxcAiS yvsiKais irrccyfiJtostt yitv
7Tj>a>Tts!his xgit ipar tufis 7rccrnA&s ccyvusoy carice (j.u af fmy
curTHi\yuo-iy,k<fi iiw Tracrxy Jlvvetyuiy \znpoyity, m tfiiluj TrxynAM t
erruy iTToyivvHeny.Etcnim, ait, ha tres trinitates myfUce enuncj ant primi, cr
imparticipabtlis Dei omnimodo ignotam caufam. Alia fccreta eius ynita terti
}jlia omnium uirtutum eminentiam, alia omnimodam rerum generatio/ hem. Hac de
Natura, fuper qua longe jilfifiima narrat, fed officia congruentia no fbris e
Uteris fumpftt Produs-Nam ut hoc nunciandi munus, myjleriorumcfc notio nem
amplcflitur, ratione docente, cr fummo Theologorum Dionyfio eadem tra/ Vente,
ftc rcjjcimus fibulofaq; iudtcamus, cfux dc pttmo genere Dcoru eloquitur :
HSt^oprif trxe^is suriy oi vohtci St oi 7rf ancos t (gtc 7rcct\f'ci &<ri
rrpwfus tet y/f cuvi</lis eu Suou ftgxyy 7i^oits<ne, Tzinooy ‘f tyuoo-
yu.ee y -n kmytvvHincy.Wiy sy k Tficcs ctinH7tyyH,(& curia 7rcwruy,Kf «7T
cu//Tfii 71 ime fari, Hj 7iu0c Jipoo/©- ruy K^uifa' f*y,iyMy yiv&y,t(gu •?
frrzvy facoy:Quemadmodu unitates funt mtcRcdu des Difpnmo.etiampatres funt
primoNanqi unitates diuina,paulatim emanate s9 Minium mundanaru rerum nudmudmcm
progenuerit. Efliguur trinitas iflafbnr, €7 caufa ornnium,cr ab ca,uita omnis,
c ? proce ffus fubfiflit,uidelicct Deoru me 4iorumqi nobis generum Deorum, cr
mortalium animalium. Hac i P rodo incon fidcratejic dicam impie dicuntur :
primum quod ipfe ftbi pucriltier contradicit, ut afta multis in locis tria reru
principia cx Theologia Platonis erigens, a quibus cor porca, CT incorporea
nafcantur,uidclicet fummo Bono,Mcnte,quib. fuperius cun •fias res gantas
referebat jnunc adeo deformat, lacerat prxdaturq; eorum imperiu ftiaiejlatemqi
lxdn,ut putet, <7 eo adducatur, ut credat poffc alios effe Deos,a qui ■bus
omma coclejha, cr terrejhria fint progcmta-Ncc uidet indigna Phdofoplna,ct
febus,quas cxtulit,uxonjlanaa,friuolas^ ineptias , et contra Natura leges
impieta tem SiDeusunus efl autor kommu,atq ; Dcorum,ut Plato, ut A
riftoteles,ut ipfi fi/ tentur,ut Natura fateri cogit,qmd opus erat,Dijs his
genitorib. aliorum Deorum, WortaUu,qudm animahu { Cauft mali fiiit, quod Deos
ijlas, ideas ilU Platonicas primus credidit, per quas oimia nata prodierint in
lucc,feparans ideas 'a Mente di *una,quodnec Plato,nec boni Platonici
feccrunt,cas(^ quali quendi potentifiima/ itum Dcoru chorum^primosq; fontes
ftatuens ■ Et tamc prifea Philo fophia,ut tot fu perius exemplis efl probatu,
Ideas Mente diurna dixerunt ipfam maximam ideam, aa I» » ac for/ je» AVGVST.
EV<S?B. LIB. VIIC ac fornum uniuerftlem.fbntemq; genitorem omnium rerum .
Qtf Mitem liem i diuinu (dpientia feparatas diurnum effe gentem contcndat,non
ficus deltrct,atqux is cui flumina,fbntcs,arbores,Dij prxdicantur,v quafi poeta
idearum eji . prx/ terqurn igitur quod funt filfa,cr impiu,etium uero non
naturalu,qux dicit , ra/ none f cnucntc.,ipfis item docentibus,unum
duntaxutfmgularem fontem , c r uuto rem effe hominumqi Deumq nulla I deurum interueniente
patrocinio. Quk fi funt Deus ipfcjunt duiinu
h\ms,mcomprelKnfMis,mcffabiUs,inexhau{U fa pien tiu. Quare ubijciun tur tunquum
ficlcrata,etfacrdega, impia^fignentahxe Procli, quod nec Plato diuinus,nec
exteri Platonici ea tradiderint.Tum uero Phi/ lofophia Dionyftj ub his Procli
deliramentis muiolatanobis remaneat , quam cum imitaretur,cr e Platonis libris
non inuentam uiolenter deduceret,quibufcunq; ca fus tuliffit, nugis
adhxfit.Prxdara qtude dc fummo Deo Plato locutus eff, itemto) deDijt,qui inter
fupremum Deum , er homines intercedant : locutus autem c fi, quod medij fmt,cr
tntcmuncij,quafq; l egati,qubd preces, ce bencjhfla humani ad Deu
perfirant,adbomines diurna beneficia Sed quodfint pofifingulare Deum, , ceu
fontes aliorum Deorujmndanarumq j; rerum , multaq; alia prodigia longis
fermonibus a Proclo contexta,hocuero nufquam nec finfit,nec dixit Plato.ltaefi
bis annotatis reliquam nugarum fcricm,quam mihi curx non fiiit euoluere,dignd
fient, qui in libros Procli madaint. Quem enim habent in ueritatelocum,qux
addit, quod hoc genus Deorum vovroy , ab omnibus dmus ordinibus unificefir
paratur ,cr quod ante omnia qux inteBiguntur,fubfiftat, quia impartictpabile
jit . cr diurnum, intdligiMe. violenta funt fidibusfy fuis tranfpoftta,Dei
funt,non Ais gelorum, ftue Deorum. I Ua quidem ucra etiam d Dionyfio
tradita,qubdhocgenm 7Th*fCi ccimSit/Tous&vvsim voigovs Jhctxoar i&s ,
Replet fupeme diubr nos,cr intcUigentcs ordincs-.uidelicet irradiat, ut ait
fimmui iUe theologus, Ange lorum primus ordo,fecundo,V tertio
ucrttatem,lucem,myjleria,communicatfa C r quafi initiat, vera quoque funt
cnVa,cr ciufdcm gcmtt,«ntor*$ Atyomp vortrovs diovs icfftroy
'<oK<p<uv{\J t<5// , G? s ny volvus van fi oX"V,@ Swwrip.QHod
efl,lure dicimus Deos fme Ange/ los intcUeflualcs fccretam efferre
omrnmorigmcm, cradmirabdemq; eiusexcd lentiam,cr unitatem-Hxc enim funt arcana
iUa my8eria,qux primo ab altiftmk iUis,Dcoq; proximis Angelis nofcuntur,dc
quibus tertio cr quarto capite, m ca lefii Hierarchia loquitur Dionyfms.Eauero
partimuera,partim fklfa.Qubdfunt reges omnium cum exteris Dijs mcoordmabiles:
Etquodfummum Bonum intfl tettuali luce afjlauit omnia:cr Deos
avt<f>nvi,decLtrjuit,patres omuu:Cr quod primum Deorum genus propter
propinquitatem, cr fmulitudmem, cum fummo Deo fubflantiam dat fecundis Dijs.Si
igitur adimas creationem rerifquam Dijs W: ficfupremisiniufl concefit,cxteraa
firme nera funt, CT exfintibusDionyfijfyii: oere ffuentiiij ....... 4 .• i . . J IX* ***«»*"
FHILOJOPHIA. i at : ** d”*3 Dt0cT1“U< J^1*'1roro“ or*JIt>S«“« « Dion fGo
tkJucai Pr*. ' pRoJequiturpoft bos Proclus fecundum Deorum genus, quos appellat
vt\ rrovs Hgu roipovs , intelledosfiue mentales , <y inteUigentes, srfoi
pyovrxi ral/ fvyut ?roH? oi TTfS-M ytigoi fal . r$\ Trofe &fct Ttes vernes
cunees tm^vH^uOee au vohjcu & vo^ou. JUttKO<ry.Ho^ to y kiy.r&y ySy
IfOHTSijy t? opixftKijT&oSlaftwcdas tivorm xgu votpM&w Tpixt/liKws
xzjvsho-ovtvu : Procedunt igitur ab 1nlcUcftis,intcUigibilcs,ac mentales Di/.
Itaq; fecundum omnes intellcfluales caiu fas geniti funt ordines intelle(li,cr
inteUigentes DeorumuntcUcdis Dijsin triplid proccjju ,non difcedcntibus ab
unifica fua cffcntia.inteUedi, e? inteUigentes Dii tripliciter fubfillunt-Hi
tres propofitiones dc hoc fecundo genere, apud Proclum- Declarans autem efuare
inteUedi cr inteUigentes dicantur,dicit:roivn.s /\rovs xvn*y,veovwoi A varo 7%
/*«-’ cevrevs b%S>y:Qtua intelligatcos qm antefe funt,mtelligentur autem ab
his qui fubfequuntur.Tim id ipfum 4 prin cipio commonjbans, e? pojl
DcosinteUcdos fucccdae inteUigentes dicens 'm duo genera diflributos.De his
ittquit,7X uve tsi voktcc (cJ veij>ct, oxxvevvTXvau T(U,k«tx t 0 Aoyioy,Tx A
voipx novoy.Alia quide funt i ntcUeda, et intelli gentia,quxcunq; uidelicct
inteUigentia inteUiguntur,utaU oraculis, alia inteUigen ttafolu. Hxc Procli
dogmata,quonid 4 uera T hcologia , quam in Dionyfio uide/
tat,na[ccbantur,fpeciem habent ueritatis:rurfum fordent jilfiutc, humanis com/
mentis volata. Ac quemadmoduhi Dij,partim inteUedi funt, quod ab inoriori/ bus
mteUiguntur-.partim inteUigentes, qued fupemos intelligunt: fic dogmata, cr
aiaa Procli,partim uerafunt,quia de fonte bono prodierunt,partimfilfa,quia ut
ra Philo fophia volentis infomnijs ejl contaminata. Verum igitur efl,pofl
primam ^erarch,amfummm,exccllentifUmorum Angelorum, fequi fecundam, ctue
rumeft,4 Diony/ioq; item traditum , quod primi dicuntur inteUedi folum, quod ab
inferioribus tanqud difcipulis,ipfi eorum magifki,dodoresq: afhiciuntur, con
Jiderantur.Vtitur enim cauoccDionyfius , quod infriares : yx^HuSxri, cupi j tmt
ab eis nofccre , fcq ; eis uti difcipulos offvrunt,a quibus arcana
myfleria,qtue Deo proxjmi,nofcunt,accipiant , eoq j Dionyfius utitur frequenter
nomine irrat dtationiSySJA xyn i^l,irraduri,i[luminart: C7" ueritas,ac
fapientia , qua traditur, V ^‘»fmoresmiuanvr,diaturtrradutto.Atq;adaUafuperhacreait,
nSn* Ytfcucpw oidioAoyoi </W<n vi, Mep^xs ySU> xgxvtcoy *<rdy
<AiXK0o-iaHr<Ji7r&s 7 ^yfm^^HKymy eyiKM iuAsn^.-mst/i 7m<ruy
v^»Ast igxs var’ cann Svtfyixf, isbius-ny tws lavito-as t^«M7n<9j:Hocenim
clare Theo[ogijignificJt,in/ feriores ordines ccclejbum fu bflx ntiaru 4
fupemis per ordine feientias diuinas edo teri: ip fas autem omnibus
fuperioresab ipfafumma Diuinitate,ut fis cft,mitiado / Ii i nesir/ KVGVS T.
EVSVB. LIK VTH.1 . tus irradi Jti. Vides fonte Theobgix Proctr,unde loqui de
diuinis ciriitubut ($M jn pUtone,ut ego quidcfcntb,ordmcs hi non funt)animatus.
Adducit Producta/ mn ChaldMcuoraculum,Quxcunqi intelligunt,et
inteUiguntur,medio in ordine rffe. Nam mulu admiratione dtgi:a,maxtmeq; diuina
apud Chaldxos iOosdepre/ bendas:Qnamfmt autem concordes in coJ>ionyfws,cr
Proclus,& quod jecit/ tus fit Proclus Dionyfim,declarant,qux fmili modo de
irradiatione loquitur Pro cius, dicens de fapicntia,qud uult ejfe ordine
Deoru.@ o<rartj> irixs aty iK^iiAoiorSyVroof eunti -nes yvaio-fa
u£\\cttcn{ &ts $toii,*K vyo uyloyozfupwwos 3is yoti&ts
wtxixosiwky^^t^oTnTOinPtK t Si^ff fcMj xy.rsoiiitHi:EX quemadmodii illa dat
omnibus fubftantia,fic ifta cognitiones irradiat Dijs.tgiturauriga, quide
nutritus inlelligibilibusunifice participat perft/ ftionc aDijs radiantem. Sunt
igitur hxc omnia uera,nota,nonfolu no]bis,ftd etii Chaldxis,qui fi ubftantias
hasappellant,ut fuperius uifum,Korj*xycvs,mndidu flores, et propter fumma
fanflitate i^eJyfass,intaflos,intemer<ttos, ctinWn/
fgS,incorruptos,indemulcibiles- lUa uero nec apud Chaldxos funt,nec ufqud inft
eris literis. Naturx qttoq; et difliseorufunt contraria,qubd q bene de
doflrina,et initiatione, et irradiatione dicuntur , qux d maioribus detur
inferioribus , tam male de generatione, et ortu, quod minores a maioribus
nafcantur,ac fubfiftant,hoc ab ipfomet Proclo additum eft.omnia enim d primo
principio immediate proftfla,cr creata etiam ipfi fatentur . Quare falfum eft
medios d primis oriri , crfubfiftere. Reliqua doflrina,cum tota firme fabulo fa
fit c T fiflitia, ut qux non ex apertis te flimonijsfiL,fcd molentis
aUcgorijscoUefla, quas inexplicabiliter adamauit Pro/ cius, ut, fi meieret
Socrates,aUegoricc meierit, non eft nec excutienda , nec admi/ randa. Illud
item confiderare opcrxpretium,ut fetas Produm.hxcabaliofonteac cepta quibufdam
uankfuts infomnijs cobrajfe, in hoc ordine DeoruminteUeflo rUm,cr
intelligentium dicit ejfe hanc trimtatem,rLu ix.Qew-ny.x.biiyTbh <rv
pxy'jiyoy,rlw kmuntiatricem,coUigentem,cuflodientem. tixe nomina fi uideris
Dionyfm,uidebis ab eo prius inuenta,cr famata- Additq; Pro/ cius : <Atc7if
kyiycfa trujjxy uyi s 7joiccj,« </£ rujJvJiKM <nP tiAhSv; , k
rsAi<rigpy'oS:Vt alta trinitas jit colligens, alia continens multitudinis
,alu perficiens totum hoc genus . Et hxc trinitas, nomina 'quefumpta fun t ex D
iony/ faoyCuius peculiare nomen eft vt&orfog Ujieqtie d Platone, neque
Orpheo, nee «Ilo fere ex Platonicis ufurpato . Illud quoque Dionyfij eft , quod
Proclus ait de D ijs,ftue Angelts,qui dicuntur TiAurusfythSK vy nA tasuiSx
/jSUu cunor* TVSjVwa r>i?TtAto-e»p^«iS bibis, y.vvicibx</^7tebPioKAHgx kj
ierjx.* fan <pitry.XTX vtsso -ms crtwiKnKoiSQtu funt,Ergo, ait, perficimur
afeen/ dentes fub perficientibus D ijs, initiamur autem uiftoncs perft flas CJ
flabiles , fub contentuuf-Hxc inquam Dionyfij funt omiafnm res modo fed etiam
nonuna. d ludquotfc DE PERENNI PHILOSOPHIA. < btiefuoQ Dionyfij efi,quod
ait,&s L u <Pm tyu i/accs ol 'riiy a)M y ccyx^wy i* ycixons
’t\\vncfx<u nat7vesH<mxy,iAoyois,K}Ax ipyois (fonitriu/nt^ Ad quam tclcum
e r nos omnium bonoru principes T eletarehx deducunt , non UcrbiSyfed rebus
illuminantes, tioc totum Dionyfij cfi, cuius [emo plurimus efi, quod ab Angelis
irradiatur, lOufhratur, perficitur animis ■ Nomen quoqj TelcUr/ cbes ipfius cfi,quo
primum,ipfum initiationis principem ChriBum,cxinde Ange/ l os appellat . Totaq
j res de illuminatione ffnritualt,qux etiam initiatio abeo uoca/ lur, Dionyfij
cjl-Neq; Proclus de bis loqui quicquam potuiffet, mfi libros eius It/
ffjfetyfed di famulato prxeeptore uero,ex Platone miris artificijs, ordines hos
An gelorum deducit, quo fit ut eius doftrtna fu plena cortfufmis , mirificarumq
; fi/ bularum,quas pro ucrts traditionibus ,ut uentad.O' his qua erant
alterius,gcrmx num nitorem detraheret, fuppofuijfet. Adcoq; i» hoc cfi impudens
, ut meras de/ liberationcs,arbitrLt,ac decreta,de Dijs,eorumq ;
uita,genere,monbus, differen/ tijs flatum non crubefcat,quaft qui femper eorum
fuiffet i [ceretis, V 4 cubicu/ 1 is,cum cis omne xuum exegeru,ut non exteriores
afiiones modo,cr quas in om ni mundo gerant proumcias uiderit,[cd cogitationes
etiam, arcanaq; pefloris ab/ dita penetrauerit. Qux breuiter ego admomuffe
contentus , nec arbitrans ad fm/ g ula quxqt operxpretium infiUere, feleilis
bonis, v oftcnfo , eos fuper Angelis, ordimbusq ; eorum conucnircnobifcum . Nam
congruente Proclo fici! e exteros af[cnfuros,docct confccutio,affcnfusq ; ejl
Domafcuts, CT Hermus-ucnio ad ter/ tum Hicrarchiam. Dc tertia Hietare hia , uti ordine Deorum, ex Proclo,
& quod io eo fecuius cfi A' reopagiiam. Cap, X 1 II I. *jAnc Proclus, ut k
principio dixi,uocat rotpcvs y.Qvoy, IntcUigentes tantum, “ quia cum
'mtclligant,affiiciant(^ [uperiores,k quibus, ut ait Dionyfius, ucrita/ tem,ac
[apientiam irradientur,ipfi 'm ultimo ordine, nullos alios illuminantes, di/
flifunt IntcUigentes tantum. De his Proclus in hunc modum dijfiutatijo </h*
V*-/ 7Krr$7a,’7pirrlw xJiduj JUrcxotry-Ha-ip Si&y, riuu roipxp icnnscAmat-’
/lzW ou/tns , (rvinzigcuMcnry </£ vtrj $Axs npooc/ltrs rxSy 9 aoy xgii
uursfteprsGey « j ctfylw ty ttvKAoy twt 7uy 7tfa>TBpy&\J ty 7rcev7tftucy
J^ianco-yoiy cc^n/i&ry.Pofl hxc, ait, ter tium,aliu cxercitu,ucl Ordinem
Deorum, qui uocatur intclligibilis, confideremus , continuit quidem ei qui ante
fe cfl^tbfoluente autem omnes proccffus diuinorum, et rcflcflcnte ad
prindpiu,eirculumq; unum omnium ordini , qui prim opifices funt,abfoluentc.Hxc
Proclus.Tcrtius igitur ordo D corii , cfi continuus fecundo, deinde in eo
abfoluetur omnes diuini ordincs,et quafifhfto c'trculo,ad caput refle tlutur.
Hxc uera funt,et k Dionyfto priorefdita, qittbufda aut aiicfHs, et uariata ■
uerboru fnic,k Proclo difiimulata,Sed uniuerfalefcclus Procli,Dionyfuts ignur:
totfrcpHyiy qs UwQueyiifccy (PifaioryoS o 7 kj «jytAixaf crvyn/.^y - . . - . Ii
4 I>E PERENNI PHILOSOPHIA. 501 iutt intdligibilet Di/. Hoc iam dixi fieri
non poffejummo Deo, eundarum reru primo, ac uniuerftlt fonte.Sed maiora
ineptin,ne dicam impietates adiccit,quat quomodo uel animus fuus fomniare,uel
cuiquam probabiles fore credere potuc/ rit,(atis admirari non poflum:
Vmtates,aut umtiones,inquit,accipiunt ab unitate , qua ejl ante
inteUigbiUa:Tcet (Ai ovxtxs cor 0 t 5// vohtccp,txs (At foxs tks 7rcerrt Aus
<& ovrtKTtnoK @.ytrvmxxsT£i/ fkicop ebro -? vorr& m ftoy. litu Jit
ratfxp iJIiotvtx nxf txvriy Ax^oimcSubflantias aut ab in teUedis- At uitxs
uniucrfales er cotentiuas er generatiuas diuinoru ab intcUcdis CT mtcHigcmbut.
Veru intelligibile proprietatem 4 [eipfis.Qne fft hic dtflnbu tio,acquaJi
dilapidatio,aut uerius fabrica,ut tanqua ad edificiu palatij,ficut alius
calcem, alius lapides,alius ligna cofcrt,fic ad compofitionem illorum Deorum,
Deus unitatem, prima Hier archia fubjlantiam,uitam autem apportet fecundafcur
qui dedit unitatem, non etiam dedit ui amt Nohm igitur qutbufdam Dijs, ueris,ac
naturalibus expulfu,ccelum ac mundum complere , nouamq 5 quafi eorum Rem/
publicJfn confcribere fatagit.Sed ego cupidior bonorum,ac ucrorum, quam malo
rum fifloruq ; ef[e narrator, produfhs que bona,nojlrxq;Thcologixconfbrmiaui
derentur, cetera ipfi Proclo defice fuarum fibularum haufla relinquam .
QuidHtrraui ittm.qutmadmodum Si Proclur.fecutui cft Dionjrfiuminde- Juundu
Hitrircliijt corleftibui: 3i quid non ucri addiderit. Caput XV» 0 N I S I V M
quoque cr Proclum fecutus ejl Hernias, ea nomina Deoru, res afftrcns,que clare
funtapuddiuinum, (upremumq; omnium Theolo/ gorum. Viitur etiam irradiationibus
1 11« D ionyfiacis, quibus minores ab altiori/ bus,Dco<p propioribus Angelis
afflantur -E quibus ad aliafupcr Phedrum piato nis ait, Tee. ytf vntfrtfx 10'n
kos Aorip oss,xAi$tiets epd>s't?Actii7r<{:Supe/- ' riora,inquit,lumen
ueritatis inferioribus irradiant. Hoc quam fit Dionyfij,uiderc t eft,in omni
prope opere de calefit H ierorchia , uifumq; abunde fuperiusProfe/ quens autem
Hernias, resq; acceptata Dionyfto , nominibus fuarum fabellarum appellans,
iddit: voturo* y- ty t oivvy rwxpx txvtx,to ty,Tlu/ urpanlwx^ f(*y Topepxii
T«,mtp tri vsigx j my voteriy Qtwy ,af>%H <At uiy rotgiy tfugMfiiyi/.Que
funt,Qtiatuor,ait,hec confideremus, Vmtate,primumq; prin cipm,Phaneta,qui eft
terminus, finifque inteOcdoru Dcoru,principium aut ab in/ telligentibus
feparatim-Reuocando igitur eunda in fuum locum , er noftra a fi/ bulis eorum
fegregando,dicatur uerifiimum effe,quod deprimo principio,qu* concorditer ab iUis,prifcaque
omni Philo fophia uocatur Vnitat,affeuerat. Quod autem ait
Phanetafinem,abfolutionemq; Deorum intcUedorum , principium, in/
teUigentiam,fentitq; DcosinteHedos,ut fepenumero docui, primos Hos cclfifti/
Mofquc Angelos , quos inferiores afficiunt, intuc nturquc uelut dodores fuos 1
i S intelli •U DI PERENNI PHILOSOPHI*. £m Jr I oue,quod nouifiime p radicat de
principio unuterfak. Efl enim hoc prin/ eipiumipfe lupttrr..Et cfuod jit de hoc
principio, a quo tota curia calefis , om/ nescji ordines Deorum, larga luce
Duuniutis complcantur,lux autem ueritas efl, dmutio,crfapientu.Acccptumq;
exubcmnuilLt,qux loquendi de rebus hir px audacum dedit
Platonicis,TbcologiaDionypf,qu£ ad alia hoc habet: <tuhkj net miyvy
ittip,Sts i 7rpJlrJ}v7teTh ruy , y; &y <Putuo<r/ tuurit Ka'} T5!
TSM7tcj>xiK*s ifoxy.4tMhpxpx?iJ$tS!t Isi sT vn eurrhu tepor ot;
KfVQJ.it7ifce, kj epeu/eonpcc $1 6ix fyixs Qb-nJlo* out,H&Qcu£ii? yy
tytoTtfyjf, 7%\tcvsfyatpyKfV<Hplrn^x /\,uSvoh 907 \£X,kj
'txfo&iJK7rA't)7iKH<3 y/ct)7roeto, (pccvtangXt/iuSTtftayocAo* T4» S?
7rptoTitJ>xyu,(& oAiKOirlfX.QU£funt,Collrgimus igitur , cr concluji/
thus, quod nobihjlimutjupernusj ; mentium,qu£ drcunflant Det m,ordo, 4 Te/
ktxrchica,id efl,initiatrice,trradiationr,facris modis rcfla,quod in eum immcdu
te intendst,occuldore , cr clariore illuminatione 4 fummo Deo manante purga/
bsr,iUum:na!ur C7 perficitur. Occultiore quidem, ut inteBedUore,nntgiscp
fimpli/ ci,crunijico. clariore autem,ut qu£ primadator, primoq; apparet
criminer fa/ liorc.H/c ille,omniq; opere differitor de lumine ueriutis, 4 fonte
diutno in fupe/ riorem inferiorem^ mu idiimanante ■ Inde dmini operis
principium aufricatut,' dixit 7txtx Hr*Tpa»c tvifiv <pttro<pxyuxs
wfooi/los «f ipis icyxOoM tus <poiT£xx.Ornnis,ait,luminis c r claritatis a
Patre fcatentis in nos, beneficia ma natio.Qu ire hinc accepere minores
Platonici,quoru certe nemo erit, qui non mi/ retor (.ut loquar
grauiflime)prauitatem,eam religionem infenfam eos habuij[e,cu itis myflcrijs
fuam Phtbfophia nobilitare jluduerunt,fme quibus fibularum mep t tias colorare
nequiuiffcnt. Nam nobtltfima materia, diuinisq; nominibus , 'otoq f fermonis
ordine i Dionyfio fufeepta , fibularum fordes , ut feflionem Saturni ac
Cccli,expu!fionedilacerationemq; Dtonyfij,c£teraq; id genus afjixerwtt,0' tan
quam nobili ueflem centonibus a[futis,dehoneflxrunt-Sed boni efl,nec bona
fjoer/ liere,necnon acn iudicio ueriutem a mendacio perpurgare. De ati)«
generibuj 3c lumtmhai D forum auuJ .JtOf Uim.r jcDionf Go.& quij iri ttts A
(Tea , * «i ii i utro. Cap. XVI. QjVnt irew apud Proclum, etiam 4 Dionyfio
defumpta alia genera Deorum, (tue &Angrlorum,quorum unum uocatur «caroA
t/roi, abfoluti, exempti imundanu gubernaculis ,et quaft femper ccelcflcs,'alij
his oppof u,\yu o<rp io i, muiuLmi-Je quibus Pr ocius: Aonvoy Slioliyuoriun
nroJyTOip Ovo^liyovieu rceSfcA/ bxp^{sT7& m/tuj, Jlio xgii yiifvtnoJfori
TgeT 7rourn pipiySb/os TOVS xsnAvrnt, & roisuPirt ifliXKOrpsirtfxfHiPt .
Deinceps , inquit, muidani,omnium qui ante fe [unt irradiationes accipiunt.
Quocirca dominan/ turuniuerfo, imitantes exemptos, cr f]>cciebus infirmant
res h.u noftras . Sic ille . In quibus, ut moris ejl,funt jilfa ey ucra . Quod
enim de adinmiBrationc generis humani dixerat Diwyfm , quod Angeli mundani
rebus humanis pre/ DE-PERENM PHrLOSOPHIA. *•» fltditisfclicitet inferiores
mentes. Cur autem non aliunde , quam ex fe ipfo beatus 'fitDeu(,caufa
dicebatur,quod non habeat maiorem ex cuius contemplatione, er notione fiat
beatus. Qua ratio efficiebat, ut quoniam minoribus mentibus unus esui nenti
fimus ante jiat Deus , hunc unum ncceffario reftedent demerfe in pelagus
infinitarum uoluptatum.Hoc Plato prior dixerat, fecutus eft Arifioteles,
caterteft Pl atonici, Dionyfuts autem noHeromni opere fuper hac Angeloru
felicitate dijfc jm.Hec igitur omnia psrtm Proclus de efca horum Deorum loquens
fecutus eft, partim adicat exfuo pedore, perpendenda nobis an uera ftnt.Secus
autem quam deceat,mea quidem feitientia,Platonem interpretatur, qui cum prata
in calo ad exprimendam calcHcm felicitate jlatucret, ni aliud inhaere quam
beatitudinen Deoru,qui femper funtbeati reficiens, per commentitias allegorias
d Proclo coit taminantur,eam effe uim feracem omnis uitafvrmarumck omniu.Effe
porro Deo rumefeam unitionem quondam intelledualem, A mbrojumq; & N edar,
notio/ Bem,et^prouidentum effe inferiorum, trretj^u £? 7^ dcuBpoaricty, sipiop
ope/ *PHV it!/oU Obstato jit vtxvapyypcty: Quandoduide Ambroftam robuftum
pabulum effe ferunt,humtdum N edar. H ane ob caufam,folutam perq; omnia ten
dentem prouidentiam Ncdar effe,roburautem,firmamq} aftiftcntiam,mfuperio/ ribus
cjfc Ambrofiam.Concludmsq; Proclus, vtxT« p ovy G? itv&poo-ia, tft&ft
7*A^T5fTt?,M Stoi.Ncdar igitur cr Ambrofta Deorum perfediones, quatenus
■Dif-Hec de efca,db eorum, optnor,qui melius hac ante eum norantfententijs,alic
U*,cum nec Plato, nec Arifioteles, Dionyfwsq; ac poeta aliam Deorum Ambro/
fwn,ac Ne dor celebraucrint, quam ineffabiles eorum ueluptates, quod iuuenet
femper procul ab omni clade, <y uexatione,futuri femper talcs,quod afiftant
uul tui diuino,in quo contemplando, ineflimabies uoluptates nullis nifi
hk,quifrmn tur cognita.Eft quidem, &• effe putandum eft beadtudms partem
eorumjucis il/ ~iam myileriorumcj; mutuam communicationem, qua minores a
maioribus irradi/ 4ntur,dum tam fublimc,diumwnq inter eos tranjigitur munus,
fed perfida bea/ titudo eft intuitus glorioftfiim* Diuinitatu,largos maiedatis
fu a, quemadmodum Sol in mundo frnpbdi,in regione fupema radios effundentis ,
implentis $ cirem A flantes beatitudinc. Circunftant anima,dextra,lauaq;
frequentes: Nec uidijfefemd fatis cft,iuuatufq; morari Hocnedar Deorum, cr
Ambrofta, quod Raphael confcffus eft. Ea denisft extbi Lnda,quoniam Natur*
contraria tendunt, qua de DI fs omnibus »n uniuerfum eft locutus. AliumeffeDeum
ftmpliciter,alium per unitionem, alium per participa/ horum, altum
pcr<rvvcttpHyyconnexionc,aimm per fmilitudmem.Et quod unuf/ qiufq; iwy
vuripvo-ie»y,fupcrfubdantiabm,7r paritos St os,ftt primo, principa litcrq;
Deus. Quilibet ex intelligcntibus per unitionem, Damones diurni pereo/ pubtionmxMmMbSfAnim^bo^umpcrfimilitudmem.
Quoniam igitur unus AVGVST. EVGVB. LTl. Vni7 tjl duntaxat fuperfubflantialis,cr
principaliter Deuf, calefies autem omti & terrefhres Dij funt per
fmititudmm,rcdundat unitio V copulationem po cti/ as fabula connumerabitur. s v
■ **. BxTheotogi*DaroaCHJ4eDiJipflii«AngtMt,ac «mofupttfuMaiitutiDfo, Arq*o4 *
•it cium iniiafu* cfl PmnyGmn. Cap. XVIII '—Amafdus quoque fmtise^catnis
Platonicis in deferibendis mentibus cadef 'Ujhtuj Dionyfmm er ipfe insitius ,
qui prxbuit Platonicis loquendi de choris cedeftibus rxemplm .Ex fontibus
igitur cius , non modo rebus , fed nudis etiam 'Jimplicibusq; uocibtts
ufurpatis , htc feribit : u<rxvra>s tfi Qxivrts tepx^t -ries 7tv?Axs w
(/loKg&s famKccsb# r« • - .. _> » 11 '1 ... otrr «. 7Jc fi </lam7kcc
xiy&yfo-n. kj tss 9wj yrws (asoriSir^ m?ks: ,0 1 ts& icty-BAiyz %iAom
7rcurnsqj.\o<roq>ot, tree /aX) ny vcrtfsaioy ,StO{/ Atyovfi<;,TOS j
a^a£ V<nmJl{s «2 tous &* -r wos ‘MirpfyvS- kj w 7*
Toy^tfveicoyTiftM&oswx^toy , VKcurrtvJs.uyvs :vrvsit<rta>i/>ccHiac
Tuy 'iXAstymoyStMiuy ce* ntf y-cvv tkv , ngu. 'reus ioicuc 'VfJtiJloyJtvtoy
SiKy:Simtlticr item dicat quift>iam,cr multas,qux uideutur effe, tuus
irradiationes effc uitalcs,ab una uita fubpflentcs , promanantes m omnia ui/
nentia- Multasq} item miriones fecundum radiationem ab una fubjlantia , proce/
dentes in omnia q u£ funt ■ QjuJ multisi quando et Deos multos hi omnes ) vrc
qui ; ante Iamblichum floruerunt Philofopbi ficlktuunt,unum quidem
fupcrfubflantia lem Deum dicentes, altos fubjhtntialcs ejfe,radiationibus ab
uno deiflca'.os:cr effc 'fupcrfubjlanUdlium unitatum mulutudmem.non per fc
perfidarum fubfifientid/ 'rimjfcd radiantium ab uno Deo,v fubdantijs manantium
Deorm-Htc 4.D4/ rmafcio di£la eo indicio perpendenda funt,quo multa
Phdofophorum dogmata ese v lestibus literis non irradiata, digna fuerunt,qua
paulum lucis deciperent . Princi/ pio uerum efl,cr exempli uice feruiens ad
agnofeendum rerum prxcipueq; arti/ morum creatione, lucis manantis, ac
radiantis cXemplumific omnibus rebus, om/ niqjuita animis natis, er profedis a
Deo , quemadniodumradqfundwitur i lu / tt-Eoq; Philo uocat animos
hrctvyiriunot, radiationes . Radiationes inquam uitalcsab una maxima lucidaq ;
uua profidus. Sed quod hac quafi radioru , Deo/ rum multitudo perenniter lucens
fluat4Deo,nunquamradijs i Solefuononma/ - nantibus (quod cius,atiorumqs
Platonicorum uidetur dogma) mukisdecaufis ue/ ■ rum effc non patefl. Effrt
prhntm Deorum ac fumnu fmgularisq; Deifempitat/ jia coniundio,femper Sole fuat
fundente luces.Effent atemi Dij mmores,ficut ma xmM*tmui'Subftantum fmm
Duuntiatif faum ntwM ipf fium ip/ faDei /» •WPBRSNNY THftOSOPHTA? i*r
fkDeifut^tiafbrent:ficq;nonunusfolus atcmus,folus uem fubhantiahscf '
Deus,fedin tot partes fdjfa Diuinitas,quot d Deo manarent luces. Quocirca net'
tycferi etiam potefl quod Iamblichum ,multosq; ante eum Philofophos opinas;
turfenfi([r,effe multos icrtcu fas, fubBantulcs Deos, radijs diuiws dcificatos,
«h ejl,quorum Diurnius radiet cum primo ac fmgulari Deo . Nam ts qui ejl
fuper/' jubjhntiaUs Deus,ueram folus obtinet [ubflantiam Dium itatis.
Reliquorum fimis Us fubjiantia citume, non fubjiantia diurna : quemadmodum
[olus habet fubfianA tum humanitatis , quicunfy ejl fubflantialucr homo : qui
autem non ejl nalurali/i Arr,fi<I>^iuli>rr$ bomo,nunquam fubjlantum
humanitatis pofidebit . Ejl au/> tem fubjiantia natura cutusq;.Quarccuicunq;
fubjiantia Diuimratisadcffet,uer x fupratiaqi diuinilts etiam ade ffet. Vt
igitur Philo mentis humana creatione, pul / chro declaraturus exemplo ,rant
uocauit basetvyao-pa. ,radtum , fanttUtm i Deo, frit fu autem non
aiernamfcintHanonem , fplendorcmq; perenniter luccn/ temJeJ femcl quidda
jflendoris ex sterna luce dtuina demiffumfa fi Damafcium fenftffeputemus, fanum
erit dogma, et Deorit quos ait radiationibus d Deo ceno/ tffc»/xtv85,Jrrn Deos,
quos etia Dionyjius tejlatur in Theologia Deosuocari,di/ ternus creatione
futjfe , cum duunitus d potcjlatc proli fica fua Deus fflendorei quofdam
uitales,qut Dij nempe mentes angelica juerunt,deimfit,non ex fua Diut ■
mtatc,fcd facunda potcjlatc luces Has fuifmles accendens , quemadmodum ex
dmfitmts potejlatis fua thefauris lucem corpoream,qua nufquam prius effet, in/
fUmmauit- Ob feruandtl igitur Dionyftum non uftm effe nomine creberrimo tpji,
CT Platonicis fcM.aeu*^.is fuper eoru d Deo radiante fub)Unda,fcd fuper fapien/
tu,doflmi4,fcicntia,myflertjs, qua tanquam lumen d Deo fupremo Angelis fuit, in
fundatur. De quo in calefit Hierarcbia,lnfcriortm,inquit, fubHantiamn ordi/
nes,t%nca,faptcntis,intcllciluaUiJutina uertuus, funt paructpcs, infertus , c
rai, ipfas priores rejftacntcs.tpfa enim prius Deum cognofcentes,cr diuinam
uirtu / tem excellenter cupientes,euam priores merentur,quoad eis fas ejl ,
diuinam pote, flatem amdan.Tum eas,qua pojl fe funtJubHantia* omni potrjlate
inflammant» dantes eis copiofefflendorem,qut in eas de fcendu. Similiter et ha
mftrionbus,per ordine qualibet prima fubfcquenti.T ranfitq; in omnes,ex
proportione, er ferae* fPiotcfonirrcsSuis (finit, Dtjfenfatio per omnes
comeantis dtutmlununis . Ejl igitur omnibus illuminatis prnaptu iUununandt,Dcus
quidem natura,et uere, propneq; ut luminis fubjiantia,^ ipfuts cjfe,ac uu lendi
autor, ueru & omnibus tnentalibus,ex proportione
\.vsi<fcts¥VTcu,apparet,luccfcit,propria illuminatio/ nem prabens
proxirms,ac dtgnifitmts-Hac ad uerbu Dionyftus , in quibus appa/ jr t,qndm non
fyncere Platoniei,qucmadmodum multa, jic nec dogma de illunii/ natione er
irradiatione intellexerunt. Efl igitur illuminatio NcdirHud, er Aro/ krofta
dtutna^cogmtio, ftpientia , quam fupremam animorum uoluptatem fenjh ArtfloicUs.
Hac itiftpiptfd fupremo Deo, qui primus dat fapientiafua lucem, t ■ , hranpt
$«*> AfvgvsT. PWW tntnfit per omus orduics diurnos ex proportione , V ordine
, prw* primit, rtifl poftremtf. Hac illa 8iugix e[ca Deorum meffubdh uolupUUi ,
fpedaculm m/, plens Mimos uberrimi lxtida,iurc lux uppelUt^ut qua non fit mji
cogfiitio,conA tempUdo diurnorum myftrriorumQjjirf tj uoi Iamblichus
dicit,rcfntur<U etiam i D amajeio , luce varsfaotoy Qtoy tovS «w’ tkoTft
vos.Quod rjl, Vnum ejfe fuperfubfttntule m Daim,cxtcros radios ex Diuinitati
eius. Errdbit,quicunty non rede interpretatus facrit , ut radius Dei fit
Angelus , quemadmodum ejl mens humana- Creata fcihcet 4 Deo, cr unquam
luxaccenfi creando, vnus cft enim Deus [uperfubftantiaUs , de cum proltficd
potejUte cm t At manarunt. ■* > I ' 4 • • ^ ». 1 ’§■* • ' r T! * -•V' • . «,
DE DAEMONIBVS» .? Pdfds Daemonum naturam (nnofuiffe. Profanat titms (Imitia
faerfs <Je D»» mo rubos perhibere. Nomen Daemonum , Graecum ,
Hebraicun»(|tcAe poflfc* BJfc faoc nomen commune bonorum,ac maiorum* C^p. XIX.
_ _V«c erit fermo de Dxmonibur.propofttiify ex prifea Philofophia , cui natui
eorum non fuit incognita, fententijs, in [aerarium ueriutis bona reuo eabuntur,
fabulis, cr [eculorii diuturnitate e [cdibus fuis tranjpofsta . Omnia qui/ dem
p ropemoium apud exteros, fuper natttra,c4*, genere Dxmonum deprehe» duntur,atq
; in Theologia uera,f\ ueritatis origine reperta , cr quoniam inter ueri
tatem,ac fUfitatem [xpe magnum ejl commercii, prudenti ab inuicem wdicio fc/
parentur. Vt autem prxpotcnsDiuinitas,Diuimtatis(p myBerium, creatio mundi±
principium generis humani, immortalitas animoru cognita fuit cunilis, cr prx/
dicata, ftc quMda faiffefemper de Dx monibus [ciendam apparet , quam noftre
Utera poRea melius explicuerunt. Ac primum nomcnipjum ucRigandum , cr i* quos
pertincat,apud Philojophos, ac Theologos dirimendum , ut locis cunqs datis
}ueritas e\uce[cat-Tres [unt huiujce appellationis rationes, dux Qrxcx, una
Hebraica-Plato primus autorfuitin Cratylo,quo tamen libro, cum de rediffialti/
ma,atqi ab animo longinqua quxreret, dubius ubiq ; , er incertus uehut^ palpi f
tans ingreditur, cenfet Dxmonas ex fentenlia Hefiodi uocatos, quaft tPxH/aweqj
prudentes, faentes, in uetufla lingua Grxcorum eo nomine nuncupatos . Atq;dk
ejfe non modo H efwdi,fed midtoru aliorum e poetis [en tendam, utros probos mi
gnk honoribus affidos pojl mortem,Demones,iuxta hoc prudentia, fapientufc
romenjicri.Eiq; fententix fe qiioq;hbentera([cntm,utopmut qui[que,fme uv
$tens,[eu defunftus fit,rede quimuoccUirDxmon .itoc de eorum nomine fenft
Plato, qh* autem de re dicb,paulb pofl difquirentur.Cxten Grxci,prxcipucEu/
febius , Dxmonas putat didos ab eo ,quod efl feuiuuvu , exterreo , patefacio,
*■♦•<* MndtOjuera nifatbrcjlse pectum 'DE PEREN-NI PHILOSOPHIA. $1% fe enim
fum arbitratus quemadmodum magna nominum uis ex Hebraica lingua fiuxijfct ad
Gracos, quoniam nati funt Graci a uctuflijlimis cognatis eorum , qui Hebr aorum
, Aegyptiorumq; gentem progenuiffent : fic hoc nomen antiquum duetufla Hebraica
lingua:quauidctur [omnia ffanCratylo Plato,affaens quan/ dam barbaram luiguam
dcdijfc caterts linguis nomina , ad eos ueiu jje . He braice Schadai dicitur
Deus er Damon. Scrtbiturq; in ea lingua, qua folas confonantcs t raro uocalcs
fcnbu,pnor btera ftiin conmnda cum daleth. Videntur itaq; Grat d illi
uctujliorcs raeda priore Utera , aut iunfla cumfcquenti uocaffe Daimo r nes,
qui dicuntur H ebr aicc Sdaim , ut fi reijcias priorem confonantem , fiat Dat,
in numero multo Daim. Quod ne cuiquam mirum uideatur , norit pleraque nor mina
Hebraica , i n lingua Graea , ueldetraflis fyllabis uel audis inumiri : He/
braice dicitur Rapba, meden , Graci addiderunt unam fyllabam Therapha . He/ braice dicitur
Banum,inteUigcre, Graci unam fyllabam detraxere ucvy, Nim. Hebr aicc ejl
Ba,ambulare,Graci, cr Latini addidere : Latini unam , Graci duae fyllabas:illi
v ado,hi Badiffo. itaque nunime mirum,cwm fm talia complura ex em pld,ab
Hebraico Sdaim,fiidum Gracum D aimon: namdiphthongosuctercs La/ puer Graci
proferebant . Cognita igitur etymologia nominis Hebraici, unde Gracum
deftuxit,twm de natura Damonum melius differemut. Eft Hebraice no/ men
Sdai,Ddomnipotentis,fvrtis. in numero multo Sdaim, femper Damoncs ma ios
defig/tat .Dicitur autem nomen 4 uerbo Hebraico, Sadad,eucrtere,ua]Urc,in/ de
nomen firtts,er omnipotentis. V t igitur in cateris diuinis nominibus Hcbrai/
cis,Gracis,erLatinis,commumcatiofuitcum homaubus,fuperioribufq; fubjlan
tijsCEtenmElahim, quod Deinomeneft, etiam Angelis er iuHis hominibus ejl attributum.
Erant item Dij gentum,hoc nomine diduGraci autem non i&um modb,uerum
finaliorem, unicimq; Deum , frd multos alios appellarunt , item er Latini)fic
uidetur nominis diuintSdai,fitda Damonibus,ffmtibiisq; ma/ lif communicatio.
Nifi malis opinari uccatos Sadaim,quaft euerfores , deftrufla/ tcs-.fcdyUt
dixi, id etiam eft in facris literis nomen omnipotentis Dei . Videtur igi/ pr.
r<dius,arbitrari id nomen datum eis ex communicatione, et fmrilitudine quod
fmt poteftatesfupcriores, Angelis fimiles-Proinde funde nomcnobdnuermt.\dui
quidc mirabere in facris literis,quod promifeua funt nomina bonis et malis
pote/ flatibus . Qjfippe cum fit unus Rex omnipotens mundi , hos tamen ditius
Paulus etiam uocaim pircfccS,mundanos principes. Ergo ueiiftimu eft, er ai intdhgendu
quicquid de D amonibtis a Philofophis diffiutatur,maxime oppertu/ nu,quod Philo
ludaus admonuit in libro de Hundo,bis uerbis : a ninus,in quit, er Domonas,er
Angelos nomine quidc difjvrremam autem eandem effe rem, tdfi
perfuadens,molcfhfiimd fupcrUidoms f orcinam abijeies • Vt enim bonos Da/ monas
er malos plexit^ dicunt, fimiUter animas: fic et A ngelos, alios quidc, qui fit
Hr* praiiccrentf legatos quofdrn hominum ad Dci/m^icros^er incomptos r» Kk
ftodet 4*1 f!4 AVGVSf. EVGVB. LIB. VifT. flodes propter praclaram func,er
inculpatam adminifbranonem:contra atios Mf puros er indignos, qui
pradiccrent,ipfe arbitratus, haudquaquam errabis . Hae Pbilo.E|^;,M[
dixi,optmu, ncceffanacfcin omnibus Phtlofophorum libris admo/ nitio- Monet
autem tum eandem effc naturam antmarum,Damonu, Angelorum, 'V fape alterum effc
pro ahero,tum hac omnia,bona effe, C7 mala , bonas ani / mas c 7 malas, bonos
Damones,er malos, bonos Angelos, ct malos. His cogmtit. fieri, ut gratufiimn
fuperftitionis onus non feras anhno.Neq; enim decipiais,itn pir^j
pcccabis,Domonas mdos,arbitratus bonos,quod peccauit Plato, mterduep Porp
forius,nudtt% ahf Platomcorum.Rurfmn non errabn,audiens apud Philo/
fopkosDomonas cuflodes generis humant , interpretaberis eos AngelosillH
bonos.Stc nofces prediflionem rerum futurarumjegationemcp, Dei ad homtnet,
bonorum effe Damonuibonos autem Damonas,intrUtges Angelos. Quoniam igi tur hac
omnia funt m librii Phdofophorum,obferuanda funt dlligenter,ne alteri, pro
alteris accipiantur- Exmpla quibus monllratur hoc nowtn.diuinam polentam,
mimcrtp dsGgnarc , St ofn>- pari pro Deo>Dijin.aPocus,& Philofophu.
Demum quod malorum pou flatum Gipropriai* ■omni ElT. cp apuJros bonos &
malos Dxmoncs. Cip. XX. - D mtcUtgcndum igitur ea , <\ut d noftrts , er a
Phdofophis , de Damonibaf, **pofl nominis etymologiam,quam Hebraicam illam
ueriorem credimus , a quit totius rei fermo dependet, oportet ex iUo pracepto
Philoni* noffe,uarium ac nud tiplex effe Damonis nomen apud Poetas et
Phdofopbos,ftcut ipfum Hebraicum •Sadai eji ommpotenus,cr fortis Dct,Damontu
item malorum . Etenim Orphem tum de Jingulari De o,quem louem
nuncupatJioqucretur,ut utdimus,dixk : -> E(/ Kfalr@',(is (/leufiup
■flurn,(iiyctt acj>y^ fcncu/TKp. lmperium,Damon<fi unus,mundiq;
ingensRex. Homerus item promfcue pro eodem nemine Dei ac Damonis abutitur,
ijdemtk funt apud eum Dij,ac Damones,quodetapud prifeos omnes plurimum
inoleuif/ fe uideutr ■ E quibus e f,quod tum diuinam,uniuerfalcm, cuius nutu
cunfla guberf nantur, folitus efi,ut Orpheus,appeHare Damona,ueluti cum Vlyffcs
fludibus op preffus, tempeftatumcp procellis iatlatus, et naufragus timebat,ne
Damon Wfrt trret aliquem immanem cetum:
Hi7iitotii&KH7&ufroviVHiity(tJ'cuiiiaiv , ^ Zf xAoi, Qtom mTAcc rnptTia
*Ai/7tf Aut mihi cetum immanem Damon mittat ab undis , , u Qiulu pontus habet
fub aquis er plurima pafeit- i.:.*.KLbKcJmr Bt alioloco,de reddita dminitus
txanqtMtatc; , c k <f£ ycchiivn . >3 EttAvtb *luAiUH3¥0nua\. Ji Kv^ccnc
falyMp*. * Tmue/ut pofimntjkauu^aquord Damon- ,■■■'* ^ , - • ' - " • - -
»' p DE"PBR.EWNI PHILOSOPHIA. 4 Htc Damonem appeUauit
uimunmnfilem,diuinam,ut fi Deum ipfunt nomiiuf/ r fet,utantc eum Orpheus, V nui
Demon,una pote flas. Similiter loculus ejl Arijlo pha nes, quod, Demon efficiat
alios dominos, alios feruos,cr p arentes. is enim De us uniuer falis
efl-Homerus item cum Deum ipfum uniucrfalem, Demoncm,tum gmeratim quos
Dcos,eofdcm etiam Dj emonas dicit, vt quod Neptunus profeAui effet ad
Acthiopat, -y.vrx <Amyovx! K.Vu) i/j, ad ceteros Deos. Et cum in hymno
Apollinis apud loue, -Ea-«r« fienyent «?Aot evQcckc &i{ou<rtB Dehinc
alij Demones confedcre.Hi enim Demones funt,quos [emper Deos appel lat-Dcniefi
ccjlatus ejl etiam Plutarcbus, Homerum uideri uti utroq; nomine pro /
mifcue,effeq; quando Deos uocet Demanas. Primum autem Hefiodum feorfum rationalia genera in
quatuor diuififfe partes,Deos,Demonas malos er bonos, Ue toM,v homines. Verum
ut poftea monjhrabitur, dii apud Heftodum Demones , non funt ueri, natur ales $
Demonrs.ThaUs Milcfiusyat refert Athenagoras,pri/ mus partitus ejl naturam
diuinam in Deos er homines . H ac ratione locutus ejl Arifioteles exordiens
librum de Mundo, Semperei Philofophiam uifam fuifje Jhsoy n (Axaywaoy ^yx,
diurnam quandam,cr demoniamrem: Pro eo dem dicens diumm,cr dxmonian, alterum
alteri fimile-ldemfy ait de infomnijs, an fieri pofiit,ut per infomnia, futura
cernantur : er fi cernantur, an ea,quorum homo cauffa,u uy i'o (Aaxiyovaoy riuu
xaraxy,uel quorum cauffa ejl De/ tnonium,Hic d emonium ejl Dem- Nam dc hacipfa
rcloquens de diuinationc per infomma,ctiam fapientibus futuram ait hanc
infomniorum diuinationem,u 9toc , . *yo 7nia.7rup ,fi d Deo darentur-Et
Plutarcbus , quem alij diuinum Platonem , Daemoniam 'm labro de Educatione. Et
quod ait folitum fuo tepore mores CT uer ba er utros uocari demonios er diuinos.ltem
de his,qui fero i Deo puniuntur, runcationem Dei,ac tsr dilatem
uocat&fxAvrn s cctov </lcuyoras,Demonij , quem toto corpore Deum dicit.
In Galba, qua adoptaret Pifonem, Cafaremqiie/ clararet,
tempel\ates,hymbrcs,tonitrua,iencbras fuiffe, quafi D emoniu declarat
ret,adoptione boni cauffa minime fidam non approbare,»! kcltouP fAoy iveu,
ynwpe<rl^yyroy,yy<7' vrcuvovy yg J'xcaymoy,yai/oy.W9y cvk hr ocyct
ih*,viy \a<nroiHcray.Etindt difermendo ab adulatore amicum unum, adducit
Euripidem dicentem fencey <f° o ficuycoy vjJlaJlu», t* Jl%i <fsAcoy, Cum
De/ mon bene dederit, quid amicis opus eflf Hic enim Demon ejl Deus, Fortuna .
Sic Ariftophanes dixit Damone facere feruos.Sic CT ad Apollonm tribus rebus
pro/ fyens n uncialis Philippo, manus ni in ccclu tetendi ffc dicente ,»
Jlcdyuy yvr fi cy t i rouToas ccrrdti tAaIjff»yct,0 Demon,modnauhis
Uflurarecopcn/ fa.Sic Git acus uctus femo beatos uocauit iv<P«iycvxs,quibus
effet Deus propi tius-Eandiq; Fortuna,®- Damoni daxerut-Efl enim Deus ipft, operans
occulte, Fortuna uocatus.Sic fortaffe locuti funt Epicurei et Stoici,diuo Paulo
l efum Chri ' fium Athenis praedicante, jfircay <Axayovicoy <Ack^
necntyyJsxui eft-.Qubd Kk * uiderem de perenni philosophia- ** Hff, abjtantunt
bonos agnofcentes, ahf bonos CT mulos, exteri pronufcue,jicut Chaldxus: Piator*
nunquam muli : Mercurio Trifmegtfh mtfquam bom : Chal/ ixo potius mali,quam bom
: nonnuUts,ut Porphyrio, utrimque. Quoniam autem ficutinomni Philofophix
quxftione, uetujliora eum primis rimanda, fic pottfii/ mrn in inuefitganda
Dxmonim nxtura jacere conucnit : cum primis autem p hi/ Ionis prxeeptum oculis
intentis obferuandum, molefhfiimum fuperfbtiorus pon/ dus abicfluri^tt qux de
Dxmonibus bona dicuntur apud ueteres , ne malis tnbuxn tur: feditade his eos
locutos putes,ut fi de Angelis fermo eis fiufict. Denario gtnere Drinonum apud
Phtlofophcs ; & quod non feraptr phyflcc no m<n hoc ufurptnt,
transferentes nome.naiuramn Dfmonom iitalios.Dc Drino nibus ucris 6i
fabulofuexPlaronr, Si Poctu.Eiquod neri Daemones finiaertj.
CorrcAocius.quodfuum aerium dicuninaturalitcr Drinonibus atmbututn. Capus XXL ■
N cipiens igtur k Platone , non unam eandem' que apud eunt, nec Phyficam *
femper de Dcemombus,fed jkbulofam nonnunquam deprehendes rationem.Phy fica
ratio, uereque Dxmonibus congruens efi, cum eos in Epinomde iuxta fen / [ut
omnium ante,cr pofl eum Philofophorimjefintt genus aerium. Nam de pri oribus
Difs afhris [ cilicet, quorum prxdaram naturam precioftfimamque do/ cuijfctf
locutus, .addidit : icvrjjt <Ai rotrrzs vvo rovrots ifie, fatuo/ MK,cc'tftoy
</li ylrot iyop rpttnys^nikcrty,^. ig/jutruccscchiep, t iM«p Xf*»? X*I?‘P ^
wq>nt*v</luorof4*S : Pofl hos, ait , crfub his deinceps cen fcndi
Dxmones.Ejl autemgqius aerium , habens tertium, ac medi m loeu interpretationiM,legationumq;
autor: eos 'que honorare uotis ualdeope rxpretium efl, ut faufta fu eorum pro
nobis legaao.nxc Plato locutus fubijcit : Ho rm duorum generum animalium,
alterum ex xthere, alterum ex aere, prorfus Ktrunque non cerni , adejfe nobis
tamen,etiam non perfpicuum, perfuadere debe/ mus : Ejje que mirabili japientia
prxditum, utpote genus docile, ac memor, eo/ gnofeens omnem nofbram
cogitationem, mrabiliter queampledens, qui ex nobis boni, probi que fmt, odio
habens incredibiliter malos, ceu qui moeroris fmt capa / ces: Deum enim jupr
emam dignitatis arcem obtinentem, extra dolorem, cr uolu ftatem effe,folum
fapere c noffc dictndmtCumq; mundus animantium fit ple tius, eos adtnuicem, er
fupremos Deos omnes, omnia perferre, eo quod animalia hUeriaccant,qux mira
celeritate in coelum, ac terras,omncmq; mundum ferantur, Hxe Plato,
rcflOffanoq; iudicio perpendenda : quoniam plurima uera multis frbu tofis
temperauit. Adierit enim,quafi fuum quendam ordinem fecutus, genus aque/
um,frmideu,Tritones, Leucotheam,Matutam, Inous Mdiccrtcm, cateroscp id ge tuti
poctarum,non Naturx Dxmones,k Poetis, non k D cofkflos. Vt autem in T i/ tnxo
et in Epinomide,in Dxmoncsrecenfet loue,lunone, quos homines fuiffecon
flat,idq} poetaxu teflatur deferiptio, hi quoq ; dicendi funt,in natura, cr m
hac Pia tonica fuperius definitione nuQu habere locum.Cauenduq ; ne tibulis
uerx Naturx inquifuio dcprauctur. Dxmonas igitur iUosaqueos conflat,e(fe
fsbuhfos,cr poe/ Kk t ticos , fif AV G VS T. EVGVB.LtS.VItt • I icos,ab
ipftsmet Poetis, non ADeo repertos, qua licentia deificant fbmmujoitter^ ■
arbores;antra luq; etiam Demanas illos louem, lunonem non effe naturales, de
quibus quxrimus,Demonas,tcfUntstr ht,d quibus accepti funt. vbiqueenim Poe/ te
demon Urant eos partimDeos,partim homines fiu\Jc,non agnofcentesamfi/ . htlofe
loquuntur alios Deos.Qgtre etiam Apulcius,qui Platonemmutatus w his Dxmombus
cenfet PaUadxm,quxGrxas ferret opem, palam ejl auera Phdofo/ phia adJibuUs
debpfum.QuomoJo enim perfuadrre fibi poterat P aUada Dem» nem cj)e,ft cum
exteris, qui Deorum apud Poetas implent,numerum,ex hominiA bus e jl in Deos
relata! An igitur ante Deos,Demones non fuerunt! At Plato in T« mxo cenfet
Dxmonesin pnnctpiorenL,imperio Dei homines creaffe. Hucquotp pertinet, unde
fententiam hanc hauftffe Platonem palam eft,quod idem ait in C re
4>h,fccutus Hcftodu,Dxmonas effe probos homines, quibus p ofl mortem id p
re/ mj fu datum, ut De mones effvfti cukodes effent generis humani . V erum
enim/ mero etiam bec non naturalia, fed poetica. Quertmus ipft DemoMieos,quos
ge jms,cr natura feparet ab homoubus , & quos oportuerit cum toto mundo
fuiffe areatos. Na ft ex haminubu: affumpti,<ytrdati in Dxmonas fuerunt,
nulh^ante/. quam bi excederent e uita,Demoues ftuffcnt-Nos autem querimus
naturales DA. mones, exclufa uanitate,ac fupcrfltttone-Nam bec Platonis
inCratylo, et Timeo fenteutia,etiam ipfuts autonute reftUitur.quoniametin
Pbedro, ctinRcpublic4 cenfet eos dari cukodes & duces ftmul ac nati fint
homines. Ergo mula bomnet enteaquam [bomuies in Demones refirrentur,fme ducibus
fwffent}. Te flatur item in Legibus Deum adhibuiffe humano genen cudodes, non
adhibui ffe autem eiuf/ dem generis: fcut nec nos mortales pofiares
pecoru,aliquam pecude, udeapram, fed hominem adlnbeamusM tantu inter duces
illos mtcreffc^ nos flatuat,qua» tum inter homines ct pecudes . At bec cum in
Epinomide de natur ali reru ordine^ ntundamsqj regionibus, incolis
loquatur,tnbuens fupremam ethe riamipDijS ccelcflibui,aenm Dxmombus,udetwr 1H1
naturale effe, ut cu Deus crearet mun/ dum, replens eum animalibus, fimul
implcuent coelum, fumd aera , fimul aquaf, ■fimul terras. Quod ft uera effent,
que ex fententia Hefiodidifputat,aer in creatio/ ne fuis animalibus
caruiffet,ncceffc(^ fuiffet expeftare , dum probi homines uiu findi Dxmoncsqi
effr{U,aeriam regionem complerent.Qupniam igitur P lato et Apuleius cum Natura
Pocfin contaminarunt, pugnantia fcilicet inuicc, cjjrdum rfl,ut mhl refle,et ex
Philofophia eis fuccefferit.Aut cnimfetjuenda feorfum Poe fis ejl, aut Natura-
Si temperes,coinquincs,nihd efficias dtru et certum. E xamu nanda igitur
Platonis illa defcriptio,amjndai4 procul interim Poctice.quoniiipf» qiio<j;
proponit quenda ordinem nature.Plato igitur fentit De monas acrios,etiani in eo
fortaffe Hejiodum fecutus, qui tx hominibus in Demones commutatos ait : Xifxxa
rswrn <poaw<rt\fa' stiecp, Airaehinittd t9l4 tcUurcuagantor* ■ r.-, * “
Triti* Dfc PERENNI PHllOSOPMTA. it} -t Tribuit fciticet acrium corpus
Damombus,ut ctum Apuleius ex fententia Viato/ nicorum.Sed P Uto cr Apulctus
etiam aerem eis tribuunt, non modo ex quo cor/ fora eorum fint
fbrmata,cxigua,tenuia,fed etiam quem habeant pro regione,*? regno,cxijtimantes
nullam fiafjc mundi partem, quam Deus animatibus non re/ pleuerit. Sicut autem
corium plenti eji ftderibus , dtuinis fc dicet animalibus, ut ipfi cenfcntfo
aerem futffe animalibus natura, c r Diuimtatc, genere corlrft inferio/ ribus
repletu. Exdufts igitur fibulo/is iUis,poeticisq; Damombus, naturales Da/ mones
pnfcortm omnum,dc Phdofophorum eflfententia,aerios effe, duabus de caujistquod
*? in regione fmt aeria proxime pofl uinam,orbemq ; caleBcm:*? quodfmt
corporibus abifs,fedpropter tenuitatem, quales funt fotu er uoces, er id genus
faintualiajnuifibtlibus, quibus induti per omnem mundum inambulant. H ac autem
definitio erit omnium generatum Dtmonm tam bonorum, quam ma lorum. Quod autem
Plato de interpretatione, legationeq; dicit, fanabitur illo do/ emento
Philonis, hoc munus Angelorm,non Lemonum effe, quod eorum no/ mine figmficatur,
quo in Hebraica lingua,*? ab antiquifimio Mofe,*?ab ante/ ceffonbus eius funt
ab eo munere appcllatitab Aegyptijs, fuperioribusqi Thcolo ffS,Platoni auditum,
fcd nomen immutatum: A ut dicemus cum fecus quam mato/ res prodtdifjentjfiaffr
locutum,dfcribcntem Demorubus, quod erat apud pnfeos , mellarum poteflatwm,quos
fma,certa' que f cientia erat , creditis cis d Deo tebut humanis,* calo in
terras nuncios mitti. Hoc non Damombus decuit afcnbi, fcd ut apud maiores
fmamcrcbuifficty.Dijsipjis calcatibus ,er Angcln,quos fupcrfca/ la,que folafixa
cati cacumen tangeret , uidit afeendentes , er defeendentes m la/ eob.ld
officium in ftcris literis dicitur ayyixJfp , nunciarc, apud Vhtlofophof
kffAHrtvfamtcrpretari. IndcHcrmet, dtuunt interpres . Dicitur etiam rrofS/
fttWp» intercedere , perferre, tranfmittcrc t Definitionem igitur Platonis,
quod Damoncs jit gens aerujton modo aerijs, imufibilibus que corporibus , fcd
etiam regioncjafint quafi mundani Dij,proxim calo loca obtinentes , quoniam is
cfi omnium fime Philofophorum confatfut,approbabimus. Sedofficium, quod Iri/
buit eis, dicemus iuxtaPhdonem,non ipforum effe,fed Angelorum , quibus ueri/ Us
caleitis , non aerem tribuat , fed ipfum corium habitandum , drnma ‘que pro/
fentu femper frui,excepta'quc mandata proferre in tcrras,affimat . Quod cum fo
ipforum proprium, D emonet d tam puclaro , ut ait Philo, numere exclude/ ■mus,
ne mala pro bonis accipientes, dcccpuq ; rerum jmlitudmc , fupcrftitionif
pondus nofhris ceruicibus imponamus. Aut dicemus unam quidem gentem, unum genus
effe Damonat c? Angelos,fcd non omnes Damonas,duntaxat autem ba/ nos
legationibus fungi.Dcfbutio igitur Damoni im erit, quod aerijs corporibus
regiones aerias incoUnt:legationes autem erunt Deorum aiheriorum , non Da/
pionum, quibus morum prauitas dignitatem , decus ‘que hoc eripuit. Verita/
tem^d fabulis,*? mendacijs,4ttrntiioatis,ftcapudpUtoncm , ut apud catcros ' Kk
4 P hio/' »«» AVGVST. EVGVB. LIB. VllT. Philofophos fecementes, duabus
corrcftiombus utrmur in explicatione Platomed de nmonibusyrimum reifckntes
poeticos iUos Damones,qui cum homines fis/ iffentjeparatum a Damombus genus
habuorunt,nomina( ippf fuerunt b ominum nuncupationes:fecundum,ut
legationcm,cuftodiam generis humani non DmoitH ejje.fed eorum, quos Deos
appeOant, dicamus. Aut ft demus bonos,cr malos Dd mones ejfe,bonos,Angebs
appellabimus,quorumftnt legationes ,c r interpreta/ dones ■ Sed dcfMo^ubd fmt
aerij regfone,quoniam angeli,ac D ij in facris lite/ ris(nam nomen Dei
Elohim,efl etiam Angelorumjic etiam in prophanis) legati» tubus jungantur,hmano
generi dati i Deo prefides,ofunt cale fles, non amft nifi forte corpore,non
congruetjec erit eorum cum Damombus mifcenda natu/ ra-Separato igitur munere
legationis,o interpretationis , reliquam definitiom partem accipiemus, effe eos
aerios ,k calefhbus aulis, commercio^ Deorum esu clufos,cr in terram,aeremq;
trnebrofum deieflos.lllud ttem uidetur in Flatans Apulcio,fbrte'q; etiam
Philone corrigendi/, fitu aerium datu Damonibusno natu raliter,dc quafi
fuccedcnhbus inuice fibi mundanis regionibus, qua fuerint in crea x tione repleta,
eundis elementis habetibus fua animalia. Nam fi natura fitusis Da mombus
cffct,nunquam malifid bom femper fuiffenkquomam tum autor omnia bona fteit, tu
nihil efU Natura ftHudeprauatum. Nec Deus malis habitatoribus mundum fuum
repleuiffet.lUe igitur aeris ftms accidentalis fuit:non natura, nec fit it
diuiM d\ffofuio,ut coelo damnis animis repleto,compleretur aer item fuis ineo/
Us.Quod fi Deus feciffetjbene fecifict,nec mali Damones effent , nec aerem, fed
coelum incolerenUReUmpatur igitur ha * fedes datas uti malis,uel ut quibus non
Ii euerit ad caleftia templa propter fcehu affmrare. Quocirca ({uod
Phdoperhibet in libro de Mundo fecutus Platonem,inft yty Tee n7»rx,i(gu
cu&io-j iS^ety-H vrAeeyfis uscTot>.ay&*oykvce$^xZy o st®-
icasyoJroey isi,J^seeKtnio-yuytrcus ovoxett eevrteis wioJfierty: A cri,bt/
quit, attribuit uolucres,o poteflates alias, qua fenfu nonpoflint percipi. E fi
auti is chorus animarum incorporearum , per acies o ordines diflindus fuos •
De/ inde infert, Quarum alias ratio probat corpora mortalia ingredi,certisip
tempo ribus rurfum migrare , diuiniorem compagem fortitaa , omnis terrena
habitatio/ nu expertes effe,fed fupeme ad ipfum athera purifimas effe.Q gdt
Gracoru PM lofopbi Heroas, o Demonas uocant,Mofesre&o nomine Angelos, legationBm
fungentes,ommciantes i Principe bona fubditis,o ipfi Rfg» ra, ijufbus indiget
fubicfti Et in Ubro,quod informia pntiDeo inj» konyonmy «**« fc Aer
incorporeorum animorum domicitiu.Quandoquidc omnes mundi partes re/ plendas
cffc,pulcbru iudicauit opifix.Quocirca terra tcrrtfbribus, morio ’ fhtmi nilus
aquatica, calo fk Has attribuit.Quaru Jhtgula non modo animi efl, fed etii
purifilmamcns.Qiprtctiaminaliaregmcimuerfrdcre, fa tyvyeny.u Mplura yti
xsntchK7rT&,ri frangit 4^ Mfxrtpw laiytsKog 3* DE PERBNNI PHILOSOPHIA. J* *
y% eApee,yns n&Aoy @ v/Parcs faoTfcepuytAnimalia credit funt. Quod fi jenfu
non percipmtur,quid mirum! Siquidem cr anima inuifibdis. Atqui ueri fit
fimile,acrcm multo mugii quum tarum unimuliu nutrire-Hoc igitur Philonis do/
gna,dicerent Theologi non effe plane Mofaicum, negantes effe in aere animus,
anteaqud in corpus defeendant , dcrcmtfc purifiimos animos habiture non conce /
dentes,qui locus datus fit en a Deo, Unquam naturalis, ut legationibus
fungantur . Si mim accedunt ad R
egem,certe calefies funt,non aerij . Et ipfi Angeli confifii funt fc femper
aflare confpefiui diuino.Si funt calefles,ut clara ratio ejl, quonii funt
Angcli,qui Dij dicuntur a Phdofophis,ctiamq; in Theologia, fupcrejlcose/ tum
ccclum habere pro regione, eosq } folos legattonibus fungi. Eos autem qui te/
nent aera,non modo non effe purifiimos , fed ediorum Theologorum tefiimonio .
mquinatifiimosjitpoteuctitos propter impuritatem calefies penetrare domos.
Quare fccutus in eo Platone Philo,dogma propofuit non ufquequaq ; Mofticum
Probarem emm tefiimonio Mo fis, tum Angelos calefies effe, femper in aula regis
fu commorantcsttum acrem non alia animalia, quam uolueres habere : nec aliud
animantis genus acri necefftrium fuiffe,quo repletur, nifi uolueres cr
uolattliatfi/ cut nec aqua funt alia animalia,nec terne mficorporea,V uifibdia.
Daemones au tem quoniam tantus ejl Pbilofophorum confenfus aerios effe, dicerem
non confit/ lio creatoris, cr natura fittm hunc habui ffc, fed cafu er uido
fuo, quibus coelum, quemadmodum ceteris animis,effet paratum. Eadem corrcdionc uterer
iit Apu/ lrio,fde(tis bonis multis, quae de Daemonibus fentit. Dtdirifur
lententia Platonis Jc Daemonibus ,qtia tnbait dt legationes, interce fsfonem^t
ituer hominem, at<p Deum. Et quod hi funt Angeli ccdefies. Cap. XXII: j^Eclaratum
rfi igitur, quod Plato prodidit m Epinontide. Cum ergo legatio/ ^ncs,et
interpretationes, non Daemonum aeriorum, fed coelefiuim Deorum efi fc
deprehenderimus,recognojcere , cr in fedes fuats refiituere neceffe erit , quod
item Plato dixit in Sympofio de daernonibusiEtenm,'mquit, omne Damomorum genus
intcriacet inter Deum,cr mortales , referens Dijsres humanas, hominibus 1
dmnau-Mommum quidem preces,cr facnfiaaiDeorum imperia, cr praemia fau
crificiorum. Ctmq; fit in medio amborum , efficit ut umuerfum fit inter
fedeuin/ Aum.Pcr hos tendunt omnia uaticinia, arsq; facerdotu,eorwmq 5
omnium,qui fu ertftciff er imnationibtis,incantationibtssqs cr ueneficijs
infifiunt. Deus ante non 'habet cumbommibus commercium , fed per hos omnis fit
legatio et allocutio Dift dd homines. Vigilantibus item C r dormientibus. Atque
qui in his dofius efi,uir dat tnonius dicitur. igfiur bt Daemones multiplices
funt eruanj.HXc Plato. qu£ qui/ icm eodem atq; fuperiore calculo examinanda
effe, ne uelinfuffiicionem, uel in/ dignam Philofophia hallucinationem cadamus
, certum efi. Tanta efi enim pro/ pter feparadonemd corpore inter Daemones
bonos cr malos, aut Angelos, cr Dmones fimilitudo,& quia mali jaepe
transfbrmantfcfe in Angelos lucis jutea/ «*—< ,i Kk t dem i IX AV<3V$T.
EVGVB. LIB. VflT; . > dem eisdem apit.l Philofophos tribuantur, deceptos
eorum nonnuUot,utadt Porf phyrius,ea fimilitudine-QUoniamq} credendum ejl
Platonem, ficut omnem aliam Phtlofopbum,fic de Daemonibus hanc ab
Aegyptijs,catensq; Barbaris, etiam iudi ce Pl uurcho kju)ijfe,ueriftmile fit
qua de utrotp genere audiffct,huc eum in com mune attuli ffe. D ico igitur in
hac Platonis relatione, etiam Platonicorum tejtimo/ ruo, cum mifli fu duplex
natura,non congruere D xmombus omnia, frparandxcfi effe redo fanocj ;
lulicio.quonixm mhd eji aliud mifcerefuperJUtionem cum religj/ one,quam indigna
Deo, indigna malis,predicare,ut fmc bonis mato,fiue malabo nis xf>igncs,par
utrinq; periculum adeas. Funttto igitur Sia, legationes, cr inter/ prcutioncs,et
inter Deum,hominemq; interce fio, delatio mandatorum Da ad bo
mines,prectm,V" beneficorum ab hominibus ad Deum portatto,non efl contms
quos ibidem incantationibus, cr ei qua; dicitur
yoiiT<iec,midefcitim,mnatiosiiM item, qux fepe ficrunt exeerabiles, prxfiftos
dicit, er quibus totam attnbuil Nld/ gicen : fed efl calefiam Deorum , c r
eorum qui femper afiifunt diuino conffie/ £lui,quos Arijlotelcs cr Plato beatos
m calo prxdicant ob hanc caufam uiucrm Quod longe quam Aegyptiorum, cr Grxcorum
Theologia Mofis uctujtior, « qua Dij calefies a fumrno cr P rincipe,ac Rege fuo
Deo monfbrantur,ad homtnet mifi,rurfum ab hominibus preces,ctbcncfa£la
attultffe,probat. Ac ut taceam M o fen , de precibus clarum. Apud Tobiam inquit
Angelus, Quandoorabas cum la/ etymis CT f cpeliebasmortuos,cr rdmqucbas
prandium tuum,ct mortuos abfeon debas per diem ut domo tua,C7 nofofcpdicbns,
ego obtuli orationem tuam Deo» p quia acceptus cras Deoxneccffe fuit ut
tcntatio probaret tcnunc mifit me Do/ minus ut curare tc,cr Soram uxorem jilif
tui Daemonio liberarem. Ego enimfum Rajphael unus ex fcptem,qui aflamusantc
Dommum.Hxcipfe An gelus, addens fe ucfcicibo immortalt,inuiftbtli, qui ab
hominibus ccmi non pofiit. De facrifictfT an tem in Apocalypfv A fcendu fimus
aromotu ante conftcdum Dei de manu Ange ' li.Ergo no a Daemonibus, fed ab
ipfifmet Dijs fvnflio haec cclebratur-Triaq; funtin bac Platonis afignationc
corrigenda , ut Theologiae tranfpofitus ordo infuasre/ pones reuocetur: Qjj
odait Dxmonas intercedere inter Deos v homines. Nant quiintcrDcum, !x>mw«
que intercedunt, quafity mediatores,cr rsfofvaotcd/ iftunt,non funi Daemones,
fed ipfmct Dif : nec efl cum Dijs illis mulus, quos cr ip fosconfeffus efl
Plato ab Opifice mundi creatos, intercefiiotnccadeos fitrcLv tto,fcd Deum fuprcmu,nec
habent niimfiros,Mcmuncios, cr legatos. Quienim fi uit Dif illi, inter
<pu>s,cr homines,medij,cr intemuncij Daemones intercedant!
Tranfpofitusigilur cft ordo.comgenduset rc&tuendus a nobis jit quos dixit
De/ 05, er quos A nBoteles prxdumt extra corti uerttgmm uiuere beatos,quod
etiam Plato ubique, defeendant e calo 'inter homines Deumi jj alufimum
intercedentes, digni qui nocentur, ficut 'm fueris literis uocantur,Dij: quos
omnis uctuBas etiam eognwt, cr fenfi^cr experta^ efl ad hmtnes uemre. Hetnquc c
atuUuf, , ; QwicfltW DE PBItEflNT PTCtCKXJKmMA' |a|4?5 QS ' coe®M humanos
inuifant : c r quod Plato in E pinomide, B onot CT pios am/ pledunturtnon
aerios idos Damones, fcdDcos coelicolas dixit , qui quondam fmpUs pulcherrimis,
uifibdibus $ corporibus, darent fcfein confeedum pijs, ac mftis,ut Abraha, ut
Mofi, ut lacob, pierifque probatiffimts uiris pojl c r ante eos . Scelera autem
nofbra auerttffe, iujtitu, probiuusq; ornatricem, eorum mentem i nobis.Hifunt
legati, merpretes,relatores^ltro atroq; a cado 'm tcrrss,a terris i* corium,
legatorum more reuolantes. Secundum corrigcndu ejl,ut quemadmodum non ejl inter
Deos, hominesq j merceffio, fed inter Deum principem, quem cr ipfe agnofeit,
ueneraturq; Plato, nec ponere fis e)} altu ordinem inter homines, cr Deos: fic
pradidio futurorum,legatio,cr albcutio,Damombu{ er acrijs iUts po teflatibus
erepta, tradatur Dijs melioribus, non nuncijs ex potedatibus, fed ipfis
mtnetoru/m munere fungentibus. Tentum, quod quemadmodum munus iftud pre clerum
traditum Damombus,reffuuitur ueris pojfeffonbus Dijs : fic officium ex/
ecrMejiencficwum,mcdnt4twnum,teletanm,qux [ape turpi fima, abomian 4 « que
fuenmt,non bonis ifl*f,er potentibus Dijs,quibut mens cff,ut Catullus ait ,
iuffifica,tradatur,fed relinquatur aertjs ijlts Damonijs.Hoc igitur pado \
iet,ut da/ fis fuis cuique locis,ordo Theologia uerus appareat. Habemus interhn
a Platone, Damones e jfe genere aerios, magica, uenejvijs, incantationibus,
oraculis prafe/ dios: Legationes dutem,ut ipfaratto docuit,reflituimus Dijs.Docctenimratio,non
' jftter Deos, fed maximum prxpotentemque Deum intercedere legatos. Ergo fi
fmtDij coelicola, ut filetur Plato, ht maxime parentes principi Deo,legatiom/
bus funguntur. Sequitur item ex didis Platonis, neceffaxia, naturaltque dedudi/
one,Dxmones non effe bonos,id'que duabus rationibus.Suntaerij,non admiitun/
titr in ccelum,non fmuntur,dtuina prxfentia. Sunt item f celeratis maleficis
que ar tibus, teletis exccrabilibus prajjedi quo arguitur eos impuros effe, cr
inquinatis mentis , nec eos dcledari,quodin Eptnomde dixu,bonii,odiffc
malos,quod eflip/ •forum Deorum coelicolarum , ut Catullus offendit. Emendandum
item aut decla/ fandum, quod ait, Deum uel Deos cum hominibus non habere
commercium. In «Gorgu fentit contrarium : cpcccri A ol <rocpoi,ygu. ovfariy,
teget y»p,i(gu St/ WS,K 9* ta&fmr* S KOiumvixy ovrtya epthtctp,&
noo-pioTufct: Jiiunt fapicntes corium c r terram, cr Deos,cr homines habere
fodetatem,&-a/ micitiam, cr inter fe ordinem. Huctifqucpoffcnt fic Damones
definiri fecundum Platonem: Damones genere funt aerij,id eH,loco, er corpore :
funt malis affedi/ bus,quia ddedantur impuris ueneficijs: pra funt
incantationibus, qua fineimpu/ ritate,cr fine fldgitifs non fiunt. Habemus
etiam ex Platone , er Condio definitio/ nem Angelorum,fiue Deorum,qubdfunt
caleffes,praffdilegattontbus,intcr nos .Cr Deum intercedentes, imperia Dei
nobis, nodras Deo preces perferentes. De/ ledantur mirum in modum bonis, adeunt
domos caffas, exserantur malos, a/ Mertunt fefe ab eis. m ' Separantia \ DE
PERTENNr PHILOSOPHI A.Y * Item Dafiiel genere Barbarus ( aBxrbaris autem fluxit
ad Grxcos Theologia) tnultos Hatut annos ati te Platonem, inducit quendam e
coctilibus, nimirum Ange / lum Gabnclem,cui populus H cbmis creditus eflet,
dicentem reflitiflcfibi prir.ci/ fem Perfarum,uenifle,autem Michaclem unum de
Principibus primis i ti adiuto/ rim fum. ibidem cjl princeps Grxcorum ,y
Kichael item princeps Hebrxo/ rmt.Hi funt igitur quos Plato fmuliter dixit «f
\our«s, Principes , mundi reflo/ reSyPrxjides generis humani Nec alia fentiebat
ipfe,quam a Barbaris audita,no/ mine tantum diflcnfit,nec qux Barbari
docuiffent, quoad decui flet, perccpit.Pofr femq;ex ipfo declarare ,uel
corrigere Platonem, qui exteris libris non a Dx mom busfled Dijsaflertt curari
genus humatum. In Phxdone,utaIia loca taceam, Be/ ne,inquit,iUud ce
kbrari,crebro qux iaflan mibi uidetur,6icvs uicti ttyuiy tovc
iuAlcito[fyivs,i(C)U tvs v£y Kreyircey Zit tftflij
DeoseJJegubematores,cuBodesq; nofhros, er nos rfle Dijs, quafi peculium. In
Apologia quoque dicit non ncgligtres viri pij,ac iujtiaDijs.Ergp correxit
Plato/ ttem Plato,' tilstq; ctta prouentate fujfragium. Vt ago fabulo fe prope
fuerat pro nero Deo Saturnus, ftc pro ueris Dijs,aut Angelis, nominati funt
Dxmones . Sei corrigitur et auloritate Prophetaru,quorum uetuflior cfl, quam
Platonis Theolo gid,eripflufmct teflimomjs Plato Uabes igitur prxta fupradifla
nihil aliud qui/ dem de Dxmonibus:de Dijs aute,quod concorditer cu uaa
Theologia,drfhributat partes omnes numdi a principibus fuis Dijsaflertt piato .
Sicq ; poterunt Dij de/ 6niri. Dij calefles,quos Angelos er nuncios exteri
uocant, incolunt coelum, funt legati Dei,intcr Deum,c/ homines intercedentes :
funt item principes prouincia/ rm,urbim,locorm redorcs,ac paflores diuini
quidam, a quibus tanquamdu/ dbus er principibus gubernantur res humanx.
hosq;diftnbuit prxpotens ille Deus. Quare non funt Dxmones illi aerij
principes,quos dixit Plato, cum Dxmo tles magnis illis principibus longe fint
inferiores cr imbecilliores . I n Tobia uidi/ mus ab A ngclo fugatum Dxmonem
utpote immwtdum,impurum, imbecillum, i fando, puro,prxpotcti.Hi funt igitur
ueri principes, et hosuenfmle fit ex T heo bgia B arbaroru
audifle,etfcriptisfuis cekbrafle Platonem. Et nos in fuu locum theologiam
rcflituimus,etiam non reclamante Platonr.qui er in Politico hxc ipfd
itflnrns,7rd»Tts ovy of HccrtCTdwnso-vrtcfycmts tco myisw Jtuytvl
iioijvorntToyt) yoyinoy,tc<ph<rxy cclra ytfij -f uco-yrs piau^Hy i/
wtptteixs:OmHcs,ait,qui cu magno Deo per loca impaabant Diflcognofcen / tes ia
quod fleret,partes mundi fuis gubernaculis deflitucrunt. Sic Deos appellat,
quos altbi Dxmones. MirMc,diuinwnq; prope oraculu apud Platone, principi/
hisdiuinis creditas res humanas,cos c r Principes appellante fieutliterx
facrx,et eam gerenda prouinciam demandantem, quam item litcrx ftcrx,per omnia
fandi Theologix conformis.Et Philone diccnte,apud PhilofophosDxmonaseflc,quiin
facris literis Angdi,nofcimus principes Dxmonai effe principes Angelos. Dc n»
AV3VST. EVGVB. LIB. VII*?1 eligendi», corumip prxfldio.cuftodiiqf liotninon in
utta, 9l poA, D.-ot,ud Angelo» congruere . Qyu Icuhu.ciun iiuoliudo» poQ ne».
Ca P. XXI IIL ri» De Dxmoniboi eligendu.cor aPUtone uiJita,iaDec * *“ motiem
fleri Dxmone». -Uud item obferuandum fufeiciendumq; eft,cr, ut fecimus, etim
declarandum, l quod ait js multis in locis de Dxmonibus trudu
PUto.Q&osutdocuitribusuiu eondtuombusjortitos res humanas, cos
admimdrare,ante utUm, in uita, pofl ui/ tam affcnt.Quxdidafunt,ftcOxnt ad
conditionem, qua uiuimus : qua autem ia phxdro, decimo de Rcpubhca,antc uitam
& pofl I» T imxo quoque cum iuben/, titr humano corpore formato animas
dutinitut creatas infer ere, cr regere , atque «dcre,&
confumptosfmrcciperc, tradit ea,qux extern libris. Et quod progref/ fusin
Ttmxo.TiMr&AvAybrurip, rots ixv# yuvHiutcn Avm »jV yriy
vfarvrxfcoiAiatmvttwu irx^xAAJsrtis kf\*y ^«S aAxvx/ 70ytT6 icitx&to Quuroy
<rs>nxxvTos nsiftvrifvivarxy : Mortalium au/ tem fatum O" opificium
fuis filijs aut progeniei demandauit: qui quidem eum imi tantcSyaccepto'^ animx
immortali princtpio,deinceps ipfi corpus effinxerunt ,&• adornarunt. I uxta
igitur hoc fuum dogma in creatione hominis , quod autoritate, e iuSyOut
corrigitur taut declaratur, Plato multa ahjs locis dtfferuit. m decimo de
bepubltca docet eledionem Dxmonum,quos ipfi uitam ineuntes eltgimus,uel ipfi
nos eligant,noftram effe.Keforendum^ ,utdixi,ad Angelos tr Dcos coelestes, quos
dari ftmul ac nati fumus, custodes nobis , omnes prope facrifcriptorescon/
jentiunt. Eliguntur autem d nobis, quod quancunque uiam,eledionem uitx futi '
fcipere ueUmus/toforxftt hbcrtausiuita ucrb fufcepu,fufcipilur,eUgitur^Gcnuis
fme Angelus,qui ddigunt,ampledunturq ; bonos , exeer antur , auertuntqi fefei
malis -Cui wjlitia,pietas,probit4fqi placuerit. Angelum fibi cuflodem,prxfidem%
{legit-Ham Plato or Aridotes , ipfa quoque facra dofirina bonos cum primis i
l>co curariydihgf,fbucri contefiantur.Viroq; iuflo nec tuuo , nec defundo
nocere quicquam ob illam custodum poffe afferuit Plato . N oStr a igitur efl
eledio , no/ flrum cjl decemerc,utxwm pijs cajln$ fidis puros iUos,fandos,cr
calefies ani/ mos uclmus aduocare et conciliare nobts,anfcclcratis,impurisq;
aucrtere-QHm ubiciiUinoftris literis decantatur. Keuocabitur igitur cridud,
quod ad flatu ante uitam pertinet, in fuum Theologix locu,aut mentem Platonis
fiujfe dicemus, quod aperte cr in Phxdone,et Politico jlijsfy locis
demondrauit, D xmones effe Dea* iQot coclefles humani generis prxfides a Deo
datos. I n Phxdonc quoqi ubi loqui/ tur de flatu animorum pofl uitam,hxc ad
alia habentur, reforenteipfo fima^uM dam prifeam Animam indigere cuflode,d>s
a?XTihi\/rmrxmx fc*c*ffdy,ouu* gs (Axitatoy aurosi? forrx aAnyi, «vrotg xy fy
vrSjjfjlfU at JIkuvx to/ jr<i{/,oi <h.i tous fvHiiytvns JltxJltKourayMnsl
aixJlv 7rofiv\S& : Sedi/ cct,unum quenq; uita fundum uniufcuiufc^
Dxmonemficut uiuentem fortitus fis/ iffct,fic conari agere ad quendam locu.Qgo
codcdos,oportcat ai in foros tendere DSPgftEttm J>ffrL0$6PHTA. * ' ***
mdicandos.Hac Plato,addcns quod animis , qu&ucl homicidijs aut iniurijs ,
uet sltofcelcrefe commacula ffcnt,earu duces exeerati,cr pcrofi,neq; profiajci
cum kif,ne<fc duces ejje uelint Ipfas ire uagas,cr palabundas,dottec certa
temporis rd Uolutione perada,a necefiiate ad dignum fcelenbut {itis locum
rapiantur . qw> autem pure,ac fande,moderate<^ uixiffent, fidas duces cr
comites Deos, in lo/ cumcongptum deducj . ft/ut{i7ref>0i'i/,i(gc/.
Hytiacpoop fkosyrvxiiirct wkx «r* *A(f «cwTNfcxcts» rou rey rssfwrUtnrrx. \pfo
igitur etiam atteflante Platone,ui demus duces iUos,et c omites armarii effe
Deos. Apparctq; uenerabilis, primxuO/ per omnes atatcs dcfcendens , habens
ortum k calo Philofophia de Dijs,fiue An/ gelis caleBibus-.Eos 4 Deo rebus
Humanis praftdos, quam natura hominum, fu/ perioris c onditionis,tuff os cr
antequam uitam ineant animi, c r cum m tau de / gunt, cr em rxcejjermt , fequi,
comitari, ampledj, regere uelutt gregem . T raj duntur eudem in Theologia, Quod
Michael princeps iuBarum animarum : EI k» Petro pulfante hoBtum Jufpicio,qudd
Angelus cius effet . Et quod ab his m terra Mta noBra mumtur ■ Et quod afeendit
fumus aromatum dc manu Angeli in con / DomtmrEt quod Angelus eius nobifeum cfl:
c r quod Angelus meus pra/ cedet t c:Et in T obia , Angelus Dominicomitetur
uobifcum : c r quod tradit De uf M iahacli animat fandorum. I n quibus apparent non res modo, fed nomina
ftmi/ ha, duces, prirtcipcs,comitcs, munientcs,ftrentes facrifici*, praeesf,.
Apud Pia/ ionemfvvv&rapci HysfC7*tty£(i9vtV7(U,inof>B(atvor7ss,H£capud
Plato/ hem Thcologia,rft iQa fcculorum omnium, cfl ingens, quod femper coelo
cumteh iafhit commercium:quo,ficut caelites, et prtnceps ipfe Deus, exploratas
babuert femper res noBras,cr claras, defixeq; eat intuebuantur:fic terra
propter id ipfum commercium, cum crebro ante domos caflas uentitarent,
nouerunt, uiderunt eo/ in omni fecido, ftcut apud Hebraos,cr noBros,ftc item
exterat gentcs.Ornnes cr him fumus filij Dei ■ Et prioribus illis feculis
nondit terra uiolata idololatria , fape Angeli in terris uifebantur^Dogma
ttero,quod ijdcm ducant, animastorporibut exutas,mirabilc cjl,uttBis etiam
perfredum fuerit . Sic undiq; omni ratione con / duditur eandem femper frjje
pietatem, rchgioncm,Phtlofophiam,fcdncmmbu4 mutatis, cr ordine Theologia
tranft>ofito,aut ab aliquibus ineptis, er male fanis temerato, primorum
feculovu fanditatem caligaffr.donec magna Mens, crcatrit Uonunu,caleBibus aulis
digreffa in terras, eas larga bonitatis fua luce repleuit, fc ritty fapientia
fua fontibus exuberare omtua-Hadenus habemus feorfum ex Pia/ tone,nempeexprifea
Philofophia,eo<p ueriore. Na et Plutarchus perhibet hac i
€haldais,Aegyptijs(p manare, qua demedijs inter Deum cr honunesDamom/ buspofuit
P lato,natura Angetori,frueDamonum bonoru,ficutfuperias aerio/ Kos a eeelefbbus
feparauimus,frmouimus etiam fibulo fos, et no naturales Domo Hes,poeticosfcilieet
a ueris.Poetici Damoncsfunt homines, cx hominibus in Da/ moiKS
rektifPaUaSfMmcrMfWuhQuicu non fmtnaturales,mtriiefl Apulcioi 1 [ei fs» AV
G>V S T. EVGVB. LIB. VII b fed antea Platoni fuiffe indudoi- Q£id potent
tamen refte interpretari Vt m noRris literis homines pij fieri ficui Angeli Dei
dicuntur,er ut oRenditur finii todui beatitudinis effe
aoro&v*TiS,deificaiiojU efficiamur Dif, confortes imagi/, nis filij Dei, er
coheredes eius.fic tale quid innuebant idi , pojl mortem fieri fag nos,aciufiosutiDcos,ac
Dxmones.Sic etiam Plotinus credidit malos animos fieri Dsmones malos.Sed
Theologi£,rcrumq; uitanda confufio - Quod er 1 atianut Phdofophus admonuit:
fxtpens <At ol rosi urfyar.rots brsrarrf tms , «v«6 ua-if/ «i viy fofyomotp
^Xcu^tyi^xy y^oirro <AfXsi& , <& tartf to assoS ctrii t>,Xu§ii
$ /\ • w&foauros ; Demones , ait, qui homotibut imperant,non funt hominum
animx-Quomodo enim efftnt operantes,pofi mor / tem nifi uiuai homofHxc ille.
Sed non placet autoritat eius , quantum Chryfofio/ mi, er aliorum. t Sepirantor
acri Dttmonu i fiholoG»,<jooj ctkbnntpoli*, V croi Dsaotut ai> rioullo j
cjIc. Cip. XXV • _Ku igitur jitfeorfum,feparatimq; eundi tradantur, funt apud
Platonem oi I monum genera, e quibus una tantum natio funt ueri, naturales#
Demones, reliqui non naturales. Naturales er ueri funt aerij dii . isq; ejl
ommum Phdofo/ phorwm, totius’^ PhilofophLe confmfus,effc naturales,
quosPlatoueneficijs , in/ cantationibus, Magic* , ynn^sct, faccrdotm$ artibus
oraculis $ prxficit • X quibus ex una parte feparandi funt Demones fidtij, er
poaicijst Matsua,Qcea/ niu,Galacii,Phorcis,Saturnus,Opus,lupi;er, luno,quos
memorat in Timxa PU Io, in libro de Vniuerfitate Marcus. Extera porte coelejles
idi Dif , quibus acrijf Demones fubiedjreformidxnt, tremunt $ ad potentiam
eorum , poffuntq; uariji cruciatibus ab as torqueri:Et quos nonnulli
Phdofophoru mwijtros Angelorum, id ejl Dcorum,dixere.Hac feparatione
fidi,ficdtus omnu,que traduntur x Pb» lofophis,et x Theologia uera cognofcemus.
Tam uero funt in Theologia Jcorfun Demones a fupcrionbus,er ab hominibus
difmfli, quam apud nonnullos Philo fophos confuIj-Confufum ejl igitur, primum
cpiod Laertius ait • Platonem exijbi/ majfe Oiov: iQog&p t de
avSg&Tirx, xgi tAxifioyxs i]vxt ; Deos intuert, CT regereres humanes, er
Demonas effe.Dico Demones hic, non effe ueros i/ los,aeriosqi Demones, fed uti
principio demondraui, ex communicatione nomi nis Demonis,quod apud prifeos erat
etiam nomen Dei, ut exempla probabant* Deosjd ejl Angelos,Demonxt
diilos.Demonium autem Socratis,cuius meminit tot locis Plato, cum Socrates
effet uir bonus , hortaretur $ ad uirtutem omnes bo/ mines, cr ab ipfo Demonio
ad bonum femper uocaretwr , foruffc non nuticjfet fentirc fuiffe Angelum
ipfius,qui er Balaam hariob,er Mago apparuit, xfcelc/ re'q; tucrtit. Q^od autem
dicit in ApohgjxDemonxs , aut Deos effe, autfiliot Df orum nothas ex
Nymphis,dicendum ejl hos poeticos, er fidtios, fibulofosty Demones cffc,non
ueros tdostacnm4es}<j quos i» Epinmde genere acriof nisui •X .vt DE PERtNIfr
PHIIQ-SOPHIA.» dafmiuit.Etncc filios Deorum Damonas, nec Deos effe poffe.Pratcr
naturam, fo poeticum, effe ut D ens mifceaturcum muliere,mde< f rufatur
Damon.Dc ' quo pohea. Sic quos dixit in Cratylo ex fententia Hcftodt Damoncs,
homines fci/ licet iujlos uita fundos, non minus erunt fibulo fi , atq; poetici
illi : habebit autem res uert quondam fmuhtudmem,fi Demotus uclut Angelos
interpreteris , quibus , poft hanc uitamfimiles fiant homines,uifti,ac pij . Ad
eandem rationem attinebit uocatus Trifmcgi&us Dmon,quaft Deus quidijion
Damon uerus-Et quod Plu/ tarcbus ait,uti nonnullos mutationibus, ut quemadmodum
e terra aqua, ex aqua Ocr, ex acre ignis fit, ftc ex hominibus
Heroes,exHeroibus Dxmones.e Damoni/ bus pauci in Deos abeant. Hac ratio uera
non efl. Natura modos non f eruat , da/ tot,ac prafixos a Deo.De quo pojlhac.
Ex genere quoq; fibulo forum, poetico/ rumq; Damonum erunt , quos ex
fententiaHefwdi refert Plutarchus, proferens quadam ex eo carmina: tma-75» lui
jrmees Xxxkg v\ct KOfStm *ArJ}»Z>yH rimpa x.6gatv&‘ ' Tfa j JC tActtp*;
o yHfktrKSTOu^tuiTte^ Emx TSS X.OpCtKCtSi<AiK<£ Ji V/xSs T »5 cpiviKXSO
Qciivif ^ NvitQcu. T£b7rhimmQi nigou. /jij cayitysu, QM non curabo reddere
carmine. N ouem, inquit , fecula uiuit arguta cornix vi/, rorum adoiefeentium.
C erutu autem quatitor cornices. At tres Ceruos Coruus fe/ nefcit.Verum Phoenix
noueni Coruos.Dccem autem Phomicesviuitis uos. Nym/ pba crinita, filia louis A
egiochi. Arbitratur enim Plutarchus has Nymphas ex fententia Heftodi D amones
effe • Dicendum igitur hos minime ueros, fcd fiditios, & fabulofos
Damones,<y a poetis tntroduflos,ftcut fontes, qucrcusc^ Deos, reti quamq}
fditkm Diuinitatem. item critfilfa commentitia ij; prorfus pcrfuafto , ut
ptperius , bonos uiros in Damonas bonos migrare dicebant, ftc quod d fandifa tuis,ct
gruuifiimis Theologis nofbris repudiatur , homines malos pofl mortem Da mones
redditos,nonnunquam corpus humanum uexarc.Eo enim non rffc credat dum
ChryfoHomus inquit, quoniam Damonesipft deceptores femperq; menda/ ces id
fateantur . In hac perfuafione fertur fiaffe Pio tinus . Quod niji fmtilitudi/
nem interpreteris, ut ftcut bonis drur habitatio , quadamq-,) mulis Angelorum
tiatura,anmo,w corpore beatis efftdis, fic mali fint Damonibus corruptis, er
infelicibus pares,loco <y forte , alus uiolandus er tranfponendus ordo
Natura Sion effet. Similiter quos ipfe »« tertio de Republica reijcit Damonas, Heroas'^ p/ dos
ab Homcro,pmterrcijciemus. Veri Djrmonej oRrndimturelTe aerij, natura malcfi.i,
ingenio pniri.boltl nunquam ipfiGneiPhilorophis amoribus. Biquodctum Anflotclc*
dcDxmonU -V buicfiJocuiMt Cap. XXVI, L.aLrisw., . •* 1 »fay Lt Sclcdii <*•
AVGVST. EVGVB. LTB. VYTf- cElf^ igitur, <y]decuratc cunttis fepofttis,ueri
Damones , omnis Ph&ofopHk ^confenfu, dicendi funt aerij malefici ■ De
quibus Platonis etiam tejlimonio , hae pronunctanda funt, primum eos aerios
rffc habitatione CT {arporc , Imwi fcelere, turpitudine dclettari ■ Quod
propofitionibus cx ipfo Platone prolatis probabitur , altera ex altera
nafcenttbus- Prima propofitio cjl,quod ait Damones prtftftos ci, quae dicitur d
Grscis yoHT<fx,hoc autem cfl deceptio, qui decipiunt funt mali,D* mones ergo
mali. In tertio it Repubhca: tonet yclaivuywxrra ceret uti et/ WiVidmtur inquit
Plato,facere prx$igiu,qu£cunq; decipiunt- ergo ex Platone nihil cfl aliud
yctn{x,praftigiu,qukmdeceptio,cui prtftdos dixit D xmones.Se eunda propofitio
ejl ex fecundo de Legibus,ubi nititur omni conatu probare Dr» effc bonu.Bonu
autem non faSercyncq; rffr yotrrct, praSUgiatorc. Ergo fi DrtK, qma bonus,non
ejl yeu(,ut loquitur At Plato, neccffario quicunq; ejl yc*S,cfl m* lus. L onge
autem peior, qui prxefl uencficijs,ucl preBigijs . Damones igitur tna( cimi
deceptores, v implanatpr(s,ncc mali modb,fed etiam pcfimi-Tcrtid propo fitio cx
decimo dc. Ecgibus,ubi prohibetur ca,qua dicitur ycimfx, er qua « vtt
i/lxi,incantationes,ut que funditus urbes euertat, fuppliciaq; ibi excrcctibus
adhi bentur,us ft/<rteuf7t <£? wycug <$ iwctAxii yonrwcvrtg,
'tusuras*, aA« olxixg, G? tu-cAc/s , ffliaUTtoyyaffiy vusifrjpxa- ly xxrxxfXStfta/
fisy tQuafi facrificijs ei uotis et incantationibus praftigiantes,priuatos ite
v io mos intcgras,atq; urbes pecunia caufa conatur funditus euertere. Ecce
docetPtt to eucntit,jludiimq; i>!ca>itationu,ac pr<cjligiaru,euerfmem
nempe priuatorvitq familiam, er urbium, idq; ob pecunia. Quicunq; igitur hac
exercent, mali, exe? crabiles, quicunq; prafunt,foelcfhfiimi,nocetifimi. Uaq;
Damon cs ore ipjhu Pl4 tonis, Platonicoruq; fun t, quales tejlatur nojbra
litera,inquinatifimi,fcelejhf)imh ' Veniq; ,qua nos ex conicfluris colligimus,
P orphyrius aperta uoce eonfrffus tfa m fecundo de. abflincnMuPtcc i*wt oi rHy
wxvriocy h rsxerx yourfa ixrt/ yunvu rsToig yctp <Ah /xccA isveyKj xty
wpfctsiTjr xoToytKTiyiuitny. flft TOf XKXCC </[gt yomtjdjy 5TK(T»f
Qcu/Ttcmccs . &7rK.7H<reulKKV«\ol ijg, ■nfocTtspyixg.ft cdrruy qjJitjki
, tij tf au7i>tKKfnwcrx^l'«f»tfip M HStKOe/loutacng.TTotGe yctp
KK0?.x<nx#gu 7rktn(»y tAwis 2? /o/ 1 S ,Jj& vfrn £ tenen*. v> y*f
^dl/V!©- tohA cix&oy . /S&Asr- joU ydf eH inp oiuiSo-x Jtutxyiig
<Pox& Stcj : Per contra/ f\/os,ait,Danioncs,omne malcficiu peragitur.
his enim maxime eorum principem tpl unt,qui mala in malefidjs,dut prajltgijs
omnigena apparctia aucupantur ■ Jii et decipiendi artifices per oblata oculis
portenta-Pcr hos amatorias illecebras com ponunt nuferi homines. Omnis enim
intemperantia, diuitiaru, honorisqjjfes, per bos eftjnaximeq; deceptio.
Mcndeciu cfl his proprium.Volimt enim effc Difa V prafidens as potcflas tudei
ur Deus. Ecce eos praftgijspraftftos, et per cotexer «rj / DV PERENNI PHILOSOPHIA/
f>* miPtnpbyriusteiUs.sicornnisdcceptio,infinda^cupiduas,Veneri(,pecunuet
Hg/tiutis,qux Plato in Legjbus,per eoi fit Mendacium effecit frmHure,id^m
portentis jd/iscfc mncvLv.v q uod uolunt uidcri Dij, cr princeps eorum Sata /
%m efi Deus huius fcculi . Qjure in contrarium er fbi contradicens quod in cif/
dem libris PlatoJvp/jueyoi « Ai Hpjy &«'m s/lcupertS imis </it au
KTuttaietSvry Jleupovaip-.Coadiutores nobis D ijfmtul,et Dxmones. Nos turfurn
poffefiiones Deorum, et DxmonUclarum efibxcin contrarium tendere Platoni . Nam
prxftigfatoresconfiffus efi urbes euerterc , multo magis qui prx/ funt diris
bis artibus. No» ergo auxiliatores D mones , fed euerfores , bofies ini/
mttiQuxrUpropofiUoex ipfo Pktone:is<hk SfeoJ </lv<rvovstzy9fdnr^: Nui/
Ius Deorum hofiis homini. Ergo nefy Dij funt Dmones,necp non inuniti. Si enim
prxfunt maleficijs,cr prxfligijs,cr incantationibus, odere homines: ex quo
nafei tur,ut non fmt Dij. Ex pruno nafeitur odum,ex hoc fecundo, quod non funt
Dij. Quinta propojitio ex Homero: O v yctf cryyrhta kgyx jfteit paxee ftff
Afevoi. . A. to* sfisKuy rspv<rs,yfft cuiripx Ifyet icrjf&rrop, Dij
fcelerata adamant haudquaquam fidi, beatu luftitiam fed amant,rebus latantwr cr
equis. Ex quibus exifiiteuerftofuoru poeticorum Deoru,qui noxij fuer ut omnes,
ut Dia mt interficiens A dxone,et alij,ut M arsffequitur ite Dxmones no
effcDeos, nr$ etu bonos,quia diligunt prxfiigias,etincantadones,et
facrifida,qux prx fe ferunt 9diu,cr mentem inqmnata.QmU propofm,ex Euripide:*
Statri Jlftuvsp •ifisy,ovK funy 9tos:Si quid turpe faciant Dij,non funt Dij- Cu
Dxmones ope/ rentur ubiq; omntuconfenfu turpia,nefiuidx , certe nec boni
funt,ntc Dtf. H xcite probantur ex bis qux multipliciter attulu,et in rnuba abeunda,
Plutarchus. Ex cu ius didis, bene arnmduerfe, nulla fuper erit dubitatio, quin
Dxmones fmt, quales induxit Plato,prxfiflos malefici js: tales tute exifientes
, quin neceffario fmt mah, st impuri, qw et ipfa in fuas propofttiones
diflingua. Primum quod ait de dcftflu or ocularii, fiultum effeet puerile , ego
impii* dixerim putare Dem fubeunte utfce ta uentrdoquaru,qux Grxce
iyyzsgipvQot,cx corii ore loqui. Huic addit C hrji jbftomus,eu qui partes
impudicas mulieru,e quibus loquereturfubtret, clara fkte fi foki fui impuritate
. Ex Ixr igitur efficitur, ficut ex iUo Platonis tejtimonio, ut Dxmones fmt
omniu confenfu mab,et incefit, Profequitur alia propofuione Plu/ tarcbus,
Magnis difficultatibus Philofophos liberaffe, qui D xmonu genus in me/ dio
Deoru, nempe Angdaru,atq; honunum flatui )fcnt,qui quidem Dxmones w et $9
§VHTx,<j^ #*%T«a8oAij irxyneeitK,affidus mortales , necefftriascj; muta/
tiines reciperent . Ex his enim efficitur , ut ajfcdus mortales excipientes
indigni funt,qui uel Dij uel boni habeantur-Nam illi homines, etiam
Philofophoru confers fu mcliorertdiuiniorcscfr habentur/pii diligenter ,
prudenter $ affttlus hos huma/ .:■?> Ll * nor. M4 AVGVTT. EVGVB. L1B. VI tU*
^ ^ nos , ac mortales fopierunt.Detnde quod intericSi fmt inter Deos &
bomwfcf;»» caufa fuit,qubd cum mulla fieri uidif]cntafupenore,qu'm humana
poteftate,fcd id mala,ac fcelcrxta.Deoqi indigna,mcdiam pofucrunt
potefiatetn,cuimala« afl ftflipncs has affigerent:Nejis enim putat P lutarchus,
er qui cum co fuper haere philofophabantur,humants affeflibus,matis
fcilicct,non bonis, admifeere Deum Ergo qui prafunt bis,er per cos exercentur
mdigm,cr Diuinitate,cr nomine ba norum. Ac fatetur Plutarckws,ficut in
hominibus, )ic in eis mejfe differentias uirrn tis,id ejkpoteftdtiSjitsu -f
nccAnt* ccAoyv,xffeiiionu et irrationabilitatis* Ergo ubi er affcftus funt, et
pars bruta ct feritas, certe nccfc D iuinitat ejl,ne<p Ba nitas-Kurfum
aperte Plutarchus afferit,Orgix quadam et humana facriftcia , nui taq; alia
nefanda ,&wp afiri , <Aeetiadvtoy J\<pavAtay iprcrrfCTrnS irtx&j
Nulli Dcoru fieri, fed caufa auertendi Dsmoncs malos: Et quod uiolenti Domo/
nes quida expetant animam humanam, corpore emundata, cum qua per carpat mifceri
non ualcntes,tempeftates,beUa,feditiones^cierefolednt^lonec potiantur* Ex
quibus ctiUicognouere Damoncs effcpefiimosjntcntus humani cupidos jni nuru
expetentes. Plutarchus item pradas,erroresq; Deoru,fugas, occultationes* - non
Deorujed Damonu affeitiones habendas ait-Deniq; concludit Cleombrotus apud
eu,difcrimen quo differant iDijs Damoncs, non poffe monftrari , fi c r fine
gffeftibus et peccatis fmt,et non fubjlantia^urute,incorrupttoneq; differat a
Diju. H ac Plutarchi prapofitio uerifiima.Omnis enim differentia,qua conjtituit
duo ge ncra,altcru Deorum calefku^dterum Dmanum fubcoclejhu,qux feparatim coi g
niti funt a mortalibus duo genera, fuit probitatis V improbitatis. Et quod
cede/ fies illi femper boni,eoq; humana [alutis amantes, hi femper mali,mcefb,
debiles* poUuu,deceptorcs,afjidibus malis obnoxij:Hoc fecit ut in omni feculo
digtiofce/_ renturjeparatimqi pradicaretur. Dentq; Plutarchus ait Dxmones
malos,non EM pedodem folutn fcnptu reliquiffe,fed etiam Platone, Xenocratem,
Chryfippum,. . quin etiam De mocritu, qui cum precaretur bona ftettra, mala
quadi ex aduerfa, no ff et. Ad hac proponit digni,qua debeat attendi
propofitione, foluens ea, qut l, obijccrentur Empedocli de D* manibus matis,
So.pojfe fempitemos, er immori, tales effe malos. Affert exemplum in
contrariu,Multos malos diutius uadjfe,q ba nos.Hacpropofitioneceffaria,ne putes
ideo bonos,Damones,quia incorruptibi / , les.Ex his igitur. omnibus,fenfum
illatis, ct imdee fe con fequctibus, folii rejlat,Dg . monas effe malos,id(p
cognitu,et pradicatu nona noftris folii, fed etiam ab ornii bus
gentibus,prxcipucq} uetufhflimis Philofophis:confijfos effe Empcdode,Pla/
tonem, Xenocratem, Cbryfippu,ctiam Mcrcurium.Tn}mepftu,C haldaos, Phert
cydem,Syru,omnis deniq} mortales,omnia fecula: ut duo ditia et prodita fuerint
i ■ cun(tis,qua quide nec Ariflotcles omnino negari poftit, Damon es ejfc
eundis at tattbus, omni religione confimtiente,tu eos effe malos.Fucrat igitur
Platonis fupe/ narum$prnniu fcntcntia}Damones effe aniitfatia aerii,exaen9
(orporeconfian. t ■ U ‘ DIf PERENNI PHILOSOPHIA. tU,<fuemJdmjdum tcrreflria
ex tcrreflri. Nam Plato tum inarteris locis, tum ut ro in T imao ea maxime
ratioe D tmonas effe corporeos innuit, quod opifix mun durus iubens nouitifs
Dijs,qui f urit omnium confenfu Damone s,gemj a Romanis appellati, ut ibi
Marcus interpretatur, ut corpus bumammiammali/c^ tcrreflria effingerent, partibus
ex omni mundo, quibus corpora ftiparentur^tcccptis, adierit, tv rois
aJis)TOts,cn h/rci fwfcorro t/l*<rpo(S:No cifdcm,fcilicet,uinculif» at<J;
eadem diffolubili compage, qua ipfi ligati ejjcnt,ajlringercnt- Quibus Pia/ to
demonftrat corpora D amonum conflare quidem ex elementis, fed ea compage, eaq;
temporie reuinftis,atq) l lipatis,utfintindiffolubilia.Eocp mundanus opifix
ifioquenskos ipfos nouitios D eos, eos, quoniam creati funt, er ex elementorum
te perie compalli, pronuntiat effe non omnino indiffolubilcs.Hinc A putrius
definies Damonas,ait eos effe genere animalia, corpore acria Hanc igitur
Ariflotelespri feorum fuperiorume^ Theologorum [ententiam declarans, er
fentiens idem, atty iUi,de Dxmombus in quarto Metaphyfi feribit:Subflantia,
inquit, dicuntur fimpli eia corpora ,ut tcrra.ignis, aqua, c rid genus,
omninoq; corpora , er ea, qua ex bis coftant, fo-art $ <Aa^otix £? tcc
pipiet T0V7top,Aniamlia,ct D amoma, . et partes boru-Ecce igitur afferit
Damoniacojlare ex elementis, quemadmoduet ammalia.Quo auteelcmento,quoue
corpore coftent,eorum quis locus,aut reg io, qua gens item Demortes,in primo de
Anima cum fuperioribus confentiens w n/ <WWfc yif *VTl} T/Va ccntctp,n roi
atgi 'fvytt {atoisfitATioy isi, cci/ccf tmptt: Qvarat qui fpia, qudob cauffam
ani/ fna,qua ejl in aere, jit potior er magis immortalis ea,quacfl
inanimalibus. Hac Ariflot‘quorumquantacumnoflrisconcordia,uel inde
daru,qubddida diui Pau Ii Grxci exponctes aiut,<rxtpuS ipccS iStdaftp us
ttccAm o p'ty <AicJgoto& Tot/ etipos imrisiv&H rlw 'ifwa-sccy epvoj
ydp twS rsvvvpxarj n \v/ ectpsdiJltecTfiGn-.Apertc nos docuit quod olim Diabolo
data efl acria potejlat. E fl enim natura fpiritibus, aeria regio,regnumq;.HXc
igitur animalia aeria fenfit Arifloteles,Shnpliciuscu cius intcrpres:ct?Act b piycci
icdp&Mype xroPAx ras ic<peevH Hpsfj onerat iw (&ec,</leupm<rrt
iyu xpiirfco.Hac Arifloteles,qui tamelfi improbet eorii feni entia, qui putabat
anima intffe omnibus mtidi partibus. Improbat aut,quonia fi anima in omni parte nitidi nece fiar io exiflit,anima
in ig/ ne erit ignea,in acre erit acris,quia pars eflfimilis toti . Volebant
autc illi anima effe parte e orti, e quibus defumeretur. Improbat igitur
Ariftoteles fi dicatur anima pars clementorum,qux inhabitat ■ Ego autem pro
prifeis dico, eos non dixiffc Da/ mnas effe animat, quibus ineffet uis aeria,
fed quorum corpora ex aere conflati/ tia ab animis excellentioribus
mhabitarentur. Proptcrcorpus igitur aerij D emo/ nes diccbantur.Tertius locus
efl item in libris de Anima. Alijs , inquit, cogitatiua inefl,atq; item mens,ut
hominibus, er fi quid aliud excellentius. Quem locti Sim/ tiictus explicas,
ripiimpop '3 1» t&feupwtoy imrr&w ytrot t»m, U >; jl* AVGVST. EVGV8.
LIB. VITI. C^cct/7ousvcC&»T«j/ wfojay a-jcpx:Pretiofius, inquit, fi gctws D
/HtOH&jU tuat unquunt progrediens e r ipfum <4 pjjtotlc corpw. Dsrmonta
efTe gtntctn aWim.Hor (ieram & profanam fcmire Thcotogiam.ldr Plato
■«.Pftiujonia, Ariiloielcn» prodidiflc T cftmaoniuna cium JiuiPauti. Cap. XXV
H' fjfiL.Ec igitur ultimu de Damnibus fuerit refoluU explicata# finientia ,
primi **-cundts Theologiis er Poetis uctuj ti fi. tetihuefie Dxmonas,efie ite
acrios,«m mi aut conditione mulos, CT improfos-ltai J; quod ad genus eorum
definitionem^ attinet, creiendu cfi Arijiotcle,apud que de Dmonibus miru filennu,
innuere uo/ luifie,qux prior Platojota# p nfcoru fchola prodiderat, ut [uperius
uifum . Sub/ fUntia,in juit,dicutur tu corpora fimplicia,ut
tcrra,ignis,aqua,c*tcra # id genu/ omninoq ; corporu,tum eu qua ex 1« confiunt
animdia,cr Dxmonia . Credendi cfi inqua Arijtotclf m nunc fietiafie publicam
quondam comuncm# inter omnes gentes de Demonijs fentcntiam,ea effe ex elementis
compofitu, ficut animalia, qyoru quo plus terra corpora pofiideant,eo#
uifibilia,cr tangibilia, tanto minus corpora D emoniorum folum aeria-Coufiant
igitur ex clementis animalia er D< moniajed animalia magis ex tcrra,Dxmonia
magis ex aere, l Ua propter terra ui fibiliajhac propter aere imufibilia ■ lUu
corruptibdia,quonia magis copofiia :hao inccnuptibtlia,utfimpliciora Coueniut
igitur Plato ct Arifictcles in drfinuione Damonu,eos effe genere deriostgenere
autem dico cor pute, fide,habitatione, VLto fidem
exprcfiit,Pirifiotelescrafim,compofi ionem.Hc{iodus ilea crafinu H fcpoc Q'
iosct/alvci Trce^Tjt <pnZnrip\sr sustp. Aera# induti,tota tellure uaganiur.
^ Kofiroru quoq j unus ide# confinftuJemper aeria poteftates, Dmones uocantus
fiue quod in aere morentur,fiuc quod corporibus fint aerijs. Sed qui fiatuat
al/ terum, alterutrum flatuat necefie eft,ut fi des Dmonibus aerem habitandum,
propter corpus uolucre,ficut corpora terrena,tenct terri,fiue des aenu corpus,
nece fi ario des corpori uolucri conucnientem habitationem. Arifioteles igitur
O" piato definiunt Demanes aerios. Hac decaufia putatur a Theoloffs ab
Apofiolo ditium. Non cfi nobis coUutiatio aduerfus carnem er fanguinem, fidvfrt
xoti*.ckpxItopxs tov truo tus tovts arpJj n urrinfuersiuc rt t s J t _ . • , _
» ** i * J TCV5 wov/fscctit/ t o*s periit, Contra mundanos principes tenebrarii
baru,ad uerfus aerios, et fyirituaka fieleris in ccclcfitbus.Tria funt
nomina,uim,naturam D amonum declarantia, quod funt principes tenebrarum.
Tenebras# aerem cit/ cum terras omnem caUgmofum dicit , quidquid intra Lautam
er terras interia/ cet . Hunc ipfum etiam uocat iisrZfcJvioi, coele fiia:calum
en im aer efi Latinis, Grads/Hcbrcisfin ccelefiia dicuntur, qua in calo hoc
tenebro fo- Sunt ifU pote flatesin caligine, funtinacre, uocatx ob id vwvgcc
hia, quafi aerii • Tertium nomen rsrnviceersKx^iritualia , uentofa , acria, ex
aere,ex uento,qui dicitur wtCux, non friritualia,ut calefies angeli, ex ctheris
ferenitate,ut ait Calcidi m/corpfai tcnitcsjfci «t corpore uefiita aerio, aut
habitatione aeria, circa caligf mas T)t PtkEtfN! PMIL050PHIA. jj7 tttm hunc
terris ir e umbente habitantes,rxduft a confortio diuoru ■ Natura igitur , D
xmones iuxta fublitr.e Theologu, funt aerii , loco et corpore, [unt mati,
[celerati: Srcq; comicniut [aera et prophana.Dxmones effe aerina
potcflates,malax, [celera/ tat, ut Plato,utFlutarchus,Chryfippus,Empedocles,et
Philo [upcnorcsl hcologgs fccutus,Platoi:c, Ariflotelcjed priotes
Aegyptios,Chaldscs,Empcdodc. In libro dc gjgantib . ip[c Philo.ovs x?Aot
epihco-ecpot <fla. iycvatjxry t /yj yiua-ns u<*
^ittrlyKCCTXToyciifKtTiixc^ivcu: quos,mquit,alij Phdo[ophi Dxmoncs,Mo[cs
Angelos folitus e fl appellare. Sunt autem anima per derauolates
SedaduerteoPhilo,qubdifliperaerauolates Angeli,nb [unt lUtboni ac coele
ftes,qui proprie dicutur Angeli,nuncij Patris fumi,[cd quos [uperiores pbi
bfophi dixere malos, i ncan Uticmb ■ uaieficijsq; prxfidos,cum quibus nobis
coitu datio. E ade Eu[cbius,[ecutus Tkcologos,el Pbilo[ophos omnes, exigua qui
ex tatt ta bonoru A ngcloru gente cecidiffcnt partc,data exercitationis caujam
circu aera, CT tenM-habvantem-. Sy jSfogp/ 71 <&yiXf}u bro<rnK<ryxyvyva<rhyik/
fipTwyiversSuxSa&Atrriyaiacpiyu^jyuTci) vmoatMvny aif>', kX JxAfef fcj/.
Auguflinus iteJuperGenejln: Dxmor.es dicit aeria animalia.Simiba in oratione
regia Eu[ebius,xvfcu y etf ai 6'vvcAy{s,cd ~fcy cilpteyxa;foyt/lixKcc Jt^vo-cu
<Avyxnfc:f xvisy tyrW.Hx poteflates acris ud cdejles dids,quod aeriam
regione obtineat.Calu enim aerejl inTheologia . Itcru PWo in eo, quod »
njornnia ftnt a Deo, it’: § xatuyxlooy «<xc? ; Arr, ait, incorporcaru ani
tnsrii domcilm.Hcc [uum dogma ea, ut fi tperius dii lum, ratione probant, quoni
am cu omnes mundi partes complendas ui[um fuiffirt Opifici, terris
animalia,mare pi[cibus,calojidcra,qux non modo ar.malia jint,[cd etiam mentes
uniuerfxles ptt rtfiimx, dedi [Je. Quocirca etiam in reliqua uniuerji parte
animatu fida ejfe.Qus etftfimfit non capiantur, quid nurum f Siquidem V anima
inuifibilis. Atqui uenfi/ mlc cjl,acrm magis,quam una er aqua,anima!ii
nutnre-Sic itlc.Scd [ciat P hi/ lohunc non natura diffior.entisfitumq; rebus
dantis Dei ordine fiuf[c,ut quemad/ modum omnia elementa [unt animalibus, fic
[uis er aer repleretur. Fuit alia
rccon dita ma gis,et no emis p erffiicua ratio, cur aer datus ftt iUis pro
domicilio. Sed nue conflctcjje Dxmoncs aerios. I dem perhibet incorruptibiles,
xtcmasq; animas habe re acre. Ad hanc ratione uidetur Pythagoras locutus,cum
prxcepit,ucnti flantis [o nilum ucncran.Quod explicans Iamblichus,xiuhfi7xl
ycif c£j fiyr&y Su*y ev/riay & (Avvafysupjiiy cy.c1c7nfxiya.mcep ;
innuit, inquit,oportere, di/ ulnarum fiubflantiarum er poteflatum fimilitudincm
amarc.Diuinas ergo fiubflatt tLt:,quibus acre fnr.ilc dixit,fvrtaf[e dxmonas
[entit, quanqua idpatel latius a ia in/ ftipercoclejles. Eandc firme adhibuit
definitioni- FatUnus:Dxmones,inquir, 1 :«!v/ 7a>S<rifKtcyi kvCJh iJai^ricvyaJiKil^iisipizvfay
« o-vynnfls ucmv fktfccnf.is,ixdvoiS <71 7oiS7invyxft fai cffispisyli-ois
wvvrcmfci <&f£y ii 4 dait. J*i, AVGVST., EVGVB-HB. VIII. - dcnt,fed
eorum compofuio ffnruuslts ejl,utignis,utiacris.Solis autem his, q ut' fci.,
ritu Dei cuflodiuntur,con)\icux funt eorum corporaxxtcris haud ita-Eadi firme
Plottnus: Kxloaroy fixiiMp niTct twos octuccros , m Xifos, « nv fbs ilvat; . Vt
Dxmon,ait,cjl cum aliquo corpore, fue aerio, fme igneo. Bx prtfca Magorum
Theologia, natur* D*monum clara definitio. Bos rfiic maUfijosincanutiombui
pr*(iJcntes,quod Placo aflcruiticfTe feras agrellcs. Stf' gios canes. Vitores,
carnifices malorumtalfertibus malis delcfiiri.domiciltjscj tm- • piorum:
Transferre fcCc in Angelos lucis. Cap. XXVIII. t/j Dxmonum propria ji ‘edes
aer, quonid funt aerijs uolueribuse jj corporibus , & dicitur apud
antiquifiimos tamen, datxfunt ris,prxripue inquinaufiimis , fub/ terrxncx
pxrtes,confcntiuntq; fuper eorum improbitate. Apud Mercurium igitur
Trifmegijlum audies Dxmonas ejfe,et effe malos, [celeratorum carnifices, quibut
Deus dignam fua natura demandarit prouinciam. Sic er Chaldxi, er m agi, a Zo
roajbc fatentur Dxmonas impuros,inquinatos,ukores hominum maloru. Ac pri mum
extantapud cos, qux Plato ab cis accepit , cos incantationibus ucneficijscfc
prxficlos effc.Srntentia Chxldxica,wtKX <Al ifflontuoi/ (Axipom 7rfo&y{op
AtS-oj/ uvovfifii/ taJCCVt/^iCum uiderisucnientem Dxmonem terrejlre,facrifica
lapidem Mnuzirim,cxcantans . Hoc dogma Chaldaicis probat Dxmonas prxfiflos
incdtationibus,ideo malos . Sed P fellus explands,inquit,M m/ daces, inquit,
natura funt Dxmones tcrrejhres , ut qui procul a diuina cognitione fummoti, er
tcnebricofxmatcrix impliciti u Quod jiuts ab eis ucru capere fermo .
nem,prxpara facri fictu, et ofjvrlapidem,Mnuzirin. Lapis autem isuim habete t
uocandi alterius Dxmonis maioris: qui obfcure accedens ad materiale Dxmonem
elicit ueritate eorum, qux pofcuntur,quam iUe refpondebit fcifcitanti.Dic etiam
et nomen euocatiuum,cum facrificio lapidis. AfcJ; Chaldxus alios Dxmones bonos,
- alios malos JlatuitmoBra aute pia Theologia, in uniucrfum decernit malos. Hxc
iUe.Sed friat PfeUus,nuUa ratione Chaldxum decernere Dxmonas uUos bonos, fcd
gateratim omnes malos et inquinatos. Et hxc ipfa exedtatio, aductusq ; Dxmonis,
probant eos effe fcelejlos, non probant effe bonos,quoniam prxjloadjht. Ex bis
Chaldaicis uerbis apparet Platonc,qui hxc ipfa,teflc Pfelb,legit, prxfrrijfc
DXf monas facrifirijs,prxBigijs,incantationibus,ex quo nequitia eorum, et quam
dant ei noRrx liter x fallacia Jcclusq; probatur- Nihil enim aliud innuebat in
Sympofio, cum Dxmones incantationibus prxficit Plato, quam quod traditum
faijjet ab his Cbaldxis. Audijli quoq ; Dxmonem materialem, terrcjhrcm,
ficulentu, fordidum , humoribus foedis gaudentem, qui ambulans per loca arida,
cx inaquo f a, nec ime riicnshumorc,rcuertitur in locum prijlinum.Sunt quidem
Dxmones omnes gene ratim aerij,quia corporibus aerifs,wuiftbilibusq;, et per
aera uolant:fed nonnulli, quonid magis petunt terram,humoresq;
terresircs,tcrreni,inquinxtiorcsq;dicun/ tur.Ex Chaldxo igitur habemus Dxmones
fceleflos,ct malos, duabus de caufis,tu quia prxfunt incantationibus, fcelciUs^
prxftigijs , tum quia terreikcs dicuntur . Con/ X. DE PERENNI -PHILOSOPHIA. U9*
Confirmature^ nugis improbius corii , quam cis antiquifimi Phdofophi tribue/
runt,ut [upcruis oslenfum.Hoc itemcUus,<y Apertius duabus alijs fententijs
Chat, dxus dcclarauitie quibus prior prx dicat Dxmonas infidere corpus
humanum,'m puru,-tjfciUbus malis mancipatu:altcra,quod ucluti carnificibus hifce
tradutur mx li honunes. prior, <roi/ kyyuop &H§isyQovoio)KH<rv<ri;
Tuti uas fax terretores inhabitabut, Quod explicans PfeUus,Vas,inquit,eJl
copofita uitx notorxconjlita tio . Ferx terrejbres,qui circu terras uagantur D
xmones. Igitur notor a. uitam fca/ ten te malis afjtftibus,cxfax inhabitabunt ■
Siquidc bxc genera cti ipfis afjetoibut coalcfantffiuntq; cadi fubjhntia,cr
fedem habent et ordine materiale. Quocir/, ca cum C7- ipfi affiflionu fml
pleni^td corporca,ct incorporeas affi£Uoncs,adiun guntur,et conncfluntur,fimile
ftmili attrahcntes,cu habeant uim mouendaru af]i itionum. Sic PfcUus.Feras ergo
terrx, uetuflifiima Chaldxorum Theologia uocat t)xmonas,in quibus fanas ejl, et
crudelitas. Etfimilitcr in notora Theologia uocx tur,Leo rugiens, Draco
inpdians, Echidna, Scrpcns-Hi circum terra uolutantur, fcdibus xlherijs
cxclufifcd cum fiat imiifibiles,etuolucres,fauntur per aera inuifi bditer.
Affirmauit autem Chaldxtts,zj tradidit,hoc dido , quod toties habetur iit
notoris literis, zr quod ipfe Deus dixit. Cum immundus faritus exierit ab
homine,, ambulat per loca arida, <y inaquofaquxrens rcquic,ct non inuenit.
Ecce enim et Chaldxus docet inhabitare D xmones humani corporis domicilim.ucrum
noncu iiifuis corporis, fed malis afjrtoibus fcatentis. q uod et ipfe feruator
dixit,qubd in/, uenit domu [copis mundatamiuidelicet quafi pcrironiam,aptam
habitationi Dx/ monis, plcnd malarum affifiionu, quas Dxmoncs confcfiantur, ut
quifunt etiam , ipfi dfjvflibits bifee detenti, plcni.Sunt autc afjvflus uel
pafiiones,medix inter ani/ . mam etcorpus,no funt prorfuscorpora,ncc prorfus
incorporei, Dxmoncs, et ipfi huiufmodi quadd prxditi natura,qui nec corpora
craffa fmt,ncc penitus incorpo/ rci,magnam habent cum afjvtoionibus
affinitatem. Afjrflioncs funt motus impo/ teotes animi,irx, cupiditates,
uehemens in terram inclinatio ■ Hi motus cum ui/ geanteum primis iniUis, quibus
in omnia [celera rapiuntur, fauentcp mentis xjlu, ardentes cupiditate nocendi,
fi quem eius generis hominem natoi fuerint, propter fimilitudinem xffodantur
illi,quorum cjlinhumoribus,ctomnimdla mx teria,d qua affiflut fx pe excitantur,
[edes- Ad hos humores libenter inhxrefcunt, uniuntur, afidcnt, alligant fepe .
Ex his igitur etiam elucet magis natura Dxmo/ nioru,confcnticnt&us omnibus,
eos circum terras , per aera uagari , delatos ubi/ que corporibus
inuijibilibus, corpora malarum ajjvfiionum redundantia 'mfiden/ tes.Quo er
improbitas eorum no fatur, cr quod ipfe Deus aperte pronunciauit. Spiritus
immundus cum exierit,crc.Suntrnim mrumdi,immundis,cr inquina/ tis
domicilijs,terraq; gaudentes. materiales ob hanc caufam uocati : e r conftcn/
tur Philofophi nidoribus cos [acri fidorum delcfiariiincantationibus item.qux
ple run<£ [anguine fufo , fuffumigationibus adhibitis celebrabantur ,
prxfuiffe . Vbi L l j etiam f 4« AVGVSf. EtfGtfB. lIB. VlTi; etiam intentio
nocendi. Apparetqi omnium confer, fu Dxmonas effe malos,V 'm/ mundos, quod
jludium cr dcledatto dcclarat,aarios cffe , quid corporibus aerijt irotiimt
eponwaiyvr aicH‘,totd JrlUtrc uagantur,ut ait Heftodus. Poftrcmo ‘ya «0
athi$,afjeftos effe,affici fempcr.Et quod Plutdrchus fuperius, plenos «Aiyv,
irrxtionahtxtis.Scd multo magis eorum improbitote,naturam(p mentiendi cmtjjcf/
fiis cfl aliafententia C haldxus, affirmans ea , q ux nottra Theologia : i* ecftC
KoAntoy ycctus SfucrKiSM \Scnci *wt! , aimor ericfact €fOT<* SfarvuTtStEx
finibus terre exibunt canes terrejbrs , nunquam uerum fignuru ' mortali
ojlendentes.Quod explanans pfebus, De Dsmonibus, inquit, materiali/ bus
ejlfcrmo. Et
canes quidem eos appeUt^uelut anmtaru ultores: terreftres au/ tem,ut e ccclo
lapfos,circum<^ terras uagos. Igifwr ifh,inqutr,longi a uila beata fe/
mati,intcUcflualiq; contemplatione dcjtttuti,prxdtccre futura ncn poffunt. QUO/
circa quicquid dixerint,cr ottenderint,fadfum efl,cr arbitraivi Vident enim per
pl mtafus prxfcntia: ad futura uero conicfturis ineatis , er non clare
cxprefaii,. fcct confufts notionibus utuntur ■ Sic Pfellus.Superius Faas , iwnc
Canes appeVat uetuflifiimx Chaldxorum Theologia D emoncs-.que cum prxcipue coluerit
artem Magicen, quod ipfum Chaldaicum nomen indic at,eum prima dicatur
incantatio/ nibusmalorumq; Demonu euocationibus ufe, fatetur tamen
ingcnue,uer,iffc qui/ dem eos uocatos e terra, fed uert nihd unquam ottcndiffe
, quidquid pncdtxiffent, ottendiffentq;,falfum fiuffefempa c T
fimulatu/m-Sicifr conucniteum Theologia nottra,quam Deus ipfercueixuit,qu6d
Diabolus cfl mendae ium,cr pxta,inuen tjptk ipftus mcndxcij.Etixm Cerberus ille
apud uetaes Poetas, qui latratu trifauci terret aC.<taier animas. Vt conueniunt
cum nottra uctujhfitma Sapientia cunila, fltib» a7*dtles,quod canes eos
appe11at,uiperas,ferpentes, leones, dracones/ 'TxrrcftiTS autem, tametfi
proprij f ntacrij, quia corporibus aerijs circum terrae navantur tdt>:cn
fcclefaiorcs eorum in alttfamus canentis immorari par cfl, falen r turq;
mtiUi-lico dixi* cos emicare, emergere e terra uocatos. Sed an fu tn cis diffi
rcntia,quod Plutarchus Jbxit,poj\ea dtfquirctur.Alia fenlentia Chaldaus expref/
jit qui jint Canes et farxicirovSt/ltx^V uccriufVKrxi fcfjww^C-Hoe cjLTcrrd
mugit,uoeiferatur a a,contra hos,ad filios uf$. Dcfagnaturhoc oracu/ ^ ' lo
latratus Stygiorum unum contra federatos. ideo terra mugit in cos,in fubter/
ranas cauemialdq ; ufq; ad filios, quando filij paternas impietates pcrfcquentcs,
pemuttuntur ultoribus D smonijs. H ane frntentiam declarans Pfebus , D eimpijs
loquitur,inquit,qubd ufe J; ad potteros extendit eis fupplifia Deus.
Namfubtevra/ neas panos attendens orxculum,dicit in cos mugire folum,hoc cfl,
locum fubter/ raneu in eos uoctfcrari,<y quaft Iconis quendam rugitu
cdcre.Quoniam,ut Pro/ cius ait, eadem cfl animxru ex eadem profapia condido.Et
que non uinculis Natu U fur. t abfolut t, in ( onfanguincoril fuorum affiflibus
detinentur. Neccffe igitur cft,& has totius iudicij partem capere plenas
prop:ernaluralcm affanitatem . jH.ic/iloruw, DE PERENNI PHILOSOPHIA. f4«
placulorum,expurgari iterum ab eu. Hac ille. Supplicia igitur c 7 panos fubterr
4 neasChaldeus memor aut, quod traditur pafiim a nofira Tbcologia,utundequd/
que pateat improbitas Demoniorum; Effe iterum malos, impuros^ eos,fedfeipfos in
Angelos lucis transfbrmantes,uiden quales non fmt,mirabilitcr ctt nofira Theo
logia concordes, ijdem antiqui fimi Magi pronunciarunt,hoc oraculo: H
<pv<rts STudi fcj VXl TO VJ (Axipovcts ccyvovt. K*i t k KXKHi
vAHiJdAxsimenx. net Acc yga t<r$Aa. Hatura fuadet ut credas effe Demonas
puros, er male materie gemina pulchro, et bona.Hoc oracub defignatur,naturam
Daemonii prefligijs, humanis oculis i/ ludente, {idfaq} pro uem offercntem,adniti
ut credas Demanat effe puros er bo/ nos, quales cotlejles animi,cum quibus ex
parte fimUitudincm Demanes gerentes fepe mortales multos deceperunt, ut
Platonem uidimus fuperius afferentem, nifl iuxta Philonem interpretemur-
Perfuadetq ; male mjtene,tnqmnateq; fubflande genus fe effe bonum, er honeflum.
Eos inquam,qut cum turpi et immunda cohe refeunt materia, habere
mtorem,puritatem. Qt pd fecus efl longe. Influit, inquit pfellus in i
nuocatiombus, multus Demanum chorus, o- multiformes Demonum ftccics excitantur.
Abf edentibus autem partibus mu tdt lunans, et compofus , ac partue, C r
iocunde, o- grate fepe oflen.luntur,imagme alicuius bonitatis ei, qui initia'
ur, ftmulantcs. Ex his igitur uctuflt fimis Chaldeorufmtentijs, quas autore
PfcUo,et ipfa ratione docente legit Plato et Arijlotcles( Platonici aute
indefeffe his; dbututur,quod uH maxime in libris Stmplicij,cr Procli,
Porphyrqfy uidere licet) apparet quiddeDemonu notura fu fentiendu m,et fen
ferit antiquitas, ut fi quid i palleris fuerit confdu,neceffarto fit ad
ucritatem ponderadam,ad maiores recta rmdum. Simtia enim frnfit, er tradidit M
ercunus Trtfmegiftus: ut omnis Theo/ logia Aegpfdoru,Chaldeorum,Hcbreorum,id e
ft,quam colimus ipft i Mofe pri tnum.tum Chriffo,et Apojlolts traiiu,eonueniat
fuper declaratione Demonum, primum eos efferum
malos,impuros^oinquinatos,imrmndos effe. Ex Tlitoloju Aegyptiorum uciu(lif»inu
apuj Tnfmegiflum Dxmona* *f» It, Si cfli nulni, malarum inTpir aiionum
autorri.Hii tfTe omnia plena. Vllorc* im. piorum dVe. Bos rITr exalijs
a?nos,uago*, pcrphamaBai , 8c tllufi -n« Jccipicn» Iti.Jnqmbui cum
noflraTlitolo$u concordia. Cap. XXIX. « - Ercurius igitur in eo qui
inferibitur, quod in folo Deo ftt bonitas, de Demori/ ™bus ciufdc generis atq;
ea,que tradit noftra Thcologia,fcribit,eos effe huma/ norum fccleru
autores,cogitationes improbas, malorum! p operu principia afflan ter. M
ens,inquit,humana cum bonarum cogitdtionu acceperit a Deo,rcda parit; tvxtrnx
Ji OTKfj \ZJ0 7iu&' 'rity emito iftoy , fifBS T ko<t(cB xwts oyr&',<Acu{jcou®'
vero Jlau^vi. ustsv' itifO.dopiearfei t5 icAtxs tvipyecxs 50 ampyca, kj iKunoty
o vitfo cara
ty,ttttyHXS,<p6vvs,7nt7p}xv'mcesfitigcavA'iK$,dun&&xs,ctM)(<>vccu
K£Hny<$y , uga *?Ax vsssmc io k Jlcunirvy igytr.Co»/ trario 54 * ’ AVGVST.
EVGVB. LIB. VTIT.' ' trariauerb,cum ab aliquo Dxmoniorum.cum nuUa mundi
psrsuacua fitDxmd 'nc.Qui fnbicns tacite mcntcm,proprix operationis mferuit
femen, etpeperitipfx mens, quod fatum funrit,uidelicct adultcria,cxdes,
parentum uerberationes ; facti/ teffa,impielates,flrangulationes, per
prxeipitia imptdfmes, v alia omnia , quas funt Dsntomm opcra-Ecce Mercurius
nouit,confcffiKefl,uhn,irtgcnium,fludij, conatus Daemoniorum, quod tacite
fubeant pedoris arcana ,frcut in noRris extat literis, cum Diabolus mipffctin
cor,ut traderet cum I udas : omniumq ; noRrorui* efl conftfio,eos irritare
cupiditates, coturbarc flimulos natura, fuggercre femptr mala. Ac Tertullianus
, ex quo pauca quadam in declarationem ifluis loci deliba/ bo:Opcratio
ecrum,inquit,efl hominis euerfw , fic malitia flmtualis k primordio aufpicata
efl in hominis exitium. Itaq; corporibus quidem et ualetudinis infligunt , C r
ahquos cafus acerbos. Mentis quoq j corruptelas agit furoribus, et amentijs fot
dis, ac obfccenis libidinibus cum erroribus uarijs. Ladantms quoq; in eandem
feti tentiam pendet:lUicita,inquit,dcftderia immittit,ut aliena contaminent,
quibus ha here propria fine delido licet.Obijcit quippe oculis irritabiles
formas , fuggeritefc fomenta , cr uitijs pabulum fubminiflrat , tum intimis
uifccribus flimulos omnes con turbat, c/ commouet,<y naturalem Sium
incitat,atq; inflammat ardorem,do nec irretitum homincm,implicatmq; decipiat.
Eadem fenfit,cr prodidit Athena/ g oras P hdofophus ChrijUanus : orxy o
<Axlyutiy«v<dfinf6<rwvKXxx, tV riy 7rfet70(/ : Cum Damon cuipiam
fuggerit malam mentem , labeji/ ■ dat prius. E ufebius item Cxfaricnfis , in
Panegyrico : Et communis quidem om/ tuum feruator, rebelles poteflatcs,qux
circii hunc,qui terris imminet, aerem per/ volantes humanis animis infmuaban t
fefc, inuifibilt,ac diuina poteflatr, uelutfi/ ratagreftes , fuarum ouium ceu
pa&or bonus, procul fugauit . Hic audis apud Eufebium infmuarefc poteflates
filas inuiftbiles in animos hominum.Tatianus e/ dam fmde quid feriptum reliquit
ad gentes in Apologetico: fxfoon satzroA/ Pi»y nxtiixy
ifoKuMcamSTat/aifjii/Hpctr&ty vrccf i/y.]y 'i vyxs <Aixi/
yv<n£y,(& <fxuTcc<rt«yifKWXTHKXon:Dxmoncs,ait, in multum fcdus
pro/ lapft, animas apud nos vitiatorum per infcitiaf,et apparentias deceperunt.
Sic iUe. Talia fuperius P lato:Vt igitur alia complura taceam,apparet mirabilis
confenfus veterum Philofophoru,cum caelitus reuclata fapientia , de p rauitate
Dxmonum , . de pote flate penetrandi in animas, & commoucndi humores
interiores , flmta/ les ir.jbirandi cogitationcs.Et quod accidit inftindu
demottiaco ludx, ut drangu/ te m fefe mali,aut dent pr/cipites,ut agant
crquatiant furoribus mentes , ut adul/ teria, homicidia fuggerant. A udifli
etiam ut Eufcbius fmiliter atque Chaldxus,cos appeUauerit feras agreftes. qh*
Trifmrgidus igitur dixit , funt qux Plato, Phe/ recides, Chryfippus ,
Xenocrates , de prauitate Dtmonum fen ferunt . Sic apud nos , quoniam omnium
federum princeps; v inuentor efl , per exccUen/ timjuocmriwe/Hfds. Et Deusipfc
docuit nos precari » Ubera noskmaks QS°4i . mei PtTlTEJJW*' ^HltOSOrPHlA.,
G&oiGrace,ic7r<> tov ftiWfifrJt maligno, ab eo qui prauus,cr m dignus
eft. E t in Sympofio fcptem Sapientum dtttus eft </lcU{ta>y
bAc&iganccrcp, nocen/ Hftnrnu.Confentmt igitur Chaldaica, Aegyptiaca, Hebraica#
Theologi x fuper Daemonum improbitate ,cr quod pnt Damoncs-Quam quidem
concordium , pri/ fcorum# tantam Theologiam, AriftotHes,nifi pt mpudens,negare
non pofiit. Me mimt etiam Damonum Mercurius 'mPcemandro, declarat# fummo cum
caterit eonfenfu,um eorum: A (luitis ,mquit,ergo Deut,prauis improbisq j ,
inuidis, cr Suaris , er homicidis , c r impijs procul pceffo: ra Jipotfi)
itiytof»oxe& fiunovi, 3«Ct&/ ofaHTarisTrvgosmforfcJtotoi/i&gaeo-Ka
cwr>yoi &97iKWS>XfU UXJAop uv\ r«? cevoi*tccs,ourpp 07tAlfa- Jvcc
Tvyn li«{ovoZ s met/tT(«,fc7r eft/«s aTrtccrvc rluj t7ndvutctp tvoif/ axe
ftsfts trKoroieeeyup %gu rirop Gcurccvi£ s 1(5« «L^f/.vrwf u& •jt ttK*
cp,ivjcJmy:vUori cedens Domoni,qui acumen ignis accipiens impellit, prit/ que
eum fenpbiliter,cr magis ad impietates ipfum armat, ut affequatur maius fup
plicium,er non ceffat in cupiditates infindat cupiditatem habens
insatiabiliter, in tenebris pugnans, cr hunc cruciat,o~ in ipfum ignem plus
auget. Dxmoact nidoribm oblcftiri.ob iJ rrutcriilcj appdliii. Capul XXX. jNelio
quoque confentiunt noflri cr Mijcitu# dignipimm e[l,dc Dxmonibus, Eos
nidor&usfacrifittormjibamin ibus# oblettari:Qijod ex nofiris cumprimis ___
ajjeruerit Tatianus,Tertullianus,lattantius,Eufcbms,ex illis Porphyrius,fvrte/
que etiam Plato. Nam cum eos facrificqs praficerit , cr fub eorum tutela efjie,
cr ineorum gratiam peri, quas teletas dicunt,a(jferuerit,ea de cauffa ucripmilc
fit, id ftatuijfe,quod poftea noftri,nonnulli# Philofophorum melius
explicuerunt, quia nidoribus MUinquinatis dele dentur. Eandc rationem fwffe
putauerim, cur a mul lis noftrorum,cr carum, exiflimati fuerint circa materiam
uerfari,ut eos materia les uocarent:cr eorum principem,matcria primum
irntohurint-Uac materia, etp pofiit omnis mundus,quatuor# eltmenta,quibus
prepnt Dtmones,inteUigi, uide tur tamen nidor Me fanguinis,cr facrifuiorum
pracipue fentiendus . quo crediti etiam, cr uocati fuerint immundi,non
modouidelicetob peccatum,mentisq ; tur/ pitudinem,flagitiofas# cogitationes
(omne enim peccatum macula eft, cr turpitu s lo)fedetiam obnidores hos,&
immundiciem, qua dicuntur oblcttari .[nhocigi/ tifr comsemunt firme omnes. E
quibus Athenagoras. <ftxtpons rrfot^x /tftfc •#fVr/fl«5»xwSTS)«w* kfitap
c&iMCTsJ&rretfaxTBiftAitftciaws: Da mones ad
hoftiasaftident,earufangimeilletti,que auidiftime captat. Paulo# infc tius,oi
rriflnip vAMpi/liutaon5AixrorBtfST&xrso3ccf,xcjuTl)T&yii/ fiitop
cun*:Matcriales Damnes gulo fi circantdores, [anguinei}; hoftiaril.Ecct
materiales Dxmones nidoribus hoftiariiMetti Similia P orpbyrius, addes, quod eo
nidore eoru aeru odoribus# fmlia corpufeula pwguefeunt, infecundo de dbfti/
iit- ..x,» acniiai. J4-f AVGVJT. BVGVB. LIB. VIII* SinentU: ourot olyccifomt
AotB^Kriojwn, fiiyxvraiyro tr+putf» xoy (£J wtu/jiceriKoy vixinreu.^iyetfTovro
cct/xo»{,G3 xrxnuscarws, <& vomitos <Aix voixltoy @ <Aurxy.vscu :
nimaliDxmoncs,funt qui mu dent libamine, cr mdore, quibus eorum corpufculum, cr
aerium tUudpmgucfat- Viuit enim id uaporibus c r fumtgaUontbus,uaneq;
id,utuaria funtea,r obaratur/ que nidoribus -Et alia,qux feqimtur.Qu? forte uera
funtjit proinde locis humi/ di oribus tnhxreant.Sed mihi cum primis
ueftigantur,qux multorum mortalium te ftimonijs confirmata, ob id ueriorx no
fcantur. Sic ambulantes per loca arida, (7 fine humonbus,ct aqua,non habent ubi
conquicfcant.TertuUianus quoq omnem paucis uerbis hanc rationem aperuit :
Rcnuncunt,inquit, fe immundos effe, quod uel ex pabulis corwm,fangwnc,cr fumo,
er putidis rogis pecorum cr tmpuratifr fimis linguis ip forum uatu m intcUigf
debuit. Ejl
igitur ex his ratio clara,cur cr ma teriales nocentur cr immundi. Nam quod
melioribus eoru data fit inferioris mun di cuflodia,ob qua caufam fint
appellati materiales non adeo ficutfuperiori rado/ ju,affentior : nec arbitror
Cbriflunx Tbcologfx congruere: Que Dxoiombut nonnulli PhilofopM attribuerunt,
eoa omni tnnnJo praefld» ewei.Angrlis congruere, tdcjoe ab eu depraeJican. Cap.
XXXI. c B D cum Plato Dxmonas tradi diffet bonos, fed ex didis eius prauitas
eorum di ^ ciatur,fccuti funt deinceps exteri Platonici diAt cius,ea no
examinantes,quem admodum dccuiffct,prxceptoris autoritatem uenerati,e quibus
fuit Plodo cr tam/ blichus. P oflerior de feda Pytbagoreorm,cxplicansea,qux de
Dxmonis eledio/ ne Plato tradiderat,ait, ocvrol t tvrois W '*V V ^ fxiytxttoz
rt rf /, d nuusloy fxiitovx tueovfj*Qci,<& wJiaiitcrc^XvTcs iccvjovs
vxgxamw ct^syny : ipji nobis ipfis fumis Fortunx, cr Dxmonis loco, cr nos
Dxmonc eli/ gimus,cr Eydxmonatjd efl Genij,aut Fortunx bonx nempe beatos ipfi
nos effici mut.Hoc loco fcito Dxmonas ex fentetia Platonis appellatos Angelos,
qui nos for tiuntur,aut quos fortiamur ipfi : quia fi bene (latuimus
uiuere,comitantur boni no/ bifcufi mjlc,continuo fontes afiflut-Hocq; explicans
fufius Iamblichus ex Pydut g ora:<A dlrLfX Jinri 7SKfxfcStrr®', G?
(rvyn.to^ae^liT®' nyily cqj Ik&y (Acuitor®' f et fis l/jKpxvHS, ygu ficturi
nxAiy wpec ris 9t»{ orti Aty cwxya>yHyvJiy(Xf«.}A(t>i7ii </W#9e*
vs&t r> Bcti-rcerty tum, xt/^iaiTorny f*! imxz, ceuxt/fixiaety, s #t«
^jjT rctiroi (/(cuitovi nyiftoti ytft(2enz.oy<Aei Ttzcmchy Ifxsuy -5? 9« Sy
yrrcms x#HX§cuftiy%K<p V fi* 7rfw7H (jJLv fcs« k sexiSy muto,?
ovtunQj.Ko'n> nyiy yvir «<i#f ,fc7r«7ar y»i ott M/rfy xAnStyn ? roglscu
<?1 8W?«*eow«c> tumjt gices &>HSi oo-hTis Kj 'o7Toia,i*i$'
*sewtovjs.s m xfyuyey ytv®' ? cuAym j ruy k gerrrUiiibct, kj «c c&rh
yitJ)evbh\n\z nA®* tfctm/ ri 7t&9w/ •t®' ce» t 9t<Sj/,r>jj «uSf umoi
s utexst^iorwns Btts : Secunda,inquit,uu re Aduiuendi efl,tradiu, cr forMti nos
ADifs,Dxmonit. manifefla demonflratto, ar pfremrur[m«lADc9frcdutfy,Nc<Jr
enim fecw q?df pofiit 4d DB PERflNflr PHILOSOPHIA: J4* ^ xbiety proprtam
fubflantum redires, tfi lali Demone duce utatur. Quem omnem D eorum amatorem
oportet legitime expiare,'* quo prima erit malorum depulfio , que nobifatm ab
exordio cohe fere. Tum perfiflanoftri,crfilicitatis,beat£q; ui/ U , quanta,
qualis effe pofiit notio ■ Cum qua accendentes precipuum genus horni / nrn
intuebimur, in quo defixi, finem afjequemur propofite a Di js homini, beate
uite. Ylec Me. In quibus is error, quid D emonas ipfi f 'artiamur , c r quod hi
fint humane uiteduces, non erit omnino,intoUerabilis : quiaDemonos, Angelos
fen/ timus. illud prorfus Philofopho tanto indignum, quod ait hanc Centonis
fortem datam hominibus k Dijs, cum ipfe Plato aperte fateatur Deum patrem,
fummum/ ‘que parcntcm,dcdiffe,prejicilfe certos hominibus cujlodcs, duces,
moderatores, non Dcoj id Jicijfe. EJtque obfcccna in Philofophia idololatria,
cum fit lambit/ chus ubique confit ffus Deum caput, principem rerum humanarum.
Quod tot ex/ cntpla poterit probariSed fuffiat nunc, quod contra quam locutus
effiet Plato, cufiodiam hanc,!? gubernacula 'a Dijs data dixerit, quod Mc fidum
a fuperno Dea confiteiur, utuidijli- itaque longe fapientius Philo non folum in
di fla Plato/ nk intuens, fcd etiam i Moftica fapientia adiutus : Acr, inquit, eft
animarum in/ corporearum domicilium. Quoniam omnes mundi partes replere dignum
cenfu/ itopijix.ob quam caufam terra dedit terrefiria,ftumimbus et mari
aquatica, coelo fidera,que non folum animalia, fed etiam purifiime in totum
mentes efie dicuntur. Qgocirca crinalia parte uniuerfi acre animalia fi fla
fimt- Que tametfi oculis npn ufurpantur,nil mirum.Namcr anima
ejlincomprcbenfibHk. Atqui uenfimi/ le cfi,quam terram, V aquam magis aerem,
animalia nutrire. Tum profoquitur, Sunt alie anime, punfiime cr optime, maioris
diurnaris' que mentis, quos nulla terrenarum rerum attingit libido : funt autem
magiRratus mundani,uniucrfalisqt principii uelud maximi regis aures CT oculi ,
intuentes omnia , cr exaudientes * Has ceteri Philofophi De monas, M ofes
confentanea nuncupatione uocat Aogr/ los-Siquidem iufja, cr mandata patris ad
filios, filiorum necefiitatcs ad ipfumpar rentern perfirunt.Hec Philo-Longe
quidem fapientius, rt magis ex Platone,quam ceteri Platonici, quos uana
fuperjlitio in Dtortm traxit appellationem. Duo que reflua Philo, quam Mi, quod
datos hos cuRodes , cr magffbratus, cr nunaosi Deo, qui inter nos. Dem 'que
intercedant, ob (piam caufam non minifiri deorum ftd dei funt : quod demonas
Philofophorm, Angelos Mofis interpretatur Et quo niam Angeli cr literis facris,
cr profanis funt Bijf hicerte erunt, qut imperio Dei res humanas adminifirent ■
Nec erunt duo genera Dij, ac Demones 1S1 boni, pu/ njbnte que mentes apud
Philofophos Quippe boni Demones, cr nuncij; funi Angeli, Angeli funt Dij
caelcftes<Quarc genus, quod poR Demonas bonos fe t queretur, erunt Demones
moli:Vt boni Mi Demones fuperws quidem habe/ 40 1 maximum imperatorem,
regem'qucuniuerfi,Deum, inferius Demonas maf hs^cluti irnicipia,uilia que
anmalia.Badcm ratione fiwt uel emcndanda,ucl de claranda. $4« AVGVST- E V G V
B. L!B. VHT.' « claranda, quo Iamblichus idem eodem libro, Pythagora priorem
tradidifcquoi* poflea P Luo tot locis affemt^oTt ovgxro& ty k
fixI&ecriSyUSTtectgict, t&c > Tccwriyjoc tpip^TsvpvKVr , <2? i
tstfl «5 TbyovpavoyctKoAis&iceS, nxvTtoy,<AnfHh&t yvtafi yJtrutnx
Triari : E jjf ccelitus in acria, er tcrrefbidi'. traicdionem,ac tranfmm,rur[um
quod omnia w coelum refkderentur , eundis pcrftedifiimum docebat. Loquitur enim
lamblicus de his qua Plato, et Philo pau- ■ 16 ante tradiderant, Ejfe nmcios
inter homines, ac Deum,effe tranfitum: ultro ci/ troq ; commeare inter
c<xlu,et terram Angelosyst fit focietas,er communio inter Deum, erhomines.sk
lacob uidit fcalam,caclum qua ucrtice tangeret, er Ange los Dei defcendcntes,cr
afeendentes. Tranfitus igitur is fit d Dijs cccleflibut, non Demomjs, er illi
ferunt caelitus auxilia, non D*monia,quodipfe per errore pan 16 ante dixit.
Bellis [ope feuis,aut peflilentia graffante,aut fma,feu jlenlkate,7rX
pxyivouiyuy Jx<tiyovi<k>y t*i wy , ugi &uuy WifyvrHytXTtoy ,
tTOfccrtf crvy.ro ri^iy fesi Sii X7rfivotx etxaoty Jit» pxyuy vanfxtfWXtQupniam
accefitffent profentia quadam D amoma , dita/ »14$ beneficia, conabatur
perfuadere Pythagoras,rffe dusmam prouidentiam om/ nem humana fpcm,erum,[uperantem.
Praclare locutusrs Iambliche, feduntM duntaxatcomgcndu Nxm qui
peMentiam,bella<^ depulerunt, non fuerunt Da . monu,fed Angeli, Dif [edicet
ilii ccelejles,atherij,utapud tofue antiquifimu du/ cem legftwr.Cum
aule,inqutt,effct lofue in agro urbis Hicricbo,leuawt oculos, <jn uidit
atram flantem contra fr,ruaginatum tenentem gladiiM,perrexitq; ad rnm,t
erait,Nofter es,an aduerfartorumf Qui reftmdit, Nequaquam. Sed[umprin/\ ceps
exercitus Domini, er nunc uenio. Hacautoritascum fituetujbfiima, quam: Pythagoras
forte didicit abHebrois, ad montem Carmelum longo tempore, eoM dem Iamblicho
teile, Phtlofopha tusytdoranda quoque Platonicis cfl, qui iuuenet \
femper,Theologum d Barbaris didicerunt • D» Maccabais quoque uifi funt An/ oeli
in acte pro fuis duvicantes.Eadem funt exempla de peMcntu. Qjtoiji quid . a D
omonibus illis fidum cfl quod prodeffe uideretur,magna quoque dctnmentat erant
adiunda,aut humana facrificiataut obfcceni ludi,utficile naturam tuam qub
apparui fie t, indic arent. Longe igitur nodri PUlofophi melius
bocdcclarauemU.' fiam er Eufcbius in libro de Euangelica
aaroJlu[<f,demondrdrione,proponetii ex [aera Theologta,quo Pythagoras cr
Plato ab Acgyptijs,cr H ebrais audita vehementer approbaucrant,uulgarantq; per
omnem GrociamJcnbttiux^aPhib' nem:Opdmus,inquit,ille Rcx$ ornmtmaltifiimus
uniurrfdisq ; Deus, ne bcftia/ nm no» homines fine principibus,a- profidis in
terris agcrcnt,profidos eis c T pibematores,ceu pafiorcs,gregum<\;
dudores,diuinos Angdos,adhibuit, qiubut' omnibus proficit unicum, ac primogenitum
[uum Verbum. Huic [ubiecit A nge/ ■ los cr Archangelos,diumas(^
poteflates,omnesimmaterulcs,[upercceleBes<p |}>r ritus,uelut mum
exercitum, portem^ eius proapuam . Etquidcmmm animo* • P* DE PERENNI
PHILOSOPHIA. *4« pu* eorum qui agunt in cocio , qui quondam terrae tenui ffent.
Hoc maximum my / fierium, primus Theologorum M ofes olim inter arcana docuit H
ebrxos, dicens , Interroga patrem tuum,o- annunciabit ubi,maiores tuos,&
dicent tibi,Quando, dmlcbatalufitmus gentes,cumfepararet filios Adam,conflituit
terminos populo / r«w iuxu numerum Angelorum Dei,Hxc iUc,licct Hebraice non
fit, iuxta numc rum Angelorum De i,fed filiorum ifraeLHic igitur apparet quam
refliuf.quamcfi magis confentanee Philofophix,.i fummo,ac principe
Deo,conibtutam hanc pro uidentum tr adiderint,non i Dijs,cum Dij fint ipfi
con)htuu,cr nefis fit,alium ut Ium rem tam prxclaram atfy illum qui mundum
creautt,fedffe. Vt qui fitum lo/ eaw*^; dederit elementis, multo magis fuperas
InteUigcntw ad gubernaculagenc ris humani adhibuerit-Minifiros autem malos,
poenis exercendis addittos, cfje ma toribusiUis Angelis calcjhbus [ubieftos,
Afclcpius in Definitionibus afferuit ad Ammonem regem. E[fe primum multos
Dxmonum choros circum radios [olores, uarijs exercitibus fimiles,non procula
fuperis. Inde fortiti regiones has res horni/ itum attendcre,rbs A varo ruy
3taifs ivrncerrfoynvx Wtpyioi SusJAcaq 1 1§ Kccrcuyi<ri,i&c 7rfysiig
m,& niTetAoteism/fb f,(S ouoyLoit^rt </lt Aoi «r oMftois icn<[
iropivoi «r$ Qt<nbuatt, A'Dijs imperata ficicntes,pro /
eeUis,tempeBatibus,conflagrattonibus,terrxmodbus,pefiilcntia,fime^,impieta/
temea fligant es sic ille,concordans cum Uteris facris,umtfiones per Angelos ma
losmcmoratus.Qui poenas igitur exercent, innumero malorufunthabendi,quos. alij
nomine Erinnyu dixerunt ■ De quibus [cnbitlamblicbus,o vrmtrt<AhS 0 rata
dttyoga va 0 nv&y Jrcufuoifi,i ar^Ai rees tflruvas tart KccAwerXTO,d! '
raviri fctcf ovi Siovs voret noi JovsteciBisAivormsrcoJr tks ccvKipjS) J txvj
ivs,Epimcnidts difcipulus Pythagorx,cu 4 quibusdam effet vUcrfictedus umeatis E
rmnybus et Dijsultoribus, fecit ut omnes interficerent fefe, P* Djfmonihui qm
dicuntur fe mulierum commercio coniaminalTr, aliosquc D emones grnuUTe : Ho*
eflit Demotus fabulotos, Si quafi poeticos, non ue* so* : «Si quod u fuit multorum
error. Cap. XXXIL «j I S ita declaratis, illud quoque reijciendum,[eparandum
'que a natura Domo/ ** mwn ucra, er pene inter fibulofos Dxmoncs cen[endum,quod
non modo e no ftris quidam, [ed etiam profinx P hilofophix profiffores pleriq;
fibi perfuaferunt, ie fihjsiUis Dci,qui dicuntur apud Mofem filias hominum
uidi][e,accen[os(p in ea rum cupiditate,cx eis filios gemif[e:qui cum dicantur
Hebraice Neph elim,ab Hc brxis nefeio quibus, CT nofiris,ut dixi, quinedam
externe Philofophis, D xmones crediti funt,qui partem diuinam,atq; humanam
miflam habucrint-Eucruntq; multi filios iUos Dei, Angelos fu [ficati, e quibus
cum multis H ebrxis, \o[ephus,in fua de Antiquitatib. ludaicis hifloria :
uroMai yocp oiyytAct 3t v, yvvctifiy ovum/ yiirri$vB§isx( lywvhoxy
eacu<Acts</li& 7^ twi th <Pvvtx.y.<l nneao&H/ wip* QUfid e
fi, M idu enim Angeli Dei mulieribus mifii, contumeliofos filios ge/ r Mm
ruerunt. f4* AVGVST. EVGVB. ttB. V!TT: ' Huerunt , ob ttirim fiduciam. Quanquam
Zonatas b ifloricus excufat I ofephmc 0 /fc ( 'iQ-KTTOt bwytAss A ty4 rct; Su
> artfxs rat/ V dpSfat&uy AxfStfp, ov x»x«At<rccs o\ycxi xvrous viov;
trSS.wC fcv«|>fcs»KT«s Sti,© x\ txtir&ij» jrflAmwp twiTac/ltvtafi :
lofcpbw autem Angelos dicit filias hominum acce piffc, fic arbitror appellans
fihos Scth, ut Deo placentes ey A ngelorum uitam se/ midan tcs. sic iUc. Sed
quidquid uclit fen ferit lofephus, certb alij fiiere m cafufticio ne,ut
laflautius. Videturq; antiquifiimus error e libris Mofis,non rcfleintclleflif,
haujlus. Siquide perhibet Plutarchus Vythagoram, Xenocratem, Platonem,Cky/
fippum, [upertores Theologos fcquentcs, crcdidiff e, Dsmones fitiffe homimbui-
quidem robufltorcs, uiribusfy longe prscel lentes, r a </lt Stiop ovk
dctuyts ov/- cflitiK^XToy ©'/•i iyj*i <$v<r4 © srapcCTOsccirSnrei
<rvv{A& Jtoff, c/hyouWK © Troyoy :nuuatcm, inquit, habentes neq;
fynceram, * neq ; puram, fcd cum anims natura, ey fcitfu corporeo
coniunflam,uoluptatis CT Uboris capacem ■ Hoc etiam credidit Athenagoras
Phdofophus C hrijbanus, lufti/ ttus itcm,idem Phdofophus,cy TertuUianics,omncs
ambiguitate uocabuli dufli, ar bitradq ; filios Dei, Angclos,purosq ;
Deos,gcnitos ex eis, alij D /monas, alij Hero- as, uocantes eos care x* tyonat
amore iUo, quo iUt fili) Dei w focmiHM exarfif/ fent , fi liosfy eximis uirtwis,
er audacis genuiffent, quod in Cratylo retulit etiam Viato. V Athenagoras in
legatione fertbit : © xt ij?l t»c cryy fcAsc y/ o/xotui KfC BtiSiKip.oi {j&
afacitu/lloupi&i <f'h ys.yovxoip,oloi xzso tu thv t lufvxp, tetf
oiictimsi h7ioiH<n.-lxgj. Jlivrxfip o Sto;. tu <A IrvB fitrccp K)7n<?\
ici d; ystsvsKTts © xk ipyS. Et qus fcquuntur Q us funt, Similis quoq; conditio
fuit Angelorum.Etenim cum effent omnes liber s uoluntatis, alij in ea, qua
creati a Deo fitiffent, conditione permdferunt,alij c r naturam fuam,<y
conditionem uio buierunt-lsergo Dsmon materis, er fbrmarum,qus funtiir ea
imperator extitit, ty csteri,qui ex his circa primum sthera uerfantur . Scitis
autem nihil abfque te/ {limonio nos prsdicare,cum nitamur diflis Prophetarum,
illi igitur a came uifli, er in concupifcentiam prolapfi : is autem neglcilor,
er prauus circa rerum fibi creditarum curam, ejl muentus. Ex his autem qui in uirgines
cxarfcrunt,nati funt hi qui gigantes funt appellati. Itaque Angeli lapfi de
coclo,circa aerem,(y terram , prohibiti deinceps coelum repetere, uerfantur- A
rumi quoq; Gigantit circum muti dum . Hsc ille. Tertullianus quoque eadem
fenfit.Sed quomodo, inquit,de Angelis quibusdam fua ffioate corruptu,
corruptior gens Dsmonum cuafcrit, damnati <L Deo,cum generis autoribus,<y
cum co,qucm diximus principc,xpud liter as fan/ flas ordine cognofcitur Hxc iOi
fm ferunt Qus quidem meliores dofliorcsq ; The ologi,quibus filiorum Dri nouor
fuit appeUatio,mmquxmdixiffcnt, non Hi erony mus, non Auguflituis, non
Grcgorius Nazanzcntts, non prudcntifiimus Chryfa/ {lomus. Nec difficile cfl
erroris- fontem agnofeere, nec durum probare folitxsfa/ erat liter ai, filios
Dei nuncupare ddeflos iOi, illum que colentes. Vt de lfracl, EX Aegypte DE
PERENNI PHILOSOPHIA. 14* Aegyp to uocaui filium meum. Et m Exodo, filius meus
ifraciin Pfalmo quoque flora difjcrcntia,cum bonum funt filij Dei,*? cum non
funt: Ego dixi Dif r/toy €T filij excelfi omnes.uos dutcm ficui homines
moriemini. E ccc cofdem filios Dei, C r homines appellat: fed filios Dei,quis
creati ab i 1lo,fiflicp uelut Dij , futuri $ fi Deum coluermt-.homines autem
iit terrenam fragilitatem delapfi , regis ccelcflis hnigfne demgrata-Tales
erant illi eluuiorto tempore filij De i, bona progenies ex Seth, que commiHa
cum filiabus hominum,fcdicet corruptifiinui foc nurus, que fit eut uxor
Ada,deincepsc^ firme omnes, fic maritos fuos corruperunt, unde corrut ptiores
filij nati,arigo malijanguinis pij cum impio commiftio , propter e a nati,
bellicofi,fuperbi,contumeliofi.Hecfimueriora,a natura non abhorrentia, cum Ua
non ab fu a fibulis Poetarum. Nec natura fieri potcfl,nec afletitur PhtlofopNa
friritus corpore nudatos, amor e faminarum capi , aut ex eis generare potuiffe.
Habet enim fontem fuum,*?'mfiriores ortus, cupiditates, fi defit cauffa, defit
efjfi Sus.Vbi non funt membra genitalia,non ejl amor coeundi . Vbi non ejl cibus , *? potus, non ejl
faerma.vbt non fuit querenda fucceflio,*? propagatio, non adhi/ buit natura
cupiditatem generandi. Sicut fpiritus nudi fitire, e furire non poflunt, fic
Veneris libidine nequeunt inflammari. Abfurdum quofy c fle duo genera Demo
iwm?tum ipfos Angelos lapfos in concupifcentiam,tum animat gigantum-Fuerut enim
gigantes hominennec ex hominibus ficiendi funt Demones: Nec cafus eorS fuit,
quod exarferintin amorem. Erunt igitur fibulofi Demones, tam quos libido
rapuiffet,quam generati ex eis. Tales eria,quales Hcttor, AchyUes, Aeneas, Ner
cules, ex hominibus, er Deis nati,apud poetat. Apud Orpheum cum fini Dxmonci
boni Si mati.hoc nomen denitp malorum pouoj cfli.qoam bonorum, licui in Cicrij
liurij. Cupur XXXIU. Plato Demonatfolum bonos, ceteri firme omnes, qui pofl cum
promi/ ^fcue bonos c r malos tradiderunt,uidentur Orpheum, cr Chaldeosfecuti.lt
enim tum bonos er malos eos induxit, tum uaria eorum genera perhibuit, acria,
terreflria, Verum cum Demonas bonos appcUat,ut principio docui , fentit quafi
Deos quofdam,quemadmodum uocat Homerus Deos, Demonas, ihtoc J^xltao/ eas
ccfa-Bs: fcd predpue malos fub hoc nomine conclufit.Teflatur ergo etiam Plu
tarchus,apud Homerum,*? Hefiodum ejje Demonas bonos cr malos, mala c r bona
uolentes,impulfores adbona er mala.Hcfiodum uero, cuflodes, diutiarum
Urgitores.mprimo tantum nominis focietatjccundumtralatum, non uerum. Irm eat
igflur in hymnis Orpheus: m Axe/*:yxr »yx6iop,xgu eAcutaovx tsm^ovx 9 wi&p,
AeunovaS 'tsgxrhss , t(gu its(,xgu irv<0°vt Kiu^/ivs,^ ■vzrvrfoyistJA'
TniftQoiTisA Demonaf, imploro findum,pariterc^ malignum. Aerios, aqueosfocli
creotmexa tenentes. Vim * Terre flre» -i 544 AVQVST. EVGVB» LIB. tVIIIr
Terreflres,infirnos'^,arcum omnia euntes. Hec Orphei partitio id habet
ueri,quod ex prifcorum conjtidt Theologid,ut Der mones boni non fmt in eodem
genere: Vt in hominum genere, quemadmodum funt boni,cr mali,jic in genere
Demonum,boni , e r mali inueniantur . Sed De/ mones apud Homerum funt
Dij,iflemq; Angeli,quod fupra monfbratum ejlvtifi tyrannus commune fuit omnium
impirntorum,regumq; bonorum^tc maiori \ na mcn,potoea ad malos folos recidit,
fic Demon commune calctoibus, exduftsq 5 e coelo nomen, recidit ad exdufos
tantum, ac [celeratos . Demon igitur fandus, (7 Demoncs coelefles funt Di/. D
emotus aute aerios,et aqueos,tarretores,ac fubter/ r ancos iwUo gcnere,fcd loco
duntaxat dijjtrentes,agnofcuut etiam noftri, radoq; oflcndit,qui funt aerij,q:u
per aera firantur,poffe terras petere, totoq; in munia ucr[ari,quod ab eis
appciaturvifiepoiriii . Sceleratiores aute corruptiores^ fuijfe in Demonibus
quofdam , ficut in hominibus malis , funt alijs ahj nequiores, hisi J; datas
pro meritis infernas fedes,etid notora Theobgia,raUo<ft agnofcit,Te/ nebras
exteriores, earumqi habitatores Demonas appellans. Rurfum non refugi/ ens , imi
docens effe Demonas etiam aerios , & in calctoibus, quod ejl in aerijs. nec
igitur partitio ucra ejl, Ct modo fane,redetp intelligatur ■ I Uud adeo mirum
hf Orpheo,quoJ totus denii jj inclinat in fententiam,Dxmnas effe malos ,
eosfyflaf gr iis Deorum cajligari. Nam in hymno ad Titanes: % 1 ■ AdncuvtsmJi
<ri c$ati: ptiyts©- «fer«A xp, Acuiions , x tyenBUy JIhAhuoM xyfioQvn 01,
Vvyeus H{xn\f>ous (Aloeus xetJUC ■nfoavjjotmf °4e ou.il
,\euTiacc&t£Vo-iutpcJyvJliom* ZdmttT&' 0 r AirVffty veri fvyoJ^rrnx
Btt&zirxc Y-^mmAxitooiom Timytos 7nhvq>tyy,& ctu/uis A/Vicc <rv
'fvxf‘V xituyw kCxA»5< JIh ugu n* ccnet?ncJ'& cuyi fortenf, Atyrt
/<ro </C ixiffilw 7nAv</l&x§voyftx<ftniAv}$&p 'puto
K«Al'(/l«|/» Exhorrent^ tuum rapidum,dunMq; flagellum, Demones humani
hofles,at^ firi,atq; maligni, q ui notoris animis uacuis infanda miniflrant,
Vtfemper diram uitamcum crimine ducant. Corpore peccantes, femper uincUsqi
retenti. Excidat ut nobis futim fulgor patris aule. i Sed tu dux animorum.
Vides eum Demones humani generis hotoes dicere mala , nequitias fuggerentet^
voluptatibus, illecebris'^ mundi, animos irretientes , ut oblnufcantur curte
cale/ r . K DE PERENNI PHILOSOPHIA. J4J ‘ flis,quiM uocat woAv
Qiyy",lu/mino[am,radio[am: orat 'que ut ei ab eorum in/ fidijs liceat
uiuere fecuro. Daemona* ab Antiqui* Philoiophis proditum, dare perna* toto
mundo prrfiv cutioncm patiente*. Nullum eoi elementum admittere c<*locadentes,abOnt
pedo Je dnSos. Pherecydem de cis fcnplilTe, Zoroafirem principem malorum quendi
prodiJtiTe.Nonien Daemomj eu proprie malotii efic.Cap.X XXI 1 1 1. p s fc ucrum
er conflans prijeos potius malos,qudm bonos Dmor.es crcdidifje , effici Plutarchus
quot Jj teflatur,Honicrus eo nomine utatur promi[cue,\nri/ n%Hsu>iJ
K&tfxv/itayfupcr bonis, er mali supparet ucl indc(cflq; mirabile ut cum
literis [acris congruat)quod Empedocles prifeus Theologus autorc Plutor cho D
mones uti nequam et malos,[cclcrum dare poenas eorum quae peccaucrint , totoq^
mundo exagitari, undiq; rcpclli,nufqium admitti,[criptum reliquit : t fim
t/lo/iAnS A ngu </Iikxs q>9trl sAltAovcu Jovs s/lctinovat «// tfentCf
tU<t$ & •v\Htaiai?tH<rCi)<n.ld'q; Empedocles cecinit his
carminibus : AiStgtop yxp aeps, (jSLv&yTTonop </i <AhI>kh PoW©-
c/Y itrySovos tsJ^ccs *7iin[v<ri,ycucc </C tfaw&tj ; HfcAt»
KHStiactvT^^bcA' <Alvous. *AM(2^ « /T i/ «AAy (/Ityiretttsvyisn <fi zmrnS' \ Aetherius motus in
pontum deifeit illos. Pontus at in terram peUit,[ed terra remittit Ad Solem
rapidum, is ubi fit conuerfio coeli : Ex alioq; alius fugat,execrantur er omnes
: Kihil his carminibus Empedoclis diuiitius. Ecce enim quod no flrx [alutis
autor: Videbam Satanatnflcut fulgur drfccndentem de coelo. Et, Non efl amplius
inuentut locu&eis in coelo. Qux declarat ip[e melius Plutarchus,comparans
in libro de non fcencrando,eum qui foeneratur, Dxmombushifcc uagis : «Mec
nhx^ovxxi koj ScCOTif 01 &fc»A«T0t HQU 0VfXV07CVl\iS iKl(VU 7 H
tyHBTl</WAfc&J cAotlpO/ rt{ cu&tfioy ybgoefi : Quemadmodum illi
labentes e ccelo,diuinitus<fc exagita/ ti D emones Empedoclis,uagantur
debitores fugientes confreflum eorum, quibus debent, vides eum dicere Dxmones
uagos, coeloq ; labentes. Addidit autem cx [e Plutarchus(Neq; enim par efl
Empedoclem retuli j[c)hancper[ccuiioncm Dxmo nes c r fugam pati,donec cafligad,
er expiati,iterum locum naturale, c r ordinem recipiant.Credendum efl,h oc eos
perenniter pati. Nifi quod uerifiimum efl, cum prius perpetrarunt, cum
homicidij,belli,mali alicuius aut ores fucrunt,diuina [api entia tantas imponit
poenas ad [uppliciu,quanta fuit [celeris magnitudo nec minus luut poenas
flagitiorii quotidie quam parata [ut impijstpro nequitijs,podcra poena rum.flic
admirabilis efl prifea Theologia- Ex hac igitur fertur cr Pherecydes dc ca[u
eorum [cripfiffe.Ex eadem antiqmflima Thcologia,multa de Dxmonibus eon flant
myfleria- Conflat eos duntaxat malos agnouiffe. Vt no flrx litcrx docuerunt
ej[e coeli U terra totius $ N aturx,omniumq; bonorum,omm rerum exiflendum Mm i
autorem AVGVST. EVGVB. LIB. VTII. amorem DetM,ex aduerfo Satanam non quidem
creMorem,dut opificem,*? MU torem al icms rei,fei fcelerum tantum, malarum
fuggefltonum , qua ex reuoca/ tur in noflris Uteris
KOcritoxfiXTUf,princepsmundi,nonfcilicetcali,terrx,Na/ turxjed malarum
opinionum,errarum,fcelerm,fUgitiorum. Simile quid tradi/ tum cfl in Theologia
uctujla CbuUxorum , ac Magorum , cuius memirnt Plutor/ chusjcd male pofiea a
nonnullis intelleflum efhDuos, inquit , Deos micem ad/ uerfarios,alterum
bonorum, alterum malorum au>orcm arbitrantur . Alijcpuo/ eant hunc bonaru
autorem xpwovx oj/,t '<rj & trtfoy <Axi[torx,a><rvrtf fapooJ ft
S yxtyot: Meliorem D cum, alteru autem Dxmoncm , quemadmodum Zoroaflrts Magus ,
quem quinque millibus annis ferunt bellum T roianum ante/ ceMe.Wxc igitur
docent, Dtmoncs effe tantum malos, quorum princeps ab an/ tiquifana Theologia,
fuomet nomine uocatus efl D xmon ■ Ex defcnptione quoq; nofeitur, D xmon ipfc
malus, fcelerum autor,qua defcnpfit eum ZoroaBris,ut ap pareat pnfeos de
Dxmonibiis, omnia firme tenuiffe, atque p ojleriores. Defcribit enim autore
liutarcho Z oroaSbrit eum,qubd primum illum fummum Dcum,re/ eum creatorem
dicebant lucem,ardorcm: aduerfamm autem fmulemcffe tncirri t<£U ccyroix,
tenebris,cr infctttX.Sed fuperHidofe tufit ZoroaSbres,V uelut MX gus p ropicia
purificari priori,CT in quibus haberentur gratix.pojlenori autc ho/ ftias
triflcs, malorumq ; depulforias. Et in facrificio dicit Plutorchus eos
inuocaffe K<Avy , tnferu, €T tenebras,cumfanguine lupi.in loco tenebrofo.Eoq;
fecundum apparet Satanam cis fuiffe,quod pugnante bono,cr malo,
tandefuperaridbono tholum, cr fuccumberc dicebant.Cxtera,qux
nonfaneintellcdaPerfx crMani/ cbxifupcr hac re confinxerunt, relinquantur
illis. Nos iteritate a fuperflitionc, et mendacio duntaxatfeparare conamur.
Perhibet item Plutorchus, Pythagoricos, Typhonem uim Dxmoniacamcredidiffe.Vere
cr refle.Efl enim Typhon uentut turbiilcntus,tempcfhiofus,euer[or,fkages edens
Talis efl D xmon pcfiimus.Pro/ inde diihtt Hebraice fhadaim,cucrfor, defindor
-Ex bis igitur lucr danas con/ flat,rite eundis examinatis, nomen Dxmonis effe
potius malarum potcjlaiii Con flat etiam pnfcam Tbeobga audijfe tradidi ffeij;
eos malos, fcelerum autores , C 7 inuentores,cdio haberi ab omni mundo,undiq;
uelut immundos, nequifimos re/ peUi,nufquam eis lorum
rJJc,<juocon/iJl.tnf.Eo£j; fintib modo Semator dixit, e ot ambulare per loca
arida, er mquofa,rcquic quxrentes et non huiementes. Con/ flat igitur, Demanas
e nam prifeis potius malos quam bonos fuiffe.CommumcaM nem nommis,fi qu-inJo
bone porflates dican’ur Dxmoncs, non effe communico tioncm,foartatcmq; natur x.
Nec tn eodem genere Dxmonu,bonos effe ac malos, itcl eofde,modo bona, modo mala
uolentes.Taniu nomen commune Naturxfcor/ fum usrix. Eoru prouiutc experti funt
homines fx pe. Eotj; Xenocr ates autore Plu tarcho,cefiut turpia facrificia,
nr$ Dijs,ne<p Dx monibus bonis cogruere,fed ef/ [c quafda in utuueifo
naturas magnas, et fortes, fvsfowtS tyurKV&fwas, DEPERENNI PHILOSOPHIA. $
47 ferUerfii<,& trucule<iU<,q« delegentur ifhufmodi
facrtficijSyqux conficutx,ni/ bil prxterca mali fidant- Ex hac defcriptione
nofcuntur Dxmoncs maliuoeati fi/ tuli modo k orpcx fccro fy }<i nofhh,
Principe; niundi, latebrarum harum.Et a/ pud diuum Paul wm,Deui huius ficub
.Hxfunt Naturae magnx,cr fortes, peruer/ fatruculentx.Quicunq; igitur cos bonos
putaucrunt,partim ab his ip fis de quibus fermo efl, dcccptifunt, partim nomine
Daemonum Deos ipfos appellarunt, uclut non proprie honuics uocantur Dij-
Dunununomc jpuJ pnCLo» miloru ej.;. urra fotu Jt^riptio apuJ Phitotbphoj uency
co<>ni (IO : eo» eflf Jjrioi.u-igiri pet omnem munJ5,Deopcifci|ii.:mc
Jjrtpccim. Cip. XXX/. CL arx quoeji conieflurx ex Philofophis occurrunt,nomcn
Daemonis e ora cjje quosfielcru ultores, truces impiorum fi carnifices instituit
Dcut.ldem enim Plutarchm in eo, qui inferibitur de his qui fero .t Deo
puniuntur,ait impios e/ ma los : to i/t»s fisu « iule: o ficcifetup
Trafxfiio^aicri, lujliiix,fiue pernis Dxmonem tradere, pofi mortem Et quod in
Galba ficit fiderit autcres,cum Centurionem mili es obturgantem inducit, qui
toties ad proditionem imperatoris mutaremur, nulli ratione boni que delcdu,fid
modo Dxmonis alicuius impulfir: * -t' efiwec \oyi<rn'op,i</C aifsxsi/
x.ujvci eeAAct filai (toros 7 svcs,<tv 7iv;Ik ergofiktriccsriszfofioo-icep
i/iccvrorJac.Et cmn ait de generatione ani mt in Tmtxo Platonis proponens
fententias Phtlofophoru de Principijs: Zoroa / fores, inquit, fonitdup &
filal/aorx-Hic apparet Dxmonem ex aduerfo opponi Cco,nomenfi hoc effe maloru.
Et cum ait de Milefijs mulieribus, <futb. infolitum nulli accidtffet,ut
[eipfatt interficerent, <&7o uxuop ifioru/fixijxcyiap uvai,<&
KfitrTcp avSftanivii Hoh&ix s : Dxmoniacam fiiiffc calamitati crplufquam
humana. Et quod ait hominem per uifionem,in regione poenaruuidiffejfus fias
(icyxsaixv KK&f/ati/tss ’tp x\ittsxfi7fi)uy}S 7Tfi JjaAAnAjfS Jx
f>W(tafx (** rfotsTttrtyccyxKifxrrwT xs. Tres Dx mones fimul fidentes in
figura triangula ri , inuicem ftagna 1 Ha, quibus animx uerfantur, mifccre,
quibusdam menfuris. Et quod Dxmonas nefiio quos prxfoflos fupplicijs,in Bagna
ili mergere C r attrahe re dicit animax,KXs]iv<fSa.<pisivxi
filxi(torxe,Etquodauin libro de Non iraf ccndo,To fili x«Acts/«u yfigivvibfiis
G? filat (tovsKop ov Seiop fili ou</lt i/ /ivixwtsy: Cdfiigxre,torquere,Erinnyu,o-
Dxmonum effe non eorum qui diui/ nifuntycalumcfc tenent Hoc confiat,effe Dxmone
atqs E rinnym eundem, e T qui torquent, uexantfi.non Deos coelejlcs cjfe :
tomenta,non effe bonorii. Ex his igi tur cLaretyUexatores 1 Uos,ac
tortores,carmfices,nec Deos cfje,ncc bonos,nec dati eis hanc puouincix uti
bonis, fid u! impuris,prauis,minijkis immudis,quippe quos tornita ddefiat.Eoq;
coarguitur fi’pi,qujd idc Plutarch-in bbro deDefcdit orat culoruiyirifat yipus
kAficmds^ filat (t ,<r<//,ffPtT*s fiiecepcpai 2? *<t ksxs: Sunt enim
fic ut inhomimbusfic in Dxmonib.difirimina iurtutis,(y ni.tj D i ro ex tua
finientia o Plutarche,no ejfi uerit. Facis enim Df mones eosdi xtq; Ertn
pyasjupplicixify exercere dicis rori i effe,qui corii? non kab ionbErgj non funt
bx * • ■ i\m 4 neque J48 AVGVST. EVGVB. LIB. VIIT. nr<J; poffunt effe
dijjhrcn tix, malis, fxdis# miniftcrijt fungentibus. Ex hoc etiaifr apparet
ticra corii dcclaratio,ct confutatio, qux dicit in libro dc Dcjiflu oraculo'
rum.Primit cum ait Dxmottcs efft ntcdiim naturam inter Deum,hominem# ha/ bentes
affedus humanos, V potentia Dei: h fietiicovooy (f>vo-tsixv<retXSfe 805
9ta <Avvccyay. Quomodo uirtutem Dei,fi tantum mali,improbi,ne quifimi
tortores, camificcs,ut [uperius dicebas, cum hoc foedum miniBerium ne/ g ares
c[fc Dcorumf Nihil igitur te tcflc commune Deo,cr Damoni . Dxmon tor/
tor,Dcusfcmpcr beneuolus, placidus ■ Sic filfum,quod eodem libro , tanquam in
medio Deorum,et hoimu,cxcipicntes afjifliones mortales , ncccffarias# muta/
tioncs,quos Dxmonas arbitrantcs,cr nominantes,bene habent fecundum morent
patrum colere. 6 Plutor che , quo tc rapit oratio , tibi ipft te aduerfari non
cernis* Non funtnccejfarix mutationes in Dxmonibus . Neq, enim tales creati
fuerunt, fedfc tales ipft reddidcrunt,deprauantes naturi fuam. Quid enim
nccefiitatis ha/ bet in mundo natura hxc immunda! Ad quid ea opus ejl,fi uclut
tortoribus impio rum,carnificibus# fiat eis opus fiam hxc non ejl bona natura,
ne ei cum Deo fo/ aetas. Nec prouincia pleflcndi,animaducrtendj,communc quid
facit.quandoqui/ dem tu ipfc pronuncitfti, nulla ratione dium effe to ko/ixsik
oy, quod cruciat, uexat,torquet.Longe a D ijs Jifiunfiifiimum,coclcBia templa
tenentibus. N orant igitur audierant# Dxmonas effe potcflates improbas, malis
inhiantes, fed caufam cur tales effent,nefciebant,putantes eorum
prauitatcm,naturalem,non fortuitam, V ex deprauationc . Error# efl manifcRus .
Non enim Deus opera fua tam tri/ Ria,td dira,ne)indaq;ficiffct,qualia norunt
iUi,confefufunt effe Dxmoncs.Efl ne probabilc,Deum creaffe monjlru iHud,cuius
adofltfiimo uate natura deferibiturf Tu potes unanimes armare in prxlia,
fratres, Atq; odijs uerfare domos, tu uerbera teflis. Funereas# inferre
ficcs,ttbi nomina mille. Mille nocendi artesjoccundum concute pcflttf, Dcfijce
compofitam pacem, fere crimina bcUx- Superius autem, - .J. Ludificant
Aledo,dirarum ac [ede fororum. Infernis#
ciet tcnebris,cui trijlia bella, Irx# infidix# er crimina noxia cordi. Odit er
ipfc P ater Pluton, odere forores TartarexmonBrum,tot fefe uertit in ora. Tam
fxux jicics,tot pullulat atra colubris. Veritas igitur ejlfriufmodi naturam
Deum mimmefreiffe, fed eamfe talem reddi diffe- Neq ; enim Deus creauit h omnes
rapaces , homicidas, uiolentos, improbos, fed cu boni,cr fme crimine ancipites#
creati effent,cr clcflionis ltbcrx,maluc/ nuit effe tales, quqn bon/bVeriorafun
t igitur qux eodem libro, ab eodem dicun/ • ter. DE PERENNI PHILOSOPHIA M*
efOitur,has improbitates nulla ratione diuinum quidquam habere ■ Et quod
\<ryy/ fot tcj Gicuoi </l«i.iaons 'J^xuTsyAvoi '/•t tyujj ov^parm. Iw
TtCTtytiyoyt nlw o6(ut7i,x^e jjff, cranecTooy oiuhacoi JiujifjJUrot
7Xuth,\91(avs t\ 7Tv\ioi, Kj ^hs xcpoQtx g cbmyxcri, Kj 7roAfc/x»j, $ szrcnSf?,
7 vegxyfao-ip, tiyy s ov A«oU<rt.i(su rt 'tyrori yoC tgixt.Que funt,Fortes, V
Molenti Dt/ mones, expetentes animam humana corpore dreundatam, cr per corpora
ei mi/ fccri non ualentes,pefUlcnttas urbibus, annonxq; caritate adducunt,bcUa,
[editio/ nes turbant,donec quam amant , potiantur.Hxcfunt ueriora ■ quo fit
darii nihH D mones habere diumu,folumq ; hoc effe nomen
maloru,improborum,noxioru. Omniaq; hac conueniunt cu noJbris,eo exccpto,quod
non expetunt anima D amo nes ut amatores, fed ut odio h abcntes,ut
crucient,obfideant. Quod etfi P lutarchwt hic non fztetur,alijs tamen fatetur locis,catcriq;congruut,Chaldei,Trifmcgifh(s,
Crphetti.Vera funt et iUa, fugas, raptus, [erui tia, non Deorum, fcd D amomi
effe. Malim tamen hac neq; Deorit ef[c,ne<fc Dxmonumjed fibulofa. Ea
ueriora. Da mones oraculis prxfcflos,Tois vi/i t* t*xv7ux, ypsHftccTtTxynwois
Jlxtyovioi {.Et illa maxime uera,a.7Ax feciporxs vanfvrxi &wy,quod Dt mones
fmt miniftri Deorit -Hoc maxime uerum, Sunt minifiri, carnifices Dei, nihil cum
Deo commune, fed tantum minifbi,mancipia,iufiifhciunt, permittuntur <k fk
ceremala.Sedquod dif\>licetPlutarcho,mihi placet, nonnullos
fenfiffeiuxtajupe riorem Empedoclis fententia,Dxmonibus ineffc xtucffiees G?
xfxt,@ nAcdvx& Sa.HMcfsi, peccata, &■ noxia mala , perfecutionesq;
diurnas . ideo autem placet, quia ratio docet effe ucrit Et idem Plutarchus in
eo,qui inferibitur de ifidc, et Ofi ridc,oflcndit hancfibi placere
fentcndd,Peccant igitur D emones, nocent , diuina fotejhs cos infe flatur- Quod
ipfe Demon confeffus cfl:adJucitur a L aflantio: Axcfionsbi eponSoi
sv&jfiovXiXc/uwQdmvivy, jb.KX(cX79i,<AxnvxvTou Isab nitsiyi Saoiff. D
amones errantes per terras ,cr mare femper, Aeternas pendunt diuino uerbere
poenas. H oc,ul uidij}i,fupcritis cecinerat etiam EmpcdodcstV agantur per omnia
demo/ nes. Quod noflcr exprefiit magis, ut fit merus confcnfur.Aducrfarius
ucfler Diabo lus circuit qusrens quem deuoret.Et Satanas m lob:Circumiui t
erras,ct perambu laui eas. lUud admirabile,quod externi Philofophi, ipfick
etiam D emones confifii funt fe flageUis D ci,uerbertbusq; torqueri,ut
fcelcflos ]cilicet,ct peccantes, 'nocen tesq;.Ncq; enim impune nocent
mortalibus.Eodcm libro Plutarchus dicit non fo/ lum Empedoclem, fed Platonem, w
Xcnocratcm,Cbryfippm,<y Democritum D emones malos crcdidiffr.quicu
fvnulachra bonaprccarctur,indicaffe,alia pro/ ua effe, et @ nojftvpxsxpvTX
7rfoxif[<r<ls rtvx j 6 fy/axs,EtfceleJla haben tia elefliones quafdam e T
cupiditatcs.Vera quoque cr illa, ut Jlupcam Titanica, cr Typhonica,qua
circumferantur,fuiffe pugnas Demonum,contra Demones, MM 5 fugasip St • AVGVST.
EVGVB. LTB. VIII; ’ fbgasq; piperatorum,* </'ik<m»Wc varo ki
ifxpaprarTtoy, aut iudlcii Dfr,> contra cos, qui pcccaucrunt. H ac inquam
uera. Vt congruunt cum nojlris dicat t tes flagellis, iudicijsq; Dei Damones
cxagitxrifQJ&Jcirca fuperius uocabat cos ii uteJrvt ifxvonsvnit-Et iH<
ucu,ut fuperius, ctQisxtxiirtoy jyja faroAsnov/ TUyTK ffisttpfi Jlctspovtoy,
Abfcefiffc, deferuiffe Dxmones , oracula • ecce Damonum oracula erant. Hinc fc
prxcipitcm dcdit,eodcm autore, aliquando Py/ thia,dtmonuco furore
concpta-ldcmij; in eo, qui efl de deuoratione camium,de/ clarat nomen Damonis
maloru effe cum ait:vo y*f m Wh' * 'oy»y xtxk/ T3l/,K5^ i 6wy cHcupcviKoy, ii
7rccActioi ti Tccm; 'tvcpiirccy, \pu toto tsi KoAa 'ofitvx,(s$ (Pinny
</I<</'oVtoS- N4 quod in nobis ej 1 irratio f nale,citra ordinem,
uiolcntwmq-„non diuinujcd daemonia c«, veteres TiUnasap/ fellarunt, Et boc efi
eius qui pleflitur,djtq j pocnas.Vtdes Damonem,uiolcntu,tr/
radonalcm,inordniatu.H£c eorum natura,hac natur a deferiptio . Vt pofit s eam
ficcx Plutarcbo de fcnbcre,Dsmones natura funttrrationalis,inordinata, temera
xix,uiolcnta,qua dat p oenas femper,<cr cxjtigatur. Ici quoq; euidjentifomum
argy tnentum,nomcn Dxmoms,malorum potius fuiffe prifcisjton
bonoru,na‘urxm<fr praua eorum cognitam cos babmffe,quod in Sympofio feptem
fapientu idem Plu/ tarchus diclum refert in conuiuio,optimam,utdifimamqi rem
Deum, rsiTOy ^uipavaiy,nocenttfluni Damonem. C hryjippusq; coda autore de rcbuf
&omxnoru,q>xi/ha Jlaupovi* artfc rostJp.Emor circu,mM Djcnmia: qui/ bus
uti camiflcibus,malorurniu ultoribus utatur Dais. Ex prif corii igitur Pf
nlofo/ fb ia, hac de Damonu natura [citu digna conflant. Eos effe aenos,
uagari,rapi,tur bari per omnem mundli,pcrfequcnte Deo fugere,peccaffc, c T
pcccarcjcclcrum luere pocnas,Dciflagc'disucrbcratos, Exitiales, nocenti farnos
cffe.Ex his ite pof/ fet corrigi ipfe idem Plutarchus,qui non
animaduerterit,qua totis libris fuis uarie tradiderit. Nam in libro de Fato,
triplex effe fili genus dicens, de tertio fcrtbitiTer tium inquit, fbtu iurc
dicatur, prouidcntia,curxq; Damonu, qui circum 'enas pra/ fcZU funtcujlodes,et
profrrflores rerum humxnarii. Hoc igitur multipliciter eiuf/ met autoritate
coarguitur.Tu quodubiq ; cernitur ire in eam fententia, Dxmones effe malos,hoc
$ nomen fere malorum effe er improborum,ut exempla fuperiui docucruntiTum ipfa
eius clara uerba funt,quibus hac refellas. Hos enim Damo/ nes illos
uagos,coclo<{} cxdentcs,Dco pafcquaite terga dantes,ubiq},apud Empe
docloiEjq; dicuntur in tcna ucrfari.Boni tum in taris u er fantur, tum redeunt
ad fupcrosjuntq ; coelcfks. tam uero Damones b i funt, quos ipfe contra
Chryfipfum negat ut improbos rerum humanari* datos cuflodcsjixc dicens, to /t
cpccvABt JcupovxiiKWPovcIctstTslTCtSrosctVTccsiesisctriecs tucAiscoSft.VH ovx
isiy\yiA"px ■? i-fci qua fcquuntur- Adhibitos inquit effe Damones tmpro/
bos ad eiufmodi gubcrnacula,quomodo non eflDci calumnia,uelut rcgis,malisjie
sordibus'^fatrapis,cr prato, ibus credentis promcias,eosi j permittentis ,viop/
' HlTUU DB PBRKNFJr PHILOSOPHTA. v M> mof negleflot AebaccharifBenedtflusfis
Plutarche,aurea uerba fudifli. . Cm Da/ mones omnium fere confmfu Philofophorum
fmt improbi,rabtdi,uiolent i, irratio nabtlcs,uagi,calumniam Deo fkcit , qui
cenfet eum rebus humanis eos praficiffe, it quibus neqi ratio fit ytcfy prouidentu,fcd
/uror tantum,truculentia,fttisq; no/ cendi,ut leonibus, uipern. Vera igitur
duntaxat qua Ch ryfippus [enftt eodem au/ tore de rebus Romanorum: Hyi/Aou o A
tyvtnylnoi fcuualcuy ifo, oi ***& ^vOTTTTOf/. 5<oifTOU
<Qj.ho<n>Qoi , Et qua fcquuntur. An potius,mquit,uaum cjl ,quod quidem
Romam fentiunt, c 7 Chryfippus Phdo fophits prodidUypraua D amoma circumire,
quibus Dij ut publicis camijicibus,ad uerfus tmprobos,imptosq; homines utanturf
Sic lemures et lares E rinnyci quidam fmt infifliq; Damoncs domuum, rerumq:
geflarum exploratorcs.Hac ucra fentie br. Chryfippus ab anterioribus
rhtlofophis manantia . Errantes igitur , rircumcp euntes i Ih Damones,funt iUi
ma!i,tmprobiq; carnifices homir.um,noBrn culum/ nijs inuigilantes, mento uocati
Duboli,fittaUes nccem,cladesfytanqua publico/ rum ficmorwm ultores. Hutufmodi
traduntur in facris literis, ( ’? hac eorum mu/ ncrafcruntwr,accu fandorum
criminum, pledcndorum malorum , in boc quidem mu ido, multo uaiidm in futuro.
Vides quanta Philofophia cum literis facris con/ . cordiai N am Chryfippus
multis ante Euangelium floruit annis . Tradidit autem 9eruitor,prodiderunt
Apofloli toto orbe,perfficuum<% fecerunt,quod a Phdofo/ ph is quidem,a
feculis fuperionbus ucnicns dicebatur, fed obfcure, dubie. Nam fu/ per eo
dubitat Plutarchus. Diu iu iontm,ii]ucinu4 & oraculi abhaliiu trrr«ftri
(IcK ron poiuiflr. Ari Rotflein.PIjurchum, Ciceronem ift i rufpuitor.fc ipfj*
declara c,conrratuj ratio ntroppontotf*. Cap. XXXVL -Llitd uifuper quod ab
Anflotcle, Plutarcho,nofbro Cicerone affirmatur, difqui/ * rendum efl,an
diiunatio , quam Damones enunciauerunt , quaq; fuiffe fertur ia Damombus.cx
baliui terra potuerit jieri.Nam Anjhtelcs refugiens fbrtaffe Da/ mones
fubjhntiu feparatasconfuen, redditurusq ; oraculi Apollinis rationem in libro
dc Mundo, perbibet , exhalationes terrefhres,uarias efficere ajfedtones vae
{j$m yMvmxy mia asv> ii*mA&£oimcs,vtc Ji cnpQQay,vniJi J,waznp 7te yi
t/liA<pois , Hgi w yi Ai&xJicLiQuarum alia duiinos furores inijeiunt
appropinquandus, alia cibi oditi, aliafkciunt uaticinari, ut ora/ culit
Dclphicum,cr id quod efl in Lcbadia . Hanc Arijbtelis autoritate Marcus tiofler
in D iuinationefecutus. Na terra uii,inquit,Pyt}ud Delphis incitabat-paulo
ante,Potcft autem,inquit,uis i lia terra, qua mente Pythia duiino afflatu
concita/ bat,euanuijfe uctuflate,ut quofdam exarui ffe omnes,aut i n alium
curfum contor/ ios,v deflexos uidemus.Sed ut uis accident, Magna enim quajlio
eji. T alia Mar/ tus, !>lutarchus,cuius tempore quod oracula ia toto orbe
filutffcnt, auditum $ fub Tiberio Cxfare , magnum Pana , quem Damonem
arbitratur, dcfiinSum, uoluk tam afferre raiiqnem , quod halitus «fle temf ,
quemadmodum omnia terrcBna, DE PERENNI PHILOSOPHIA. ft}
frfmtfSoceukosdijudicamus,pronuncixuit, easbp operationes alterius generis,
quitu ipfius compoftti oHendit : ftc ex oraculorum operationibus apparet terram
lates halitus edere non poffe. Spiritualis enim ed omnis diuinatio,cr mentalis:
ha litus autem etft diffonere animum , c r in furorem agere , quemadmodum utnum
poflit, puritatem tamen illam uaticiniorum efficere unquam . Furor ac dementia,
V 4 fenfibus abftradio fiat ab halitu , CT a ui>to,at prodi fito , qua non
folum mens efl, fed et humana mente mdius,d tcrreftri principio excitari, quis
fibi per/ fuadeatfRationem igitur ex Ariflotele ipfo,cr Plutarcho claram
deduces, fi uo/ lueris Ariflotelem refellere : Dicis 6 Aridotelcs in libris
idis mentem folam duii/ nam effe, folam exterius ingredi, folam
feparari,catcras animas non feparori, frd i femine, cr (firitu terreflri,qui
ejl in femine,nafci. I d autem dicis ex operationi/ bus mcntis,qu4t
diuinas,alteriusqi omnino generis, quam aliarum animarum, fen
fiuua,uegetatiua,cognofcis,cr fvniles operationibus, qua funt d diurnis , cale/
fltbusij; animis, prxeipue ipfo Deo, qua dicuntur,ratio,conjilium, folertia,
nud/ tiplex cogitatio . Diuinatio au- em non folum hac ipfa efl , fed etiam
diurnius , CT exccllentuts.A terreflri igitur uapore non dependet. Neque enim
ctfi phrenetici, tr melancholici , aut ebrij cr dementes aliquid unquam
iiuifitatm dixerunt, protinus au: dmnarunt, uideruntq; futura , ut quod nummum
efl , & fortuitum , referas in rationem ccrtam,ac flabilem, a» tales
etfifmics, aliquo modo diuinan tef erunt- N am & Pr> phete a fenfibus 'm
aduentu numinis obtrahebantur , cat debantq ; pene mortui,mcq ; prophetabant-
Et Mjrcus ipfe Tullius,rejert eodem loco uim Satura Sibyllam, ftculms terra
Pythiam, incita ffe .qux efl enim bac uls N4iwr<c.'Qttf differenda inter
Pythiam , CT Sibyllam f Bifi Natura uis Sibyl/ lam ,cur non item Pythiam
concitabat f Quid hoc ab iDo frgregat i igitur fatit bis rationibus erit ad
refellendam illam Ariflotelis fentendam , ut Ariftoteles Ari/ ‘flotelcm
oppugnetyCr ex uerbis eius eliciatur redargutio. Sic etiam efl ratio apud P
ktarchum in contrarium apud Ciceronem quoque ita loquer.tcm,Quid um di/
wnm,qudm afflatus ex terra mentem ita mouens , ut eam prouidam ram futu/ rarum
efficiat,» non modo cernat multo ante , fed edam numero , uerfuqs pro/ nuncietf
Eadem ergo uadcinij Delphici,ac Sibyllini ratio,» quam des uni, nece ffa rio
<ks cr alteri. An oraculum A pollinis a' bono uet mato Daemone Tonderetur.
Qncd Jma* lo.figruqj r ius. Quod Ope Deus Ipinobus, horni mbusA improbis ufus
efl ad prae» didionem futurorum. Cap XXXVII. pT quoniam huc deuenimus,de
oraculo Apollinis ucHigandum.Sam multa bo • •^na brUo,paceqi autore Plutarcho
Grxcis attulitrurfum multa obflint,quo mi/ Husinnumero bonorum, fptritum tUum
referas. Leguntur quidem nonnulla, qui/ bus beneuolmdam,aquammtatcm ,
prouidentiam cius agnofeas : in contrarium multa deprehendas, p artimmpofluram
oraculi, partim autorrm eius nor. fuiffe j jprtirn bonum, tcjUntu.Prima igitur
rado, ff ditum iUm in numero bonorum 00B‘ I , OE PERENNI 'PHILOSOPHIA. ffy 5°^
glbus ue,ut l icet ex Teletis & Orgijs,qux cum lamentis, debaccbationibus
cjj ce/ lebrantur,conijccreA Philofophis igitur datur ratio, oraculum
Apollinis, Damo nis oraculum fuijfc,Damonis inquam,non Dci,ud friritus alicuius
puri,mdioris. Sed quoniam frarfa per libros Philofophorum oracula,<juibus uclut
Humis docu l luentis funt eruditi bomines,teflantur friritus eius bonitatem, ut
quod eft in Xeno phonte,cjui ad bellum cum Cyro,con tra Xcrxem
proftdurus,fafcitauis eft oracu htm,tret ne reuerfum,refrondtt utrmq.Et quod
Socratem fapientifiimum Gre/ iorum iudicauit:Et Plutarchus de uirtutibus
mulierum reftrt Cbijs,adis prodigijs ccdeflibus,oraculu refronii\)e,ut
interficerent, qui interftcijjent Regem Hippo/ clumxumq; ifli dixiffent, totam
urbem cum interfiajje : Omnes iuftiffe oraculum relinquere urbcm,ft [celeris
eundi participes fugent, ftcq ; non paucos aedos ex urbe :quo quidem apparet
frtmum docui ff e expiandi modum, quafi csdcm exe/ oratam. Alium autem, qui
matrem interjictffct,agereturq; poenis. Hernias autor, oraculum iuftif[c,ut
aliam terram qiuerercttlUim infulam d flumine emerfam fibi dari
pereepifje,ibiq} habitantem poenis cruciari defijffe.Pluraq ; funt alia,
benefi/ cium oraculi prefe fercnda-Horum igiutr ommumjicut d Philofophis
exhibetur oraculi Apollinis demonshatto/icdjacris literis uera folutio.Eft
igitur folutio ue ra,quod Deus uti bonus,cr humanus,cu homines jilfa uaticinia
relido Deo uero, fufeitaffent , ne per friritus quidem aut homines malos
dedigpatus eft re frondere, ufus ad beneficium improbuate malorum.Huius
affertioms uera funt in J acris lite/ ris teftimonia ■ Balaam ariolo uno c M
agis illis Perfarum d Zoroaftre (fuit enim 'Babylonius) quifadus cu Dimonibus
malis padi,eoru auxilio multa facerent ct, teris bammtbus prodigiofa,quo uel
opcs,quemadmodu ipfe Balaam, uel opinione Diuinitatis fibi copar arent, ufus
eft Deus ad predidione bonoru,ucrorumq ; ora/ culorum.ls enim predixit, Orietur
fteUa ex lacob,Huncautem, tubenteMofe , in bello cu ceteris
lfraeliuinterfecerunt,qma nefarius improbusq; monuerat forni/ cari Moabitidascm
lfraclitis,utlxfo numine, caderent in bello. Eft item tcftimo/ tuu in libris
Regum , quod ad Pythonem profido Sauli dicitur Dominus refron/ diffe per
Pytboncm,quemadmodum oraculum ApoWms Python erat. Eft autem A poUo Pythius didus
ab interftdo dracone Pythone. Inde omr.e per os uaticintu , didit Python, quafi
ApoUineu- Dedit igitur poenas Saul , cum ob alta [celera, fum quia confuluerat
oraculu,quod ipfe iam dudit Zelo religionis fuflulcrat ut impium e terra Et
tamen refrondit et Dcmmts per Pythonem, m>ffo Angelo fub perfona
Samuclis.ltem eft tcjlimoniu in Ezekiele dicente De o,Si adieris ad fdlfos
Prophe/ tas,ego tibi re frondebo per iUos. Dicendum igitur prxdidionem
futurorum , non * per bonos duntaxat extitilfe,qucmadmodu nec miracula • Nec
contra ratione cf/ fe ut ufus homine, uel Damone malo Deus. agat uel loquatur
bona-Nd Caiaphas, qui in necem Domini (onfaifijJet,prophetauit:pluresq; homines
mali propheta/ nerunt etiam bona}u tilia- Autor wjupcrPlutarchus cum
ahjs,Erytbrxa Sibyllam ' oraculo *;« AVGVST. E V G V B. LlB; VIII* oraculo
Apollinis prafuiffe.Ea tam en ufut ejl Deus ad prxdiUionem rerum futn/ urum,
non earum modb,qux a Romanis toto terrarum orbe gerenda effent , fe d etiam qua
Chrijhts foturus, fuprema quotp fecula oraculis complexa. Et ipfe Ser tutor
ujlatus cjl,non admijfurum feeosin regnum ccelorum,qui dicant fiomine nonne in
nomine tuo prophetauimus , D xmonia eiecimus i Q ujdi quod exibant Dxmonia
clamantfoTu es filius Dei. Veriutem fcdicet clamantia. Vt autem Bat Uam qui
aliquando bona prxdixijfet , fcdesks fuit alias cr improbus ,ftc orant/ lum
Apollinis, etftfape bona confuluit , multas tamen ubique fraudes , ambagp
item,v indignas fi tritibus bonis vaces apud fcriptores deprehendas, quas ut no
t tasprxtcrco. . , D^raonti nunquam in contortio beatorum fuifle, Iton c *
carleflibui gaudifi, qux poGuJcrcm.fcd pofTcflun cflint,G rr Ae
operatent.ctcidifle . Peccatum eorum fuifle iiiptibiam.muidiamqi. Cap. XXX
VIII. pT/ilibriJ kifccprofinamfy PhilofophupairaHamusq;,comprobates,ubifien
•^pofit, tam Philofophix coclefti conformem , tamen ut fit perfida de Dxmonis
bus in quifitio,dua fuperfunt examinata fententia: Prior, an aliquando fuerint
in ecebybeato ac [acrofanflo dtuinorum fiintuum rcgno,glonoft,filices,undepro/
pter fcelus immane deturbati.Tum quod fcelus tantum, flagitiumq; eorum rxtite
rit,ut hoc decus amittere,damnari poenis atemis meruermt.Nam fuper utroqt ut
riare fententias apud Theologos inuenies . Fuerunt igitur probati fimi
Theologi, in quibus c r Augjifinus effe uidetur , qui cenferent nunquam Damonas
in cocio juiffe,nunquam gloriam Dei uidiffe,fed ancipiies,fux $ potejlatis
quales homines iam creatos non amifif[e,quod iam po fiderent. Quemadmodum non
amittunt Ixf mines prxmia calcBia,iam adepti, fed qu£ adepturi erant, fi pie iufleq;
t tixiffent. AtfyDxmonesnon in calo, regione beata, fidjje creatos . Nam
fiibifbiffentali/ J\uando,tum idue ob aliqua merita perucnijjent , tum nunquam
inde rcpulfi fuifs rnt, quia nec in loco perfidionis,perfidx(^ beatttudmis
peccare potuijferit, nec fuiffent illic, quorum mens aliquando mutari contra
autorem fuu potiiijjcl , quifc nondu mundi, pcrfiai,fipientesq; haberi potui
ffent, tantisq ; pramijs digni pro/ pter futura peccata debuiffent. Hanc igitur
fententiam qui fecuti fuerint, magnis Incommodis liberabuntur,non affendente
ratione(<y qui id cogitat turbatur)pee caf[c,qui uifione Dei in ccelo,qux
fapienti fimos eos reddcret,frucrcntur. Peccafs fe tam turpiter, nefiricq; eos,
quos da uifio diuina omni fapientia , beatitudine pe r renniter imbutos,immutabiliter
in fe raperet, nequid aliud defiderare po ffent. E& igitur fententia
uera,nunquam dulcedinem uifionis diuina Dxmones gujlaffe, fed creatos infra
ccclum,cr iw hoc mundo,uideUcet acre,V fui arbitrij libertate ab» for, peccaffe
. Quid autem peccauerint cum adhuc ancipites effent, er ad bona, cr ad mala
pbffcnt,qucmadmodm finitus humxni,dcclinare , infirius declara S bitur.Nunc ea
fententia uerior hdbeatur,qua dicuntur in concilio, ccctuty beatos rtem nunquam
foffe,fed in hoc mundo creatos, fient homines , liberum arbitrium peccandi. DE PERENNI PHILOSOPHTA 5«*! peccandi, CT non
peccandi habuiffe,indignos adhuc commercio beatorum . In qua fententta cum A
ugurtmus referat fiiiffc Theologos quofdam fuperiores , eandem uidetur ipfe
comprobare. Ait 'que fuper Geneftm : Quidam enim noftri non pu/ tant eos
codefies aut fupcrccclcjles Angelos fuiffc- Non mirum, fi pofl peccatum in hac
caligine retrufi funt. Rurfum: Qwda enim fen ferunt non fui ffe Diabolum in
illa fubltmi natura Angelorum,qua fupcrcalertis cjl,fed eorum qui inferius in
mundo fitfhfunt . Hac Augujlinus . Qui tametft inferius uidcaturafferere,non
poffe ex fcripturis demonrtrari duo Angelorum genera , alterum fupercoclcrte,
alterum mundanu, tamen nec ipfi diceremus duo genera , fcd etiam fupemos An/
gelos aliquando fitiffe probatos,et admiffos in coelum, quos aliqua pietas eo
fub/ Umaffet.Cateri quoque Theologiconfcntiunt ipfwm Auguftmm in cafententia
permanfiffr, nunquam D mones gaudijs ccelefiibus interfui ffe . E quibus Th eo/
dorus Theologus Latinus unus antiquorum,pofl A ugurtinum Thcologorum,tn/ g
enio,cr eloquentia mirus , ambages has cr quaflionum fmus exoluens , dignus
quem noriofettanter omnes audiant, fcnbit Quis enim,inquit, credidit Diabolum
in beatitudine Paradift fuijfef qui mox ut conditus , lapfus efl , dicente
Domino in Euangeho,iUc homicida erat ab mitio,crin ueritate non fictit-
Auguftwo quippe affercnte,nunquam Diabolus in ueritate fletit, nunquam cum
Angelis beatam ui/ tam duxit, fcd ab ipfo fua conditionis initio cecidit. Fartus
enim, continuo fe a lu/ ce ucritatis auertit,fuperbia tumidus, et proprie
potejlatis dclertatione comptus: Vnde beata , atque Angelica uita dulcedinem
non g uflauit , quia non utique ac/ ceptam fiflidiuit , fe d nolendo accipere
deferuit , v amifit . Proinde nec fui cafus prafeius effr potuit: quoniam
fapientia pietatis efl frurtus. lUe autem continuo m pius, confcquentcr er
mente cacus , non ex eo quod acceperat , cecidit , fcd ex eo quod accipcret,fi
fubdi Deo uoluijfct.Quod proferto quia noluit , er ab eo quod accepturus
crat,cecidit, er poteflatem illius , fub quo effr noluit , non euafit , fi'
rtusq; efl in illo pondere meritorum, ut nec mjlitia pofiit lumine delertari ,
nec ab eiusfententia liberari.Hacfcribit Theodorus. D uafunt igitur rationes eis,cur
Da mones non amiferint quod habcrcnt,ncc ex beatitudine cecidcrint,quam nondum
fuijfcntajfccuti,quddfapicntia,aut dulcedo uita ccclcBis , pietatis eftfiurtus,
efl pramtum probatorum,pranuum fempitemum , pr anuum quod nunquam amit/ ti
potcflmon eorum , qui peccare pofiint : non quorum mens adhuc in fcelus an/
cepstfed fvrmifiimorum,fiabdium,quos uirtus probatos confirmaffet . Omnes igi/
tur Angelos Deus arbitrio fuo creatos, quemadmodum primos homines, reliquit ,
qui fubdi Deo uoluiffent, qui calertia pramia propofita magm as\imaffent,m nu
merum fuorum collocauit, qtiifecus , exclujit , in acrem detrufit ■ Secunda
ratio, quod Damon continuo creatus, ficut homo,pcccauit, nec futium fuit a
creatione ad peccatum, ut aliquandiu triumphis ccclcfbbus,qua paulo pojl
amitteret inter/ fuerU-Probant igitur i jdctn Theologi ex Euangelio, Diabolum
ab initio creationis N n fua (6o AVGVST. EVGVB. LTB. VIII. fux homicidam fuiffe
, nimirum contra hominem peccaffe . Continuo igitur crtd/ ti«,pecc4Wt.Q«id
autem Damones pcccauerint,tres funt fententta, non quidem micem fibi
contradicentes ,fed qua firme pofiint omnes effeuer a . Quod Deo fubdi
noluerint, rebedesq extiterint . Quod homini creato , quem regere dcbmf/ fent,
midcrlnt ■ Quod uti minores Di) , CT mundo regendo prafrflt,in concupu fcentiam
feminarum exarferint • Communis quidem multorum Theologorum fentcr.tu ,
rebelles eos creatori fuijfe , fue quod maieffatem eius affrflauerint^t/ I ic
quod non cum uti meritus ejl,coluermt,mandatisq ; eius obfccua fuermt. Hanc fe
Mentum maxime comprobantes ex diflts Efaia, Ponam fedem meam in A quUo ne,v ero
ftmilis altifiimo,Lucifrr qui mane oriebaris. Qu quidem locus aperte- non eft
de Damone, (cd rege A jfyriorum , qui habitat ad Aquilonem , qui fe frmJ I em
alufiimo,cr fideri matutino gloriabatur.Sed ego quidem afummis Theologia non
diffinitio, cum quibus cfl Gregorius Sazanzenus, A ugpjlinusjdiaqi numina.
Secundam [entcntiam,quod homini muiderint,CT hoc eorum fuijfe peccatu , Gr* ci
complures fecuti funt, Athenagoras,Petrus Alexandreus , Augujltnus quoque-
nollcr,qui fuper Genefrn perhibe f.Dicitur enim cecidijfe, quia inuidit fomiti
fi/ flo ad imaginem DeitSedinuidia fequiturfuperbiam.lnuidentta enim caufa cfl
fu/ . pr rbia,qui ejl amor proprie excedentia- 1 nuidia enim cfl odium
felicitatis aliene • qju enim amat cxceUentiam,uel paribus inuidet,qui aquantur
, uel fuperioribus, quibus non aquatur, uel inferioribus, ne aquentur. Hac
Auguflinus . Superius quoque dicebat Theodorus ex Euangelio,Damonem ftmul
creatu peccaffe,quo/ tuam fuit ab initio fux creationis homicida. Plures
Theologorum hoc ipjum affe/ rucrunt.Hancfcntentiam [equitur hoc incommodum,
quod maxima quadam Ds monum multitudo dicitur peccaffe , cr cecidijfe , at
hominem duntaxat unusap / pctiuit,dccepit,impulit in fraude. Si nihd igitur
aliud Damones peccaffent , quam quod primos parentes decepiffcnt , unus
duntaxat damnatus , non quanta fertuf multitudo fuiffet. Vnus,ut par cfl, tentauit, &
frfrllit. Solus igitur is cecidit , foiut in aulam Da non peruenit. Neque enim
perhibet feriptura , uelut qumdum exet/ citum , atque agmine fkflo, Damones
aggreffos primos parentes . Vnus enim uti- fuffecre potui ffet-Et unus ferpens
dicitur tenta jfe. Quare priufqua Damon fot/ motem tauajfet , uideturaltquod
per totam eorum gentem , qui damnati fuerunt, fUgitium perambula([e,quo quidem
admi([o,eum meliorcs,quicon[entirc noluifr fcnt,iam prouefli fiujfent,qui Ch
erubini dicuntur in ipfo Genefrs exordio, nequio res in acre caliginofo cum fui
[ederis maaila, er amiffa felicitatis dolore reman/ fif[e,cr eo percitos dolore
ne primus homo,qucm glorificandum fentiebant , fili/ citatis, er immortalitatis
culmen afeenderet , in eandem damnationem protraxif/ fe,mi(fo c Juis uno,quo
non prafta itior alter, feu uerfare dolos, feu certa oecum/ bere morti.Scd hac
cum fmt obfcura,nec feriptura commemorauerit , longa di li/ gpitia inquiri non
debent- Hoc tantufcnnus,Dxmones fiuffe daimatos,quu mali. jai . „ ^ [cimuL DE
PERENNI PHILOSOPHIA. $6 1 [cimus primis eos p&mribus inmdijfe . N am fcelus
aliud antea, puta fuperbix, uel aliud hominibus incognitum flagitium patra
ffent , fcripturartm certe tcflmonio non efl clarum, ratione duntaxat jit
maniftjlum, nec Deum creaturas fuas malas, prauascfr ftciffejtec qui damnati
fuerunt,iniufle damnari potuiff r. Videtur autem probabile , quoniam regnum
calorum , uiftoq ; diurna claritatis efl inenarrabile prxmium,ad quodfme
uirtutis , er perfidi pietatis probatione nefis fit attinge / rr.fic Angelos
omnes fubito creatos, fitiffe probatos a Deo,fcut mox homo crea/ tus fiat
probatus . Et jient homo probatus cr conflans , diuinisty mandatis obfe/ quens,
immortalitatis honore decoratus fuiffet,ad xtemos triumphos admiffus,er
confirmatuf,qui prius anceps effet ad uitam er mortem,fic Angelos,qui prius ef/
fent ancipues,nec adhuc dminis honoribus gfmficati, nec ignominia damnationis
afjidi, aliqua nobis incognita ratione fuijjc probatos , aliquid pracipiente D
eo, quo probare pietatem, beneuolenaamq; eorum uoluiffet , odcnfo pietatis
frudu, quem daturus effet,fuis prxeeptis obfccutis. Q tu igitur ut Augudmus
ait,prxmia tdafiflidiffent,contempfi(fent , quemadmodum contemnunt homines
hodie, re/ g num catlonm,diuinii ilUs praceptis parere negligentes,arrogantes,
fupcrbi,di umorum mandatorum , er uitx beata , quam promtfiffcl Deus ,
contemptores, merito non pcruencrunt in coelum, er duuno fmore dejlituti ,
peiores quam fiiif/ fent deinceps extiterunt.Hoc igitur etiam dicebat fuperius
Theodorus. Vita dulce dinem non gujlauit, quia non utiq ; acceptum fidi dmit ,
fed nolendo accipere de/ feruitjCramifit.Hthd quidem Auguflmus de hac
uniucrfali eundorum probatio/ ne meminit, fed minores idos Angelos,nempe
Dsmones ait arbitrium bene et met le agendi habere potui jfe.Tales
enim,mquit,pof]et aliquid idicitu delcdare,quam deledationem,ft peccare
noluiffent,libero arbitrio cohibuiffent ■ Hoc Augujhnus dicens, uidetur eorum
proponere frntentiam,qux tertia efl , qui putant Dxmoncs g ubemaeuhs hominum
datos,infxmnas cxarftffe, quam ncc ipfe, ncc quifquam bonorum T heologorum
probaucrit.Si quis igitur efl,cui non placeat, ftuffe cun/ dos A ngelos
probatos,nec ego cogi eos affrntiri, ncc affentiar ipfe pertinaciter, ubii ];
probabiliora fecutus. Sicut autem Mofes nihil de creatione fcripfit Angelo/
rumfic nec dc probatione,glorificationc bonorum, damnatione malorum, quod
propofuiffet de mundo nodro,& homine crcxto,probato, coronando , fi
fortiter egiffetfcnbere. Tertia igitur fuit fententia decafuA ngelorum,quod
foemmas ap pctiuijfcnt,de qua didum fuperius ■ odcnfumq; filios Dei non femper
effe in fa/ eris literis Angdos,fed fepe probos, pios:mcros autem homines
appedari, quibus humana tantum , fragilia , tran [euntia placeant , qua ob
immoderatos amores di/ uinis prxfrrunt.Tales ido feciilo-Sentit autem
Auguftinut eum exteris facris, CT profanis fcriptonbus,Dxmoncs effe genus
aerium , tum propter aerium corpus, quo ucjliuntur,dolorum,Hulncrum^ capace,ium
propter aerias , quas incolunt, ut conflanter affirmabant fuperius omnesfedes.
Kn * De vri Jtf* AVGVST. EVGVB. L IB; VIII» Dt Dxmonibn» t coelo ruentibus,prilcos
quaedam cognouifTr,& prodidi fle, Phcrecidcm, Empedoclem, Hodk tu,
Pluurthii rutui hanc defi^naire. Cap. XXXIX» ■pvVo quocj; memorabilia funt apud
prifcot getium Poetas de D temonibus: ut mi *-^rum fu unde ad eos hac fima
manaucrit:De fu peris illato ab eis bcUo,quo for tur a noflris M ickacl eos
fuperaffr.tum eorum e calo ruina ■ Nam cafus e calo, fiue quod fummo Deo
rebelles extiterint,fiue quod aliud fcclus patrarint puta in uidit,cum primum
hominem in fraudem impuhffct, mirantur ab tUts. Pherecidef/ que fertur dc hac
ruina fcripfffe. Vetufii fimus autem Empedocles uocat eos oi/pxivOTrnuSyCalo
ruentes. Homerus autem qua de A te,qua Satanas efodlo ue deturbata e
cab,cecinit,creditur 'a Theologis ex prifea fima Damonum eat fum inhismyfticefcnfiffe:
aVt tw </l «At{/ ccTiy xtepecAns ?s7roc(>07rAceKccyioio 'X.toons.v©'
epgttrip wiy,i(gu umiocn xcifTtf oy Mh7tot fcf ihv^7to\n<iyS(gjL ifavoy
Kstfotvrx, , At/r/s fcAfcvtnt&w otrrfWyti ncurtOS ocktcu, ; Qnxi«re
quanquam,ftc Latine fonant: Extemplo apprehendit Aten,de crine comanti. Atque
animis iratus, formidabile iurat Sidereum calum,fummiq; cacumen olympi.
Admittetur A te non ultra, noxia cunilis. Sentiunt igitur nojbri,de Satana
deiefio caelitus Homerum fcripfiffe. Betla quot que,qua feruntur d noflris
inter eos & Angelos gefta,uidentur ab eis audita , cu Plutarchus alijqs
fcribant,Typhonem,Gigantes<fr Damones effe malos,qui bel/<
lumfuperisintuhffent. DeGeniji.Gue Angelis, Gngiilo cuiqf cuflodibut datii,
inter coi & noflroi miru» confeDCuj.Tcftei horum Menander, Empedoclei,
Plurarchui.Ananui, Cap.XL. pVit item de Damonibus,fiue Genijs fi ma prifea
quadam cum facris literis ex * parte non abhorrens, Vnumquenquc uitam in
greffum, continuo Genios , altcru propitium,alterum aduerfum comitari. vetujlifoma,ut
dixitopinio, Plutarchusty refert Menandrum dixiffe,cc7rcar7t cPcciytaiy ctu^fs
(rvuncifctscCTU tvSvj ytvsictvto (iVscJycoyoSTOuro Biv ccycc&otiOmnt h
omini Damon, fiue Geni/ us jlatim afiiftit nato,dudor uita bonus.Empedocles
quoque eode autore,^nlxi WW «<*£>{/ txccsofj mxpoihcti&cJvzo-s , xgu
K«crcJfyckT«s ticiganyx (/iKsiconiivduXyySrtHTi: Duplices queeunc^ natum
excipiunt,ducuntq; for/ tes,cr Damones,diuina,terrcflnsq;.Et quod ait idem
Plutarchus,Damoncm fiue Genium Antonij timere folitum Genium Augufli- Atianus
quofy fuper Epiflctu, HgUl7TSTJ>07T0IJ iKisOimgoisHcmcptXcJsn
Jlct'mOVOL,SSffi TB<tgi<AtoK%. «t/r ei/ cterrv, & tqvtq\j ccxeipyTop
syic «.esccfdyct>}oy : Et cufloden t DE PERENNI PHILOSOPHIA. euftodem
adhibuit unicuiq; proprium Damonem, v tradidit ei cuflodiendum, cu flodem
peruigilem, v incorruptum Noftrc quoque magno hac aff en fu compro/ htntes,quos
Philofophi Dtmonas Angelos tpfi uocantcs. E quibu: * i filius con/ tra
Eunomium: Angeli, mqutt, finffdi, quemadmodum eandem nuncupationem, |?c eandem
naturam fortiti funt.Veruntamen eorum ahj nationibus prxfuntioiJ' i '«'» vttesa
reup msip, Alij fmgulo cuiq ; piorum ■ Et quanto ejl uniucrfitas ipfa m
undi,uno particulari homine prxjlantior, tanto neccjje ejl fit dignitas maior
em Angeli,qui nationi prxejl , quam eius cui fmgulus quifq ; ejl creditus.
ChryfoHo/ mus quoq; fimilia fentit, ro f i <rvn tvctt txccsto rup nisusy
ayytAop, a deffe uero,inquit, unicuiq; fidelium Angelum, ceu pxdagogum quendam,
et paflorem, qui regat uitam. Nemo contradicet, reficiens ea qua feruator
dixit: A ngiii eorum femperuident faciem Patris. Ex his igitur conflat, quod
Plato quoque perhibuit, fimam hanc Angelorum fntcDxmonum datorum ad cuftodiam ,
uetuflifiimam efJe.Tantum dijfentmntnofbri, villi, quod Angelos dicent, quos
1U1 D mones; dtferimen leuis momenti , fi quis documenta Philonis meminerit ,
Damonas P hi/ lofophorum Angeloscffe Mofis Prophetarum^. IniUo uero, aperte
diffentient, quod non quemadmodum fit datus unicuique pallor , pxdagogusq; ,
ftc datus jit aduerfamSfdcprauator. Ten tant quidem Damones, v unufquifque
lentatur: fed non ejl ordo dati cuique aduerfarij , quemadmodum adhibiti
paftoris . Dicendum igitur datum fmgulo cuique paflorem , ducem , non datum
maleficum pari forte v H oflis ejl hominibus generatim malus ille . Seruius
ergo Vergilij interpres fuper €0 carmine, Nifusait,Dij ’ne hunc ardorem
mentibus addunt, - Euriale,an fua cuiq; Deus fit dira cupidoi Scribit, Apud
Plotinum Philofophu,v alios quaritur, utrum mentis nofbrx aciei perfead
cupiditates et confiia moueatur , an impulfu alicuius nummis . Et primo
dixerunt mentes humanas moueri fua fponte. Deprehenderunt tamen ad omnia
bonefla impelli nos Genio, v Numine quodam familiari, quod nobis nafccntibui
datur, praua uero mente nos noflra,cupere V deftderare. Nr<j; enim fieri
poteft, ut praua,numinm uoluptate capiamus. Quibus nihil malum,conjlat placere.
Ex bis v alijs multis perfpkuu fit tum fententiam de Genijs uel Angelis datis
ucram ejfe,V prifcam,tum non omnes ex illis pari forte, fimdiq; ordine datos
malos <c/ que ut bonos affaruiffe,ut undequaq; cum literis caleBibus
conucniant. Chalcidi) dc Dxmonibuifemeniur.Dxniones xthcrios.quibus ferens,
pur/* uc corpora inbuai ulem, poriu» Angtloa appellandos. DefiniuoDxmonisiuxa •
eundem.' Cap. L-L QVauero Chalcidiusde Damonibus, fuper Timao Platonis
fcripfit, non priwt . mihi probanda quam calculis ponderata, riteq ; difcufja
uidentur. Primu mul ta D xmonurn genera quofdam Platonicos fecutus
propomt,athcriwm,acrium,ter XcskcGencris atherij compagem (nam cunilis quadam
corpufcula concedit) ex Nn i. atherit. ; $5+ AVGVST. EVGVB. LTB. VIII. ttheris
V Aerii fcrcnitalc confbtuens,hac definitione concludit : Dxmon efl dii/ trtal
rationale,immortale, patibile, xtherium , diligentiam hominibus impertient. Hac
afiignaU definitione,non abfcondit.quant ob caufam dixerit eos xtherios:»/
vurum ex loco,cr qualitate corporis,in definitione fupprejfum,num ex loco, an
corpore nomen eis xtheriorum dediffet Declarat autem corporis compagem non
dtjfolucndam propter xtheris , aeris# tenui fumum, dcftcaufitmum# Uquorcm: Tum
non conjftcuum ne# taflui remtentem,quoniam non adjit tantu igms,ne# tantum
tcrrx-Hxc igitur omnia dixit de Dxmonibus xtherijs:eadem de acrijs, mfi quod hi
maneant in aere.Tcrrcjbres autem uiles ultores, cr carnifices filetur. Hxc
igitur id habent tteri,qu6d quos dixit xtbcrios,non funt Damones, fed A
ngdi,rc/ fluis'# meafententia Calctdius, cui fuit notum nomen Angelorum (
uidelurenim .fuffe chriflianus ) has nomenclationes non confudiffet • Exclufts
igitur Angelis, nulli funt Dxmones xtherij Si placet xtherios Angelos effe,tum
definitio uera fbr taffefuerit,eos habere corpora
punfiima,atbcna,leuifiima1uolucria , plagis non obnoxia,non mortalia,non caduca
, procurationis humant t fludiofos , peruigilts cujloles,corponbus ccelcfhbus
uejtitos . Dabitur# eis xtheriorum nomen , quod CT corporibus xtherijs
ucfhantur, c T quod fedes xtherios obtineant . Ventas au/ t em dducida,clara #
crit,euitabitur# omnis confufto,ft Dxmones ucro nomine,fo lis # ipfts
congruente dicentur acrij,quibut omnis antiquius ,& corpora , cr ft/ tus
aerios conce fit. Soli quo# Dxmones iuxta definitionem Platonis , xtherios, non
Dxmones, fed Deos uocitantis , aerium genus Dxmonas expreffe uocantk . Tunc
etiam definitio non diffonabit, eos effe animantia patibilia, rationalia , bn/
tnortalia,aeria,non prouidpites,fed mwdentcs homimbus,truces boUcsxongru / et#
itanfimdis definitio terrcftnbus cr ultoribus eiufdem cum acrijs genens , e T
conditionis. Quapropter mihi quidem placent xtberixucflesjeui fima, tcnuia,pn
rifbma corpord,qux nobis oBendu Calcidius,Angrloru.Placebitucm fimtles, fei non
tam diuinas,et faer as, aerios Dxmonas habere ucfles, corpora fub oculis non
cadentia. Mijlto uero nominu,cum clare Phdofophi pojlcriores,Dxmones ab A n gelis
[eiunxcrintfprxcipue qui malos a bonis fegregauermt,non placebit, cum uc rum,
germanum, legitimm# xtheriorum nomen, fit Angelorum; DA/ i monum autem, quibus
fub xthere,nec fnus tam fandos, puros'#,nec gloriofa,duuna# corporx i datum efl
pofcdcrc. i ridU . ; kYQXi . I DE
PERENNI PHILOSOPHIA. AVGVSTINI STEVCHI EVGV* BINI DE PERENNI PHILOSOPHIA LIBER
NONVS. DE CREATIONE HOMINIS, ET IMMORTALI/ TATB ANIMORVM. Qgoilomnct
conftnfcrum hominem J Deo creaiumian imoi uenire diuiius, & quomodo
fuithaec tamanianania‘pnlout temporum longinquitate apud non. nullos denigtata.
Cap. I. iffcrendum hoc libro de Creatione hominis, w animorum Immortalitate ,
cuius cum uarias Philofophi rationes attu/ li(fcnt,ilLr certe
potiores,ucrioresq ; fcmper fuerunt , qut ab antiqui flimis feculis ufy ab
exordio generis humani de fcendentcs,apud Platone clariores, Ariflotele autem
cate/ rosq; Philofophos,occultiores extiterunt ■ Has qui uiderit fapientix
ccelcfli tempore concordes , cognofcct k magia 'quodam,diuinoq; principio
profifias, cademcfc ratione peruenifje ad homines fi/ piant immortalitatis
animorum, qua creati mundi CT unius fempitema Diuinitatis f cientia . E as ego
ftpenumcro mecum cum Theologia ucra tantopere congruere admiratus,perfuafi
mihi, nulla unquam fecula, praecipue uetujliora, caruiffe ea, ejus nouifiimis
feculis in omni mundo claruit, fapientia. Aduenijfcq; de calo pro/ lem
diuinam,ut qua foret occultior ,fadata mendacijs,et temporum denigrata ca/
Hgtne,ftpicntia,clarefccret, qua nobis initiatis, dcletaij; fuo fanguinc iniquitate
no ftra,nos,quod omnes fferarunt olim,in ccclu rcuocarct. Nec fieri potuit,quin
re/ uelatii aut diuinitus effct,aut a primis hominibus perfucccfiionc
traderetur, quod tam conflanter ab omnibus Pb ilofophis cjl creditum,craffertu,
datos nobis ani t tnos 'i Dco,ex eius Diuinitatc deccrptos,habere nos cum eo
jimilitudine, inde fieri ut immortales fimus, longe q res corpores , ratione
creati. lllaquoq ; uetufliflima ■ fi,ma,quod fmtuirtuti,cr fceleri prxmia pofl
mortem,cu mirifice refpondeat reue- lata calitus fapientix, fimilem quanda
originem,fbntemq ; ex quo fluxerit, autore i tfuo mansrit,habuiffe nece fle
efl. Ac quoniainfeipfa tota implicata, comprehen faq > T heologia
reuoluitur,ut fit narrationis perfiflus ordo, repetetur nonnunquS qux fuperioribus
libris dicebantur. Primu igitur quod de animis traditu,cclebrc<fi
dpud'tomncsgctcs,Chaldsos,Acgyptios,Hxbrxos,Grxcosq;fempcrfuit,erateos. effe
diuinos,td efi,focietatc,comnmicattoneq; habere cu Deo, kfcdibusxthereis
lapfotjjb ipfo Deo creatos,ucniffe in corpora . N a cu corii ortu tn terra
reperiri ■poffc negsrctjncc k quibus terrenis corporcisq ; renonibus accederet
in corpora, pojfet intclligi, neceffarib diuinis k fcdibusno lapjum, ac ruina,
ut plniq; poflex ppera fufticati funt,fed ortii,xc origine innuetes, uenire
prxdicauerut.Ciiautmor tjles ocs{ A riflotcle autore, fede fumrni Deicee, Ift
<trbilrarcntur,aninios qttosk Deo N» 4 ^eari AVGVST. EVGVB. LIB. IX; creari,
er m corpora demitti dixerunt, fenferunt eburnam ac caleflem,non terre/ reflretn
originem habuiffe-Scd qui ParaMfum illum Mofaicum,quem chaldet, Ae gypti/,
totusty Oricns,mm in libris M.o fu legerunt, tum pcrfuccefiom' <fcen / us ab
origine mundi dodmx.audienmt, fufticatifuntfiuffe coelum, fedemq; diui/ nam :
Adam, quem inde fugatum audiffent, animam e coelo in terram proteflam,
corporiq; inclufam crediderunt, ad pendendae quorumdam fcelcrum poenae- Eo^j
ferebant corpus ditium cruyuc arnyuae, id efl,fepulchrum animi ; er fima
antiqui perucnerat ad eos, ob magna quxdam peccata, uiucre homines in corpore,
cum meminit edam Plato ■ Ecce idem prauus fenfus ex libris Mofis, qui ommu
antiquif ftmus,lethu ab omnibus ftrme,moleuit apud cos de terra inani, C7
uacua, qux cu coe\um,fbrmaii^ rerum,omnem<j; ab infinito tempore creationem
antecefiffct , de ut acceptam, in ordinem ftecicsq; rerum prius incompofitam
redegerit- Sunt alii multa,qujt Ji prudens paulum deuianda in fuum locum
refUtucrit,uerumq; er uef tuflifitmum fenfum aftgnarit, uidebit nofbra effe,
deterfafy fcabie, quam uel uetu/ flas, ud prauus fenfus mtuliffet, ab integris
germanis q; ffuxifc nojfet- Nam cum omnis antiquitas conftffaftt a Deo genus
humanum habutffe principium, qui cor pus v ammum tobutifr corporis opificium
crcarit profedo declaratur co,er the ologia Mofis, ftmilem quandam 'a prifeis
feculis defeendentem fyarfamq; per om/ nes terras faptendam celebrem femper
fuiffe,fhrmas$ in fenftbus humanis radices effffe eundis originem, ortumQ fuum
Deo acceptum refercntibus,quo er creatio mundi, omnium confefime
demonfhratur,cr prouidentu. Vc Pythagora, Se Archytu confit «nant homine a Deo
creatum, et'<$ fuptr omne» ani» manto impettu datuobCi quod liare fuii etiam
totius fdiolae fciucnna. Cap. 1 1. O minem igitur a Deo magnis dotibus
inftgnem, omnium animalium princi/ H pm conditum, quod prodidit Mofcs, Archytas
Tarentinus, qui pracipuus e Pythagoreis fuit, pro tota familia Pythagoreorum,
dminisuerbis tejlatur: qux etft prolixiora funt,ut tamen,!? mirabilem
confenfum.cr unam femper fwfjcrc ligioncm intcUigamus , proponam : lambbcho
autore, de Seda Pythagoreorum : tut^pam&^Tnxirrosy tyccy, Xlh ?rc7A.i ylyon
<roepm7vrr©- , StopiiQm yXf 1‘vvcctos
Xh,Txiorrx-i(gu^sK(*sty,i(gu<pgoyx<7iy,Aa(liy fc« Tvy tcy mvTtuy, 7rxpo
x&jl xga 'vmoHy.hvctn TT>Saoyuu7y,-n teT 7rxtirns > oy*>
<rvsnyut a Wn cl<Aut Tneuree W ww®- iv<At/ Asiw, »(pu T«ts
<rxyx<nx: rt my bvoyonvy rts&e fxyitrruy , mis fjSUr ytf <p$byjor.
rit Quv ecc t bnoi aupwvtsou vyf ngu. s c\aci, xgu . asari? A 9
<fSiyyuy,<At Zy, ree bvoyccri i i,-<j fnyxlee, TV7tiy.% tfte
<ru.ucu.nTM ylyony eu/9gtor&' o^yxroy, vru rvjyintoyrf •nislomojt
o^fifoy^oK ifyoy<ro<fas-c$ap « Aona lati lySLu 7io$brp tu
y*yoyM,>y<rvn&( « cwllgm9Si<& ogyxvx^yga Jlvviy-a s TncgiTsfi
DE PERENNI PHILOSOPHIA. 5*7?^ W<t far® fata. Qux [unt,Homo omnium animalium
fapienh farnus eft erratui, potens res confidcrare,cr fcientiam,ac prudentiam
capere ex omnibus. Qupnii knprefat,cr indidit ei Deus omnium rationum
plenitudinem , in quibus uniuerfe rerum farcies continentur, cr omnium
nominum,ac uerborum fignificationes-Na fonis locus uocis decretum eft guttur,
cr os,v nafus: jicut autem uocum : quibus nomina,cr uerba formata
jignificantur,jiiftus ejl homo organum,fic item inteUe / &ionu/n,feu
cognationum in rebus uifis ejt opus fapientia. Hoc nuhi uidetur fuifje
aliquando ficut fiut, quod creatus jit h omo,cr organa, fncultatesq; accepit a
Deo» H ac Archytas,tn qua fententia credendum ejl, omnes Pythagoreos ipfumfy
prin/ apem Pyi hagoram fiuffe.Quod cr ipfe Iamblichus aperte ejl conftjjfus ,
dicens , KccActs <cfx Kcncdyi roCroy t ep Aay oy ust/SxyofxsufuKipw; u6\ ri
yriircUTi K9tt Sta ignerxi mus uv&pomo c imo toC Stov<rvrisnKiy- Bene,
in quit, fecundi hanc rationem loquutus ejl Pythagorat,quod ad cognofcendu, cr
in teUigendu omnis homo fidus eft a Deo Hac igitur eft dia Theologia , qua ex
fuc/ cefaone per omnes atates defcendit,& ratione, iudicioq; docente fiut
coporata, mirabilem membroru cr ad loquendi, cor poremq ; ditiones exprimendi ,
CT ad ngitandu fabrica, opus effe cuiufda longe maioris, quam humana
fapientia-Tradi der at ait prior Pyi hagoras,oes corporis a flui, omne pojiti ,
formae j; membroru ftedare quide in diuerfos, quibus uita [ufhnetur,et
agitatur, ufusjcd rurfus omnia coJcrcuolui,utuiuentes cogitemus et mtclligamus.
Eo aut omne cogitatu tandem refoluendu ac finiendi, ut ei cogitemus, qui nos
omniaq; nobifeu codidit, quod tan ta fapientia fidu futt,ut nihil pratermiffum
ab eo fit,quod fapientis animalis , ©* intelhgcntis adificw poftularet:Qui
potuerit effingm,fbrmare , aperire locos , quibus cruoces formarentur inferius,
ex earufignificatiombus acceptis, diucrft » quas cernimus adiones exiftcret.Hoc
quicuq ; cafu,ct abfente fapientia fidi exifti met,na ille loge ab omnifapictia
abfens eft.Eo igitur omnis humana denify faedat coftfiij,ab omnibus feculis
auditu, ct rationis inftmdu perceptu, unu ftngularc efie De u,aUtore, p atrefy
generis noftri,i quo tota humana propago fumpftt cxordtu,q debeat coli,ador
ari, cognofciq; a creaturis fuis,gratias immortales omnes iU per/ foluere,qui
nos uita,luciscp participes Ibgcq; ommu animali fecerit fapieti farnos, eosbp
dominos eoru-Eccc enim quod iraduu eft d Mofe,Datu a Deo fuper omnibus
animatibus fuper omni terra,dominatu homini. Qui, fi rede perfaicias,eft is,
que di xit Archytas <roefxuTeeroS,fapieti farnus omnii,quod poteft fapientia
et prudentia capere, quod aptus formatus eft ai cogitandi,ad tntclligendum. H
ac illa magia fu per omnibus animatibas excellentioris dominatus Na ci et
uiribus corporis,et fen fuufagacitateiUe loge nos anteceUat,fola ratione omniu
pmcipe,cr domina a no bis fuperantwr.ln qua cum Deus maxime regnet,domineturq-,
fapientia, p rudat/ tiaq ; p rinceps,cui dedit rdtionem,ac fapientia, dedit ei
fimiluudtne , cr parte eius quod ipfe eft -Sic# eft apud Arcbyta,<?
Pythagorii, quod apud Mofcm,Ad imagj Un s nem »*• AVGVST. EVGVB. LIB. IX. nem
[iiam freit eu. A ppellat Me Deu A rchytas primo ro 3 uoy, fecundo rly
ey.ltaq;ct Anfloieleuidtmus,uidcbmis'q;iUud ipfumTo &taoy,crcatorem horni n
ii ab Archyta prxdiflum,declara(fe : e ? quod Archytas de facultate loquendi,
er mtcUigcndi pronunciauit ab Anjlotclc dc Situ membrorum gqiitaliq; foeteto/
te,quod c r ipfum fuit fummx [apientix,pronunciatum- . Quod hrc Pytlngore
oru.de homine d oiniiui errjio T hcologii Jucirur ib Argypdii; EiiiuoJAlcumtus
TrifracgifluscimUumcxprclIit. C.ip. 1IL «« A nc Pythagoreorum dt homine a Deo
creato Thcologum,aUosfvntes,aliaM ** originem habuiffe, ab altioribuf [cculis
fluxi ff e, ad eos autem Unquam mmo/ res,Bjrbarisfy pofieriorcs,uelut
hereditaria defcendiffe, declarat Mercrius Tnf/ mcgtflus,oquo forte Pythagoras,
quem uigina duos annosm Aegypto peregrina tum refert Iamblichus,
edidiat-Trifmcgijlut igitur latius in hanc Theologia , uelut loquendi dulcedine
raptus,imndauit,ucluti dilatans ea, que Mofcs compedio fr,ut integerrimus
hijloricits,fcripfit. in eo qui in[cribitur,quod Deus inuifibilis , fit ex
operibus maniftjlus:uoH<70(/ oo nuvoy J^mnspyvp^f! th yxsgi 7°y tevdpat
7fop}Hj t» Jhuaavqytuuci®* oexpiB^t iiu> Thyvlw i[irteGy,Kj /xoc/dt 7tg c
(htiaivgy&p tLjj uftAlw tkx/tUu ngu Sfixy cu/&pa>7ns « x ovet- 7Jf o
tb? ctpSkeA/axg ‘rrfo.yfcJ-Jats.Tts o 7XSftvccs,i(ffu tw fgvsrnoKSvTk o r»
so/4(t JUxvoifaz^H o ree v&^\xJeiv<t(,i(gu<Ai<ricdlj<nct, t»{
'o oyndb* Ges TXg &AttpXS,TSt 0 77* CSIX SS.{fo7TOtH<mS, Tts 0
</ltft*X 7H GtfXl 7Ti~ ex&xSiwy, t/s o 7vs fixKfvtos <AiiAuy,TiS o
7v?s irotriy £>x<ny 7sfutrv/ rxgjTiS o Jhoq vfxgiis 7rogvs,rU o £y
cotXmvk tKfvvcct.Tti o xftfdi tcy 7tv§xixo<{<Ah TSTOinGeSiTiS 'o tv vJVqx
<r ttotfa j, rlg o to hmcp 7iKxrrv* vxt-Tig o v>y 7tvAinovx
ct/gxjyeooteSyTts o 7^ KoiXixy Xbfvyeog oy 7toik'
(ks^risb^Tt^iebyAvxeigioepxvsfbylKTVTrooGetyH^t recouirfcXKgvf •ists-nAt
7io<rV Thyni iuxs vXhS,*tj n oGe\^yx,stia. 7rfo.yfa<J>fi, stgj. ymt
TOC 7&XKXA £6$ 7TVCVTVC HS^lTpupSMX, TftivTX <{£ CM Jix<p0^i,Tlg
7T93/ Tte7XU7Vet7[0tHff\. KOiX ICHTHp, 7T0i@' TTKTlifi&lM 0 aQXVHtShetyTg^
wurrf» SiAnyatTi Trcanree ^HiuxpykGe;, )(5tt xvJjoixv-rte /\,m «xeW, \t» .©cs
avJ^ixanoTioiiH foyfxqnsx<PetS<pt/<ri ytytvtvxc, tm> fiee ycepie
<f'Hfaix§yi ytyovyn, a> -j5 ttoAXhs Tv<pxefoT<&j,& tP i
roAtas&t §BflCs,« ^notAHg&voyvtarijjjyvQM funt,Cogita ofili homine in
utero mater no compofitu, totdq; opificij arte ddigenter perpende, er difec
quis fit opifex , qui hanc hominis pulchra, diuinaij; imaginem fccrit,quis
oculos fvrmaucrit, quis na restet aures tcrebrauerit,quis os apcruerit,quis
neruos tetenderit,cr Uganerit,quis ucnas imgaurrit, quis offa fohdauerit,quis
pelle cami circudedcrit, quis digitos di firibuertt,quis pedibus ingrcfjum,ucl
pianti dilataumt,quis poros aperucrit,quti hcnctctcndcrutquis cor figura
pyramidis habere feccrit,quts flerues compofuerit, ‘ v quis puU quis pulmones
cauemofos fecerit, quis uentcrm dilataucrit, 'quis honcfliorespar/ tes m
propatulo pofuerit,obfccenas abfconderit. Affnce quot artes unius materi*, quot
opera una circmfcriptionc , cundaq; pulchra, eunda cum menfura, eundi
feorfum.Quis haec omnia fecit, qux mater, quis pater,nifi muijibdis Dais, qui
fui uoluntate eunda operatus ejl t At fla‘uam,ucl imaginem, fine artifice, aut
pidore, nemo dicet extitiffe- Hoc ergo opificium fuit fine opifice { O
caecitatem incrcdibi I em, o magnan impietatem, o incredibilem ingratitudinem.
Hxc er alia pleraque Tnfmcgtjhts, qu£ uidiffe,inntatum'c^ Pythagoram,
Pythagoreosq^, uenfmilc ejl, ficut uidtt,cr fecutus eft magna ex parte Plato.
Similiter TrifmcgtJhts,quod in pri mo libro pofitum fuit diuinam hanc edidit
uocem : o 7rcurrtuy hhxthp b rvs, ioy fati ngu. tpvo-is « nsiKVt/ci xby
thr&fOasrey ccim» \<roy, ov npoJa^H d$ r ok»;
Omnium,inqutt,pater,genetrixq; Mcns,cmfttuita,w natura,pe/ perit hominem ftbi
ftmilem, quem Unquam propriam prolem ddexit. Aegyptia igj tur,Grxcaq ;
Theologia, confptrant cum Hebraica,de homine creato i Deo. Veri/ ftmie autem
efl eam fcienttam ab ipfo generis humani principe ad omnem pofleri/ tatem
propagatam, tradentibus inuicem eam fibi prifeis, plenam' que cius omnium aures
fwjfc,nuUi non perfricuam, non celebrem, mdli nationi, ab uno eundis na/
tis,non perceptam extitiffe. ^o?ut antiquo», «pot («eunt eftOuidiut, Mofaicide
homfnc diufnftus crraio.fc nimii “> ans conflrinaiTc.idty ctum Cornutum
allcrcic. Cap. 11 lb ' HA nc famam item a Mofe primo manantem,apud omnes autem
tum ex eo librd nobilem, tum exiUo primogenito, tot quibus uixit
fecuUsuociferantcfemani/ tus diuinis compofuum,corpus ex illo primxuo limo
fumptum, animum autem di Itimtus infairatum, declarat ea,qux tanquam fabula
habita efl apud Grxcos : fed fi quis er nomen artificis, er rationem totius rei
, tumfapientum tejbmonia nofcat , non fibula fed a primordio rerum fima uera, a
primis genitoribus in omnes ab eis fatas na'iones fparfam,de Prometheo, qui
corpus humanum ex limo iuxta Tbeolo tum Mofu informant. Hunc igitur fuiffe
ucrum Deam, Dr wm inquam illum Mo Jaicum,er Platonicum,uniucrjitaus artificem,
cuius fuprema in lota creatione ma nus fuerit humana crcaio, declarat cripfum
pulcherrimum, mirabiktp nomen. Siquidem Grxce Prome bcusjjlfapiens, prout Jus,
unde irfoyM^, x,inftgnitus i pnfeis hoc nomine, ob mirabile illam, qua
Trifmegjlus exprefat fapientil, tu ipfa [crmonis ratio. Slam in hunc mod ii
loquitur ueterts huius jimxintcrpres Ouidiut ; ♦ Sandius his animal , mentisq;
capacius altx j Deerat adhuc, er quod dominari in extera poffet» k. Natus homo
eflfiuc hunc diuino femine fecit, . V . , . lUe opifex r erum, mutdi mcliorn
origo, \ . Siue recens teUusJeJudaf, nuper ab alto. v , . . : Aethere cognati
retinebat [emina corii, . QS*m '' ; J7* AVGVST. EVGVB. LIB. IX. . QUim fatus
\apcto,mixtam fluuialibus undis Tinxit in effigiem domnantm eunda Deorum. Pu4f
dc creatione hominis proponit fentetias. Prior efajut ab eo ipfo, qui fuit mtm
di melioris, id cjl,eius mundi, qui pojl C haos fucccfiu, origo , diutno femine
fuen$ fatus -Semen autem dauinum,cockfle,atherium,non terreftre inteWgas: A
Itera, ut i terra recenti, qua paulo antea calejh materie <Hrcmpta,retineret
adhuc calore , ccclcjlemq ; bonitatem. Nec in hac duplici fententia diuerfitas
cft opificis, fed mat. teris, ex qua creare potuerit homo . I U um igitur, quem
melioris mundi dixerat ori/ gfnem,ajfcrit humanti corpus non ex diuino femine,
fed tcrrcflri materie creaffe, appellans pofleu Promcthewm,quem paulo ante
mundi melioris originem. N<w» fi fuit mundi melioris origo,maxima autem
melioris mundi pars eft humanum ge/ tuis. etft certos uentis,cr mari terminos
ad hominum utilitatem , er ut terra com/ pleri poffet, dedit, certe is quo^fait
humana natura repertor . Et/i item , eodem, foeta autoreisprouidit, Neu regio
foret ulla fuis animalibus orba, . Aftra tenent caleftcfolum,fbrmac[j Deorum, ■
■ . > Ceffcrunt nitidis habitanda pifeibus unda , Terra feras cepit,uolucres
habitabilis aer. > . J Qjjibw o(lcndttur,cu omnes mundi partes animalibus
repleuiffe , pifeibus aquas* feris terras, coelum fideribus,aera uolucribus.
Cur non etiam humana ftirpem,qua pdfam terraru omnia loca late. replerentur,fme
qua deferta omnia,plena feris, du misc]i,inculti quot $ agri erant
fmri,conMtiCui tribuis igitur creatione,qua da mons mundi melioris originem, c
r quem facis autorem exteraris rerum, eundem ftirpis humana principatu in
eundis obtinentis, facias necefje ejl. Q tu facit uniuer . folia, qui formas
rerum maioru,qui terminos, fitusy omniu reru prafcripfit,opor . tet er
particularia faciffe.Cogeris etiam,nifi aberrare, falli uelis , illius ordine
fe/ qui Theologia, 4 qua catera quoq; didicifli. Didicijb autem hac ab Aegyptijs,
C r phoenicibus, In ab Hcbrais,cr Chaldais,a Mofe,Abraham,Noe,rmltaru g entm
progenitoribus. Hi tradiderant ab eodem mundano opifice totam rcrii gentem, no
uifame autem, tanqurn regem in palatium,exadijicatum, aulxis,rerum<^ uarie /
tate decorum, hominem, quem creajfet introduflu-Sed hac noti fama. Et Graci pii
fcoru Theologiam,in qua fubfcyrpis,cr anigmatis fublimia,grandia $ latitant,,
enodantes, tefaantur Prometheum effe diurnam prouidentum-B quibus Cornutus:
7rtcf«x<At<Poi&j{BY>ivuu yfrp cit o tt&wf&vs
't7rftcc<np tx yis "io 7roty ou&f>u)7Tosy ypi&S ver o verni
fx 7 v* tp Sis 3 Aws Ut xAv/vey of viompos 7rf>ovoixy,ffl yctf r cunbu-
Tccr\&Ax\ytfiorn,@ U yit&QvQey oi uuirvJliwSTri&S QKP \yv<nK
xptr stertas ovsutnw.Quod autem traditur ftomethcumfanxiffe e tena^mne hominum
genus jntelligcndum, Prometheum. appella/ DE PERENNI PHILOSOPHIA. *7* dppetlaUm
prouidentiam animx uniucr falis, quam imiores uocarunt P rouidend/ am. Secundum
enim hanc homines e terra funt nati,aptc fefe in mundi exordio ha bente. Hxc
ille.Sed non prorfus omnia uere.Nam nec ouidius,neq j Grxci, neque Vbaniccs aut
Aegyptij tradiderant hommes e terra natos, fed Prometheum accep, tum limum
finxi ff e ad imagme Elohm,id ejl,dominatoris,Dci omnipotentis, ilhtu
fcilicet,qui potenter omnia crearat- illud uero mirabile efl, ut Mercurius
Tnfmcgi itus, Arc hytas, Pythagoras, Poeta uno confenfu pronuncicnt.Nam quod
ait Poeta prxcipue illum hominis formatorem cogitaffe,ut effet ei os
fublimc,calumq ; con / tlra quam alix animantes fuf\>iceret,ejl quod
Archytas paulo ante, hominem omnis. faentix,cr intcUigentix capacem fidum 4
Deo-cr Pythagoras 4 Dro creatum ad contemplandumiprefimsqi idem admonens
tubebat Iamblicho autore <piAo<rc<p{ Top ovfctroy ofiSy, philofophare
coclu fufpedans Quod ficit uates diuinus,e/ rumpens in hanc uoccm, Coclt
enarrant gloriam Dei- Mercurius autem docens, ctuod Deus inuifibilis fit ex
opcnlms manikllus : e St/iJs tcvrou i<Auu,vov/ <roy roy ha toyjronroy t)
th$ </lgcyoy9 vonaoy rwy etstemy t) Tceji y : Si udis eum uidere, afpice
Solem fuffice Lunx eurfun 1, confidera aftro/ rum ordinem. Hoc igitur efl, cur
Opifex os homtni fublime dedent, er eredos ad ftdera uultus, ut artificem
cali,tantorum 'que luminum, tantx rationis, er mode/ raminisinucntore,in ipfo
mirabili opere,qui natura fit inuifibilis,nectangi potens, agnofccret,
repeteret que artificemq; fuum . EtPlato , maximam utilitatem oculo/ rum 4 Deo
datam.Rcrum,inquit,optimarum cognitionem nobis oculi attulerunt. Nam hxc, qux
efl habita de uniuerfitate ratio, 4 nobis haudquaquam effet inuen/ ta,fi neq ;
ftdera neque fol,nec Jj coelum, fub oculorum afpedum cadcrc potuiffent. Nunc
uero dies, nodes' que oculis cognitx,tum menftum, annorumq conucrfio/ nes,ad
numerum machinatx funt,er fpatium temporis dimenfx funt, er ad qux/ itionem
totius Naturx impulerunt,Eadem TuUiusiQui primum eos humo excita/ tos,cclfos,er
eredos condituit, ut Deorum cognittonem,ccelum umentes, capere poffent- Sunt
enim e terra homines, non incolx, atque habitatores, fed quafi fpe/ datores
fuperarum rerum, atque ccclcflitm,quarum fpedaculum ad nullum aliud genus
animantium pcrtinet.Sic grxee didus afpcdus in altum, fubli/ mis
afpedans.Quoniam igitur datur a Poeta Deo mundanum opificium, datur ti/ tis,ac
difcordix,qua pugnabant inter fc turbabaturq j elemeta concordia. Hanc De us Cr
melior litem Natura dtrcmit.Dicitur item cius cura,cr prouidentia,in uariat
coelum, ac terras diflindas plagasidiflindas autem ad habitandum, quoniam dedit
temperiem duabus,calore et frigore adhibito,certe idem ftciffc homine neceffecfl,
cuifcccrit,paraucritfy antea commodum ad habitationem locum.Proptcrcanouif fime
fatus efl homo,qui dominari inter extera poffct-Si autem Deo tribuis ignobi /
tiora,locumfedem(fc mundi eum pofuiffe, animalia bruta creaffc, cur detrahis 0/
tnnim crjauoncmi Sed ncceffe efl cm,am cogitatio in eo poti fimum inflitcrat ,
ut alicuius $7* AVGVST. EVGVB. 1IB. IX; ut alicuius caufa poneret ,&■
diflingueret orbem, compofuisfc rebus, loekty cukfc pus dcfignatis,effct
pulcherrimus, er habitabilis mundus,ipfeidem manum impo neret cogitationi, qua
fuit ut propter habitatorem,qui creatorem item ipfmfufli ter et, par aret, ut
fi c dixerim palatia, domosq; mundi. Ecce igitur mrabiUs cum ue ra
Theologia,qux mater fuit GrxctsJumonbusc^Labmis fapicntix,confcnfut.Scri bit Mofes,Ethomo
non erat, qui operaretur terram : Potuuero : Santitushis animal, menttsq ;
capacius alu Deerat adhuc,cr quod dominari in extera poffeL Apud Mofen,Non
erat: Apud Poetam, Deerat adhuc. Opinari aute terram, quod
colcrc,quipofiidcre,mhabitare([iUt dominum defignat,eftquod Poeta, Quod do
minari in extera pojfct. idcirco er apud Mofen,Replctc terram, fubijcite eam,do
minamini pifeibus maris, er uoladlibus caeli,cruniuerf s animantibus, qux mouen
tur tn terra. Qj}id clarius ,er conformius f Sontium autem ammal,quia mentis cd
pactus altx,quod caperet iUamaldfmam,xtmtamq; mentem, qux mundi fiut ori
go.Mentis item altx capacius,alterius mgenif,maioris animi, ratione plenum ani/
mal : ut M arcus, ut Plato m Ttmxo,&oy to &to<ri&isxToy,animal pijfiwuM,
Dei colenti fimum, imago Dei- Proinde is fmis,ea fuprema cogitatio,ut
nafccretur qui coleret Opificem,admiraretur, ftdera fufyiceret, Solem, Lunamq;
intueretur, non ut Deos quidem, fed ut a Deo fapientifimo creata,ut retro
omnes: ut ex uifi/ bitbus inuifibilem nofceret.Et,ut ait Philo,riy t*ty i/Aoty
risWJs mgiicyx ytxirrUKV , x{,<Pibrint/Kt nrposxtf<roy,kv& furnis
<Ai Xy&rxAi y camf S*Krt y ivx roy ovfavby
Kxrcc$tccrx(.Cxteroru,inquit,oculos interius depref fit,eoq; nutant in
terramxontra, uultum humanum cleuauit, ut coelum afficeret, Quo J etiam
Chaldaica Theologia confirmat hominem a Deo creatum, tui, niair.qt cxientu
tnfuram in coipo». Et quod tJem atterunt Aegypuj Phtlofoplti, Bi item oraculum
Apotlinia. Cap. V. _ r acula Chaldxorum,SibyUxrum(p non aliud uociferantur,qudm
hominem i O Dro creatu tk e' quibus efUHud,quod 4 Platonicis item
profertur..TXVTxmt vdf irotnrt, BybroS A « W'vXfl9T0 : H*c Pitcr cogitauit,
mortalis autem cft ei animatus. Eft autem fcut apudnofbros f citem Platonicos
er prifeos omnes, i/ pfum quoque Anflotclem, cogitatio,fiue intcUetiio diurna,
operatio. Omnis enim operationis initium a cogitatione fumitur. H ac mouente
manus, manibus organa, operationes nofbrx peraguntur. Sed Deus, qui tum manibus
non indiget, tum im/ ntenfx poteflatts efl, cogitat quidem C r ipfe, c r uult,
tranfn autem fic in omnem naturam corpoream, per quam omnem diffufusejl,cius
cogitatio, ftcut fubitano/ f ra cogitatio,ac uoluntas peruenit ad manus, cr
pedes : perinde autem res omnes fubietia funt,parent ‘que Dco,tcrrcfbres,w
caelejlcs naturx,- ftcut corpus cuilibet fuum, cuius mouendi initium ejl
uoluntas. Sic autem licebit iUa diuina percipere, fi uoluntatem cogitadonemc
humanam, minimam c imbecillam, eorftrat cum ua/ (la iTU, immetifat^ D «, 4<i
cuius motum pojwt omnia concitari L‘ Etfi item cernat multorum 4 ii DE^ PERENNI
PHILOSOPHIA. *7j Multorum bominu uoluntattbus exconfenfu unx effrflis,tot
corpora ut unum ma ucntcm fieri fubito ingens aliquod opustSic uoluntas,
cogitatioq; diuinx , longe <| Multorum mortaliu coniurxtx uoluntas
excellentior, ad cuius motum multo plura, dc maiora corpora cieri
poflmt,operatur ingentia, incredibilia, admiranda . Hoc ait
orxculu,Patrem,opijicemq; mundi hac omnia,qux cernimus , in quibus efl hu mana
progenies,cogitaffe,uoluiffe,fubitocp creata apparui fj e. Subito mortale ani
ntalum,extcmplb creatum Adam,diuinauoluntas cum protulit in luccm,tnft>ira/
uit in fidem eius,cr fidus efl in anima uiucntem,quod Chaldxus 'v^v^an c,ani/
matus efl. I nftirationi C haldxus intime in Philofophiam,ct initia rerit
penetrans , interpretatur uoluntatem iUam , cogitationemij; diurnam . Hoc
igitur tcjlimonio, duo,qux docuit Theologia Mo faica,nofcuntur , corpus fcorfum
, er animam ab uno,eodem<fc Dco,mundanocp opifice creata. Corpus a Poetis, ficut
ab oraculo di dtur GraceSporoS,mortalis,deuorabilis,temporifubicdus edaci.
illud uidelicet quod fumptit efl ex limo terra, er quod ut anerem
rvuertitur.Hoc,inquit,amma/ tum fiiil i Patre, ficut dicitur in Mojc.er Pater
mundi, fuit item bommu, qui cor t pus eorum, et animu pjrocreauit. Hac item
flut pnfeis uulgata Theologia. Eo$ A/ felepius Theologus m ea,qua appellatur H
ymnodia, ad Atiimone regem inquit: biet /r\ vr ovant? fccrai i@u vrccrpi rooy
HyitTifOoy y,7rpoS y.Vfiuy so Hccrtop xgi tpoivprf tt /Qmiccp icyxepiftatt
nycrsf. Deo,inquit,undequa(fr incorruptibili ,ZT patri noftroru animoru ab omni
lingua, et uoce,gratiaru aflio/ nem reftm conuenit. Ecce patre animarum uoeat,
er creatorem. Videlicet quod Chaldxus animatore,uiuiflcatorcm,fiintem noftroru
animorum. Iuftinus item tefta tur oraculu,o7t ro rrctf vy-iy ypsHfioy dtfUQiy
{mbrt»bs,vyvey7rcti>T0 KpeCTopoe ixcAivcu Uii,gTCtriy yitru <? vy»i
l<p*.ort 7rpayros wActottS ttiforrtoy itAay </li k ccAtaKS,(& Tyro
<ra>f ia)J t oy v/xvoy ncefct n c/Aofe, •t S << rniy,crvy&tiv<l:
Quod apud uosoraculu rogatu a quodam ut hymnu Dei omnipotentis condnerct,ftc in
medio hymni dixit. Quod primus hominu forma/ tor Aiam uocauiLEt hunc feruari
lrymnum,apud multos quos fcimus, contingit- Sententia Platonis <k homine diuinitot
crearo , 8c quod in T unxo formatio, nem corporis attribuens minoribus
Dijs.poetic.ipoiiuj dixit, in alqilocu uibu- ens lotum opificium Cummo Deo.
Cap. V I. QAepefubitadmirari,ut multarum in facris literis traditarum rerum
fima in om &nes gentes progrejfa,quonium er a longinquis temporibus
defcendcrct,erau/ torem apud cos certum non haberet, adulterata fuerit,
prxeipuum Gr acorum ui/ tium,qui Barbarorum uti maiorum Theologiam amulati,
male perceptam , tem / porum diuturnitate iam obfoletam,fibulis [ape peruer
terunt . V eluti quod paulo ante de Prometheo ,er Gigantibus, quod turris adi
fleium fuit, congeslos monti/ bus motes fluffe diuulgarunt Et columba ex arca a
Deucalione, quod Plutarchus reUilit,emiffam.Etlapfum animoru in hunc mundum e
Paradifo in corporis car/ saanM poenam [cel/ris ittduforu. igitur er Plato, cum
ex facris literis audiffet. Dem J74 AVGVST. EVGVB. LTB. T X. Deum creaturum
hominem , quafi circunjlanttbus quibufdam dixijfc , Taciamut hommem ad imaginem
, e T ftmdiludmem noBram . ipfc qui totam Theologiam fuam i Pythagorei , e r
Aegyptijs, certtsq; per omnes fermonibus obambulanti/ bus deducebat ,
introducit mundanum illum Opificem cum D ijs iunioribus , quot ipfe paulo ante
procrea(fet,loqucntem fuper hominis creadone,iubentcmq ; eis ac cepta ab fe
immortali anima,in corpus, quod ipfts effingere manda fj et , inferere , humana
creationi firme duos adhibens opifices , fupremum Deum anim creato/ rem, er
Deos iuniores , quibus idem iubeat corpus informare ■ Hac eleganter , ut
ornnia,Marcus Tullius, qui Timaum Platonis fecit Latinum, e quibus pauca de/
libaboiTum ad eos is Deus, qui omnia genuit,futur,H£c uos,qui Deorum fatu or/
ti eBis,attcnditc,ut mortali generentur conditione,uos fufcipite,quorum uobis
ini tium, flatus traditur a me- Vos autem ad id,quod erit immortale,partem
attexitote mortxlcm.Paulb pofl,Pofl autem camfationem D ijs, ut ita duram,
iunionbus per/ mifttyUt corpora mortalia effingerent , quantumq; effet reliquum
ex humano ani t mo,quod deberet accedere,id omne er qua fequcntia effent,
perpolirent, cr ab/ foluerent . Itaq; cum accepiffent immortale principium
mgrtalis animantis , imi/ tantes genitorem, er effetiorem fut,parttcuLis
igmr,er terra, er aqua, or aeris d mundo,quasrurfus redderent mutuabantur,easq;
inter fe copulabant,haud ijf/ dem uincuhs quibus ipft erant ligati, fed talibus
, qua cerni non poffent , propter parui tatem.Altaq; multa profequitur Plato.
Totus locus fumptus cfl ex libro Mo/ fis,¥acumus hominem ad imaginem, pr
fimtlitudinem noBram, Siquidem etiam nonnulli Hcbrtiftrunt eum cum Angclis,quos
paulo ante creaffet,tunc locutum. Et P hilo \udaus,quos Philofophi Damones
uocent. Angelos dicit in facris literis appellari- Imaginem au'em,w fmlitudincm
, imitationem illam credidit Piatae Hanc igitur cius fententiam,qua fcpxratwrcrcatio,ut
aliud fecerit Deus maximus, aliud Di/ minores, manifiBa rationes coarguent . E
quibus erit prior , quod ipfe fibimet contradicitifccunda, quod prater
Theologiam maiorum , d quibus edidi/ cit, hanc fibulam confinxit . Demum quod
ratio his qua dicit aperterefragatur. Coarguat igitur Platonem Plato , cui
refellendo fufficeret , quod qua Barbari do/ cuiffent non clare
pcrccpit,fuff>icion e ad alia longe dcclinante,qudm fons ipfc,cu vtsriuulus
fluxitThcologia Gracorum,fapuiffet. Quippe fi uel concedam illum apud Mofcm
parentem mu i di,cum iunionbus Dijs fiuffe locutum , non protinus eos afeiuiffe
adiutores ad creandum, opemq ; quafi eorum impbrajfe contendam: Aut cum
dedignatum corpus attrcflare,collcfliscf; ex quatuor clementis particu/ lis,fibricari,cam
mtmjlris fuis prouinciam dclegaffc-Probarem enim optimis, na turaq ; maxime
confentan eis rationibus , nihil c fje in toto mundo homine nobv 1 ius,ut qui
crearit mdignions,mnortsq; ponderis res, multo ficibus admouerit no biUfima
conditioni manus.Omrubus enim clementis melior efl homoxorpora ue ro ccelcBia
cum maruftBo deferuiunt humanis commodis , quia fida funt etiam autorc V DE
PERENNI PHILOSOPHIA 17( *U'orc Platonc,ui lucerent fuper terram, ac motibus
eorum perceptis , tempori/ busfy diftinflit, bominwm negocia in terris re
gerentur, effetip rebus humanis cer/ tus ordo,profrfld uidetur id melius^tc
nobilius effe,cuuts utilitas impulit autore ad creationem coeli. Qui fi coelum
crcauit,multas(p corporeas formas exemit ex tta congerie, cer te fecit etiam
quod effet animal nobtltjiimm,ac fandifiimum, ut idem ajferuit.Ad hac non
uidetur unius eiufdemcp rei feparanda, duobus $ quafi opificibus tradenda
creatio -Nam cum nulla cauffa uerifimilis afferri pofitt, cur fapiens Me Deus
refugerit humanam conditionem,nifi uidelicet quod corpus hu/ manum corruptibile
fit(indecorum fit autem fummum opificem rei incorrupdbi lis sutorem fuiffcquod
quidem nihil ad dedecus Opificis (pedat )fane ueritati pllt rimam confentit,ut
fit animi,ac corporis quorum cft admirabilis coniundio.idem artifex- Ejl autem
diuinum corporis opificium,fuitq ; fapientibus femper ftupori , V admirationi.
Ac ni fi quod incorruptibilis natura efl coclum,ad fapietiam ccr te
artifiei,nihil iUic ejl humano artificio excellentius: Nrmo$ fuit,uelante,uel
poft Platonem, cui fibula hac in exponenda hominis creatione arriferit,nec a
funi mo Deo p raclara conditione creatum fenferit hominem,cuius corpus, et fi
mortd le eft,prouifum tamen mirabili fapientia fiut,quod etiam efl Ariftoteles
confif/ fur, ut in re corruptibili, fempiterna quadam effet fucceftio,dum femen
inuicemfi bi corporibus tradentibus,exiflit hominum perennis progenies -Quod
aque ditd/ num cB,ac fi in tuto eodemq, corpore alemitas futffet.Scd non eft
mihi cotra Pia tonem fuper hac rc differendum,quem quafi poetice potius,cr, ut
pleratp,fub A/ bulis fcripfit,quam phyfica,conjtanticp ratione apparet locutum
. Nam neq; (er/ MO Me Opificis mundani cum minoribus Dijs, uerus cft , neq ;
materia cceleftis, ad e um,quem tradidit modumjedionem fis eftinteUigi-Dif
quoq; minores nufqui funt:quia ut docuit antcajion D emones iUi,fed homines
fuerunt, ipfum duntaxat aliter in Timao,cr ahjs locis loquentem,cr Deum sutorem
hominis confit ente, iuxta fuperiores,quibus operam dedit,Pbdo[ophos,rationibus
omiftu, audire [a/ t is erit. Ucet igitur Plato tradat Deos minores i Deo paulo
ante fatos ipfius im/ p erio,corpus humanum finxiffe, ubicp tamen quafi
ueritate eum a fuperftitionc reuocantc,tribuit hoc mirabile opificuun fummo D
eo. E quibus efl in eodem Ti/ mao,quod Deus fecit iccur aptum ad excipiendas
rerum futurarum imagines: rtvrai Ihis 'kvriSnMvo-as,mrr3t/TliuToC ttmeerog Mucy
fwisior. & qua fequuntur. Videlicet hoc igftur Deus confideratojpfius
iecoris formam fi bricatus eft, er pofuit in eius conftitutione denfitatem ac
lauorem, c T perfr icui/ tatem, dulce iinemcp afrentatem.Paulo etiam pbftjbunc
ipfum fummum Deum refirt medullam, in qua anima effent,ex dementis
coHeflam,compofuijfc. H ac, inquit,elementa Deus fingula k futs generibus fccemens,mi(cens<p
ad proportio/ R em micem, fatum uniuerfalcm omnis mortalis generis excogitans,
medullam ex (is operatus eft,ey deinde ei genera animarum demifit inferta • Hic
audis totam trs A VSVST. EVGVB. LI8. TX- mterum,Deum componentem, cr optimam
quxmq; elementorum partem '« «it duUxm,qux animarum fundamentum effet,ubi
ffluma genitalis, mfccntcm,xc tem perxnte.Paulo pojl expomtquomodo nofter
KnfOTEAxt;HS,fbrmxtor,fi8or,coM pofuerit,came ct offa ctneruos,ex quibus' ue
elementis, quantae}; proportione-Vn defixum, ut fluxiore, fed qux nugis
contendi poffet,qudm carnis, molliorem au/ tem qulm oflium,uim nerui habuerint.
Quibus,inquu,offa ctrcunducens er me/ dullvn alligans ad intdeem nervis, denum
carnibus ea operuit defuper. Deinde rp fttm eundem dicit neruos ad extremum
capitis adhgajfe : <Atx retorte, tcj cvrW o &toS,twi fc<7^ccr«{/
KtcpcOiny TTifisturccs. et qux fcquuntur.Ncruos ob h f q, & hac ratione,
Deus ad extremum caput circumahos,ctrca coUu fmli modo de/ uinxit.Et extremas
mandibulas eis alligauitfub faciem,reliquos wi omnia membra
difh-ibuil,aUigansartici<lu articulo.Demu Plato dtcit,Deum,qud traijccret
humor ex iscntread uenas,abvfum acre, er igne. Totamcj; interiorem lUam
membrorum rationem (Inunitus explicat , referens m Deum. In quibus euidcntiflhne
uniuerfam illam fuperius pofttam a Mercurio Tnfmegtfto hominis creatione
declarauit, fecit tusq i efl adamuflirH,cxpltcans,aperiens<]i,qux breuiter
Mercurius pronuncaiffet, ex hisq;inadnurationem Opiflcis,omncs
incitaffet.Qtfocirca cum c T in T tmxo Cr ubique fateatur animam a Deo creatam,
c r habere cum eo fimilitudxnc,0' <af/ finitatem, quod etiam affamat
Arifloteles, uidetur plane rationi confrntaneum,ut qui facit meliorem par tem,
etiam ipfum nurabilcjapientiflmxq; mteUigentue opi/ facium confaruxeriLUoc
veritate cogente non modo in Timxo fcd alijs locis con/ jfaffus e fl,ut quod in
fecundo de Repubfica tradidit 4 Oro nata ,cr fafla omnu,cce lejlia er
terreflria,Deos,(y hommes.Et i nfeptimo de Legibus diuinitusfic eH de D eo, crb
omine, er quod intereffct,locutus : Natura Deum quidem effc omni be ato fluito
dignum, hominem uero ludum quendam effc Dei,uereq; id optimum e/ iusfaiffc.Hxc
PlatoCuius uidetur effe fcnfus,m Deum,resq; diurnas, omne fludi/ um effc
coirfarcndum. Dignum enim eum effe, in quo colendo omnibus conati/ bus,W
fludtjs utamur. Hominem autem effe longe Deo infariorem, quippe qui fit res ab
eo nelutt iocularis cffefia,ul quafiluderct,cum machinatus eum cfl,ueluti fi
piflor,autflatuarius aliquod opus cjflngeret-Grxce enim 7rccl(<{y, ludcre,uidcMr
effe etiam crcare,gigncre,undc wxi</ltiS,fllij,prolcs,difli pignora Latinis.
Sic flat homo,quafi fllius,et proles Dei, fed /at.utcy f/x Iros, mac htnatHS,
fabricatus, fadus» Jdcji ait Plato fluffe omnium, qux Deus facere poffet,
optimum, ac prxeipuum. Iit tertio quoqi de Republica,non Dxmones, fed Dewm
fupcmu innuit hominem crc affe,cumair,qu6d Deus formans homincs,alijs aurum id
ejl,mcntem,admifcuit plu rimum, alijs argentum;iJiK' o J ■aAcdrfa>p,o<roi
ni pvnoti/ inaro! 2§t/<ra(/ i(/ t* yww<{ (rvvkpulfiy at/Tcis. o nyn
drccroi if/. o<m A t srixvfi, ipyvgop 04/ 0 KaAKop,r<>is n roi$ Jl%
IHVfyiis; DM,ait,flngens qui ad imperandum creabantur, aurum eorum fatu
admifamt t DB PERBNNI PHILOSO PIH A. admifcuit.eoq; fwtt predofifami,qui
cuflodes er adtutores drgmurn,ferrtm,por ro er as agricolis er uteris
opificibus. I n facto quoq^non D mones afciutt,fed ut M ofts, er Trifmegi)lus
priores, ucrS Deum hominis opificem-Hunc ait, fert fum mdendi
feciffecopiofi)ftmii,mulurimq; rerum capacifiimu,uidelicet quod omnes, os fublimc
dcdit,ut caperent notione Dei. Nunquid^ut,iovwb fKCtt to|/ eci/
ur&H<ritoy </lotuvfy'o\f,oa-^ «roAimAfesoT» j/ ts ofccm@ efccnfi dlv/
ucttuy '^Hiuovfyncn^iQuod efi,ConftdcrajU fenfuuartificem,quam locuple tem
ftcent uidendi facultatem' Senjit igitur cum fuperionbut Theologis, tota que
ante eum hominum Philofophu. QnoJ Arifloletei mirirt.e confcniilcom Theologia
Mo&ica, hominem 2 Deo conJimin.forraanimtpcorpoj.tUiamfexu» uarietatem,
animam autem cacreii* ns inlpiratam» Cip. V IL — Enfit etiam qua fuperioret ,
ft quis prudenter didi cius perpendat, non pertina ^ dum tempeflaus huius
Peripateticorum more, in quibus quo plus e&infcitia, plus etiam
temeritatis, er arroganua, mordicus dogmata certa eius defendat, aut
uenusdeprauet Andoteles. Tria<y funt pracLra,euidcntta,manifejUq; de
creatio/ ne hominis a Deo ftue animi, fme corporis,apud eum tejlimonu. Vnum
uniuerfak duo particularia: Ex his duobus altau ad animu fpedans,alaru ad
corpus. Qua et fi produximus fuperius pofdt tame ordo,ut huc rcuocentur.Dicebat
in libris de Ge Meratione CT interitu,quod cum res terrefbres er corruptibiles
plurimu diflarent i principe Deo immortali , er incorruptibili, nec capae res
terrefbres in indiuiduie immortalitate poffent,Futurum faiffc, ut res creata
breui etreumado temporis in/ teruaUo,migrarent euita. Huic malo faptentifiimu
Dcumficprouidtffc, ut inchoato i prunis iUis induuduis ordine,dcinceps altera
gignerent altcra,ef]et<fi in unoquo/ que femcn,in quo,Platone docente ,
inuifibdu quadi animalia continerentur, qua in uteris animantium confota
eoalefccrent. Sicut in utero terra femina plantarii. Qyoconftlio nunquam
perpetua creationis deficeret ordo vntt yctp yi cc7mm\t Offcjetob cpcc/jX* «rj
ql><n\). Bt /mop </¥ -rc w i hh efyt OKP c/l y/ Styncorp.icJ^uvttTvp
xatcpyap^a 7° rti^ftn^ice^yHt Xqjlscc &m "fecT \ffiroflfltu
7pb7ru,<rtWi7riiit(>o»(riTo oA op 5 7to notet tLv yinotp . Quodcft: Nam
cum in Omnibus femperdefiderare melius naturam dicamus, melius efl autem
cffc,quxmnon effe, hoc autem ut eundis erat impofiibile, quoniam 4 principio
plurimum diflarent, qui fupererat modo com/ pleuit uniucrfum Deus, perennem
faciens generanonem. H ac, ut fapeadmo/ nui, in pratentis temporis uerbts
pronunciat Arifloteles, fecit, compleuit,ut non innuat continuam dependendam,
jed ut magifler Plato, omnis 'qucuctuflasprin/ eipium quoidam. Proponuntur enim
duo interfe contraria, c quibus cum alte/ Tum (equi Ceus poffet, elegit potius
alterum, ut effet perennis ordo. Quodficoh/ tenlts, CT p rotcruus infifta', r,e
fibi contradicat Arifiotclcs, eum temporis aii/ , Oo * dum non tr* AVGVST.
EVGVB. UB. IX. I ium non fiedlaffe,ego ex aduerfo dicam imprudenti ,cr ad
mrndietm,fiflm% ' alibi dogma mmime attendenti confifionc ucriutis excidiffr,
cuius non imperitost efferatos# in dogmatis ciut Penpateticos,fed prudenti
fimos quofq ; uelim confide ratores.Hoc igitur mirabili,ucnerando#
AnfloteUs(fic enim appellare libet) ore ado declaratur, cr continetur, quod p
rxcones theologia nofira toties uoctftratur: Manus tua fecerunt me,cr,ante cr
retro formafi me- Impcrfeflu meum uiderunt oculi tui. Quomodo enim fecerunt,
aut creauerunt nos manus eius, qut tantum di/ flamus i primo dlo,quem diurna
pra fenus fecere manus i Videlicet quod ipft nos Philofophi,fepe Theologia
ccdefos interpretes , docuerunt . Permanawtad nos nf< Jf a primo perennis
generationis a Deo excogitatus ordo: qui non folum crea/ uit primos
iUos,ercxitq ; e nihilo in pedes, feduafa quo# membraq ) molitus ejl in eis, tn
quibus genitale femen contineretur,femini autem eam indidit uim , ut quod ait
Plato , exigua quadam cr propter breuitatem inuiftbtlta animalia ei meffenU A
ptauit quoq j membra,ut fini poffet gcneratio.Et quod mtrabile fufiiciendum#
maxime ejljit effet copiofifimafatio, mutua coniunfUonis magnum excogitauit
ardorem ■ Et quod admiratus explicuit deducens totam rem a Deo Plato , Dcfcen/
■ dcre,inquit,ficit per collum 4 capite femen . Quod ueluti animafaccepta
reftira/ - ! tione ubicunq; reffirado fitxit,uitali cupiditate animali
ingenerata, gignendi amo ' rem abfoluu. Quocirca genitale utrorum membrum ,
utpotefui iuris , rationis# impatiens omnibus effranata cupiditate conatur
potiri:Similiter qua uulua in mu/ lieribus dicitur, cum fit animal ob hac
ipfa,procreandoru filiorum auidumEt re/ liqua, qua perfequitur
Plato,deducens,ut dixi, mirabilem hanc arcanam # nafcen di fapientjam omnem a
Deo. In his igvur continetur quam Arifloteles dixit im/ M%h:
ytrioiS,Perpetua,continuataq;fuccefio. Quam fi uoluiffet explicare, di/ cenda
ei fuiffent , qua prior Plato : qua cum magifler ipfe ingenue tribuat Deo,
certe cr Artftoteli ut tribuit,tribucnii fuiffent,confitendum# fiiffet, Deum
au/ torem tanti operis, ille igitur idem pofleros nos creauit,qui priorem
illum, creant nos in Mo,ficicns perpetuu fuccefionis ordinem,dans apta membra
ad generatio ncm,cr utri# fexus mutuam appetentu.Et hoc cfl quod apud Mofen
dicit, Cre/ fcite, cr multiplicamini, cr, Producat unumquod # iuxta genus fum,
habens fe/ men in femetipfo. In Politicis ite loquens de mutua uiri,cr mulieris
coniunflione: #i/<rtt arear Angoi tccvth jrtpioVta io mi urat , tjrti kcc?
itp&fcoy i PJvccTQU , ocM.ce @ nara t o u<Pos.gTO) 7rfoam.orofa.H7at vwi
7- fffc/s tjcocrtfs « q>Jo~ts TVTiart/lfos, (2J ^lyvvatKcS7TfdiKaiv(uv’uef/%
Qfl a funt,Simul aute cr natura,inquit,fupplet hoc circuitu,perenmter effe:quan
doquiicm non fecundum nwmeru,fed fecundum ftccicm id fieri poterat. Sic pro/
uifa fuit a D imitate utriufq -, natvra,uin, cr mulieris jd focietate . Cernis
utftbi confentiat,Con fient i Diuinitate prouifum fuiffe,non folum nunc
prouideri,im& iica prmdcri,quu prouifusfiit fexus wr^rt/amiin<e,N«» flf
hac ejl Theologia - Jtefnnrf 1 r. A 4 i DE PERENNI PHILOSOPHIA. Kofaica ?
Mafculum,crfoenunam creauit eos. Ut dixit, Crefcitc CT multiplicam ni. Ea efl
periodus, cr yinoit-FaSum dDeo,Mofes : Tatium, cr Arifbtclcs.Fatiwm aliquo
temporis 'mitio,Mofes:idem cr Arifloteles:apud utrun que Fecit , Creauit,
Replcuit Deus. Ncceffe igitur efl AnBotelcm bic fenfiffe, qua
maiores,Plato,Pytbagoras,omnisq; Grxcia prodiderant , cum cr fermo id dccla/
retjCT habuerit antea quos fequeretur. Tertium te flknomu de creatione ammiefl,
cum in quarto libro de Generatione animalium, omnem aliam animam interire, quia
comuntia fit cum elementis, a quibus rtw oriatur, cr ab eis feparari non pof
JU,quianon Jit aliud quam ipfa,frtetur. Solam autem mentem,aut intellctium,ex/
tetrius accedere, quia feparabilis jit, cr alterius generis, ut in libris etiam
de A ni/ tna differit eurttreu «Jluuceny. i-n currict ictu “7K ao-iiycu otoi/n
dycce/sVS zQrg,v t yv eraycefi acrttrcu.Joytfy eurlfyut Trfyrffooya
(*iTceAet€-B<rtsycesf>os , hcarvrcu. <f£-ny viyyovoy bvget- Sty
tTratritiraiytcj ^eioyen> y-lvoy, i<f£ yctf curr ntripydcc xoivccv a
<n a luente» tnpyace: Quocirca, induit, jmpofiibile efi,ut exterius
ingrediatur ani r mafenjibilis.Neq j enim ipfas per feip fas ingredi feu
infeparabiles datur- Ejhvtm femen excrementi! corporis,a quo continetur-
Superet autem [olam mentem exte rius ingredi, et folam dium efje,cuius operatio
non communicat cum atiionecor porca. Hxc Ariftotelis dido, qui equa lance,
fynccrocp iudicio ponderet, colliget bomine,quauetufifwia nodra
Phitofophia,fcnfijfe,quodq; ex fuccefione,reuela tionefy fenfit nojlra,hoc
Ariflotderatiane cr iudicio prodidiffe, ratione cum ueri tateccclcfti
confonante. Priora exempla fatis fuperq; declarabant creatione arti/ ficiumq;
humani corporis,opusfuiffe diuinx fapientix : hoc poflremu ualidifime domat ab
origine duiinx, fatum noflroru animorum. Si enim mensfola feparabilis fola a
natura corporis abfoluta,neceffario eft origo eius a Deo,quonia 'a nullo cor
pore.fupra corpus enim efl natura diuina .A 'folo igitur Deo ■ Quod ipfe etid
con / ftterinon erubuit. Superefl,inquit, folam hanc ejfe diumd. Diuina funt,
quibus uel ortus xDeo,ucl (bmlitudo cum Deo. En totum homine ab uno eodemq; Deo
dixit Ariflotelcs creatum,confentiens cum pnfca PkiIofopkia,cum A
egyptifaChaldx/ is,Pythagorets. I n cuius didis, fi penitus euoluas,rei caput
attingas , rerum creatio , , quantum uelint torqueant hic fefe Peripatetici,
continetur. Quod Ariftotclcs dt animi immortali tate,ac diuiniiatc frnOr.ac
dutii.tjujr fiipe riorcs.Cbaldari.Pfthagoni.AratittJVlcrcnriui
Tnfmtgiflus.cxindt Philo, 8c Marcui Tullius, Cap. VIII. • t E riftmile cfl,ut
dixi, maiores theologos Grxcos , cr Barbaros,ratione quo/ * que,iudicioq; acccdcntcjn
hac praelata, de aduentu extenus animi nofhiaf/ fertione Ariflotclem fuiffc
fccutum.Qux ft hodierni Peripatetict tenercnt,fortdffe melius cr hoc loco, cr
omni PhilofopNa eius Ariflotdem interpretarentur. Veri inquam fimile e fl,nunc
Philofophum dixiffe,qux cum cxtcri,tum Chaldaicum ora ■mum?quodfolet etiam
Platonicis proferri, prius ediderat . Oo ); K/«V% 4«o ^ AVGVST. EVGVB. LTB.
tX.’ Kf» <rt traiv^iy Tfo?ro qii ngk Trxrpkxvyotls, 1 **: %#Gxvr%tup$H croi
‘4-vxh 7ro\vy'ior«y.wi) vi\f Q tufimtp Accelerare opw» r/l te ad I ucem,cr
patris fflendorcm, Vndetibi eji animus mijfus, multa indutus mente. Hoc
oraculum explicans Pfellus Phtlofophus , 1c7tcuPh bk caro omrtpiaccivy I
tmcsa<ri{/ iAc&ty , ove/i’ %j/ crtoiaccriKCti f v$4sm <f xpAerurt,
K^ii/a>3iybrbQt£^ watftp 'ix47rpb$ixuvoy GD 'turisf . <7 <J«js
fequuntur.Pofleaquam,inquit, non ex feminibus accepit fubfiandam anima , net Jj
corporm fubftjht tcmperamentisjed a Deo fupeme habuit effe, ad illum e/ tiam
conucrtatur oportet, w ad lumen diurnum fidat afcenfum Magia enim ue/ flita
intelligentu huc defcendit,hoc eji induta efl a creatore, cr patre,rrmnifccn/
tus dminorum condiiionwm,quando huc accepit defcenfum. Hinc per cafdcmitf Ut
remnifeentias iterum illuc reiteratur. In his Pfellus , etft ninuum Platonice
de animorum dcfcenfu locutus efl,uerus tamen fenfus efl, animos effe diuinos ,
his i fcdtbus defeendentes, ubi con fenfus omtuum mortalium prxdicat effe aulam
Dei, qui Umctft per omnem mundum intentus ealum , ac terras implens , ut no
fler ait Prophcta,propius tamen ubi magis colluceat mdicBas cius locus ,
dicitur Coelum. Ab illa aula, quoniam nec A mundo corporeo,nec ab ullis
elementis ucniunt. Joce re noStras animat defeendere , formatas ab ipfo Deo
,fmles autem fibi formatas, nullo ex corpore depromptasjolo Deo earum origine,
& fonte. Propterea Phdo pro omnibus Phdofophis,animu effe «
caih<rcB«.cryjctji bcTrcuiyxo-yux, A bfcif/ fumem aut radium 4 Deo-
SJomon,iAbT«T(t,proprictatem. Oraculum A polii/ ■ nis,y.igi<Ace, particulam.
M ofes, afflatum . Tullius, decerptos ex mente diuina. Htf modis efl anima
demiffa coclo,dwinitus data,diuimtus decerpta , mirabili mo/ io formata . Quas
autem dixit pfellus rcminifccntias , non illas fcilicet Platonicas dixtt,mf:
rede fcnttas,fed naturalem ad coelum fufpedum, & conucrfmcm,undc fuit
origo,fimthtudinem cum Diuinitate , V quod animus decerptus , aut afflatu* efl
ex mente diuina, naturali cupiditate defdcrans fontem genitorem fuum :non quod
antea , quam in corpus intraffent , in coelo fuerint animi , fed uno momento
cread,diuinitusq; datt. coguntur conditoris fui retmmfci, femper ad propriam
re/ gionem fuam animorumq; loca , ubi Deus inuifibilis , regnumq cius florenti
fi/ mum,fuffltrant^um nec terra,nec aqua, nec aer, nec ignis poflit arumts
placere , quippe qui nec e terra, nec aqua, nec air/, nec igne, fed a regno
Deorum1, a locis immortalibus , inmfMibiis , incorruptibilibus uenere « Huius
regni recordanti? aninu,lumcn fernpitemum fentiunt inflindu naturali
fulgenufitmumjnirabile, tu cundiflimum, alacritatis ineffabilis , incognita
mortalibus , folis his , qui adfunt, nota gaudia . FU fortes , aut conditiones
meliores , dc quibus fepifiime Plato , & nofhrs litent. Magnam autem mentem
etfi pfellus illis rem mfcentias interpreta/ tur , mibi tamen uidetur oraculum
fomlitudmm Dei 3 V id ipfum,quo diuina eft t b * J anima. , DE PERENNI. ILO
SOPIjr A. anima,fenf:jfc,tlLtn>q; Diuinitatcm deftgruffe , quam fedtbus
athertjs dcfcendent iulit arum* fccum-H/c ntagna,hac multa mens, plena diurna
natura,in(lin£lusqf beM^itotioiuscfi cceleshs.Hoc quis neget
Arijlotelemfenfiffe,afferuiffe, cum nui la fu in hoc mundo regio, nec locus,
nec cor pus,, i quo aduentare animus potucritf Et tamen exterius eum ingredi
dixit , Vidijli quoque, ut Pfcllus propofuerit , pe/ nefydeclaraucru locum fupenus
addttdum ex Anflotelc ; Non fubfijht aiuma corporeis temperamentis ,ul quidam
in Pbadone fujfiica>:tur:ncc fcmim,ffiumaqi iUiyfuhjlmtiam debet fuaminon
eodem, ate^ corpus fatu femnatur : fed habuit di/ Utmtus,cr fuperne
fubjlantiam.ld igitur Anjloteles diccba’,exfenune, quod ex/ eremer,tum,uel
ffiuma corporis fit,jcnjitiuam , corporeamq; animam creari ; fo/ 1 am autem
mentem alterius rationis effe,cuius omnis incorporea fit operatio, ob id eam
effedmumfolamqi exteritis accidere . Quod quidem caleri P hdofophi Wtnmiwbu s
fujfragijs omr.es decreucre . Vidimus enim apud Platonem , Opifi/ (em mwidiyfe
prmipium,cr fontem animorum conflentem, cuius , inquit , ini/ . Uum traditur
uobis a me. Et quod Pq minores acceptam, gemtamqs 4 Deoam/ tnam,inclufcrint m
formatum 4 fc corpus. Aluq; plura, qua pojl rejirentur, igi/ tur,& Py
thagoras aperuit, propaLmt , uoctferatus ejl , quod Anjloteles occulte
dcftgnauttxuius dtdm,ammm exterius accidere, ejl quod Pythagoras onnubua .
flradicabat. _ ;pj, viu> ir, , x , - v. -Qce)f<r<{,iwu
Swpywe&siBfarrowk t Aude.nanq; genus diuum mortalibus exuq. ■ Genus diurnum
effe nobis etiam mortalibus , propter corpus, ut Cbaldxutfupe* rius:animi autem
origo,mquit Pythagoras,ejl 4 Deo . A quo genus ducimus , in/ de natus animus,propterea
cognatus, v quod ait Arifoteles , ari/yywiscnos, affinis,genUlts,ut Marcus.
Jcnemur agnatione diiuna.Genus nojlrum,id ejl, eius, qui ucre homo ejfncmpe
animus,non ejl 4 corporeo , corruptibili $ mundo , fed 1 u Deo Proptcrea
diuinum genus ejl nobis ju haudquaquam timere , quafi mori/ ituri, debeamus,
imo fidendi ejl viaxim,magna(^ cum aUcntaic nivendum, qui/ bus non fit cum his
qua moriuntur , & sntereunt,agnatio^ fed cum Deo immor/ (ali Cerrus autem P
ythagoram eodem nomine atque Anjloteles uti i Rcl i nquitur, inquit
Pblofopbus,mentem folam cxtrinfccifs aduentarejolamq; ejfe !■ ihy, di/ v Minam
-^Pythagoras autem , dminum gauisjaiusjdiuims^deuina cognatio , na/
4ura,ong^orunqi diurnus nobis, propterea m.»WaJis,. Eadem deprec amem, &
q^VtfrniArqlotcles declarantem noHne f,heobff4 (timsUte/n, etiam Ara, b
tcjlimonio,qui)'mltUr atque Ar&oic(cs,et P yibagoyas, Ucct Arislotclc prur,
fuerat locutus,attato,conjidcra:lpfe, inquit dtuus Paulus, Deus cum Jit Donunus
cceli cr tarx,non in manujhflis templis habitat, neque mapi bus humanis coli/
tur, alicuius indigens-lpfc dans onmibus uitam v (jiritum in omnibus * cxcauitc
jj fruio [anguine omnem humanam gentem, m ipfo , inquit paule pojl , uiuhnus,
Oo + c rmo/ $8» ■! AVGVST; BVGVB. LIB. IX: CT momntr^O’ fumus,ficut quidam e
Poetis ueflris dixerunt , Huius enimget itus fumus. Genus igitur cm fimus Dei.
cr qua fequuntur. Vifum quid fentiat Ari floteles cr Pythagoras-Diuine quoq; c
rfimiliteratfy hi omnes, animi fubftantii, cr fonte dedar xuitTrifgcmifius ad
AfclepiunxeroCssyot/Kessy ivomftu piros ovosothtos reti fkovitt/C Stanotf»,
imhuicivot KceSalwtpvi tov mA.tv epif:nens inquit, non cft abfeiffa ex Dei
fubfiantia, fed quafi explicata Jit cutSoUs lumen. Qtjis eft igitur tam
infelici iudicio,tanta impudentia , quanquam oshodtemi Peripatetici,cr frontem
perfricuere, non omnes dico, qui non uideat Mercurium, Pythagoram,
Aratum,Paulum,Chaldaum aperientes , quod obfcuri protulitt Ariftote les,e
xtcrius animum uigjredi,uidelicet ortus illi diuinus eft,gatus, generatio,natales
diuini,non muidani,non corporei ,corruptibiles,diuina ftirps. Hoc item clarius
expofuit M arcus, ut qui fententiam Ariftoulis fupereo uerbo &vfcefoir,a
foribus, uel non inteHigant,uel deprauent, id de inteUeOu uel D «i , ut I
uniucrfali quodam exponentes, aut de inttUeftu,fiue inteMtione,cr dodrina,qud
paulam exterius aduentet, fit locutus, merito csteros magttos uiros audientes
pertinaci, fluitate haefua pcrfuafione dimoueantur.Quid enim uerifimile fit
aliud Arijlotelm fenfi(fe,quam quod cft apud Marem in Tu[culanis,cr in
Confolatio neiAnimorm,inquit,in terris nMaorigoinueniri
poteft.Nihileftenhn,inquit,ui animis miftu,at<p concretum,quod ex terra
natu,atqi fiHu effe uideatur. Nibil^ bumidum,xut flabile, aut igneum. His enim
innatm nihil inefl,quod uim memoria, mentis, cogitationis habeat, quo
crpraterita teneat, cr futura p rdtddeat, cr com plefl i poflit prafentia,qua
fola diuinafunt. Hac ratio Marci noftri deimmortaliti te animi latior, uerbisq;
Latinis declarata eft,quam fape Grace,v ad morem Pbi l ofopborum pofuit
Ariftotelesin fecundo de Generatione animalium. Nam cum diuififfet, omnes anima
fyccies, aut feparatas effe, aut nonfeparatas , aut quafdam feparatas,quafdam
non uel nafci,cr effe in femine maris , non exterius ingredien tes,aut in femen
maris ingreffat:aut exterius accedert omnes, uel non : quod non omnes prius
fuerint, quim mgrederentur,darum effe hac ratione:Quacun^ enim principia
habebant operationes corporeat,u fine corpore effe non poffe , ut meet dare
fine pedibus,ut id non poflit exterius accedere. Necfr enim ea principia ipfa
per fe introire poffe,ut infeparabilu,»c<£ corpus introire. Semen enim
excrement tum uentris effe.Solamigitur mentem ingredi exterius, folamfy diurnam
rffe.Nt $ emm cum operatione eius ulla ratione comwiicarc operationem corpoream
• Hac ratio eft, quam Marcus attulu,mcmria,cogitationis , prouidentia . Ha
emmfunt operationes incorporea, ab incorporeo principio ndfcentcs. 1 'Jj Qgod
confirmautt Artftoidti tandem raitrtlliim alij»lod*,cjuibw frtiGi iptt teque
pronunciauii animum a cgtpotc Orgrtgatum, Wan<p tcfUntut Ptripa ititet cum
ftalifli, ' Capm IX. DE PERENNI PHILOSOPHIA <«f UjAflc item Ariftotelis ucr
e fen tentu fuijfe,non is modo, cr omnis qui in libris **dg Anima eft locus,
[cd criUe in Moraltbus,abaUjs etiam animaducrfus, cui mille tenebra ab inimicis
ueritatis offundi poftmt,abwide tcftatur.Eft autem in de simo. Illic pecfricue
duas oftcndit,confiteturq ; hominum uitas:alteram , qua uiui/ tur fecundum
compofitum:alteram,qua fecundum mentem,acintelligentiam. Vir kuitem,cr
operationes effe duplices, alteras fecundum compofuu, qua proprie vocentur
eer^fomtKxi,humanx,quaftcorporex,c/ in hacuita: alteras fepara/ tormentis er
inteUigentix:xi</li -f rviAvns tcftrcd, a»&fomiKcu © 'o Mot fh o suci
ovt«,© k wPxutovix, hJW -f vi *X)pourv.vm; Q«<e funt,Vir
tutes,inquit,compoftti humans juita quoq; que fccundu eas agitur. Sic item felici/ sitas. At
uero uirtus,cr felicitas mentis, cfl feparata.Hac Ariftoteles. Superius au tem
ueram perfidamq; felicitatem, declaraucrat mentis adionc,ac contemplatio/ nem;
fed eiufmodi maiorem effe,q fecundum homine . Neq; enim quatenus homo fit, fed
quatenus diuinu quiddam in fe habens,eam ustam ab eo agitanda . Quanto autem
differat hoc a compofito,tantopere differre operatione eius, ab operationi
bus,qux fiant fecundum alias uirtutes-Quod fi mens fit rcflpeftu hominis
dtuinum quidda,etiam uita,qux fecundis hanc tranfigetur,diuind rcftreflu humant
uitx fo/ re.Neq; uero audiendos e(fe,qui nos hortentur, ut qui homo cft,humana
curet , et fentiat mortalis mortalia: fed pro tsiribus conandis immortalem
effici,omnia $ fi/ tere ut uiisas fecundis id quod optimis cft.Deniq;
concludit,uitam fccundu mentem tffe vera mtarn ac ft licitate, quando quide is
homo maxime fit. His Ariftotelis uer bis omnia continentur,qux exteri de
immortalitate plane,et aperte attulerunt Jio mine effe plcnisrationis
animal,memorix,cofftationis,prouidcntix.Qubd animo rit nulla in terris origo
inueniri po|?tf, quod fmtfeparati , ut loquitur Ariftoteles : fiparatos aute
effc,opcradoncs incorporeas,crfeparatas, et a corporis operatio nibus omnino
difftrcntes,atteftari-TuUiusaute,qu6d in bis nihil fitmiftis,atq;con sretu,aut
quod ex terra natum,atq; fiflu effe uidcatur. Nihil bumidu,aut flabile, aut
igneis, nihil ex quatuor elementis. Quia in elementis , c r corporibus nihil
htftt quod memoria,recordationem(ft prxtcritorS Juturorum prouidentiam
contineat. Hxc Latine funt,quxapud Anftotclc,qubd)mt animi fcparati,quod
operationes eoris,qux funt recordatio,memoria,cogitatio,ft>eculatio,prouidentia,ftntfcparabi
1es,uiddicet a corporibus elementisq; diftun{lx,non habentes ab elementis
prittei pium, ac dependattti, fed alterius generis diurnioris, quod non
inueniatur in ter/ ris,Hoc AriftotciesappeUatfeparabilcs. A tf, cernis eum, eadem
loduenti ht mori lus,atq;in libro de Generatione animaliu. lUic quod animus
folus, flue mens, que exteri dicunt bnetledu,eft diurna, foli ingreditur
extrinfccus,fola feparabiis efti torpor e,nuVu cum corpore coniugiis habenstnon
nafcens effuma prolifica.ldcft rationibus^uxfmtfic^tm-ipfarumq; fubftandaru
indicia,colligebatHic ua/ tijs modis feparat mmu a corporc,qubd ucrus homo fu
animaequo ftlicitathu/ J84 AVGVST. EVGVB. LIB. IX. tna na uerafit non fecundu
corpus jut fecundum compofitu ex ankno,tr eorpa/ re,fcd fecundum animum [eu
mentem folam,qui uems homo fit,cuius uirius,'f& licius-O- beatitudo fit
fepxrabdis -Quod bxc beatitudo fit maior,melior, | huma na,uidcl/cet terrena.
Quibus uerbis prudcnttfiimus quifq; nofcet, Anfiotele bxc ioquentem frcdajfe, metUcmq;
fixa habutfjcad eam beatitudme, quam in primo de Calo,de bis qui degant extra
ccelu bcate,prxdicauit:quanqui vn cifdcni Moi rahbus,iuxta conficti fum
mortaliu,Ctjs immortalibus attribuit, qw dicantur uiuere beate- Cum autem
bcatitudo non fit fomr:ustct dormitio, fcdadtomaxima, ac bea ti fima, Deos autc
a corpore fieparatos tuhil agere corporeu, neceffefit, relinqui duntaxat eos
contemplari. Quid autem contemplentur, idem Anfiotdcs prope/ modii cognouit,c?
fiffus cfi.Hanc igitur animoru uidit,et ff edautt i» Moralibus
filieitate,fimilc uidchcet et,qua Dij fruuntur,a coniugio corporis
fiegrcgatt-Biuf/ modi enim animos effenoRros,qualcs Deoru innuebat, diam in
corporibus fiepar rabtles a corpore. Nam quod hancuita beatam fen ferit
Arijlotelcs, liquido uerba eius o Relidunt. Si enim, qua
proponit,beatitudo,fihcitascf; non efl compofiti, dum autem fumus in corpore,
fumus in compofuo,ccrte fte dabat cam felicitatem, que qwdc m corpore nemini
contingere pofiit,nifi munere dmmo,in cdafim raptus, fo fitisq; fenfibus,uideat
arcana Dei. Huc adde quod nulla m
corpore fruimur da/ ra , lucidat ]; fpeculadone , qua pofimus effe beati . Nrc
poteft animus occurrat nofirisjcq; affiedabde exhibcre,quod eos fidet perfido
foltdoq ; gaudio-Non cef ■ lwm,tcrrx, mana, terrejlria,ccrlefha Tu in loco
fumus , ubi nuUa unqua emfmodi contigit contcmplatio,qua redderet quenq ■,
perfide beatu.Qwd quod noflrx ffic culmioncs plerum ]; filfie, fiUacesfauel
ipfius Arifioldis teflmomo,qm fxpepri ficos illos carpit Philofophos,arguttq;
errorKfQtud quod fpcculatk>nes,ud ano/ bis ipfis oriuntur,gencratur,ud 4
hbris,mommentisc]i aliorur Sed fibt quifq; pcfU musmagiflerMri firme eundi
fcatent crronbus,cr fibulis. An Aridotelis libros ' legcns,cr fciensqux
tradit,ero beatus,non potius xrumnofusfQux quidem fica/ tiuido ci prioti,qui
tfla tradit,condgiffet, quem nunquam ego puto fiuffc beatum. Cum igitur omnis
humana ,cr m corpore ffeculatio cuiufcunq; modi neminem pofitt beare: Perfidam
autem bcatitudinc Aridotelesjhtuu in animo cognofccn/ texerte non potuit aliam
foedare beatitudwe,mfi diurnam, dc qua locutus cfiu/ bemme Plato in Phxdro.ipfc
quoq; A rijlolclcs uidit eam t n libris de Coelo, affc/ rens eos,qut fiunt
extra mundu,nec tempori nec cafibusfubiftcentes,nec locis in/ clufos, uiuere
permuter beatos. A Iqs autem locis hos fofos/iffm nuUa corpora uoluptate,fed
mtdlcdiuh,fcmper beatos. Alus dcfiruuU Dem fuprcmu cogno/ prendo fcipfum
beatum. Hic igitur cfl omnium animoru beatitudo, ficui Dei ,fip exterarum
mentium -.contemplantur primum illum,ibi philofophantwr,foeculan/ ter illinc
omnem uoluptate decerpunt. Hanc Arifiotdcsncccffdrio , non hanc bea tdudtnmutiu
,fiquidmwtcntsmmauw- Bcatttudmc enim non efferem «••-M 1 ij ww\ DE PEREMNI
PHILOSOPIHA. jtj tonant, et qux nufqtam f it,necej[e efl Ex hoc igitur loco
cogno[citur,iterum Ari ftotdes [eparatos animos,ac diurnos dixiffe-ldcfc
agnoucrunt eruditi. b' quibus Mi chael Ephcfius eo ipfoloco : AkA7toy
(oo&oy, yga eivfyomoy Mjyct riy rvy mp&f. rny yXp oVtoij kj yc&tstc
ccvfyao7roy tp teytxii [tuiiifoiTcu,i(gu Jlyfuy caspy afjcf. Tvrtoyx#(pxlrtfxt
Zy(t ^.t/yng, ^ { \cju 7> tv Qy, 75 '^Ix^cuyoveiy^ -ricg ctj> i7Kg esm fi
y «/ rcuy/ TpfciiiyiA&s ulhKotg.iiguyv %T rrpa/TCfi T«Sr</lt Rifh/.iocy.
Ji ny 5*j>4)to>; oirragcu/fy amoy ?°y yv t/xiy viy. xisip v 7tfQiu>y
fc" pii yco2A&as <^' *r ffQyiX7&' <ftiy curto -tto 07ity
<fay. uj </!« Asp xcju \k nsTa>y,<*i oi hkyerrvz -roy
kqjsvi\AH,%Hriih c/lo$ccfay rlw \[vyluj, i/ i*y 7i Atyv<ny «AsSfeS :
Pxrticulam,mquit,meliorem, CT hominem dicit men/ temnojhrm- Siquidem ucrum
maxime' que hominem inradonali uitu conftituit . %um que duplicem in his
oflcndit : Alterum ex Mimo w corpore, cuius beatitu/ dinem dejiniuit in nugnis
Moralibus, er in primo huius operis libro, uiucrc fccun dum uirtutes Alter u
autem qui primo ,ac uere homo fit, mens nojhra,de qua profe quens
dtjferet.Quidquid aute hoc ejl,d corpore [egreg.ttu.Et ex his item jU perfl»
cuu,cos qui dtcunt Arijlotelem opinariantma mortalem, nihil uere loqui ■ H xc
ille . Bxhis qtt* fcripfit in libri* de Anima etde parti ha t animaliu Gmflij
probatio: quod hoc ipiiint interpretes GrxctcontcnJuJU ArtftotelefciiGilc. Cap.
X. £ A dem apparent ex libris de A nima. quo loco operaprettu eftnojfc qux edam
magnorum uiroru efl [nitentia, aliud cffrxpud Arijlotelem '[vx*y,'animxm aliud qux
dicitur rig,mens,in telhgent ia. Pnorem ,quix corporis peiftdto er aflus efl,
corporis inquaorganici,naturalis,cu corpore cenfet interire. Quafi corporis
htrmonia,quemalmodu in Phxdonc Platonis quidsdif\>utant,cef[ans cii corpore
ficut cithara perit harmonia. At eu qux dicitur mcns,etfi in anima infideat
tanqui tubiculo,ct Jrp arabile a corpore ubiqs dixit,et alterius omnino
generis, cuius adi/ ones, er operationes nulla cum aflionibus compo[ui,aut
corporis, c r hormoni t communicatione [ocientur. Separ xju pror[us,xliudq;
omnino rcru gemis, ut xthe/ rui corpus ab altjs corportb.longe dijlat. H ane
igitur mente ubiq ; prxdicat immor tdc, diuitum, fmilcq-, 'natur x D corii. Iu
libris de Generatione animaliu, ab elemcn lis no na[ci,[egrgariq;,exterius xduentare.
I» lAoralib.[eparari,[ciungiqi a corpo re, er d copofito,ut qux ab eo nihil
gerat, aliunde nata. Verus homo, pars diuina. Cuius duntaxat fu felicitas uera.
In libris de Anima multus ejl in [eparido altera ab sdtera. Atq; demente
clarifiime pronunciat: @ ovrtoS b r»s yecf>ts'os@ ccyiyst (& tmaS/t j 7H
oi/erux. cey ivtf>ytiec.Atq;,inquit,hoc modo mens ejl [cparabilis, er
ipemi)}a,etJpa[ibilis,[ubj]d!ia exidens xflu feper,et onerans. P.tulo aute pojl
clarius cl aperpus,ut nulla [upjit dubitabo ;yfUfurSbis jAt itsiy y.my riro i/
rtcf isi,@T9T0jawy k&xnu[cyi& afAoy.frpurotus^inquitjCt [egregatus ejl
animus. fts ' AVGVST. EVGVB. LTB. IX. animuf,quidquid ejl Et hoc folum ejl
immortale,et fcmpiternum,Quiddpertuut Rurfus eodc libro:Qua igitur,inquit,uocatur
inteUigentia,fiue mens in anima(di co autem intcUigcntiam,qua
inteUigit,opinaturq; anima)mM ejl adu omnium an tequam intelligat. Quocirca
uerifimde jit , eam cum corpore non effe pcrmi&tm. Quod enim fu e
corporibus.Rac Philofophus . Sciendum uero apud G racos du/ plicati effe
mentem, fwe in telUgcnlia:altcrd,quaintcUigit:altera,({ua itttrH/gifwr;
uociuntes mentem ipfam rem inteUeda-Hac proprie dicitur
</liavoicc,difcurfutp cogitatio. Ranc poflrema dicit corruptibile, ipfas
[edicet intellcdiones,animo nunc inharcntes,nunc ab[cedcntes,v euanefc entes.
Priore, qu<e ejlipfa potentia , fub/ ftdntiaq ; mentis, incorruptibilc.Clare
quofi; <y aperte dixit infrcundo:wtgi jf vi,(& wtfimufl&igiy , aM*
wki^vpSk ytvosvnpop Pro cyif ep&apri,Tcc cAt Mina (iOpix^l^fv^HS,(favif>cy
tx 'linuy an ovtC isi ^cof<scc.Dc mente, inquit, er facultate fteculatiua
noniu pcrfpicuu ejl. Sci sudetur aliud anima genus-Et hoc ipfum folum potcjl
feparari,tanquam f empket ttum 4 corruptibili.Cateras anima partes,ex his
maniftftum ejl, non ejfefcpara/ bdes.Ricclare,cr aperte , ut cogar admirari,qui
contraria [entiunt, Arijlotdet quid inter mente er reliqua^partes anima
interfit edocet. Declarat edam quid fit fep arabile jtempe [empucrnu,incorporcu,incomptMe.
Talis cjl,inquit,mcns, er ea,qua dicitur uis ftcculatrix.Scpxrdtur a corpore,
perinde ac res incorrupti/ bilis er fempitema a corruptibili, ip fa
incorruptibilis, reliqua partes corruptibi/ tes,poft corpus non remanentes,fola
illa remanente. Agnofcis igitur ea, qua Tui/ lius noBcr ex his & alijs
Gracorum fontibus: Animorum , inquit , in terris nulla origo inucniri potcjl
Nihi ejl enim in animis mflum,atq; concretum,aut quod ex. terra natum,dtq;
fidum effe uideatur,aut quod humidum,aut flabile, aut igneum. . Vbi ejl igitur
quorundam malefanoru,qui fibi impie pbdofopbandofuperdlium, fapicntiamfy
arrogant,dodrtna, non religionis modo , fcd Phdofophta bona de/ prauatio f Luce
clarius ejl quid fentiat Ariflotdes , exteris Philofophis apertius, quod
occultius iUe,diffcrentibus. Probant item Graci Ariftoteh feparabilem 4 cor
pore diuinamq} ejfc,cr immortalem mentemfex iUo in ultimo de partibus anima Ium
I oco.Vbi dutivrvrifoy <pv<n snfei nitmt 4t/^«S rr& epvo-tKV
<&> </)«• ov 7iK<m , «M.’ OOH (ut ccnv VA9S uisi «IA 'j.vybit
■ytawslw t5! v/iHi:Vtrum,inquit,deomni anima, Phy fici ejl dijfcrere,an non de
omni, fcd folum de ea,quafme materia eft.Ex quo,inquiunt Graci,ammam fepa/
rabile a materia fenfit.Simplidus quo$ afferens Ariftotelis tcjlimoitiufuper
boc, Quod enim Deus ejl femper, inquit ipfe Ari&oteles in undetimo
Metaphyfiex , *nP7o nuas 7tvn ijpl Awttiiiy Jlv Ak&x Miarigety . </£ e
9ibf mi, xfia HfieiiiyjU wtt7m\.Hoc furnus nos aliquando uidclicet pro uiribut
nttflw. Segregatus autem ejl Deus femper , etiam nos igitur • tametfi
aliquando, i A de Herenni philosophia. 1^ efl, anima 4 corpore, di f unda. Sic at Simplicius in libris de
Anima: ut unditp fiat perfticuum feparatx naturx mentem Artflotelem fenfijfe.
Super his item uer/ bis, qux paulo Mite produxitnus,Et hoc folum immortale, ty
fempitcrnum. Sim f plictus , t msHorxi «ftoy 7& n*\n\ Abyao , (fxgfcyrby
iviuJl* biy, adahceroy ugu ceiftey earoQccinrcu iwc ngic tkvth , npoS 7tAcJ/
•ftavx.autf’ rvncptoviayocfjut Qxvttijtoniy: Animaduertere hocuerbu ope/
rxpretium cfi.audadcr fubfiantialem mmt mentem immortale, & fempitcmam
fnronunciat , ut CT hac ratione , concordiam eius cum Platone fimul agnofcamus.
H xc Simplicius: Super eo ite, ubi Ariftotelcs dicit in libris de Animati
nmtcvwo | ap J%ot i ifro n'ty cb7-«0t?,c <At 7rcc9vTiKbsvis,<J&Kg70S,<&
<mv rev/ ¥ i<A\y voifcNon rec oriamur ,inquit,quonia hoc quidem
impatibile efl , mens tute pa fibiUs, corruptibilis efl,et fine hoc,nMfentit ■
Hxc declarans Simplicius, No» recordamur,mquit,rd>y irgo
yiyrnna>s,eoru,qux ante natiuitatem,uel antequam nati ef[cmus:quia
defeendens animus in corpus, era fmc phantafu- Ni hd wtrlligtt autem non
fmpliciter,nam animus fubjlantia cfi,\ylf)<{x, operatio , Jedin corpore fme
phantapa.Hxc iOf.Quilw probatur Arifiotclem mentem fen tire a corpore
fegregatam,ut qux ejfet,anteaqtum in corpus intrajfet, ciufdemfu tura natur x
pojl dijceffum. qux feparata fentiebat fme phantafmate,pura,in cor 'fore autem
fine phantafmate cognofcere non potejl,ideo non recordatur eorum , qux uidit
anteaquam ueniffet in corpus. Quanquam alius codex habet non recor datur eorum,
qux pojl mortem.Quod quidem ejfct clarius. Ex quo probatur, eau dem eius
at<p Platonis piper animi feparatione fententia.Probatureu fentire,qu£
fuperius ChaldxuSyMiffa efl nobis anima magna induta mente- CT quod Poeta*
Sedibus xthcrijs ftcritus iHc uettit. Et quod T ullius, A nbnorum in terris
nuUa origo biueniri pote]} Simplicius item in hanc fententiam de immortalitate
ftc apparet propenfus, ut dicat optimos Philo/ fophos,qui hoc
fenferint.Videtur,aitfuper libris de animis , loquens de Alcmxd/ ne,optime
philofophatus,ut licet ex his qux A rifloteles adducit cognofeerex 6<x/
rwroj/ Y*f ‘4'VX"V>"* w*<i*V Tflii btSuycthcis: immortalem enim
dicit animam, ut qux fimiis fit immortalibus-Et apud Platonem,inquit,dicitur
im/ mortalibus bfiirvstos. Super primo quoip Phyficorum idem fic perhibet de
mtei/ Mu: quorum diter dicatur mteUedus , potentia:altcr inteUedus adu: prior
con/ itndus cum irrationalitJte, alter fegregatus , ro c /It yujusby , olo s o
tytfyilee At ySfitro: rjfS,Velut animus,fiue mens adu.Efl autem, fi quis rrde
confideret, uerborum Ariftotelis,quibus dixit, folam, qux dicitur meus, ingredi
exterius, fo/ lantq; diuinam effe,fenfus,cr interpretatio, qua Marcus Tullius
pro Rabirio di/ xit- Itaque cum multis alijs de caufis uirorum bonorum mentes
diuinx mihi,atque Xtcmx uidentureffe.Agnofcis duo Ariflotelis uerba,quorum
alterum, Mentes di •pwfjCr quia diuinx, xtcmx. Quod ab Arifiotelc dicitur
,fabyyoofiscy,in libris 5 8 8 AVGVST. EVGVB. LIB. IX. ix A nima
xi'<faiop,diciturq; dc cunilis mentibus humanis,non i utd, exterius aft/
dente.quod ne fien quidem potcjl. QuoJ Mircui Tulliiu pro cunAi* Romnii animutn
8e cpipot afffmol a’ Deo fupmno creatum ,ipfum<^ aritnS efli id
imigiiunl& fimiliiuiiita D(t:& quid . cuin Moft mire confcoui. C.tp. X
L -Gilur pnoresconfiderationes fuerunt,hominem totum,fue animum, fluccorpm '4
Deo creatum, ueluli lucem immortalem in creatione quod Tnfmegijlus,Philo,
Pythagoras dijferebant,radiaffc.poShrcmb quod cum eiufmodi natura fatyuhil ha
bcl corporcum,fed 4 c orponbus femn flam,fcgregabdemq; naturam. Hac autem
eundorum confenfu comprobantur ■ Probatum cjl Anjlotde,corpus, opificium
humanum,quacun<j^ eum cogitatio tenuerit, opus Det iuxta Theologum Mofai/
eam c onfifjum.Uem quoniam confajfus efl,animum , fcu mentem exterius ingref
di, potuit probarijpfam quoq; mentem diumitus afflari em dtxijfe.nifi uelit
eam, quod umen magna incommoda fequentur, in generabilem , er incorruptibilem.
Tum quoty monjhatum,feparatam,aternam<^fubflantiam,cr immortalem ani/ «i naturam
eum afferuiffe-Qua funt omnia in Theologia Mofaica.Dcniq; quod apud omnes
declarat animos immortales, ejl quod,ut Mofes fcripfit,funt ad ima/ gmem,cr
fmlitudinem Dei: Et quod Aratus dicebat affertm a diuo P aulo,Ge/ tuis eius
fumus, id etiam Anfaoteks conftffus,ut totam animorum Theologum ue ram appareat
eum comprobaffe ■ In decimo de Moribus mentem, fiue arnmum uo oat
&gisoy,crvyywisccroy 9taisj>ptimam,Dijs quoq ; maxime finitimam, &
con [anguineam ciufdcm maxime generis , fmulis natura • Et hac ftmditudme re/
tenta,v exculta ^ocatfapientcm,qui excolat,cr ornet animu,!kc<f>i
tesceroy, Deo charifiimu.Vidcs igitur eum affererefunum genus hominis effe atq;
Dei. M9 fes diccrct,unamimagfnem,unamjmilitudine. Hac Jmilitudo immortalitate
de/ darat.Dcjignalur enim artimoru naturam nullam cum corporibus , elementis
ue, omniq ; uiftbili mundo, focietatcm,fmlitudinem<^ gerere, fed cum natura
diuind modo. E 0$ feparabiles cos dixit, er [empitemos, eorumq ; eandem atq ;
Deorum Cspremam falicilatem ccnfut.Sam felicitatem Dei pronunciat effe, wsiulr
vXgyfa yXKXgsntri futcftfBtre^lktofierixii gy UKSpecuLttioncm bea / titudine
mirabth.Huiufcemodi quoq; tribuit animis humanis bcatitudinem.Profe/ quor
igitur exteros etiam, er fatos a Deo animos nojbros er frnidi natura imaff/ neq;
infigmtos prodidiffe-Sam Tullius pro eundis Romanis, quorum i» Pbdofo
phu.rcrumq; magnarum cognitione facile priheeps, antequam lUuccfccrct ueri/ tas
hodierna mun do, dwino natura injlutdu,el hac ipfa,dc qua loquimttr,qua de/ dit
nobis Deus Diuinitatcm,Eft igitur, inquit, quonia nihil c) l ratione melius ,
eacfc - V in homine,cr in Deo. Prima hominis cum Deo,rationts
fbcielas.Deinde,ut bo mines agnationc,et gente teneantur. Ad bxc, quod
aliquibus cohareant homines, hoc efl,focietate habeant cum hoc mur.do,e mortali
genere fumpfaffe, animu effe ingeneratum aDeo.Ex quo ucrc ud ag/tauo nobis cm
calcjhbus , uel genus, uel 'flirps. I . . . DB PERENNI PHILOSOPHIA. $1* S1
flrrpt,ippcUari potefl. E ifdem Ubris,Nunc quoniam hominem , quod principium
rerum reliquarum rjjTr uoluit,grnrrauit, & omauit Deus . Eccc Marcui omnem
primum Mofticam, exinde Peripateticam Phhfophiam Latinis uerbis luculen / tius
aperuit. A grtofeis iUud Ariflotelis Svfxdip, extrinfecus animum ingredien t
tem. Scilicet generatus ejl i Deo- Nam fragilia qurfunt in homine, ut Mof et
quof perhibun,e terra fumpta funt, animus folus generatus a Deo.Mofcs
diceret,ajfU/ tus- Princeps Pcripateticorum,extcrius btgrediens, Vnde
ingrediens, nifi genera/ titra Deo i A g nofeis item declarationem nominis Graci
apud Anfiotelem <ruy/ yinsctrosjctltcct Latine ud agnatio,uel jHrps,ucl
genus cum cceleihbus. F.t di/ WS Paulus fuperius cx Arato,Gcnus,tnquit,cum
fimus Dei. Et Pythagorn, St|/ ep yivosk i bpm]<ri. Vides tot declaratores
Hebraica Theologia, nouifii/ morum temporum ucritatis,anteaquam nuncius
ccelcjlis eam differuifahumanis animisimpreffe.Deniqi Manus idem concludens, c
r ea qua MofesfuperaDea conccffa homini, fmlitudinc fua prodidit , mirabiU
confenfu pVjmtncians dicit , btm uero uirtus eadem in homine, ac Deo ejl ,
neque uUo alir, ingenio praterex. Ejl autem tortus nihil aliud, quam in fe
perfrfo,cr ad fumrmm pcrdutla natura. Ejl igitur homiru cum Dcofmditudo. Non
'ne uides eandr m Theologiam natur Mofis,omrnumq; gentium,quam
Deusreuelauitf/^uram prodidit , attulitck de coelo Deus,alteram docuit
Natura.Sed eadem utraq ; ejl- Natura docuit horni/ nem e Romanis
fapientifimum,quod uenfumm jiat , co% naturale declaratum i Mo fe, hominem
fkdum ad imaginem Dei.Mofrs ex notione , fciendaq ; duima, uti priore,exteris
fignis, ey conie ‘duris, ut pofterioribus acceperunt- Ex his igitur conHat,ut
Anflotclt fiut exorta pr*dicatio,locis inter fecottcflis, Deum corpo/ risv
animi humani autorcmfuijfc, animum ipfum profiflum exteriusin cor/ pus,eumq;
effe feparatum d corporibus^c immortalem fic TuM eandem fete* tiamde animo, a
corpore docui jfe. Siquidem non folumanmum ut tatumultif exemplis, fcd etiam
corpus , omneq; corporis opificium probatur nm -morem Deum clara uoce
pradicajfe.Nam ut etiam in creatione animi infiflam, quod M® fesfmplici uerbo
prodidit, Deum ai imaginem,a funihuiiincm fuam honunem creaffe: M arcus Tullius
perinde ac fi Mofcn interpretari Latinis dccrcuijfct , di/ xit in primo de
Legibus, Non jiciam lonp-^nuc enim perlinet animal hoc proui dum, fagax,midttpler,ir^m,memor,
plenum rationis, a conjUij, quem uoca/ mus horni: ":m,pracUra quadam
conditione generatu effe i fupremo Deo . Eccc tomo generatus d fupremo Deo. Generari autem Latinis, non folii
procreate ejl , , jc d etiaficere. Non ejl ab alio generatus, et creatus h
mnojiifi a fupremo D eo,non isole ut impius, dementifiimusq; I uliaws,non a
minoribus Dijs, ut fecum diffen/ tiens uiietur m Timao ajjcruijfc Plato: fcd d
fupremo Deo, qui jjfr hanc caufam, ' anttqutfmits PocUrum,patrcm hom.num,atqi
Deorum far.pcr clamat. Abillo fnpremo p eo ejl
generatus,quipropterfupremjmmmem} ac potentia, ccelum crumt i9o AVQVST. BVOVB.
LIB. IX. creauit er terras. Et quod eum ad fmditudinem fuam creaffel , fidus
ejlanimd prouidum,[agax,multiplex,acutum,mcmor,plcnum rationis, er confilij.Hxc
er nim efl fimditudo,inugo$ illa diuina-QJt od autem corporis quofy Deum, quem/
admodum V Mof«, pridie anent autorem, et tribuens omnem membrorum fiuxU
fitpcriorcs.prxapue Tnfmcgifkm, Archytam Tarentinum fibneam , adeo pul/ eberrimum
cjl noffc,ut explicatiore firme fuper eo Theologum tradidcrit,qu4m ipfe
Mofes,qni compendiofejuccmdeq; fcnpfit.Loquens igitur de quibusq ; pul/
eberrime confbrudis 4 Deo membris, deifr uems V arteris, per quas fanguis (?
ffiiritus per omne corpus diffunditur: Vtrxq i autem, inquit, crebrx, multxq;
toto corpore intexu, uim quondam incredibilem artificiofi operis , diuinitjf
teflantur. En opus arificiofum,opus item diuinum, quemadmodum et
Lattantius,didtcor pus humanum, uenas CT arterias per omne corpus frequentes
ef[e,non nifi diurni operis excmplu. Tale quid inmiebat breuiler fuccindcq;
Mofes,cum dixit,- Deum tuliffe limu terrx,inqi humana effigiem eam
finxiffe,uenas,et arterias adhibuiffc, Totii retulit paucis Mofes:TuUius cum
cxteris,partcs omnes. Nam profequitur. Ad hanc prout Jenttd Natur x ta
diligentem tamq; folerteadiungi multa po)funt,e quibus inteUigatur,quantx res
hominibus 4 Deo,quamq; eximix tnbutxfint, qui primu eos humo exciiatos,cdfos cr
er edos conflituit, ut Deorum,hoc efl,flctU/ rum cognidone,coclum intuentes
capere pofimt.Ecce Marcus, quod alius ex illis i. Os hommi fubhmc dedil,codum^
uidere \uftt,er creflos ad fidera tollere uultus . Fort 'ne fubfcribunt omnes
ad unum H ebraicx Theologi/ , cum tot res datas ho/ numbus a Deo fatentur, dat a
interius , er exterius eunda commoda , ut nufquatn prouidaitiam iormitaffe,fed
eunda bcneuolcntifiime prouidiffe uire dicendi fid At<fc ut membrorum
apparatum omnem iam prxteream , ipfam corporis flatu/ ram,quod aeda,w cxcelfa,
ab bumoq- excitata fit, contemplans , eo pertinere docentibus eis 'MeUiges,qu6d
homines dccreuit,contruquum exteros animantes, calii fufeiccre-Hoc Deus
inuenit,ficit,cogitauit . Hxcfy non modo in fecundo de Natura Dcorum,tam
ftpifntrr,niiri::'Jiterifc confit ffus efl Marcus , fcd repetit e/ tum in primo
de Legibus;Yigc.tmif corporis jnquu , habilem cr aptam ingemo humano dedit Nam
cum externa jju mantes abirciffet ad paftum, folum hominem . erexit ad cocli
cognationem, donuedifi]; pnHuu foii/fifdu exdtauit. Hac tametfi Naturam, fuperius
autem Deum fecijfe confitetur, agnofeu uunen tvdem mloco eum habere
N-ituium.atqi Deum,cum tribuit eadem opera utrifaficut Anjioiaf les,Deum atq;
Naturum JemperinPhilofophu fodat. Et Natura fine ratione ja mente tcmcriut,cr
cafus ejl,ratione autem prxdita , quod ipfe docet, operanstp cum
fapicntia,folus Deus . His igitur facile cernitur , eandem effc fuper humani
(rexnonc,ommum gentium,atcfr ipforum diam R omanorum( Nam Marcus aut Sis eis
firme dodior, & doquendor pro eundis perbibet ) atfy Mofaicam , He/
brxorum. DE PERENNI PHILOSOPHIA. (91 br torum, ac nojlram Tbcologiam.Omnis enim
is de creatione homnis.de pulchri tudinc totius opi fici j, de membrorum
uenuflate,mutiiplex apud eos frrmo ejl, corii explic atio,qut paucis ,er ad
morem Hebraica lingua prodita funt i M ofe de ima guie,o- fimititudinc diuina,
de dominatu fuper omnes animantes, er omni terra: Cum primis, quod ipfe
creaturus Deus 4cceflit, manus fuas admouit : qut diuini/ tus ili quofy
prodiderunt. Virtf.roulriplicetcfi Scnecf fententicdc immortalitate, originctp
animoram» Fitcn cum Jclibacoi.aut fufo» coi a fpiritu diurno Futurot in aeterni
rcquic inter beatorum chorot pofl a corpore JifcelTum.De coram cum Dijs cogua
nonc.dc fcmpucriu luce.fotturiatorura fcdibas. Caput XlL M Trahitis igitur hic
ejl Romsne, quemadmodum Grect Theologia cu Hcbrai/ ca,de conditione animorum
concordia,fiue jit eorum defignandus ortus ,atqp origo, (tue natura,
proprictas<^,ftue futurus eorum poR d corpore dt[ceffum,fla/ tus. Huius
Theologia Romana diuinus alius interpres Seneca , omnia firme feri/ pfityde
animis, qua facra liter x.uatesc^ cceleRes philofopban [olent, clarus affer
tor,expticatorq} eorum, qua Plato ante eum Arifbtelesiy fcripferant de natura
animorum .Si quis enim [cire uelit,quid Arijlotclcs fenferit, cum dixit [olam
men/ tem,qua Grtce dicitur vov s, Latine uel intellcflus.ucl animus, ucl
mens,uenire ex terius , ab alia origine ad corpus, Seneca tibi plene
declarabit.Siue qua Plato de beatitudtne animorum , ubi corpus deferuijfent.
Primumfy cum dubitationem de anima in Epiflolis inieciffet,quemadmodum
Ariflotdes ,er Plato [otiti [unt.demu totum [e dedit in affertionem
immortalitatis, magnisq; uerbis atemitatem eorum, puritatem.beatitudinem dedar
auit Quod ergo dubitat in Epiflolis dicens, itaque de illo querendum efl,num
pojfct immortalis ef>e : Hoc quidem certum habc.fi [u/ perfles efl corpori,
propter hoc ilum nudo genere poj?r perire. Propter quod non perit, quoniam nuda
immortalitas cum exceptione efl,nec quicquam noxium ater lio ejl.Quod ergo Seneca
dicit nunc dubitanter,quanquam dicat animum non peri re,deinceps omni
dubitatione depulfa,totis libris [uis confhnter affirmat, animos atemos, primum
ad Gallionem: An illud uerum ftt.cramc probatur maxime, ho mines diuini
fpiritus effe partem,ac ueluti [cintilas quafdam facroru in terra reti 1
Xiffe,at<p ex alieno loco exiffe. Audis uerbum Ariflotelis,quo dixit animos
ingre di in corpus Svfst3%i/,cxtenus.Declarabit tibi dicctep Seneca, ex alieno
loco,de inde i fpiritu diuino,ut clarius inteligas.Et Marcus, Nec inuenietur
unquam 101 de uemant,mft i Deo-Dicet etiam animi creationem, fuiffe
radiationemJcintiHam, Quemadmodum M ofes appellat in[u[jlationem,afllatum.Et
hanc M ofes <t Dro,Se neca a fpiritu diuino.Dtcet autem Seneca animum effe
partem fpiritus diuini,non fcilicet (ubflantie diurne partem, fed quod
pojleaexprefiit , particulam, radium Quendamjcintillam proieflam 'a
tiiccfua:Sicut Mofes fUtum: Altero lucis exem/ plo,altcro fuffUtionis utente.
Vtitur enim etiam Philo Theologus Hebrtus fulgo r tis exemplo, dicens animum
effe <XM%vyx<rp.%ii quondam [dntitiationem. 030 Pp dedtratur \ $9»
AVGVST. EVGVB. LIB. IX. ; declaratur ffirhualis animorum creatio. Oflendens
etiam Seneca diuinam,non ter A rcflrem,fragilem,corruptibilemq; tumorum
originem,*? quod Marcui ait, Ani morum in terris nulla origo inuerure
potefl:fic dicit ad Lucilium, Animumjnquit, excellentem, moderatu, omnu unquam
minora tranfeuntem, quidquid timemus, optamus^ ridentc,cceleRis potentia agitat
• Non pote]} res tanta fine adminiculo numinis flare . Uaq; maiore fui parte
ilbc eR unde defccndit: quemadmodum radij Solis contingunt quidem terram, fed
ibi funt,undc mittuntur: jic animus magnus, ac facer,*? in hoc dimiffus,ut
propius quide d tuina nofcamus , conucr fatur qui/ dem nobifcum,fcd harct origini
fus. illinc pendet , illuc nititur,ac facftat , noRrU tanqu.im melior intcrefl.
Audis cr hic quocfc,Vndc defccnditi Dcmijfus in hunc mundum,m hoc corpus. Audis
origini fusinbsrctfEoq; Deus cf} finis noRer, er dcftdcnu. Sempcr illum
naturaliter rcfficit animus, rccognofccns originem fuam, Rcpctit,inculcatq;
tertio eandem fententiam scncca,non in terris effe quemadmo dum Marcus ait, fed
alibi originem animorum. In Confolatione,¥acilius,mquit,ad fuperositer cft
animis ab hac conucrfatione dimiflis- Minus enun fecis ponderiscfc
traxcrunt,antcquam obduccrcntur,cr altius terrena conciperent. Liberati leuio/
res ad originem fuam rcuolant , er facilius quidquid cjl illud obfoluti
transfluunt Nec unquam magnis mgcnijs chara in corpore mora cfl.Sentis er in his
item ai ' originem fuam reuolantes animos i Audis iter animorum ad fuperosi
Vides eos aft fcrcrc cum M ofc,non effe de terra, aut aqua quemadmodu altorum
animantium^ quos iuflit Dci« terram aut aquas producere, animoru originem, fed
ipfum Deum qui creaturus animum alio creationis genere, ucmt ipfe daturus de
fptntu flatufy fuofHCc origo fuit animorum. Dicitur d M ofe diuinitus
edo£lo,dicitur er ab b/'jj quos i pfa ratio prudens,*? natura docebat. Inculcat
de filio Martii, Ipfe quidem £ternus,mclioriscfc nue flatus efl,dcfl>oiiatus
oneribus alienis, <y fibi rchdus,Hss qua uides offa circum nobis,neruos,*?
abduflam culem , uultumq ■„ er numflr.it manus,*? cetera, quibus inuoluti
fumus,uir.cula animoru tenebrasq; funt. Obrui/ tur his animus- fugatur,arcetur
aduerfu, omne illi cum hac camegraue certamen eJt.Nc abflrahatur,*?
flndatur,nimr illo, unde dinnffusefl. ibi illum sterna re/ quies manet ■ Hac
mirabilis Philofophus . m quibus fentis 'mflmflwrti , qui fuit <2 Deo,
cunilos homines docuiffc, qua docuit Phdofophia caleRis- Quod hoc cor/ pus
ergaRulum , er carccr ejt animi . Ob quam caufam magnus ille T hcologut clamat. Cupio
diffolui , er cjje cum Chnfto . Audis etiam Philofophum profi/ num, nempe non
ChriRianum, Aeternant requiem animorum decantantem, cum folutis uinculis
liberiores erimus. Audis etiam,Vndedcmiffuscfl : Mofcs, quem/ admodum multi
Philofophi, doceret A Deo dimiffus . Audis quod ait faptens , Terrena
inhabitatio deprimit fenfum multa cogitantem . Addit eodem loco, W cetit,
inquit, offa, cincrcs'quc , non magis illius partes q«.im ueflcs , alia 'quete/
gmcnla corporum, integer ill* animus paulum fupra nos commoratur, dum ex/
purgat* DE PERENNI PHILOSOPHIA. i jurgant inharentia uitiafttum 'que omnis
mortalis aui excutit . Deinde ad excel/ fi fublatus inter filices currit
ammas,exripitq; iHum coctus fucer , Scipiones, Ca/ tones. Haflcnus Phtlofophus
iUe diurnus -Certe nihil in his cfl, quod non pene tu/ icatur e thefauris
fapientia hodierna depromptum . Totius Philofophiaconjvr/ nudo. Eorumq; omnium
ufferdo , qua principes Philofophorum Plato , er Ari/ floteles er omnis ante
eos catus pnfeorum de animis atemis, puritate eorum, limpidaq; fubjlmda,uunjs
modis cecinerunt.Vidcs nullos egregios Philofophos , quos ingenij
fublmutasfeparat 4 uulgaribus,non conueniffc fuper animorum imt mortalitate
Ecce integer animus,mhd terris relinquens . Quare nihil relinquens* quia, ut
ait alius eminenti fimus Latij Philofophus, Animorum in terris nuUa origo
imeniri potcft-Ecce dicitur 4 Seneca, quod a noBra fapientia , falutis'quc
pnncipe:Muld ab Oriente, er Occidente uenient,cr recumbent cum Abraham, I
faac,cr I acob,in regno calorum.isefl enim catus iulorum, beatorum, calico Urum
, qui uenientes e terris iujlos triumphantes excipiunt . Ecce item philofo/
phatur,ut mirabile fit, Seneca, de expurgatione qua fentiuntur a noBris, quod f
‘ordibus ex terrena habitatione contraitis purgatur animus in locis , quos Deus
ipfe nouit: purgatus admittitur ad fuperos: purgatur autem non diutius , fcd
pau/ lum,fuumq; mortalis aui excutitur . En felices anima inter quas currunt animi iuftorim
foria canentes una, triumphantes 'que. A m piius dici de beatitudine, ater
nitate 'que animorum non poterat ■ Hac uero fen ferunt antea Plato er Ariflote/
les,fcd Plato clara uoce, Arifloteles obfcurius . Addit enim Seneca eodem
libro, Erubefce quicquam humile, er uulgare, er mutatos in melius tuos flere .
Arter/ na rerum peruajla er libera fpatia diuifi , non iUos interfufa maria
difcludunt, nec altitudo montium,aut inuit ualles , aut incerta uada Sirtiwm.
Tramites plani , CT ex facili mobiles, c r expediti, crinuicem peruij funt,
intcrmifbq; fideribus. H ac tilc . Vides er nunc animos mutatos in mcluis .
Sentis deferiptam libertatem animorum corpora egrefforum, quos ncc montes
coerceant, ncc maria difelu/ dant, quo minus inter fe ultro, citro' que
commeent, alloquantur , fc que inuiccm fruantur . Afferens autem eandem
fententiam, quod animi facri mutentur in met lius,bcatiq ; omnes atemis
uoluptattbus,focij fe uidentes,nofcentcsi fc fruantur, di/ at,Cur in domo
nofbra dmtifaime lugetur, qui faticifiime moriluriCoimus in unum omnes,
uidcmusq; non alta nofte rircundati Sic ille, idem deanimo noBro, quem
Arifloteles uocat rip, eodem libro. Animus, ait,contcmplator, ddmiratorq; mun/
di, pars eius magnificendfaima,propria nobis,cr perpetua, tandiu nobifeum man
lura,quamdut ipft erimus. Cernis er hic perpetuam animorum naturam . Expri/
mens item apertius 'que omnia,qua apud Arijlotelem, caterosque habentur,dif/
ferens , eodem libro , I deoq; nec exulare unquam potcfl liber, er Dijs
cognatus, C r omni mundo,omniq ; auo par . Nam cogitatio eius circa omne coelum
, er in omne prateritum,futurumqi tempus immudtur . Corpufcultm hoc , cuflodia,
pp x er «in/ DE PERENNI PHILOSOPHIA. noffeHaciUe.Que quidem rationes, AnBoteli
quoque priori placuerunt, cum dixit in Monbus fjvculationem animi,focultatcmq;
intcUigcndi diurnam , alteriut qum omnes alus operationes generis ejfe-Dixit
animum Dijs proximum, cogna tum, dixit folum hunc effe diurnum,
immortalemjempitemum , incorruptibilem . In argumentum Diuinitatis eius accepit
ipftm fteculationem,qux fola diurna fit, fda beatitudo animi, qui ejl uem
homofqua etiam Deus, qui tjl purus animus, Jit beatus . Dc fe mpiternij animis
haoftis cx origine diuina, tx eodem Seneca .De eorum dhina Rirpe.aicp naiura.Dc
nainrali die.quoperuoUbunt ad fuptroj.De uitabea» Bpofi mortem, ciuup diuina
dcfcnpno. Cap. XI 1L .p,Ew<JKrnon his omnibus, qua pedore pleno, v uelut
copia cornu effuditeon ^tentus, in QuxBionibus naturalibus ,cr originem diuinitus
eis effe,cr irnmor tahtatem afferuit.fic memorans: Animus uero diuina origine
hauBus , cui nec fe/ nedus uUa,nec mors onerofi corporis obBit , uinculis
exolutas , adfedcs fuas c r %ognata fidera revertitur. Sic iUe-Si quis igitur
no ffeueUet, quid AriBotelcsfen / tiret,cum dixit. Animum qui Gr ace dicitur
tis, ingredi Sagati ty , extmfccus , non 'ne fentiet euni reftexijfe, quod
apertius , cr audacius is Philo fophus excio/ mt,diuina origjme hauBus Mojes
fua lmgua,diuino afflatui id Arifloteles quoque dixit,cum mentem uocauit
avyyvlsocrcp , ex eodem maxime genere atq; Di/, ex eodem fonte haujh-Marcus
Tullius, ut appareat omnium [apientifiimorum con cordia, Animos ait decerptos
delibatosq ; ex Diuinitate . In libro quoque de Con / folatione pulcherrima immortalitatis
argumenta decantat. Mobilis enim , 'inquit, C r inquieta mens homini data ejl ■
Nunquam fe tenet fyargitur , cr cogitationes p tas,in omnia nota,atq ; ignota
demitdtfuaga e r quietis impatiens ejfet no«ij?im<< rm reru Lxttfiima-
Quod non miraberis, fi propriam eius origjnc afpexeris, non ex terreno, cr
graui concreta corpore, exilio calejti fpiritu defcendit.Hxcargu/ menta,
Arifloteli quoq; mirifice placuerunt, ea omnibus libris fuis ufurpand ■ De
Generatione animaliu,quod non Jitexfemine,cr graui concreta corpore, i nli/ his
de Atma,et in Moribus,quod animo fit inteOigendi diuina /tcultas,in omnia
penetranti , xtema, friritualu nofcenti. Quibus rationibus addudis pronunciauit
tu,cr omnes eius operationesx<bpisKS,feparaUs,fcgregatas a concretione mor/
tali,non corporeas, non materiales,Solum animum, feu mentem diuinam ejfe,extc
rius ingredientem.Clarifyme quoq; fui fimilis femper,in Epiflolis ad Lucillu
pro / nuncut animos nonextingfu,difiipanc jj in morte. Videturq; et ia de
refurredione nefeio quid effari-Epijlola trigefima fexta,Et mors,ait,quam
pertimefeimus , 'm/ termittit uitam,non ertpit. V eniet iterum qui nos in lucem
reponat dies. A rbitror hic Senecam rerum reparationem, quam ab antiquifimis
feculis , cr oraculis Si/ byllnum audiffent , innuere, quam cr noBrx literx
protcBantur , coelum ter/ nm^nouam concinentes. Ab HUs,&noBris uocata
nrtcAtyytrurlec, regenera ’ Pp 3 tio, J9« AVGVST. EVGVB. LIB. IX. iio,rcpjratio
: fed in meliorem JUtum , quod iHt fbrtaffe non ideo cognoverunt . Rrjrr:
.giuir ad corporem uitam , cum ait , Morf intermittit , non eripit uitam,
Li> . autem m :s omnium futnmorum Phdofopborum fuerit , ut fuper rebus ab/ f
rufioribus afferendis, caute (necdum enim lux ueritatis omnis apparuerat ) in/
ccdcrentjprscipue m hac de animorum immortalitate , eam denique fententiam.
fuper his eorum , confatit effe , quam pluribus locis apcrtioribusifc uerbis p
odea conpmarunt.Quod ago dubitanter ait Epiilola fexagefmta quartx,cr firtaffe,
f! modo itera fima cfl , rccipitq ; nos locus aliquis , quem putamus perijffe ,
prt/ nuljusefl. Et quod paulo procul inde, Adijce nunc , quod fi modo
corporibus foiiitx animjc manent , felicioribus iUis flatus reflat , quam efl ,
dum uerfatur in corpore. It em. Magnus animus pco parcat , er quicqmdlcx uniuerfi
iubet,fmc cunttxtionc nunc patiatur, aut in meliorem enmtituruitam , lucidius,
tranquH/ liusque inter dium manfurus, aut certe fme udo futurus incommodo ,
natura fut rennfcetur , er reuertetur in totum . Hac inquam qua cum dubitatione
nunc profm*ntur,mulusalijs locis grandibus uocibus affirmantur, fpta animi
conta0 tione,pulfisambagtbus,afferuntur.Expnmens enim animi
diumam,incorruptibi/ lem 'que naturam, ait in eifdem Epijlohs, bbro o£lauo ,
Ratio dutem mhil aliud cfl quim in corpus humanum pars diuim ffvritus
emerfa-Dicens rationem partem nius diuim, fentit quaft fcmtilUm,afjUtum,
hauHum,fmluudincm : creationem animi declarans effe , non qualem corporum ab
elementis corruptibilibus , fed ab origine diuina,iuxta M ofaicam
phibfophiam,incorruptibilcm,immortalem pro/ pter hanc ip fam originem. Audi
autem aureos [aero 'que e pedore fpirantes fuper aternitate fermones,in ctfdem
EpiftolisiTunc animus nofler habebit, quod gratu Ictur fibi,cum cmiffus his
tencbris,in quibus uolutatwr,non tenui tufu , clara pro/ ftexent,[ed totum diem
admifait,cr redditus cado fuo fuerit, cum recepit locum quem occupauit forte
nafcendi . Surfum uocant illum initia fua . Erit autem illic etiam antequam b
ac cuflodia exoluatur , cum uitia difieccrit , purus q; ac Icuis M cogitationes
diuinxs emicuerU-En Seneca dicit initia animi furfum ejJe,quo reuo / cctur
femper animus , quibus ucl in corpore pure , iudety umendo intereffe pof/ fit,
inchoans in terris P aradifum . Eadem affirmat , omnibus modis ingerit , cum
ait in ipfis Epiflolis,Si cui uirtus,animus'que in corpore prcfens,hic Deos
cquaf , iU6 tcndit,ongmis fu memor. Nemo improbe eo conatur afcendcre,unde
defecit derit. Quid ejl autem, cur non cxiflimes m eo diuim aliquid exiflere,
qui Dei pars eftf Totum hoc quo continemur, er unum efl, v Deus , er focij eius
fumus, er mcmbra.Capax cfl nosler animus , perfertur id6,fi uitia non deprimunt
■ Nam fi alienaui ad fumma niteretur , magnus erat labor ire in catum . Hcc iOe
. nunc etiam partem Dei dicens animum,eodem, quo fuperius monfhrauimus , fenfu
in/ tclligcndus cfl. Quod autem dixit, totum quo continemur effe Deum , uifum
fu/ peruiSfCum de Ceo loqucrcmurtNon [cilicet rnmdanm corpus, fed omnem vi/ tam
DE PEREMNI PHILOSOPHIA. i9? tm per omem mundum cbflufam, diurnam rationem , poteBatem
ubi<j; prafen/ tem,per quem omnes mimus, k qua nutus unimus , tutus autem
non ex tUu fnb/ flantia diurna, fed emiffus , efflatus ineffabili modo . Eo
'que ait , ferri animum ad tutorem fuum, rufi uitiu dcprefferint , graui
pondere in terram detraxerint . Di/ eititcmdcco qut nunquam qucBus efl,qui
paret legibus Dei, Habebat perfidum animum adfumma fui addu flus, fupra quam
nikil efl,nift mens Dei, ex qua pars Crmhoc peflus defluxit . Maximum inquam
Lucili argumentum amnii ab al/ tiori uenientis fede, fi hac m quibus uerfatur
humilia iudicat, c T anguBa, fi exire non mctuit.Scitenim quo exiturus fit,qui
unde ucncrit meminit . Hic quoque eji ea Philofophia , a mente diuina fluxiffc
m hoc pedtis particulam , nato cr fato corpore ex femine mortali, cecluus animo
dcnuffo , corporiq ; detundo , parte di/ t tina immortali , cum terrena mortali
copulata . fluxiffc autem ex mente diuina, inc flabili cr incognito nobis modo
, clamat item ab altiori ucniffc animum fede. Hoc illud AriBoteUs 9 i/fecSip
,exterius,extrin fecus, a porta, nempe ab altcriori fede . idem non rationibus
modo de fonte natura petitis probat , V animos oriri calitus,ab immortali
fonte, cr pofl diceffum in immortalitatis regna reftitui , fed c r hac ratione
latatur , qua Plato , cr Marcus , Epiflola ccntcftma odaua, cum inquit : De
animarum atemitate differimus, non leue momentum apud nos habet confenfus
hominum, aut timentium inferos , aut D cos colentium . Sic ait. Hoc quidem argumentum, ut
dixi, placuit etiam Platoni, Ciceroni. Denique Seneca totis effufus babenu,
omnibus dtfieflts ambagibus, nufquam amplius bafttans, fed plenis uclis,
immortalitatis portum ingrcfjus, canit xternitatem, requiem animorum :v quaft
dc terris fufpiciens eos Jm diuorum receptat , miratur,cxu!tatjmutJt ad hos
triumphos , omnes : ut pene miraculum fit , ph it lofophum profirum uclut ex
adytis ealcB/s fapientix prodeuntem myBcria. tanta pedoribus plenis cflundcfe .
Epiflola ccntcfmu fecunda , Cum ucncrit diei die, quimiBum boc humani, diuini'
que feccmat tempus, hic ubi inueni relin/ quam, ipfcmc diei reddam : nec
nuncfme illis fum, fed graui, terrende^ pondere detineor per hat mortalis m
moras, illi meliori ititat, longiori' que pratludilur. Quemadmodum nouem
menftbusnos tenet maternus uterus, cr pr s parat non fibi,fcd tUt locofm quem
uidemur emitti, iam idonei fflirittm trahere, cr m aper/ tadurarcftc per hoc
fputiu,quod ab infwia patet infcnedutcm,in alim natura fummutr paftum,alia
origo nos cxpfdat, alms rerum flatus. Nondum ecclum rufi extntrruallo pati
poffumus . Proinde intrepidus horam illam decretoriam pro/ fflice. Non efl
animo fuprema , fed corpori. Quidquid circa te iacct rerum , tan/ quam
hofflitalis loci fxrcinas ffleda- Tranf tutidum efl.Dics ifle , quem tanquam.
fupremum rejvrmdas, a terni natalis efl . Quid ijh fic diligis quaft tua f iBis
ope/ ratus es fVnuctquitercuclct dies, cr ex commercio foedi, at que olidi
uentrii f ducat . Aliquando naturae tibi arctata retegentur i dtfculieiurifla
caligb . cr hrx Pp 4 unditi; s 9® AVGVST. EVGV8. LIB» IX. undi<J; clara
percutiet- NuUafercnum umbra turbabit, £qiult;cr fflcndcbit ome cccli Utut.
Dics,<y nox aeris infimi uices funt. Tunc in tenebris uixiffe dices, cum
lotam lucem cr totus avexeris, quam nunc per angufli fimos oculorum uias ob/
fcure intueris , cr tamen admiraris illam procul . Q tud tibiuidebitur diuina
lux, cum illam fuoloco uidcrisfHxc cogitatio nibd fordidum animo fub fidere
finit, ni/ hil humile, nihilcrudelc-Dcos omnium rerum tcjles ait. illis nos
approbari,illis iit fitutrm parari tubctcr xtemitatem proponere, Quam qui
mentem concepit, nui los horret exercitat, non terretur turba, nullis ad
timorem minis agitur. Huc ufqs diurnus uates ( fic enim auco dicere)uelut unus
e noftris, a naturx fecretis profe/ dus,qucm docuit prudcnda,ratio , ucrut inflmdus,mb
ffiiritus ipfc fandus , qui fxpeprofinis dedit cceleflia loqui-Qux noftri
uates,nuntij ccrtifiimi, uocibus xr t\Krijs,per omnes generis humani [edes
inuulgarut, perfyicua,notifiima ficcrunt, eadem ipfe canit. Audis hic nobilifimat,
Apofohcas pene uoccs : Alia origo nos expedat. Dies uitx fupremus , xterni
natalisejl. Ad aliam natiuitatemprxpxrx/ nuar, m alium naturx [umimur
partum.Hora tUa j italis , non cfl animo fuprema, fed corpori-Sentis quam
confonct cum diuino Paulo f Dum fumus in corpore, pe/ regrinamura Domno. Audis
etiam lxtitiam,filicitatem animorm,cum lux x ter na, lux diuina tota clarebit.
Cum igitur dicant hxc illi, qui non fuere Cb rijluni, cer te conflat, folam
illam effe,quxfupremo tempore ccchtus fidjit, ucntatcm,cuiPbi lofopkorum,fxpicntifiimorimq;
hominum uoccs confoturum. Dcfmtiliiudinc,& imagtnt animorum cumDeO.t x
Platont, qui toti Tua Phl lofophia hoc idetn perhibuerit ; Ei qurfd hanc caulam
immortalitatis rorum iFk* ruit. Cap. XII U. . D immortalitatem animorwm
comprobandam prima , prxcipuacfc ratio, ex **cundorum mortalium confenfu
propofitxfuit , quod non funt ex mortali natu ra,elcmcntorum'q ; progcnictfed
cum cr d Deo, cr ad imaginem Dei acatos cos affaant eundi , doceri poffemus
omnes gentes Theologiam M ofaicam aut fccu/ tas,cr comprobaffc,mdc prxclaras
hasdenodrorum cum Dcofmulitudtnc ani/ morum, fententias hauricntcs,aut ipfam
rerum, quam Deus i» primordio fteiffet, unitatem hominibus apparente, fc
dcclaraffc, et ad fui conftfiignc igparos eos for taffc Phdofophix Mofatcx,uocaffe.
Nam omnes fuperius mirabili confenfu, de di uino genere animorum loquebantur :
ahj eosfcintiUas, qux quaficxDcofulfif/ fcnt,aut abfafiiones quafdam ex eoialij
delibationes, er haujlustalij afflatus : alij genus eius,zr flirpe cos
appellantes. Et ut Ariflotclcs eosuocauit maxime confoti guincos Deo, ut fic
loquar, ftue cx cade agnationc,et gcnle,ex quo c udis hxc nat firma
immmorulitatis eoru ratio, fic Plato Philofophoru eximius, fepe dixit ide, fi
ufuscjlkoccu primis de immortalitate argumento. Mofcs ago(ut Platone cum eo
conferam) fcripfit,Dcu ad imagine,v fimililudittcm fuam, homine ftciffe,ca(h
eft ratio immortalitatisiin Phxdonc aute,hoc cfL in l ibro dc Anima, Plato,xu
vAcard Ttofi ro97&>@tt6n{<Au,@ WstfwiQ wrcu/xut. DE PERENNI PHILOSOPHIA
( J**’ £ t ytt KX7X tcci/t« tyorTi,iecvT<»,biaoiOTecTcy tiw '/•v^«^:Non 'ne,
Inquit, cenfes,animum effe fimiUimum ei,quod diurnum eft,cr immortale , cr
intelltgibi le,cr uniforme,!? indijfolubile,cr fcmper eodem modo fimiliterq ;
in [e perma/ netfEccc animus fimibimusei quod eft diuinum, immortale, cateraq;
, qua funtde [eriptio Diuinitutis,quam folct fcmper definire Plato,ut rftw
Timeo,cr Politico, multisq; ahjs bcis,eodem'modo fcmper
habentem,umfirmi,indiffolubilem.Quia [olus, ut inquit tUe,babct immortalitatem
ueri. Ad bec voHT6y,intcttigibilc,id eft, quod fila mente pofitt
inteUigi,confiderari,non oculis ut corpora, omniaq; fenji/ bus corporeis
fubtacentia ■ Dicitty in Politico, to narret rectrree, ttgu wo-xxnott tyuyau,@
Tccvroy uvcu,toss vraJntoy bitorocJrotS nfoerrntu iioyots: Habere ftmiliter
fcmper cr eodem modo,idem$ effe, folis diumifims congruu. Huic rei,fimillimus
ejl,ait, animus, vides quanta cu Ari]lotele,cr Platone,cr bo rum euMofe
concordiai Arijlotcles mens fiue animus ejlDijs ovyyiyicxros, propinqiufiiMUi.Plato,ct*ctoTaTos,fnulhmusMofes,Ad
imaginem,o ■ fimilitu dinem Dei fecit dium. Marcus TuHuts,Eft igitur homini cum
Deo fimuhtudo. idc multo mirabilius in Tufculanis,Ergo animus, qui,ut
cgo,diuinus,ut Euripides au det dicere,Dcus eft.Ex hac ratione Plato uult
animos redire , ubi d corporibus e migrauerint,ad fiam ftirpem,gcnus ad
parentem , ad fontem fuum, eodem loco , %SS to o potoy auri to &tto// cbx
ItyiTCCt t o St/or rt & ccSccyccroy,^ effo Wtuy. Nempe, Ad
diuinitatem,immortalcm,fapientem.Et vsfes idy x)c&by, *&i cpgovstcoy
bicy,Ad bonum, fapientcmfy Deum- Ac fi quis refle iudicet,ca/ dem dc
ummiimmortalitdte cjl fententia Platonis, atq; Ariftotelis. Nam Ariftote Us in
libris de Anima,utidfum eft fuperjus,cr tot alijs locis,animum dicit \a>ft uop,[cparabilem,fegregatum.lneo
libro,cr in libro Degeneratione animaliu uo tat b%]oy :Ex
quo,inquit,relinquitur,folum animum, fiue mentem uenirc exterius CT hanc folam
&tiay uvxi,diuinam effe. immortalem denify cr fempiternd pro rmciat,<3
tOuto iiovoy ccdcJvaToy,xgu cci</Uoy,Et folum immortale effe , c T
fempitcrnum,inquit dc Anima-Omma igitur,ut uides,apcrta,clara,nulla ratio ne
ambigua apud p latone,ut fimlius cr conformius loqui non potuerint, ut alter ex
ore alterius excepiffe uideatur. R urfus c ode libro exprefius appellat animum
s,Dci firme. Eaq; etid Sibyllarumcftnuncupalio.ln Politico quoq; eadem
fenfit,cr pronunciauit,cu ait ueritatem in , tnimo,reru<^ bonarum, ac
malarum in eo notionem e(fe,Sticy iy </l(tsyteusa> ytv<f,Kem diuind in
genere daemonio, hoc ejl,in genere diuino,appcllans genus dium, fine
demoniu,ipfam menti. Quemad modu. in Phadone multis uerbis,cr ut Arifbteles
fepijiime. I biq; parte anime di tina,uidcfjfet ipfam menti uocat ct{y%v\ s , g
eneris fempitemi,dicens, kxtcc to fvyyins,Tecc<fyinsfl\fvyii{cci/Tti:ytitgos.Vtin
hac aeterna anime par/ te fit res ei fimilis,vempe notio , ueritas ■ Ex quo
probatur eandem effe de 'm/ mortalitate mentis Philofipkiam Ariftotdis,atque
Piat otiis. Sicut enim Ariftote/ Pp S lesfem/ «oo AVGVST. EVGVB. LJB. tX. les
femper appellat mentem, feparans eam ardiquis partibus animi, diuinam, hi
mortalem, fempitemd,Dijs frnili mam,ac propinqi,rfimam,f:c P la'o tc « lysrit
(it?os 4-t Sempiternam animi partem , fmnihmam rei diumifiimi, perpetui . Vi
idem ipfc Arijloclesjoquens dc anima corporis, uittfy corporei infirmatrice
feparat femper mentcm,qui fapit, i nteUigit,recorda tur,ei tnbuens omnu,qui te/
flentur eam immortalem, nunc diurnam d ccns,nunc feparatam,nunc exienus ue/
mentem, nunc ex genere diurno, fic quoq; Plato, quem prorfus conflat fccutu Ari
fiotclcm ,i« Alcibiade clanfiimcjitctur : ip^/afit' Sy emeiy 7i £*! ■J.v^ws ^4
«iyop « 'z^7t,7r^a o a<Atvncu. ttj epgot/eip XKk^o/uky.lxf Baw ccptc?'' •n
\r.ciK^y etirry.fnsti 7t; «s T-oBAi7iCop,K^7rccp -ro Saop yvtiSifhovTi,^ ep§
ovHtny vtvkj itturnf «y yvoiy ytaAisa .Pojfmus ne igittir,inquit, dicere quid
fit inanima diuturni f an hoc circa quod cB ipfum noffe, cr [opere 'Ner
quaquam, inquit. Ergo diuinitati, hfc pars animi fimilis e ft, er qui in hanc
rcfrici at,totamq j duumutem, Urunt q-„ c r ftpientum,fic crfcipfm fane maxime
no/ fcat-Hicquoq; non AnBotcUs modojed Mofis Theologia efl. Ad imaginem Dei
ficu illum -Non 'ne uides rade clamantes, affcurrantesq; maximos Philofophos,aH
orum Phtlofophorum antcfignanos,ac principes f Docebat enim eos hiutc nolunt
Thcologiam,quam Mofcn infbruxit prifeosq; doflor ipfe Deus. Nec mirm,inuem ri
qui Ariflotchs intimam hanc PMofophia profunde no percipiant.Nonenfm foti tem
Phdofophii huius agnoucrunt,eoq; nouis dogmatis repertis, dida eius, quo/ rum
funt jt re parum capaces,deprauarunt. Eadem Plato qui fupnrrus,cum Mofe
mirabiliter confentiens retulit in Prothagora de agnatione, generis pro
pinquitate inter hominem,ac Deum,qui pofl Ariflqteles,inde Marcus, atq; alij
ufurparunb . Refert eo libro Plato ea, qui apud Mofcn, er Aegyptios reperta
uctujitfiimi Grs corum,paub fccus, quam in fonte effct,tradidcrunt, de homine
fido i Prometheo: uttJiAh </!t o &vSfto7ros Suzs iiolgxt.7rfdhoy yap
c/hee ri <rvyywiay,fytop novoy diov s \voyua\.& Tt iirgjwd \
bcyzAuccfxlkaiy. Cumautcm homo, diurni paniculi partic eps effetius effeti
primum quidem propter confanguimtatem,dgnattonemq; Dei,folos Deos ex ani/
mantibus opinabatur. Aggrcffuscj; aras crigere,er flatuosDeorm-Videskic par tem
Det, er propinquitatem,iUud ipfum,quod Ariflotdes ufurpauit nomen,dtost
GvyytvisecroS.Ojiendit Phdo ludius hanc cjjr Theologiam MofaicamjrSsa*
SfWros,K«rcc /\ </ltxlmxy tjiuutrcu &ux Aoyx,fl yutKUgixs q>v<n/
ft»S vi ncty+isy « X7ro<r7rxeriut, i «7txvyxcry.x ytyoybftOmnis homo [eam
dum mentem afimilatur,domefbcus eB, Verbo diuino,naturi beati imago, uel atf
feifiio,aut radius fidus Et diuus Paulus, Genus ergo cumfmiis Dei. Qfquo ani/
morum immortalitas comprobatur.H4nc ob caufam perhibet idem in Gorgia pri/
ficos Poetas, qui diuini effent,^ unanimiter immortalem animam dixiffc :
<fcto i ytp ^4v\»p i ixvSfwns uw Ea fuit prifeorusn fapientU cui quid ; ’
recenti/ DE PERENNI PHILOSOPIHA. rfoiS**1 ttccntiores poterunt obijceref
similiter in nono de Repub.ut Arifloteteles, folam mentem dusmam dixit,
ftcipfe, to Stioy t(/ xvru x ?X°V> Diuinitate,uel partem diurnam in
unotjuocj; homine imperantem, ibidem, 70 cTccIoy,dusinifitmam uo cauit
rationem, prudentiam, ficut cupiditatemferam agreftam: Illam quia ex genere
Humorum, ex immortali genere, vfque igitur ad rauim uociferatus efl,prxdicauit
animum effe ad imaginem, CT fimilituduiem Dei, tot is q; fuit libris, ubi locus
istra Aandiu ejfet, ajfcruit, hoc in primis utens ad immortalitatem argumento-
Uaq; in decimo de Rcpublic a repetit ea, qua dixerat in Phadonc,cjcterisq;
libris:Oportet, inquit,de anima cemere,eig7^-pi^oo'ocpixyeei/7»s, © ivrcuy uy
idpxusn/ Otxy itptijxi oiuAt'j)y,ws fOyyvls ov<rttTO>Tt St/a),© xSxrxTto,
© xu wrr.Quena Philofophiaeius, e? cogitare qua contingat, er optet conf
fuetudutes, cr colloquia, ut qua conf anguinea fit, diuina, er immortali,
femper exifend rei.En igitur teflatur animum effe propinquum, affinem,
cognatum, con naturalem rei diuina CT immortali. Sumus enim genus eius, tanquam
abeo nati , procread,fati,Eo que e terra creato corpore, feintum dimifit a
feipfo. Ex his 'que denuo conflat, CT conflare conftantifi ime, fbrtttcr
qucquifque poterit afferere, e/ mdrm Platonis, atque Ariflotchs effe de animi
immortalitate fententiam, eisdem nominibtu,eodcm fermone ab utroque
defcriptam,dccloratam,defintiam. Quibus rationibus, CT fonte Peripatetica
Phdofophia reperto, quem Aunrocs, alij que Feripatcticorum aut nefcierunt,aut
non animaduertemnt,erroris eos fui coargue r Mis,oflcndcntes dogmata, qua ad
tollendam animorum immortalitatem excogita/ runt, exfumma imperitia, CT
impudentia eos confinxi ffe,ftue unicum in cun/ Ais mteHedum, fmc fingulum
cuiufque , mortalem afferentes . Dicemus 'que eos nefcijlfe, Arijlotelis de
anima parte diuina dofhrina, Platonis fiuffe prioris, qui talia dicens, de
mente,uel animo,& ad immortalitatem eius probandam dixerit , rt mimo
prodigiofam illam eundorum animorum unitatem non foedant. Q ut nec Ariflotclc
oporteat confideraffc,attendiffe , cuius omnis de mentis immortalitate , ac
diuinitatefermo fluxit ex fontibus Platonis . Siquidem in Timao quoq; ad hanc '
demrationem jpedat,qubd dixerit animam cpVTop £k iyy4oy, aJbxipcJ/ *My,txuti
yyces>,o&ty m ?rf vth t5! 'lvyHgy{.vi(rig\<$v: Plantam non terre
fbrc,fed cceledcm,qu6d inde primis animi exordiii fiicrit • Videlicet quod M
arcus Tullius: Animoru,inquit,\n terris nulla origo inuemri potefl-Et quod
Ariflotclcs: Corpus, air,CT anima fenfttiua d ffmma uerttris nafcitnr,jnimus
aute foliis cfl diui nus,et filus fcparabilis,folusq; igreditur exterius- quid
exterius fit,declarat Plato: fed et Mofcs prior, a deo demifftts,in
corpus-.inde natus, inde fatus, ct plJtatiisquis no mtcUigit,candc trium
fummoris hominis effe Philofophia,fluente primu .) Pia/ tone ad Ariflotdc,ab
his ad Tulli ii f Addit Plato,qucd Ariftotcles item,ct Tullfe/
cudfunt,eaquxfapiunt,neccffan6 immortalia effe, etd’uina,q>foniy yi/j ccScd
ftfrsx © diixtxviBtf aAfSustg tcpit/rjnxs, nxerx uvoclyx.* rrvHxc enim ra *** •
- tio femper J 6ot AVGVST. EVGVB. LIB. IX; do femper cjl apud Arijhtelem. Sum
immortales animi,non ad unum uniuerfale M intcllcflu redeuntes. Nam fummi uiri
nunquam unum illum mtetteflum agnoue/ runt. Rccentiorum Phtlofophorum inuentm :
quos operxpretium effet errorem fuum agnofccrcft pertinaces fmt, ueluti furentes,
malcq; faniexomi Phtlofopho rum Rcpublicacxturbandi. Neq; enim ucl ratio, uel
ptxceptoris autoruaseosad fac flagitia concipienda deduxit, fcd inepta
perfuafto. Arijlotclem hominem mor/ talem, et q ui,ut exteris homines filii
pofjct,defendendum effe, nefibi contradixijfe uideatur-Confraria uero
[unt,dogma de xtemitate mundi,o- animoru xtcrmtate- Malucruntq;
cadcrc,ob[curariq j ueritatem,qudm hominem mentin,ac f»Hi potuif fe-Quod cum
fit dxmentix,eam fuis profhff oribus rdinqucmus,bonos et fanosai fac conftderartda
inuimtes. Addit enim fimiis ubiq ;
fui Plato in quinto de Legib. Omnium, qux nojhra fmt,po{\ Dewm,fiuc,utmos
loquendi temporis citnfuit,pofl Deos, diuinifiimam effe, fimillimamq; ipfis
Dijs animam nojhram : ncantay ydtg erky ctCni KTHfiOCTfoy nvrct b(QT<cioy,oiK<i<ncerroy
oy. vides eum appellantem animam fmdiarifamam, propinquifimam ipft Deo, quod
Ari/ fl otelesin Moribus,o-vyyieisaroy. Sic quoque in fexto dicit hominem
educatum fapicnterq; innutritum, effe animal mitifimum,ac
&/<nKTOy,diuinifiimum.Haud fecus etiam de diuinitaie animoru, et cum Deo
propinquitate,perkibuit in decimo, loquenscumeo, qui Deos effeputaret: ori nyii
Ihevs <rvyyiv{*Tt$ trots ot&itec 7Tfo{ to fvyupvroy xy^ritaay vonifay:
Qttod quidem Deos xr/ bitraris,fbrtaf[e qux Jam agnado,afjinit4sq ; diurna te
ductt ad ftmile colendum, er credendum.ldem fermojdem nomen atq; apud
Ariflotelemindccimo de Moribus ut conflet eum hinc didiciffe. Denique Plato,
autore Plutarcho de Placitis Pbdojo phorum, uocalifftme pronunciauit animam, er
diuinitus natam, CT immortalem . Plato inquit,ro laiy A oymoy
av&*ffoy,<£ yetfT^^vXWoOV&ibp, «Mi* Xyoy «i/i» St» vntxfxflv Partem
rationalem effe immortalem. Etenim ani/ mam non. D«tm effe,fed opusxtemi Dei-
Quanta cum Mofaica Theologia, fvmhtudo f/ Dc Phocyl idc Dcfulhftino Pocta.c.ui
dixit animam immortalem, digreiTam4f - i corpore fleti Deum'. Et quo'd Gmilia
confcfla cft antiquifiima Theologia Mago- gorua. Cajn’ XV.. pH ocylides e
prifas illis ucnerandis Grxcix,qui ante Phdofophos floruerun t,ua *tibus, mirabiliter
omnem Mofaicam C hrifhanamq; Phdofophiam de animi crea tionc er immortalitate
,cr quod ei ftt imago diuina, confirmat, in fuis de uita de/
gendaprxceptis:Corpiis,mquit,fimptum e terra. wy/l aScJvciTct,x&i
xy«fcs,fii t/litCTrecrrdf,' Sed uiuunt animi, femper fine morte, feneflaq;. .
Gjyid boc facro fanda prifea, cui merito pofleriorcs affurgant,Theologia
uenera/ • WiusiAutor autem Smdas e carminibus Sibyllinis, hanc. Theologiam
Pkocyltdem: faufffc. Addit idem;: DE PERENNI PHILOSOPHIA *oi ‘ A&^rc:cC#ixo(j9fliop)C7TioZ)Jl£fkol7\At$oi/7cUt
Defundis fupcrcfl uita,cr Di/ deinde creantur- Africis reliquus defun florum,
quorum tamctfi intereant corpora, uiuat tamen ani mus,ct adeo uiuat,ut Deus
exiflat. Erunt enim,ut ait Chnflus,omncs aquales An/ gelis Dei.Et, Dedit eis
pote flatem filios Cei fieri. Addit quoq? P hocylides, Wycu yctf y-iyvs<riy
axHgioi y/ cpfh[jfy'oi<rs. Incorrupta manet anima nam luce carentim.
Quidquodud refurreflura corpora prxdixit a StbyUis edoflus, ucl ab his tene/
bris prxdicauit animos abituros ad lucem, hoc carmine t K au. Txyx Ji inycuys
tA ti tASap* Atqs breui e terra fueramus fcandcrc ad auras, Effc autem animum
ad imaginem,Z7 fmilitudinem D ei,iuxta Theologiam M ofa icam,fic idem afferit ,
pydl/^a yctftffl j£«<n{ Stlitiart H&a ixitp Spiritus
e]lufuraDei,mortal(busat<p imago. Hac autem Pb ocylidis ty Grxcorum de
immortalitate animorum fcntententia,fu it etiam Chaldxorifquos Grxci
fequebantur. Nam Magi, quorii dogmata,paucis qutbusdd uerftculis comprenfa
circunferuntur,qux Platonem, Platomcosq; legif/ fcdcfmpfiffety ex his multa,
Philofophi Grxcoru tefiantur, quorum te Aimonijs utuntur Proclus V
Simplicius,ad aha hxc habent de immortalitate: furtur o\j n ct fi</l{(roy
Toy«yepiq>oCM^^vyHS)(ifoy:Qu£re P aradifum,clarifiima ani/ morum
regfonc.Ecce uocat,dicitq ; animos effe calejles,quorum regio fit fagrait
tifiima,diuorum patria-Hoc declarans Pletho Gemijlo P latonicus,animam dicit iu
xta Platonem, et Pythagoran indiuiduxfubjlantix,a materia prorfus fegregatam,
quemadmodum mentes fu pcrccelejles.oi J © ovyyiyn ■araj ccn i/ t/lto<ri Taiy
ctvTebv,&y mg @ \xiivxt iQcc7rloy.i¥H xCth.^I 7<»y erra p tfl»
yya<nw,(& © «£»<? -f kvoninv 0ts,© </Ua7vro,ocvd>/
A^goy.Qwbusfmules operationes efficit attingens ad eadem atq ; ipfc,ncmpe re
rum notiones, cr contemplationes,ufq ; ad ipfum fupremum Drwm.Eocj; i iteorru
ptibdis. Audis rationem Chaldxorit, eandem cr Platonis,atq j Arijlotelis,qui
cum operationes mentis confideraffent calefies effe,ac diuinas, cen fuerunt,
qux tales efficcret,immortalem,ac diurnam, corpore quidem urfhtam,latentemq ;
fub corti/ cemortali-Rurfus eadem Magicxuetufhfimx f ‘en tentix, quas
Pythagoras ct Pix
todefbraruntrfv\HHyifoaa>ij6i'cyccyf<{'isrcise{ptxv'r^,ov(Aii/ Syterifi
\ysax , «A» 9toSt{/ yiy&vsxt , ccgyovixy xvyu yctf>, v<p' intAt
<rwyx fycTUoy Anima hominu Deum fire afbringit ad fe,nihu mortale habens.
Tota di uinitns ebria fhfla cft.Harmonia enim gloriatur, fub qua c fl corpus
mortale • Hxc declarans Pletho, An 'mx,\nquit,humana,Dcwm ad fe quafiaduincict,ftuc
fortiter xfiimulabit,nihtl habens per [e mortale . Tota dmiitus inebriata efl
tfuc repleix «o4 AVGVST. EVGVB. LIB. IX' ejl,Tiy 8ucoy Kct?iwy,diu\nori
pulchrori,uel diuinori bonorum. N am tamctfi huic mortali corpori ejl
dcu'mda,at et fi e hormoni i nempe unitionem nobilitat ,uel non deturpat,fub
qua mortale exiflit corpus. Sed v fentit aliquid i n fcipfa uekti/ (fa
cxij}cns,quxjalcm toti adminifkationc adminiflrctiusi xuy Svmuy soli &
dKVKJTO(s,yTwwQfi7ra>tvVialiroytofa-(B(&7o7r£yistAtctv rivtcKgMM ay o-vyx.foTuaft:Quo
circa unitis in homine mortalibus,ci immortalibus,fidi ejl toti una uclut
harmonia. Sic Pletho.Clarus igitur fenfus oraculi.Eadc Magica lofia fic iteru
clamdt:oTi '/■t/V* ravg <Pvv<xy.( areerfos ohret epcefrcy.ccBaroi rosit
ntmfl fatis Jlunrofis isi,^ 'ia-yi K<roy.v Trofait 7rAHfiyutl(t kcA 7ruy:ER
anima ignis clarus ex uirtu te paterna incorrupta mancnsy vuita eftre gma
[uxcjyAtq; finu retinet miidi loca plurima fola-Hac declarans fupradidus in
terpres, Virtute, inquit,v potentiam,®- uirtutc eius 'Meiigibilem, cr mente pa/
ternam, eundi- fecundum Deum oracula hac uocant ubiq;.Primu omnium alioru, ex
patre, v fuperno Deo profiflu. Dicitur igitur quod ab hac paterna poteflate
fida ejl immediate anima,cxiflens ignis lucidus, fure diuina quxda fubjlantia,ma
/ netq; immirulis,<liu SJothtx <P\ ovo-ltt dioTrorisis^Pr opter diui/
tiitatcfubjlmtix,cr donuna ejl uita uidelicct fua,utpote no habens uita
abijeienda. Njw qua habemus, qua pojfunt abijci,ac dcmitti,horu domini effe no
poffumus. Et continet anima uiddicct,Kcerx r} txvpl euAmffct: Secundi fud
xtemitate, multas plenitudines mundi fmuu,fme uarioru locorum fuori in mundo,
qua ad ra tionc coru,qua hicuixit,ubiq; affequitur. Sic illi firctes anima effe
lucc xtcrna,pu/ ri fima, quod tcjlatur ctii Plutar.phdofophos fenfijfe,<pSs
t« ov<rlet voy.l(v<riy. Putat anima nonulli philofophi luce effe natura.
In eo que inferibit ,an rede didu fitfViuedo latita,tialijs coicduris,tu quia
tenebras execratur,iucidiff.fentit luce. Rurfus Chaldxusalio prodidit oraculo^nlu
vctsrssvpivby viyfcpyoy hsr'iv<r* fittS,fivsoy @ <r&nct <r
ceaxris: Extcdes ignea mente, ad pietatis opus,feruabis et fragile corpus.
\gnca,luminofa,ut uidcs,uocat mete, corpus autefiuxu. quiciq ; uixerit
pie,rcfurgct ci corpore ob pietate, qua coluifct,cfficics,ut etiam corpus ,
quod natura fragile,fluxi(p efl,mancat incolume. E fl autc uaticiniu de
refurredio nc corpori. Ignis metulis, cfl mes,no corporeus. ideofiUcbdtur, quos
memorat Piw tarchus cotra Epicurcu, quosda cxiflimaffe animas nue incalo,nucin
terra mu l/ tis annor u curriculis uagatas,dcmu refolui in mudo cu Sole et
Luna, «swyp voi foy Kvxcp7a<rces,\n igni mentale accefas.Sed no potefl
metalis ignis,in igne cor porci rcfohii Tuignis mentalis ejl
indiffolubilis.Gcncratio igitur, fiuc creatio ani mx a Deo,dicitur quaft
radiatio, fcintillatio, ut ci cx igne excutitur nitor,autfcin/ tilia.
Simplicius primo Pkypcoru idc phibet: 2? yxgH^vyri imc&intJAKitwt
MytTcatDtdtur enim anima i Deo radiare. Vera igitur funt, qua lotis his co
mentationibadnuimur probare,mcliorc, fynccrioremqi cjfc quo magis uetuflafit
Philofophia-Multa fut aute prifeoru monumeta,quoru ucftigu quxda ab his,qui bus
terni V ^ D E PEREMNI PHILOSOPHIA <foj tus temporii uicinitas ea uidcrc
dedit,qus longinquitas nobis non permififfet,ex/'1 bibentur nobis-Ecce Clemens
Alexandreus in Stromatis tcjhtur fhmliafcnfiffe ue tuftifiimum Poetam
Epicharmum de immortalitate mimorum, atq; Phocylidem,' prolatis his ex eo:
yinfinq km mcpvKus » 7mSoi: ff/ip xax-op KgTadtc- VceV^ewi) 70 7iv&jy.<t
ugn tspxt/bp^vyxliPt ariB£p xzzts^k* rui u$i ycu.cz 7TiTUimu epovioioi, \zsb
IccyAcus ccQvK"mi$ Kft» k<$>. 81 unBfy</l' i7iisgcJviomv<7i
K0?.7rvt$ liXKKguy , ntyctyccdiPzffn/ yl/yaroit. Si pietatem animo
coluijV,defunfiits mali nihil patieris. Surf m in cce/ lo permanet friritus. A t impiorum animsfub
coelo uags, doloribus fauis, crucia/ tibusq; sternis exagitantur. Animi piorum
codeftcs,fmu beatorum recepti , iubi/ lant hymnis. H sc ut reperi
prcduxi,mcliora fvrtafje in fuo fonte. Epjactum in Ptiitofophu cunflii aJtnirabilcm,
etearam animum a Deo a <Ul* miliiuJincm Eum fuifli coiifdTum: & qudd
membra corporis idem difpofucril, animo libcruicm dederit. Cap. XVI. oE d
dimiffo Platone prifeisq ; uatibus,cxtcros Phdofophos audiamus, omni pro/
&pc ralione,defmuliuidine, e/ propinquitate animorum cum Deo , corumfyab
ipfo creatione iuxta Theologiam Mofaicam nobifeum congruentes , ut appareat
unamfuiffefemper religionem, ac pietatem, quam fi mali homines, cr ignari
ueritaLis,pojl multa ab eius ortu fecula corruperunt, ea cum non culpa fuerit
cius hominum bonorum diligentia repurgata, pridino decori fuo reddatur,
principe , ac : duce ueritatis Deo eundos inflruentc, crjUuminantc. Arrianus
igitur propo/ nens fententias E pided, quem fus tempcflatis homines plurimum
admirati funt,. multa ad hanc rationem perlinentia loquituriemi ‘fejsP Jlcy^ccn
<rvy.7ro&lis enu. xsct bcfixp J\wx70,o7iycycvx^AM vero tj? 7r«v7ts
m&HyvpX' r&S iCjbfkoS 7TK7H§ #H, TUyrt eCvSgCOTPtop, JCf 7zSp dilSp,
HfXCU 071 iykuts, v<A 7VCTseivbp Y/\h/iaH$H<n.Tou, tcwr: Si quis ad hoc
dogma, O" opinione digne affici poffet,quod fidi fimus omnes d Deo , e T
Deus pater cfl hominu , atq; D eoru, nihil arbitror de fe ipfo infime ac
dcgcner,hitmilcq; fentiet, et cogitabit. Eccefiue Arrianus,
fiueEpi{letus,cuiiif fententias compilauit Anio/ Hus, neuter Chnfhanus,fird P
hilofophus duntaxat, agnouerunt, prsdicarunt om/ nes homines fidos a Dco,cumq;
efjie patrem hominum atq ; Dcorum,nempe An/ gdorum. Qucmxdmodu unus , ac
legitimus filius eius docuit in inundo homines precariyPatcr noder. Et, Efhtc
fmnlcs patri ucflro, qui Solem fuit oriri fic it fuper bonos,cr malos.Hocutiq;
continetur rerum primsua, hominiicum primis, atq; Angeloru creado,cr congruit
cum Theologis neris EpidcUts, hortantibus ut ho/ mo fus dignitate nofcat naturs,et
ut attendxnms ad petra unde cxcifi fumus. Hinc fore ut nihil de nobis uile,atq
; humile fentiamus, peruidentes nos effccx genere di tuno,hxberc patre
optiniu,clcmnuipimu.Riirftis omne corporis, atq; anmu crea/ ttoiic,in ftmmit
Dcii perinde atq; Archytas, et Trifmcgijliis referente c emere po tes 6o«
AVGVST. EVGVB. LIB- IX. tes Epiflctunt,cr Arrianum.Vt enim Archyta fuperius
interiores corporis,xtqt animi partes , orgina'\; ai rerum notiones capienJLiS
nece[faria diligenter exp Ii/ eans,a Deo fbrmxta,pofita $ memorabat:!? ut
Trifmegiflus, omnes ai amufim humant corporis artus executus,ex his gloriam Dei
, antiquum q; hominis opifi/ dum iuiims manibus elaboratum predicabat, excitans
tardos cr flultos ad con/ ftdcrationem artificis, explicantes^; uterty quam compendio
fe tAofes prodidiffet The ologiam,ad eandem rationem Arrianus uel Epifletus
pcrfcquuntur,que tau artificio fe in mundo,? in hum ino corpore fibrcfiflx,
mjifcnfu cr ratione eat reamuSydare de ipfo pofiint artifice tcflari. Nam, i
nquit, Deus colores fecit, ficui/ talem autem, quibus colores uiderentur,non
ftcittQue igitur fuijfct utilitas i certe nulla. At rurfum,fi ficultate uiuendi
quidem feciffet , res autem que caderent fub oculos non feciffet, que demum
utilitasfcerte nulla. Quod fi utraq; hec feciffetju men non feciffet, nec fic
quidem utilitas. Quis igitur aptauit illud ad ijlud ,er ijlud ai illud f Quis
aptauit gilbum ad uaginam,tuginam ad gUdiumfAn nullus f At/ qui ex ipfts
operibus foliti fumus declarare , omnino alicuius artificis ea confilio * non
temere ftila cjf r: ccp | y tst uy pty 2 ictsoy tyupxivj T\](*fTHy , rx </lt
bg«CTaL,ngti bgicrjSfXffx epiy »«c 'tiafxivj.ro <Pi xffiy G? , G? H7rfO/
&vyiix7TfoST^ xi/vnjixy tKXTtfV ovk 'tyifxivj. xgu </lvvxptit k ypst/ KM
TOlff tcopiots 70 is KXTlXKiVXO-jaivOli OvJ^t 7XV7K 'tfj. fXlvJ roy TIJ(/ virny
: N unquid igitur hunc artificem,fmgulu quodq; opus oRendit,uifibilia ue/ ro.er
uiftones,ipfa lux non oRendit f Mafculus item er fcemina , cr utriufj; ad
coitum impetus non oRcnditfTum jicultas,que membris bis elaboratis utitur, ne
hec quidem artificem oRenduntfEn Epiftctus, cuius fui temporis bonunibus,uit4,
mores,ioHrinaq;fuitadmirationi,quem Pbtlofophi fuffexcrunt, uel ille creatio/
nis hoRis Simplicius , maledicusq; Lucianus , qui fertur lucernam eius
teRaccam, multis millibus numorum cmiffe, clamat, bonus,? fanftus, humani
corporis har moniam aliquem declarare opificem,ferre tcRimonium opificia de
fuis opificibus . Cum fla‘uas,cum pidas imagines intuemur,fubito mens accurrit
ad artifccxum domos,pxlxtix fufficimus,exteplo de opifice cogitamus. Sic qui
non fit jhl tus om/ nino,cum tantum inhumano corpore artificium, cum oculos,?
ad eos collufbrxn dos lucem extcriorem,ipfosq; illuminatos colores perffexcrit,
non ne exclamabit fuper artificef Cum ucro quam propagandorum hominum cr
generis per fccuU fuccedemis artem rcpercrit,cum membra in utroq; apta , eaq;
generandi cupidi/ tate inflammata cogitxucrit, quid aliud dicct,quam
fapientifiimum quendam talia molitumfAgnofccq; hocloco,explicatam Theologiam
Mofaicam,Mxf ulttm, cr fccminam creauiteos,cr benedixit eis,dicens,Crcfcite,cr
multiplicamini. Que enim fuit alia benedi£lio,mfi membra, uafaq ; genualia
prolificis feminibus reple/ tXyCrad generandum rapida cupidine acccnfa: Suffice
nunc cr contcmplxre,re uocaijf ai animum fimika quoq;conjiffum duobus locis
Anflotclem , qui preci/ DE PERENNI PHILOSOPHIA tfo7 Puf retulit ab ipfa
Diutnitate,fiflum utrunq; fexum ad commiJUonem,cr propa / gationem,ov7to vtto
ToO BuvJlkkI tfts « epvo-isloOr* av /fcM<$a TMsyt/yxiKcswfoS rriw k oi
vtoyjxy. e* hic quicun# iudcx xquus ejfe uelit,clare ad exordium m Theologia
Mofaiea, totam# illam operationem , tjuamfimili modo uctufhfiimus Io£>
admiratus decantauit,ffieflant: Manus tua fi cerunt mc,cr pLtfmauerunt me totum
in circuitu. Sicut lac mulfifli
me, genitura demiffa(fcilicet ex genitore)ojhbus cr neruis compegifti me. Qux
potejl igitur ejfe maior Philosophorum Theologia utra concordiatFatetur
Ariflotcles crea/ tionem corporis humam,fitctur cr iUe,cui tantum Philofophi
tribuerunt , ut affe/ rerent,quem di fla eius non comrnouerent,duntaxdt
fupcreffe,ut poenas fubterra / neas expeflet.Rurfus Epi fletus c r Arrianus,non
modo corporis humari quonda Deum I itentur autorem,uerum etiam ipfius animi
crcatorem,qu em iuris fui libe/ rum,folutum fvcijfe ingenue comprobaf.Dcus,
inquit, non folum dedit nobis ficui/ tateskas,qmbus gencrofe cunfla aduerfa
pcrftrarmstifax o »y kyc&ov Bx/ Tccis <tAjl#fe|'«< J flS «KOlAvJcy
TOVTO t<AC0Kt Mai/<iyKCCSOlJ tcur xpccss o<Aisoy oAoy ctt/7 oief
ityiiy 'tTroiyri^aviPt KvrtofivxTxrposJov Ja t <ryyy xujoMnruy, wsi h tyt,
vro</li<rxi:Sed quod erat regis boni , er uere patris, dedit hoc
Uberum,expcditum,non coaflit,ipfum# omne inferuit, cr pofu/ it in nobis,necuU
tm uim effc reliqua uoluit,qua poffet ei impedimento ejfe. Hic et animi creatio
efl, et ea natur a,in qua lucet diuina pote jiatis imago. Apparet enim inanimi
liber tate,qua cupiditatibus, fi uolumus, imperamus, motus# irrationales eoufq;
fuperamus,cr [opimus, ut duo in uno homine ineffe cernantur, alter reflor,
moderator, alter cbpreffus,cr fremat quantum licet, parere coaflus. i n hoc
inqua efl, quod omnes pradieant,fimditudo cum Deo, [aera potejlas,imperium
frenan iorum bcjtiarum,quat gerimus nobifeum furoris, cr cupiditatis. Hoc
tribuit Epi fletus animo, et datum <i fupremo Dco,ingenue fatetur. Epi
fletum autem adeo fu frexerc Philofophi,ut difla eius ferrent in coclum,cximtjs
laudibus celebrarent,eo colli gentes, cr interpretationibus lUujbrantes.Qtlo
Procli, Porphyrij , Simplici f, multorum# aliorum improbitas aut imperitia
coarguuntur, qui religione infeflo bantur, eorum magiflrd ueram,qux reperta
apudfuos,fuffiiciebant,uenerabantwr . Ali* fuptr eodem, Bpi Atti fcnlcmix ,
quod animas abfciflits , flue ndiauiia Deo di quid abfciftio aut radiatio animorum.
Caput XVII. pPidetw fwe Arriamsno contenti femel fuperiora de fmlitudine,er
dffinit* ■ if Dei cr hominis prxdicaffe, quoniam hoc erat totius doflrinx
fundamentum fine quo, nulla de reflajxma# uita dari prxeepta poterant, nulla
ucra religio con flitui, inculcat cademjninc extern uirtutes aUoOcns,totamc jj
beatam, quietam# ui tam inxdi\icans,v7tcvTX tsijyaAnSS ra wtf i rus ovrytviix s
7 ovlhov(& ecy&parusuy Atyo/iiyxt/wd Taiy Qitoo-oq&y (Alce icci/Jcy
ko rptrilAx ri yatqoy t oO BfoC:Siiinquit,hxcfimt itera, qux de affinitate Dei,
m • QJ e r hominum 6 et AVGVST. HVGVB. LTB. tJC. et hotninu dicuntur i,
Philofobk,atrfe magis A thcnienfem,dut Corittihiu quis U9 cet,no potius
mundani*, non potius filtu DctfSKtijcrt idonei </lt, rip £kcp net ut »ii @ nentpa
& iytfioya, ix W* «/*as iftUfitcrtleet Xtmtry & :Habcre,inquit,Deum
creatore,tc patrem, ducemc^ no nosid ab omni met rore,tknore<fc liberabit.
Non folum ergo Eptflcttis,er Artimus, ejjir homni cum Deo fmlttudir.em.ud agna'
tonem confitetur, fcd eam quoque jfjcrunt altorum Phlofophorum e jfefententiam.
Vidimus fupertui hos Pbibfophof,prxdpue Pia/ tonem, Anflotclcmjedante
hos,Pythagoram,qui Dei genus bennes dixit. Ara/ tum,aliosqi multos. Hos innuit,
& fcqumtr Epiflctus, nulla ratione cum facris lite ris difercpans-Ego
dixi,ir,quu Pfalmus,Ci) cfiis,cr)Uij excdft omnes.Et, Vi den/ tcsfilij Det,
filias hominum C?,Dcdit cis potcjlatem pliosDci f.cri. Non 'ne una ea demij}
efl,fuit frmper k con fututione mundt religio,tempeflate dtluuij contaminata
pofl hominum errore demo pollutd,rcftdens tamen i» anunis fapientum i quo/ niam
igitur efl nobis eum Deo fmlttudo,propinquitas,ex eo delibatis, & hauflis,
quid ejfcur er non maxime latemur, triumphemusq;, mlxl humile de nobis ipfb
fentientes, nihil uile,nofiroq; fonte,ct parente indignum agentes in
uita,nojhra na tura dignitatem agnofeentes i Cur non concurrimus omnes, qui
fententijs confli/ ramus, nos affines effe Dcojtd religionem etus i imo cur
Phdofophi,fapientes que non concurrebant ad eam t Sed certe fapientes, cr qui
tyrann(s,impifsq ; impera/ toribus non adularentur, eorumefi muneribus non
inhiarent, ueritatem frdgtltbut bonisprafirentes, concurrerunt. Quodft alij
ueritatem dfuis pradteatam adtnira bantur,a nofhris autem fmluer pradteatam
irridebant, aut fluUi,aut maltuoli,imd diq; fuerunt , aut ignari religionis
huius ac maieflatis eius uclut Andabata pugna/ bant caci.Omnis hac Tbeologia
Epifleti, Arrunte^ noftra rfl,aut e nofbris bbrir, ceu qua probarent, defumpta,
aut certe fuccedens illa per omnes atates ad Phtlofo ph os ufq; doflma,nata ex
eisdem fontibus, atq; noRra,fi ad primos genitores,un / de fluxit
Mofaica,reducatur,quaq j fiiit penes Abraham, \faac, lacob caterost j; no
nominatos fapien tt farnos mos-Ex uno enim parente Deo nati funt omnes : Et, ut
D.Paulusapud Athenicn{cs,Yecitfy cx unofayunc omnem humana gentcm,qtue
habitaret fuper uniucrfam terram. Rurfus Epi fletus eandem fmlitudtne, focieta/
temcfc bonunis,ac Dei,declarans,huicq; omne re fle uita rationem deducens ac fU
bliteus: @ <rvyyirus TtnSTv&ii xecxii&w tAv\v&«ti^y,ecepts u/
$xcct c{kf/ tAvQxyiy ; Non pudet, inquit, tiitam cum dedecore
tranfigere,impotcntcrqi in aduerfv cedereiEt affinitas nobis cu Deo ejl-lUmcue/
nimuf. Mitte nos regredi,unde uenimus. Hoc Epiflctt dtflo, facile potefl
tnteUigi, quid Ariflotcles [ettjcrit,cum ait mente [olam dtutnaeffe, faiamc^
ueture exterius* Venit fcilicet, mifla,infufa, afflata dimittis . illinc ait
Epifletus uenimus , eo redire nos oportet,ad prtRtnu domtcilium.QuareqHicunqi
teflimoniu illud Artflotelisde pranant,ei[enfm ttefeio quem
ahicoaptaqteitcofaettosparmiurttatis (ffcgtta w,prifcam DB PERENNI PHTLOSOPIHA.
tfoj £** TOS,prifcam Phibfophiam nefcientes, que fi obfcmra,claufaq^ interdum
apud Ari flotelem effdidts certe altorum Philofophorum,qui clarius differucrunt,
enuclea tar.Sedrcccntiorum Phdofophorum ea fere calamitas, ut radior multor,
quos uari dde parte ueritas effundit,non cemant,proptcrea quod uni fefe
Artftoteli non de/ iiderut modo, fed adeo deuoucrut,ut fi fuerit opus pro
dogmatis eius tuenda, infer tum flammamq; ruant: in cuius Philofophia , ftc
quasdam opiniones prauas conce ferunt, ut ipfum jifurgcret,ea deftomachaturm
putem.Pcrgit edam Epidctus,ut qui nunquam Chnjhanus fuit, fiujfe ob dodrina
bonitate uideatur:Omnia,inquit, connexa,atq; apta mterfefunt,auditoq ; quafi
imperio Dei, cunila parent, eunda cientur: cd 4-v\ctt o-lp st oof artp
w</lwi/xivcu,(d <rvvx$ iis «vt i no fia a<rxt,&
X7ro<nrctio-punx,i 7rccuros</lt xi/ii kivhhxSos, «Ti oiKUts G2
<rt/ix.cf)v as b 9tcs ctlobcdireci: At animorum, inquit, qui eo ufque funt
connexi, er copulati Deo, ceu fwt particula eius, er abfcifitoncs,non 'ne mo
tum ceu proprium, er coniundum fentiet Deus t Aduertere commodum ejl hoc loco,
hanc copulationem non effefubflantialem, quodipfe quoq; dixit Epidetut, Sunt
enim aninu,ut Philo quoq; dtfcrtifitmus aiebat , ufut eodem nomine atq, ■ Epi/
dettis,acn 6T7TK0-(jicc7x,dbfcijiioncs quadam, C 7 auulftoncs ex Deo. Dico
autem abfcifiiones,non fubflantiales,fed quales mnuit
Mofes,ajfLxtus,afpirattoites,emif/ fiones d fa ipfo occulta. Q uod alio
clariore nomine Phdo dccitrat,ocrxvy<x<rpM ttc,fcindHa,radij^x
tUalucediuina mijfi,CT abfafi,feparadq;.Beneq;,ut fuperi/ ■ m uifum,nouit etiam
Trifmcgflus animos non efje de fubflantia Dei ad Afcleptu: avvsisp VKiUpo&onfttHiatrosvh
Bo-iCThfoS Sso7tt§ httKu/ icws, KC&eertp t o t i hAss
cf>ocS:Mcns,inquit,no ejl abfeiffa ex fubflantia Dei fed quafi explicata,
ucluti Solis lux. Declarat igitur Mercurius quod ed in Mofe- Ea enim explicatio
uocatur d M ofc,aft>iratio. Hoc innuit Phtlofophusjunt abfeifii, non d
fubflantia, fed quod fecundum defignat,ceu radij nufit,ceu fcintiHa, uelut fpi
rationes, id Epidctum fmjifje par ejl. Et dtuus Paulus , nos genus eius diciu
Quod 'a&is cfl homo.in mun Juqr introduflu* a Deo, ut contemplaretur, quod
membra * «orporitad opcriuoutt difpofifa di quod is cfl cQ oramu confenfut,
Cap, X VIII. E mfy omni Philofophia fua , qua Platonicis, Peripateticisq;
admirationi fuit, Epidctus clamat, iterum,iteruq; monet, honunem iuxtaMofen
aDconcatu, nunc animum contemplans,nunc corporis opificium:ex hisq j in laudem
creatoris V opificisjiomines excitans- Ac primum, ut Mofes retulit, Deum
hominem po fu iffe in Paradifo ,ut habitaret, er cujlodirct ipfum , nouifimumq
; rerum acaui-um f/ominem ftc iffc,& ceu domtnum,in palatium exadificatum
induxiffcjrudtaq ; ta citus Mofes, prudentibus conftderanda reliquit. Haud
aliter Epidctus, er Arria/ nus declarant er hominem in hunc mundum a Deo
indudum, er quam ob cau/ ftm fit indudn: rop <Al ccv3fXU7rc,u do-Hyxyiptcevrr
n ty t*V y/Tt ^ «7^ : Hominem autem contem/ m QjJ * pktorcnt ' AVGVST. BVGVB.
tIB. TX. 3 piatorem fui v fuorum operum introduxitinec contemplatorem modo,fed
ctLm eorum interpretem. A gnofeis hic er humanam creationem, er fuprcmu
opificii admtrabda j; confihu,ut ex adificato,ac conflituto mundo, fuis in
fedibus,ommbut ri'e,redcq; flabilitis, induceretur notu fimus frcdator,ac
contemplator,qui mirat bilem hanc,pulcherrimam uaflamq; admiratus
domum,ftngularem agno[ceret,et frtcrctur,collaudarctq; arahitcdi ftpicntu-Sic
nofbra quoqi Theologia monftrat, per ea qua foda funt,confrici inteUigibdia-Et
Arifloteles de mundo. No alijs ocii it s, quibus inuiftbilcm Duiinitate
uidcamus,opus effe,fed his duntaxat, quibus ce» lum,ac terrat,maria,totoq; in
mundo uilam,motusc j; perfriciamus.Hinc uera det promenda, dedttccndaq;, rufi
quis fe fronte luce multare,ultroq;in[anire uelit art gumenta fuper
artijice.Paritcr omnes conueniunt,profani,facri, maior, minorfy Philofophu,cx
omni opere mundano querendum, djfcrendumq-, opificem. Ofle* fum enim fuperius,
Platonem, AriHotclem, Marcum T uU. m eandem f bitendam panbus fufrragijs
concefiffe . Qukunfy
igitur hominem contemplatorem fui in/ troduxit, is certe creator eius ut fe
contemplaretur fuit. Eodem confen fu Marcttt TuU.ante Epidctu- Hominemq;ip fum
quaji contemplatorem coeli, ac Deorum, ipforumq; cultorem ficit-Sed Epidctus
pergit etiam perfwgula,quod decontem pia tionc,pra dicationcq; diurnorum operum
in uniucrfum dixerat,in partes cxpli cans. Eius non ab homine proftfrones,fcd
quaft a Prophcta^mt A pojlolo prola/ ta,uerboq; Arrianus affirbSt
mete,inquit,hdberemus,an quicjud cfjct,quod nos facere deceret,nifi laudare
Deum,gratiasq; eundas re ferreiw WV © anemfov itci^xgU Kf>irrxs,K)
i&M7tet &<fl{y r>y vyvoy ,v>y at -ny §wy,yhyet& o Siot, hi
Hftiy 7iKft%y/ cpyceree 7 vcu7vt,<ft' uy tOv yhu Ifyceoiyidte, ptyat
c&tbS)b7iyapxf</li</luK<p}foiKfC7K7n<rsy}b7ii&iAucy, oTtcwa
fiefi KiMboruitfcb Hse$<fij<Aoy7tes cweemvtiy. Tcuhrvrtetf tKCts» WkQh*
(aay te/la,i(suroy ytyisvy SaoTCmy vyyoy tepvyvay.Nonnc, ait, deceret c r
fbdientes, er arantes, er comedentes canere laudem in Deui Magtiat Deus quoniam
nobis hac inftrwmenta dedit, quibus terra colimus,Magnus Deui, quoniam manus
dcdit,quoniam haufhm,quoniam uentrcm,quoniam crcfcere tat cite,cr latenter,quoma
dormientes refrirare. Hac ad unamquanq; rem concini re oporteret, ac maximum
Jiuimfimumc^ hymnu canere. Hac ille dkit.quem , ut fape docuiCcogor enim
idcntidcreferre,atq; id Philofophis rcccntioribus demon/ jkare,ut hinc jeipfos
agnofcant,eu fe adfcelerata,uel de immortalitate dmmi,uet aeternitate mundi
dogmata rcfvrunt)is inquam ejl Epidctus,quem fuo tempore fit frexe re omnes,
Philofophiam, mores, uitaminflitutumadmirantcs . Neque mini Chrijbanusfuitjcd
qualis Plato,Socratcs, uiri boni , ucritatemep ab ipfa Natura, meliorecp Philo
fophia haurientes: fi quid 4 uctuftioribus gentibus ad Grscosafri
raffet,coUaudantcs,exofculantes . Porteq; uidit hac in faeris literis Epidetus
, fed nor magis maiorum Philofophiam^ qua-pia fuit omni t, ac religiofa,et Natura
uu cef t>B PERENNI PHILOSOPHIA. iit irtf perffpedas habens, ea dixiffc. Quis
enim cf{,cui non uideatur,aliqtiem nccefft lio creationis humant,cundcmq ;
omnibus modis fspientifiimii autorem fuiffc, cu iusfdpientiam,primumq;
confiltunt , res confecutt declararunt . Vt tgfoifr, Mofes dixit de homine
creato,Et pofuit cum in Paradifo,ut oper uretur , er cujlodirc ip/ fum:&’
in terram mifit,fugatumeParadifo,quo,cultu agrorum dcfudans, inde ui
ditarct:Sic Epidctus eundem ipfum confirmat manus ad fodiendum , arandum#
dediffe , reliqua corporis membra fic dij 'ofuiffe,ut nifi is membroru ordo,ct
tum fecrctt,tum in propatulo operationes ej ent adhibita , nullum futurum
fiicrit 'ge/ nus humanum. Qjaid memorem arcanas illas, qua latenter peraguntur
operatio/ nes augendi,rcff>irandi,cum dormimus f In quem ergo e noftris
alius exclair.auit Theologus ,Manus tux fecerunt me,et plafmauerunt me. Alius
autem, Ante, re troforma/li me:Et,Qui plantauit aurem non audiet: qui finxit
oculu, non confide rauit:in eundem tollit laudem, exclamandum# iubet
Epidctus.ln cuius oratione , operumq j diurnorum prtdicatione profido talis
mundant creationis prtdicatio continetur, qualem ante oculos habuere no fhi,
quifimilitcreum ex operibus coi/ laudabunt.Neq; enim qui dixit,Manus tut fecerunt
meittemitatem, perennem# fidionem rcftexit. fcd qualem Mofes defcripfit: I n
principio creauit Deus calum V tcrram.Cum quo inclufa quoq; e fl humana
creatio. Profcquitur autem E pide tut, Quid igitur, fi plcruj; obeteati eftis ,
non aliquem effe neceffe ejl , qui locum hunc e xpleat,pro eundis, efferens
laudibus DcumtQuid aliud poffum fenex, er dtudus,nifi laudare DcumfSi igitur
cjfcm lufcinia , facerem q ut lufcinia. Si cyg/ nus, qutcygni.Nuncctlfn
rationalis fm, Deum me laudare oportet. Boc unum opus perpetuo. Nunquam hunc
ordmemyquoad datum fuerit,dcferam . Vos# ad hanc eandem cantilenam cohortor . 5
hominem uere diurnum , cuius exemplum debuit
Porphynum,Proclum,Simplicium,reliffonishoflcs, potius ad canucnc/ randam,
colendam, quam contemnenda adducere, cuius efl firma flabilis# fapint/ tta,Dcum
totius operis mundani,®- humant gentis autoremfemper collaudare, nihil nodes#
diesq; aliud agere. Sola# ipfa
faciens, quod illi facicndit cogente na tura, fatebantur. Si probabant
Epidetu,fi fapientiam nurabantur,dcccbat eos ad/ mirari quo#,qui religione hac
inittati,fm<les effent, redditi tales ab hac unica fa/ pientifiima#
religionc,tanqua uberrimo eorum fvnte,qut uelut exriuulo loquctt tem Epidetu,cr
ad eam dodrinam uiuentem,fhtpcbant, admirabantur. Sola igi/ tur hxc uere laudat
Deum,creatorem ueru fatetur, er agnofeit . Quoniam igitur fidi fumus 4
Deo,cradeum fcrmati,iure mandat,hortaturq; Epidetus,</hari/ 7e i<A<f
<rif<jy t rvy^oAa -f Oportere nos feruare fymbola Dei . Sci/ mus quid
fymbolum fit,focietasnaturt,coniundio,confvmatio- Ac cemeut Epi/ fletus cwm
Chaldtocongruat,ut libro primo uidimus,o-vfaSoAxvrxrpiKosv9s ta-wVpt retis '
4-t/xcciS:Symbola, inquit oraculu Chaldaicu,patrma mens inferuit immis.Eece
fymbolum inter hominem, ac Deum . Vt enim PfcHus ait, Qucmad/ Q 4 3 modum. tfi»
AVCJVST. BVGVB. tlB- IX. modum ii imaginem Dei liber Mo fucus creat hominem,
fic creatorem Chaldst$ tejlatur animis fymbola fus proprietatis inferuiffe.
Quod Phitofophi duplicem hominem alTijniucrmkfed uerom iplum anlmom, hunc
immortalem Sc finnlcm Dei. Cip. XIX. p. M nes igitur mortales,quocunq; ftue
cupiditas ad fcecuLmdtm,fiue Satura 4 UucritaUs agnitionem
adduxiffet,Graci,Chaldei,Acgp>ptif, immortalitatem aid morum una eundi du(h
ratione perhibuerunt. Ea ratio uarijs nominibus, eundem fen fum refonantibus
apud omnes dejignatur,nunc deorporeis fegregatio, manife/ flumq; a corporibus
diferimen , er omnino rerum aliud genus ■ Nunc agnatio,fiuM liarius,nunc
jimiliuido Dei,nuncfymbolum inter eum hominem$,nunc cognitio, fapientia,
fcientia.Eaq; omnia clare dicuntur ab eis de mente, ftue animo, quem uc rum
hominem ejfc,cum Plato, & Artjloteles pojl multa fecula noffent , prodidif/
fent,Trifmcgijlus ante eos plurimos annos natus,homimbus inuulguut, ut appare
at omnium eandem fententiam, confenfumq; admirandum fiuffe. Igitur qui prius
dixcrat,Dcum creajjcbominerti ftbiftmilcm,eamq} uti propriam prolem dtlcxiffe ,
deinde feparans,ammujt corpus,hominem alteru corpus ipfum morulc^tlterum ipfam
mentem immortulcm,hancq; effe fubjlantialcm,uerumq ; hominem: ccrSf* wroS
tf^swAis fitx xdrwnx SrmoSiCcddvXTOs Jit <Phx to(/ iciut/ fv avSfCtmop : H
orno, inquit, ejl duplex, propter corpus mortalis , immortalis propter animam
fubjlantialem hominem-Vt igitur Artdoteles in decimo de M ori/ bus,mentem proprie
appellat homincm,er UtArsoy yogtoy, meliorem porticu/ Ltm,dicitij; id optimum,
iucundiftmumq; effe cuique,quod eiproprium natura fit, fl? t5> ccySfeuva. i
Mo Konctrcy vsy Hln,uvstf yaxbitsx tuto ocv&ftowo;: Etiam
bomini,inquit,uita fecundum mentem fore eiufmodi, quandoquidem id ma/ xime homo
ejl.Ecce Mercurius Trifmegiftus ipfam animam feu mentem uociijs/ crtiaM
itv&ftouToy, nempe uerum,fubjhntialcm(] ; hominem.Et quemadmodum hunc
Arifloteles folum duiinum, exterius aduentante dicit, fc Mercurius,hunc imi
morulcm,corpus autem corruptibile. Duo igitur aquali d eundis praedicatione ce/
lebrata,nos er * Deo creatos, er generis affinitate cum eo fociatos,qui nobis
fym bolum, proprietatem^ naturae fui indiderit. Hoc illi fen ferunt, locuti
funt,quia per fitcccfitonem d primis hominibus, penes quos fuerunt ea
perft>cfltfitma,dcfccnde/ runt in pofferos, ut quo procedas anterius in
retro adas States , liqutdtus,maiore<fc confen fu deprehendas celebrata.
Ferunt igitur Grxci fcriptorcsfacri quod Thales, ihtyty xfiAepovscii/ H/cdes,
co;xhj ts 'troidii, (cJ tpoj </^</WkIxA3 : Dice bant nos fratres effe ceu
fctlicet qui ex uno Oro, er prxeeptore- illud uero contem piatione digmfiimum
ejl, ut Plato partim rationem, partim prifes Theologis def/ cenfum fecwus,cuius
haeres quafi legitimus fuit,pronunciauit, effe animum ucrum hominem,folumq ;
diurnum immortale creatum d Deo longe altcrius,qudm corpus cOiKttijniSfUtty hoc
diferimen apud omnes Philo[ophosextat.Quemadmodum igi tur dupU/ DE PERENNI
PHILOSOPHIA rfif 1 hrr duplicem hominem dixit Mercurius , fed ueram, toUm 'que
hominis fubfianti/ um,ipfam mentem,uel animam : Arifiotdes tutem hunc duplicem
hominem »« li/ hrode Generatione animalium luculenter exprefiit, ac diflmxit
corpus, cr om/ ttem a corpore infeparabilem animam nafci dicens ex elementis,
fruma, fremo/ te, femine, corporis excremento, mentem autem exterius aduentxre,
genus aliud, dhinum,&- 'incorporeum : ftc Plato in cuius fententiam prorfus
iuu Anftotclcs, eam que alijsuerbif declarauit,adco difiinguit animum, cr
corpus, uelutduosho • mines, m Timeo, ut duos eorum flatuat creatores,
creatorem animi Deum fu/ premum, corporis dtmones, D eos nempe minores Angelos.
Atque efimirabiUt- Theologie Mo falce interpretatio,ut fit operepretium cernere
confirmitatem fu/ per creatione animi cum Mofc. Vt Mofes humum illam
lutulentam, cocnofam, madidam,imaginr humana infbrmatam, fcd ante pedes Dei
mortuam, exanguem/ ‘ que iaccntcm,afflitu Dei dicit animatam, dantis ex
feipfo,atquc infrirantis tu ia/ tem fubfiantiam,erat que corpus, quando non
erat animus prefens, corpus de hu/ mo terra fumptum, animus dimijfus i Deo :ftc
prorfus Plato creatorem animo/ rm fuit fupremum illum opificem : Quorum,
inquit, 'mitium traditur uobt: i me : Gr£ce,nrttpxs G? varxpfcc.uivo j tyu :
Quorum, ait,fatus,cr 'mitium tra- ditur uobis a me- Q uas ait ego fcmmaui,cr
inchoatu tradam uobii , loquens dea / nimis. Et noTad id quod erit immortale,
partem attexitote mortalem. forma frefei licet corpus Angelos, animum exfcipfo
immortalem, fui ftmdem dcdtffe- Liga A tumquefiujfc mortale cum immortali, quod
dicebat Trifmcgiflus duabus rebus, altera mortali corpore fumptoc terra cr
elementis, altero animo immortali diui/ nitus miffo. Hic' que efl tum creatio
animorum, cr fatus a Deo, tum eorum im / mortalius.Similitudo quoque diuina,nt
inMofe, quia uocat eos ibidem Plato, a&c retTOtS byMVvyiOy, uniuocum cum
immortalibus, ut funt inter fe animalia- Et, fCipt-iTKvTX ywoirtrce, <£? Btv
nvrcJo^orrg, Stoij i<nx {cn <ty ; H£cf inquit, per mecrcata, fcilicet
animi, tutam 'que ajfecuta, Dijs aquabantur. En ad/ mirandus cum
MofaicaThcologu confenfus eundis prsdicantibus animos i cor/ paribus feparatos.
Mofes quu fiuffet corpus, quando non erat animus, quia mif/ fus animus d Deo,
corpus e terra defumptum. Plato, fatus animus, cr tnfimaun 4 Deo immortalis,cum
corpore mortali confociatus.Marcus Tullius, Nec inuenic tur unquam, inquit,
unde ad hominem uenire pofrnt,mfi d Deo, loquens de ani/ Otis.Hecq} efi,quod
Anfiotdes Svfxlkp, extenus, Marcus dicet, d Dea* Qii jdohhinccjufjm dixerunt
animum t corio creJilTt in corpm.in quo uT* • nat in pernam : & quod hxc
Turpido non (it utra : Se quoJ alio Tcnfu intriti* gen Jum.quoJ pnTct
prodiderant : Et Plouui Tentcntia Ctpcr inunoruliutr ani - morum. Cap. XX 1 «X
H ac caufa fidum e fi, ut hanc mortalis rci,cum mortali confociatione comni
tefiionem, animorum^ cum corporibus colligationem , ex quodam rumore non Qjj 4
baicpcr/ • J 6 i4r AVGVST. EVGVB. L I B. IX‘ bene percepto,*! poenam,cr
fupplicium tp[orum,[cr ob quxdam g ram fceterd datam arbioMarentur,audiaUcs ab
andquiflimis progenitoribus , prius corpus fuiffc mdc animum exterius
inju[um,at< £ alligat um.ltaqi Philolaus Pythagoreus : nxf> TUficrrat /X
G? oi vrxAxiii &to*oyom G$ hxvt{s*S ^tXTirxSTipMfi ttS, h 4 vyn ra aranum <rvrti(wKTXi,
<& KxBdbrif iy <rcoyjttji nTO> tV $xrsrxi: Teflantur,inquit,pri[ci
Theologi oc uotes, quod propter [upplicta,ani/ ma cum corpore rfl alligata, er
quafi rit eo fepultaHxc igitur fuft>u;io,qux prin/ apum» ucrum habuiff. t,non
[ane mtcUcdum,ipforu quofy teflimonio dcflruitur. N<m Plato creationem
animorum et corporu dcfcnbens iit T imxo,ubi amandare ftpcrflitmes
oportebat^phyftca^ ratione agere, fcrtpfit ftc naturaliter, V conful to,
diurnam prouidentiam animii corpori coWgaffc,ficut naturaliter er utiliter ere
auitcodtm, cr terram.Sed Imis fima uera eaufafuit,qubd Paradifum,quemai/ modum
Chaldxi myjlice interpretantes, etiam hominem e paradifo fugatum,ani/ mam
[cihcet e coelo dcic{lam,inclu[am<fc in corpus propter pcccatum,quod,CT i/
pfum myjlice fenferunt, exponebant- Qtu quidem error autaru [uorum rationibus
popa definietur. 1 Uud modo conflet diurnorum animorum, [eparaumf, i carpo
nbtts naturam, atq; focietatem cum D ijs habere, omnes agnouijfc,prodidij[e ■
Plott nus edam his refpondit,qui [ape cr memoriam, [cnfumq; impeditum,
turbatumefl cernentes de immortalitate dubitaruntyipft caci,canofoq; iudicio cr
ealigand:Ani ma,inquit,cum Dijs habet commcrciujmmortdlis ; JicHecp id pojfet a
nobis agno [ci,j i puram,limptdamq} eam, ut ait Plato,uideremus. Nunc autem fxpe
labefiflam cemcntes,neq; duiinam.ncque immortalem arbitranuir.Sedenim cum
naturam rc rum ponderamus, puritatem carum in flflcere fas tjl- Quandoquidem
quod adie/ {Ium cfl,fempereffe [olet impedimento ad eius perfidam nodauem,cui
jittaaccef fio extrmfecus cflAtaq; confideret demptis,ac detradis al icnujfe
qui[(f,: x&c 7U~ aSwflCT©' eft,oT«lJicw ny Siitrfyvu y voh7v,K) $v *£$ K
fuy^ywHyfyoy.oM Y*f msyeg£me,iK txlobij-nrnjiJi t ns baJ)oy
ng^rmoi\rrxc,7tu.v-itc vic <jv %T *ov tw, xccryoy ty ourr°y vOHV°y->Kj
(pccrfrby ycfit/ttyfyoyiCredctq; [e immortalem, cum [et ipfum uiderit in natura
\ntelleduali,ac pura.Videbit cum mente afficere, et noffet nihil [enflbile,neqi
rem mortali ullam, [ed cum re [empitcrna,[empuema rem intct Ugcntem,omniaq; m
natura mtc!leduali,mundumq;fcipfum inteUedualem,cr l * mino fumeffe. Sic
Plotinus- Eius igitur [ententia ed, utcemis, animos immortales, Cr [empitemos
ejfe,quiafolis his res xtcmx,c r immortales nofcanturficut fenf» moruli
mortalia capiuntur. Eam flculutem, quaresfempitemx, cr incorporet
comprehendumurlqux cfl tota ratio Anfiotclis)mcorporcam [empi terna effc.Sic
colligit Ariflotcks,mir.uc[fc fcmpitermim, er incorporcu,quu [olus fcndtrcs
[empi emas, cr incorporeas Attimumq; effcintcUefiuale lumen, fempitemu. Simi li
ratione u[us Plato,ut conflititfupcrius.ficri qno$ poteft hac admonitione
quiflji cautior t DE PERENNI PHILOSOPHIA uu lior, ac firmor, cum uidcrit Animos
imbecillos, uaciUantes, affedos. A bfcinde, inquit, Plotinus, tolle non fua: Videbis
duunu,magnum,lumen longe, latcq ; ftiritu alita progrediens animu. Ea qux
fapiunt,nofcunt,cogitant, proderant prouident (cui fubfcnbit Arijlotclcs)funt
incorrupta,immortalu. Diuinumquoq; effe animu, eum# ucrurn
hominc,iuxtafupcriores,datam # ci pr a ter cataas animantes, par I icuUrem
fortem, luculenter fuper Eptdctum pradieauit Simplicius : o <fi ornet
tur$£to7r&lw ExsAc^&^tLjj T^iMJTrTrfoSvi/vijXtos WiKKrtuntottjiy b rve
aMceaAsj-ttfo&a •nh «v^a)7roit\yftzi' ifrn,VT& amsSa(<{ rlw ixut
teyiKMy 4-vX*V uazn^i^e <pvo%tK,v/ TU Iny: qui uere, inquit,bomo
cf[euult,dignita‘em# generis fui cupiat redime t te, quam Deus prata animalia
b'Uta homuubus largitus efl,is jludet ut animus fu t tu rationalis fic degat,ut
natura habet. Enuerus homo, generofus, infignis fuprt exteras animantes : quod
Deus ipfe largitus ejl-Nthtlq; iniereR inter Sunplicium, Cr Mofen hoc
loco.Mofes,Etcreauit Deus hominem ad imaginem cr fmlitudi/ nem fuam ut prxeffet
pifabus maris, cr uolatdibus coeli. H ac gratia diuinitus data eft, fmlitudo,
proprietas 'que diuina , data ratio, qua dominamur brutis-ls uerus homo. ' «'
AtexanJrum AphrodtTeum.ammn immortalem ren(ifTe.Separart eom anima» corpoream,
ab anima diurniore. Animi lg nritdignit nem primum Gimmo Deo Ium iniclle&n
noflro inbuere, utrumrp incorruptibile, affirmante. Alexandri clara ocrba de
uitdkftuj bumam uworrupnb dicate. Cap. XXI. SA epe folct CT in fchohs
Phiofophorum, cr in omni p ropemodum uita odior ne, error is accidere, ut adfmt
qui grauis alicuius uiri fententiam, aut uocem Perperam excipientes (ut fumus omnes
in malum,qudm bonum propenfiores)fk/ dant ut fima mualefcat,utros cosfmle qutd
fcnfif]c,qualc ipfi interpretantur. Ac cedit item ignoratio,cum libros eorum
aut ofeitanter legimus,aut omnes legere no euramus,contenti pauca quadam
uidiffe,cr ex hisiudiciumfcriptoru feci jfe -Hoc eum primis eucnit dc Alexandro
Aphrodifeo,qui cu putetur pafiim aninu immorr talitate repudia f[e,qui [cripta
eius omnia lcgent,podaauerit,perpcndcnt,'mcniet ne l eu fccusfenjiffe,quam fima
cjl,aut fi fcnfitjhabcbitundc ex didis fuis cu abun- de coarguat.Quatuor igitur
rationes,ad omne hanc probatione prxflo funt,quaru priores iudiciu quoddd
fidant, no fenfiffe Aphrodifcu,anima mortale.poflcriores dilucide,
pcrf[icue,nuQjs obumbrantib. ambagibus hoc ipfumpradicabuLScnfit igi btr
Alexander cu exteris, cum qui dicitur animus aut mens, gr ace v£\immort<dc.
Prima# ratio. Qttu definitio, qua dicit, anima effe crafim cr adu,fwma# corpo
ris,cr ut cius utar ucrbif/tK fi aooicctyu fw & KfcJj-fcas TcS y TTfwTtuy,
ex quada mijlionc,et temperatione primoru elemctoru,ejl definitio anima
corporet . corporea# uita, qua uiuit animal hoccorporeu,tencdre, corruptibile,
mortale.- quod ipfc paulo pojl h « uerbts declarat: ytnjfu 7rfo&vop o a
oyot QjJ $ vtgi «<« _ AVGVSf. EVGVB. LIB. TX; T*fi(/ yiniru(&
cpflof&.rxJTHSyctffii bwpoifityiydt bfi<ryoS:Fit,ait,nobis,quemadmodum
prodiximus, fermo de anima eorum , qua funt in generatione,®- corruptbne,Hoc
igitur ejl anima, qua dicitur ab Anfto/ tele,adus corporis organici . Secunda
ratto,qu6d animam diuiniorem , qua pro/ pnc dicitur mens, fiue animus, quo
faptmus,res muifibdes,arcanas,aternas apprt bendimus , non uult inclufam effe
fub hac definitione , quia dicit ibidem de anima De orum: h yXy $i£y 'fivy»,*
(cJ txvt uy </lu -^vyny nceMiy , oy.airvy.atg bcy rccvrv,^ v^nMyonoiNam
atumam Deorim,inquit,fmodo ea uocifanda fu anima,aquutocc cum hac diceretur.
Volens firme dicere Alexander , animam Deorum sncorruplibilcm,immortalem , non
cius generis effeyuius funt ea , qua cadunt, intereunt. Quod autem animus nofter
fit ex hoc genere diuino , docet ipft Peripateticorum princcps,appellansin
Moralibus,mentem riy ^ioigcrvyytrfi sccroy,Dijs cognatifiimam.propmqmfiimam ,
cx eodem maxime genere . Vidit mus item fupcriorcs unanimiter eundos
confentientes effe hottunes diurnum gea mis.E q uibus Pyiha g orat ad omnes
clamabat, ■■ , . edf<r4,iusdhioyyu/OiisiBforOt<ri. . Eilo alacer, nam
nobis ejl diurna origo. Et Aratus, i -T gyo^Kguyiresteryiy Quoicum imo Paulo
placuiffet,excepit his tiniis , D ei ergo cwm (imus genu* Seneca quoq ; uir
magnus. In homine,inquit,quid optimum cfif ratio . hac antece/ dit
animalia,Deosfcquitur. Audis, Deos fcquitur f Duobus maxime locis affirmat Ari
fio teles conflare cx hocdiuino genere mentem, fiue animum noBrum. in m o/
ribus uocatavyytnsxrsy.De generatione arumalium,Rclin<fuitur,'mquit,fo'; lam
eam, qua dicitur mens,ingrcdi extcriut,ugu. ihtoy i]roci yoroy. Et j 'olam
<3 sanam effe.Paulo infia,rb ytyyasgtsbp by o-uyxrog, oa-oig iyroifiAxySx/
rvnu t o Suoy,Toiiroi <T tsiy o KttAiywog riiitiam quod fcgregabile,fe/
parabilcq ; cfi i corpore,quibus dmina pars adiunda rjt . Ea rjl autem qua mens
, fiue animus dicitur, vides Anfiotelcm uocarc mentem nostram Suoy , diurnam
partem, diuinii nempe genus, fiirpem diumam,cx eo gcncre,quo anima D eorum: Et
hanc dicere fegreg atam a corpore. Cum ergo dicat Alexander definitionem a/
nima corporea, qua uiuit animal hoc corruptibile , non conuenire anima DeorSg
mentem autem noflram affirmat AriBoteles cum cateris omnibus ejjcficutani/ mam
Deorum diuinam,fegrcgatam a commercio corporis, cui corporis mtcritM nihil
noccat:profit£l6,uclit,nolk,cadcm fcnut,afferit Alexandcr-Nam qui pruden ter
di]udicct,tdem fermo cfi,CT effe debet Alexandri,atq; A nfiotdisiCum Anfta
teles de anima fenfibtlijc femine principio anima corpore,de frumo, excremat/
toq; corporeo, fiiper quo fundatur totum anmal, omnisq; anima corrupttbiUs' o/
cutus . Deinde frgregjtt ab hac corruptibilitate , corporeaq ; natura , partem
diui/ Itam exterius smaUcynU ab ilb fre mutis habcntc-Talc quidfentit Alexander.
, cwil DE PERENNI PHILOSOPHIA. fiy primum differit,deanima,que fi t,ut idem
ait, ex crafi , v mijhotte elemento runt-Dc i» uentens ad diurnum
genus,noncorporeum,non corruptibile, dicit uni mum Deorum equiuoc e cum huc
unimu appeUuri.Sic igitur etiam equiuoce dice/ tur cr animus Jute mens nodra,
que efl diuina,cu iUa corruptibili anima . Tertia ratio crit,quod nulla
dubitatione uiterpofita,uidetur Alexander clara uocc fkeri, em,qux dicitur ab A
ridotcle mens adu,mens operant , Grece o Vrt pytix risi, l notHTiKoi
y£$,immortalcm,incorrupubdem,altcrius generis , q omnia corpo/ ra. Ac primum
aitrro «f a xi/Aoy u<Aos, risg,b KVpicog ti@kxt u^pyfxy: forma igitur
immaterialis efl ea,qu£ proprie dicitur mcns,et fecundu adum. Pau |o pojl:©
fsiy 'o xoiirog rt $ «/*<)-«;: Ef efl huiuf/ modi
intctteflus,fegregatu{,impafiibilif,imperm8us alteri Hec Alexander. Ve/ rum
attendendu efl , quod hunc inteUeflum agcntem,dicit ipfum Deum , c r pri/ ntam
caufam, appellatum ab Aridotde , in quo grauiter reprehenditur a Themi/ /bo.er
ratio,que ducitur ex uerbis AndotelisCfi fentit fimpliciterid Alexander) aperte
reclamat Per foiciendum igitur hoc loco primu, quod Alexander mentem
agentem,mentem,fiue animum indcfitigabilitcr nofcentem, femper in adione co/
gmtionis exiftente,que dicitur ab Ariflotelc,uuellcdus adu,ftue animus operans
; fenti*,clamatjuoci)erjtur,fcgregatum,impafiibilcm,incorruptibilcm.secundumt
quod huius intclledus, qui femper intedigit,fcntalitcr omni luce cognitionis
impk tor,principatum, primam dignitatem, tribuit intclledui diuino , qui
dicitur prima eaufa,qiufcipfum^nofcit,iiitc[ligit,fruilurqi,autore
Art)lotelc,foeculationcmaie/ fiatis fue. Secunda gradum,(ylocum tributi
inteUcdui nofhro, dicens intcdedtm agentem primo, ac principaliter appellari
debere primam caufam, omnis animi originem, fecundo mnus principaliter ,
intcOedum nodrum , incorruptibilem CT ipfum-Si bene igitur cernas, fi foedes
alte,uidcbis Alexandru nonftmpliciter pr£ dicare,quod Dem folut fit intclledus
agens, fed quod ipfe primus fruatur hoc h o norc,ipfc mens infinita, inexhaufla
fapientia, lumen immenfum. Secundo loco,et quide longe infirius,debilifomumq;
lumen prs iUo,efl intclledus noder, hnmorta Us v ipfcfmliter,cr intclledus
agens, et jmliter incorruptibilis, immaterialis , Impaftbtlis, incorporeus,
quemadmodit magnus iUc.Quod autem hoc fentiat Ale xander ,ex uerbis eius
liquido confiat.TaUs , inquit, nempe immaterialis incorru / ptibilis,oflenditur
ab Arijlotele,vf&Toy xirioy, prima caufa , qui cr proprie vtens,eo(p pretio
fior nodra,et que cu corpore efl.Dicet etiam Alexander, quod 'mcs,quewtclligit
fempitema,immortalia,immortalis et ipfa efl-Hec aule nojbra tfl.Demu A
lexaderin fine totius rationis, intclledus is, inquit, o 9vpetStp£? h/ P;il/
ywtftvo s <2J a j-Qxpros . ccfSxfros </it ori i epvxis «v-r toixvth,1 ey
voovpivoS', «qQxptss iy iyiy ovros t«. oxiyufioog r\ «y nyiy wis, cy
ngu9vfee^tydcfioort Atytf. yovso tfo'ty yivoptivos iy vyiy. G*£ funt,ejl
exterius aduentans nobisj? exiflem,crtncorruptibilis.]ncorru/ ptibdis 6 18
AVGVST. EVGVB. LIB. IX. ptibilisautem,quonum ea e fl natura eius. Igitur
inteUedus,qui intelligitur,incor / ruptibilis m nobis is ejl, quoniam eft
fegregatus in nobis intellcdus, quem v Ari flotcles exterius ueniente
uocat,intclledus exterius exijiens m nobis.Sic Alexan/ der. H xc igitur uentas
efl,cui nemo poflit contradicere, quod Alexander intclle/ dum, quem AriRotdes
in libris de Anima uocat operantem, fme intelledum adi t, in libris de
Generatione animaliu appellat SvftxQiy, exterius aduentatem, fenti, fatetur,
conjlantcr appellat immortalcm,incorruptibilem,a natura corporis fegre
gatum.Quodfi quis putet intelledum illum exterius uenientem, Alexandrum a/ lium
quam noftrum dixiffe,ccce uerba ipfrn autorts funt in propatulo, quibus ai
intelledum in nobis fegrcgatum,incorruptibilem,uenientem ad nos extrin fretis,
Ipfeq; Arijloteles eu de. tota anima humana loqueretur, omnesq ■, corporeas
facul tates a corporeo principio nafcentes,infcparabilcs corpore, et cum eo
corruptibi les proimciaffct,demm condufit, reliquum cjfr folum cum, qui dicitur
mens in mbts diuinam efje,fcgregatam a corpore, folamij; ab alia origine,quam
mortales, illas ficultates,uenientem. Loquitur ergo de quodam intdledu
noftro,eum tribus nominibus ab omni culpa mortalitatis uendicas,quod fit [eparabilis
a corpore, in/ concretus,quod dminus,quod extrinfecusaduentans ■ Hunc autc
Alexander cum affurmet,fateatur mcorruptibilem,certe animum humanum, qui
dicitur intelledm agens, extertusq; aduentans,fitetur incorruptibilem,
fegregatum a corpore . Quod idem Alexander Amphrodifcus animum immorulrm
aflerutt , & dubitationem d< mortalitate rdbluit . Et qutfd Plato prior
8i Arifloldu hoc Ipfum docuerunt , ofUndcntei or*- gana labt faiSari polle,
animo incorrupto & inwolato. Cap. .XXII. Agnas profido funt his habendx
grati e, qui labore fludioq ; fuo perfecerunt , . *nc diutius pafcholas
Philofophorum,quos aliorum infeitia inuexiffet, debae ch arentur errores. Ecce
aliud Alexandri admirabile de animi immortalitate tefH/ monium,quod non uidtffe
peripateticos hodiemos,ut raro folent fontem ueritatis adire, palam eft.
Secundo Problematum, oflendeus temperaturas er crafes bonas, fuere utres
naturales,atq; anima,ut nonnulli fentiunt,aut quod ucrius,organa ip Jarum.Nam
pro adtfcia organi, operari facultatem. Sic enim chordis m cithara, aut
foraminibus in tibia bene pofitis, artificem optime opcrari,praue autem haben .
tibus,nqn operari bene,ipfum uero nihil pati, fed habere in potentia tWW
trofatxivHy^c/z a xetree Wtp y<{ocy, artem feruatam, e? non fecundum adunt*
Sic fi quis,uerbi caufa,eerebro deprauato fit ob intemperiem, non operaturam
(fc quidc^vy* AoyisiK’i,K<x$' fcatvrj <At oerfvalos (Aiccyiya rvy
\oans<rcc xcctolt^ ivipy<{ccy , </?<« xoy xScJvccToy ,
ivmoj>ft<r<x<rx fi nos/ Myjfycuv wxfcJrv,'f^ fvvxyuy aSivifyJixy
rsrgoGi2A<{ itecAoif; Avi/ mam rationale, fed perfe tamen immutabile
permanere, ficultate et potentia, exi/ flentem in adu, propter
immortaUtatem.Rurfumq; nadam organu temperatum, potentiam in operatione
proferre bette-Eccefui [mulis Alexander -En explicatio. Ac locationem uri
infuUcs er pueros cernis non fapere,ud atate proueda uiros in[amre„ DE PERENNI
PHILOSOPHIA. 6 19 infanirejion mentis,inquit,amnu 'ue ea caufa efl, fcd organi
male affrtii, uirtute, Cripfamatre operationum potentu,immota,incorrupta,immortaliCuius
maxi/ me indicium efl,quod iterum natia organum bodi, expurgata<]i
frculcntta, opera turutfolita erat- Si mensabijffet, cum operatione deftmtia ,
nunquam redire p 0/ tuijjet. Manet, inqui>,anima immutabilis , propter
immortahtatem,qudem,ut ait Simplicius , creauerat eam
Dcus,prudentem,fapientem:fed accidit dementia , uel nobis uolenttbus , ac praue
ratione utentibus , uel organo deprauato , ipfa mente propter
immortalitatem,incorrupta,immotx Hinc refipifcens,et pocnilcns aha, aut redit
in feipfam. Hac Alexander fentit etiam in libris de A ruma . Coegit igitur
iteritas eumfiueri quod erat.Scicndum autem, quod hac Alexandri ratio,eJl etiam
Platonis in decimo de Republica:Non'ne noflt , inquit, animam noflram effe im/
mortalemfNxm ft corporis agritudo, prauaq ; affvtiio non efficit anima prauam,
etagrotam,nunquii poterimus dicere ab ullo malo eam perire, fmc deprauatione ,
maloq; fuo- 1 ta<f; neq; a fibri,neq; ab dia agritudine, aut cade , neq; fi
quis toto corpore cafus ft frujhllatim, ob hac, animam interire dicet quifquam
, nifi prius comprobet, quod ob corporis hac mala,ipfa uel iniufliorfut,ucl
fceleratior, qua funt animi mala- Sed cum malum alienit affuerit in alio, non
adfrt aute proprium , ne animam quidem quidquam perdere dicemus.Nemo uero probabit
animas inte/ rtuntmm,ob morte fieri detenores-Tum concludit :Bcne igitur dicis.
Nam ftpro/ prium animi malum,non potent animum interficere. (Siquidem iniufli,
v fcele/ rati , non modo ipft uiuunt, ut auferre ceteris uita foleant)uix erit
malit, quod af/ rat animo perniciem. Ergo ji neq; a proprio domeflico ue, neq ;
alieno malo ledi/ tur^ttAoron ttvecy kh ctvlb «ii cy ifvM «J* «w ey a^a/yeefoy,
Liquet Mfi<£ neccffaridem femper effe. Quod ftfemper, etiam immortdem. Hac
Plato - De/ inde fubijcit ea,qua Plotinus de immortalitate,ut confiderctur
animus, qualis na/ tu/a efl, non ut d corpore, comunicationec^ corporis r(
ceteris malis ofjvn[u*,im peditus, fed purus, fyncerus,qualis debet cjfe,cr
effe folet animus fapientum, ft/ ' mdis animis ccdefhbus,quos immortales nemo
dubttat,retinens nobilitatem diui/ nam , cr talis exiftens qualem creauit em
Deus - Nunc autem uidcmns eum ue/ bsti Glaucm illum marinum Dem,aut fratits
corporis partibns,aut flutitbus at tritis, aut mul tatis, harentibus
oftreis,aut algaflapitlisq;, ut uerius monjhro fimtlis fit,quam qualis natura
effet,neque quifquam priorem figuram recognofcat. Hu/ iufmodi cogitemus anhnm,
inquit, infinita malorum copia circumobfeffum - At eo refriciamus, quibus
cogitationibus euehitur , quorum in fretior , contemplator effe
foleat,quibufcum fmlitudincm gerat. Hac igitur, w ab A riftotelc tufa funt, V
comprobata,^-. i Peripateticis, qui poft eum floruerunt, declarata, explicata
prafertim Alexandro,cui multum tribuunt cateri Peripatetici. Nam animus , qui
purus, ccclctiis , fmubsq ; natura dtuina prius effet , exinde corpore
xggrauante, fmfumifc deprimet 4 utahsq; afjvtitonibus obfidaiubus opprrjfa
<j; dtuina JmliM tio AVGVST. EVGVB. LIB. IX. dme, bonitate q^ immortali,non
apparet. Sed Alexander e ratione Pf xlofopbuc i» ceieam culpam, er fraudent uel
organi effe , uel alienarum ab anima rerum, tpft incorrupu,inuiolata. Cuius fi
Jignitatemjmmortalitatcmifc nojje uelis, ad ea re/ fpicus,qux monuit dumis
Plato.Sciungc,qua non funt eius. Vide quantum (api/ en ux, prudentia- Tu,mqiut
Marcus T ullius ,cum fiue Deus,fiue mater (ut ea di/ cam)rerum omnium Natura
dederit animum,quo nihil ejl pratianhus,nec^ ditd/ nutsjic te ipfe
abijcies,atquc proHemes,ut nihil inter te,atque quadrupedem ali/ quid putes
imac(fefet,Ammal,inquit,hoc fagax,mcmor, plenum rationis , cx/ rcr4(j bona,q:ix
uidemus ab optimis pofkdcn, ut Di/, e? fihj Dei meruerint ap/ pedart.Hoc
attendejhic inftjlc,Sim:luudmem, cum optimus quifque fmulem i» fe Deo
reddit,agnofce.Confmlis fere ratio ejl in Phxdonc. Vt enim fuperius Trif/
megijluSyduplwem effe hominem afferebat,altcrum morulem,corrupttbilemyd terum
unmortalcm:Btut Antiotcles hos duos uidit cr oftcndit homines, alterum
feparabdem,altcrum in feparabilem: Simplictns autem meliorem dum, mbil a di/ gnitate
fua degenerantem in luxit : Plotinus er Plato obfejfum meliorem carpo/ reis pej
libusjed operationibus fuiselucefcere.Hasaute operationes fepe, quem/ admodum
Anjloteles cum catcris,fapientum,(acnuxm, prudentiam, memoriam dixit. In
Phedone eas accepit , quibus unquam duo in uno eodemq; homine cer/ nantur,
alteri uibens,y imperans, alti ri obtemperans, affetiiones corporis com/
primens, frxnansc p unquam alteras a fc libidines , ty fopiens . Qjjo non modo
, ajjvtiioncs corporis animam non effc, cr quaft contempcrahonem,barmonum<fr
demonfaat,fcd prorfus feiuntiam ab eo,atque dtuulfam. An, inquit, eorum qux
fmlin hominc,quicquam aliud imperare dices,qudm ipfum animum , prxfertm
fxpicntemfEtfinon aliud,an id imperium exercet, obfequcns autaduerfansafji/
tiionibusfDico uidelicet fimlc quid,utfi urgente fui , ajlucp , in contrarium
ten/ dat.recufans bibere: Seniliter jmc premente,nolit manducare, extera $ id
genua innumcrx,\n quibus consiat animam corporeis cupiditatibus aduerfari .
Quibus non corporis harmonia,ty contemperatio aduerfatur. Nam harmonia nunquam
chordis ,ey cithara objht,fcd talis ejl cuiuf nodi corpus harmonicum, fcquensip
fim,non imperans ei- Conflat igitur animum tn contrarium ubic^ jtre aduerfari
corpori,ciq; omnibus modis tou uiu dominari . Afperius nonnunquam <y cum
dolorc,ut in omni exerriutione,cr m medicinatnonnunquam mitius, l ntcrdumcfr
motitans furori, cr cupiditati, aut timori, interdum monens , c r fuadensjut
alitet prorfus exijlens cum altera perfonx loqui utdcatur.ut Homerus facit in
Odyffca, ubi de vlyffe refert. Tum fecum, <y cordi,percuffo petiore,fktur.
Cor patere ijlud,nxnqi bocty grauiora tultjU. An,putcs cum, inquit, hac
loquentem , crcdidijje animam effe harmoniam, ty otium corporis organici phy
[eripui corporis affcfiims dmncntur,non potius tftld Jgit , domincturq; , mulo
quam harmonia diurnius quiddam i H tc P lato. Qux r/l cadent atque fupcrius
ratio:ut quemadmodum ex fapientia , memoriae jj animi, jilfam perfuafioncm
definiebas oblatam ex organis deprauatis,opcrationi busq; ceffantibus:Sic ex
imperio , dominatu $ fuper omnes cupiditates,*? contra fr prope minaciter
tendere-.Vel cum corpus ipfum urgemus, C7 impellimus, ne(p cupiditatum
fuggeflmibus acquie farnus , comprobes imperatorem animum effe, feiundum 4
natura corporis, prorfus ei dtfiimilem, tanquam dominum , cui nullx cum
cupiditatibus,o- aflu corporis ficfocictas.Ratio Anfiotelis, cogens eum fi/
teri,cum extera in homine non feparentur,folum hunc frpxrari, tanquam ficui ta
temjubfiantiamq; diuiniorem-Sapicntia igitur, cr prudentia, memoria, profpe/
dus, cogitatio, folertia,probant animum incorruptibilem, immortalem, diuiv.unu
Probat etiam dominatus, imperium fuper cupiditatibus , fuprafcipftm , reftficre
fibiyfefe regere, impellere corpus, exercere fi uel recufct, fidenti potum
denegare , Venerem appetenti non acqutefcere, formidantem increpare,obiurg.tre,
trafccnd C T furenti frxnum imponere. Qux quidem probant,aliud omnino effe qui
impe/ rat,aliud cui imperatur, er tanquam afino calcar, uel frxnum adhibetur ■
Dcniq } fiiperior Platonis fentcntia,qua Alexander explicuit, fiiit etiam
Anfiotdis,fi quis prudenter infriciat-ln primo dc Anima, Mensaute uidetur
ineffefubjUntia qux/ datu ex iflens,w non interire.Maxime enim interiret ex
imbecillitate fcruli. Nunc autem quemadmodu in fmftbus contingit ■ Si enim
fumeret feno c oculum menis, uideret quemadmodu iuucnis.Quoarca fenefius non
cucnit propterea,quod ani/ tna fit aliquid perpeffa , fed in quo fit operatio .
Quemadmodum in cbneta‘ibus, CT morbis. Itaque er inteUigere ipfum, cr
fpeculari,labefcflatur,alia re exterius tabejiflata.Ipfa ucro potentia , ejl
impafiibths . Cogitare autem , er amare , aut odiffc , non funt affefliones
eius , qui habet iUud,uel illud habet ( uidclicet aninu\ Quamobrcm,cr hoc
pereuntejicq recordatur, neque diligit , neque enim illius erant , fed communis
, quod perijt ■ Mens autem ferte diuimus quiddam , er 'm/ pofiibiUs cfl.Ex his
uides eandem Platonis v AnfioteUs,Plodiu,cr Alexandri effe de immortalitate
fcntcntiam,qui foluunt ctiam,mibemi quafi terram ab ocu lis depellunt
dubitationem de organis deprauatis , cum quibus pariter anima de/
prauan,labefi(lariq ; uidcbatur- Rationes Plorinl it immortalitatr, &r qaoi
i it m iterum Ariftotdrt & Pljlo fnnt confeM, animam (flciiurorpoium,
quemadmodum DeumtEl cpilcgus coi um , in qmbm trirc tintfH fcrmc PhUofophi
^onuciinint, fuper immortalitate animer, m. Cap. XXIII. jjLotinusite omnia,qux
uel Trifmrgtfiits,uel Plato, aut Archytas, fed ante om/ *nia qux Mofes,dc
Jjuina animorufinulitudine,eorumq-, immortalitate tradidif/ fenty uerbis
penediuinis cxplicuit,declarauitExpiatx, inquit,animf,afiidcntopti tna
fapientia, onrnisq ; alia uirtus ci domeflica. Si igitur talis efl anhna.ru fc
college pitfCtin feipfam redieritis s ut -f QifJHv rsxvTCS fi> AVGVST. EVGVB.
LIB. IX. ^ Trcurns «y. <piovH<ra ytif ug u Xfvrtt S«« oVtk,sx cty t^ytmS
Qoti/Ko) 7tyi ugu Sr»w£ 7rfxyy(cn,«JiA' xvxyKH , 9«o(/r> -nii-ny «y,
fa&auppiny<*jij7y</]fi<rvfytvaxv,xgu nby.vo-ioy: Quomodo non
natura iUuif erit, qualem effe rei duiin £ , ac fempitema omnis dicimus f Nam
fa/ pientia,cr ucra uirtus,qu£ funt diuina,haudquaquam rei utli,atq; mortali
tnfrnh Sed neceffe efl diurnum effe ciufmodi , ut cui folifit cum diurnis
focietas propter affinitatem g eneris,w fubflmda ■ H £c ille. Caute quidem
crrefle audio , quod aninlam dicat Deo bys<ricy,confubjlantiale,non fcilicet
eiufdem,fed fimilis filb/ flanti£,quafi byoiv<rioy,Et quale prodidit M
ofes,ad imaginem et fmulttudinem. Ipfi enim fe ipfos dcclarant,ut fupertus
Trifmegislus. I gitur hoc quod Plotinus eft frtus e)l,efl quod Tnfmcgjtshis ,
t'»? ty<zrSfcb*rois!hbs,Mcns in hominibus Deus.Quod ucrifiimum effe,
declarat omnium,qui hac ferutari injbtiffent, con / fenfiu.Vt cum non
didicerint , fcd ivfhnflu quifq; fuo pronunciarit, dtdidffe W men alter ab altero
uideatur.Similta enim eo ipfo de generatione animalium loco, inculcauit
AriHoteles.ri y&vya)2/soycy^crayx2&,biTOii?r$!jLAxy.6x' vvttU. rn
S&oy,7Vts"nye/k' IfbybufltAvyli^®' vvs,ro<fi xyuq/svy, t'7»
an\gyx:A corpore fcparabilecfrcui D iuinit.it ineft.Talis autem efl mcns:\n[e/
p arabile autem efl ipfum frerma.Scntis quanta inter Platonem , AnRotelcm,Pla/
tonicos. Peripateticos de animorum diuinitate,ac immortalitate concordia f Nam
L4crtius prodit de Platone: </Iok&J£ cami, -ny Stoj/ tus K&t
"rfw 'fvyfw et* em yacny ew,»n y&f yxhiste cfSogxs xcfii ttkSvs
xnnslt/lvcny xzsig' yay ‘.Videtur ei Deum , quemadmodum er animam effe
incorporeum . Sic enim maxime interitus er affettionis incapacem effc.Eadem
ergo cr Marcus Tullius: Tu ucro enitere, inquit, in fotrmio,cr Jic habeto, te
non effe mortalcm,fcd corpui fjoc-Ncc enim is es, quem forma ijla declarat ,
fed mens cuiufdue is efl quifq;, non ea figura,qu£ digito dcmonfbrari
potefl.Dcum igitur te effe [cito. Siquidem Deus efl, qui uigct,qui fentit,qui
mcminit,qui prxuidet,qui tam regit, cr moderatur, er mouct id corpus,cui
prxpofitus efl , quam hunc mundum, princeps iUe Deus. Et ut ipfc mundum cx
quadam parte mortalem ipfe Deus aternus : fic fragile cor f pus animus
fempiternus mouct . Quantus confcnfus 'Africis quidnatura de pe/ {lore
fapientiM,quamue confonum,iugfter eruitfHi loquuntur natura,rationcq;
magislra,quod litcra f acri oraculo.Ego dixi Dij eflis , cr fUij excclfi omnes
. Et Plutarchus de quaBionibus Platonicis, o ris yxf uywy b i hos . Quomodo ati/
temfentiant animam noHram,cffe Deum, declarat idem de placitis Philofopho/ rum.
Plato inquit ,to yMu teyix.cy ix<p $xgv>y, u&t, y*j> tuo ^vyfw »
St oy, ecTAx ifyoyrtcuJfisSiis xxsctfX&y :Kationem effe immortalem. Etenim
m/ mam,non Deum,fedopus £temi Dei exiUere. Vides mentem frn animam , non
Demfummm,fcd quaft opus magni Dei- Et hac Moftica Tbeologia-Enucrut ' ' • iOc
DE PERENNI PHILOSOPHIA tf i* Ble hom apud Ariflotelem,uera divina imago. His
confone Chaldatu item ait, m^ux* ao-iiMcroti rsvf, Anima incorporeus ignis.
Duobus firme millibus an/ norum ante Platonem tradiderat Mofes,animum
fimulackrum effc Dei, paulo an te Ariftotelem Plato ante Plotinum trecentis, cr
plus armis, ante Marcum Tulhu firme ducentis A rij lotelcs. Succe fit per omnes
ttates hac Theologia,omnia tem/ pora obambulauit,nullius fapientis peflus no
infedit,mutuis fententijsju/jragijsfa roborata- Magna res efl, a- nemini non
admiranda, tantu* omnium feculorum,at <p<e hominum ex omni, gencreflate
terra* incolcntium,lmguis,monbus,atatibus efl inter fediwforum,con[cnfus,in
eandem rationem, ducente natura , confcirantium. Marcus igitur idem, iterum
fui,ucterumq; Philofophorum memor, Humanus, ait, animut decerptus ex mente
diidna,cum alio rutilo, ra/t cum ipfo Deo,fi hoc e fl /is di^u, comparari
potefl-Quod dixit Dcccrptus,Philo,w Epiflctus , ut fepe mo/
nui,brio7ra<rtMt, caravy«<riuc,Mofes Afflatus i Sic quoq ; quod Mofes,Ad
knaginem,o-fimilitudinem Marcus idem.Siquidem inquit, uel Dijipfi , uelcum Dijs
futuri fumus. Eandem fcntentiam,cr fententia cauffam propofidt de animo / rum
immortalitate in orationibus tltaq^inquit, cum multis alijsde canflis,uiroru
honorum mentes diurna mihi atq; a terna uidentur ejfe,tum maxime, quod opti/
mi, cr fapientiflimi,cuiufj} animus ita prafentit in poflerum,ut nihil mfi
fempiter tmm fteftare uidcatur-Hac ratio Platonis, Ariftotelis,Plotini,
Alexandri Apkro difei,omniumqf firme Philofophorum-Quid illud quoq;,quod ait in
Tufculanis de animo coelum cognofcentefQuorum,inquit,aftrorumcouerJiones,omnis^
mo tus,qui animus uidit,is docuit fiimlem animum fuu eius rj fe,qui ea
fabricatus efl in coelo. Vides ut uiderit,af[enfusq ; fiierit,ex argumento
uero, animum fimilem ef/ fe Dei,ftmilem eius, qui fidera fabricatu* efl in
calo,qua fapiens artifex fine di* uino ingenio imitari non potuiffet:ficut fine
Deo moueri coelum una conuerfione diflimdirms motibus nequiuiffct.ldem in
Tufculanis, quod mirabile videbitur omni bns(<ogor autem repetere) Nec
inuenietur,inquit,unquam,unde ad hominem ue/ nire poflmt,nifii Deo,loquens de
animis-Ecce non modo conformita* animorum cum D eo,fed etiam conditio, miflio
eorum ab ipfo,duo uidelicet Mofaica, Ad ima gjnem,Cr fimilitudinemfuam:
Et,\nfufflmt in facie eius,dato d feipfo uiuenti ft>i/ ritu,quem
animum,mcntemueL4tini,Graciq; dicunt. Eodem diuino confcnfu Plu tarchus de
uirtutibus moralibus,rationem,qux fit diuina,cr prudentiam perftfla fummam
rationis partem, fis effe mpcrare,donunari parti irrationali . Sapienti/ ambp
effe circa puram,impaflibdem mcntcm,cui infit f cientia dumflima,ac bea/ tifimta:
cpvtrj y£f crrecrcp A oyurubp iytio&cu vgucip/ yapTou ocAoyg, aM.’ u ^
ccwpo<r</lmvov uAoyrs,^ tsrip) «Ai/ ugufM yja easra&M rovy croep/ce
tevionAns ris t siy mvk/iiy9,usu dlvvsctus, fre &JoTerrof/, iyu
pueKcegiarrterrop. • . : Rr Epii o&t <fi4 AVGVST. nVGV B. L^B. IX; ,
EpibgMniionuro.qiiilMH uifuldl fapictuibiu animus immortali*. Cap.XX II II ■ •
P o nfcnfus igitur omnium , qui NMur* uox putatur pracipue maiorum, dedo/ ^ rui
animos fempitcmos idip etiam affvrt Marcus Tulhus:Vt,inquit,Deos effe natura
opinamur, qualesq; fint , ratione cognnofcimus,fic permanere animos arbitramur
confen fu nationum omnium. Omnes itaque prtfei, & omnes qui pofl eos fecuti
funt, animos atemosdixcrunt,Mofes,Tnfmcgiflitsy Mufaus, Orpheus,
Homcrus,Pwdarus,Pharccyd<;s 'que Syrus Pythagora praeoptor, qui primus ,ut
ait Marcus, dixit animos fempuernos- eam ' que opinionem difcipulus cius Python
g oras maxime confirmauit . Ipfc Plato , qui ut Pythagorea difeeret, in
Italiant namgauit, primum dc animorum immortalitate non fenfit idem modo quod
Py/ thagoras, fcd rationes etiam attulit. Ha rationes tefte Marco, plures
funt,ut qui le f gui librum eius,amplius quid cupiat,non hahcat-Scd ida motor
omnibus ,v clari/ tate mirabilior, a J quam rapti juntumuerfi hommcs,ut quafi
Mofai cundtlegiffe „ difcipuliq; eius effe uolutjje uidcantur. Ea cfl,qudd ex ea notura,<pia Deo confen/ fu
omnium tribuitur, cxijbt animus. Ergo aninus, inquit, nunquam fatis laudatus ,
dem Latinus Plato,ut ego, diurnus, ut Euripides audet dicere, Deus ejl Putat audet
ciam animum dicere Dem : diurnum autem appellari, hoc ejl, fmlcm Natura di vana
naturam gerentem, jis effe, cafltgatius,cr rcdius.Smluudmem autcm,pro/
prietatem que e([c,qudd ut ida natura calcfhs terra uacat,cr humore , fic
huma/, nus animus cj) expers. Secundo, quidquid cfl illud , quod fentit, quod
fapit, quod uult,quod uigct, calcfte, diurnum que effe : Ob eam que rem atemm
funecejfe ’ efl.Tertio,qu6dquemadmodu Deus non alto modo mtcdtguur anohts,nifi
mens [a luta quadam, et labera,fcgregata ab omni concreatione mortali , omnia
fcntics,0‘ moncns,ipfa<^ pr adita motufcmpitcmo,hoc genere, atq; eade
enatura,effe huma, nam mente. Dico hoc e gencre,ut paulo ante diuinitus
cmendarat Euripide, non ut Deus,fedut diuinS gcnus-Sunt enim alia,quibus nulla
habet homo cumDeo fode, tote. Igitur conucncre omnes, omnist ^ uctus,ac noua
philofophia facra,ct propha/ na,ammoseffe e genere diuino,diuina natura,ct
incorporea . Nihil eos habere coit poreu,mijlum,di\folubile,morulc,difhpabile.
Effe quam hac omnia,qua cernun/. Utr, alterius omnino natura. Hk igitur didis,
ad alia quadam progrediamur . Contra rationem. qua putarunt animor retro
frmpucrno* : Se quoderranmo» tnmpoicnium, tnaicflatcnitp Cummi Dei, qui Colus
fitprarditu* mcmftti pi - •d, ttf no.tmbrdlk» aulntu tnbutntct:& quoti
auiirn humani non Ifcnt ptr fe ptm dpiumomnii tnotui,CtJ folut Dcu>< Cap.
XXV.' ^ HO c omni opere id cum primis egims,et comens defixa fuk,uttm totius
phi lofopha bonitatem,. crcmc/eleflicon formitatem ojlcndentes, tum fi bono /
rum illorum affcrtores,aliqua exinde fufpicionc( nondum enim claritas colefiis
ex Orta omnem caliginem ex animis difeulerat ) a uero exciderunt, ad bonitate
itiant fuis cos prafidijs reuocare, admonitos ut didafua diligenter
penfttantcs, fe uank iUisfufrifionib-inuolui no patiantur, id tu hac de anima
tbcologia,cu primis oc (umU DB PERENNI PHILO SOPIH A. 0»f *> * mrrit-Nam cum
m Philofophia fempitemm, immobdeep decretum pofitum fu i PhdofophisQuod
immortale /it, er incormptibde,nuUm unquam habuiffe prm apw,hocad animos
transfirentcs,ficut eos immortales,quia natura diurna partui pes, fic fine
principio,nunquam 'ue ttatoscrcdideria. Sed cum mens fluduaret,mul H(p non
ambigua modb,fcd abfurda»eo poftto,occurrerent,ccu uentate labent ibus
porrigente manu,natos iteru eos a Deo intrepide prommciarut.Cuq ; fi nati funt
x deo, retro non fuerint femper, fed aliquo diuiuo,et nobis incognito oriantur
modop quoties eos ftne principio protulertnt,repctemus eis
dtdtfua^tdmonebimusq; in re ambigua,non tantu meliora [equi, fed ea etiam in
qua propenfiores ipft fidffe uide antur. Marcus igitur Tullius ( ut hinc
incipiam ) cum Platonis illam rationem euol ueret,qua de principio motus
propomtur,diciturip de ammis, nullum motus fui e/ os habere pmcipium,quod a
feipjis moueantur.-Scmpitemum autem ej[c,quod ip fim nunc per [e moneatur :
Qtua quod ortum ftt,ab alio habeat motu.Ergo quod, nunc per, & it [e
mouetur,nece\]arib femper motum habutf[e,quia nunqud ipfum fibi defiujfc ■ Et
nift femper motum fuijfct,ne nunc quidem moucri poffe.Et fi moue tetur, ab alio
mouendum non a fetpfo, qijo defmente mouen , ipfum quoque def i eeret Siccfi
non effet animus quod Grace dkitur,xvTOKtv9foy.Habtre autem a/ tunos ciufmodi
naturam,ut afe ipfts moueantur,ftcq; femper tales exiflentes nun quam
natos.Concluditcp Marcus , Nr<p nata certe ejl er atoma ejl-Plato uero <y
iit Phadone,et in decimo de Republica3bac ratione examinata concludtttzTt yotb
tey jri u\XTfvsyi^»iy7oJy.>i^iyJxshro/iiVy.iv9S,ovTt yctf wMm.i i yotf
vriiy^r a&x*cdrtoy nrA&oy y lyntre, o<<&’ cn ue xy ylyyos r«,
\ &&KVTXKU rthwriyrx a£awx<r:N«f; pauciores, inquit,unqua erunt ani
mifisuUopcreunte, neque pluret.Si quidenim immortale plus fieirt,nofti quod ex
mortali ficret,omniaq ; deficientia effent immortolia-Hac igitur tUi dicunt. Proba/
bitur autem non modo in didis eorum efjfc difcordiam,ut fuis uerbis ciroris
admo Iteantur , fed etiam ex his malis, er abfurdis,quafequuntur, hanc eorum
opimo/ Jlem effif ucrsm non poffe. Etenim fi funt animi ingcnerabilcs,euertitur
tota Plato/ nis Theologia, primum cum euidentifiime creat omnem mundum 'm
Timao, non falum corpora, fed etiam animos, er Dro^Quoruw,inqwf,irtttium
traditur uobie dme loquens de animis. Gracc qucft bene memimjh,
<nrUfx{(&v7rXffcJ(jit/ svsiy* 7ritfx<Am<ra. Ego,»»uj«if, initium,
er fatum animorum dabo. Eos fatos demittam incorpus.Prxdicatcrgo Deus apud
Platonem [e fatorem, femmalorem , informatorem' que animorum. Quomodo ergo
flat, animos fempitemos, nun/ efuamuc natos, atque feminatosi Deo, er
infirmatos, cum i n corpus immit/ ierentur i Platonem igitur Plato coarguat.
Eadem difeordia m Marco Tullio . Ne/ que, inquit, certe nata eft, er xterna
ejl. At o Marce, non recordaris te paulo Mite, animos decerptos, cx mente
diurna, alibi hauflosdixffei Si funt decerpti, .uon fie nati i non ne antequam
decerperentur , aut deliberarentur, non ode/ *■$( Rr » rant na/ tu f •' AVGVST.
EVGVB. L1B. -fx. r runt nati po&eafQjforum natiuitas dicitur delibatio, er
hauftus et mente diairt&> Ad bttcurtt confoladonem quxrcres originem
animoru, dixifb in terris eam in/ ueniri non poffc ■ Neq; inucniendu unquam
unde ad hominem uenirc pofiint,mfi i Deo-Eos igitur 4 Deo uenire dixifli. Qmd
aliud uenirc , rufi nafci , oririf Nam fi fiiiffcnt fempitemi,non uenirentaDeo,
nec eorum originem requifijfes . Venire igitur dixijli,quod ah bi,del ibari,
haurin- Hac igitur cum aperte Marcus c r Plato fcrip fcrint, fi nullis
altjsrationibus uterer, his contentus effe poffem. Similis error, CT
inconjlantia Simplicij nunc dicentis animum ingenerabilem, nunc a Deo crea/
tum,cr fi(Um,ut uifum efl fuperius.Uoc igitur contentus effe poffem, fi uettem.
Sed latius proticflus, doceo primum, rationem illam, qut non conueniat natura
a/ mmorum,fed foli natura dtuina,eos non refle collocaffe. I am fi ingenerabies
ef/ fent ammi,tot confcqui mala,quorum nulla inueniat folutionem Philofophia,
Ani mos ingcnerabilcs,confcquitur quod ait Plato, nec plures eos unquam futffe,
nec pauciores,hoc confequitur miferanda iUa, ut dicam quod ucrum
efi,cxeunttu,re/ deuntiumq; femper calamitas ad corpora,v d corporibus
animorum.Hocigitur animi fecerunt in omni atemitate,fcmper e coelo ceciderunt
in terras ad animanda corpora. Vbi igitur, o Plato, beadtudo animoru quam
toties dccantafii (Vbi pra/ mia iuftitta,pofl hanc uitamfSi redeunt animi
[emperfredeunt autem, quia dbtiffi eos nec pauciores effe nec plures unqua) er
fi certus itte numerus difcefiit a corpo ribus olim tot feculis, quomodo
corpora,quafubfecutafunt animata fuerunt, nifi redeuntibus eisfemperq; in hoc
ludibrio uerfanttbus , ct e cocio labcntibusfSi ho&j ubi beadtudo, ubi
gloria bonortm,iuflortmq ; honores pofi mortem f H ac opimo, non 'ne confit fio
NaturxfDemonfbremus igitur fefelli jfe eos priorem rationem,, m de,qux fieri
nequircnt,animo conceperunt . qm4»<ji<4 M arcus Latinus,de reditu animoru
rcuolutioneifc iUa dedecorofa prudenter nihil fcripfit,quod ci credo nun quam
placuiffet.Si non placuit, tollatur genitrix eius prima ratio- Dico igitur mali
coniunxiffe eos naturam diuinajupremamq ; Diuinitatem, cum natura animoru, qui
tametfi diuinifimt,diuinitus et nad,ct fimiles Dei, fragiles tamc, et enates
furit, baRucinamcs, ignari multaru rerum, in enores propcnfi . Non igitur
habuerunt^ motus fempitemam duraiioncmjnfinitamty xtcmitatem.Uabiut folus
Deus,folut ipfe principiu,ipfe 4 nullo motus,uitx fux ipfe fibi origo,uerus
avroxiuprc^ptr fe uiuens,per fe motus. Animi ait te per fe non monentur, quia
fw tempus fiat, cum noncffent,tumadnafcendm moti funt alio, non a fripfis. A
lioqui non modi in/ generabiles effeti t,fed etiam Dei aquales, non ab illo, fcd
a fripfis originem fui tra hentes,cxtera quoq; diurna pof,idercnt,non
peccarent,non haUucinarentur, nOH uacilLtrent,non afficerentur
morbis,impafiibiles,fumma prxdid Diuimtate.Non funt hac unqua,non xquant ergo
Dcumtqui xquarent, fi uitx motusq ; fui fibi fo/ rent principtiunon
xquantcs,Hecper fe moti funt, nec fibi origo uitx, er motus. Ab <dio
omnipotenti, que nfclk mmstHtnnt^mbA dedit ei tmam, ipfe efl fibi uira, -Ji
fibi. DE PERKNNT PHILOSOPHIA. 6x7 fibi motus, ucrus tcvroxiryrog ,principium,fbns
omnium motionum, exortivi uitam incitati- Ab ipfo mouctur calum er terra,
omnis# natura,ipfe jecit ut ani mi per fe monerentur fidi fimilcs fibi •
Quapropter hoc nomen avTOKittrros, non proprie, fed fimulate conuinit anums-Efl
aurcm,ccuTOK.iv>rro!,ficut ccvra ept/HS,cn/TOctyx^is,eev7ortAHS,ccirrofm;qiu
nomina nullus unquam Theo/ logus folt Deo non conccfiit.Tgi’ur illa ratto,quam
explicat Marcus exP latonet quanquam in Tufculanit,m Scncftutcjn Somnio
ufurpauittnon congruit animis , qui non funt Deus, non principium, fed moti ab
illo omnipotenti fonte motionum , tutarum# omnium, non folum cum
nafccrentur,fed ei nunc fubiedi , mouentur 0/ nmi tempore. De Deo igitur
duntaxat hoc uerumefl,quod ait.Nam quod femper mouctur,ttemm eft.Quod autem
motum affert alicui, quod ipfum agjtdtur ali/ undc,qaando finem habet motus,
uiucndi finem habeat neceffe eft.Solum igitur quodfcfe mouet,quta nunquam ne
moueri quidem definit . Qjiiti etiam citeris, qux mouentur, hic fons ,hoc
principium cjl moucnii-Pmcipio autem nulla efl ori go Nam ex principio oriuntur
omnia- Ipfum autem nulla cx rc fieri poteft-Nec e/ nimeffcthoc principium quod
gigneretur aliunde.QUod ft nunquam oritur , ne occidit quidem unquam.Nam
principium extinftum, nec ipfum ab alio renafeere tur,nec ex fe aliud creabit.
Siquidem neceffe eB a principio omnia oriri . ita jit ut motus principium ex eo
Jit,quod ipfum a fc mouctur. id autem ncc nafei potefi ncc mori- Vel concidat
omne calum,on:nii# natura confiftat neceffe cjl, nc uim ulli nancifcatur,qut a
primo hnpulfu moueatur. Cum pateat igitur aternum id effc, quod a fe ipfo
moueatur, quis efl hic,qui hanc naturam animis effe tributa neget f Inanimatum
efl enim omne, quod impulfu agitatur externo- Quod autc animal cflt id motu
cietur interiore.Nambic efl natura propria animi at# uis,qut fi efl una
exsomnibus qut fefe moueat, neque nata cjl cate, er tterna f ft. At oMarce,qui
fapic nti fimus ubique probaris, qui# in his qut a Grtcis ad Latinos
transferebat fiunmo dele dujaec Platoni ftpe,nec Homtrum,quod ct Vergilius,fcqui
uoluifli, fed bonis affumptis,qut non probares eis reliquifli,cur etiam hac in
ratione erro / rem Platonis non animaducrtifii,qui fupremam
diuinitatem,ingencrabilcm,incor/ ruptibilem,d nulla re mobdcm,fbntcm
motionum,ad animos fragiles,infcios,tran/ fiuliffetfQuorfum enim fpedat quod
aisi Vel concidat omne calum, omnis# nat H ra confiflatjneccffe cft.Num animi
noftri moucnt cielum,omnem naturam cient, quibus non
mouentibus,coelmfitcafurum,ad quos rationem hanc applicafli,(y qut Dei
fempiterni,omnipotentis erant, fraffli, impotenti animo tribuifli f Verba
igitur eorum aperte clamat, diuinam hanc admiranda # rationem, non animis no/
firis, fed animo fummo,prtpotenti, aliorum animorum fonti congruere. Nc# enim
calum Naturam# moucnt animi noflri,nec deficientibus nobis,concidcrc calum,
omnis Natura confifterrtjcd dcfcicte Deo. Tum ucro nec Sol moucntur,moles#
malefies jutura quo# deficeret omnis • Htc igitur corii ratio ncccfftrto
codudit Rr j aliquem- «i8 AVGVST. EVG7B. LIB. IX’ aliquem animum omnipotentem,
fme principio, fwe impulfu alieno , uniuerfalem p rxjidem, omnis uitx motorem.
Efficit^ ratio, naturaliter $ demonftrat, nifi effet principii* ncmum.a nullo
dcpcndens,a feipfo cun£la bona.totamcji potentiam a/ giundi,uiuificandi,non
aliunde fumeus cafuru omne coelum, omnem naturam in/ terpollandam. tt / 'olus
nunquam de feritur 4 fe.Hic folus nunquam caruit motu,ui/ taq; fua,omnis
largitor uitx. Et quia principium ucrum ejl,ei nulla fiat ongo,na / tis omnibus
ex eo,ipfo i nullo nato,quia principium. Is uere nunquam ortus, folus ob hanc
caufam, habens immortalitatem, ut inquit iUe,c 7 quia nunquam potuit na
fci,nunqua potent deficere. Hac omnis de Deo neceffarit, naturalis, oditur
andaq; Philofophia.Cum uero infers, w concludistCum pateat igitur id xtemu effe,quod
a feipfo moueatur, quis ejl hic, qui hanc naturam animis effe tributam neget {
Ego is fm,o Marce, qui nego tribuum hanc animis naturam. Nihil enim inter nos,
De iwnijj dijlaret,ft cunfla,qus differuijti,pofiidercmtu.Siipft nobis effemus
caufa ui/ tx, nullum aliunde motus nojln habentes pmcipium,ne Deo quidem
fubiefli effe/ mus, nec ab eo quidqud habuiffemustquot j&cit Dan,toiidcm et
nos jaceremus: Vt abiUomouetur coriis natur ai omnis, moucretur etiam moueriq j
poffet d nobis. Sed ubi motus ille nojler fcmpttemus,ubi pcrennitas,qui tam
fragiles fumus,imbecilU, inconflantes,cxci, ut fragilius fujfnctonem
mortalitatis attulerit i fed res clara ejl Non nurum fi ex fidfa illatione, et
conclufme,nafcebatur abfurduts,applicata ani mis diuina natura Ejl autem animus,ut
idem Mare wsjfapicter corrigens Euripide , diuinut quidem, fed non Dcui:fimdis
illius, at sternuat e, omnipotentia, principio motionum, bonitate, longe
dtfjmdis. Pnmus igitur error, genitor fecundi, quem u/ trunq ; detejlatur
natura, patejiflus,difiipat fecundum,incptamq; perfuafioncm ue ro fundamento
non innitentem dcmonjlrat,animorum retro xtemitatem. Qui ucl eo quoque
patcft,quia Pia to in decimo de Legibus de anima coeli, non anima pror fui
noflra rationem hancinduxiltlbi probans animam principium motui,nec fme anima
quicquam moueri potujjfe, eamk omnium antiquifiimam effe : coelum ab anima
gubernari. Nouifiimc, xyi vy» n curta Tct Karr yfccvoy, x&i yny,KQU. 9«A«tT
*V,rcu( xvrrusUiVHO-^xfsovo/jixrx isi GouAiaft,<rKC/ a fbeuS: Agit, ait,anima
omnia qux in ccelo,cr in terra, cr mari,fuis moubut, quibus nomina funt
confidere, opinari re fle. H ac igitur non conueniunt animis nofbris, fed foli Deo.
Hanc fententiam te/ flatur Arijlotetcles etiam Alcmanis fuiffe: <pn<ri
ytf cevrldi, ubcclvcnoyHw <P{X70 ictKivxt roi j a&xvKTOis,o-c.Aitenim
immortalem effe animam,quia fitjimdis immortalibus : id autem ejfc,quia femper
moueatur .Moueri autem fem per diuina,Lunam,Solcm, ajbra,totwnq ; calum.
Qno<J rafio, qii» fihS ptrfnafWun animos inqrnmHIes n5 r(l urn.- &rquod
er< ciuii Pana tius ira n ferens aJ jnintos, legem rerum corporearum. Es
quod e» . («i Philofi phi confensinm non omnia nata occidere, e quibus Piaro
ccnfuil * auflJisin fartum noo iutciimrum,Tuni tx rasione, ilecrctum hoc
Philofopho* > ; rusnncsf DE PEH8JJN! PHTLOSOPHTA *t9 rura nrqj uerum
tflc.ncqr animis congruere.Rrfoluunturtp rauonss ArifloMJ» quibas probas omnia
nau inicnrr. Cap. XXVI» — Vxfunt rattones,qux Platoni,multis'quc alijs
perfuafijfeuidentur,animosre tra I empiiemos ■ Primj quod habent naturam per fe
mobilem, fine principio: Tum quodfi fuitt immortales, funt etiam igenerabdcs,
cum fu decretum Philofo/ pb orum, omnia qux nafcuntur,occidercjtafcentcs animos
corruptibiles cffe-Noit funt autem corruptibiles, ergo nunquam natos. Et Marcui
huic rationi fub feri/ bens,ait Panxuo creditum animos corruptibiles, quia
nafcuntur- Dicit que,Vult enim quod nemo ncgat,quidquid natum jit interire ,
nafei autem animos. Prima igf lur fic dejlrufla flutat apertum fit, falso eos
naturam fummi Dei,crcdidijfe natu/ ram animorum, finuli errore , ut fi quis
inauratam fatuam cernens, nihil ab ea, qux tota aurea effet, dtjjirre putaret.
Eadc prope 'tn fecundo errore hallucinatio. $ed ex Platone prunum probo
Philofophorum decretum iUud, non adeo inniola / bile effc,quin atiquo modo
refeindt queat. Et quod Marcus ait,Vult enim, quod ne mo negat, quidquid natum
fit interire, lnueniam qui perneget, cuius magna efl a/ pud Philofophos omnes
autoritas ■ A tq ; A nfotcles id arguit m Platone,cuifit muti dus uicorruptibtbdis,
eidem principium deJtjfe-Et Marcui ipfe inducens Epicure / um hoc irridentem.
Sed i Ua palmaris quidem, inquit, quod qui non modo natum mundum introduxerit,
fad etiam manu pene jiflu,is cum dixerit fore fempiternum, hunc cenfcs
primis,utdiciutr, labris gujhffe Phyfiologum, id ef, natura ratio/ nem,qui
quicquam, quod ortum fit, putet sternum effe poffe qux ef enim eoa/ gnicntabo
non diffolubilis t aut quid ef, cuius principium aliquod fit extremum f E ccc
igitur inuentui efl qui neget quod ortum fit , non interiturum. In libro quot
que de Vniuerfl tote referens Lattne,qus fcripfiffet Grxce Plato,hxcuos qui Dc/
orum fatu orti eflis,attendite,Quorum operum ego parcns,cffc flor que fum, qux
per me fkfla,non funt diffoluta , me inuito, quanquam omne colligatum, folui
pot tefl- Sed haudquaquam boni efl,ratione uinflum,ucUe dtfloluere : fed
quoniam orti efl is, immortales uos quidem e fle, et indiflolubtlcs non
potefln,ncutiquamU t men diflolucmini,nec uda uos mortis jita perimcnt,nec
fraus ualentior, quam con filium mcum,quod maius efl uinculum,ad perpetuitatem
ueflram,quam illi quibus eftiSftum cum gfgpebamini,codigati. Hxcd Platone
afleruntur. Creditur dfummo uiro, fieri pofle, ut ubi Natura
deftciflet,fupplcat diurna uoluntas.Vt fi lumc ex cx (itate natura reuerti non
pofiint,rcucrtatur uolente natur x rege Deo. hoc credidit Pl atotcredidu mundum
natura diflolubilcm,quia 'generatus , Cf fafltts, confilio taj ntendiuino flare
incolumem. Nullus Philofophuireor negabit unquam, qupnft/ ciunt omnipotentem,
coelum, cr terras mouentem, formas animalibus, et uitas dait tem,omnem machinam
fuftinentem, non eundem ilbiminarc pofie cxcos, reddere furdis auditum,
fufeitare defunflos. Maiora enim fuutfupcriora.Si mouct coelum Ji fmt ut omnia
uiuant, permaneant non poterit fufiincre, natur a cafurum ne cadat ; ■ Rr 4
montem 4 ia AVGVST. BVGVB. LIB. IX. montem ruina» minantem,ncruat,
fircnaretflumina uertere retro , multat (; alio, quam ufitatus natur x pergit
curfus . Poterit certe,quix potuit maior a,ncc Philofo/ phi qui primum
indeftffc Deocontribuunt,cripient fccundit-Vna igitur ratio,de/- cretum illud
Phdofophoru jicilerefcindi pojfc,quod Plato crcdtdit,inucntusq; eft, qui
neget,quod nemine negare Marcus dicit-Tum ratione probantur,qux dicunt tura
Platone, Maius effe,crux!cndus confilium,uoluntatcmq ; diuinam, maiores
uires,quam omnem nature fraudem, omnem imbecillitatem , Superare uires De i,
eundas difficultates Nature. Quibus uiribiis,non folum animos, fi uerum
cfl,fua/ pte natura corruptibiles, fcd etiam corpora,fi ueUet,incorrupta f
erueret . Hoc PU to libenter fatetur. Ex his apparet animos uel natos,
incorruptibiles effe,fi non na/ tura, certi- uolente Deo. Secundam rttiouem
perpendamus, an uerum fit omnia orta occidere , hinc ani/ mos natos etiam
interituros- Sunt autem rationes Ariflotelis, cur quod habuit prin cipium,fu
finiendum. Principio, quod ea foLt fmt rationabiliter ponenda , que uel in
multis , uel in omnibus uideamus . Probari autem fenfibus omnia que orian tur,
interire. Ad hfc impofiibile effe fecus fuiffe in preteritum, quod erit
deinceps fem per etemu nec pofje mutari. Accedet enim aliqua caufa,que fi prius
affiitffct,pof/ fibile fiiiffet aliter effe, quod erat impofiibile aliter effe
■ Si autem prius ex aliter exi . flentibus fidus ejl mundus, fi femperfic
exiflentibus,et que non poffent aliter exi flcre,nunqud certe fidus
fuijfet.Quodfifwdus efl,ncceffario et illa pojfunt alifer ef[c,cr
itonfcmperficeffe.Quocirca cr ipfa compofita diffoluentur,et dtjfoluta- prius
coada, et cotleda funt. Hoc, quia infiniti! uel fic extitiffct,ucl fieri faltem
po tuijfetQuod fi fit,non effet incorruptibilis, neq ; fi aliter habuiffet
unqua, neq; fi potuiffet aliter exiflere. Deniq; fimul erit femper potens effe, potens non fem/
per effe, quod oflenfum c(l,impofiibile . He funt rationes eius . Quas enim
attigit ex parte Epicureus apud Marcu,nuHam effe coaqmentationrm,que non
aliquan do diffiluatur nihil effe.cuius principii! aliquod fit,quinfit aliquod
extremi! Ver ba ucro Ariflotelis concife, cr obfcure moreq ; fuo prolau , in
dijfoluendo clare t fcent- Vt igitur omittam Drun», cuius Plato cred-dit
maicflatc efficere poffe , rem corruptibilem ne corrumpatur,radonibus
agens,euincam, non latius has eius ar/ fftmenta iones tendere, uerioribus
rationib'is expugnatas- Audiat igitur Aridote/ les pnmu.Si ucrbx Platonis,ut
par cfl,legit,diligenter(j; attendit, in quibuscuPbi lofophis congrucns,omne
natum, dtffolubilc fendttfed u alendus nojcit , afferitq; diuin u con filium ,
ac ullam qu intumuis detrimento fam labefittricemq; fi-audem . Hoc o
Arijlotcles,qui uidi)V,fed tacuifH,tantumq ; affumpfifli,hahentia principiis,
attenta effe non po]fe,mclioremradonishuius parte fraudulentcr,infyncere prt/
terijfli.aut inqua credebas uiresDeicundas fuperare difficultates, imbecillia
rei t derc fvrda.labcfidanda quoad uifum ei fuerit edam in atemum [ufficcre.aut
non credebas. Si credebas,tota rado contra Platonem uani fima ejl. Neq; erum
fimpli > citer eifrr dixit P latojmndum natum,nunqtum abolendum , fed robur
diulnum p lut ad perpetuitatem, qu.im imbecillitate mundi,ad ruina cius
ualere:Cr,ut ait Philo,. Verbum Dei per omnes mundi p artes intentu eunda
drwncire, firmas rebus qui/ tufq, fias [eruar e perennes concitare coelum ,
naturam facundis partibus repo/ rare. Si non credebas, rationibus cuincam,non
naturalibus modo, fed tuis , Si ca/ lum confifleret,ft Sol defulcrct,futurum
interitum non modo cali, quodtuincor/ ruptibile arbitraris , fed etiam totius
mundi .Cum fu igitur uerum , calo ccffante tnoueri, interuum omnium rerum
confccuturum : Deus autem mouct Aristoteli calum,mouens cr calum,z 7 uniucrftm
terram , < undamq j naturam aht, fudi/ netiqui autem mouct,potcfl etiam,
ftuelit , rufi ligatus , er quafi alterius legibus compeditus fit,non
moucre(Quis enim Phtlofophorum non concedet, in quo fit potejlas mouendi,non
effe fidendi , remorandif) Efficiat ergo Deus calum er o/ mnis mundus
interiturus,occafurus , perdendus , ne perdatur , ne ruat , ne conci/
iat-Suftinet igitur er facit, quod ait Plato, mundus , qui fi fuapte natura
collabe/ retur, laxarentur ordutes omnes,tota rerum artificiofa machina
corrueret, ne coi labatur.Si modofipremum orbem , cuius conucrfione omnes cali
diflinuUimimo tus peraguntur, Deus ftflcretfadam eundarum rerum fkagem
cerneres, ipfc ig tur Arijloteles hxc omnia confiffus ejl in libro de Mundo :
fama , inquit , p rifet tfl,cr patria omnibus honurubus,qu6d a Deo eunda
exijlunt, er per Deum , ab ipfo,er per ipfim.NuQa uero Natura, huius
conferuatione dejlituta p er fe ipfatn fufficiens ejl Multa']; ibi ad hoc
pertinentia dtffcrit ■ Vera ejl igitur Platonis fen/ tentu, Ariflotelc
fifiragantc,nullam Naturam ucl caledem,ucltcrrcdrcm , per fe incolumem effe
poffe,niftfalutariDei prxfentia,qux per omnia tendit, confer/ uata-Poted igitur
Deus corruptibilia, incorrupta feruare . Difcutiamus modo ra/ tiones,an uerx
fmt,er fi uerx,an conueniant animis,an omnibus rebus. Primum quod ait,ea
ponenda, er afferenda cum primis effe,qux ucl in multis , ucl omni/
busappareanttadmonebo eiim folitos dicere fapiemes, remoucndos effe oculos i
confuctudinc,ut fyncerumfu ubique iudicium,nc contingat , cuius nonnullos in/
cufat Plato, fila corporea, qux luderent , p rx manibus , oculis gererent ,
putaffe. »mW incorporeum , quia non appareret , exijltmaffc .ftc qui fcquitur
ufquequaq; Arijlotelis hocdecretum,ucrumin nonnuH:s,in exteris non i'em,fi,lli
p iffet-Cu/ tus ftueraefl fententia, cur non aiamucra Platonis, omnia qux
uidentur, tan/ g i,qux tanguntur effe corporca,compoftta , ergo dijfilubilia
Coelum autem ui/ icriycrgo corporeum effe £ T diffilubilei oRendat igitur
Aridotcles hoc non effe uerum m multis, aut omnibus. Nullt enim corporea res
efl , qux quoniam oculis cemitur,non etiam fihditate roborata,multipltci rerum
concurfu fit cffida,fic(fc tefilucnda in ea, e quibus coabuffet-Cur hanc legem
non admittit in coelo, in Sole, quem cr corporeu effe,cr fihdum declarant
eclypfes,cr tp fefiffus efl in Meteo ristCottigit ergo ab exemplo rationem ,
Omnia qux oriantur , apparere dtffilui • Rr 5 colligat €X* AVGVST. EVGVB. LIB.
colligi etiam quod ait Plato,Omnia corpora effe compofita, fic<^
diffolubiliatt f go corium d fjolubtlc,quia corporeum Sed homo fugax, ey, ut
inquit Atticus,lo/ lignis inflor Je fuis tenebris occultans,rcfugiet ad quintam
ejfnitiam . Quum u/ men Plato cum quintam er ipfcdmffet, ei fuapte natura
immortalitatem dene/ g aiiit. intereunt igitur omnia , qua principium habuerunt
, fctlicet hac noBratia , domcBica,arbores,animjUa,odifuta,urbcs,mccnu, montes,
aqua, aer . Sed funt- alia res nobis ineognita,fmipliccs,nullam compagem , er ex
corpulentis , craf/ fiscj; admijUonem rccipientes,inconrupta permanentes
propter puritatem, Icuitd tem , nec quarit compof twm redire ad fuam gentem ,
nulla funt ibi uincula , qud f ano laffata refoluantur Huius naturo primum ejl
coelum , e fi lux , funt mentes, quaf]nuha fecit diffolubtles compago,
purifiima , qualis Drws hac parte, difiml/ . Urna potcntia,maic]late-Quantus
error a corporeis , ad incorporea, quod ficie/ bat Panotius,& qui ei
fubfcripfit,afcendcre:pcrindc fi quis arguerct,Ornnia qua uidcmutjfunt
compofita: ergo res omnes , cuiufcunquc generis , funt compofita. CT qui
conditiones corporum ad animos transfora .Cum fit igitur longe dtuer/ fa natura
animorum , atque corporum , lex autem , quod omnia nata intereant, lata fit
corporibus,non animis(quia corpora non funt fimplicia,fcd quorum con / fumpta
colltgattone,diffoluuntur) cane magnus error fiut eorum , qui fubiacere legibus
corporum animos uolucrunt . Sicut tgimr non omnis creatio , aut fifho efl rerum
eompofitarum,fic non omnis res nata diffoluitur . Diffoluctur ex pluribut
conBipata,coagmcntata . Quemadmodum autem omnis res compoftta debet re/ f olui,
fu: qua quanquam fhfla,non autem compofita,non refolui-Patet igitur ne/
cefitatcm rerum natarum, /tdpriBimm flatum rediturarum , non ommum effe natarum
rerum,non puri fimorum, non fmplicium,tenuiwm, exdiu/m , fed com/ pofitarum,
miBarum, quiajteceffe efl , partes htuitas afuit fedibut tranjpofitat, ad
genera fua reucrti,dquam ad aquam, terram ad terram . Sic pr adora refoluta
domo,rccidunt in terram omnia , qua de terra uiolenter 'm altum fuerant fubli/
mata- Solitus igitur in Phtlofophis error, ab aquiuocis aut particulari
uniuerfale inferre. Quemadmodum paulo antea praclara omnipotenti que Dei natura
ad omnes gener atim animos ducebatur ratio . His declaratis facie rationes A
riflote/ lis euanefeunt , aut fraudem infidiofumip aquiuocum
abfconderedeprehcndun/ tur : Quod erit w futurum perpetuum , ncceffario femper
talefiuffe 'm proteri/ tum. Quia fi mutaretur conditio, ut fecus e ffet iri poflertm,fecus
in proteri/ twm,id jvrrt cx aliqua caufa: quo fi prius a ffuiffct , fteiffet ut
quod erat corrupti/ bile non corrumperetur : id autem impofibile . Rrj pondeo
igitur, ut totam ratio/ nem membratim refoluam , primum , quod tota hoc
Ariftotclis ratio , efl contr* otemitatem chaos, quod cum flatuiffent ante
fempitermm , dixerunt in creatio/ ne mutatum . Eoq; dico. Ea quo nata funt , er
in poforum non refoluuntur, unam tantum femper conditionem habuerunt, ut fubttd
fidaxtema effent , nty DE PERENNI PHILOSOPHIA. tf|» ^ ti&M notant
conditionem i prxterito ad futurum eis acccfiu, qux faceret fccut effe tn
poflerum,qudm fuiffet in prxteritum. De re nondum noto, nullum fermo/ nem haberi pojfeinuUam effe conditionem
rerum non exidentium. Non potcfl de re nata ac fida dici,fccus habere in
poderum , quam habuiffet in prxteritum. Et Arijlotelis rado de re fxda,cr
creata xquiuoce cadit fuper re fempitema in pofle ■ rum- Verum equidem efl in
futurum non po ffe, quod in prxteritum femper flctif/ fet,quia pojfet oriri
caufa noua,qux fi prius, id ejl , in xternum affuijfd , feajfet non fuijfe
perenne,quod perenne fuit.Quodnuda ratione fieri potcfl. Nunquam enim caufa aut
uis ulla erit efficiens, ut quod fuit perpetuum, non perpetuum fine/ rit,autqux
tollat xtemitatem in poderum ei, quod nunquam tulit in prxteritum. Talis quoq;
caufa in poderum non erit unquam . De prxterita igitur re er retro
fempiiema,uerum efl.De futura non ucrumiquia ponis prxteritum <y futurum ,
Crexuno infers alterum.Res tamen,quam dico nouiter creatam,non fititin prxr
teritum Cur igitur dicis caufam fupcruenirefCui fupmmet , cum in prxteritum non
fuerit res paulo ante crcataf Dicis ergo nouam caufam immortalitatis,fi prius
affuijfet,fiduram fuijfe rem femper immortalem,quam ego dico creatam, id efl,
quod nunc me facit immortalem,cr incorruptibilem, ficiffet ut femper fuiffem im
mortalis.Hoc igitur non flat ■ Nam caufa futurx immortalitatis non fufjxcit ad
im/ mortalitatem prxtentam.Non datur,ut retro fueris fempiternus.Magna xquiuo/
catio, magnum interuaUumin xternitatem futuram , c r prxteritam.futurafpun/
quam erit in adu,prxterita fiiit iam. Pofiisin prxteritum milia millium fecula
co? numerarc,nunquam numerando fatigari,]» futuro femper terminus erit d
creatio ne tua,adid quodeunq; numerabis. Non inducit igitur, nec trahit
xtemitas futura, ttemitati prxtcritamixtemitas futura potius temporaria ejl,q
xtemitas. Initium , res creata.Res retro fempitema,nullum habuit initui. Non
efl ergo confcquens,ut fi quod retro fuit fcmpitcrnum,non fit habiturum in
poderum, quod pof.it afferre ■perniciem. Sic quod ertt in poderum fempitervu ,
nihil habutffe quod prohiberet, quh femper fuijfet.lmo habuit, cruerum efl de
tllo, de hoc non ucrum. AbfhtlU autem xternitatem in prxteritum
impofiibilitas.ln futurum impofidnhtas non erit, quia pofibile efl rem creari
femper manentem, ficut coelum- Excepto Deo , retro fempiternum nihil uult
natura fuijfe. Frendum igitur , longe aliud rem effe crea/ tam incorruptibilem
quam in prxteritu fempitemam. Verum quidc efl , fi res hxc immortalis retro
fitif) et , nullam aliam caufam fempiternitatis fux habitura fuijfe , quht hanc
qux factet eam fempitcrnd.Vt fi fwfjcnt femper aiumi , non per aliud
■fui)]ent,quim per quod femper funt futuri. Sed effe femper in prxteritum non
po ■fuerunt, propter alta tmpofibilia magna . Fecit igftur fmulitudo, er quafi
ludifica uit futurx immortalitatis , ut crederent etiam in prxteritum fuijfe
quod ertt in fu/ Utrum femper , non confiderantes alta multa . Vis igitur Deo
efl creandi naturas corruptibiles, cr incorruptibiles rEt tamen non confequitur
femper rem incor/ r ruptito/ dl4 AVGVST. EVGVB. LTB. IX. ruptMcm fuifle. ! I
lud quidem uerum efl, em naturam dare animis immortalitit/ tem,qua dediflet eis
aternitatemfli create non fui flent. Nunc autem creatis data efl natura
atcma,quam in fempiternum retro impofiibtlc fuit habui fle . Si folitam igitur
naturam reflicias, uerum efl eandem caufam dare immortalitatem iit prate ritum,
qua dat in fuiurum.Scd abduc oculos a confuetudine,uidcbis diuiniora,Vi/ debis
pra fidem natur £ facere rem fempitemam pofle , qu£ nunquam prius exii/ tiflet.
Ad hac cauillatio efl,Si ea caufa qu£ f icit fempiternum i n pofterum, frUhi/
ra fuifle fempiternum in protentam, ergo quod futurum efl fempiternum , fuifle
retro quoq; fcmpitcrnum.Pcrinde ftquis argueret, Si concurrerent e£ caufa, quot
C< efarem Di&atorcm fecerunt , me quoque facerent Di flatorem . Sum ergo
ficui Gr far Diflator. Si mihi corpus eflet £thrrium,gloriofumytranarcm nubes
utchri {lus- Nubes igitur trano quemadmodum ifle . Fitcj; progreflus *<
conditione ad afr fcucrationem , uitium maximum in ratiocinando ■ SinuUs igitur
efl argumentatio , Ea caufa qua facit animos immortales in poflerum ,fi prius a
flui flet , fleiflet ha t ' mortales, CT fcmpitemor.crgo quia funt in poflerum
atemi,in pratentumquotp fempiterni fucrunt.Condidones ha funt,non
affirmationes. C lanus autem uitium o flendam ,Ea caufa qua facit animos
immortales in poflerum, fi prius afluiflct,fe/ ciflet retro fempitemos : fed
quoniam impofiibilc erat animos retro fui fle fempi/ ternosiergo nunquam
affuiflet ea caufa-Sunt enimhic dua caufa , una conditio/ nalis,altcra qua
tollat, dcfbvatcp id quod fub conditione latitabat . Latet fub con/ ditione, p
raterua atcrnit.it , fed conditionalis , non aflerta , non uera . non afle/
ritur, quia fuperucnit caufa maior efficiens, nefit uerum , quod erat fub
condi/ tione.Ea maxima caufa efl,quia fieri non potefl , fi refle penfites ,
atque adeo ai/ te (pefles,Deo folo excepto,efle quidquam fempiternum. Hac caufa
facit,ut ani/ t tu non fiierint pariter cum Ceo fempiterni inuUa autem prohibet
caufa ne fmt in poflerum-.quia quantuncunque poflhac uixerint , nunquam erunt
fempiterni, id efl, quales , fi ab atemo fui flent , qua efl fota unica
diuinitatis pofleflio . Sic que tota Anflotelis rado patefafla efl. Huc adde
quod rationes cius , ut dixi , ten t dunt contra mundum, compofitum, miflum,
non contra fimplicemnaturam avi/ morum,contra Platonem probantes, fifaflus fui
flet mundus ,er ex alijs rebus cor dgpicntatus,hat res aut potui fle congregari
, cogiq ; ad creationem mundi , atque aliter habui flent ante mundum : fi
aliter habui flent , nouamq; conditionem aece/ piflent, pofle edam in futurum
redire ad priflinum flatum, ftcutab iUo flatu uene t runt ad iflumiQuodji res iUa,e
quibus faflits efl mundus , non poterant mutari , ad aliamep molem
transftrri,nunquam certe ex his faftus mundus faiflet • F attut efl autem
mundus , ergo poterant iUa mutari , er non permanere femper , ftcuti erant.
Itaque difloluenturipfa compofita in pnflinum.Sicquenon efl incorrupti/ bilis
mwidus. Vides totam rabonem tendere contra mundum a Platone creatum ,
[tdiacorruptibilcm in pofterum declaratum, Radoque efl ex compqfids»nuHum
Habent DE PERENNI PHILOSOPHIA. «fJj 5^ babeitsm animis locum. Et nos dicimus,
et fi non dixerit Pluto, ante mundum mUasres fluffe , a quibus ad mundum foda
fuerit mutatio. Chaos interpreta/ mur informe exordium. Sed tacuit more f uo
cauiUatum Anjloteles optimam partem Platonice rationis jion [uapte natura
mundum , fed diurna potejiate non Uffoluendum . Quod lex in Philofophia, omnia
orta occidere, etiam i Pliilofophi* aliqua a. do coniemniturtquod eorum
(intentu, non modo incorporea, 8i fimpUda , fed e* tiam corporea po&int
incorruptibilia licri: Et quod non cft femper uOtatit extm» piis
infiftcndum:& de duabtu naturis. Cap. XXVII. placet, quando locus cJl,non
folum pro Platone, fed etiam ueritate , c r pri/ vfcisdepugnarcNam cuTimeus
Locrenfis , Pbilocj; ludatis afferuerm Deum fuffc hunc mundum , ut d nulla
caufa pofiit nift ab ipfo prxpo tente diffolui,dudi funt forte probabili
ratione , non omnia nata, fubiacere morti : opinati non modo pofferes
inui)Mes,ac tenues, ftmplicesq;,qualcs animi,creart fempitemx,ut nun quam
intereant, fed edam corporales ■ Eamq; Philo putat Mofis effe fententiam de
mndo.ScrutenfUr igitur, anguflijs iDu in quasfe folent conijcere Philofophi ,
re/ lidts,latiflimos Natura campos,infinitas(fc fapienda diurna regiones .
Videbimus multa uel ejfe,uel fieri poffe, nulla cum nodris Natura focictatc comunda-Nemo
inuentus efl, neque forfan mucnietmr unquam, qui poflit, qua tandem ftdera ,
Sol , lMna,matena,compage fmt,explicare:Cur Sol caloris fouundt farnus, motus
m/ defkdgabilis , nunquam nec calore ab fumatur , nec ob impetum
concitatiflimim illum diffoluatur.NuQa exddt,ex quo juit,diminutto, fetuum ,
attritio ex omni illo uado corpore ,utfinon fuit uQum in prateritum detrimentum
, nunquam edam fitfuturmHuic fmlia multa credo flerent, ex omni
ficulentiacraffaq; compa/ ge,ad puriflimam naturam deduda, incorrupta
maneniia,ftfummmo federet opi/ pci. Qttif efl hic,qui ex uno aut altero
terrcflri opere , omnipotentiam eius putet metiendam, quem eunda gentes,non
apparentiu modo autorem , fed etiam qua/ nutdi,non femper, fed raro, cr cum
opus fuit exhibitaru rerum confefcfuut arti/ fice,dicentes plura cffefudibdia
quam fida, duas firme magnas naturas induc en tes,alteram in quauifa,uftata
nota, altera inufitata, infueta , prodigiofa , mran/ da, raro
condngentia,contineantur . I» hac nota , perjpedaq; natura , funt leges hx,quas
quotidie decurrere cemmus,cx terra fieri aqua,ex aqua aerem , ex aere puros
ignes : tterumq; reuolui fuperiora ad inferiora , ignes ad finitimum aerem ,
Ime ad aquam, aquam ad terram: Ex terra nafd montes, faxa lutulenta,quorim 'm
imo medullis fuccus terredris cxceptus,grandefcat in faxa atfy durefeat , ut in
lufto elephantis corpore, ex herba quam pafcit,aqua quam potat, fuccus ad tene
ros medullis deLttus,cr excretus,ingentia offaconflipat-Nafcuntur fundi ratione
i terra plantx,ftrrujmiicqi xs, flumina, fvntes , Similiq ; eunda qua fuifjent
or/ tarationc,ad matrem reuartuntur-Hxc reparat fatus, cr dum femo conjeda rcci
gitjmos emsttit partus ad auras, nunquam his legibus dejicientibus : partimtp v
:\\<m mundus . *ks AVGVST. EVGVB. LIB. TX; mundus in continui reparatione,et
interitu rertm cfh pxrtim manet incorruptae, ; e duabus quafi gentibus
fhdus,altcra femper cadentc,dcnuo'q ; [urgente,alttra C4 dempcrmancntc,nc dit
terre feres hos intcntus,uarictatcsq; cerneres, nd aluid fie/ n poUuffct a
creatores crederes. Sublatis oculis incolum,nouaslcgcJkuidebis,cr tantopere
fieri que non morerentur potuiffc, quantopere fida funt , que fempep
jnterirent:nibil artifici fammo difficili fuijjje, modo dfcdibus rarum
intereuntium pun\hmasfublaus naturas ,ilUfas ad confauationem inferiorum jUre,
uifum cf/ fet.Hac igitur natura nota continentur leges,ordines rerum
ufitatarum. Alterant primum e fe natura cceli,incomipU,inufitata,fec que non
facris modo libris plure comprehcnfa : ut cum flumen rapidum,ne Curreret.reprejfum
cfe:V aqua natura fluxa reddita non ) luxainox Solr radiante terris
wduda:Rcprcffus idcm,iuf[ut(f rapidum curfum fefeerct , fctffus oceanus hinc
atque hinc fentfeima moles natura non memor fluxe , ad tempus effe coadus :
mortuis rcuocata uita : uenti tempore non fuo exciti:aque maior quam natura
potuiffet uis demiffa terris. Non hec fa/ eris inquam libris modb,qux limites,
cr leges folitx neture preuaricantur,contU linentur, fed libris item
Philofophorum , er gentium uetuflarum , quarum nuda prope e fi, que no i
nufttata Dei queda ficmora,contrd quam oculi quoudunecer nant,recenfeat.mtto
libros Platonis ingenio p reflanti uirifen quibus ad alu mor
tuireuixtruntyUbrositcm Stoicorum. Sed er Artflotelem igneum flumen Aetne, quod
natura rapide [uperfugentes inferret,fcij[umcogente Dco,rclidis in medio
pijs,pretereo,quod exemplorum tam ingentem acernum efjfecercrU,ut ambidofu* eis
recenfendts uideri poffem . Vnum illud eundis fuit femper hominibusperfua/
fum,ac perfedum,non hic, que domeftice nofeimus, ante animu perpetuo aftarc
cernimus, fola fleri pof[e,fed item alia, quorum nuda nobis ratione reddita ,
atto/ nitos,urumq;funtmi Ori omnipotentiam admirantes efficiant. Huius
inexplicabi/ hs,meomprehcnfibilisq ; generis ex corporibus efl,ut dixi,coclum,cuius
que mor lesfttyUiftbihs tamen, er folida,quo e genere reru defumpta , an d
terreferi an ry traneo-Et quoniam mundus ex quatuor tantum feminibus c
onftatjit quod ex bie non fit, cum mundo numerari , er tn rerum mundanaru
exercitu locari non pof/ fitycon&tns ex hts,ucrbi caufa,aqua,aut acre. qua
tandem arte ad fumma,incor/ ruptam cp puritatem rcdadum,non folum fupemas
regiones, ut candidifeme nu) bes,appeduit , fed ita compadum flut,ut
radiantifiinu er indeficienti luce terrae tmpleret-Hicad portum,refugumqi quo
te condas,rcsq; corruptibiles, ad meor/ ruptam naturam redadas nefeteri
cogaris,concurres:portum fcilicet nullu,quem tibi ne ueritatem ccmcres,parafli.
Veteres tum minus ferte commentitu , quam H4 tur aliter magis, quorum ille
clare retulit fententiam ; Ignea conuexiuiSyCT fine pondere coeli,
Emcuit,fummaq,locum fibi legit in arce. Crediderunt exida mundanaeongene non mm
fubfearttim coeli incorruptam* nolente I DE PERENNI PHfLOSOPHlA. <? f? iuofr
nte Deo,atq; rutum corruptibiles efjvflat. Hanc admirandam, inexplicabi/ lem
potentu,m qua funt inn umer abdes formx,quas nullus fcrmo percurrere pof/
fit,ad animos creatos uetujbfiimi homines retulerunt,non fc cogi putantes,
quem/ admodum in rerum confideratione ludificati Philofophi pofUrtores , darent
am/ \ mis perennitatem in prxtcnum,ne nau moriturt uidrrentur. ^ • Quomo Jo Gbi
iplii coniraOlxcruni,aiiimo« c'axlo cadere dtcentee,iterum<^
reuerii.&quxfumterronjcaura. Et qudd perperam intellexerunt, qu*<ie «Jt-
Iteratione fuerant uattcinatx Sibyllae. Cap. X X V II L HI* erroribus
ipforummet Phdofophoru uocc confutatis, quod animi fitnt fempi ternt,neq;
uideUcet Dtuimtatc motus , nefy quu funt immortales in poflerum, etfdcm quoq;
uocibus ipforu,alius error declarandus efl, animos antequi m hanc Uttam4efcendanP,m
altera quada uiu uiguiffe.Cuius erroris ftmilis atty fupenom coufa fuit, cum
ueUent animos fempitemos in poBcrumxfficacem rationem credi isruntyft
probarentur, antequam, uemffent in corpus, cxtuijfe- 1 d autc probarunt ex rcru
fupenorts uitx renum fcenua, perfuadentes fibiCutdcturq; ab Orpheo ma/
tidf[c)antmos antea fuifjcMuius funt dux caufx:una,quod prifei tradiderunt, ani
tt/os antea fuiffc quam 'm corpus , ob aliqua in anteacla uita facinora
detruderen/ turaltera , quod rcmtwfccntia palam monstret rerum quarundam
prxtcritarum praeceptam fcicntiam.Vult enim,ut Marcus Tullius ait,Plato memori*
effe fupe/ rjoris tutx recordxiionem,Multisfy in locis,prxcipue in eo, qui
infcribttur Mcm/ non, de hoc diffcruit. Item in decuno de Rcpublicajn Phxdonc:Ac,ut
arbitxor,pri ma coufa peperit frcundd,ut cum d motoribus audiffent, aiumos
antequam ad cor pus acccfiffent , utgmffe , p ermottfmt admuefUgandas huius rei
aliquas caufas. Smptafy efiremtm\centu,qux fit anteadx uitx feientta • Q ttam
non operis hu/ w ejl reftUere,tantum,cxdidti eorum,0 ' ex malis^jux
confequantur, probabo nanam hanc,cr hominum, mini habenttu certi quod
jiatuerent, opinionem fuiffe* huic fententix etii pofleriorcs Platonici
fubfcnpfcre.Princtpium cius, ut dtxi,crc/ iitur ab Orphco,ct Pythagora
cxuttffc.DcjiuoOlympiodorus:wKA«uosAoyet. ofcpiKog Tfc 1(9« nvixeyogfoi, o
noiAty iyoiy ras^vyccs «5 7a <riya , xfft- HetAty epib-r arion<xnog
ecrxyuy , -pro kvx.Au 7to?AxIkH : Vetus fima. efl,inquit , Orphica , v
Pythagorica , qua ducit animas w altera uita exiflcntes ad corpus,tterum que k
corporibus educit, idfyfcpc. Sic Olympiodorusjccutusq; efl totam hanc famam
xquofuperftitioftts Plato :dclkuitur autem pafitmprofu/ gfitur que rationibus,
quas k natura, in qua ueritas cjl , mutauit . Mammt huius item Iamblichus; eioy
7rfavha^Skioy H^vynngip xgx di- irata auy-ec *iOKf&Hv<ti,xcp. oioy
u<Aos srf^yigoy vusaiHcrctrojeotvTty xgx of ycamoy crwyM vytjrfbi icetrrny
<rvvj>$r*yMoy, H9U cpjcriy vrctfceurAn/
o-lxy,irvv(iHQAB$irxy:Qualem,mqutt,pms exercuit anima uitam, quam in. corpus
humanum fubirct,cr qualem fbccicm promptam jrt iffet, tale e r organi/: tum
corpus babgt ftbi ipji coimcxum-.ftmdan^ naturam ajfcqucutem. Smha re/ , rtbA '
" ' F™ •fi I *. «I* AVGVST. EVGVB. LIB. IX. perics Iamblichi [ententie
apud [uperjhtio[os alios Platonicos, qui relifla inquifl/ tionc Naturje,tcmerc
f 'erruioru autorilati crediderunt. Hinc extat carmen de ini/. mis,apud eos : H
<jv0<}v cc7n7rAxx8vcrtey o n. «f «vr> ny j,
Kx7nriovpiv\97pocpei<n'rf£KAMfointx«U'a<rM» Hinc errabunda ueniunt,cum ad
lutor a Ltpfe Nafrendi infiuu fedis mortalis amore. m* Empedocles etiam dicebat
: « » Sis Kccyui esiii (puyccs StoS^v,i(pa aAxTfC Nmii ixout>0[Sft u
innovet. Sic ego defeendo diuorum pulftts ab axe. Infime liti parens. Huius
igitur pcrffiicui,exploratiq; mendacij non alios uolo tefies,qium ipfosmetj ut
didis [uis, que dedit Satura uera refellantur ■ Omnis enim animorum deftrui/
tUr Philofophta,quam er antiqutfitmi tradidi jfenttcr Natura docet , fi uera
hac funt, ut melius animos fuerit mori,quam iUo ludibrio , continuoq ; lapfiu
de rorfd rotart. Nec proderit Platoni, uel terroribus tartareis homines a
[celere abjkaxiff/, uel ad iufbuam premijs calcflibus propofttss inuita[fe,ft
moratus animus aliquatt diu in calo,de trudetur non multo pdjl m terras , aut
non nocuerit improbis, dum cupiditates er libidines expleant fuat , aliquandiu
'm tartaro fuiffie, modo paulo pojlin uitam reucrtantur.Hanc [ortem,<y has
leges firle&fiimi quiq; magm efH ment,optcntq; prefixijfc Naturam,ficut
iujh dedtgnentur , erexr crari non cef/ feni. Haud plane dtfiuttdis effet his
dominis Deus,qui largiti [eruis beneficia, iride mutata [ententia
cnpercnt.Certifiimim igitur jit,ne manre quidem de uirtutibut, de pietateje
iuftitia quas tueri, er perfudere conatur ubiq;, Platon em pof[e,fian ' tr hac
[en tentu. Quam fuit Natura uocibus obiwrgatifiimc refUUt.Gratiaf autem agamus
diuine demende, quod aduenit lux da , quefola omnem caliginem di[/ pelleret:
qua non uenicnte,in magnis erroribusuel primos ip[os [apientes extero/ rumq;
fkale principes uerfiari ncccj[efuif[ct- Redituri igitur ad hanc uitam, ctm'
fint aut boni, aut mali , autoritas cfl Platonis , malos in tartarum prteipites
a flos, inde nunquam cmcrgere,ut non fuerint unquam in [uperiore uiu,[ed cu
primum in hac nati,uiucre [celerate quam pie maluif[ent,in eteme mocftitLe loca
fint de/ trufi.Qui,inquit in Ph edone, propter magnitudinem [celerum,nuUis
piaculis ex/ piari,ubi locus expiandi efl,pof[e uidentur,quod uel jacnlegijsfie
explcuerint,uct cedes tniuflas,cttcra<f; id genus perpetraucrint.TxTXS
</lt HTrfOrHKVtree poi/ fix «sroy Tafr«jX)(/,o^fc(/ ovurm iK^cum<np:Hos
debita [ors pro/ ijcit in tartarum, unde nunquam egrcdiunturXonflat igitur, hac
Platonis [enten tiOypcenis etemis deputatos malos nunquam ex dis locis emergere.
Qnod edam Poeta nofter eximius [ecutus, [celeratos poenis eternif canit mciari:
- s* ■- ■ BE PERENNI PHILOSOPHIA. -Sedct,xtemumq; fcdebit • Jnfilix T hcfeus,
Phlegyasq; miferrimus ornes Admonet,*? magna teflaturuoce per umbra. Eadem ejl
fentcntu de boms,de quibus dicit in Phsdone Plato . Qui, inquit, eo/ gniu
fitcrint pie maxime uixiffc,kifunt qui ex bis terrejkibus locis liber ati,*?ue
lut ex cxrccnbus uindicati,furfum es ttMafay oinnarty, ad pura habitationem
ueniemcs,in iUa beata terra collocantur. Et qui fe Phil ofophia expiaffent,
uiiumt fine corporibus, in omne deinceps tempus, et in domus adhuc his
pulchriores per/ ueniunt,quas non ficdcftt explicare, fcd nec tempus in
prsfcnsfufjicit.Quam ab caufam conandum totis uiribus,ut uirtutem,ac prudentiam
fcquamurin uitantx/ Acj/ ycif h 'tAni i; ix.tycJAn: Pulchrum enim prsnuum , c T
fpes mat - pta.Hsfunt Platonis duplices [attentis- Quamprimum igitur hinc
egrefii animi ucl tendunt ad fuperos beati, ucl damnati ad tnferos.Nulla
reuolutio , nullarota/ tio.Quareuideatfummam difeordiam pugnamq;fuorum
decretorum Plato, cm M eodem libro ait ucnirc animas defundor tm ad loca
quadam, ubi fluat Achcru/ fia palus, tbiq; certis temporibus alus
diutumius,alids breuius,7rxAiy tuear mov T(U eigris raiy fafep ytno-Jt,Rurfus
remitti ad uitas animantium.Quomodo nuttuntur,b Plato,anims defundorum ,ft iam
dixtfti in Tartarum detrufos nun/ quam remeare [ccledos, iudos autem perenniter
ad ccclcflia gaudia triumphatu/ ros afcendcref Quanquam mihi perfuadeo fentire
Platonem non omnes animas re lierti Netp enim uel calo donatas,uel sternis
fupplicijs addidas ,fcdeas tantum, qusad locum [ubterraneum, zrquafi in
Purgatorium proftds indicantur, an di/ gW fmt qus mittantur incalum,an in
Tartarum contrudantur,an redeant in ui/ tam, cr cali lumen,ut metius uiuant,
triplici forte con J timta,bcatorm, damnato / rum,mediorum,quibus detur id
cdidum,utad uitamreuerfe,<equius,ac iudiusui/ nant, ut ibi oflcndit Plato.
Ergo non efl uera ratio de remwi[ccntia,qu£ uidebatur concludere de omnibus .
Omnes enim predtti funi remimfcentia : eundi igitur in fitperiore uita
uixijfent,quia eundi mortales reminifeuntur. Quod de dio pufione in Memnone
proponit Plato, ualerel in omnes. Tota $ illa in Phsdro probatur plena difiidij
, ipfo fecum autore difadente , ratio : qua ex non uero fundamento probataamma
immortali, quia fitin ea motus stemus,profequitur ut fuerit in ca/ lo,fequcns
allata currunt louis. louc fupercocledem locum, ubi fit ineffabilis pul/
chritudo,afcendente,anima autem a ffequi non ualens, diffluentibus alisrecidat
in terram. qus duabus alijs oppofitis rationibus ex ipfo petitis cuertuntur.
primum, quod fiti quafi oblitusycum alibi jlatuerit prsmia iujhtix
maxima,magnamq; ftem propofitam uiuentibus pie dixcrit,qus demum ftes ea effeti
Aut enim dabitur, ut dd, ilium fupcrceclcflcm locum, ubi cernitur insjUmabilis
pulchritudo,pcrucniant,‘ indeb; nunquam deturber :aut ut attingam ai locum
fupercaleBcm, ubi aliquan/ aio alis terrat rcuoluar.Si primum, Animis omnium
qui ab ster ss nofuc t (0 ’ AVGVSf, EVGVB. UB. rx - no fuerunt pioru, receptis
in locit fuper calejlem,ficutetia in Phedonc dixit,aie9 imminutum effe numerum
animorum terras incolentium oportebit, ut in terris ref littos nullos fimie fit
. Nrcejfe enim e]}, in xtemitate femper aliquot bonos fiujfe. Vcfi uel unus
fingulo quoq ; anno pius reuerfus fu in locum fupercoclejlem, omnia iam
animorum numerus neceffario fit confumptus. Sic fi uel unus fingulo quoque anno
dciettus fit in Tartaru.Quodfinon in eternitatr, fed certo a creatione tem / porc,is
ordo uiguit:ergo nonfunt animi ingenerabilcsjed una cum mundo nati, fi/ ait in
Timeo confirmauit . Siucro datur pietati premium , fuperccelettis locat: quod
tandem premium cjl,ad eam curiam profiafa, quo , cum uclut jn Barbaro/ rum
aulam ad primos honores prouettus, perucnias, inde paulo pojl deturberist
Hxccmc premia Plato, que iujhs parata dixijii f Huc adde , quod ejl in libris e
m fuper hoc tanta inconflantia,ut appareat nihil eum certi habuiffe, quod
flatuereL in Timeo uniuerfum mundum,ccclum,ac tcrras,calettia, ac terrettria,
uifibdia, V inuifibilu creat a fummo opifice . I» P bsdro ex ratione , animis
nunime con/ grucntc,conc ludit animos 'mgenerabiles : Et ex ratione incongrua
deducit abfut/ dtora- Sed tum rationibus Nature,tum ipfius aut oris uerbis
demonttrato, hoc ce/ dentium animorum e calo ludibrii* effe non poffe, cum quo
[equitur, animos mf generabiles non ejfe, alia quoque obijeitur cis rado, hoc
dogma non rette dilata/ tum, de paucis k fupcrioribut Theologis pofitum. Nam
Pythagorxt,cuius omnem fere Theologiam ab Orpheo defeendere Platonici
tcftantur,retulit homines malos ubi e uita exceffcrint,id habere pro
expiatione, ut in corpora brutorum tranfatn tes,ibi luant peccata, ideo Timxut
Locrenfis,difcipulus Pythagorie, dixit in Oene fifua, Neceffario,inquit,cr
quedam dira,c? infolita fuppliaa pofita, [ubeunti/ bus animis,tumidis quidcm,in
muliebria corpora, ai contumdiamihomicidxrum , in corpora firarum,ad
fupplicium-.guloforum in firmas porcorum,ct aprorum: leuium autem in aues aerias:fegnium,cr
ocioforum, imperitoru, in firmat aqua/ tdiu Hxc iW dixerant • I Ua quoq; qua
Plato uocat in Phedro 7rxAiyymtricc\t^ regenerationem (fieq;uoeatur k
redemptore noftro,cum Aegyptiorum, Chaldeo rumq; oraculis , que ad Trifmegittum
, cr Platonis manus perucnerant , fcilicct fore ut aliquando omnes homines
redirent in uitam , quod indefifie canunt Sibyl/ U) fi fillit cos, crcdcntcs
fingulis temporibus femper homines ad corpora reuerte quod femcl tantum fupremo
tempore futurum , oracula canebant . Nec mirum, fiam er lapfum a de, cr fugam e
Paradifo crediderunt animorum lapfmdc calo amifiis alis.Et ad panam cuiufdam
facinoris , quod audierant , fed ignora/ bant,affercbant animam mclufamin
corpus . Etdiluuium N ocuocarunt CrucO/ bonis. Turrim adtficatam Ncmbrot
gigante , catcrisq;fequaabus , ut uffy ad cai htm afeenderent/attarunt fui jfc
Gigantum conatum. Terfunt conati imponere Pelion Ojfe. Multat alia p eruerfe
uiuo locorum t temporum f, diuturnorum, wlelbcerunt. Hatu i DE PERENNI
PHILOSOPHIA. *4« ■tlMregcheratio Stoicis quoq; nota fuit,cenfentibus omnibus
feculis arcumaflis, reuerti homines ad corpora. Quod explicans Chryjippus rixis
</it aureos t%op ros oy us i</lt y cuPwctjoy x&i nuat, iivrxro rt\wr
herxi, ttcJ Aiy WtptOiAooy nrxy MA9/XU toy ftovts, t»s 0 vvy
Uryiy,KcCTKSHo-iofi ayjnut: Hec,inquit,cum hoc modo habeant,perfricuu eji,non
effc impoftbik,nos quoty poft mortem , certis temporum reuolutionibus peragis ,
m em quo nunc fumus ftatum,reshtutum iri. Hec igitur iUa,quam in libris SibyUarm
, V fime celebri/ t(Uc per omnes gentes audierant,Palingencfta. QgoJ PU10
dicens in T unco feri annn ji in irtrit.&inde demini , 'non utile» turiJ
penitus cxiftinufTe:& quod iliji libris utriora fcrtpfituuibu» tuee ut
Tiraao , refelluntur. Cip. XXIX. SE d ea que Plato de animis dijferit in
Timeo,ipftut tcBimonio,quia non funt ut ra,refilluntttr . ibi hecloqurur de
animis fatis i Deo:Cum, inquit, conjhmijfet Uniuerfum,dijbribuit ammas aftris
/quales, fingula unicuiq ; ajko attributa . E ascfc eum quafi uehiculum, in naturam
umuerfiimpofuiffet, monftrauit eis leges fita/ l(s, dicens. Primam generationem
fore unam cunilis eque ordinatam, ne quis ab eo queratur fe indigne affvdum.
Sed eas fmguLs frarfas ut cuiq; congruum ejfet in ftngula organa temporii, hoc
eft,fidera,oporterc producere animal pijfiimum, furore, cr cupiditatibus
ceteris $ afjtdiowbus temperatum, Quibw fi imperent , fdre ut iufte uiuant: ft
uincantur,jbre ut uiuant iniufte. A t <p eum , qui bene datum tempus
exegiffet,ad habitationem focialts aftri profidum , uitam beatam habitu / mti.
Qtu autem fe his fuperari permifijfct,mutandum in fecunda gencratione,in
naturam muliebrem MiUefmo anno utrafq ; uenientes ad fortem , er eledionem
fecunde tute eligere, quam uelit uitam. ibiij; in firmam uitam,animam humanam
demigrare. Quod fi nunquam abfiflat , quibus fe uitijs dedijfct pro moru quadam
fon formitate femper in Jmlem aliquam mutandum fere natura : tandiuq j in hac
mutatione, er tranfmi futuram,dumabjlcrferit, expiauentcp ratione fordes, que
ex igne,aut aqux,aut acre,<y terra pojlea contraxiffet: atque ad
conuerfionem, motumty mfdem,cr fmlisaature quam habet infeipfa reuerfa ad
primam for/ mam illius optimi v prioris habitus redierit.Que cum animis
fmxi(fet,ac defi/ niffet,ut fi quid accideret poftea mali,minime ipfeautor
uideretur, frarfi t dios in folcm, alios m Luna, ceteros in alia temporis
inRrumenta.Hec Plato. Que qui/ dem cum fint uiolenta,arbitraria,commcntitu,
ftngula fmgfdis alijs uerbis eius et Nature tefbmonijs redargumtur.Ex bis enim
refelluntur ea,que de rcnunifccn / tia in Memnonc,cr Pbedro fu fricatus
fiierat.Sinulitcrea que in Phedro, ct alibi de motu etemo animorum. Ecce enim
hic traditur natiuitasanimorum,Eccc quo/ modo,cum nondum nati nccmod,moti funt
ab alioadnafccndum-Moti, quodom tfeseis conditiones date, quibus uiuunt animi .
Docetur edam motus ilios animo/- rm furons,et cupiditads,deinde meliores alios
fupcriorcsfyjit rationis, impcrui, datas 4 Dco.No femper ffgo motw basaai/ni
tepuerunt . A dhecnon motus idos . • • ^ * r . • : ■ . v. Ti j • •• | * . ■ _
*4* AVGVST. EVGVB. LIB. IX. etutn, quod eos ait frarfosinfmgula ftdcra ■ H os
omes motus haberehabuiffe^ pnnctpium,Sic'q; nonfempcr animos fitiffc,palkm efl.
Non fcmptrk fetpfis mo/ ueb.tntur.Non fuerunt origo fibi,ne eundarum motionum
Refellitur quoque re/ rtumfrcntu.Nam cuius uite prioris,quod Iamblichus
dicebat,remmfci in hoc cor porc poffunt ammi,fi nullam duxere prius uitam, fed
tantum in aBris feminaboit tur,frarji per omnes jlel las,ibiq} tanquam in
origine latitantcsi Tttw» uolebant r? mmfccntiam effe de rebus iternis ante.
Nulla hic perennitas , fed exordium , in/ choatto . Secunda contradifho , quod
ait animos bonos reuertt ad fuam fleQamj beatam uitam aduros. Animos folares ad
Solem, Lunares ad Lunam. At, 6 Plato, non recordaris dixiffc te in P hadro ,
filices animos ire ad fupcrcaleftem curiam, ad loca,extra flammantia mania
mundi i Non recolis, ftpe te gloriam , beatitu/, dinemij; bonorum eximi jf
laudibus extuhfJefQua bcatitudo,uiuere in Sole , Lut naiAn uno cum illis impetu
rotari femper, er per omnem mundum defraturif : Non ne fuperiores omnes
tradiderunt , beatitudtncm ammonm effcftu quoque iit Phadone conflrmafli,cum ad
gentem diurnam profleifei , ituum cum D ijs agere,, dixifli- Et Marcus no fler
tc imitatus dixit , Si quidem aut Di/ , aut cum Dijs futuri- fumus. In Pbadone
dixifli,non in Sole , Luna , habitare Deos er iuftos cum iBis, imo ucrb,ngu
roy<Ai HMoy^ycp. <rsiAwHy,ygu. ctsftc opcc<3},* nr’ <tt/ra//,0MC
Tvyx«lva oWa.Kpa^aM»!/ m /J^ainoricty cexoAnSoyuyeuiEt Solcm,& Lunam, er
aflra confriet ab eis, quali natura fmt,cr f equi eos omnem aliam fili/
citatem. Quid rationis item habet, qua caufa Natura fuafit animos frargt per
fi/ deraiEortaffc quod cum fvnul creatos omnes arbitrarentur,nec haberet locum
ubi eos conftitueret,fidcra uifa funt ei commoda habitatio. Ex uno abfurdo,ut
ue re di/ xit Ariflotdes,plura fequuntur. Cum ccnfuiffent fimul omnia uifibBia
, C r inuift/ bilia fida, animos quoque pariter creatos arbitrari, non
crediderunt eos interit» dio» ab funt a corporibus, m terris efic in calo
igitur collocarunt. Sed er hoc ctm dubium, er obfcun m effet, uarie, inconflan
ter que tradiderunt. H ic in TU’ mao naturaliter, er neceffario mitti de coelo
in ccrpora,in Phadro, er alijs non/ nullis locis, ipfe er Platonici, ob nefeio
quas priores culpas, e coelo in terras CT quaft amiflis alis deturbari. Quorum
fidfltatcm arguit incon flantia cr malefiet/ bilita fententia infuper er
contradio detegit uanitatem.Nam Marcus ille Tullius, . cum originem quetrerct
animorum, eam' que in terris inueniri poffe negaret, lo/ quens naturaliter,
fuperftitione dimiflafe que iudicio ferri frnens, dixit : Nec inut / tuetur
unquam, unde ad hominem uenirc poflint,nifiaDeoO 'fententtamauream. Loquitur,
ut utdes,de ucnicntibus animis in corpora,fmgulis ‘que diebus profleif/
centibus d Deo. Neque enim dicit, quemadmodum Plato, olim k Deo frarfos, er
fatos, fed rcfriciens quotidianam animorum natiuitatem, uentre creatos k Deo,,
damffos que fle alios, quemadmodum primum illum pronunciat.ldcmfcnfit, con/’
fiftus que eji elHUtrchus,Dchii qui fero k Deo puniuntur ; «m y*f oo-ny - ^ DE
.PERBWNf PHILOSOPHIA «4 > liotfttM «ftT«?,<CT’ avTtfi/ <P'cfopwcu
urfot yirvny ctl '/•v^oti Bxyi/ $Bri:ignofcit,inquit,difJbrtq; cafligare Deus,
fcicns quantum uirtutis infit ani/ mia unientibus ab eo in hunc mundum. Ad
hac,Si potuit Deus eundos fimul ani/ mos creajfe,poterit etiam quotidie.Ed
autem rationalius quotidie creari, quam fi mul omnes. Nam fi (uijfent in calo,
nunquam eos in terram uenire fis fviffet . Efl enim cabum locus beatitudinis,
pcrftttionis . Quidquid ibi e[l,fcmper fit neceffe ejl. Nec debet iUic effe
quicquam ad malum anceps.Ncc uiuere quod in T artari aliquando propter peccata
fit detrudcndum.Efl igitur calum,fedes perfidorum, beatorum, fedes Deorum. Si animi
antequam mittantur in terras,illic degerent: de geret in calo,res in malum
propcnfa-Cum igitur aque fit pofitbilc animos fingu/ lis diebus creari,atq ; a
principio eundos (fed probabilius fit ac melius fing/ulit diebus creari:uitatur
enim incommodum maximum, quod ante dixi)ccrte melius eft,eos fingulis
diebus,quam omnes dicere creatos i principio. Efi certe abfurduns
temerarium,irrationabile,eandem fortem,eundem locum effe animorum bonoru, criam
multis cafibus proba:orum,atq; animorum in ancipiti forte exiRcntium, quify
pofiint effe mali,ac boni. Si enim animi antequam in corpus intra ffent, pote/
rant effe boni, mali,nccdum fe uel uitijs dedidi ffent , uel probitate , ac
ratione peccatis imperaffent,erant autem cum hac natura in coelo, priufquam in
corpora umffcnt:demifii in terras probantur an boni,an mali: mali migrant in
fecunda ge ner itione infirmas befliarum,ad afhum fuum redeuntibus bonis,
profido redeut eo, ubi aliquando {celerati iUi,cr in formas be fi arum
transformati , aut extreme, nejindi in Tartarum p racipites adi,iam dudum
uixerant. Sici jj turbantur omnia btra,lcges mifcentur,nec inter coelum, ac
terras ulla diferimina ponuntur .Et tame Viato dicit coelum locum
purum,facrofandum folos puros xxrxfcvs , accipere . Non funt puri nondum probati-Conjlat
quidem hanc de calo libentium animoru , fimum potius fitiffe de Adam e Paradifo
pu\fo,ucfle pellicea, nempe corpore,in poenam uejlito.Scd hoc in terra.
Similiter cafus D imonum non fiiit e calo , loco f a ndo,bc ato, quo nondum
probati non afpirauerant:fed ex acre,ut placuit prudm tibus,ubi creati. Eo$
nommUis i Hic remanentibus,cateri peiores , inferius cecide/ runt.Sed
ignofeendum Platoni- Periculofa enim er obfcura de fatu animorum, ZT aduentuin
corporajententia. Quocirca pofitis clarioribus,ritecfc iudicatis obfcu
ritfupcrfedenium. Quod uitatum c ft ab Arijlotcle. Probabilius igitur cfi, na/
tura confonsntius, animos fiuc in ccdojiue in terra creatos, fubito infundi in
cor/ p ora er in corporibus probari-.probatis dari regrtum calorum, improbis
contra ria- Calumq j effe locum probatorum, perfcdorum,glorioforum, non ad
utranque i utam pendentium. Quomodo utra Gi (im< entia, ad animum tmiurrfi,
particulare» reperti. Quod hoc myrt.rium Philolbphi recenttores peruerfe
intellexerint. Quod ea Gl • (aerarii literarfi fentenria.Quod pluo, A:
Pythagora» dicunt animos adDc um uutru,Eifuper hoc ororci Thcmtilif» Caput XXX.
«44 AVGVST. EVGVB. HBt IX* DE anima <Juo<p que circun fertur opinio,
diciturfy effe quorundam nentium phdofophoruffed fiat antiqua, fi quis eam
reflc intellexerit, utra effe compt/ fiet. Dicitur pojl difceffum e corpore
reuerti ad unica umucrji animam bancfy uni efje totum orbem tcrraru
animantem,cuius quaft fint radijffcmti Ueq; particulares anime. Hac igitur
opnuo pnfca efl,no nouaffed a nouitijs Philofophis pcruerfe in teUcda. Primu
Pythagoras, qui dixit,autore Cicerone et Plutor cho,dcu effe per o/ mnes mundi
partes intentu,et commeante, ex quo nofbti animi carperetur, locutus eft de
aduentu nojbroru i Deo animorit, eam de anima fententiam proponens,qua recentes
peruerfc dixerunt, unam effe omniit animam Ecce igitur non refle pcrct perunt,
aduentu creationemcfr animoru,non mteUigentes animos quidc infundi cp*
'mffirari ab tXL* mwienfa, tonus orbis ammaffcd no connefti,iungiqj cum eajit tau
quam 4 fole,mfcparabiles radi j mtefcdt- Ecce enim anima iUa
immcnfa,prifcis,fuk Deus ipfe,non alia anima Quis enim totu poteft
ammarc,compleihfy mundi i nifi Deusi Si Deus igitur efl hac anima magna,anima
aute particulares funt, unquam [ubjlatialcs luces ab ea radiantcs,ad quam
rcdeunt,pojl fc paratione a corpore,cer tcDcuseffent anime omnes, immenfe
fapientix,non imbcctUcs,non errantcs,non haUucman tes. Quarti mamfrjla fi
agilitas declarat animos diurnos quidc effe. Deos aute er ex diurna fubJ\antia,minime.De
reditu igitur ammorii ad hanc magna ani mam Pythagora Platonkfaquemadmodu item
de aduentu fuit fentctia,autore Plu tarcho de Placitis Philo
fophoru:Pt/Sccyofxt,(& PAXTtoy,iq>bft^j oy >/.v/ yuyjtjiiaxy yXf
7TfcS xiw -rrrocrroS 'f.vyHp ccyxxofuy,etSTobyoytrig Pythagoras cr Plato
incorruptibileeffeammam. Exeunti enim reuerti ad animi umucrji, ad fuum genus
Sic lUe. Ex
Cicerone aute eodemq; Plutarcho habes, hanc anima effe Deum. Dicebat enim fuperius idem Plutarchus,
Pythagora, er Platone (entire, anima opus sterni Dei . Veniunt igitur a Deo,
redeuntqi ad Deum animi: Que ejl etu ficraru litcrarwm fententia: Et
ffcntus,mquit Salomon, reucrtetwr ad donunu,qut dedit tHurn. Dauid autem,
Emitte fptntum,cr creabuntur,cr renoua/ bis fsciem terre. Erat igitur apud
prifcosjirma conjlansq; fententia, quemadmo/ ium docuit l\ofcs,a deo qui ejl
anima mudi,omniu fpintuu creator, et afflator tinoflros animos, nuta autem non
tanquam afua fubfUntu. luxta quam prifeori fententiam Simplicius, primo Phy
ficoru dixit : & yctf u -4-vyH imo tMcyx./ At^troo: Etemm,\nquit,dicitur
anima a Deo radiare- En igitur anima uni/ uerft, aqua dicutur anirn noflri
relucere. Et Marcus,Animus humanus decerptus ex mente diuina. Sic item erat
fententia reuerti eas ad fuum genitorem, fed non ita r/uerti, ut ad fuam
fubflantiam coniungendos, er quaft auulfos,copulandos,quem admodu dicuntur
Aucrroes,nonnuUt<^alij fmjiffeffcd ut ad creatorem, regemq; fis • um 4 quo
creatione fmlitudinemqi fue nature accepcnnt,et cuius no funt de fub/ flantia, poffmt
ab eo procul effe, ad regna conffedum 'que eius nunquam ftenire,fl fefe male
fiiUs colnquinaumnt.Hpcfenfit Plato, tou que antiquitas. Er rores DE PERENNI P
NILO SOPTH A. «41 ffrrora Thtmiflij, aliam eflie animi uniuctCUem aflcrcniu,
aliam ipfura Dtsm fummum.Si forti unui UlumiiMiu oanei m nitri, mwllc6us Deum
fort.Ralu onc» cur non Gi unu». Cip. XXXI QVocirca cogor aduerfari
Tbemiflio,haud e Peripateticis ignobili Philofopho', ■quem cum dubitatio
fuffenftm tenuijfct, potius in id quod magis effct uitan/ dum, quam quod ratio
probaret, propenfus fiat, nec antiqui e fapiendx ucntatem attendit. It in
libris de Anima,primwm ucre redecfr affirmat animum, quem prx/ eeptor agentem,
Grxce o rit a jtoiktixoj vis, uocaui ', effe eum qui - nobis
deteffc,crfubflantiam. Nimirum hominem ucrum effe ipfum tntcllcdum, fiuc animum
facientem, operantem, 'vndefkttgabdttcr cogno fcentem, lumen inex/
tmdurn,fempcr luce notionis radiantem,cuius uita fit ipfum 'vntclligere,a quo
nun quam relmquatur,qurmadmodum nunquam relinquitur Sol d luce, er claritate fu
X- Dixit ergo nos effe mtclledum lilum agentem,tdum effc uerum hominem. Cum dicis hominem, animum ipfum
uiuentem fcmper,<y operantem, fentiendum effe. Atque hanc effe fententiam
AriftotcUs afferens ait, huks/\ notu t cy notvU/ Koy vi,j. vvy -fro uyiu
bs&cuofyoy, St/ Miaisbttrcci icy motrsiKcy, viy : Nos, inquit,fiat intcllcdum
agentem. Nunc ait,fortius er uerius probatur, nos AriflotelcappeUareanimu iUum
opcrantcm.Quid autemfttis intellcdus fem/ p er operans,agcns, declarat idc his ucrbisiorccy
fi xi/tos naf mrrby 'i, 'hi' i/ si liovoi on^o isty. isi fli iv*f>y*ict
oarccusos,<& kxxicceras,^ avaros, (S cci<Ato{: Cumautc fuerit ipfe
perfe,hoc c fl, foliis quod cjl.Efl autem intellcdus dgens irrequietus,
indejhtigabslis,inimortalis,fcmpitemus.Hxc ille. Duas igitur po tut
uerasaffenfucp dignas fentetias: Quod homo uertts Ariftoteh ejl ille
intellcdus: fecuda,quod is intellcdus ejl xternus,immortalis,incorruptibilis.
Tertia adijeit e r ande,cum priore,quod eos irridetCefl autem is Alexander)qui
dicebant huncintrl Udum operantem Anjlotele ipfum Deum exijltmaffe. Irridet
autem ojlcndens ex didis Philofophi,de fumrno Deo nulla ratione eum fentire
potuiffe. Ex his, inquit, Ariftotdis didis admirari eos operxpretium ejl, qui
mentem agentem hanc vrfw/ r oy Stoy tol&Hcrcty uvett kcctx xpiscriAu, Summi
t Deum putarut effefccun di Anfiotclem.Quarta fententia,qux ex his ommb ■
maxime reprcbenditur,et eu tus exteros errorisreftUit,ipfe maxime refellendus
apparet. Quxnt,ammus,quem agcntem,cr immortale effc,cr Deum non
effedocuiffet,utruip ne fit unus,an plu tres .Videri autem unum fecundi
Anflotelcm,quia lumini eum comparaffet. Vnum autem effe lumen uniuerfi ■ imo
uero er fontem luminis, a quo omnes ammaliu ocu U deducantur ex potcfhtc ad
adum. Etquemadmodi nihil faciat ad unumquodtp animalui luminis
incomiptibdius,fic non prodeffe nobis intellcdus agentis x terni tatem.Quod fi
plurcs effent,cr eorum, quxfunt potedate, non unus effct agent, quomodo
differant inutcem i Nam in his h is,qux fimt eadem ffear,diuifkmes effe per
matena. Neceffe autem ejl intellcdus agentes eofdcm effe jfecie,fiquide omnes
tande habent fiibfiantiitadum}& eadem omnes cogwfeunt. Si ctum no eandem ,
* 0 Ss 4 [cddmcr/ «4« AVGVST. EVGVB.;L!B* IX . | fcd dmerfam,qux entfeparadotVnde
porro mens potcjhtte omnia cognofcet, mfi primus inteUedus eunda nofcat , qui
eam deducat in adum t An uero primum ejl unus iUuftrans,iHujlrad autem,cr
lucentes pluresfSam Solui unus ejl, lumen au/ tem tudetur propemodum in
uifioncs omnes fecari. Ob id enim non Solem, fed lu r cem pro exemplo ufwrpauit
. Plato autem Solem , quem fummo Bono comparati» quo i uero in unum agentem
inteUeihm nos omnes reuocamur,compofm quajk ex agente,cr pofiibili,cr unicuiq;
noflrum ab iUo unoejlejfe, noncftcurnure/i mur. Vnde enim communes
conceptiones,unde funilis,et eadem omniu fine pras/ ceptore primorum
terminorum,primarumq; dignitatum,cognido, nunquam cer/ te mutua cuiufq; noftrum
notio fiuffet, nifi ejjet una mens , cuius omnes effemut. participes. Et uerum
ejl, quod ait Plato,nift aliquid e ffet hominibus, alijs quide a/> Uud
quid,alijs aliud quid idem, fed quis noftrum priuatos affvdus haberet,non ef/.
fet facile alteri oflcndere afjvdionemfuam . Similiter in fcientijs qui
docet,eadem. fentit cum eo qui difcit.Vnde enim er difeere er docere poffemus ,
nifi idem effet dodoris,difdpuliq; fenfuif Quod fi idem, ut neceffe efl , certe
idem ejl inte Uedut docentis, ac difeentis. Has et id genui fuper inteUedus
unitate protulit Thcmijhut rationes. qk trii confutatio non profundioribus modo
, fed etiam cuiuis de medio facilis cfl,tum quod peruerfe Anjlotelis fen tentu
interpretatur, tum quod & ra/- tioni,cr autoritati maioru contradicit.
Etexuerbis ipfis el icitur confutatio. Tres igitur rationes adfunt tn
contrartu. Primum, quod negans illum mteUcdum, om/ nes iUuRrantem,v
illuminantem , er quafi ii tcem immenfam per omnes animos . radiantem,effe Dem
fummum, aperte , er perfriate fibi contradixit.Si enim efl omnium hominum
inteUedus uniu,w is efl immortaUs,mcorrupdbilis,et non efl Deui,diffufus efl
aute per omnem generis humani gentem, efficitur uttsfu Deui, et non fit
Deui.lUe enim intelledus,iUa mens,ille animus, qui dat lumen uniuerfis, qui
frargitur per totii orbem te rraru,ubiq; prxfens, jieri non potejl quin fit
Deus. mgnui,quem dixit Pythagoras per omnes mundi partes intentu, et
commeantem^ ex quo noRn animi carperentur. Efl igitur folius
fummi,omnipotcntisq; Dei , uni h uerfalis prafentk,uniuerfalis omniu animoru
illuminatio. Hoc Anfloteles dixit,, hoc Plato. hoc omnis antiquitas, hoc rado
clamat, uodferatur,apcrtam er pcrfri/< cuam contradidi onfm hominis huius
pandentes. Negat Deum effe, qui omnino ejl D eus-Si quis igitur
cjlintcUedus,quidctlumen omnibus in toto terraru orbehomi nibus,qui luceat
ubiq;,qui ueritate ubiq; minijbret,hic jieri no potejl quin fit Deus.
Tbemijlhiui aute negat hunc effr Deum.exprcffa igitur contradto.Etfimilc quid
facit Themiflius,ac fi defcripfifjet prius, Efl animal in terris bipcs,erc£U ad
cedi cemds,inteUigens,fagax,folers,loquens.Dcinde hunc hominem effe negaret-Td
te enim efl dicere,Efl quidem tntellcdus incredibilis magnitudinis, p
eromnemuit dum diffufus,iUuminans omnes animos, a quo funditur rnicadp omnis
fcienda , KT cognido,fcd is non efl Deus. Cii igitur rado coarguat hunc,
immptfum, ingentem • animum DE PERENNI PHILOSOPHIA 64-7 tthimu,Dcum effe,fi
quis efl,qui det omnibus animis, ut uoluit ijlc, lumen (fed alia clarior ratio
probat,fi magnus is animus,qui e fl Deus , daret animis notoris effe,id efl, fi
homouerus effet mteUedus is , quem probat rado effe Deum:bunc autem dixit
Themijbus homines ipfos effe) arguitur proftdo, futuros homines ipfum De/ um.Si
enim magnus ille,cr infinitus animus ejl Deus, ut probat rado : er fi iuxta
Thenujhujis mtedeflus ejl fubjlanda notora, plane coarguitur noftra fubjlandam
effe ipfrn Dcu.Huc deuoluuntur,definunt$ noua, es- 'a uetufta Philofophia ab/
horrente, perfuafioncs.tAirari autc operapretiu eorum ineptias, qua eos ad hac
prodigia confingenda perpulerunriQuodfit comunis eademq ; notio, quod pro/ ceptor,et
difcipuli fenfibus conueniunt ■ Quafi unam anima in decem lupis effe, di cendu
fit,quiafimulac unus exulularit, omnes flatim concurrant,cognita fine uQo
proceptore uoce,eos ad prada inuitantc.Sic una erit in bobus, afinisty, er
galli/ nisanima,quxficilejMdodoc(nte,uoces mutuas inteUigant. Sic oua erunt
cade, quia fimlta-Vbi igitur fuit fimlitudo,uoluerunt effe unitatem.
Similitudinem ani/ mru,quafimdia nofcunt,cogttant, propter fimnlttudme natura,
incurfant in eaf/ dem notiones,in cade conjilia, putarunt effe unitate: Tale
quid perpefii, ac fi quis decem ft>ecula,quia in cunilis eadem
reprafentantur,diccrct unum ffieculu.Qua ratio cum fit apcrtijhmefilfajongius
refiUi non debet. Nam cur praceptor, ac di fcipulus conueniant, non unitas
ficttjed fimlitudo animoru. Separationem autem rerum indiuiduorumcp finguli
cuiufq;,pcrtinacius,quam par cjl,legesrcru carpo rearii,ad res corporeas
transfcrre,dicunt a materia femper fieri : Vtfeparatio in/ dutiduoru non
exiflat,ubi materia non 'ejl. Non
ejl autc in ammis,non ergo fepa/ rari poffe . Hac quoq; ineptius,quam deceat
Philo fophos tantos ■ Quid enim pro/ bibet quo minus fpiritualu,inuifibilia
fimt plura,habeant fuammuldtudine,diffun dantur latefQuid has leges inuexitfcur
mittis in ccclu terretoriafCorpora per ma teriamfegregantur,multiplicuntur.
ergo ubi non ejl materia, non ejl fc gregatio, non multitudo. Qua tanta ineptia
in Phdofophiaf Alia lex ejl animorum fftritua liumq ; ra um,dha corporu.Qtii
hoc non uidct,non uidetnifi terra, nifi corpora, altius non affurgit. Haret
folius,domefhcis. Separantur igitur per fuas fubflantiac mentcs Et ficut unus
rjl animus,pcr fuam fubjlantii,fic alter effe potcjl perfuam
fubflanria,fegregatus,dijlintoiu,feiunilus ab iUo. Quoru fegregario non erit d
ma teria,fcd ab ipforum fubflantia. Talis ac tanta fegregatio, quanta ipfortm
carpo/ rum.Non 'ne Deus fegregatus ejl ab omnibus animisiQua quxfo materia
fegrega tusfHxc igitur cu non minus q fuperiora,pueriUafimt, indigna q;
Philofophtagra vitate, uerba in eis refellendis uereor profundcre.Hoc addo
pofiremu,ut error tan tus apparearilUe unus intelledus,quem incorruptibile,
immortalem afferuit,Deii effe negauit.Si perirent omnes homines e terra,quod
fieri ratio non reclama>,fi p t fidentia aut alia calamitatc,aliqux nationes
interierunt,quemadmodum diluuitm eundos abjhilit,pr*terofloJic omnes
extinguerentur^h remaneret, ubifubfifte ’ * Ss j rrt. <4* AVGVST. EVGVB.
tIB. IX. tet,cundis hominibus, quia mortal es omnes, e terra
[ublatisfTolerabdior igitur it ror Alcxandri,quem tacite [ugillat T
hemij}ius,cen[entis agentem idu 'mtedrdtM effe Dcum,prtmam cauftm ab Arijlotrle
uocatu . Sed V ipfe grauifiime pecca^ clara dilucidjq; prxceptoris uerba.ut
oflendit Themiflius, tam pcruerfe interpn tans,u! quo d cUnfiime de intclledu
noRro dixit Aridoteles , uocans t dum agat/ te,ip[e ad intedcdu diuintum
tranflulcru- E ode uidclicet crrore,quo [uperius xtetf mutem, prmcipiumfy motus
dbdimo diuino di humanu dctor ferant. Nunc quod bominu eft,dd Deum traducentes
.Manear, f igitur eunda fuit locis. Quod Arida teles dc nofbns aperte locutus
ejl,nuda ratione transferatur ad Dcos:fi militer qua duur.t potentia tribuit
ratio,non fiant humana poffefiio. vt igitur [ub epdogo ra tiones Theimfbu
coarguentes proponam : si quis efl animoru omnium illumina/ torjolus is effe
Ceus potejl. Non facit unitatem animoru ftmilitudo , confenfuscfc cognitionis.
Contrd philofophid ucrumq-, mdiciu cfl,M quibus eji fmuluudo, pone re unitate.
Non ejfet immortalis,incorruptibiU< unus animus ide, qui req uiefcat fit per
omnes homines innixus idis,cr infeparabdis, fi eunda hominu natio periret»
Dcniq; luminis comparatio qua placuit Arijloteli non dcftgnat intededus unita/
tem,fed iduminadone,irradiatione ftngult cuiufq; intededus agentis fuperunum/
quenq; intedeilu pofabilcm.Demu fi nobis dat effe agens id e intededus, eris
efl immortalis,omnis utiq; homo habet effe [uu,[uamq; fubflantiam immortale-
Qtaa homo efl ide agens intededus , incorruptibilis , immortalis. Veritas
igitur ab and/ qtafimis p radicata poflcrisifr madata erat,quod intededus ide
magnus , unus iUu minator,efl Deus magnus,magna mudianimatio,a quo dicutur
animi nojbfquan io creatur,quxfi radurc,ac fcintillare: quemadmodu fuperiut
omnes affenferuith Di ltninotuluatc antmornm finiam tictuftibinum c fle. Nolle
facinorofo* ani mamiminorulein.ne (more (murarunt poenarum peccatu fuit
impendentium tot qoeantur. Cap. XXXII. «V nt item hac de animi immortalitate
obferuanda . Pjrincipio quod in undeebfb &dc Legibus ait diurnus Plato,¥idc
quod ammifint immortale >,qubd poft difcefr fum e corpore
[entunt,uiuant,uigeant,langf antiquifiima effe, ut ob uctujhtem, ; quoniam
uetufliorafunt mehora,ut idem tefbs propiora, magis fu horni tubus
excipicndatcu ruy nMirTfrdnruy WX*1, ^vvxyuy TtvccxtAiv/ 'i turda xi, &
TKcerxa^pifanss 7rg<tyn«lTioy vmtynAirTXt, tccvtx </& «
^ie/aivrifiixorrtsAoyet, wisivfmTaisQM/ocut .%tjy nrtfl rx t oixvtx ovtoi
voJAeus , xstt cr$o</lgct mcOiaitus «votus: Defundor um anima,uim habent
quondam defandx,cr rerum humanari procu ratrices funt.Hxc aut c «cra.rt
antiquifims [crmonibus circumferuntur, fidem# adhibere neccjfe efl omni alteri,
quxdehac re iadatur fama, cum fit tam multa et ■ adeo prifca.Hxc Plato, er hoc
Tullius tefhmonio in Tufculanis de animorum im mortalitate utitur. Diuino
igitur infhndu locuti funt, docentes fama dc animis im/ inortalibus effe
uetujlifaimam,autoritatcprifcorm [cadorum confhrmatamj pa *v*t * m&w DB
PERENNI PHILOSOPHIA. «49 bdbuf pet continuam fucccfiortcm quemadmodum notionem
Dei, traditam, vfe ab origine mundi,ab Adam,Noe,Abraham,alijsq; antiquifiimis,
poBeritati pra/ dicatam. Hoc igitur maxime obferuandum. Alterum quod ait
Hierocles Pytbagq rtus,qui maxime uelmt animam immortale,non prudentes, ac
fapientes.fed tmfm r os,fceleflos, quiq; libidinibus uitacp turpitudini, fe
dediderunt* Bvtefxt exet/ *es «deevx-ny «5J tiui currfi 'J.vxfw , iux/xh
yxrot**y* TtV-toftffdU «tfU (pSiva r>y tx« <finseslw,^xvxrtp icunt*
Ksr*rrfls4-«^©' : No» milt,inquit, improbus, animam fuam immortalem, ne ad
confyeflum illius indicis panis torquendus aduemat. 1 ta$ fc ipfum potius morte
condemnau PINIS. AVGVSTINI STE VCHI EVGV* BINI DE PERENNI PHILOSOPHIA LIB ER
DECIMVS. . I" wHgfanew nmm eimrtoi Philofopho» confenfifle : Pietatem ,
Phitofo- phiannp ClinHumm,qux fola cunelas ambiget tefotuu.ocnnes nent collaudato:
Rerum humanarum hncin cto,P:ulofophorum coafcn&i.pictatcmiHaoc autem «fi* •
folam Chnfltanam. cap. L Affet* ,bT’ . •». U ima totius operis meta, uehementer
his, qua praceffe/ 1 runt, necejfaria , c r tanquam aptifimus colophon reflat t
probandum, cunflos naturali confenfu , atque adeo ratio / mseius,qua feparat
homines d bruUs,infhndu,conucmjfet ibtq; demum uoces eorum, er teflimonu
deftffe : nihil effe mortalibus pietate,ac religione melius : coUcttisq ;
rationi/ ^ bus, eundos eo tandem deueniffc,ut hodiernam hanc orbis terrarum
religionem,ueram generis humani magifbram,uel antequam exorta ef/ /et, fola
ratione duce pradicarintiut omni natwraddigenter humana,cundisq;re/ bus, qua
cadere in animum pofimt, uniuerfaque Phtlofophu euoluta , id tandem kunfli,concordes,
quafi ratione feipfam excitante , decreuerint effe ucrum bo/ mm,quod promittit
hac rebgio, ftne quo , nec homine mferius quidquam nafei , nec multa fedari
animi perturbationes , de ’ que rebus humanis dubitationes po/ tuerint.Vere
quidem una hac omnium perturbationum, ambiguitatumque, qua torferunt in omni
atate mortales , i»rfiffent'que femper ucrum afylum portusfy apparuit •
Vnafuperiorum feculoru/m tenebras er caliginem nitore fuo dijfulit- tlxc oitmU
<jpon<Um <kbu diffoltutyhtmtmm rerrn finem fola dcclarauit, J a
degendae I tf* o AVGVST. EVGVB. LIB. X. degcndx uit x rationem ueram fola
docuit. Secuti funt autem uiderunt<j[; eam peni midi Philofophi,quoniam non
tam diurna cjl,caclitusq; reuclata , uerum etiam aA deo naturalis,ac rationi
confbrmis,ut rcde iujiecj; nihil j latuere poftisjiifi ad eam forte quadam
delatus .Cernere igitur erit Philofophix,cr humans mentis jibi mi/ nui
defiperet,cum ea concordia i Ac primum ncm.ru dubium ejl , quin fit in unaA
quaq; rc,optimu,ac pretiofifiimu,er cuius gratia extera inucnta,ac conjlituta
uit deantur,quod in fine eft.fic res humanas,ctfi mults funt,qus fub
Philofophix eoa fidcratione calant, quorum afferat animis admirationem
contemplatio , id tamen prsjiantifsimum cf]c nemini dubium, cuius uirtus
reliqua facile prscelLu. Ejjc an tem finem rerum humanaru,apcrte,cr clare regio
ccclcRis docuit, ut uilam hanc tranftgcntes,cr ab omni fcelcre,ac fiaude
abflincntcs, ad meliora,q qus in ocu/ lis habemus, perueniamus- Huconmta demum
rediguntur , qui quidem maximus, nobilifiimusq; finis trahit omnem pietatem,
religionemqi fecum, wiiuerfamq; Phi lofophiam,parttculares item rerum exterarum
fvtes,quibus tota ferpte conflat re/ Ugo.Nam ubi finem bcne,rcfleq; umendi
conRttueris,ncccjfari6 fcelcralx uitxfi nis conRiutus erit. Sic neccffarid quoq
; erit eorum aperta ratio, quibus conflat re Ha uita.Cundac j; eodem fermone
confonare oportebit • Primum igitur de fine lo/ quendum.Nam Plato V
Ariflctcles,muhi<^ alij Phdofophorum adeo clare hunc finem uiderunt,ut pene
miraculum fit eos ratione uidiffe, quod pojl nuntius coele
fiisreuclauit.Quanquam,utdixi, perennis hxefuit ufq ; ab exordio generis hu/
maniPhilofophiaxum mortales omncs,utfummi Theologorum perhibent, ante dduuium
concorditer unicum,fingularemq; Ceum nofccrent,eumq ; folum adora rent,uanis
poflea religtonibus,quemadm<>du C r fiagidof s aliis erroribus, repor / t
is. Cum igitur omnes fute Natura docente, fime priflinx pietatis, per omnia
fcculd . uefligijs extant&us, magnum prxdarumq; illum humanarum rerum finem
per/ faexcrint,profid6 nulla fuper reliqua religione difeordia manebit. Vt
aliquis oc/ cultatut,cundos Philofophos panter conuocans , fuisq; cisfentenhat
oRendens* probaturus fit eis,nullam eos alum religionem uoluiffe,qudm
hodiernam. Philofophos perhibere pietatem «fle uirtuhim principem: probari hanc
Colam * «fle Chnflunam . Finem a Philofoplus cor feminee? religioni Chnflianx
confli'' • tui.ui Deum Ccquamur. Huc omnem uilam dirigendam . Hoc illos
dicentes, aperte rrligioncm.quae Cequitnr Deum .rrfpexifle probafle .
Philofophis ocrim fciennim efle.Dcum nofccre. Cap. 1 1. PR imum igitur
religionis, ac pietatis , quo regitur beate uita , gradus efl , quod
agnofccndus efl , v colendus Deus, ex cuius amore c/ cultu , ac benenoftrii
fidis, p erueniendum fit ad meliorem quam caducam hanc , corpoream' que ui/
tam. Hoc cum decantatum , celebre‘que fidum fit , magno illo m terras aducni/
ente Deo, omnes antea propter infitam , donatam' que rationem , cr quod una/
nimes erant quonda hi cultu eius,non ignorarunt . Hierocles igitur Pythagoreus*
tametfi C hriftianx religionis boRis^mnis probitatis originem, ac principiu
dixit pietatem: .. DE PERENNI PHILOSOPHTA <fft fieMe-.yrctfr^jj xptrxy
Hyttatoy Htt/ors£<lec 7rpoS^(l\tcty xtrity uvctQo/ fay
iyv<r«:Omniu,inquit,uirtutum princeps, cr dux eft pictas, cauftm diurna re
foetens, in ea# rdata-HacTheologia ea eft,qua noflris in literis pradicatur Deu
ante omnia uenerari oportere, cr qua conftituit hanc toto orbe terraru
celebrent religionem. Cuius principiu,cr caput,omnis deniq; cura , eft fumrn
Dei perfida ueneratto-Efficit autem ratio,ut ft pictas eft princeps omniu
uirtutum,eam picta/ tatehoc cum primis honore pracellere,qua colitur Deus
fummus,ac primus -De/ inde cum uirtute nihil fit melius,
ftabilius,firtius,niagis fubftatia fujfultii: uirtutunt autem magftra,ac regina
jit omniu rerum maxima : ei fubiedu ucrum ncceffarii ■ fubiacerc,non ex nihilo
nafci,in eo uerfari, quo non fit meliut,dignius , praflan/ tius.Ex his autem
efftcitur,ut hac eoru de pietate atteftatio,qua ex pedoribus eo/ rum eruebat
Natura,non cadat nifi in hodierna retigionem,ac pietate. Nr«J; enim fi pietas
eft dux omniu uirtutum,omnis probitatis generatrix ,o~ lux, eorum pote rit effe
Deoru,quosaut Poeta finxerunt,aut Philofopki quidam recenter inuexe/ runt,quoru
priores homines fuerunt, ut Hercules, Pallas, Mercurius, pofteriores fmt
fidera,Damones. Efficitur igitur ut hac pietas, qua princeps reginaq; uirtutu
dicitur,non alia tande poftit effe,nifi hodierna dcfurpmo,ac fmgulari, prapo/
tenti Deo. Quoniam hac de pietate pradicatio,naturalis eft, nihil et fubeft
fibulo/ fum,commentitiu,uanum.oritur ex intima reru perftfiaq; confiderationc.erfolu
die uero,ac principe Deo poteft ejje ucra,cuius cultus, v agnitio, omnibus
genera tim uirtuiibus,omni probitati prabeat lumen.Hinc enim duntaxat
nafiiturmode / ftia, temperantia, iuftitta, rerum humanarum contemptus, in
fecundis conflantia CT moderatio,in aduerftsfirtitudo,nafeitur
intcgritas,innocenlia. Quamobremfi quis prudenter dijudicet, hac Hieroclis pro
multis alijsatteftatio defignat,uerare ligionem,non alia effe poffe,q
hodiema,in qua pictas ucra,id eft Dei ueri,ac fm/ ffdxris,dequotamultafuperioresloquebantur,colitur,ac
celebratur. ttaq; A rria nus alius e Philofophis,cu optime uiderit, diuineq;
locutus fit, rUcs farccrTtups roisdtok vuriatt,finem omniu rerum cffe,Dcos
fiquhn uno tantu errauit,quoi Deos nominauit. Nam quos hic fentiam Deos non
habeo. Neq; finis eft [equi aut D eos illos Anflotelis, mtclligentid Solis,
Luna,aut Deos Poctaru,Herculem,Mi/ neruam.Tu tpfi ZT compellente Natura,etuoce
clara fape, unu effe principem, exteros aute ab eo natos,ac dependere confifii
funt- Hunc igitur tantu fequi, non alios, uerus finis eft, et effe poteft.
Ratione igitur cum eoru teftimonio comunda , pradicant,exclamant, non potui ffe
in mundo meliore, ucriorem fur gere religio/ nem,q hodiernam, cuius otmtis
finis eft fequi Deum ucrii, eius obtemperare prx/ ceptis,eum unu
afpicere,catera pro uanis,aut minoribus, longeq; inferioribus hx here. A udi
igitur Philofophos 6 Chriftiane,finem omnium hommujupremam na tura curam,
ftudiumprimu,ut Deum fequaris.Quod fidunt cultores Dei, praei flf® f Jlf>
P'h‘1 w tnelius exercere po ffe. Hocomnui ejfequa uiuentes agimus pri f INUM»'.
AVGVST. EVGVB. LIB. X. mum.QtudiJuU egcrii aliud,non ad finem tuu egais:tunc
humant natur* fine& fcculus fueris, cum Deum fequais. Sequuntur autem, qui
fbtdia curtuefr omnes M cum colhcarun tjbitk aciem mentis defixere, extera
jacientes ,udut homutes , fem par tamen ad finem Juum, aciem
retorduentes.HoccpeJl, quod ipfedixit. Primus» quxrite regnum Dei Et cum uult
nos fui memores,in itinere, in menfa,m ledo, ubi que. Is igitur Phdofophorum
tejhmomo eR hominum finis. Uaque eadem repetit Arrianus,fiue Epidctus
consentiens cum Hierocle, quod non liceat bene quid fi/ eri,mft ad canonem,
fuse regulam diuinam referatur : ttcos wcc» Kxhbp, i ttM7rgoiKctrorx 7op
7rpiy[vTXt i Quomodo, inquit,erit ulla res bene, ac decore jida,nifi ad canonem
diuinum referatur i o uocem p r odoram, er aure am-Suffragium Pbilofophorum,ac
confenfus,ftuc uiolentium,fme natura cogtcnte hodiernam, & iam ab exordio
mmdi natam religionem,unica ac fmgularem effe, que regat una gens hominum,
referens omnia ad canonem diuinum , ducem eum ac prxeeptorem fequens. Eadem de
laudibus pietatis, cultus 'uediuim, er quod is fit fons omnim uiruitum, omnis
probitatis principium, uera hominum uita , loeu/ tus efl Iamblichus, ob que aeditui,
er appellatus cjl dfuis diuinus,ab alijs etiam diiumfimis.QUJ nomine multo
magis funt noRri uocandi diurni, omnis que Pbf lofophia noftra dminifiima
diftnda,cum ea doceat multo melius,frequentius,quo/ rum traRalio peperit eis
nomen diuinum. is igitur in eo,qui efl de feda Pythagore orum: xrxvrx/\ voi
o<rx vifl •? urg xrliy n m* rrfx-fl fy <AiOfilB<np,l/ xiyxeft TTpoS 7o
Suop, xgtt xpx,* XV7M fc«, i {£to Jdios fasxs avyrvtecK/ Jcn TTfoS ,t o
XKoAvrtip 7& : Omnia, inquit, de agendo, uel non agen / do definiunt
Pythagorei, reffiteiunt ipfam Diuinitatem-.hocefl principum,om/ nisq ; uita ad
id coordmta efl, ut Deu fequaris. Non 'ne igitur una efl Pbilofopbo/ rum
Chnjlianorumqi Philopbia,eadem fententia, quod fequendus cjl Deus, i ntu/ endum
efl in aeatorem nofirum i Cum hoc autem fit corpus, uita, fubjlantia reti/
gfonis hodiane nonne hxc illa efl, quam Philofophi ucram, unicam' que aedide/
runt i Sola enim hxc perfide ducit uitam ad imitationem Dei, rcfficit perfide n
u/ tnen <etanum. Duo funt ex Pbdojbpbis documenta,qubd pietas cjl uita
uaa,cun f darum laudabilium adionum origo : tum ex didis eorum neceffarib
ducitur [o/ lam hodiernam pietatem effe magijkam eorum, qux tantis illi
laudibus extulerunt- Audi etiam eundem non Chrij\ianum,fcd mai Philo fophum. Eodem
libro;(& xbp 3'e oy o-iJSumiQxt y$\ 7finrop,ci 7 op ip »//((/ vip
isxfxo-Kivcarxitctp m d/ S9S KXKixs,Sxr3itp7tt>oSKiAi<Pos KxSxfip :Dcum
quoq ; colamus,<y uene / remur congrue, fi mentem noflram ab omni
fcelere,quafi nota,pura uclimus effice re -E n confentiunt nobifcu,nihil in
omni uita fupaeffe melius, quam Deum timere,
uenaari,fequi.VnaigituromniuPhilo[ophia,unamens. idem eode lib. n /\ ytf
yuitrts 7i(/ icgirnn •tss,i(gu. <roq>lx (3 ivfixatcovix 7iAux, woifc j n
unis butitss- Urn cognitio Dcoru,uirtus cR, tyfapicntu, perfidaq; V , ' ' bcm«b
¥ I db Perenni philosophia. headtudo,effacitq; nos Dijt fmles.Cur dicis Dcoru,o
lamblichefquod Plato, et ra tio.tu quoq; prxdxajH de unico Deo. Si Dei cognitio
fapientia efl,multo magis fu t premi Dei, Dc hoc igitur folo dicenda hac fiier
ant,ut dixit Pldt o,et tu ipfe. N am eoi dem lib-de fine totius ueritatis,ct
fapientix: israe/hi iactlMsxb\y$uccs@ crotyl «5 t<piin&x mpSlptcstap
TOiavryy t visHH9(/t¥n ivcS cura Sfcd» fHTiKoyjwifrtAot wcJtri ?s $ttaficcs:Quonix
maxime ueritatem, fapientiaqt concupifcimus,ad eiufmodi hortatur Pythagoras
[cientia, ty uitam,contcmplante Vnitatem, qui ejl finis totius contemplationis.
Sic iUe- Vnitas,ut uifum ejl fuperius; dpud Philofophos,cB fmgularis
Hlc,incomu!iicabilisq; Deus. Finis omnis Vhilofo phue ejl notio huius, ty
unitio. Sic aiunt philofophi,onmibus os aperte claudentes , qui putent cultu
Dci,pietatcq; in tcrris,quicqua melius. Marcus ergo TuU. eadem
pradicauit,affirmans eam prifex Phdofophix fuiffe fententid : Qv*q»inquit,funt
uetera prxeepta fapicntiu,qui iubent tempori parere, ty [equi Deum. Sic iHe.Sen
tkbant enim prxdicabantij; prifei eunda in arbitrium, prouidentiamq; diuinam ef
fe referenda, cr cedendum tempori,uclut omnibus diuinitus mifiis, fidendum' que
. quod iUr. Dominus dedit,0om'tnus abjiulit fit nomen domini bencikflum.
Definiente Plaion: neram fapiemia fugam ex hoc munJo.ifTirmUiionemcpdi* imum mm
fanniiair.actufliium.unain Jumaxai religionem ChrtRiana hac deU nmone
conclufiffe.Preban Platonu hoc teflimonio necefljrio ocniurum in ler eas Deum
fuiffe, quem imitari genua humanu poffet Iamblicho apetie fatenic di
uiniGmilitudinemcomparari^Dncpprarcepia cognofci non poffe, niG Dcue ipfe
audiaiurpalam hodierna rr Itg-onf ncceffani mundo oflendifle. Cap. 1 1 1. ^ V
odex apnonbus Philofophis dcducitur,\onge facilius ex prifcis,qui fuerunt
*~Cdiuinis propiores,liquebit. Vtenim fuperius omnium grntiu,eadem cum tiofara
<juod ad religione attinct,probatur Phtiofophia,propterea quod totius uitx
finem, f ludiorum omnium,curarumq; ultimam metam congruit inter nos, cr cos
effe, fe/ qui Deum, nihilq; fieri rede poffe, quin ad regulam diuinam referatur
: quo pa/ Vunfitfolam uitam ueram 'que Philofophiam cffe,cuius fit demonfarator
Deus, ty eonflitutor : alioqui quomodo ad canonem diuinum potui ffent omnia
referri, nifi mortales eum, uel caelitus ab eo nuffos audiffent f fed mulio
melius fi eumaudif/ ffent- fac clarius, cr apertius id prxdicatum cfl d Platone
. Atque ex eo primum teftknonuim fumatur,quo uitam ueram,in eo qui infcribitur
Thxetetus',diuinecon cor diter cum religione, definiuit : f/1»* &
ess<jpba3]^H irSiinAi txtjcrt <ptv/ y<faj ari r&yiccc, qvytt jit
ciaoiuoss Stw xoctoc to J^vvcnby, oi*ola<riS fi fixeuoy o <rioy ytviS) J
; Quocirca,inquH, omni celeritate conandi i efa,ut hinc eo aufiigiamus.Fuga
aute cfl affimilari Deo pro uiribussafaimilari aute iufai , tyfand.ii
effe.Laertius item de fine i Platone conf\ituto:xt/. ot /\m> tt^ ifoftoi/
tao-ipStta- Ex his apparet, fa quis audire Platone, ciusq; autoritati flare
noluerit, iiamdcniq; faiffe religione mtami Jj hominum ueram,unica
fingularemunicamsp Phdofophiam,euius praecipuus finis, ac dodrina fuit, ut ab h
cc mundo m coelum ce kriter aufugiamus. Quidquid hic refonat, regni calefjjs
ejl . praedicatio, omnes at I ‘•■•.i corium «J4 AVGVST. EVGVB. LIB. X. corium
inuitamur ab hac Phibfophta-llleqs eius clanflimus praco, cupiebat dijfot ui,cr
effe cum Chriflo. Et item religionis huius flnis,aflimlari Deo:Quem ut imi tari
pojfcmus,eiusq; frnles fleri,fecit fe nobis ipfefmulcm , humano corpore , itt
quo aduoncs omnes uita facra exprimerentur, affumpto - Itaque fempcr inhorta/
batur,ut cum fequeremur, manfuctudinem , clementiam, toUerantiam attendere/ mus
-Denique non ejl aliud hac religio, quam uita diurna , exemplorumq ; cius imi
tatio-Ac fi quis altius ffledat,boc Platonis tejlimonio primum continetur , ut
ho/ mines uere,cr clare poffent Deo, quod Jis c)fet,afiinu!ari,quantumq; natura
p a/ teretur humana ad imitationem eius attingere, fuiffe mundo prafentiam ,
conffle/ flum$ diuinum neceffarium,quem perfide , cr clare intuentes homines ,
mores fuos , omnem q; uitam ad imitationem eius effingerent , inflammxrenturcy
magis , quam uiam primus impreflijfet,contcmplati.Alioqui nunquam potuijfet
ejfe imi/ tatio perfiflj,ueraq;,cr quaniu mortali natura fis erat aflimilatio-
Secundo con/ tinetur,eam deni $ ueram pcrfcflumq; in mundo religionem
apparuiffe, qua foU potuit,ufq i quo mortales decwffct,doccrc,<y inflammare,
ut Deo fimiles flerent. Ac ft fleri fimilis Deo,uera uita,uera Philofophu
deflnitur,certefolaucra Philo/ phia nomen meretur, ea'q ; debet omnium mor
talum confcnfu probari, cuius ejl Deus exemplum fcoputqiuerus cr clarus -
Facilius autem fuit imitari prafentem, quam abfcntem-Eritq ; uerior,perfidiorq;
religio , cr qua non poflit melior defi/ derari,ubi perfidior fliit,cr effe
potuit aflimilatio. Sola autem twuiflimoru m fecit lorum religio uidit,cr
duiiuit Dcumfolacj; potuit perfide cernere , cr noffe ue/ ros iujlitia ac
funditatis fontes ■ Deflmtemm Plato , ajlmilart Deo, fandum , iu/ ftumq; effe-
Ac ut idem potuiffe Platonem,caterosqi augurari, ( Natura enim do/ cumentum
ejl) qua fu haciufktta,ac [anfljtas, quibus diurna fumlitudo compara/ turjton
potuit tamen perfide noffe,nec quoad hommi fisefjet,periu>litiam, fan duatemij;
Deo conformari, quantopere qui aut uiderunt, aut audierunt ipfutn Deum
loquentem,cr agentem. Ex his efficitur Porphyrium,Proclu , aut quicun / que
religionem Cbn&ianam contcmpferunt , non modo cacos fuiffe, infedantes quod
nefcirent,fcd etiam contra naturam, iudiciumq; prxeeptoris fui pcccaffe. Nam
Platonis hac defuga ex hoc mundo,craflmlationcdiuma,fanditate,aciu flitia
definitio proinde ucraefl,quia naturalis, pura . Judicium autem eiusfuit,ef/
fc,*flimiltri Dco,Philofopktam ueram.Cum autem religio Chrifliana hanemaxi/ me
aflimdatione profiteatur, cuius ejl pracipua cauft,quod potuit Deum uiMffr,
CraudiJfe,tota p dodrina cius, fit Dei imitatio, cx praceptis eius,cr exemplis,
et eorum qui eum uidiffent,audiffcntq; conflda,proftdd contra fe,crpraceptorem infanicrunt,hanc
imdentes,eiq; in flutantes - Quod autem uere dicatur hanc effe ueriorem,qudm
poj?u ejfe,aflimilatio:iem Dei cr imitationcm,cx ipfa iuflitia, fan- (litate q;
probatur,qnibui aflimilatio definitur- Maior enim finditas,iuftitia, inte/
ffitas religionis hm*j>roJij]orum apparuit, quam altorum, quos anterioribus
fe/, DE PEREMNI PHILOSOPHIA culis habuit mundus. Hic $ procipue uiguit perfida
illa iuftitio,quam Plato fa pe prodic auit, non modo non amicis, fed ne
inimicis quidem obeffe.Proceptor autem, V dux religionis h uius, etiam inimicos
diligi mandau it,excmplumfy ipfe p rabit k primus .Deinde Iamblichus pro eundis
fiue ffiiritu diuino concitatus , qui ud Domonibus extorfit [ope acritatem,
fiue quod hic demum per multa uagata fiflit, C r conquiefcit ratio, proteflatus
efl alta uoce,er quo utra fit reUgjio,v quod eo morulius innotescere non poter
at,nifi Deus auditus in terris effet: «AS Aoi/ 3r* tavTct wfXKTtop,
0fs7v^a/yao9tbsxttsfU//.7ctCrx>'j ov f<x!<Atopilfi* mei iiiaurss *
SiiitXHKOt»s,n «Piet t^k{ Qiias -uropifacti ; Certu eft,inquit, ea ageda effe,
quibus gaudet Deus. Hoc aute no efl facile noffc,niJi quis Deu audit rit, aut
arte duiina comparet ftbi.EccePhilofophi confitentur,in eo uitaomnetri ducendi,
ut Dei mandatu obfequendis totus incumbaf,quibus ille gaudeat, infiflas . Hoc
autem difficilia cognitu indicantes, concludunt, mji Deus ab hominibus fuif/
fet auditus, niiquam patere uitam potuiffe, quo ferret ad Philofophio
uerofvntes, CrDeusfuouoluntatis confiliorumi^ fuorum,cr eorum, quibus
deledatur, de/ clarator uenireLQuo iudicio definitur ab eisjolam in omnibus
proteritis, V fatu ris feculis hodiernam faiffe,fbrecp religionem,quo tura
Philofophia,uerus totius humano uito [copus,(it babenda,quoniam declarata fuit
a Deo,prodicans,ample dens, quo Deum loquentem,uoluntatesq; fuac explicantem,
homines audierunt, Hocq; iudicio fit,quonia fine uocediuina declarari mundo
Philofophia uera non poterat,ut Deus, cuius femper humanis rebus proffiexit
cura , neceffario dcfccnfu rus effet, magnus dux,cr declarator fapientio.
Beatos Anftofele & Platon» prjrdicantibu» , qui diuinam itiRitiam reqounfuf
hodiernam religionem cuaftu laudibus comprobalTc (olam magiftramuc eam diuwx
lulhtuc. Caput 1111. j. Spicies omnium fententiat, confirmantes hodiernam
religionem uidijfe indi / ■Acaffccp eos ante,& poft eam conditam, naturalem
Dei cultm,ueramq ; picta/ lem.Nam quo fait Platonis ex fublimi quodam iudicio
fcntentia,cffe ucram Philo fbpbiam,adioncmq; humano uito
perfidam,fufctpiedum,admirandumq; finem, afamilari Deo,per iujlitiam,ac
fanditatem,uidens quafi per fomnium,cr admi/ rans hodiernam pietatem,eadem
Ariflotelis fait. Is in libro de Mundo , quem effe eiut,conftans efl
fententia,ibi iuxta Platonis fententiam dixiffet , effe prifeam fi/ usam, Deum
principium, medtum, finem omniii continere:Huicq; femper ire comi
temluflitiam,fcelerum u ltricem,fic intulit :« j o m/£cutiovHo-{p pios rt xsfc
w«Acuiaati/,if wSt/S v&soyos tttr.Cuius mox i principio fit particeps, qui
beatus,cr filix efl faturus -Ecce igitur duorum magnorum fhi/ lofophorum
fentcntia:prioris,pcr iuflitiam,ac fanditatemfimilitudinem «Uuinam
quorcndam.hanc effe uitam hominis ueram-.pofleriotis , beattyn effe, filicem
<£, ■$<i fimul natus capit iufUtiam,leges% diurnas fidari-Rccordare
igitur, et eofir Tt quo *{« AVGVST. EVGVB. LIB. !X. q ua dicunt nofhiiBcatus uir , qui timet
Dominum . Bc ‘Mus qui non abijt in confr Uo impiorum Qwdaluidh£creltgio,qum
quod tam prodar e, ac prope diurni/ tus Arijlotcles flatucns beatitudinem )
upremamq; felicitatem , diuinis legibus fe/ flandis. Beatum hunc Arijlotcles
pr£dtcat,Prophctarum oracula beatum dicunt, qui mandatis eius cupit nimis . Et
SU fapientia princeps , Beatos ijui cupiant, fi/, ttantcy iufhtiam: quod fua
lingua dicit ArtBotelcs,pitroyoy vvki ?1</Ukhs: P<® tictpcm effe
iu)htti,eam caperc,amplcftt non fero,cr wn obrepente fenefla: fei tam inde A
principio,ut primum lucem afpcxi)lt,fapnr,loqiu didictjli,in omni det .inceps
uita Hxc religio diuin e iuJtiti£,pr£ceptorumc]; diurnorum perpetua conA tncndatrixyindefitigabilis
prtco.Ad eam mortales femper inuitat. Hanc effe bo A horum omnium , cr
prxfentium w futurorum feracem fapienttam exclamat* Hanc Plato fi noffe
potuijfe t,ft tempora eius ad huius atate pcrucnijfent,unicam, fngularemq;
pradicafjet,qua facit, quod ipfc fupremu m bonum iudicafjet . Nam
friApologiaSocratcs: St < <^'ivy\<x.v<i^yisopeiyaib(/ u*9
gouwto&f a, i/ KcJcMt hui f*S7rtfi «filis AbytinoiiiSfi : Effe homimhoc
maximum bo / * num,fmgulo quoque die de uirtute habere [ermonem. Hoc jacit
igitur religio no/ flra,id fupremum eius (ludium a f idua cura ■ Primum
loquitur femper de principe, regmaj; uirtutum pietate,femper hic ejkhtc
uertitur onrnis . Exinde dechantate, iujluiaq; erga homines, quos perinde ac te
ipfum diligas, hortatur . His duabus ea ceu columnis fulcitur. Cum igitur quod
maximum bonum efi, fit humana uita fi/ itis, unum ab animis expetitum ,
exoptatum : maximum autem bonum de uirtute femper loqui,ut ad eam inflammeris,
mduarisqi ea cenfcat Plato:rcuera hic uidi/ tatacjlab eo, er pranunctita
maximum bonum reUgio,uera<p magiAra^O’ foU. bcatitudo animorum. Platone pr*
ferente cuntSit ob.-dienrtam diuinam, aperte attentum effe hoJier-
sxieligionbut homines fdrcmiutta Tupeina , m letrai neccitariouentutum fuifle
Deum. Cap. V . POjJrt quoq; ex Platone ea deduci demon Aranda religionis uera
rado ,fi qui cernar ea,que de obedientu diurna pronunciauit, inducens Socratem
in A polo/ gia dicentem , Parendu magis effe Deo quam hominibus, ud mortem
intentanti/ businunquam in omni uita commit/cndu,quin |> hdofophcmur
fmpcr:7iiio-o(xcu t/lt tq> btcii j/aNiOp n vyiiy, yc/u. tcura tf cey
iyi7rnu,xgu o)ds ni, ov/xm n«v<rotaeciepiAoo-ecpdip:Mjgis,dit,obfcquarDeo,
quobis o iudiccs . Et dum fpiritus hos reget artus, dumq; dabitur, nunqua
phtlofophari defijlam . dixit nunc Socrates, quod iUe noAer:Obcdtre oportet Deo
magis quam bonumhus Cutn igt/ ter talia loquentem,ut uere locutus efljapientem
hominem , quemq; tota Gracia, omnesq; Phiofophcnrum fchola
admirabantur,mduxerit, confequitur certe, eo/ rum iudicio,quicunqj parcat
Deo,nihtl eum fnerre pojfr,quod in omni uita fit ma. gis faciendum : tam eam
effe religionem Phibfophiamq; neram , unicam , facro/ pn£Um,qua doceat femper
winbartctur, parere DeoXos autem un os effe pfaj lofophos^ DE PERENNI
PHILOSOPHIA. 6iy tofophos, tutam laudatifimom dege ntes,ueram'q; Philofophtam
profitentes, quo/ 'rum (ludia eo fficftant,ut Deo perpetuo obfcquantur , dtda
eius depxii oculis st/ tendentes -Sequitur item clare, er perffiicue , quoniam
parere Deo eoufq ; com/ mendauit,cr ex'ulit,utid ucl uitx prxfvrendum
jlatucret(Parere tutem Deo, qui non uidetur,nccuenitfub oculorum
obtutum,difjictle ejl: quanquamqui N aturx ■fxret, etiam Deo parct)naturale,non
coadum,et contra Naturam fuijfe, ut Deut aliquando in mundum deLxpfus de calo loqucretur,fundens
ipfe oracula fiu,qui/ bws homines auditis,unammiter obfequcrcntur : I lUm$
fuijfe religionem ueram , er omni qux sd et ufy temport extitiffct,futwra'(fi
unqutm cjfet meliorem , qui e cum Dc«m audijfet,cruidijfet,uenerabilem
qutndsm,ttq; admirandam confit/ uil ex didis, er exemplis eius Philofophitm .
Hjcc ctitm ab tlio fummo Philo fo/ pho dcclsrxntur, prxdictntur : qui cum diest
obedire Deo mtrit C r terra ,om/ n emq; mundum, er hominum uittm iufiis fupremx
legis obtemperure : prim um certum ejl,eum inuifibilem qutndtm moderstionem,
qutm eunda fuis legibus di uinitus repertis
infijlcntia,fcquantur,animaduerti(fe.Sccundum, quoniam uifibi / lit,propiortq;
nobis, magis moucnt,occultsq; iHt, ac naturalis rerum obtempe / .ratio, au
fubixeent omnia, aiiifi parere hominum uittm afferuit, melior effet , ac
uerior,cerdor(fc,ft maiore lumine inclaruiffet,optimum fiuffe,Dcus ut fefe
oslcn/ deret,ut fccretts illas leges, quas acumine Natur x uiderc
Phtlofophi,rcddcret cla riores,quibus humana uita regeretur, nemoq; fefe
excufare poffet,qui latentes Dei leges, uidere, quibus obteperaret,nequiuerit.
Ne 9 enim philofophari poffunt om nes,er ipft Philofophi obfcuro \m lumine,
quaft qui primo menfefurgere Lunam aut uidit,aut uidijfe putat,uiderunt illas
per omnem mundum latas leges- Natura/ le igitur fuit,fummx<fi ueritatis
ordo,ut iUa fupremx legis iufft , quibus hominum uita obtemperare
dicit,inclarcfccrcnt, fierent fficflata,ccrta. Hoc autem duabus rx bombus fieri
poterahuel per intemundos, quibus e calo mifiis leges illas fuas de/ ‘darxret
Deus : ucl ut ipfe profua clementia nifibili prxfentia circundatus : quod ipfi
quoi j; fieri poffc crediderunt, ut lupiter apud Poetam. ' Et Deus humana
lujlro fub imagine terras. Quas ubiq; leges, cum primis humanx uitx tuliffet,daras
efficeret, qh omodo e/ nim iufiis fupremx legis hominum uita poterat
obtemperare , quem ejfc fine fen/ ttunt,niji caelitus aliquis ueniffetf Magna
igitur uis ueritatis - E cce Marcus harx quaft ex cadefli reuelatione fentenbam
tulit- Nulla enim lex humani generis fuit, cui necejfefit homines
obteperare,nifi prxfentia diuina,et loquente Deo,lau. Vt quod ait Marcus,iufiis
fupremx legis obtemperare hominum uitam, reffidit uc/ re,quod ejl in facris
literis, quod prima homini nafcenti lata efl k Deo, cii ei prx/ cepit, ut
dominaretur in omra terra, crefcercnt,multiplicarcntur:ex omnibus fru/ fiibus
uefccrentwr.adhxreretuir uxori fux,duo(fc effent in came una : vt terram '
coleret, ex fudore fuouiditaret-Sccunda quoq, lex hommbus repuM itibus lata \
Tt * fuit «t« AVGVST. EVGVB. LIB. X. fuit a Deo, cum prxcepit Noe,cr filiis ut
crefccrent, replerent lerram-.Tarored/ rum effetfuper eunda animalia terrx er
uolucres cceli,cxteraq;, quibus quemad modum etiam oleribus er
fivflibusuefcerentunNe polluerent [anguine dextras: Qui [anguinem fudiffet
alienum , fundendus cffct aliquando [anguis eius . Tertii quoq; lex diuumus
lata efl , cum Mofi latius e dida dedu [uper homicidijs,adulte/ rijs , exteris
$ peccatis . Nouifiime ucnit ipfe totus fuarum legum clarus prxeo. H xc,non
alia poffunt effe iufja [upremx legis , qux Marcus dixit. Cum igitur bo/ mnu mu
afferat obtemperare legi [upremx , certe illa e fi uera humana uita,uera
religio, ad falutem generis humani ccelitus data, qux non ut quondam in
obfcuro, fed clara uoce commoBrarct,quxnam ejjent hxc iuffa Dei. I Uiq; une
uiuunt, qui fub hac religione uiuunt,cogno[centcs fuprema legis prxeepta, eisq
; quoad licet, obtemperantes. It4<{; concorditer in his literis dicitur ,
Beatus uir qui timet Domi/ num,in mandatis cius cupit nimis. Cum igitur hxc
religio er iuffa fupema com/ monfhrauerit,0' onmis in commendandis eis uox
confonet, profiflo hxc uera iUa Philo[ophu,claraq; fapientia fuit, cuius
diuinitate quafi ffiir antes odores procul, fenferunt, er ceu per tranfennam diuidas
eius admirati manibus applau[erunt,ae damaueruntq;,et ut prxeones eius an
teceffcrun t phtlofophi. Qud qui [equi nolit, plane ex his fit habendus , quoru
infania animis euerfis,nec no jf e propinquos fi/ nit, amicos autc pro inimicis
habere cogit, cr homines execrad,cupmnt effe fert. Definitionem Capientix
uerx.quxafsignatur a'lamblihho,utti Chriflianz con. gruere. Plulofophoi in ha
mana Capientia nullam fpem habendam aflerentes, folam diuinamhodiernam.ueram
elTe iudicafTe. Bx his qox facere PhUofophiam contert dunt,& qux in humana
Ptatofophia reprehendit ut.prohari dantaxai CbriQiani uc ram Philofophum
efle< Cap, V L - Vdiendus efl quoque Iamblichus, in definitione uerx
Phdo[ophixfuidebis,noH aliam hanc effe ,quam tanti xflimat,cr admiratur quam
hodiernam . Defeda Pythagoreorim:xvTti yctf J^ixpuAvri Kccpnfiip , k&l -f
SccreJns kcctx/ cpgovapfiyKgonaxp iwirniAdVci </)’ oA» Gtis,i<&i i
rt&f ft&P tb: 7ti» r»C yiflcSA» ftjvcuci >s, tap j itiPov £p
\z3if0gx 7iew3tc/rwn. faovns af <C rourns curnAxp.6xvtofi yyl csv»
Jhstei&ffvt "ridp Qdup, kj cw§fw7iirtt\f ayc&v p ncdirrKp
n*rctAccyyoarap ; Hic e nim,inquit , exercet tolerantiam, mortem
contemnit,continentiam retinet in omni uita, contra labores fortiter dimi/ eat,
Voluptates aff ematur omnino.Hanc igitur unam amplexantur oportet, qui/ nolunt
omnia humana,ac diuina bona confequi . Hxc o Iambliche Philofophia, eum nufquam
tempeflate Philofophorm apparuerit, cum nullis in libris ueStro/ rum extet,una
certe fuit , quam dcmijfam notu famis feculis ccelitus uos animo di/ uino [olam
iudicajlis,quam omnes homines filiatatis humanx, diuinxq ; cupidi (e
quantur.VcBro o Philofophi [uffragio afferta efl hodierna Philo[ophia,uera, uni
caq; iudicata,quam omnes ampledi,fub ea uiucrc , quibus efl cupido felicitatis
o/ portcat-Nam primum hic tantum perfidae uoluptates contemnuntur , mortis me/
tusnuUut DE PERENNI PHILOSOPHIA. tus nuOut fuitjequ tcibus exercita tolerantia,
quia beati pr /dicantur, qui patiun / tur iniuriam-Hxc fola,non alia largitur
felicitatem in corpore, doloribus fortiter tolcratis,uoluptatibusforli:er
contempta, deinde felicitatem diurnam, ut pnmU uirtutum ijlarumfubft quatitur
Que ejl enim alia Philcfophia , qux bonxdtuina pollice aturfvbt prxdicatur
alibi regnum cctlorum,mfi obfcure,in no{le,incertot N emo igitur efi,qui non
fentiatjbanc definitionem Philofophix Iamblichi, prunum effe magna jura
Philofophix definitionem,non Platonis, AriftoteUs , aut Stoica , Epicure/, fcd
Philofophia uer/,naturaUs,i i clyta, deinde nulli alteri Philcfophia
definitionem hanc congruere,nifi Chriflians Phdofophommq; iudicio , hxcfohl
cenfetur uera totius beatitudinis,human/,diuin/cy finis-Human/ in hoc corpore ,
V quoad homini,ut homo efl,pofiit contingeredtum/ , ut affequaris felicitatem
De orum, maior a quam humana bona,non probata hominibus unquam, fed ratio/ Nc
quadam comprehenftbilia,de quibus ejl nojlri Theologi fententia, Quod neque
auris audiuit,neq ; in cor homwis afcendit,que pr/parauit Deus diligentibus fe.
H/c iUa bona diuina,ad que perducit Phlofophia uera,uoluptatibus calcatis , do
l oribus feretis,toUerantia,fiue potentia, fiuepaticntia,qu/ tantopere nojiris
in Ii/ teris pr/dicatur,affumpta,quibusuelut gradibus uehimur ad diuina bona,
quam fapientie princeps CT autor detulit e calo,duce magiferaq ; Phtlofophia.Hoc
Phi lofophidicuntTfcntiunt:pr/dtcant.Hic quoque confiderandum fuccurrit, nullam
aliam fapientiam eos iudicaffc ueram,dignamq; nomine fapienti / , nifi cale
flem iflam totamtp humanam fapientiam ccnfuiffc firme nihil ejje. siquidem
Socrates M Apologiaion k aariPfOtTrwy croepia oAsyv rirotief ix tsi ngx manam
fapientiam exigui aut nullius preli/ cffe.Superejt igitur, fi nulla repentur in
terris uera fapientia,fi Philofophorum libri, quoniam ab hominibus feriptifunt
eis ajferentibus,noninefi, oculis eos animi rationeq; uidijfe meliorem quandam
, maiorcn>q;,quxm humanam fapient tam, qu/ necefiarto mortalibus aliquando
in/ notefccret,eamq ; ut magijlram ueram in omni uiia fequercntur-No igitur uel
Ple to,uel Arijlotelcs,aut quiuis alius magifler (apientu ,ucrus quem fidenter
[equa/ fis ej?e poter at. Et fi nemo pgtuit,ccrte fuit reliquum,ut ueniret
Deus, qui folus ha manis erroribus expiatis iter retium ad felicitatem
oftenderet,cuius unius , quam traderet terris, Philofophia uera effet-Hanc
omnes mortales attenderent, hac A m brofia fe quantum ueBent
explerent.Propterea,qu / de N ctiare & Ambrofia,ue racp fapicnlia eodem
libro loquitur lamblichus,diccns bibendam, hauriendam pro uiribus
fapientiam,qucmadmodurn Netiar,cr Ambrofiam:rwy noera ero/ epixy JKft iftynoJrooy
oewoAavstcy oo-oy,oiom nccdalmg gy.€fe<rias Hgu viKragos.nuUa alia de
fapietia, Philofophiaq; ditiu,q hodiema,cuius autor inuitans ad pocula eius
cutios,clamabat:Si quis fitit,ueniat ad mr, et bibat. Elund na de uetre eius
exibunt aqu/ uiu/. Solus igitur ille Netiar rt Am brofia propina / tcpatuU-Xcc
ufqtu NctiarcddUinucniesfapiitu,nifi qua fudit ipfe de fonte fuo. ... . Tt s
Hic 6-6 o AVGVST. EVGVB. LIB. IX' Hic duntaxat rll quod idem admiratus efl
lamblichus,fvtemq; omnis fycctdationi^ totius']; Phdofophix declarauit,idq; cft
bibere Nedar,cr Ambrofutm,cunt yptj> ssxJv ri>y Kx7A.is9y,@ $<{rrxT9u
<pv<ny, otrny ccr3fa»T0< J $toj tt/1» ut KXTuPiiy : Venire ad aftcflu
pulcherrime duuniflme']; nature, quoad datu efl i Deo .Eae i Deo data fuit,non
alio,fapientu,quj uideamus diuimfiimam,pul/ cberrimq ; naturam, tpfius nempe
maiejUlc,gaud!afempitcrna,letosq#riumphof in regno patris fui,cuius caufa fefe
detulit m terras, ignotoru. bon o rum,ucreq; ft/ pienueclam prxco,qua nemo
mortaliu tradere potuiffct-QuaproptcrlambUcbut hec indicio illo, quod hommi
nafcenti infudit Deus cernens, fotify eam cenfens ui t tam beati,que tendit ad
finem religionis huius, & ree /aiy itv$funsvx w \xji mi ^HyioaJhi, t^A t iy
3fccfyj fymrniixy u>i Omfif(B<rxy Jlnyuit^H fai uy xrTxfaxiJtatt:
Debemus, inquit, con fuetudir.es humanas, ut plebeias,abijce / rc,Dcori<
autc cultum, qui longe proflat uulgari uite,feflari. Declarat Iamblichus que
Ambrofia,quod N e£lar,que uera fapien’ia,qium fuperius extulerat: Efi,aU, ut
abnegantes mpietatcs,cr feeuLtriadeftderia fobrie,cr iuflc,& pieuiuamus in
boc feculo Nam mirum in modum congruit fententia Iamblichi, cum fummo The
ologonofbv-Que Paulus xo<r/atxxsi7ri&t//alxt,fecutaria defideria:
lamblich. i&f J^Hfcux/lK.Quod Paulus, Abnegantes:lambhchus,'ixy,dmttctes,rthnqucn
tef.QUod D ■ Paulus, eroq>fdr/as,<cf </Ukxms,& iv<r&t o j
^H<r(oy\y, Sobrie iu/ fle,pieuiuamus: ille, religionem Deoru fcqucmur. Sed
fermonts error,dicere De/ orum, non Dei, cum ubiq; fi ngulare Deu prepotentem,
regem cali &■ terra , horni nuq; Dcwn$ patrem nominet Iamblichus. Viderunt
igitur ctid ipfi, obfcura nati in nofle,cunftisq;fuffragijsconfirmxrut
hodiernam fapientiam- Eam Socrates ante aduentum eius plurimos annos prodixit
mundo neceffariam, quod in humana [a/ pientia nuda fres ponenda fit. Veram
autem idam fapientia,hodtemaq; Phdolofo/ pbiam refyexijfe umblichu , fapientiam
\nquam,que no fcientia rerum duntaxat, fed iujlitia,probitate conJkt,audi eum
eoic hb-ingenue fi’cntcm: 7rx<rXTi \mt siinnyoofi^oiLiVH <AiK.xia<rvv*li,
(i$ a?irtii,7ra»Vfyla.,i eroQwt epxlytrxi:Omncm,inquit fcientia
aiujluia,cxtcrisq; uirtutib.difiundxm,non fapi entium, fcd malitia uel
impofluram effe conflat. Quid uerius et ad agnofeenda «e/ ram fapientia magis
idoneum t ne putes fapientiam, aut Phtlofophu Platonis, aut
Ariflotelts,Ajlrologu, Mathematicam uel quancilq; humana doflrinam. Qiubut
euenit f epe,ut quoma funt a iujUtia,pictatc,c£tcrisq; uirtutib.feparatx,non
fapiicn tia, fcientia j; fint,fcd afludx,malitix,cauillationes. luflitia igitur
jacit fapientia. Vbi plus uirtutil,plus fapientix,plus hoc ipfum nomeextera
uanafunt omnia, umbro tton h abitus, fmtulatio no poffcfiio fapientia. Commoda
fidendis mortahb. decepti o,quib.filfx fapientia frecies impom.Condcmnarunt
igitur ipfifuis fuffragifs hu manam fapientid,Socrates afferens eam nudius p
reti/, Iamblichus appellans impo f luram : cr eam [olam m nentes, aperte#
prxdicantcs,fapienti4m,qux iuflitia,pi/ DE PEREUNT PHTLOSOPIHA, «i nititur,
quibus abfcntibus quod remanet, 'mpofiura iudicatur,fimulachruqs 'nunc
fipientix-Cum autem hodiernareligio contemnat humana, refriciat diurna,
perfifhfima iuflitie magijbra,cr qua fola iuftitia,cr cultu Det glonetur, nihil
um brattle,uanum,prafligiofum p ra fe firrens, certe hac illa ucra
fwtfapicntia, quam PkUofophiuidenmt, oculosq-, ad eam defixos habueruut, cum in
reliquis dtfcipli/ His, magna u8antta,inams ojientatio, plurima
deceptio,iufbria nihil, nunus picta/ tis. Audi e tum Marcum Tullium, fic
fapientiam ifhus mundi condemnantem, C 7. quia damnat humana fapientia magijlros,
folum diurnum probantem- Secundo Tufculanarum : Quotus enim, inquit, quifque
Phtlofophorum inucnitur,qu\ fit ba moratus, ita animo, ac uita confli tutus, ut
ratio pojlulat, qui difctplinam fuarn, non ofientatione fdenria,fed legem uita
putct,qui obtemperet ipfe ftbi,<y decretis fuis pareat f Videre licet alios
tanta lcuitate,cr iaflationc, his ut fuerit non didicif fe melius, alios
pecunia cupidos, gloria nonnullos, multos libidinum feruos, ut cum eorum uita
mirabiliter pugnet orario. Philofophoi mundi uoluptates iraprobiolct, omncm$
continentiam admiranfes, collauda fTc, comproba fle Chrillianam
religionero.ueram cominemix magirtriMira hile Plotarchi dtSum ad uirtuiem 3i
probitate, opem Dei elTe necef&riiCip. VII. *N hodiernam religionem confriraffe,eamq;
unam homimbus fequendam uerita hem P hilofophos tudicaffe,efl ratio ex
contemptu,cr uoluptdtum, cr abiedione cura camis. Nam cum hac religio
fludcat,omnes uoces eius conclament,corpore / as uoluptates, ut noxias
fremendas, quoniam non folum turbant hanc uitam, fed quod caput cfl, 4
maioribus bonis aucrtunt, nec aliud hac religio fit, quam fuga uoluptat
m,perpetua laus continentia . profifio toti pependerunt in eam, ample/ xtqiie
funt philofopki, generis humani ueram magiflram erueram fapicnriam fiatucrunt,
cum er ipfinon confenfcrunl modo, fed clamaucrunt, uociftrati funt fugiendas
effe uoluptates- Ac primum audiendus Plutarchus, qui non folum opd/ mam cenfet
contmentiam,cr frugalitatem admiratur, fufricit, fe J etiam uult hunc cultum
honorem 'que Dei effe, perinde fi facnfces, templum 'que eius donarifs adornes,
ineo quem infcripjit De non irafeendo: vri nx<ri Sdvvyra -r y-tyx & St
toy nyiyny^e vvstvaxt xecxortrcf, crc-lno/ tmib.inquit,illud Empedoclis magni
ponderis,diuinumq; ccnfed,ieiunarc a uitijs. laudarim, cr cos uti no inaratas,
nec a Philofophia procul, in uoriscofuctudines, 4 Veneris, cr uino pure
abftinere,honorantes Deu,continentia,fbigalitate,itemi^ certo tempore abflinere
k mendacio, obferuantes nos ipfos ut uendici fimus in iocis cum omni frudio.
Deinde his ammii meum coponere,ceu no nunor pictM fit f aeras dies primu paucas
fine iracundia tran figere, ficut etiam fme cbrietate,cr uino, per inde ut ft
frugale faenficiu,mcllisq; libatione celebre. Deinde menfem aut duos pau latim
meiipfnis periculu fidens, itafenfim progrederer anterius ad innoccntia,ob/
fcruans,ct cuftodicns meipfum cum fermone nuti,placidu,purumq; a uerbis impro
bis crfifus turpib. cr commotione, qua ob exiguam ineptam $ uoluptate,turbat Tt
+ ingent « jT 66t AVGVST- EVGVB. LIB. X. ingentes turpi f imam# pernitendam
affrrat. Quocirca fic flatuo, DeocoadiUUM te ,ipfa demum experiendi comprobabit
animi manfuetudme, et humaniutem,ne mini quibufeu degis , eque charam,atq ;
iucundam firc,atq; ei ipfi,qui pofideat. Hsc Plutarchus,m primis admiranda,
quod cum Empedocle uetufttf imo Philofo pho,magnum,dimum#
iciuniumccnfetabjlinere a [celere: Vt fuprema T heola g ia nodra clamas in
ieiunio,ScindUe corda uejb-a,non uefrimenta-Derelinquat int puu uitamfuam,cruir
iniquus cogitationes fuas,crrcuertatur ad Dominum. Et precamur, quos ab efeis
carnalibus pr t cepit abflinere,d noxijs quoq ; uitijs cejfa re concedat.
Viderunt illi,confrfi# funt pr scipuii,prs frons# leiunium efftdfct
lere.Miratur,collaudatPlutarchus,diuinu,magnum# cenfet, quod Empedoclei pojl
excellens hoc teiumu, fecundo loco jlatuit,ut cum in uous fumus, cum facrifi/
camus, cum Dem colimus, d Venere,uinoq ; contineamus: Ejfe hoc h onejlit,gra/
tum,ex Philofophiaji te propter Deum i Ventre contineas- Odcndit autem tuam Plutarchus
ad habitu probitatis e '7 manfuetudinis,ad habitum non irafccndi , totius
continentts.Potifimu d pietate, fi diebus facris,ad cultu,honorem# Dei , te i
uino, Venerei jj caflum feruare fludcas: exinde paulatim
infucfcens,frmii,frabi/ lem# habitum continentis corrobores. Sic certo tempore,
facris diebus,quibus di/ uiiutas colitur, d mendacio uel in ioctscauens fummo
frudto,cr obferuantta,men/ tiri rejugiamus-Eadem uia erit ad non irafeendum .
Tantundc pietatem cultum# Dei cxiHimans diebus illis fandis non irafci,atquenec
ebrictad,ncc luxuris, nec mendacio te dedere.Effe#fmetracundia, quaft fine uino
<y ebrietate, perinde fi iciuniu frugale,quo nos d uino continemus,
celebres. Sic mcnfem,aut duos in omni squanimitate,manfuetudinc# te
cuflodienscondoceficias animum paulatim non irafci,non mendri,non loqui
nefinda, indecore agcre,te ab ea commotione, c? ui tio abfrrahere,qus ob
exiguam, ingratam# uoluptatem,frudus ingentes, foedi fi/ mam'# poenitentiam
apportat.Uic rapida efl incondnenda,et luxuru, cuius finii eB foeda
poenitentia, nonnunquam graui fimum fims,ualetudints , utts# dijfren/ dium, id#
ob exiguam ,'nuUiusqf ponderis uoluptatem • Deinde PlutarchusCuidc quam
congruat cum facris literis,quid'ue Natura, uera#fapienda fuggerat)auxi hum Dei
cenfet, ad deponenda uiua,uirtutes acquirendas, neccffartit : ad habitum illum
non irafccndi, fi modo nos ipfos excitemus , c r d uolentc ueltmus adiuuari .
Si uel exiguus Dei fruorcum affuetudinc nodra accefferit,inquit, uidebimus, ex/
pcriemur,ucnict in lucem iudicium illud, non minorem nobis frudum fore ex ha/
bitu iUo modefris, atque his, quorum confuetudinc quotidiana utimur. Quid tgi/
tur aliud loquuntur nodrifAudi Augushnum.Non folum martyres, fedetipfu/m
Dominum,cum ipftus adiutorio,fi volumus , poffumus imitari . Tota igitur hsc e
fontibus Philofophit deprompta rado, eft hodierni Theologis confrrmatio-.quod
ieiumum ucrum ejl d uitifs-.quod d ieiunio corporeo, et fecundo, peruenitur ad
pri/ mu,accedcntc habitu mtutisfex xdu frequenti abfrmniix, quod propter Deum \
* \ngredimwt DE PERENNI PHILOSOPHIA^ tfrfl ingredimur hunc uiam utrtutis ,
ingrefii penetramus , ad fummumq; uerticem eo coadiuuante affnramus:quod
colitur Deusabflinen tu, frugalitate d luxurie, ebrie latcifc continentia .
Cultusq; eius ejl, er expiatio, his numme fordere, precipue quod hac
affuetudine , confirmatio uirtutis comparatur , habitus malus paulatim exuitur.
Iamblichus aute defeda Pythagoreoru.s ytf </f« Av<rmMt,To 7i«.v/
vo</lcmoy <V,«<rar%f 7^ \rsiQvy.i«p iviyvms noa^y 'nryypbf/, noy
Atoirrce,u<nsif t oy &vpoy,ty que feqttuntur.Non prodej\,mquu, mul/
lifbmembeftiam cupiditatem optime pafccntes,redderefortem:nec leonem, nem pe
furorem, z? iracundia, er ea que circunflant,nutrire fis ejl, eteorroborare in
nobis, homine autem,ipfam nimiru rationem, fime enecare, aut debilitare . Quod
•audis lambUchu predicantem homini non prode ffe, feras duas, furorem,^ cupi/
ditatem nobifeum infttas impinguare, fbrtiorcsq ; reddere , ejl quod predteabat
fe fixere magiflcr hodierne fapicntie:Sed caftigo, inquit, corpus meum, w in f
erui/ tutem rcdigo,nc forte cum alijs predicaucrim,ipfe reprobus efficiar. Ejl autem ma % is ex PhUofophia bene agere,
quam bene loqui . Quod laudibus , ucrbisq ; effirt Iamblichus, fiUhs Paulus
comprobauit. Veriores Philo fopbi,bene operantes, q io quentes bene. Quod
igitur predicat hodierne Philo fophie nuncius,efl quod etiam Platoni cripft
lamblicho,fummis laudibus commendatur. Plato in P hedone, to/ tuscf; locus
proponitur ab lamblichodecorporc- yit </it cevens ty.TsAaiy.sSa vixv epvo-tait,
cc/Aa Kc&agivoyiy au ctvrr ccy o Sto ff avro S auoAv v» uyat:Neq;, inquit,
natura huius repleamur, fed puros nos ab eo cofcruemus, ■donec ipfe Deus nos
diffolucrit-Sic iUi- Bene er mirifice 6 Philofophi : fed addidit 'noBcr,Cupio
diffolui,creffccum ch riBo. Corpore iiffolui non fufficit , mfi me/ liora
fequantur.Que quidem etiam ipjijicet obfcurius,uiderunt, agnouerunt. S*, '
inquit Iamblichus ibidem , fieri non potefl,ut in corpore quicqud pure
nofesmus, e duobus alterum neceffarium,aut nufquxm ejfe fcientiam:»
TiAit/THtrcceri.Td/ •nyctfaimn uctS? ctinny 'Ucu o-tuyocres tsfirifcy </lt
eu: Aut defundis tantum . Tunc enimipfa perfe erit anima , fine corpore, prius
autem nunqud. Hoc igitur ejl,cur ille cuperet dijfolui,uenirc ad curiam
corlcBcm, ad chori genitoris confj>edu,ubi latet omnis fuauijiima
fapientia.Philofophi dixe runthoc animaper fein alta fapientia. Sed noBri
fcientiam,cr fapientiam clarif/ /ime propalarunt,cffe cum Chriflo. N«f; enim
alia ejl fcparatoru animoru fcien/ tia, fapientia. Affert item Iamblichus ,
confirmate]; fuper fugiendis camis oblcda / mentis dtda Platonis.MiUe,
inquit,incommoda , propter neccjfariu alimentu af/ fert nobis corpus. Et fi
fuperuencrit morbus,impeditur inuejbgxtio uerixorptts ite infimat libidinibus,
terrortbus,ZT ftmulachris uanis implet:d>s aAnStSs tw orft vw' sci/ri
B</li Qfcvturcti nyiy lyyfnfai-et que fequuntur. Vt uere ne \ ape rc quide
unqud per ipfum nobis liceat, prudenterq; uiuere.SiquidcbeUa, feditio/ nes, et
pugnas, corpus duntaxat, ei huius cupiditates nobis cxufcitant.Na propter Tt j
aequi t tftf* AVGVST. E VG VB. LIB. IX. rcnda ncceffaria,nulla non bella
geruntur . Cum b £c igitur Phtlofophi fktesntur, fupcrefl eos tacitis indici js
hodiernam pietatem tnnuiffe, dirius confirmationem omnia eorum fuffragia
confcnfijfe, quonia uanos dijfuadet amores, < \ focietate car poris
diuellit,curam camis iubetabtjcere, tranquillo in portu, mundano marifhi/
fiibtts m fanis fremente, continet. Et quod omnibus melius ejlaltius extollit ,
dux eius, qux utre dicitur beata uitx.ltaqs etiam Simplicius, comprobans
fugiendas ut exitiales uoluptates,defcendit prxcipuead Vcncrcatqueft diuturna
ejJet,mortm fre contendit, coi]; breue ad tempus fstftam a Deo. Aitq: deeatn
</?t tyngoerfa l nalovHS pl 7nfi rces f*if<js,c<r<t> mAiKorilfot
-jp g fatoy bsl,70<ntrai jgy rijrtrrtfvm fcsi TH 'TinKknipx
\.Kum:Abjtinentia,inquit,k uolup / tate Vencrea,quanto exteris efl maior ipfa
uoluptas,tanto utilior animo, cr pre/ tiofior,pluwq;fiuicnda.At diuus Paulus
:Hxc efl uoluntasDci, ut abjbneattsuot ajbmicatione. Pliilcfophos cjm I auJjn/f
s Philofophiam, qua uiuitur pure, i corporeis illecebris frangi ■nur, aperte
religionem Chriftianam fpefijfle.Eoi .uolupuies corporent nr.peJimrmoelTcad
«trifile lier alTerentei.ufum nobifcum religionem afleruifle. Cap. VII L -p. E
fugiendis igitur corporeis illecebris undequaq; nobtfcum Phiofophi coni
*-'gruentes,duasq; caufas pariter approbantes, lam a principio quod uitx prrtt
fenus flatum perturbant, leges humanas deprauant,iura profanant, ets<$ fcquen/
dis ritus bumanx uitx ferinus efficitur, fed cum primis quod auerfoskuita
ducunt ad morte,a femita calcfli f educentes , dum uirtute, qux nos euexiffet
ad ojtra, dc/ flituti,delabimur inferuis,certe confenfus efl omnis inter nos,cr
illos, fuper ea ret ligionc, cuius & ad contemptum uoluptatum omnes in
fumunturuoces , & illum beatx uitx portu rcfricit omnis. Quis enim non
fentit eos aperte religionem Cbri fiianam confiffos,cum Iamblichustqui
diuimfimus ab eis appellatur, de feflaPy/ thagorcorum fcnbens, probansq; ea qux
de fugiendis uoluptatibus , crcoittquir natione corporis P lato fcripfiffet,qui
carmen Orphei probaffet: Quicunq; ad Ditem incxflus dcfcendcritimumt Infbffus
cano perpes cruciabitur atro. Plato autem, fed purus, <y expiatus eo
delatus, /abra diaiy cik !ut{, cii fuper is hi bitabit Iamblichus
autem,Sienim,inquit,ad gentem diuinam ei qui non fuerit PH lofophatus,purcq;
uitam excgcnt,nefxs efl adire,certe folis accuratis, ac jludiofit licebit. Quas
obeaufis, contmetfefcab ommbus corporeis cupiditatibus uere Phi lofophtjfefe
minime dedentes cis et mancipantes . Alligatur enim per uoluptates, quofdam
ucluti clauos, anima corpori: quibus fit ut a diuino confortto longius ab/
ducatur. Et cum cxcefjerit,abitadid,cuius)ibi focietate comparauit. Itaq; fola
ui detur cfje Phtlofophia, qux malis illecebris folutos, is: ira ci/stguyrunppi
crrtoixAt(luxs,($ KxijKgo-iy i>\4-vx*:*dunam cffentum,etcogmttonem pcrjiflx
ueritatis, expiationem!]; animi perducat-Quod ftuara in eo felicitas cft,ut tm
totis animis incumbendi i cjltft ucre cupimus cfjc beati . Hxc omnis Phlofo/
phorm DB PERENNI PHILOSOPHIA. e «i fboru ratio, fi quissque iudicet,cadit in
religionem hodierni, perfidam^ Phdo/ fopbum,rton Platonis, ArifloteUs,aut
cuiufqua. Subditq ; Iamblichus, Simul ut ei uentu fiurit, melior quidem anima
habitat cum Deo,arcumq; ambulat calu, me/ liarem fortem ajfecuta.Sedqus [e
fidis impuris inquwafJet,flagittoru,cr impie/ latis plena,ad fubterranea
ludtcia profcdi,meritis fupphcijs addicitur . Hts igitur fic habentibus , non
opus eft pccunijs accruandis inhiare , neq; gloris ambitioni $ feruirejed
dunUxat prudentis, er ucntati inuigilarc, er ut anmia fit quam opt u ma-Hscad
ucrbuiUe.Ob qusdiuinusa fuis appellatur. Subijcit autem, Dcus,m/ auit,nufquam
ejliniu(lus,nec ejt ci ftmtlius quicqua,quam qui fuerit e nobis iuflif/
pmus-Quanta,inquit,in pedibus celeritas, eexoAxa-iccy <pvjx.rs.cy. Fugienda
efl intemperantia. Hsc et fimilia [cribcns,ingenti< p affvdu proteflans
Iambltcbus,aut nolens, aut innuens hodierna religionem, declarat uentatem illam
ejje, qua Detu hominibus aliquando reuelarc debuijfet.Qus fapiaites eos
efficeret, ab impietd/ br,flagitifsqi abduceret, fimiles Dco,iufbfitmos
redderet,ad fres calefies erigeret , cuius unius efl clara,firmaq; promi fio,
pios et iitjlos, er quibus libidines non im/ pera ffent, habitaturos cu
Deo,triumphis beatis eius affuturos. Neq; enim alia Phi bfophia promtfttcr
docuit hsccalediabona,nift per umbra. Velint igitur, no/ lintfhanc religionem
ucram folam prsdicauerunt,omnibus camfxffragijs genent humani Philofophtam
declarauerunt-Ac cum fit omnibus in rebus fummum,quo quidem ulterius nec re,
nec cogitatione procedere liceat, fic in omni fapientia, hsc una perfidio,hsc
eundis rede con fideratis Sol omnis Philofophic erit. Eius prs/ eepta
confirmans addit lamblichus:NuBa,inquit,utilitas diutiarum, fime pruden/ ha,ej
faptentu- Decus igitur animi duntaxat erit uita fccundu redam rationem,et snims
profidio fecundu mentem . Vt affequamur finem beats uits hominibus 4 Difs propofitu,CT fecundum prsfentem
statem,cr in futura. Homo igitur fen fu, er mente priuatus,planta findis
efficitur, fedfoLt mente multatus, effrrafeit. I na/ tionabiliute detrada manet
in mente , aftmilatur Deo ■ Vaq; pro utnbus feritatis afjrdus deponentes, animi
puris operationibus , que c r fcipfum refriciant , er Deum,utamur. Omnia enim
funt ad inteRcdu et Deum conferenda: ras rrfsifii IJ ri «Ma 7iirrx,7Tfbs vzy,
kj iby ^oy -.Maximum itaq; bonum prebet no/ hfs Phiafophu,quod dijiungit a
uineulis,qus funt in anima,cr generatione. Hsc igitur,ut loquar
ipfc,Phibfophia,qui fredet alte , fola Cbn jbana efl . Nf<}; enim
Veripatetica,cuius fequaces, paucis admodum melioribus exceptis, uideas non mc
do non libidinibus liberos, frd his etiam longe grauius, quam fi Philofopht non
ef/ ftnt,mancipatos.Vna hsc animos kuoluptatibus auocatos , efficit diuinos ,
infi/ gnttc csteros anteflantes omni genere uirtutu. Infipienter itaq; ab his
fidum, qui decus eius,alijs nominibus agnofcentes,eam fuo nomine agnofccre
noluerunt . . Philofophit Iricro.cngnuionrm D<i,tmi<lUi»qrcitu jdmiranomm
Philofophos iflWca tri.rdigfoncm Ctulfti Jnjm.auoj finis «ft D:i noiio, ommtui
fufTugi jj confit ou®r, Af.hyv •Im, Plouraiam,UmbU.horo, Simplicium turedreare,
Cap. IX. QKOlI »1 -** AVGVST. EVGVB. LIB. X. QVodautem de fete totius
Philofophie nobifcum congruant, quo Quidem jit » pcrfpicuu,unam eorum,atqi
noftram religionem efje debere , declarant pro atteris omnibus lutarchws, c r
Iamblichus , Archytasq; Tarentinus , cuius fen/ tentum Iamblichus explicat . Ait
igitur Plwarchus , in Sympofijs dc Geometria, que abjlrahit ifenfibus
etcoucrtit:iv> < vot> t^ksu at<Ptoy epvtrsy, *S &m i, 7t
Lfljtsi tpiAo<roflxi,oUyitirowcua TiMvis: Aiintclkdualejcmpitcr/ nam natur
acemus contemplatio ejl Philofophie juus,quemadmodu epoptia ,td ejl, fpedatio,
finis initiationis. In bis aperte Plutarchus uocat naturi mtcUc(lualcm,ac
fempitema, Deum folii, cuius unius ejl etema natura- Ac quanquafuntintcUig/bi
iia,jiuc inteUedualta multorii generii,feparant tamen Philofophi fubjlanttas
ater nas,cr inteUcdualcs,ab his que quidc fob inteUeflu percipiuntur, jed a
corpori bus feparari no poffunt-Solus igitur Deus ejl inteiedualis,etcmaq;
Natura. Sunt quidc alia mtellcdualia,nt Dij,fed nonfcmpitcmi,eodem affertore
Plutarcho • Fi/ nis igitur totius Pbilofopbix,cjl ad fempitemam affixere
Naturam, cuius ajpcdut queritur ut fuprcmu bonum ab omni Philofophu.Efl autem
in Tcleiisjiel initia/ ttonibus ea que dicitur epoptia,ultimus adus , quo
myderia panduntur initiatio , totius initiationis fvtis.sic omnis uite,philofophieq;
finis cjl,ut uideas Dcum,fiue. nunc,fiue in pofieru. Nunc in tota Philo fophia
non ejl aluis fcopus,q Dei [cientia , etquafi contuitus:hunc omnis ucl
promittit, ucl oBcntarc Philo fophia- Sed quonii - videri non potejl, nec
[otiatur hac animus ambigua nubila q; contemplatione , tum. quonid finis is
conteplandi Dci,ejl propter fine, ut cognito nunc ac /pedato Deo,, traducas in
cultu eius omne uium,traduda,maiora premia, que firme nulla funt-
hie,confcquaris,hunc Philofophi proponunt cr fcntiunt,ci dicunt effe fine
philo. fopbandi,nature fempitmte contemplatione . Itaq; pofl Plutarchu ,
confirmans . cade Iamblichus, de f rfla Pythagoream: Hortatur,ait,nos
Pythagoras cr Archf tas ad fapientia,cr [dentiar e troc Sitop9Tocby,2vrif tiAos
'tsi «rcc<r«s Si® f icti, Vniutis contemplatrice, qui finis ejl omnis
contemplationis.Propofuit, in/ quit,etiam aliud boni maius Archytas,
udutefublimi (pceula Deu et eunda coor dinata iHi,contueri-Si enim uere talis
omnis felicitatis, [ub)lantis,caufeq;,<& 7<i|l vtf\iy bOiof t
^nyulca, cr omnium principiori Deus ejl princeps, certe jludiu omne conferendi
ad eam f dentiam ejl , per quam fpedarc quis eum puri queat, et per qua latos
aditus ad cum repcrut,ct per quam principijs extrema conncdati •hAio-txth yctf
h 'rctttvTy ($ iv<Actiy&y: Ejl enim id uite genus prrfe/ {tifcmu,ac
beatum- quo contcmplando,non feparantur d primis extrcma,fed iit mu utraq-, hec
coplexus animus,prindpia,fme, mediumefc pariter connedit. E4 aum ejl dimnacaufa,q ampledantur oportet cupidi fe
licitatis. Sicq; hec cohorta/ tio ad cKinia,ucljtoP.rd,uel que funt in
Natura,deni<j; res omnes (pedans, omtiel Ilias copicditur,qmbusadDeu a
fcendas, tssusccy t\ iaix oy Siby MfoOKrcqf iml^dy.necad uerbu lablichus.
Claret igitur cifu idcm,tefhbus ilUsnaBra i atefc DE PERENNI PHILOSOPHrA ««7
4t<t torum Pbdofopbix finis(utraq} enim cupit ad Deu mentes attollere )
nullum effe nobis difcrimen cum Siis . I d etiam fit ex his perffiicuum,quomam
dicitur P hi/ lofophix finis, Dei contemplatto,eam denitp ueram perfittamcp
probari Philofo/ ph iam,qux fupra exteras omnes oftendit Deu,clariusq;
princtpia, caufas om/ nes ad hunc fuum rcuocatfbntemOrmtis enim alia
Phtlofophia,aliqu4 parte pec/ calcer feparat a fvnte riuos,a creatore
creata,nec dilucida contemplatione tendit ad rerum originem. Di
ffcrtur,diffultat a ucro plurimiiHxc igvur Plutarchi , tam blicbiq; explicatio
, quafirunt cjfe finem totius Philofophix contemplatione Dei: etfi non expedit
e,cr uerbis apertis,neceffarib tamen ejl interpretatio didorii Ari 'fiotelis c
r Platonis,TuUij,cenfentiu,beatam ueramly hominum uitam contempla ttonem.ltaq;
etiam Simplicius affirmat eum effe finem Philofophix,cr id A rifiote te
uoluiffexumq; effe finem Philofophandi,ut ad fcientiam Dei dedufii, incendar
mur amore eius, eximiafy pietate ut creatore noftrii colamus, ac ucncrcmur. Hoc
dicit interpretaturus libros Ariflotelis De rebus naturalibus:Maximu,ait,ejl
[cieri lix naturalis bonil, quod ad notionem fubftantix animi, er ad
contemplatione [e/ parataru formarum uiaefl pulcherrima, ut er Plato monfoat a
Phy ficis motibus afcendensad inuentioncfubfhntix,qux per
fcmouetur,etwtelligibiUs , duunxifi byp oflafeos,id efejfenfatsifi rgos
oi€eetcciru tace/ Alsa t/lixQi g(ixiv[ kccAoos Ik <?1 r&p vsr cci/rr
yirotatvuy «nfiBis na/ KCCvoMtnus «s /fece 2? fiiyoA^oTura -r 7toihccci/tos
ivttyvgvera . t» •j dctVfjLCCTi H 7rp'oSTOpSi<>(/ ovy.Tsl(A<l«,@
7iists,(& fc/mis ivcpaAus oVf vceKoAotdiis<ri.lnfupcr ad diurna
maiefiate, cultumcfc eius animos ipfii hxc incen r dit Philofophia,ex his,qux
fiunt ab ipfo,apprime cognitis, er exploratis dedu/ cens in adminifixatione,cr
maieftatcm conditoris . Huic admirationi adiunfta rjt coniunflio cu Deo er
fides, cr fficsfccurx.Ob qux maxime phtlofophandum efo Hxc Simplicius. Quibus
intelhgimus ea gratia Pbdofophandu effe, er ob id fihio phos nobis
dcfudaffe,hbrosq; fcripfiffe,ut reru caufis explicatis , diligenter co / gnitis
ad fupremu conditorcm,earumq j inuentorem perueniamus: cogriitamq; Di
uinitatem,ac maiejlatem eius uenercmur,fuffiiciamus:Cr amore, pietatecp accenfi
ffiecr fide quoq; repleamur , quibus fecure nobis perfuadeamus, fere ut magnis
quibufdam bonis aliquando cum eo [ruamur. \s philofophandi finis: Pietas
falicet, amori]} diuinus.Hoc dicit Simplicius no C krifaanus, Ariflotelicx
Philofophix in/ terpres. Vulti]} hunc effe Philofophix finem. E iufmodi nofhrx
quoq} Philofophix fotis Si finis concordat,nulla nobis cis P hdofophis
diffenfio. Hxc utinam hodierni 'Peripatetici,quoru infeitiam nonnunqium
mifereor,inffiicerent. Philofophct prafcnitm uiram cont.-mncnJi,& adfolom
Deum ut rien Jo> animor, edio/jj habcrJ im corpusaftirmantri,hodicrnam
religionem comproba ITc.Mcrcurij T tifmegiBi.Pla» lonn, Arifloielu.Syriani
fuper eo tcftlinonu. Gap. X. _ Voci aute Philofophix omnis,cu hodierna religione
mirifice conueniat, eumifc vi finem reffiicut,quitoUitur,prxdicatur in hodierna
caelitus rcudatafapientiat «<T* A VGVST. EVGVB. LTB. X. ex antiquifomis
philofophis,quorii poflcriorcs autoritate funt uenerati,etfecuti,po ttji
intcUigi-Mercurius Trifmegijlus uetujlifo fons, unde manauit Gracoru Thco/
logia,prior ex fcripftt,qux poflea fumus in P latone,cateris<p admirati.
Audi igitur eum-.bom St» t/taf taj yn*.%oy,Z&s 2 Txf ovyxQjtaty toj#
tfytoyiCcSxy.-cni curk Svhv »j/ &<r't,7ncrrtc iy7idiia Ax€ems, fesT
t«wf* xi yn{, tx yi igctv i, ty «7» &iy wtf vg cwoy •narny ixufis v* Wmj
etfioy xi ayx$oy,Kj i</lcrn5,o-vy.qofxy Hyncrxrn yit J^txxpiJixy
x$tTX$g°vn<m.\rrsixmvTay myxcnKiy & ioayonuy9 idir>y/ty y.bvoy
a/rtibJhsmy. E t,ad ipfum Tat : hxyy.fi 7rg&7oy ro o&y.x crs ynrlixhi 5
xifU/oy <r\xur>y Awxoou. : QtjrcKWjj gyxtixm Dc* affccuti funt,hi,o T at
fecundi! operum comparationem, immortales promor/ talibus exiflunt,omnia mente
ji ua,qu t uel in terra ,ucl in coelo, crfi quid cflfupr* coelum,
compr/bendentcs. Ad eos ipfos fublcuantcs,uidcrunt bonum, er uifo, calamitatem
exijlimarunt hanc in terris uitx adionem, omnibus# corporeis, c T incorporeis
contemptis, ad unitatem duntaxat foBinant. Nifi primum corpus tuum odio
habueris,!) fdi,te ipfum amare non potes Eccc igitur fons, unde Phtlofopho/ tum
fcpientia manauit,qui dicebant fuperius, finem omnis Phlofophia Vnitatisin
tuitum. Syrianusautem,noscaufaboniphilo\ophari : Trifmegijlus, uidendiboni
gratir.quod cum afrexerimus, omnia fordere terreflria.Ecce Trifmegijlus cum ip fa
diuina uoce conJentit,quia dixit filius Dei,Qtti odit ammam fuam,in tutam ater
/tam cu Rodit eam. Et qui uult uenire pofl mc, abneget femetipfum, er tollat
cru/ cemfuam, crfequaturme. Trifmegijlus autem oportere nos ipfos odi jfe,
/tueri nos amare decermmus.Nottts ejl igitur c r perfrcflusjacr* profona 'que P
hilofo/ p hia, ueleris,ac noua fotis, uenire ad intuitum Vm tatis. Videre Bonum
quod ex/ ceUenter ab omni Philo fophia Bonum appellatur. Propterca clarius hoc
illi pan/ dentes dicunt, ccnfoy (EJ ItAot 2? ogot w<Axtyoi/ix s o Summum cr
finis, terminus' que felicitatis, Deus ejl. Ob hanc caufxm 'm Epinomide Plato :
yu(oy faty yotf ccfofii y.h<Autn on vtftx ivinJkixstft'!® SvhTZ yw{: Md/ ius
effe humano generi uirtute, qua pietas dicitur , nemo nobis pe rfua ferit. Eo
e/ nim, ut ipfe loquar , mhil ejl pietate apud mortales melius, quod adducat ad
intui/ tum Vnitatiscr Boni . Quxmobrcmqux dicit Ariflotclcs in Moribus, rogatum
Anaxagora, quinam effet beati fornus, refoondiffe, Nemo quem tu putes, fed qui/
dam, quem tu forte non putas. I J autem dixijf e, quod fciret rogantem beatos
puta/ re,qui uel pulchri,uel diuiles efont-xvjbs <Ai <<rij muto xoy
foirfxctAv-ato^c? qua fequuntur. Ipfe uero , inquit, fortaffe uiuentem late cr
pure ad iujhtianr, aut aliqua diuina contemplatione fruentem, ut hominem beatum
uocandum pu/ tabat ■ Solum diuina contemplationis, in quafola cunfli
bcatitudinem J latuerunt , effeflum refocxijfe potuit. Qua cum ftt in corpore
nubila, dicentes,in ea beatitu/ dtltcm effe, certe dixerunt in ea, qua perftfle
[orietur i» corio, regiis' que beatis : a Itaque t DB PEKEVNY PHTtOSOPTHA. a*9
tUifue quod ait idem Arijlotelesja yaf xfifis kS-\oy,<B TtA« j igisoy
<f>xi fifxi,(B 9-il'oy (B nccnigtoy: p xmum enim,fimsq-, uirtutis optimus
uidctur,CT dminum quiddam,atqj be itum: Non potcfl q uicuncfc redi
penfttet,nifi de prxnuo ccclejb,quod undequaq; beatum fu,didum effe. Nc (]; enim fr udus is finis
qs, beati/ tudoq; cernitur ufqium in terris. Ne q; fuit quifqud, que m prxmio
beato uirtus in- teris affv ajjet. V er equide uiuunt
quiciius,tranquilbus^,quos uirtus uberrima pa fcit,fed tum pauciid genus funt,
tueorporis , kumanxq; conditionis fragilitas , tot obijeit i ncomoda ad
triftititii,ut moeror facilius prxpondcrct Ixtidx turbat xf em/ per ab aduerfis
■ Itaq; etia Plato partim cogitur idem fenfiffe,parthn fenfit aperte,ett cUrf
cum ait in decimo de R epub.cu fuit tres uolup tutes, y-lxi yt y yvuerixi^v tiy
(/'t voyoiy.Vna quidem effe ueram,germana%du<u autem nothas, et adulteri
nas.Senfit autem primam,qux ejl intuitu,contcmpLationcq; rerum.Sedcum rerum
ffieflatio no efficiat beatu, [olam certe diuinx uenuflatis fpeculatione
necefferiofcn ferunt. Inde dicunt ipfi, Arijlotelcsq; beati fiimu ejfe optimu
quenq^fcelcflum infit/ licifiimjL Ar$ idem Plato ne corporeas uoluptates eos
fpedaffc putes,ait,rx teyi Hirx xyxSx 7rxvfx <P$Uf4, &xso<m&,
xaWio j (B 7rAvfot,<B i<r\ys erit/ ladfoi, (Bfvyyinfx igfeaywt ; qux
dicuntur bonacorrumpunt omnia, atqt abducunt i rcdo,fbrma,diuibx,robur corporis,cognatioq
; finwi propinquorum. Philofophoc arfiruunici rin;m omnis Phiiofophtx cfle
contemplationem, Sc ic liciutcm ucrjm.folum intuitum Dci,& riguum cadorum
fennre potui fle. In ut ri* nullam
rfle bcafoi reddentem con. em piationem. Ex htt cum rehgione OH ftuiia palam
eo* fentirc. Cap. X I. * C itur qui dicunt ( funt autem tres b i Phdofophorum
principes ) ueram uitam,fi * nemfy jt licitatis ejfe, [ciendam, fapientiam,
notionem,duo necefjdrio dicere co/ gfmtur.Vnu quod [uperius a Plutarcho,
Umblicboff^ ejl declaratujion omnem ut/ uniuerfum cotemplationc ejfe
felicitatem, finemq; Philofophix,fcd cognitione Dei modd:acfcire,noffcqi rerum
patrem,ad eum tanquam fontem omnia reuocarc,cr exclamare^ e Deum laudamus
,tcDominu confitemur ; Te xternum Patrem onf ms terra ueneratur, Eum uidere,fentire
creatorem coeli,et tcrrx.inde uelut rerum principioyfapientix quoque &
contemplationis origine inciperc,C7in eum deji/ nere. Tumfy abfolutum
ejfeconjlabit philofophix curfum, cumuentum juerit ai fiammum rerum
uerticem.Tum quoniam non ejl hic ciufmodi perfida contempla/ tio, qux reddit
animos perfide beatos ( non ejl autem nanus ullus, incaffumfy i natura prx
fixus fints)Philofophis item perfida,dignaqi nofhris animis beatitudof
definitur contcmplatio,certe concluditur hanc beatam contemplationem duntaxat
ejfe contemplationem Dei, quod Plutarchus cr Iamblichus aperte fatebantur,
O" hanc in terris, c r in crgajhilo corporis effe non poffe. lam primu
igitur quod . Ari flotcles fcnbitinbb.de Moribus: h</li
JtAvxii/i/lxaycyfxjTi Sw>f*/ix«T»c rsiy trlgyfa (B tyjivthy «y QcrvUKQuod
autc perfida beatttudo,fitcontem pUndi quadam tftojtcl butcfittcfUcuu, Deos
enim maxime beato;, et fortuna/ • * tos arbitra/ «7® AVGVST. EVGVB. LIB. X. tw
arbitramur- Sed quas cis adionesdcfignemus,utrim'nciufiitix, ceumcrcotori
bus,qui mcrccs uictfiim inter fe commutent, depofitaq iuflereddant , cxtcrafy
id genus? An fi>rtcs,libcralcs,cxflos,eos e r his adionibus effe,
quemadmodum mor/ ttles,infignes,cr beatos diccmusiSed cu hxc non fmt apud eos,
uiuere porro bea t os idos arbitramur, non dormiunt autem, nec £ enim uiuerent
, nam xtemus fom/ nus,xtemi mors-.ust u <? dii inpyjx^coutfi ortnt
<Aixeptf>w«llitogtm xh kjj uh: Quocirca adio Dci,f tpremx beatitudinis
contemplatiua fit • Horni/ num qiMKj; qua fimilts tUi, maxime beata -Hxc
Aridoteles, addens , hanc effe ue/ ram hominum beatitudinem uel exinde clare
fcere , quod nulli exterorum anima/ Imm contingat. Qua cum beati fint Dij,
eadem quoque homines , quoad dufmodi operationis adfit eis fimditudo,beatos
effie-Reliquorum autem animantium nullos ejfc beatos,quibus non fit
contemplationis participatio. Hxc Arifloteles,ecuiut didis, fi quis
prudenter,cr accurate perpendat, omnem quoq; fermonem confit/ deret,quo ueram
fentit hominum beatitudinem,qua Dij quoq ; funt beati,nofcet ne ccffxrib
concludi, ueram beatitudinem effe quidem contemplationem, fed non om nium rerum
contemplationem,neq ; etiam in corpore.Sed quoniam comparat bea titudinem
Deorum, cum humana, fimili beatos homines fore contemplatione , qua funt item
Dij beati: Sed ratio probat, er Ariflotcles mirabiliter (uffiexit eam con/
templationem,qux fiat fupremum Deum beatum, fatians,explensq;animu eius, eandem
facilius redditura animos minores beatos . Deus autem contemplans feip/ fum,fit
eodem autofe beatus. fimiis ergo inaudita uoluptatis contemplatio ftltcita bit
Deos. Ncq; enim uidet aliud,quod dici pofiit, ratio. Sed cum nemo fuerit unqna
in corpore beatus , neqsfit ufquam ulla contemplatio beatos reddens animos ,
aut quafe tanta uoluptxte perfufum quifquam gloriari poffet , qua nullam
maiorem fateatur experiri fe poffe(quinetiam nubila efl omnis,infynccra'(fc
hominum con/ templatio,affligens animos er corporale fas autem ejfnaturam finem
pofuiffe, ad quem nunquam ueniri poffet)ex his efficitur,ut ea contemplatio , qux
beatitu/ do uera dcfinitur,fit illud ft>edtculum,quo nullum fit
ddedabitius,cr quo funt in coelo Dij beati. Quod homines in terris fi
cemerentfiimiliter dtq; Dij beati effient. A cicum Deos efficiat contemplatio
beatos, non fit autem uerifimde, quemadmo/ dum nos mortales, eos phdofiophari,
plenos ambagibus , c r ea confidcrarc, qux funt fieipfis minora,Solem,
Luni,pifces,planLit,ex quibus fiant beati,alioqui non magis quam nos effient
beali:ex his omnibus arguitur , Andotclcm Naturam fit/ teri,ac definire coegjffe,bcatitudinem
ueram atque perfidam effe ffiedaculu Det, folum.non aliud, non coeli, non terrx
, non alterius cuiufquam rei , in quibus ffie/ dandis nunquam erit beatiiudo
ucraiSpedacultm Dei , uoluptatis omnis fontem ubemmu, gaudia inaudita.Et hoc erit
quod dixerunt Plutarchus , CT Iamblichus, effe finem pMofophix,Vniiatis,xtcmxq;
Nature intuitum.ldq; non in haegra/ mcorporis [orcina r in quanemo contemplando
potuit fe gloriari faiffie perfidi beatum DE PERENNI PHILOSOPHIA *7i*fS^
beatwn, duabus quidem de caufUs:qu'oi,ut ait Sapiens, afodua meditatio affligit
animum: er ridemus frre pallere femper philofophantes,no fuftinente longos ani
mo digreffus fragilitate carnis.Tum funt omnia craflis occultata , er
circunfuft tenebris, Quorum fatigat animos}difficilis cognitio- Ad hac, nulla
res eft,qua uifa , ffie dataifr impleat animum ea,quam Arifloteles dixit , Tt
Aua wJluitovicf, ptrfrda beatitudinc. Nam eiufdem efl ratio ,cum reddat
cognitio , foedatiocp beatum, e fre maius eo, qui beatus efflcitur.Cum ucro
nihil in terris fit animo mcU/ us,certi cognitio rerum in feriorum, non
efficiet eum beatm-Sola igitur fuper / . efl diuina,qua repleat
infatiabilitatem animorum, contemplatio . Hac autem nuf/ quam efl in terris,
ubi denfis tenebris occultantur omniamee inuifibtlis modo Dei fed eorum etiam,
qua funt ante pedes, ed ambigua cognitio . Certe fi contempla/ tio efl uera
animorum beatitudo , cuius A rifloteles uulgaribus ignotam dicit fua/
mtatem,caleflis quadam,non terrefiris fit oportet- Fitq; uerfimile Ariflotelem
[en fiffr quod Marcus Tullius apertius indicauit,qui toties refrres
beatitudinem 'a Pbi lofophis definitam, effe fcientiam-Et de finibus
dicens,Veteres Philofophos in bea torum infulis finxifjc.qualis natura fit
uitafapientum:Quos cura omni liberator, nullum neceffarium uitx cultum, aut
paratum requirentcs,nihil aliud effe aduror putant, nifi ut omne tempus in
quarendo,ac di fcendo, in natura cognitione confu/ motu Hac iUe cum ueram
beatitudinem frrrfomniaffct, demum retulit ad fuperot apud quos fit felicitas
uera, dicens in Tufrulanis,effe noflrorum aciem oculorum , etfi fuiffet
arlificiofe fabricata natur a,concret is, terrenise^ corporibus interfrpti. Cum
autem nihil erit prater animum,nuSlam rem obiedam impedi meto futuram ,
quominus percipiant quale quidq; fit. Quam nudta,qudm uaria,inquit,foedacu t
Ct, animus in locis calefltbusefl habiturusiEt,Profrdo beati erimus, cum corpo
/ tribus relidis, cr cupiditatum, cr amulationum erimus expertes.Quodq; nunc fi
. cimus, cum laxati curis fusius, ut foedare aliquid uclimus, er uifrrc,id
multo tum faciemus libcrius,totosq; nos in conteplandis rcbus,percipiendisq ;
ponemus. Et, Oraipfc locorum illorum, quo pe rucnerimus, quo faciliorem nobis
cognitionem rerum cccleflium,eo maiorem cognofrendi cupiditatem dabunt. Et,Quod
tandem fare p utamus, cum totam terram contueri licebit, eiustj} fitum, formam
, confcri/ ptionem-Et, a t<£ ea profrdo tum multo puriora,ZT dilucidiora
cernentur , cum qp'o natura frrt,liber animus perucnerit. Pofiremo , Portum
potius paratum no/ bis,C perfugium putemus, quo utinam uelis pafiis peruehi
liccat.Hxc igitur om nia aut dixit, aut dixiffe cogitur Ariflotcles, quoniam
qua rationes perpulerunt M arcum, ut in locis coele flibus beatitudinem flat
ueret, quia fcilicct nihil hic diluci dum, purum# cernimus, er propter
altifiima* ambages, quibus interfrptafunt o/ milia, non magis uoluptas ef\,qudm
fajbdium,contemplatio:cade Ariflotelem co tnouere dcbuiffrnt.Quid quod Socrates
contempfh,forcuit ut nauci, humanam fa ficntumliit Apologmm u frPftwty»
<roqix, ihiyo firbsafiet Wi,Kgce V M iJlwot «7* AVGVST. EVGVB. L T B. X.
ie/ltroS. Tn h.tc igitur tim tuhtli, tamfriuola fapicntia, quis unquam perfidam
fili citatem,mfi qui ipfc fine fapicntia cfl,potuiffct f Vbi funt, aut fuerunt
unquam ad/ mrabilcs illx,qua> in Moralibus largiri fapientitm uoluptates
afferuit Anjhtelcsf Non folii au te m Socrates, fcd idem Arijloteles udem,
exiguamq; iudicauit omnem - humanam fapiemii,feruam effe bumiq; proiedd humanam
naturam,\ententid Si / momdis ueram effe,Solius dei mre pofjefiione effe
fapicnttam . Qm folus igitur pof fidet ueram fapier, ttam, folus efl uere
beatus Ejl autem eodem autorejaptentta dati na,uera malefiatis fua
cogmtto,eadem ucra beatuudo: certe igitur eadem cognitio dnimorii erit
beatitudo-Exclamat item Plato,tum finem fore maloru,cum corpori/ bus
rcbdis,crit animus in calo,cum gente Deoum. Et Iamblichus fupcriut effere/
batyomma nuc effe circunfufa caligjme,nec uidendd nunquam uentatcm,mft e cot
pore,uelut e carcerc euolaueris. Atrpro(t<3o cogitur An/iotelcs his
aj)cntiri,qu4 fuper hac re prxeeptor prior locutus effet in Epinonudctcv tpnyi
«p fivvarroy dcvSgtoGsoiiiaccKXfUiSTt f&t w</leci'iao<ri ytrl*ft:Nego
inquit,ficri poffe,ut homines beati fmt, ac fortunati pr ater omnino paucos,
dum uixemus Bona uero fpes e)}, defundis contingere, quoru caufa dum uita
manabat,claboraffent, ut qui liudatif.uixerit,ctiim uux curfu expleto, prxnuu
uirtutis affequatur. Hac Plato . Ego uero dico, non folii paucos, fed nullos
effe beatos in uita.Congruunt igitur fm paUm,fiuc tacite, ucri beatitudmc effe
duiinitatis intuitu, idq ; in calo,non temu Veram fapjfnn.im.4j omnium quar
fieri poffin», optimum, tefiibu» Pliilofopht» cfcptcuicm : Hanc autem cfle
limilitudiucm cum Deo, caaup felicitatem ue- ram.HoccumaPhtlofbphia ficti
dicant, nullam altara eottycftarepotutfle Phi» lofophiam.quamlioJictnam. Cap.
XI L ^ Vm igitur duabus partibus uera religio conflet, pietate,cr charitate:
quorum ^ primum erga Deum, fecundi! erga homines cfhprhrurr.q; i no!bris,&
illis ue ra fapientia definitur, cr finis omnis humanx uitx conjhtuitur:
fecundum fummii item laudibus toUitur: certe Pbilofopborn ac
nofhcrumjcctdorumqi omnium ttnx eademq; nofeitur effe religio. Quoniam eundi
conclamat cogita tion ii, Rudiorum, I aboruq; metam fupremam,et calcem
effe,fapicntiam: b ane autem ef[e,ffedxrejt e olere Deum, ad illum ciidas
adiones referre. Neq; enim qualencunq; cognitione-, fapientiam ccn fuerunt, aut
qualencunq; fapten tiam,fmrmdixcrr fupremujed eam duntaxat,qux cum ad affcdu
Det, fcientiamq; perucniffet, colit eum ct admiratur, hic omnes uoluptates
pofitas arbitratur, hoc ergo pro Pythagoreis Iamblichus et/ no TOp ny.iu-rx7tov
etfyuy&x 7rfSiT0y,u>s SisnBacey «mea y cor th </i bk ay -n^xytvoiZ,
a/xlms «epoyenoo-m ^eT StfctTr tfboyfyfto ro fccniMoy tL1> </T oyOtnfirte
mx/T ny h C&AcGiQjix mx^tya ; A b optimis, htquityCr pretiofi fimis
exordium fidamus, oportere pietatem colere. N xc autem non adfit unquam, nifi
res colens rei culte fiat fmulis, quam fmulitudmcm Pbilofo pb ia prxflat- En
pretiofif imam,optimam appellat pietatem : illud nempe Solomo/ W,& patris,
initium fapientix t mor DminuEjl enim Surifiece, timor Domi ni- AW DE PERENNI
PHILOSOPHIA. *7f $ tu. A 'Grxco dicitur,ri yuta reeroy, pretioffima,optma
excellenti fima : ab H e/ brxo.pmciput fapientia. Quam diurne quo# uerdm
pictdtem dcfimuit,ut fiat qui colit,ei qui colitur fimdis, illud uiddicet
dminaru Uterorum. Sandi eflote, quoniam ego fandus fum. Addit Iamblichus : h
yvuvig -r St af vrn rt Wi & ve/ wd^ctinorix riAuec, vaein rojs Swif nyti s
byioisS: Cognitio enim Deorum uirtus ed,crfapientia,ct felicitas
pcrfida,ficitq; Dijs nos fmlcs. At cur Deos dixijti iambliche,qui toties
fuprcmu tot laudib.extulijb,cius intuitum Philofo pb it finem prxdicafti i Cum
igitur fapientia, et felicitatem perfidam dicat pietate , profido quidquid
Ariftoteles, &■ Plato de fapientia, crfilicitate pradicarunt,de pietate, et
cognitione Dei,efl pradicatu. Pcrfidaq; illa beatitudo,quant finem dixit m
Morabb-japientia quoq; quam iti libris poft res naturales, multisq; locis admra
tur,non eft alia, quam pietas, cogniaoq; Det, e? cum eo fmlitudo: quod idem cum
in Morib. eundem fmuUimum Deo,acfapientem, ac beatu definiffet, profido feu fit
Dicit enim fapientem, perpurgatam, fegregatami Jj ab omni contagione habere
mentem,id autem ejfefmlitudine Detltaq; concludit eundem effe votfoy Sioqt
Atsecr oy. Toy vnrioy <A’«xoS ^ wcPctiyovtsciToy : Sapientem Deo gratifi /
mum,indc & beati fimum : ut aperte fateatur, beatum effe, cui cum
Deofocictas, amicitia, at cf; fmditudo. Hoc idem fenfit Plato,cu in Eutkydemo
mris laudib. effert fapientiam: h voQUKPxwuvTxyiiVTVXiSyTBOiuTCVSKvSftiiwvs:
vbty reddit beatos homines fapientia.Et quod non fit diuttijs opus,prafcntc
fapientia.Et quod nihil utile fit fine fapientia, er prudentia. Omnibus cf;
fludijs conandum effe cuique, ut quam fapienti fimus exijlat. Et quod fiuel lapides
aureos efficere poffe mus, «ibtl prodeffet fine fapientia. Omnibus enim
ueftigatis, qua tandem hacfa/ pientia ftt,fme qua nihil profit,cr qua prxfente,
eunda bonafequantur,eb tan/ dem confideratio deueniet, quod Iamblichus dixit,
€7 Ariflotelcs obfcurius . Et quod admirari feriptores facri ,cundis calo, cr
terris rebus numeratis, w quibus ' fit fapientia,ac [cientia, tandem clamant
effe timorem Domini Et de quo fimtliter Platoni Solomon, Et qui tenuerit eam,
beatus. Hanc omnes Philofophos, cum tot ’ laudibus tollant fapientiam, cum
Decus humani generis appellent, cum omne bonum in eam conjhtuant, 'mnuiffe non
ratio folum probat, ( quod nihil efl, m/ quam quidquid euoluas animo, tot
tantis 'que laudibus dignum )frd etiam clari fi/ fima uoce, rorum nonnulli
projkati funt ■ Nam Simplicius, cum beatitudinem ui/ U,qum Aridotdes in
contemplando , feiendoque terminaffet, proponeret , hac effatus efl: tttsVk?
'dbfatoes xsursAaaiviOiS ^vyiKHi ctjyn xgni' AO' <fay h 7r€»? r>p
cwxxccats, Jlict ts. my ojS-uy ctinpG 7rS)A«v/-t«t/ fori i\ tfa, ngu t&vm
«yjAc&j i (g« rDiugti ws tu ymvTVC ygu Jfff. uS> 7ro!k<&t«,
ycp.uKsy ikoi/toc reis •czj’ au* otf yivcifyoii : Omnis, ait, beata itita, perfidionis'
que animi principi f tm,cr finis cft ai Deum conuerfto, inclinatio ; T um ic eo
cogitationibus, fen/ VM » psejf rfT4 avgvst. bvgvb. lib. X. ftsq;redis,qubd
fit, cr proficiat iufie,redcq; gubemctiTum bis idtro,libenteify ob]equendo,qux
fiunt ab eo, ut ab optima fententia proficifccntibus- Eodem loco Simplicius
idem,Quodrca,inquit, donec cum autore,caufaq ; fua firmis radidbue b screat
animus,manebit incolumis, perfidioncmq; retinebit fuam, cu qua creaM eum Deus.
Sed fi fc dimdfent inde,atq; abruperit,marcefcct , ac dilabetur , turpis,
elanguidiisq; effidus, donec iterum conuerUtur,uniature^ ad caufam. Hac Sim/
plicius,altas Andotelis,nunc interpres Epided, fed nuncueritatis jltmulis adut,
dulcius, ac uerius loquens,quam magis Arifiolebs iUic dogmata dilucidans ,
acer/ biorminusq ; pietatis memor: fed memor tamen in principio . Miris
lavdibnt txtuliflc Philofophos charinirm non fi<3am:Bo ChriRunam rrlig/ontm,
cuius fundamentum cftchantii.comprobifle.Dcpratccpio Pytfagcrcotoro. Cap. XIIL
_N admiratione quoq;C? laudibus charitatis, qua pars cfi religionis ucrxfccun/
•da,quamqj fterx literx pofl pictatem,prxfirunt omnibus,c? commendant Phi/
lofophi congruentesjeclarantnon aliam ueram eos iudicaffe animis,?? comple/ xu
mentis prsfumpfiffc rcligionem,atq; hodiernam Jendcntes,prxdicantes(fi ma-
ximum bonum,cui totis animis inbxrcndum fit,chantatrm^ non fidam- Principio
Simplicius pro exteris P 'hilofofjhis hx c ait :* KccQxfX ept/iix t xs effoces
'•fvyx 5 «j tuunny onwiyvGe yiAtTH xftAisv yivi-nu xzits ir^s^ep tvctm nscAis
oi Tsvdveyog^oi rn>ya.7Au>y agiTvy, rrhl/ Qj.\ixy vnytoy,nffi
(rtwJls.cry.oy xirriw 7mo-&y ruy cefnvy tAi" yay.Pura charitas,fiue
amicida,amtcas animas in unitatem coniungens , eft pul/ chcrrima exercitatio,??
prxparatio,ad coniundione diurnam- At $ prxclare Py/ thagorei prx exteris
uirtutibusebaritatem uenerabantur,?? complexum eunda/ rum uirtutum eam
dicebant-Vides confen[um,agnofcis fapicntiam ChrifUana,cu ius omne
dccus,omnerobur,cjlcharitas,amicitia,cffc naturalem, rationi^ unde/ quaq;
confcntaneam fapicntiam, quam prius Deus quam reuclaffet. Natura , W Uo<j;
diuinitus nata,prudcntioribiis uelut lucem procul odentobattqua nihil ratio
nobilius, nihil equitati congrucntius-Nam ut omittam tot laudes, quas diuus P
au/ lis de ckarilate prxdicauit,quibus collatisjina Pbdofophoru, atque nodrorum
fu per ea confenfiQ comprobatur.id abunde cfi , quod eundarum uirtutum comple/
xum dicentes eam, Pythagoreos, minores Phibfophi funt admirati . C hartias igi/
tur tedibus dUs,cfi omnis uirtus,cfi focietas omnis probitatis. Quid aliud ait
P au/ lusiCharitas non xmulatur,non agit perpcram,non cfi ambitiofa , omnia
fuffirt, omnia fufiinct,exterasq ; laudes cius, quas uno uerbo Pythagorei
dixerunt, omniu uirtutum focietatem Ex hac charitate fidum, ut in alio mirifice
nobifeum prifei Philofophi congrucrcnt,quod admirati minorcs,profidb funt
hodternam religio/ nem acbmrati. Quemadmodum igitur fub A podolis dicitur unam
fitiffc Chridia/ norum fubfiantiam-Et nemo erat egens inter cosiftc Idmblickus
de Pythagoreis, 70 y\y7n/9xyofiioy xomy overity (c? T^avytfoctyxyA DE PERENNI
PHILOSOPHIA. t/lix ri vrearros jgoVa J^setmAuy: Pythagoreorum comunem
[ubftantid tffe pracepit,Z7 conuiftu ad omne tempus An eo quofy mirifice
confenferunt ijde Py/ thagorei,rcfrrtur( j; uclut dium i minoribus
Philofophis,qubd quemadmodu di/ um Paulus nobis pracepit,Sol non occidat fuper
iracundia ucftram-.Sic Pythago / reos tradit, admiratur^ Plutarchus ineo quem
inferip fit de Philadelphia:Opor/ tet,inquit,imitari Pythagoreos,qui genere mhtl
inuicem attinetes,fcd folius cornu nis fermonis participes, fi quando ad
comitia ab iracundia Impulfi fiiiffent , priut quam Sol occuberet, dexteras
amplexi,^ exofcuhti,recocilubantur.Hoc Philo fophi mirantur,refrrunt ut
diuinu,pracipiunt imitari.lt d$ etia Simplicius ,ueram, Dcoq; acceptifima
poenitentia definit , quam princeps c 7 [alutis , CT fapientut nofbra
docuit,ingcfiitq;,c?[uis tef}imomjs,bcatis$ uerbis declarauit.Si offrrs,in
quit, munus tuu ai altare,relimque,& uade prius reconciliari fratri tuo- At
Sim / ■ pliciufyVera, inquit, poenitentia non uerboffed opere \ it,cu offrnfos
a nobis, contu meliaq • dfftftot,ucl utcunq; lafos cr multatos jh focwivo-cu
atrrovs," w fo/ yctHs; cevTchy, colimus, pldcdmus(fc,dut parentes
eoru,cxccramurq; iniuftuia , aucrfiq; rapaces, zr iniuftos,cuhis,qui iujlitia
colunt, cofuefcimus . Hac omnia probant Philofophos nojlroru dogmatu,totiusq;
pietatis, qua forte nefcirent,uo/ bmtarie fuijfe cultores, ad [apientid duce
ratione delatos, erquaji prudentia fici/ tus addu flos, qua detexit e
coclo,fparfitq; per omnes terras Deus. Na quod Deus iufiit,ut amicos propter
nos ipfos diligertmus,mimicos propter fc, affice ut ifli co flater aperuerint,
refrrente lambUcho,iufiiffc Py thagprd, rovs (piAVS urrrs.9 itevs
crlCirdceiyTOi/s '■) ccfavs axnssif /« yJqiaQcU: Amicos ut Deos,p/ Ite Angelos
colendos effe,catcros ut frras demulcendos, placandos. tn coitu Dei Si pieute
Phitofbphoi.cxirmu uoluputes (litutntn, affirma rc,qux femper concinnum faerx
literx.Dcfidcrantcs cofdcni perfefiam, miri
flcamqtpittateui.hodimiaoidcfidcraflf. Caput Xllll. *N eo quoq ; mirabiliter
Aeram religione Philofophos Natura perduxit , cum Knn modo futura, fed prafends
item bene, beatecp traducenda uita cauffam pie tatem dicunt, afferentes nullis
maiora, fyncerioraq; exuberare gaudia,ueriorcs w> biptates decerpi,qudm
quibus efl flabilis, certas^ fides de diuina bonitate, omniefr uatura DeiPoft
eos, inquit Plutarchus pro caleris contra Epicurum , qui Deum propter [uam
ncquitiam,CT quibus [e demerfere uoluptates noxias reformidant, muneribus $
pUcdtrrfhoy ikAh o-xt^yttSa 70 J&Atsov xn A guurtoy > (pe
dtoepiAiscerof/ yiros ty hAiksccs hJIovcuS KxScepctJs vrtf i Stv 1 Mfctss
<rv trienSyCrc.Tcrtium confideremus prajlantius hmmm,pijfimumc^ genus, que t
quantisqi uoluptatibus,puris de Deo cogitationibus & opinionibus
affueti,per/ fruantur . Quod fu omnium bonorum princeps, pater omnium
honeftorum, tui prauum quid facere minime liceat, quemadmodum neque perpeti.
Bonus enim efrjbono autem nulla de re adejl inuidia, neque metus , neque ira ,
neque odium . Voluptate* ineffabiles, quas Plutarchu* ait pijstoptimis$ affrrre
pietatem, lati/ Vu % tiamtjp «7* AVGVST. EVGVB. LIB. X, lumcfc immenfam
animorum, furtt quas ubify nofhrx Uterx decantant, L xtitia fem piterna fupcr
capita corum:gaudium,cr exaltationem obtinebunUlocunditatem, €T exaltationem th
efaurizabitfuper eum. Cum igitur c T iQi fentunt cultu Dei ue raq; de eo
fapientia, ineffabiles contineri uoluptatcs,profe£l6 congnmt,hoc uni ebaborxndu
effein omni utu : ad quod cum noflra religio deducat ob omnigenam antmts in ff
iratam f ciendam Dei, miras uoluptates afferens , proftflo folxm hanx Pbdofophi
utderunt,cr admirati funt abfentem,concUmaucmttq; uitx beate du/ te,qux
fyncerai,nutks uutjs, dolonbusty inquinatas uoluptates femper, affatimtf
Urgiatur,omnem metum [ubmouens late,pafcens animos uberrima, pe rennicji Ut
titta,quafiq; theatrum bonorum pandens , quo fpes iucundtfiimx rerum optima/
rum continenturmeque ea modo qux Plutxrchus docuit,o frendens , uerum etiam
alia longe p lura,quibus animo perceptis, et perfuafis,lxttfitmus efficitur
obtinens triumphi fmulachra jiuun. Si quis igitur dicendo , diuinasq; liter as
euoluendo di/ latet,quod dixit Plutxrchus: uidebit eum totxm uerx religionis
bonitatem, contra Epicurum fuijfe conftjf m-.hoccfi argumento
effe,Phdofophosfic c hrifbanam re Ugionem procul uidi(Je,ac diuinaffe,lxtitiaq;
ob eam elatos fuijfe , ut qui matuti/ nam lucem montium iuga pandente
cernentes, de maxima luce uentwra iudicant, atf. Utantur. Defrrufrto qum etiam
idejlomxchatio^ [ordium Epicurearum , m quas boni omnes inuaferunt,efl hodiemx
religionis confirmatw}tllecebrarum,for duimifi corporearum contemptricis .
itaque omnia fuffrxgia Phtlofopht detulc/ runt abfcnU:ncq; enim fciebat eam
Plutarchus:decreucruntq; [olam ueram gene/ ris humani magfrram,duccm ad coelum
afjrflandx uix. Tanta igitur efl Phtlofe/ pboruwi cum nofrris fuper uera
pietate concordia , ut miraculum fit, multa cum j ‘acris literis eos conformia
locutos effe, nifi ferremus fua fyonte Naturam offerre uerum. Vt igitur in
nofrris literis ejl,Malcdidus homo , qui (icit opus Dei negli/ genter: Sic illi
pietatis colenix tarditatem, ignauixm^xecrati. Simplicius pro i/ Usio <Ai
7rtfs 7^ Tt/xfip afifeAws , X3U fuSvfxos cpaivofi\rci,7nj>ivt t«{/ hdrr(uiJ<nee^(to-<{i^:Qm
autem circa Dei cultum, honoremcj; negli gens,igtuuut<fc cernitur, quamna
neceffariam rem fedulo curabit f H is plufquam aureis didis, quantas os hurnxnu
fundere potefl,laudibus ea religio tollitur, cele/ bratur,iUuftris,daraq ;
proponitur, cuius efl ad pietate honorescfc diurnos in fiam/ mata uoiuntxs
(ices animis admouens , non contenta mediocri probitate , non fe/ g ni,tardaq;
tu)htu,fedabfolutajn qua nihil fit miuflihx refiduum, inducens, fd/ licitansq ;
animos ad ueram folidamq; probitatem . Si talis igitur i Phdofophis de/
ftderatur,nimirum defideratur hodierna. Philofophoi diuiriat contemnrnJai
doceatis, maUi$ mala* 8i prrnfriofaa aflcrenic*. paupertatem admiramti.curam
catnu abi|. tcu Jam , (ludinmqt a J pi t. larem, Si cultam Dei iram ferendum
contendente*, pr^niem rclieionem unica «ervpt obalk. Huc uium coi ucliuJic,
Cap, • XVt * ... Eoqttoi 'V DE PERENNI PHILOSOPHIA. «n fc0 probatur,eosnefcio
quibus arcanis, N aturaqiin receffu abfcondttk modis, quibus excitatur reda
rado,prafentium feculorum codaudaffe,qua fb/ rtt
honunumfupremjfapicntu,rcligionem,qu<>d diuitias, &■ ea, qua uulgus
ai/ miratur, uocatij; bona , tum contemnenda fummo nobifeum confcnfu pradicaue
t twU,tum dixere pemciofa malis , nullam hanc fuapte natura felicitatem efficere
pradicantes,pro quibus Iamblichus, Qua,mquit,bona uulgo putantur , non funi
bona,fed potius mala- Primum bonum dicunt fanum effe,tum pulcbritudincm,ter
'ttwn diuitias, multaq; alio, acute fentire,ficere quod cupis imperando. Hacip
om/ Pia cum immortalitatcpofUac,beatitudmem effe : b <At AdyofreMi Av
yl&Txi-ray, fvixru«vTx,<AtKXiois /\ «vJlpxcriy «fis*
*THKXTct,a<riKOis (AbKXKtsxfvpvMTxccpfxiiMshrbrl vytixs.Ego uero dico, quod
hac quidem uniuerfa , iuffis , v fandis optima , iniuflis pefim 4 funt omnia,incipiens
ab ipfa incolumitate, uegetisq ; fenfibus . Omnino ipfa ui / ta maximum quidem
malum, immortale^ omnijruo pofidere omnia qua uocan / tur bona, fmciuftitia,
omnigena^ uirtute. Minus autem malum fi breui tempore buiufmodi e uiuis
rapiantur. Clare etenim contendo , qua dicuntur mala , iniuslis effc bona,iufUs
autem mala. At uero bona,bonis quidem uerebona , malis autem mala. Atque is
quidem qui iniufle, contumeliofcq; uixerit , neceffario turpiter ui/ uit:fi
turpUcr, etiam male.Quocirca infuaiater,nufere,fibiq; pemiciofeuiuit . Di/
eimus enim cr quidem tuflc Deos iucundijkmiycr eandem optimam uitam agita/
rc.Hu Philofopht didis,ea maxime religio,ea Phtlofophia confirmatur, qua cwt
diis ad contemnendis opes,omniaq ; prafentia bona hominibus inuitatis , ad pnt/
dentiam, faptcntumq; ueram uita beatx,etiam in corporibus caufam, aperit uiutt-
NuUa enim unquam Phtlofophia, nulla,qiurumtus gemium, et a mundo condit o
dofirina, autfcdafkt,m quameffet pmdentia,acfapientia,qua dcfcnbitur,et ttc lut
abfens defidcratura Phdofophis. Nam nulla magis uanos diffuafk amores, nec
fteit uda magis,ut qua dicuntur bona,utdiaq; non pemiciofa effent pojitdcntdw.
DirCilus cfl huc omnis eius,cr defixus fcopus,ut bona prafentia, uel fremamus,
ht quibus beatitudinem jlatuerc non deccat,uel ea uir tutis, uitaij; adiumenta
putati tes,cxhisnon perniciem, fed utilitatem capiamus. Huc igitur pertinet,
quo nofcas, hodiernam religionem Phdofophis probatam fiiiffe, quod quemadmodu
iudtcium multitudinis in deledu bonoru,uitaqi degenda,non finit nos attendere
prafens re/ ligio,idcm fenferunt,cenfueruntq;. Iamblichus enim dicitrrc yotp n
oTAote if tr/ uh,Tois <rc<fois fcsiy xurapiintfo: Multis enim placui
ffc,cjl fapientibus difrH cuifft- Longe igitur magis ej} difrhcuijfc Deo,multis
placuiffe. Bmc ille nojlcr. Si hominibus placcrcjlhnjh femus no efie- Audis
Philofophos,alioru antefignanos, tsqhifcu concordes,undq 5 religione
profititestSic quodnojlra Philofophia etfalti tis aut or, pro diuina fua
fapientia,qua fciret ubi non modo futura caufa,fed pra/ fenus citi tm
tranquillitas ejfct, inhortatus cfl ad paupertate uel capeffenda, uel ' * DE
PERENNI PHILOSOPHIA «fs Korittinoi aliud,quamfixnum.Hxc quidem Epifletus . At
Iamblichus ex Pytho/ gora,qui prxcepi)fct,ut publicas [emitas uitares,multa
diuinitus dtffcruit,eius fert tentis declarator,qua diuut Paulus dixit. Nolite
conformari huic fcculo, iUe uero, Hoc,inquit,Pytbagorx [ymbolu,popularem
quidem, uulgarcm q; uium deferere, feparota Mem,diuinxm'q ) agitare monet ,
publicis q; opinionibus contemptis, fe/ creta, ac priuato mugni xjlimxre.
Contemptus item humunis illecebris, 7^ Sfttts £ vAtursu i bxaiiwt/p
ivwpcyictp,wifi zsroAAa vsoiu^:Felicitatem, qux ex diuinu uoluntutc
dependet,plurimi fhcere.Humanas prxterea confuetudi/ Hes, ceu plcbeus ubijcere,cultu
Deoru , qui longe prxjlet uulgari uitx , fufeepto, eofyoptimo: Jkirxfc
riciftSM. Qyis dubitet igitur, quin opti trnm religionem, cultumq ; Deorum,
quanqui dicere non efl e Philo fopbiu Deo/ rum, Iamblichus puri fima,
exceUentifmamc^ fenf rrit:ninurum hodiernum, que non inueniet unimus
cogtundo,nec meliore,nec punorem, cui, quem colut,non ha mines, uut uftru,uut
Dxmones,fed unicus, fmguluris,prxpotensqi Deus efl propo fitus. Certe eu efl
optime religio, perfeftifiimusqf cultus, qux [upremum colit , C T felit
admirando, decantandocp eum,cr opere nurunde,fuft>ictendu(fc cius.
Plulofophos affler ere religione pure exercendam cffle.quzrcn Jum^ acccpriU mum
Deo cultum.cun fla humana contemnenda. Hie probari, ea, qux habemur ia
religione Chriftunj.imdiCiimu animu co» acceptalTe. Cap. XVI. D hunc redonem
pertinent item qux idem lemblichus enerruns fymbole Py / A>thegorx,diffcrmt,
quibus quident probetur , eos ubique religionem Chriflie/ nem demiratos, unam
hunc tacite coluiffe,prxdiceffe,fujpexiffe, unem uerem ge neris humani
Phdofophiem iudicejje . Ndw quod Pythagoras monuit , ut acce/ dens ed templum
adores pure,HH<riy scAAo piTxfv Aiaruxip hht\ Atyfo, tiM^ufir7Jp:Nihil
elutdibiuel egens , uel loquens : quod ed corpus foedet, efl no ftrx religionis
prxdicMio.Quod explicetis lemblichus , Conferuet, inquit, 0 fjvrtfy Diuinitetem
hoc [ymbokm,cuiu[modi,puram, incontaminatam, eb omni concretione mortali
[egregatam:uult<p hoc prxeeptum efficere, ut infuefees pu/ mn pure
contingere jne quid mortale, ec corporeum ed cultum diurnum appov tes.Sunt enim
quxeunque attuleris aliene, cr contrarie, idem ad [ciendam uelet plurimum .
Neque enim cwm [cientia diuinu mifcere cogitationem , opinionemfe mdgerem, cr
bumanam,curam<£ eliquem, e T fbidim corporis oportet . Neque nero uerbe
fecra,edionesq ; diuinas,er puras mquinere,uagis hominibus, aut ma tibus
commumcatas.Hxc Iamblichus ad uerbum. Quf quidem ommsfermo , ne/ puni dubium ,
qm fit hodiernx pietatis explicatio . Atque quod Seruetor noder prxeepit.
Primum quxritc regnum Dei: Audi ut idem cx fymbolo Pythagorico, quo dixit,non
ingrediendum in templum ex ca[u,cr quaft aliud agenti,differuit: Non efl ,
inquit , cur (ores templi fortuitu oculis oblatis ingrediaris . Nam cum fi/ mde
fimili gaudeat, [ane cum natura Deorum m uniuerjo fit emmentifma , h 0/ r
minprim cultus exercendus efl > Qgodfi hunc alterius negocij cau[a , quis ;
V» i poflpo/ tf8o AVGVST. EVGVB. LIB. X* pojlpofuerit,claret cultus, ac
notionis ordinem cum peruer furum, rciedo quod e? ut primam, i» fecundum locum.
Ad hxc,non decet bonis pretiofv utilitates hu/ manus anteponere,aut obiter
facere, qux erant mchora,nojlris ad finem certum di redis. H xc Iamblichus. Hoc
alio fymbolo cum Pxthagoras monuijfet, quo dixit, Nuiis pciibus facnfica er
adora : Deftgnat, inquit,modefle , compofue,mimme / 'que ordine negledo Deos
colendos, capejfendam' que eorum cognitionem- Al/ terum oportere non impeditum,
umcliiq •, ligatum, cultum,notionem‘que eorum fufcipere-Hxcque non de corpore
folum, fcd item operationibus animi p rxcipit, ut nc(\i ab afffidibus eat
impediri, neque d corporis imbecillitate, aut his, quas chr / cuujlant
exterius, ftnas, fed expedita eunda, er prompta ad eorum propinquitas tem
nancifcendam habeas: it/At/rxi/lizrxrra Jtm/xcc vfbt /*fcr» <rtXjj r&p Stij/.H/
quidem diuinus Phtlofophus • Quem quidem,quod omrnbut prxfert,anteceUcre'qiUult
cultum Dci,rcligionem,pietatem, eundas humanas cut rus, er cupiditates, fatis
laudare non poffum : quod amem Deos toties inculcat , poffem eam fuamet
Theologia docere,atq ; iUi probare,quoniam fummum,fmga/ larem^i D eum fepius
agnofcit,huic duntaxat cultum, rciigioncmq; deben,prxte/ rea nullis. Tendendum
igitur animis m coelum, maximrq; h de itineri, regione ter/ rejl ri, er
labcrclida mji flendum, ut ad purifiimam, fegregatami j; omni labe ui/ tam
perueniamus,utendumq; optimo Deorum cultu, maximeifc fupremis Dijs coit
gruenti,afferucrunt : xry&iif i^xhixe sropilaS cc roisr» tfo<S 9^0*5
<rw<X7ihafl,$[ rt iruAuybefiafi n&t nnftctycMvfos r^xii/ Aop @
nx&Xfocp dtfXrTitct Tfixfisfi^tsxAisxToiS ngtoTtsots ^oo-HKOVTH.Exhis
conflat optimum iUum,adquemmui/ tat, Deorum cultum, fuprcmoscfc maxime
decentem,non alium eum innuet e,qudm hodiernum, qui er optimus efi, er fupremo
maxime Deo conueniens. Neque e/ nimfuprcmus ej},mfi unus,adorandus folus,eis
fstentibus.Hxc fuerunt ea,ob qua uocatus cjl Iamblichus a fuis diuimfiimus,
approbantibus fcilicet qux de religione docui ffet- 1 taq; etiam dtuine de
rerum humanarum contemptu, fummo cum The r ologia uera confenfu differuit :
Optant, ait, omnes effe beati, fed quam cupiunt m primis uitam,nificaufa maior
felicitatis accedat, fentiunt eam non fufficcre. Ergo ridiculum ejl, non omni
contentione, fludio, atque indujhia elaborare, qua fapientiam confequamur, qux
fola potefl efficere beatos, inuenies enim, qux mar gni ab hominibus
xflimantur,cuuda effe crKioypxcpixp, inania fimuLxchra, ad/ umbratam que
piduram :ut rede dicatur hominem hhJI tp ew toi/ avfy*/ w op,cffe nihili ,
humanas 'que res inflabiles cjjr. Siquidem robur , proceritas, for/ ma,ridicula
funt nullius pretij : ytAut tss,ygu ovi/lirbs xfsx.Nam fbrma,prx/ terquam quod
nihil habet exquijitum, ft quis, quemadmodum Lynceum ferunt^ S parietes, V
arbores penetrare uiftone poffet, quantam malorum turbam uideret em [equentem f
Honores porro , gloria 'que omnis, pro qua fumma contentione ‘ depugnatur^ /.
.« \ DB PERENNI PHILOSOPIHA. «I> iepugnatur, x<Aiuyirv yipj cphvxptxi,
inenarrabili uanitate redundat. N ant qui ipfam ante oculos habet xtemitatcm,
flultitiam uidcbit his ardenter elaborare. Quid enim humani ejl diuturnum t H*
c Phdofophus- Nihil igitur abefl, quo mi/ nus omnibus fuffiragijs, hodiernam
religionem, ucritatis fcdcm , reginam probito/ Us,ftpientix ducem decernant,
quo nihil ab immortali Deo melius homirubus dari potui fiet- Vna enim perfide
rerum humanarum fragilitatem, inconflantiamq ; de/ texit, ab earum amore
melioribus proproftis diffociauit. Soldmagijbra uerafuit eorum, qux Philosophis
Natura docente, uidebantur. C onuocont igitur cripf* mortales i
tcrrcms,fragihbutqi auocatos ad xterna,ad religionem puramtad pie/ UUem
ueram,ad cultum D ei,ad fpes calefies . Phitofophoi arbirrio libertatem
tribuentes, Tcd opem diuimm ijoprrarfdinc ccRarum prjrdicarms.nuntice cum
religione ho dterna congruere. Mala tx no bi j tplii cfiV.a utoribu» eis. Cip. XVII. « I
\ud quoque mirabile, [citu 'que dignum, quod de libertate animi,ac libero orbi/
*trio,eadem at$nofbros,apud eos habentur. Confpirant enim [apientia ccelejits, gtq; Natura. Omnem
inquam animis datam c)[e libertatem, nobis permitti mali/ mus 'ne miferi, an
beati effe. Siquidem Iamblichus Jejlis^jl, Pythagoran i, fum/ mu
effeuerattonc,apud omnes mo\ ly 7h4-V)ji tnmjatn» «/Wo/pittojcc/
StxiuQiirBirrHrtoS cuntP <//i;:Dc animi iure,cxpeditac^ potcjlaie, fmc ulla
ambi guitate dijferutjfr, dcmonflrationes exprefjas prabuijJc Duobusfyid
nominibus defignabat></lvr<xl/.'.</1facultatc,poteflatc.Vbi ejl
enim poteflas, nullum efl uincu/ ium,nulla obligatio,efl ficilitat. Altero xvn
ftsiria, fui iuris, fu* licenti x, fu* h/ libertatis. Sed diuiniut, ac
profundius hoc apud eum, c? Platonem cfl demon / flratum- Siquidem Pythagoras
affirmabat eodem Iamblicho autore, 2t; cevroi i/ «vt oie TvftWjKpa
<A<xl(uovos fainorxxifi wfixtpov Xf xvtoi iavTOvs 7rxfX<rKVt/xfypn/ :
N osipfos, nobis effe Fortune,^ Genij]oco,nos eligere Genium, nofmetjiccrc ut
fimus fortunati. Quid dtuinius, ad errores aperiendos humanos prxfentius f
Nufquam cfl Fatum non efl Fortuna,nif quam tu uolucris. Quem malueris, Genium
habebis. Dabit er/ jo malis mala Deus, dans eis, qux mahuffent dum bona, er
mala ucUe potuijfenU Hoc Pythagoras eo carmine defignabat, Teucri Ai irSf arans
xvBxtfi rx wi.ucrx 'cyoffxi Sponte fua nofces homines fibi quxrere clades ■ Sed
quoniam Uberum quidem arbitrium efl, ucrum nifi maioribus auxdijs in ma/ Ium
poitus quam bonum propter humanam fragilitatem procliuc fuftineatur, dela/
titur in deterius jaer e fanxit Theologia, liberum quidem arbitrium effe, fcd
indige re auxilij diurni : Solus enim Deus, cuius efl inexhaufla, indcficiensq;
bonitas,po/ tefl femper ueUe bona ■ Nos autc qui longe diflamus ab illo,cadimus
, fed uolentes, ■ qui non cadere poteramus,ft noluijfemus.AuxiUu igitur diuinum
implorandum, ut • eU(Uo potens effe mahrit, potius fit bonorum, cum nofkis lUi
maxime fen ferunt. t Iamblichus 01 PERENNI PHILOSOPHIA Stt HcHtemcu fequentem.
Verum improborum uoluptas(fit enim mine commune no/ »en)efftcitur motui ftro,Cr
ftuptdo perftnulis. H is Hierocles oftendit uirtutem,f\ mlitudinc,mUtionemq ;
effediuinamfmhter uoluptate, exuirtutenafcentemt fimiem Ixtidx diuinx,confvrmans
ea,qux noBris in literis habentur: Sanfti cflote, quoniam ego [anftus fum .
Tollite iugwm meum fupcr uos , cr dtfcite A mc,<juia mitis fu wt,er humilis
corde . I nutamur igitur illu,cum refle uiuimus* No» aliud cfi hodierna
Phdofophia,<j diuinx probitatis, iufbtix, bonitatis imitatio.Eccc una on niu
religio,mcns omnibus una, unus Deus,unus uitx finis , una eademip, Pkilofo/
phia,Deum imitari,uoluptates ex hac imitatione nafcentes f 'olas
profequendas,fo Ut uerasjynceras. Syrianus autem prxceptor Simpltcij in
interpretatione libroru ArijloteUs:rKyetQslirtKX,crc.Bonienimcaufa,crutcum Deo
fmlcmur, et caufa [alutis nofhrx,ffcculari de fideramus, c) plut quam aurea
uerba Magnus igi t ur Philofophix,cr prxclarus finis, Deo fmlari,bonitatem eius
imitari- Hxc no/ ftra falus,koc bonum-ld optat fibiq; proponit Pbilofophia .
Vna eademty noBra, atq i illorum: 1 Uorum,docente Natura:noBra,reuelante Deo ■
Non potcjlis igitur o Phdofophi negare, quin omnibus quxccelitus hominibus
donari potuiffent, opta/ tior,uerior hodierna fit Pbilofophia. Marcus igitur
Tullius eximius er ipfe, diui/ nx <j; mentis Philofophus,de
pinibus,Omnis,ait , autoritas Phdofophix confiBit 'm beata uita
comparanda-Beate enim uiuendi cupiditate incenft omnes fumus-Qux igitur hxc, 6
Marce, beatitudo,nift quam Synani&,cxunq; dicunt, primum diui/ nam
pulchritudinem irmtari,tum ex eo confcqui beatam uitam in poBcrum , qux tiulla
in terris reperiri poteflfDentq; etiam uetuflifimus Pythagoras uidit C T cete
brauit hanc bcatitudinem donandam cx optime in uita geftis: yvloyku sitmxs
ctqjshu H{/ /k’ a&ioa <tlr cuStf fcA^USt/of/ fcAS«$ E osttu Stoj xnBf
OT&yin. vn &vrns* Optima mens, animi fu ut moderetur habenas. Tum corpus
linquens,tranabis ad xthera apertum , Immortalis eris Dcus,amplius haud
mortalis. E» quod pater bonorum,honumbus in terra prxdicauit:Erunt onmes X
quales Ati gelis Dei-Quod eius Apofloli con firmantes, Dedit}inquiunt , eis
poteflatem filios Dei ficri.Et,Confbrmes imagini filijDei* * PrtCco»
a'maionbiii audifTc dc prarmiji atternii: Famam ftmprr inter mortale» crebuiffe
h lurae felicitati» poft lianc uuam. Platoni», & Soctatii.ci Marci T
ull.trfttmoma. Cap. XIX. DEniq; de futiira uita,omnibusq ; his qux pari, atq;
fuperiora confenfu cunfix nationes,nullo non feculo crediderut,af[crucruntq;,
partim rationc,iudtcio<£ ludente , partim ex antiqui fimis feculis , at<
Jj ut ego quidem arbitror , ab exordio munda per omnes xtates hxc Theologia
manante , mirifice nobifcum fbdofopbi conuenmt.Qux cum er a paucis , er
obfcure, autoreqi incerto quondam tix/ cunfcr/ -4S *S4 AVGVST. EVGVB. LIB. X.
cunforrentur,nuncio coricei rcgijs fedibus fui sin terra dcfcendcnte,uelut
intfSt adyta,repofla,cr condita lux,ruptis quibus antea cLtujlris contineretur,
torrenti fvndis mundauit,clanflimis ficibus , toto terrarum orbe explicata . In
duas autem finditur hic futura uita uias:alteram ad sterna prsrma, alteram ad
sterna fuppli/ da ferentem, l n quibus cum mire Philofophi nobifeum congruant,
fit omnium qus fit parioribus libris feripta funt,conflrmatio . Confirmatur
enim hinc immortaUm smmorum,creatio mundi, cuius stemitas non flat cum uita
futura . Confirmatur item prouidentu, hommrnq; creatio- Mir abde ucro
ejl,utratto, Natmraip docuer rat multos, qus pofl Deus tpfe reuclauit. Habet
enim ueritas impetus fuos , fefecp fponte, propter diurnam fvnditudine animis
offorens,eos ad confisionem fui com pedit Sed enim femperlux aliqua refuljit,cr
ex antiqua ante dduuium,ab huma/ ns prolis muio,pictate,qua folus Deus uno ab
omnibus animo colebatur,qusdam per omnes gentes reliquis rcJhterunt.Conflat
igitur , jiicro apud mortales femper oltm fiujjir celebrem,ejfe pofl hanc uitam
aliud uits genus, diumius,antmis pijs,iu flisq ; paratm,eamq^ fomam conflantem
per omnes gentes, feculis omnibus i nere buiffe,nunquam fpem hanc cx humanis
pedoribus extmdam,mceHos eos, ac tri/ fksdefUtiujfe.Platoi^iuirin Apologia,a
</ifc xv ofep coro<AvfJi<rXt istybdi/ eccrros ivStrt/li e* be^oy
Torroy,crc.Sin autem mors cfl, quafi hinc in altu de/ migrare locum:cr uera
funt qus dicuntur, e ffc defundos illic omnes: quid eo met lius dari pofhtf
Ecce prifeam fliblicamfy fomam de immortalitate animorum , is prsmijs
stcrnis,de confortto focietatefy bonorum, quam dccan tauit extulitq; mi/ Vis
laudibus ibidem Socrates, nihil melius contingere cuiquam poffe, quam cum f*
picnufiimisjufbfitmisq; uiris uerfari , quos Grscorum optimos fuijfe feirent
om/ nes. Hanc cclebrem,penesq; omnes fiu ffc fomam Plato docet.Si
ucra,inquit,funt, qus dicuntur, Sermo conflans unanimiscp omniu teshmomo
conroboratus,quem , fontem aliquem magnum, unde flueret , autoriutemq ; maiorem
quam humanam babuiffe neceffe eft. Magnus igitur omni fcculo crebuit
rumor,hoirunes ex hac ui / ta in dium quafi mundum profleifei bonosfy cum bonis
congregatos , beati flime muere, quorum tanta fit beatitiido,ut qui fapiens
fit,non unam modo , ut eo frud/ t vr confortio, fed mille mortes libenter
occumbat ■ A ddit enim Socrates : tycb /\ ytp 7toAA<xIkiS fcStAfls
Ti&v&ytti,» t&otx ocXh^h: Ego fepius optarim mori, ft hsc uera funt
. Hoc ante oculos habentes martyres nofhri , omne mortis genus prsfenuflimis
animis fubeuntcs,fe quafi ad epulas, cr triumphos tum uocari fote/ bantur.Hanc
quoq;fomam,publicamqs, non Grscorum modo , fed item aliarum nationum
perfuaftoitem fuiffe,mftgnis teflis alius, Marcus TuUius:Autortbus,m/ quit, ad
iflam fententiam,quam uis obtineri jiti poff mus , quod in omnibus caufu et
debet, cr folet ualere plurimum.Et primum quidem omni antiquitate,qus quo
propius aberat ab ortu,cr diuina progenie, hoc melius ea fortaffe, qus erant
ue/ ra,cemebat.lta$unum iUud utfuum erat pnfas illis, ef Je in morte fenfim ,
net j; Dfi PEREtjNT PHILOSOPHIA. ^ <*9* txeeffu uiu,fc deleri hominem,ut
funditus interiret. Ecce Marcus infitu iit fuifje ■ pn [cis illis,k quibus G
rxci, Ljtimcj; originem,cr fermoiie,ntus,et [rien tus fufee perc ( quos Socrate
apu l Platone ffeflaffc ueru efl)animos immortales curricu/ I o uitx prxfentis
exa(lo,irc in ilia loc a, frequentes^ bonos cu bonis lxtari,trium/ phari in
republica beata . Teftimoniu uetujlatis orator gratis ualere plurimu fof
tcre,et debere in omnibus ciulls,dffeuerat- Quod Arifloteles quoty in Moralibus
confeffus cfl.Mcretur autem fidem ueiujlas,ne forte putes fme ratione hic eos
fers fiffe, quod ab ortu progemeip diuina non longe aberant,propiores erant diuino
ft tui-Progenie autem duiind fcnttt,procreationc diuinam,qua Deus procreauit,
ge/ nuit,feu jrcit hunc mundi!,cr hominem, qui uera diurna progenies fuit. A ut
fentit Deos, €7- Angclos,quos una cu hominibus progenitos, homines, uti
prxeeptores audierut Jorte intendit eo Ciccro,quod Plato in Timeo docuerat,
Difficile effe na credere natis a, Dijs.Crcdendii,inquit,nuru in modia efl
pnfcis,ut aiunt, utris, qui fe progenie Deoru effe dicebant-Hxc igUur
caufa,quamobrc prifeis credcndu ftt, 4 quibus, ut fxpenumero dixi, quandd
conflat maitaffe T heologia,profiflam qui/ dem 'a prifeis ad po8cros,ad prifeos
autea Deo,cuius fe progenie illt afferebant. Deus enim H ebraice dicitur numero
multo dij. Natus homo a Deo,eruditus quocp efl, magna cognitione rerii diurnarii
ex fermone,et prxfcntia eius dotatus . Hunc et filios e tus,ueteres audierunt,
fenferunt eu afferentem fe progenie effe diuirtami It et omnis pofl xtas,didi
funt prifci,nati,ut ipfi afferebant, k Deo. Sed prifeos itt Timxo natos a Dijs,
dixit, in Tufculanis auxi propiores flirpi duiinx ,utalijfmt pnfci,alij
progenies dmna.Puerunt igitur primi gcnitores,progenics diuina: Cx/ teri pofl
eos nati,eos<fr contcpldti cdoihqi ab eis ex quotidianis fermombus,prifci.
Crauifimu igitur hac de caufa,et fideli fitmu tefhmonm uetu flatis , qua a
parenti his fuis,duuna progenie, animos immortales effe, et ab hac uita migrare
ad con f fortia beat oru,multa<fc alia mySleria,quoru reliquif , &
uefhgia quxda collefla funt his libris,audiuit. Itaqs Marcus ide Tullius no
Platonis modo Theologia fub / fenbcns,fed firma gentis fux fententia
proponens,Siquidc,mquit,aut Di/ ipfi,aut cu Dijs futuri fumus. En illa
facrofantla nuffa de coelo in terras uh imis teporibus latifiima,dtqi uberrima
fapicntia,Erunt,\nquit huius fapicntixfbns,omnes xqua/ les Angelis Dei.Quod
prxdicauit ueldtus humano corpore,nobifcuq ; uerfatus in terris, id antea
primos parctcs,prifcosq; docuerat partimfua prxfcntia, partim nu cijs
ccclefttbus. P radicatu efl regiu caloru,etdiuulgatu nouifiimis feculis refonan
tuis,clanus,dimifiis ufqquaty per omnes terras prxconibus,ut haberet autontate
ftrmk,atqi inconcufia, quod ante celebri quidc fermone, fed autore incerto
uulga b-atur.ScmtiUxq j illx rcfiilgentcs,radioruq; obfcuritat,ipfo toto
corpore lucis ap/ parete, cognux funt, et perflp eflx unde micaret. Audi igitur
ut Plato audimt k pri > feis,pnfci k progenie duwu, diurna progenics,a
parente fuo Dco,iufhs , et probis ftenu bfflacommcrfiu Dcojru,quos Mofes
nifcupat Angelos tnec nero commer cuM 6* «Stf AVGVST. EVGVB. LIB. x. cium
foluM,uerum et im xqualitasnaturx fuerit promiffa, antequam lux fiU m/ tni
fhgraffct in terrii:Dura,inquit Socrates, mihi morsuideretur,ii /\ /*m fc|
frjsfanop vrxfcclovs Uiovs rroQov S 7% K0& «yx^ot/s tvruYcc Hgu wxftc
kyfyii&ifi TmAfci/reriMTccj cc/xuV« ir6cJ<Ai : Nifi puta/ Utrem me
projttturum, primum ad Deos alios fapientes,ac bonos, tum ad horni/ nes qui
excejfcrunt e uita,longe his qui nunc in terra morantur, meliores . Videt ut
fres illis quofy feculis rutilaret exbacuitaad focietatcm Angelorum , fando/
rumcfr uirorum proflcifcendmi Angelorum, inquit noder,choris intere (fe, cum
beatiflimis fririubus gloria conditoris afliflere- Superiora ante aduentu lucis
m/ gix,podcriora pofl diilafunt. Eadem
reluxit femper Theologia,obfcurior prius, er quafi in crepufculo, demum
flagranti fima . Quoniam igitur ad beatitudinem animos ire prxdicabatur,kinc
fama erat, cuius meminit cum alijs multis idem Pia to,effe nos in hac uita,
tanquam in carcereiEft, ait, in arcanis quadam fima : nos qua in cuftodia ejfe,d
qua nemini liceat fronte decedere • Plaio tii Socrati 3c Marcus T ullius
refltj, fidem annqu.i efli de prxmijs iuftitiar, ac pro# bitam. Bos cum noftris
prxdicare.fugten Ja corporeas illecebras, uinm ccrleflem in corporis bus
ajitaniim.QmHocegiircJU.inconcilio Deorum futuro*. Cap. XX. -j Anc ipfam per
omnes mortales <i maioribus dc futura bcatmiine bonorum, **malorum autem
fiipplicijs,traditam funam,ac fcicnliamubiq ■, repetit , incul t cati]; pUto.
Nam ne credas malos pariter atq ; bonos, ea jiliciute,beaU!udincq ; do
nari,fentusq ; iuxta Theologiam nodram,id ejl, eorum , qui pofl caledem effit/
fam per terras fapientiam nati funt,eos quoq ; malos ab hac fil icitote
feclufiffc,te/ flis idem Plato:Optima,inquit,fum fre,cffe defundis aliquid,
cr,ul didum efl an te, longe melius boms,<fuam malis:tm\urisetiat wxi ri
tois TtAti/T9*ort, <3 ui<naif yi xsU wtcAao Aiytrat.ldem paulo pofl
praclaram de hac uiu,ac diferimine honor u , malorumq; uocc extulif.Nejis efl,
inquit, ad gente diuina afri rare cuiqua, qui philofophatus non fuerit,punisq;
ex hac uita prorfus no abierit. Ob qua caufam ucn Phtlofophi ab omnibus
cupiditatibus corporeis fe continent, neq; fe ipfos eis dedunt unqua.sic Plato.
Noder aute , A pparuit,inquit, humanitas et benignitas Saluatoris nodn Dei
omnibus hominibus, erudies nos, ut abnegantes . impietates, cr fccularia
defuderit, fobrie , er iufle, c r pif uiuamus in hoc fccido, exp edantes beatam
frcm.Hxc igitur Socrates uidit,cr prxdicauit moritur us.Efl enim beata
frcs,quod Socrates duebat,fublcuari ad gentem Deoru, Angelorum concilio
adfcribi. Hoc non datur apud Socratem,nif pure ac rei le philo fophanti, id
efl, ut ait diuus Paulus, fobrie,cr iufle, cr pic uiuenti , abnegaf.tiq ;
impietates t Cr cupiditates mundanas, quafi uulgarcs, quas homines impuri
protmfcue fedan tur,fredantes ad corpoream hanc,fragilcmq ; uitam. Et
obledamenta , uolupta/ tesq ; mundi huius. Quibus impuratos,contamtnatosq;,cr
Socrates prius, cr po/ flerius Paulus, negant aditum habere ad fuperos. itaq;
Philofophia de regno cex/ lorum, de confortio Deorum, cr quod hoimtubusiufhs m
patet ad fuperos, efl^ bea/ I DE PERENNI PHILOSOPHIJL <!y beatitudo parata,
nccnon quod pbilofopbandum fit,id eft,fapienter,iufle, pie# ut nendu,quoniam
funt magna proma propofita, nempe focictas Deorum , cu prius
ftrcumjmetur,ultimo tempore celeberrimam reddidit legatus Dei in terras. Hinc
Philofophi, e r qui fapere ex rerum confidcrationc,non defipere f latuerunt ,
agno fcent hodiernam religione femper aliquo modofuif]e,eam# fapientifiimosquofe
(ummis laudibus extuliffc,prodicaffe. Vt fi Socrates hoc tempore,quo tam eximis
de patria ccclc8i,uita# beata illa. Deorum# commercio prodicantur, cr prodi/
eatur folos bonos ad eam fublimandos , certe fublatis ad calu manibus diflurtm
fuiffe parfit,kanc unicam, fi ngularcm# fapientiam, humani generis magijbra ap
paruijfe,ucrtfiima# effe v adoranda , ampledenda # qux ab ea dicamur : NuU
iam#,fi quis rede cenfeat,inter Philofophos,et hanc religionem difeordiam effe.
N am Socrates fapienu jiimus Grocorum ab A polline iudicatus,fi dixit , cr
prodi/ tauit,his qui fapienter,rcfle# uixiffent, futurum id promij, quod ad
diuinam g en tem profiafcentur,ad quam nefis fit impuros affriare, profcflo
dixit, quod Chri/ fius natus ad hoc ipfum,cr corpore udatus humano, in mundo
regia uoce prodi/ eauit,aperuitq ; exp licans,et clara fidens, et radiantia,
quo quadd obfcura ratione Hi augurarentur. Marcus igrur iterum iuxta
Platonis,cr Socratis c r fuam,quod ea mirifice probabat,fentendam,duos
effeuias, duplices # curfus animor u e cor/ porc excrdentium,didt.Nam qui fe
humanis uitijs(quo drnus Paulus appellat fe/ talaria
defidena)conuminaffcnr,et[e totos libidinibus dedidijfent, (contrauideli
tefiquam Chnjlus,cr legatus eius Paulus prodicarint)quibus cacati uelut dome/
(licis uitijs,at# flagitijs Jc inquinaffent, uel in republica uiolanda fraudes
inexpis biles concepiffent,ijs dcuiu quoddam iter effe,feclufum a concilio
Dcorii-Qui au tem fcintegros,ca)losq; feruauif[ent,quibus # futffet minima cum
corporibus coit tagio(Quodduius Paulus dixit, fobrie cr pie et tufle uiuere,Et
figere fornicatio/ ttes,immundnu, libidines# effiras) fefe# ab his femper
[euocauijfcnt, effent# in torporibus humanis uitam imitati Deoru(quod nofiri
dicunt in came effe,et pro/ ter carnem uiuere,agere# in terris uitam Angdoru)
his ad Hos , i quibus effent profidi,reditu fialem patere. Paulo# inferius
docet, u! confuefcamus mori -Hoc, dum erimus in terris, erit illi calefti uito
fimile,quo cwm uencrimus,tum deniq ; tu/ aemus.Haflenus Phdofophus Lat'mus,ex
quibus inteUigimus, eandem effe de fu/ premis humano uito,malorum# cr bonorum
finibus,Philofophoru,noftro# re/ tigionis fententiam: Quod malis erit iter
quoddam deuium , fecluum a con forti» Deoru, ferens in alia longe diuerfa,qudm
ccclcftia loca, quo pojlea feparatim ex/ plicabuntur. Quod fugiendo fint in
corpore,corporeo uoluptates, A ngdorum# vita in terris agcnda:Effe in
corporibus humanis uitam imitanda Deorum. Hoc ue r ‘a religio phibfophatur-
Innumerabilis multitudo patrio caleflis amore,uita imi/ lati Deoru,non modo ab
inconccfiis uoluptatibusjcd ctid licitis fe continent.QuU tfi,quin putet, fi
magni Mi, antefignani# Philofophi cot erorum Phdofophorum Xx pr\ncitei <*98
AVGVST. EVGVB. LIB. X- principes religione bv\c uidijfent,non protinus ditiuros
fuijfe,nihil ex rudius dari hominibus 4 Deo potuiffe,Pnncipem etcaput,non
hominem, fed Dem hxbui(fcr' eondium non humxnis,fed diuinis prxceptisfSam
quxnquam hic dixerxt Socrx tes, hxreb.it time n xdbuc,ncc toti luce futueritis
ei affulgebit, multaq; remane/ bant dubia. Refulfit poflexf&cesfux* c calo
apportante Deo, qui primus aduento fuo, celebre facit zr clarum regni* coelorum
. Hanc eandem fententiam , qua utro fapienti fumme pl xceret, retulit Nitreus
Tullius in Somnio,St quidc, inquit, bene/ tneritis de patria,quaft limes ad
coeli aditu patet, nunc tanto prxmio propoftto eri tax multo uigilandus • 6
iteritate femper aliqua luce radiante Hoc agitur nunc paf/ ftm,agenduq ; is qui
mnito diflus ejl humani generis Seruator,pracepit, hortatui eJl,oftentans
diuitias coelejles,omnes ad eas gratis capeffendas inuitans. H omine! autc
fapicntes,tantis prxmijs propofnis,acnter enituntur, tii noxias a fefeuolup/
tales abijcientes,tucharitate,iuflitia,modcjba, pietate uitaDcoru imitantes.
Qtt$ ide iHe,fumma concordia cu religione itera, fic
defcnpfit:Sunt,inquit,optimx cu/ rx de falute patrix,quibus xgititus,et
exercitatus animus, uelocius in hanc fede,et domii fu a pe ruolabit. I dfy
ocyus faciet, ft tam tu,cum erit inclufus in corpore, emi nebit foras, et ea,
qux extra erunt contemplans, q maxime fex corpore ab ftrahett Nam coru
anim',qui fe corporis uoluptatibus dediderunt, earumefc quaji fc mini/ ffiros
prxbucrunt,impulfuji libidtnit uoluptatibus obedientiu, Ceorum, et homini*
ittra uiolariit, corporibus elapft, circi* terram ipfam uolutantur.Hxc ait iUc.
Nant quodfubijcit , Nec in hunc loci*, nift multis exagitati feculis
reuertuntur, pojlbac examiiubitur.Conjlat modo, eandem e ffe prifea atq;
nouifiima de prxmijs bono/ rum,ac mxloru,de regno calori* fapientiam- Ad quoduiracafla,innocrnti,pura,
infla ptrueniatur, inde longius exdudedis qui fe corporeis uoluptatibus
dedentes , et ingurgit.tntcs,fimiles porcis et afmis effe q Dijs,aut Angelis
malucrunt:Nolite, inquit oraculit, fieri ficu' equus,cr mulus, in quibus non eft
intelledus. Ad Plato/ ne n tanquam legitimi* hxredem, quaji $ Attici i Nlofen
ucnit d prifeis hac Thco/ logia, ficut dc tribus nunrinibus,dc diurna
fimditudvte animor u, uenit ab Aegyptijs. Hcbrxis,Chaldxtsq;, qui a progenie
diuina audierant, Marcus $ ipfe, fuxgcntit quoq; fvmam,infitam<p penitus
fententiam eam fui ffe cum Seneca confirmat. Probos poiluifam Deos
Jeclaran;loipqutmadmoduni bcrz lUnr.prxdicirc Platonem.lmprobot.tniuftos,
(celeratos cum (I milibus habitaturos , T cncbras ap* pellar; Platonem .poenas
malorum. Cap. XXL U A nc eandem fententiam Plato non modo ut fuam,quemadmodu
Marcus Tui/ **lius,fed ut maiorum fuorum,qui diuini apud Grxcos habiti funt ,
fxpe memo / r at, famam tempeflatis fux, fuperiorumq; feculorum , quibus a
locis fragrantem , haud certum, prxclare inquit m Cratylo,Hefiodus,cr alij
multi ex Poetis dicunt: tostvi* xrlttxy&os Ti\i.viHT>i lityccAip
ixoifitp ,iyu. Uyoty Crc. QMod pofieaqud quis probus exccfferit e
uiti,magnafortcm,honoremq; af/ fcquitur.Fitq; Damon, iuxtibanc fapientia
nuncupatione. Affcntior igitur ct ip/ DB PERENNI PHILOSOPHIA. 689 ***
ftyprudens cr [ciens quicunq ; fit,Dxmoniu ejfe ,uel uiuentem,uel defundum,re/
ticq; Dxmoni uocan-Ecce ab Hcfiodo,uctujltoribusq ; Poetis, quos eoflemTheo
logos diditabant,de prxmijs,honoribitsc jj bonoru pcjl uitam , magna
prxdicatio. Qui dcccmantur,dcclarcntur'q; Dij,Qtum bene congruit cum eo, quod.
Seruator nofler,Erunt aquales Angelis Dei-Hxc iHa beata fpes,hxc illa
dctjicatio , cr eoa formatio unagim filij Dei,cum tales erunt boni, qualis dic:
Cum fulgebunt iujk, fu cut SoL,in confpcdu Dei. Hanc ueteres Poeta, pr odoram
fortemflummosq; bono res bonoru a prifeis audierunt. Audierunt dcificationi,qux
promittitur bonis pojl uitam, promittitur reddendos eos Dcof.w numerum diuorrn
coUocandos,appel/ lanios Dxmones,hoc ejl Deos,fuie Angelos,ut Philo
declarauit.Hoc prifei Poe / tx,qm propius ab ortu mundi,ab homimbus,qui Deum
uiderant,et audierantab / fuijfent,tradidcrunt,perc]i omnes autes ferebatur ■
idcirco non magmru modo ui rorum tejUmoniofled ipfa quoq; ratione fit
perfpicum, uetufiiores erfynceritts Deum uerum coM[e,cr de Diuinitate eius,
demundo,Dijs, homnibus'% reditu quam pofieriores Jenfifle.Ventt autifummi Dei
filius, ut rcuocatos ab erroribus, quos impietas fecularum attuli flet, homines
,cr ad uetufliorem rcligonem,primo rume]; h ominum pietatem remiffos, noua
quoq; maioreq; fapientia confccraret, [celeribus illis deletis, qux cr a
principio contrada , cr pofi multa fecula exorta fuerant-Eandem Theologiam
palam afleruit in Thcxicto Plato, Mala non ejfe a/ pud Deosfled mortalem
naturam,et hunc nodrum peruagari loeu- Quocirca co nandu totis uiribus,ut ab
his malorufedibus,ad Deos confugiamus -Fugam autem ejfe fieri Deo prouirili
fwulcm. Similitudinem autem contingere, fiiudus ac fan/ dus fapiensq;
fis.Hocigiturefi quodinPhxdone, totq; alijs locis tradiderat, er quod Marcus ex
ipfo Platonc:Atq;,inquit,in corporibus humanis, uitam fuerint imitati Deorwm
-Hac imitatione cr fimilitudine,itcr ad fupcros,cr a regno malo rum fuga
patere. QBe fors Mtcm maloru,expofuit prxdare,cr diuinc ibidem in Thexteto.
Quicunfairtquit dementi x, flultitixfy affuerint, dabunt meritas pae/ natyuitam
fluita degentes. Qubdft dixerimus fore, ut nunqud eos paniteat flagitio tu,uita
quidem fundos locus iUcfcclcris,malorucp purus non rccipiet,fedfmlitu dine uitx
confequcnturjempcr mali cu malis habitantes. Separat hic, ut uidcs,pa / Irum
confortiu, duitatem bonoru,ac maloru Plato.Bonos cu bonis,purisq; futitf ros,no
futuros autc malos,rcijaente cos loco puro,ct no admittite pollutos . Ergo cu
malis,inquinatiscfc ffiiritibus cohabitaturos meritis panis cruciandos. Sicut
tQi in collegio Deoru,ftc bi in conjortto impioru,onmiu(fc damnatoru-Has duas
fortes edd in Phxdro, p!ane,dducideq; demonfhrat, de his qui per amori
recipiunt amif/ [as aLu,prxmiu ingens aflecuturis,uenturis in patria calcfti.
Nefis enim e fle, nec uUd lege pmittere, ut ad tenebras fubterraneas
hi,pficifcaW,qui femel iter calejle carpere capiffent : «S yctp Ktrorof rjj
insto yis rro^uxp, i uo/xos is tri tA0fc*^7o(S KXTHfynwois h</Ih
^[lnrvganixS7i opiiecs quo loco difhngui lar aperte locus amboru-ojlenditur
ctii infcrnustTcncbrx[cilicet,ct iterfub terr 3 Xx x iuxtd e9fi AVGVST- EVGVB.
LIB. 5C iuxta oraculum, m tenebras exteriores, ubi erit fi' tus cr flridor
dentium-Theah/ gia nuuorum fimilis bodiernx calitus dcmiffx,quemadmodum cr iHa,
aucteri/ \>m prodite, qui & meliores, cr Dijs aut Deo propiores ipfo
Platone in Philebo tejle;b( fity BTaAatolKfUTjons KguiyyvjifuduSp-QJioniacrgocr
melio res prifei CT Deo propinquiorcs,ficut A dam,qui uidit eum,et
audiuit,filijc j; eiui V nepotes, hanc diuina de utrafy uu ad coelum cr inferos
tendente Theologiam prodiderunt. Bx Platone de bonorum, milorumcji fulur»
forte. Tcftimonium ciiu hinc The ologumpnlcam efliv > Caput XXIL Aicw multo
praetorius tradit in Gorgia, ubi primum ex fententia Euripidk, dubitat an uerum
fit eos, qui tduunt potius mortuos effe, qui moriantur uiuere • Quod ipfe
afapiente quodam audif[ct,u; vvy nyaii nSvccy-iy: Quod nos huc mortui fumus- Effe
enim corpus fepulcbrum animi,anhnam iacere in corpore, in fcpulchro uti
defundam jiifturam,cm c corpore auolauerit. F abulamcj; illam , quam quidam ex
Itdlu jit interpretatus, dc his focminis,qux BtUdes funt appetU Ut, qua ferre
in inferis dicantur aquam cribro, [lultorum animas effe , quas nuUa
cupiditates, ceu pertufas,implerepotui(fent,aut obliuiofafemper mbil
reiinuiffent. Effe igitur cribrum ipfam animam pcrtufam,in inferis meritas
poenas fiuhitia,0‘ infatiabilitatis luentem-Sic longe diuiniorem de felicitate
calefli , C7* poenis pro/ ponit fententiam-Legem fuiffefub Saturno (Saturnum
maximumjDcm , ut fape uifumfuit,appcUat)camq; adhuc femper uigere apud Deos, ut
qui iujle,ac fandi tutam tranfegfffcnt,p6& ad infulas beatas profefii,beate
uiuantjnuUis malis obfhre pentibus.Qui uerofcelerate,cr impie uixiffent^ire ad
pocnarun:,ac uindifia cor cerem,qucm uocent Tartarum:® dat ygu. vvy tfi \sly ty
fkoisfjaiy iv<Ag£/ weoy foy nty «/'/xcw&S 7 oy fdioy flstA&bifxjXgu-
boityftTrftc/lay ftAw/ rsiio’V «$ i*ccKX§o>yvH<risi cnriovroe oin&yiy
ttcccth ive /Icujxorix K #x£y,r>y 3 f(gu «Swjj «5 re pl t i<na>s Tt k
gu hlU» s c/Uo><m- %gioy,o hhiJcJffxfey KXhioiyJwxi.Sic diuus Plato
-Principio cernis, fem per eum,Tlxologiam hanc non ex ingenio fuo,fcd omni
uetuftatc , cui plurimum deferebat, cr cur deferendum effet demonflrauit ,
deducentem. Cernis item bea/ tas infulas hic fJJf,<jucm in Phxdone,cr
Phtdrouocauit locum cocleftem.Neque enim habitatio Deorum efl in terraxum Dijs
autem habitaturos, ad focietatcmcfc ipforum uenturos iuftos fape fepius
afferuit . Quemadmodum autem nojlri lo/ cum coele jlem, regnum’^ Deorum foliti
funt uocare Paradifum, nomen reitejre / flris, horti fluminibus
irrigyi,arboribus omnigenis, cr plantis amoeni, haud fecut illi patriam
caleftem,¥ortunatas infulas dixcrr.quaft terras fupemas, incognita» nobis,
nominibus nofkis nuncupatas- Hic palam efl diferimen prmioru, uartetM
locorum-Tartam,carcer,ultionis cr poenarum fedes,quibus iniuflijiel quicun/ que
diuina uiolaffcnt,omni tuo cum pmilibus pariter $ nefandis habitaturi dicu»
tw-Ucw hem cr amam cr pumjd dixerit m^puros^innocentet,. fanttot DE PEREMNI
PHILOSOPHIA. g9t faiflof udmittere. Quis non miretur hic, celebrem femper
hodiernam Phi/ lofophiam extitiffefquam quidem credo uctuflifimos,eofdcm er optimos
plu rimum tenuifje,diuinitus tunc reuelatamjcd longo feculorum ingreffu obfole
/ Um. Quimcum Leg atusfummi Patris aperuijfct , reddidit item Iminofifi/ mam
nullis in coelo myfterijs relidis, que non in terras attuhffct, omnes ( mo / do
uelint ) fapientifimos rcdditurus.Vos 6 P hilofophi omnes conuoco,Plato/ nicos
, er Peripateticos , uidete hic er digno f cite d principibus fapientifii /
tnisq; Philofophii ueftri pridicata , de frendentia tamen ab sitioribus fecu /
lis 'Conferte nouifiimamhanc p ojl Philofophos omnes ortam , delatam# it t
terras Philofophiam . Sufticite confenfum cum prifea iUa , er cur confen/
tiant, agnofeite . Amplcdimini, exofculamini fapientiam horum my ferio/ rum
perfidam, abfolutamcp magijlram . Priclare quoque dixit ibidem Pia/ to,nuUa
quidem corporum, dignitatum cfc , quas hic gefiffent aut opum , illuc animas
portare lineamenta ,fedea tantum, qui uelut cicatrices animis inhi/ fi
ffent,iniurias, fraudes , afjvdiones prauas , er id genus mala,fuper quibus a
iudicibus, quos Deus prajiciffet, iudicentur . Ac quanquam iudices inducit
fibulo fos , ex hominibus natos , c 7 ab Homero jic indudos , ucros tamen hi
reprefentant , habente hac Theologia ueriora apud prifros - ludicari igitur
animas , inquinatasq; peccatis in Tartarum pricipites agi , mitti bonas in
infulis beatas iudicari nemine pro eis rogante , uti patrocinante , nullo ami/
co,nuUo propinquo • Ad hanc uitam meditari fe dicit Socrates , hortatur que
amicos , meditentur . Ea ueriRima fe credere , ut quibus nihil melius,ac pro/
habilius, tamq; ueritati confentaneum , quantumuis fapientes ,P hdofopho/
rumq> prudrntifiimos congregatos , nunquam meliora reperturos - Similia
fenfit, v ferippt in primo de Republica , cum quis inflare diem&talem fen/
ferit , ei fubire pauorem ac curam ,fupcr his qui nM ante curaffet . Nam qui
dicantur de his qui funt apud inferos , qui quid in terris iniuflepeccaf/
fetfUtc eum poenas dare , qui ridere quondam foliti effent , tum ucro torqueri
animo , ne utra e xiflant : ipfumifcftuc quod debilis cogat fenefla ,/iue quod
uti propior ad ea trepidet, magis ea cernere , impleri fuftitionis &
fvrmidi/ nis cogitantem an quenquamuiolauerit. Qui igitur in uita fraudes
admifif/ ffent,ueluti pueros crebro e fomno excitatos trepidare , reliquum $
uiti cum mala fac traducere. At qui nullius [celeris /ibi confcius fit, fpe
blanda, ac dulci ytifoifocpoy, fenedutis alumna, ut ait Pindarus, nutriri-
Pulchre enim eum ctdniffe: v os ccy 'AmtucoS mk ocius v>y JtioyjfryeJyci r
Avft&t o i w^iccy KyilAwtt xxjs Hyip/ *9% AVGVST. EVGVB. LIB. X.
Uyi?CTjoccp@' (TVVXOfU lAinS' A nihistt &y(t7vy noAvsgocpop yv&tuty
nvjkfyi. Quicunfy iuflejandefy uitam traduxtffet. Dulcis ei,cor nutriens &
pafcem Alumna [cncdx,afiijUt ffes. Que maxime uerfatiles animos mortalium gubernat.
Mi duas fortes,duplicem uitam, duitates duas,difcaria prmia , felicitatis ac
poenarum proponit. Hac felidtas,cuius fj>es alit fenedam, dicitur 4 diuo Pau
/ l o /caxccfioe iAmiiybeata fyes.Efl enim beata fyes alumna fenedx , quod ob
anteadam uitam non modo fupplicia ribn refvrmidamus,fed etiam magna pre mia
fperamus.Hanc igitur omnium fecularum manantem per omnes States fi/ ue natura
partam,exhibitam<^ opinionem,fme,ut fepius didum ejl , diuimtus feuelatam,
Latinus quoque Plato(ftc enim iure Ciceronem appcllaucrim ) per bibe t:
Numquam,mquit,maiores illi nojki cerimonias [epulchrorum tanta cu/ ra
coluiffcnt,ncc uiolatas tam expiabili religione fanxijfcnt,nifi hsftffct in eo/
rummentibus,mortem non interitum effe omnia tollentem atqj delentem , fei
quandam quaft migrationem, comutationemq; uitx,qux in claris utris ac fex/
minis dux in coelum [oleret effc.in exteris , humi retineretur, er permaneret
td men.Sic Latinx Philofophis princeps,uiros meritis er pietatejuftitix cfat
ditate claros, ut fxpius,a]feruit in coelum tolli.Contra qui uitam fordidam,
ter/ redremq} egiffent,humi retineri , fed er ipfos immortales . Atque maiores
ait tantum fibi hac in re(nondum Philofophia reperta) pcrfuafiffe, quantum Na/
tura admonente cognouerant. Quod igitur docuerat cos prius Natura , dein/ ceps
4 Philofophis phy fica ratione penjitatum , affertumq; , quemadmodum
Aridoteles,9lotinus,Alexander,Simplicius , dlif que fatebantur- Eccc autem non
Romanorum maiores modo,quos Marcus protulit , fed uetuftifiimi Grx/ eorum,
Mufxus,cr filius Orpheus,ut au Plato,tot bona dant iudis , probisq j poft uitam
, ut eos ad locum beatum deducentes, cr ad epulas rap berteup, fandorum
dtfcumbere fidentes coronatos , omne deinceps tempus ebrios ui/ uere fateantur,
arbitrati pulcherrimum uirtutis prxm-um ebrietatem x ter/ nam:rbp
ocnrccrTcty^ovoi/ hJ^h c/hiyfy p&vorrccs,*ytiovJitwoi xcttA/ Aisoy xgtTHS
nur&oy,n&ii/ ah>moy:At ucro impios,inquit,& [celera/ tos, in
cornum quoddam infodiunt in inferis , cogunt' que aquam ferre cribro , tdtosq ■,
tridibus cogitationibus exagitant Hxc Plato. Ex his conflat ucrifiima
ef[r,quxdc Theologia maiorum prodita funt,multa myfleria propter feculo/ rum
bonitatem eos tenuiffe , de Deo multa diuinitus locutos effe , animos im/
mortales, bonos in bonis, malos in malis, poenisque futuros agnouifje. Vide/
mus enim V DE PEAENNf PHILOSOPHIA» <r9i WU tnini
Orpheum,Mufeum,Homerum,Hefiodum,Pindarum,aliosq; ante natos Phiofophos,uno ore
hec omnia cccinijfc ■ Itaqt etiam Timeus Locren / fu in calce operis fui De
mundo, impijs,legum$ contemptoribus,repofua effe ad inferos fupplicia : xcAcccn
$ om tx r&y vcyfcy ygii et «t t<u// Acycny, _ trvvTcvx
iWCtyoKrx.J^ilyutTan izrvfivlcc, ngti tcl x.a(ft a/«u , ori
K«A<t<msersr<tpaiTBTOi imoK<fv7CCt <Avr</lcciyoo-tvtf>7tfitS:
Adcfl u indi fla, inquit,cx legibus, ex oraculis, que terrores inducat
calefies, er fubterraneos . Quoniam fupplicia inexorabilia parata funt impijsad
inferos. H ec cum dixerit Timeus Pythagoreus,ucrijinulcfit,totam etiam fcholam
fen flffe,cum primis prxceptorem.Hunc autem a fuperioribus didiciffe,ut prece/
ftorc Phcrecyde,qui er animos fempitemos docuit, & deCemonibus malis multa
retulit. Nec te moucat quod er ipfe in Rcpublica Plato , er Marcus in
Tufculanis,uolunt contemni anilesq ; fnbulas babcri,que de Cocyto, Tartaro, panis
cj; grautbus Pocte confinxerunt . Decernunt enim contemni oportere ,. ut Pocte
ca cxaggeraucrant, impia quedam affigentes, Platoni minime grata^ Supplicia
uero fcclcflorum celebrant, credunt, fitentur cripfv Platonis ile praemiis
& flpplidji pcft uitam dt regno SicrofenAo Beato» rum.de reterrimo carcerr
malorura.de carmfihiis infernis, fententiar, Quod boni bonos.mali malos adeunt.
Quod haec religio.Fideiqi.uoo fu», nili cur Utus an» liquu reudaU. Cap. XX 111.
m, E erius eadem differuit in decimo dcRepublica . Abfoluto enim iam firme de
iufiitia,uirtutibus que Sermone, demum dc premio earum , que er ab hominibus er
a iuftitie Dijs tribuantur, fme homine uiucntefiue cum cxceffe/ rit, loquendum
effe aitifitfes n 'in <? ctrSfui vv , ngu. iw<j</layfiMv/ 7»<rittfubijcit,Vtro
iufio, fwe inopid ,fme morbo , ceterisfyque mala pu/ tantur circunuento, omnia
ceffura in commodum et bonum, (wti Hi&ifaso bca/cvji,uiucnti aut mortuo.
Venfimile effe , ciufmodi hominem, quifefeiu/ fle uiuendo,ftmilem Dei reddiderit,
nonncgligiafmlifuoDeo , Hoc etiam Arijloteles in Moralibus imitatus cft.Plato ,
fic dicit in decimo dc Rcpublica: iytf (Ah vero yh. fk<£y mii ipiAuTtu os «y
'7sCoSvy.u&eu t9tA« J$ Kftt®' yiyvi£«e,xgu u^muAdliaiy ayi7n,&s oGv
J\wai°y ctubfat/ vu,biiosgSvet lhu&Kosyi(pH?>y , ’nt£r>y //«
«yrtei&vu vero mP enim,inquit,a D ijs unquam negligitur, qui conetur iufius
cffc,uir tutemq; exercens,quatenus homini datum cfi,afiinulari Deo. Verif,
fimilc cft eiufmodi non negligi a fimli . Arifiotcles autem in decimo , Qui
ucrb, inquit, fecundum mentem operatur,eamq; cxcolit,optime afjvflus, hunc Dijs
gratif/ fimum effe, par cft. Nam fx qua cura cft rerum humaranim a Dijs , ut
uidc/ • twr, utique probabile fit eos dclcflarire oplimaftbiquc maxime propin/
Xx 4 qua. 694- AVGVST. EVGVB. LIB. IX. qua. e jl <uitcm id mens.
Qgiucrobancipfam mentem diligant, c r ornent rcmuierari , ceu qui curent que.
fibi grata funt, c T rede ac laudate tu/ nant. In his cum fit aperte fccutus
Arijloteles Platonem, deducit reflifiime rat tio,pr£mu illa, qua lujhttx
propoftta dicit, iuxta Platonem fic Jlatuijfe, ficut ipfe cojlituit Plato.
Prmta inquam non modo uiuend iuflo,fed etiam defun ( do. Totusqi ille locus
Platonis ut decimo, Anjloteli necejfarid ejl a) ferendut, quo agit de prxmijs
sternis. Exigua enim funt prxrna iujlts in hac uit a, in qua fere funt
nuferabiliores qui iujle uiuunt. Dicebdt enim iufofiimus, Si Chn/ fius non
furrcxit,mfcrabdiores fumus eundis homnibus.innuens,mji prxmia calefba
propoftta ejfcnt, mft foes uitx ecc Icjlts affulgeret , iujlos in hoc mun/ do
eundis mortalibus effe nuferabiliores. Quomodo igitur probi, quod Ari/ flotclcs
ait, er a Dijs diliguntur, er prxmijs afficiuntur i nift ucra fmt qux CT ipfe
Diuus Paulus ex calefli fapientia,cr Plato tradiderunt,ut foedentur prx/ mia pojl
uitam. Atque ipfe Plato connumeratis bonis, qux pofiint iujU confe/ qui in hac
uita, demum ait, txOtx u</llp Wi 7r\i94,i<At i/ Kiivx,x
7<tet/TwrxirrxiKcJTifop snftftirj: Hxc, inquit,mhtl multitu/ dinc &■
magnititudine funt prx his qux manent pios cum exccffcrint. Hxc diurna
fententii,ca fere ejl,qua Diuus Paulus protulit. Non funt condigna paf fones
mundi huius ad futuram gloriam,quxreuclabitur in nobis. Euidcnttfii/ me quoque
Plato, de utraque forte, beatitudinis cr poenarum pojl tutant, ibi/ dem m decimo
dc Republica dijferuitjocus pulcherrimus, mirabilis, obferuan dus:Vt fciamus
que Deus nojler myflcria detulit in terras, aliquam Jimx cc/ lebritatem ante
aduentum cius habui jfc.lbi eadem atque in Pkxdone cr Gor/ g U, de iudicibus
nudas animas iudicantibus proponens, ficit quendam ceu Prx» phetam, qui iam
duodecimo die ab interitu ( interfedus enim cum plurimis jucrat in prxlio ) cum
iam fepeliendus,rogo impo fttus ejfct, ucuiwfccn tem rc/ tuhjfc, qux ibi
uidi[fct.Hic,multis prxterius,uidiffc iujlos ludicatos in dextera Cr
fupcmmcceli locum ire iujlos, i rtiujlos adlxuam inferius : wf 1 r{^ct{t t
PlXlPtKXTfalJ 7 ovi lA(/ JllKxitSi TtAlV^/y Tb OfiViofi «{ Tfc <3 xrat (Pix
Ti 0Vfa^B3er extera. Hxc Plato. Dais autem Platonis, er nojler. Et oues, inqui >, jlatueta
dextris, haedos autem i fmijbris. Exinde cum animas iUe uidiffet, ultro citro
'que ab inferis cr i coelo inter fe commeati / tes, cr fua quafque bonaucl mala
referentes, alias quidem fqualore er/tM obfnas, e terra emergentes, cum gemitu
, crluflu memoraffe, quot in fubter/ raneo itinere mala uidiffent, perpeffxque
effent. Alias autem e calo defeen/ dentes amanitates, (peducula 'que inaudita
pulchritudinis retuliffe : 7 ag V-K1 SiAvfOfivxs Tt j(9K K^xiso-xt, cr extera
qw hic non cernat, u/ nam, eandem 'que omnum feculorumfempcr fiujfe reltgiouem
i Refert enim DE-yPERENNI PHILOSOPHIA. 4f f I1 oonfUnter eadem Plato, non fibi
credita ac perfuafa modo, [edi fuperiordm feculis,! uetuftioribus nationibus
manantia, fed ab his,qui eo delati fuiffent,au/ dita. I Uud adcoucro nurabile,
quod ait illum uidiffe homines truces atq; igneos, aflantes cr afycfiantcs quid
os illud inferorum patcfifitm loqueretur. Atque alios priuatm captos abduxi
ffe. Verum Arduum tyrannum , homicidam, ali/ os ' que ligatis manibus cr pedibus,
capite que interius trufo, er excoriatos fuper tribulis extra uiam traxifJe,eos
dilaniantes, oftendentesque prxtere/ antibus, quam ob caufam ea perferrent, er
quod in Tartarum capiendi tra/ berentur. Ea effe fupplicia : Ex diuerfo autem
fimilia pramia parata : toSau na. c/'« £r<A{ tf iepv aypioi t yu
<Auxnvgoi t<Auy 7rafis<inis,er extera. qms hic non uidet, agrefles
idos, igneos 'que uiros, non nifi D athones effe, feros,honMes, fceleflorum
carnifices, eos excoriantes, CT uerberantes, er quodueritas jummo confen fu
clarius reuelauit, ligatis manibus er pedibus m tenebras exteriores, hoc efl,ut
Tartarum pracipitantes t Eadem igitur fuit illorum atque nojkorum feculorum,
quemadmodum multis alijs de rebus , fic de prxmijs iujhtia,cr fupplicijs
iniuf\orum,fententia.De loco quoque con/ gruit , de carnificibus item,
mimfhrisc, Jj uijhdx diuinx , quos oraculum Chal/ daicum, canes appellat
fubterraneos. En impij, fhgitioft 'que uinfiis manibus ac pedibus, excoriati,
uerberati trahuntur in Tartarum. Quid amplius eftirt Theologia i fuit igitur
eadem fcmper,prxcipue quo magis 'm prima fecula fefficUs,religio : femper
creditum ejl, bonos ftnfiosq; manere maiora, quam mundi huius bona,ubi nullus
ordo prxmiorum, dum nec iniquis infligitur me/ rita poena, utfxpe exteris
feliciores ambulent, nec bonis datur ucra remone/ ratio. Eadem clare cr aperte
confeffus cfl in decimo dc Legibus : Cum, in quit , anima fe uirtutc quadd
diuina exomauerit, etiam locum excellentem, fan fiunt commutabit,dclata in
meliora regna- Sed cum contraria uixerit, in contraria profcifcetur : yXy
cc^th^uo. 7rpo<rni§xatc yiyvvreu, ejex/ tera.Hac, ait, iuflitia e&
Deorum calefhum, o j ili, ac adolefcens, qui te putas Deorum prouidentiam
fubterfugere. Nam
peiores rffefii ad peiores, melioret ad meliores animas tendunt. Claret igitur
pofl inulta fecula tniffam diuinitut Theologiam, nihil aliud fiuffe, quam
prifeorum feculorum caligantis iam cr Cr obfcurx, quam animis hominum
imprefferat Dow, cr uoce fuain cre/ atione,pofl infecuto tempore per. nuncios
tradiderat, fcientix rcuclatmcm. Neque enim fieri poteft, quodpoflea calituscfl
apertum, quod que pnfrfid declaraturus uenit e calo m terras Deus, ante
aduentum cius alia ratione cele/ bre fia ffe, quam eadem ipfa quod diuinitut
effet traditum. Fuit certe
traditio di/ tuna omnium mortalium confen fu confirmata • • 1 ’ i • ’ Xx f
flato/ O* AVGVJT. E VGVt. UB. * PlaJontm fattti, rtddihirci qnofque fafliadt
proprijs raiionf», bonos cum fiJucu,malo« cum fumma erepi Jasionc. Non illic
arto» ttptopinqoonMicaitruaf, qilt(o*anie Tnbnnal indicis dcf«a« ^ dint
Liborcsquos pij former cxanilaflcnnn uita.mennsprjrmii* alTicitndo».
Dcfciipuopatn* colefiis, nomuubu* attuoi fcnfibm , expolitarum Cap. XXI1II _
Oeupletius item perhibuit eadem i» duodecimo ( Huc enim uenirc ner L ccffe cjt,
ete reuolui legum latores ) Sunt que aurea uerba : Quod, inquit, verus eft homo
(cjl quilibet nojlrum illud tpfum, efl, dicitur anima : id 'que cum fu
immortale, pergitad Deos alios ) redditurus rationem, quemadmo / dum patria lex
dicit. Bonus quidem er probus fidenter, fbrmdolofc nero hn/ probus: NuUum quc
ei defundo affare patrocinium. Oportuerat enim cum uiucrct, omnes propinquos
opitulari, ut fandfime aciushfiimc uitx curfu exarto, defuit flus nullas lueret
panos, quxpofluitam impendent, ob fucino/ ra adnuffa. Ob quam caufam conandum
cjl ne domum corrumpas, coinqui/ ncs,cogitansnon hunc ej]c honutem, qui
fcpehtur uerihomtnis imago. Sed illum qui cxccfiit fi!ius aut frater, aut
quiuis alius, cuius nunc defidcno tene/ ris,qui fortem fuam expleuerit- roy
orrx,fiiaiy t^ccsop oVtoj iDayxaOi/ tivcu vfriip i-uscvonx^diawoiJ tsxgx SW;
xMcVsicssiirxi crtutrar/ tx A oyop, er extera. Effe inquit, quemlibet nofbum
immortalem, uocatum animam: hunc' que ad Deos alios proficifcentem,redditurum
rationem, pa/ tria lex, rationem inquam tremendam, hombdem, formidabilem
[celerato t probo autem rationem placidam, cum fiducia, fidenter, intrepide.
stabunt cf nim, ut ait oraculum, iujh in magna conflantia, aduerfus eos qutfc
angufba/ ucrur.t. Defcelcflii autem. Videntes turbabuntur Umore horribili : er
prx an/ g uflia fyiritus gementes- Eccc igitur fummo confcnfu prxdidum fuerat a
Pia/ tone ( efl enim natur x uox, efl impetus excitus e pedore, efl per omnia
temr p ora lex famigerata Dei ) quod ii noftrodtuino Theologo: Rcfurgcnt cum *
corporibus fuis, reddituri quique defrdis proprijs rationem. Et qui bona egef
runt, ibunt i n uitam xtemam : qui ucro mala, in ignem xternum. No» 'ne au/ dis
frnlta Platonem dicentem f Malos reddituros rationem formidabilem, tremendam,
horribilem, bonos cum magna fiducia, 'aay, conflanter,' intrepide, nullo
diucrbcrantc [celere confcientiam. Quocirca debent, inquit,' propinqui, affines
'que monere fuos,ut re de uiuant , hoc que eis nunc prxfla/ re patrocinium,
quod nullum iUic poterunt afferre. Nec ante tribunal aderit propinquorum,
domeflicorum 'que caterua, qui te tueantur, iudicem exarant tes,qui tibi
ignofeat ■ Hfc ipfa, prxeipue de beatitudinc eorum, qui iufle uixif/ '
fcnt,confirmauit maxime in Epinonude ubi dicit fieri quidem non pojfe,ut ho/
mines, prxler omnino paucos, \n uita fmt beati ac fortunati, **Aqi </li
'amis (DE PERENNI PHILOSOPHIA 697 •tVXuy&wxrr uy, & extera. Bona urro
ffes efl, defundos confectu ea q/ nmia, quorum caufx quis prompte pro uirilife
iujlifiime ii^uita grj?u, er de/ fundum fmlem finem indtptfci- Hxc uera prxmia,
bxc 1Q4 beati ftes, ob I utc fwmmis uiribus conandum, utrede uiuamus. omnibus
hominibus uri ex oraculis, uel rationis bonitate perfuafum femperfuit,effe
magna bonare/ pofla bonis, magna malis mala, eundas humanas adiones ad aliam
quam prxfentem uitam, referri oportere. Hic ftue bonis male,f\ue malis bene
uidcf as, haud magnopere mirandum. Non is locus efl, ubi uirtus prxmijs fuis
co/ ronetur, aut pro merito fcelus expietur.Hxc ipfa differuit in eo qui dicitur
Axtochus,fiue Platonis ftt,fiue alicuius eius tempeflatis Philofophi. lbt primu
illud mtrabile,qubd cum probitatem, pietatem tanta bona confequcntur,agno fcit,
filetur afflatum, gratum 'que Dei ef[e,redeuiuere, ut triumphes. Proft/
cifcuntur,ait,ammx in locum ferreis clauflris,clauibiKq; munitu. Hifc pateji/
da ferunt flatim ad flumen Acherontem.Exln tranandus cfl Cocytus -Huc ani mx
proftdx ad iudices aguntur. Vocatu/que is locus. Campus ucritatis. Hic
(edentes, difquirunt quam quifque uitam uixerit, quo (ludio, uel inflituto, in
corpore ufus fu erit. Mentiri 'que non datur : S cou /\ ovy ty ru (ny Jlx\/
fU»y iycc&os vurvtxrwaiy, as rhy n Sy ivmb&y yS>§oy cJx/fouTflH :
Quibus igitur in uita Dxmon bonus aftirajfet, hi in terris piorum collocan/
tur. Quaft in regione uiuorum,in terra umentium, is enim ejl,yifoi iv<n/
fb&y. Vbt, inquit, affatim uelut in Paradifo nullum tempus anni non exu/
terat omnigenis frudibus. Hic liquidi fontes, hic florum uarietate ucrnantti
prata, congreffus Philofophorum, theatra poetarum, chori in circtin flantes CT
dulce canentes, iucundacnouiuia,epulx’qite fua (fonte offerentes, xkh/ fccros
xAvusix, indeficiens alacritas, uitafuauis : quippe nec uehemens, hyents, nec
xjlws adefl, fcd falubre temperatum que coelum ffargitur, pia/ eidis Solis
radijs iUujlre. Hic initiatis cjl certus honos, iUic fanda myderia,
celebrantibus. Plura que id genus perfcqukur. Exaduerfo autem. Atqui, in/ quit,
uitam egiffentfcelerate, aguntur ab E rinnybus, tnr’ tptiJoc ygu ycelos
idtctrxfTXfV, per medtu Tartarum,in Erebum, er Chaos.Vbi locus impio/ tum,
inexplebiles ume, fttis Tantali , er uifccra Tityi, er faxum Sifyphi, quod
nunquam ftflitur in cacumine, fmiutsq; labor,denuo renouatur-Siwliacc einerat
ante Platonem Sibylla de campis coelcflibtis. oiJt ^ioyitiaSims
xAh$ivoy,xy/vxovTt. ^ "Zenny HAH^ovoftvot^y ctlair®"}^roy oui-ni /• b
iKvmsiifx</l&Gy o/aSs KHxny. Aeternum quicunfy Deum uerumq; colebant , 1
Accipient uitam, Ixtifmcfinc beato. / ✓ 'Wi ViunU AVGVST. EVGVB. LIB; X. Viucnt in
Paradifo er letis floribus horto - k feris igitur improbos in inferis
dilaniari, ignitis'# poenarum ficibus concrc/ mari k$u Ace^Tr^n Iwtiiwk >s
Trvpovpmoi 7roiviy , omnibus flagellis mbcrari,&</l(«STtiiOof>icus
TgvxpvT«i,panis fempitemis cruciari. Hac ibi. Vides# totam Gehcnne
dcfcnptioncm.Vidcs ignem atemum,pandsatet nas,Jlridorem dcntium,tcncbras
extcriores,fulphur et ignem, que parata [unt Diabolo er Angelis cius.Vides
Erinnyas,rapientes ad poenas impios,iUos fci/ licet miniBros,quibus precepit
Deus, ligatis manibus er pedibus proijcere mi. lum,fordidum}in tenebras
exteriores, Tartarum, Chaos, Erebum. Hec igitur far eB, antiquos tum
quadamfeculorum continuata Philofophia didici ffc,tum diurnis illis oraculis,
que creberrima quondam SibyUe fundebant. Nam de lo/ cis beatis, ut uifim,flmdia
prodiderat Sibylla. Dcfcriptio regionis bcatx , Plifonu, diuiij Iouinii. V<
pulchritudo Mtmjftajci imt** tns^xpnniitcu pulchritudinem calcftem, Cap, XXV.
A* AGNAM mouet admirationem , ut in Pbodonc patriam coele Bem,ei[/ 1 dem
nominibus , eodem 'que fermone , re rrn 'que tralatione deferip ferit
Plato,quibus deferibitur in [acris literis, vt appareat ueritatem Theologia fu/
prcme,eo nurandam effe, duod olim p rifcifme per oracula, fme indagatione
Ntiure uifam er auditam fufycxauntjuriflcis# laudibus uexerunt , ratione
acfapientia duce ad id delati , quod poBea refulfu e caelo . Igitur diuus I
oan/ nes deferibens terram cacleflem dixit,oBenfam [ibi urbem magnam, fantlam .
Eadc calo uidcbatur.d Deo defcendacdmina claritate infigitis. Simiis la/ pidi
pretiofiflimo Uffidt CryflaUi puritatem refirenti . Manibus cxcelfis, c r
tnagnis,portis duodecim , Angelis' que his inftdentibus , Duodecim tribum >
ifracl nominibus inferiptis. Tribus ab Ortu,totidcm a Septentrione, &• a
Me/ ndie,atque ab occafu. Duodecim fundamenta [ubBrata manibus , nonumbut
duodecim Apoflolorum infignia . Vrbem in quadra , aqua altitudine, atque
latitudine, Longitudine duodecim milibus fladiorum . Mania centum qua/, drapmta
quatuor brachijs [urgentia.Struflura manium ex Iafaidc , tota urbs ex auro
puro,ceu uitro petiucenti. I p[a maniis fundamenta omni genere g em/ marum
exomata.Primum fundamentum ex Iaffidc, fecundum Sapphiro, ter/ tium
Calcidone,quartum Smaragdo,quintum Sardonycejextum Sardio, f rpA mum
Chry[olitbo,oflauum Beryllo, nonum Topazio, decimum cbryfopaffo , undecimum
Hyacintho,duodecimum A methyflo, Duodecim portas, fmgulaa duodecim Margaritas
effe , plateam urbis aurum purm ceu uitrum . In ea Deum omnipotentem ceu Solem,
nullo Solis illic , aut Luna lumine radiante, hnmcnfa claritate refjdgere . Hac
Ime [emat utccderc gentet. Nunquam partti; I DE PEREMNI PHILOSOPHIA «99 portis
claudi. Noflem nuntium non inhorrefcere.Exulare inde [cclus omne. Ar ceri qui non
fint fcripti in libro uita . F luuiii aqua pura decurrere, hinc atq; hinc pro
ripis, arbores uita florefcere,fingulis menfibus frugiferis- Hac et id genus
plu rimadutus loannes,amanitate et claritate rerum terrejbium,ti calefies tr
stiti* Similti igitur ncfcio qua diurnate, quo confenfu animorit defcripfit in
Pbadone Ptito:Ej[e primis terram illam fupcmam,fi quis em fu friciat, uclut
orbem uarm coloribus, quoru tcrreftrcs colores fint quadam quafi exempti ■
Omnem illam ter ram cx his effe-P urpurei alibi et admiranda ucnuflatis, alibi
ygua-oJtAu, aurea, ud candcnte,gypfo,niueq; candidiorem- Aliosq ; illic
affulgere colores, plures lon ge,ucnu)boresq ; quam nofirates- Noftrates enim
acris et aqua plenos, ifuanda co loris freciem cxhibere,in diorum coloru uarietate
renidentes:Hic fimilibus colo / ribus eunda
exifierc:srborcs,frudus,fiorcs,montcs% lapides pratcrca perfricui tate,cr
colore,quxm nofirates pulchriorcs.Quorit fint quadam fruflilti er parti cula hi
tipiHt,qui funtapud nos in preUo,Sardij,Ufrides,Smaragdi, er id genus . lUic
nihil effe quod non fit riufmodi,plttraq; alia Plato- Demit illic templa Deorit
effe,quoru fint ueri habitatores Difioracuti quoq^aUoquiaq; Deorit, fretiori ab
eis Solem,Lunam,aftraq;,qux natura fint,nultimq; alum dee ffe felicitatem. His
Plato deferibit patriam coelcflem,tratitis,ut dixi, nominibus rerum mortaliit ,
ad pulchritudine coclcfiium,quaru inaflimabile, arcanumq; decus, uenufiatc
rerum terrefirium foedius intelligatur- Hac ratione fape dicitur in noflns
literis , Fulge/ bunt iufti,ficut Sol,in confredu Dei-Florebunt ficut Idiu in
curitate Domini-San/ doru uclut aquila iuuentus renouabitur- 1Q4
incomprchenfibdia, er folis nota pijs g :audia,corporearu rerum,ocutisq;
apparentium omnigena uarietate,cr pulchri tudine,ut poffunt,reprafentintur-Prinripio
gemma pretio[a,radixntcr,coloriicfi uarietate deledantes- Aurum quoq; cr
argentum puriflimu- pratcrca Cryfiallut fwmitur.Ex his igitur [urgere
muros,firati ejfepauimenta- Nthdnonaurrit, non pretiofum ea umiftate,et
uxrietxte,quam quis unqua uel in Iride uel angulari C o» fiaUo oculis obietti
confrexit. illic odores, florit uarietas infig/iis, prata uirenti/, perfricui
fontes, flumen hinc atfy hinc arboribus incognitis nobis,ut cum ab orien
tijaoua quada genera ad occidentales apportantur,ejflorefcens,Vt loannes ap/
pofuit in deferiptione flumen aqux uiua - Xenochus aque fontes liquidos , Plato
longius progreffus,in[uti<,mare,fed omnia,nofbris diflmlia . Eft crebrtt in
[acris Uteris,acrem amccnifiimu,ac uarium illic mtefcere,qualisjtt
dixt,cfficitur m C ry ftido-Hunc fape mira fre£ticuti,aut numinis aduentu
confricati Prophcta,rcfo/ runtfe iridi ffe. Plato pro eo eo,lumen purpurat,
atberium per regionem beatam difjvfumd Coelicolis hauriri. Adierit loannes,
quod addere Plato non potuit , fed quafi tamen fomniauif.Solcm, Lunam tj; cr
fidera nulla iWc e ffe, fed hac ipfa ui/ deri 4 diuis illis inferius
uertentu-Na fub pedibus diui habentia fidera cernunt- At pro SolefLunafluce qua
itiuitur in terris floannes retulit iUic radiare longcmelio rem, gratiorem^
lucem, tnaudiu, mefabihs Ictide, qi talem ex parte fe fc Dem \ ofendst w monte,
(piando fides eius ut Sol reftlenduit, ucjhmenta ut nix conduc/ runtfimo magis
quam hxc ip[a ( Nr «J; enim habuit, quo claritatem iUa incompre/ henfibilem redderet
notiorem ) Ea uifa dixerunt dulce ilbc effe. Cernitur hec cU tritas in cado,
qualtsq ; uidcri Coelicolis & quanta folet. I s cfl eorum Sol, hocuiui/ tur
afbro , Solemcfc fuum fua fidera norunt ;4 Diui c T ipfi fidera lucentia ,
femper Solem fuum no fcunt,ccrnunt,contemplantur,mde beati, fortunati. Hxc
eorum aU critas sterna. Hoc Plato non meminit. Nc$ enim coufque cogitando
afocenderc potuit. Tam igitur fuperius Axioclw, quam nunc Plato , ante Chnjli
aduentum , ■ et pnfca Tfkologu,ex oraculis, fimacp [ucccdentcjtobifcum dc
beatitudme [em/ pJtcrna.loco, ranonc,mtrabilu er congruit^ De poenis ai
inferos, te Plutarcho. Dc Dxmonibat CarnUkibai. De pnemif» xicrais.tiin.:
Theologum cUtpnfa». Cap. XXVI. _ St quoq; admiratione dignum, C7 fapicndfimus
quifque cogetur admtrxri,qiuB t Plutarchus jmlitcr de poenis malorum ac
fcele(lorum,dc gaudijs, felicate^ bo norim, pojlexadim rnx curriculum
[cnpftt,rmre cum nojbrts congruentu,com probatis [cilicet his que prior Plato
fcrtpjijfet- Vt hinc fu clarum, femper unum Deum, unamq; eius faenttam apud
fapientiores fuijje. Hanc ipfam [ctlicct, quam nunc claram eundi mortales
uenerantur , tunc obfcuram , incertam , apud anti/ qui fimos quidem puriorem,
pojlea temporum imum, tanqium mannum Glau/ cum, [ordibus er fibulis ob[ej[am,[ed
[ux bonitati redditam,cum lux ccelcBis ni/ tuit in terris. Ac primi» Plutarchus
ait, eandem ejfedc diurna prouidenda , atque immortalitate animorum [ententiam,
nec alterum poffe relinqui, altero [ublato: immortalitatem autem animorum
con[cqui prxmia c 7 [uppltcia : una ratione [e 'micem tribus hi[ce trahentibus-
E)},ai:,prouidcntu,idq; ueris apparet exemplis. H sc docet ammos immortales.
Hos pojl mortem remanentes manere uel coronas, uel [uppltcia. Ea enim eB rado
cur prouidenda inducat immortalitatem animo/ tum, ne ud probitat contempta
iaceat ( contemnitur autem in hac uita )uclimpro bitas triumphet impunis : acMa
otsiatp Ua tcet rr^ s<rx Koniftreu xay mg oBs£ loifiiycay^xf, itcj h
rirasnoAxo-^s, vffcy tr< vgbs fucis tovS far TrctSjXMi’ <brisiriat,(&ActvQivisoi.
Et quoniam non uidentur, minus que cre duntur,noitdcfuif[e diurnam
prouidendam,qux prxBxret noniiulhs,non tome no fbns, qu?tm[uis,ut perfficciem
oblata indicarent. Itaque Platonis exemplum [e/ cutus Plutarchus,ut iUe quendam
indiadt,qui cx[us in bcUo,quatriduanus reuioaf/ fet,refme,co temporis i
nteruallo utfa prodigia :fic refert Plutarchus,futj[c quen/ dam Tbefytum,qui
cum primum uitx fuxcurfum omni libidine, intempcrandxcfc exegi ffet, anuffo,
breui, patrimonio, iam nccefiitatc compellente, [cdejle uixerit. Militate
[umrna pro[equens, quas eum pormtcrrt amtfiffe diuinas, fimde quid in/
temperantibus paf[us,qut cum habeant uxores jion cvflodiunt,his anu fis,
alienat commpfft t DE PEREMtfl PHIL OSOPHfA. ?ot toffumptre nituntur. Itaque
cum anulla dedecore, quod ucl uoluptatemucllu/ trnm promitteret,abfiineret,
facultatem quidem non multi, fed opinionemimpro/ bitatis breue ad tempus magnam
fibi concilia ffe, prxdpuequr eum infimem red/ didiffc oruculum editum ex
Amphilocho. Nam cum mtfiffet feifeituros an mcliut fecum' infequenti tempore
agendum effet,refpondij[e fertur, Tum cum eo mehut agendum, cum mortuus. Itaque
paulo pdft,id ntfeio quopafto expletum effe.N am e loco edito in collum
delapfum, ex percufiione tantum,nuUo uulnere accepto ob * ij ffe. Sed
efepulchro tertianum reuixiffe : \ gu rpnetios »Jl9 * TW txcfcK
tti/TCCSctvHnyKt.Vbi fe celeriter corroborajjet ac coUegiffet, incredibilem
quatt dam uitx mutationem jtctjJc.Nrty enim in comm ercijs quenquam iujborem,
netft fandiorem erga Dcum,ncq; inimicis infijliorem,amicis conftantiorem eius
tempo ris quenquam Cilices nouifie. Itaq; promouiffe multos, ut caufam tanta
uarietatis efflagitarent. Neq; enim putabant,id quod ucrum,et ut ipfe retulit
amicis, cum pri mis Protogeni , temere morum hanc uarietatem accidijjc. Itaq;
cum mens e corpq re duolaffct, quale fi quis gubernator e naui in profundum
lapfus,fic eum feexmu tadone habuiffe.Exinde paulum eleuatum uifum fibi
refpirajfe totii,cr ctrcunffie/ xiffe,uclut ex uno aliquo corporc,patefida amma.Principio
nihilfolitu uidijfe fei i Utera ingentia, plurimuq ; ab inuicem dijlantia,
fpleitdorem immenfum rt colorent mirabilem fundentia,folidum prxterea ut animam
inueflam luce,tanquam in tran quillo pafiim er celeriter differret-Mulasq;
ftedaculis prxtermifiis narraffe ani/ tuas defundoru ab imo afccndentcs fuere
bulla lurmnofam.Scd alijs pleri fq; fHen/ t io proteritis, ejl primu in hac
omni deferiptione , quod A draHia filia Necef.itatU CT I ouis fuper
omnib.fceleribus ultrix dltifiime confiituta e fi- Et qubd nemo fcele/
ratus,fiue magnus, fiiue paruus,fuit unqua,qui uelcUm,aut per uim aufiigiffet.
V 4 ria autem ci feruire fupplicia,qux cufios e tribus effiet adminijlra: Alios
leniter pro culparis ratione fubijciens panis. Qgoru autem [celere maiore
medicina fit opus , rotrrrf Atrcu piTa. t tAw&Hy o Sxiyuy nccpaJlsJlttxTi,
Hos tradere DO mone panis pofi morte. Qjfi autc fmtprorfus immedicabilesj.
mjhaa reieflos ter lia AdrafUe fcuerifi.minijbra E rinnyn accurentan ad tos
uagantes,pdfiim(pdiffu/ gtentcs,miferabiliter, acerbcfy omnes
icf>cJri<rt,(& uaru/lvm as 'loccffurcp 1^'fitopxjoy, Sublatos e
medio, in nefindu, inuifMcq ; loeu intrufifie.Rchqux in/ quit panx in
uita,fimilcs funt panis B arbarorS. Vt enim apud Pcrfas,uefies eorH qui plrdutur,W
tiaras ueUicant et exdunt, hi uero cu Ucbrymis orat abfifianbfit . plaga uel in
corpore uti fhcultatib.non cffeuehemete. Quicuq; aute efirxnatu^et impurus iUuc
perucnerit , hunc iuflitia nudu mergere er ab frondere , in theatro omniu,nihil
iUo ab fcondatte. Oftc nditurq; bonis parentib- fi fuerint , exeerabdis, Cr
indignus. Quodfi ipfi quoq; fcelefii fuiffent,eos uidtnsin tormentis, &
uifui ipfc,purgatur,detra(Us uitijs,cx diuturnis dolorib-et panis,qui tanto
fuperat ma/ • gnitudau rt acerbitate dolores corporis et in eamcyquanto
clariora funt quxuigi/ .< .j liam 70» ATGVST. ETGVB. LIB. IX. Ium, bis qux
per infomniu cernuntur. Parte alia defcribit Pl utarchus Paradifm unde aura
mollis afpiret,et placita odorata De fupplicijs autem hoc ad alia coit gruit cum
nofbris, illic effe jiagna, Hgu. r sveti uiptsixw <Aetit*oras,et Demanat quo
fdam ajlare,uclut fabros xrarios,injlrumentis,machints(p a ttrahentes,immet g
entesq; animas,quas infatiabilis auaritu>in fcelera prxeipites egtffet • In
his igi/ tur omnibus, (neq; enim eunda referre laboro) etfi Plutarchus quxda
fibulojius. Poetarum $ mare retulerit, fumma tamen hec cfl,cffe
pictatt,probuati,uiJhtu,fl militer improbitati fua prxmia-Nullu fore fcelus in
occulto, in theatro totius mu» di latitantes hypocrifeis aperiendas.Effe
fupplicia animoru corporeis incompard bditer acerbiora. Videri incredibilia,uel
qua de pccnis,uel prxmijs paRim prxdi/ centur,quod abfconfa fmt,et oculoril
obtutum fugientia-Dxmonas effe fupplidjt f rrxfedos,quos alio nomine E
rinnyes,iuflitix diuinx mmdras, irremedubditer , malos cruciantes in tenebris
xtemis e medio fublatos, iure uocaLuioftcfop , &£/ fufoi/,qubd,
-Tantum,tendit $ fub auras, Qtiantus ad xtherium coeli fu [pedtis olympum.
Profundifiimum,ncfandum}tctemmumq; carcerem , ntiferorm ludibus Xtemk
reboantemJnjlare Dxmones animis cruciandis. H is condat,paucis demptis, ea n
dem prifei temporis effe,atq} nodrorum frculorum Theologiam : ut tuncobfcu/
riorem,ftc podea in omnium pedoribus,aUata de coelo maniftda luce, refulgens
tem,fi quid erroris mijlum firebatur,poflea repurgato. Cxtera qux dc purgatione
fenftt prior Plato, <y nunc t lutarcbus, ut animi a uitijs contradis
expientur , ad melioremcp habitum purgati reuertantur,Cf dc genere poenarum ,
paucis dem/ ptis, congruunt cum nodris. Bx uemihfsimii Po2iii.de pomi* 8c
pnrtnijs bonnrum ac matorum. Philolo» phorum ac Portaram autorc Plutarcho effe
(fPimonium. mantre bonos maxuua prxmnpofluit* curtum. Cap. XXVII. —Tijwj
uniuerfe Philofophix campos ingreffus, in eam omnem oculos eonuer/ &tat,ficile
nofcet,hac ratione ab exordio generis bumam,fccuLt decurriffe,quod paucis ab
hinc annis cLne,perfpedeqi,cr celebriter creato mundo ( cuius rei ne m o
prifeis illis feculis dubius effet , V creatorem eius uniucrf s dgnofcentibus
ae fhtenttbu{,mitluq; dc bonitate eius ac prouidentia , de prxmijs item ex
amore CT cultu eius,autfupplicijs ex contemptu confequctibus, unanimiter
prxdicantibus) omnem hanc prxdicadonem,per omnes xtates, hom.mbus fe
diffundentibus, de/ fccndiffe,fed paulatim exoletam,partim celebritatem iUam,
claritatemq; amiftffr, . partim qux remanfiffet, commentis humanis contamuiaam,
non eandem appas mffe,femper tamen hoc meliorem , quo uetuftiorem , c r ab
antiquitate minui difmdam Huui igitur mirum, (i tam multos ex prifeis illis de
prxmijs probitatis aciufhdXjUel ratione perfuafos,uel fuccefitone dodrins,
rrebrisq; Deorum uoci bus KJ confpedu admnitosjmcnidS ceatuffe . Ecc c enim Pindarus longe
ante Cktdi DE PERENNI PHILOSOPHIA. ?• » Chrifti oduenUm,quemadmodtm
[uperiores,per tralationem rerum amctnifibtu rm.quxs c rin noRris literis
reperias,defcnbtt prmia inflor um . Qwlc enim 1« . *nnes dicit, fe uidiffe
beatos, palmas gncntcs,lawreMos, triumphantes: funde P in/ dirus de his ipfis:
Tol<n\<bnr{ , Txy qv$u</k vvktcc nitra, QUVi vbgaJi&tTS. A&utuvii
a<ri 7rQaxs{oy cujivy, VLcuAi&xvui a-Ki^a-, ^vGKXp7n>un BiUoaSi,
Ktu-nt (£m Jrnreis,yvnvK<n)isyrts Ji ww«f, T os dt tpogiuyyco-i Tif^orrtU.
rccgx cfi oQjsriy XlccvMs x7TKi 7\9«Ayv eA§<&-. Oc/ji^x 'tgxruy
uiJlwsemt cni OvyuXTCc y.iyv\jvr(t>yravg\ rvfaQxvu Vcurnsx,\haby u2A
JicopLOis , His nitor ingens Solis,no(lem diflipat utram . Eorum fuburbana prata funtuirentia. fru(tibus
aureis, &■ thure prograuantur arbores. Patim equis w p aURra,partim ludunt
calculis , Partbn oble flantur cr tefludine. Eis femper odoraU uirefeit
felicitas. - v>- - Odor gratus v amatus,toto terra (porgitur. Super
altoribus diuunt redolet omnis fuouitat. Hoc Pindarus. Ego non reddidi
numeros.His odoris, ukoris,cdntus4acritatis,tri pudiorum tr alati
jnibus,defcribitur beatitudo ccclejlis. Sic cr ipfc manifiRus (ilici totis
autorzr proco: A mplius non bibam de gerumine hoc uitis , niji cum bibam il lud
in regno Patris mei.En potus C7" uinum.Simditerapud I oannem inripa flurni
tus Poradtfiaci arbor tuto ferens fluflus fmgtilo menfe. Nr<$ enimpoff umus
fen / fus erudire nojtros, rufi rebus manifejlis.Erat igitur conflans prtfeis
UlisMuck fi des de promijSjiuflitix paratis.luq; Plutarchus hoc
indifans&flt o t mAxiiv £ "«rrvy&qxAoiricpay A iyosnly iAnfa,
Sumnoanis^y, cvT» Atynf e ^ufos ltSxTOTt7xy/itros,iy & <hxTg&v<ny
cei Jrruy ivjpk ■ ^ jjflt^inqukjit par cfl,qu£ prifei Poeto et Philofophi
p’rodidcrunt,pios qui decejUjjentyhonoribus afflet, quemadmodujertur , effeq;
eis locumrepoRum,in quo eorum animi morabuntur.Hoc ait Plutarchus,fequens,ut
ubiq; foletfuperio/ res Pl’tlofophos,Bxaducrfoautem,defupplicijsfimiiia atq; no
ftri perhibet, ineo que De (scie quo uifiturjn Luna, ex anterioribus
Philofophis audita:rx<riy 4u Xflft&WTi © 0'vy rop owyxrts Vtwt&scxy,
tlpapyttroy tsiy tS> yvrxt — 1 Y y vy*i 7 e 4 t AVGViT. EVGVB. tTJB- X. fu
6? <Tc\hvhS vft>f/a> usMunOnfai^crop ax JVsp: Omflrm/itlcjuif,*»*?
ntam,f:uc dementem, jtue cum mentc,ubi e corpore lapfa effet,jito decretum efl,
errare in loco, qui eft viter Lunam acterram- non iquali tempore :frd imufle,
immoderati# fcclcrura poenae perfoluunt : bonae autem oportet in anuxmjimo
aeris effe loco, quem inferorum prata dicunt, certo tempore, quoad expiati cor/
porc,quod omnis mali catifa fuit , exi» 'm patriam uelut pojllimmo reportati g
au dijs pcrfriuntur. In his Pkuarchue, ut uides, crimir.um expiationem ubi
cbfcejjum efl d cor porc,fitctur. Variam perhibet expiationem,quod impuri
pendunt pccnat infra coelum, procul d loco,patriaq ; beata ■ Puriores autem
expiantur er ‘pfe, fei lenius, tranquillius,tn aerc,doncc admiffi in patrum,
itemts g audijs perfruantur. Habes igitur apud eos omnia, qui libris nojlris
celebrantur, de triplici forte : aut eorum qui penitus adeunt regna beata,
nufquam remorati : aut qut fubito rapiun / I uradfupplicia : ucl qiubus
purgantur peccata, quibus expiatis, uelut in patriam reuocentur. Purgatorium
effe infra Lunam cr terram,quacunque nobis 'mcogni/ ta ratione,modo fummus
index dccrcuerit,\n loco quidem non fando, [aero, bea/ to,fcd mcdio.Quanquam
non defunt negantes mediam fortem. Gaudium quoque uides apud eos,gaudium inquam
arcanum, ineffabile, quod gu jiant beati, expiatu Vides item patriam : uides
hunc mundum exilium cffr,cr errorem. Errarc,uaga/ ri animos, donec in coelum
reuocentur. item P lutarchus de fupphcijs knproborS apertius feribit eodem
libro : Extra, inquit, mare Caffium, cr eos qui circa mare rubrum adhabitant,
funt profunda, Lunt concaua. Quarum maximam uocant | fcluncam Hecates, ubi
pccnat dant animi, eorum qui iam ucl perpeffieffcnt, ucl freiffent. Hic etfi
fibulofius deLuni concauitatibus d Plutarcho dicuntur, fu mma tamen efr in
profundo reccffu animas poenas male geftarum rerum dare- Ex his autem ucl
arguendus, uel certe declarandus P lutarchus cum eo quem 'm/ joip/jf. Quomodo
deceat adolcfcentem audire poemata, uult de fluminibus ia f frrorum,er
pocnis,Poctas frbuloftus cccitujfe. Vel igitur ftbi contradixit, uclfen/
fit,uera quidem effe fupplicia, fcd addidijfe Poetas quidam fibulofius, ob qui
e/ i(di fmt e repubbea Platonis. Tcflatur igitur Plutarcbus,Homcrum,Pindarum,So
phoclcm, uates fnifeos, d$ poenis, foedaq ; infrrorum habitatione ccciniffe :
{i •xoi/ CcWpflJ/» t f iy^OKTCO OTlCTOi, jBAxjgeJ tAvOCfifit VVkJcS aCTCCftCt.
Hinc erudani fub immenfis tenebris horrendi nodis rapida flumina. En Pindo/ m
tenebras iUas cona,qui dicuntur d Dco,Tcncbrt extcriores,in quas,mambut Cr
pedibus ligatis, lubetur impurus, contaminatus# proijci. Sic Sophocles uates
prifcitt,Platonc uctuflior, cr damnationem tmferoru, er uitam beatorum egregii
pridicauit-.TfitroA^ioi iKayoi^forip,os TWTrtAfX&trTtc TfcA t),ito/ Aio-’
diK<Av,70iiycif ItMOliiXU (Wjy Wl,T<HS</C CtfaOlS ■STXvfxiKU KCC/ uxt
: Ter# quater# mortales illi beati, qui uiti metas has et fines contemplati ten
dmt ad inferos. His enim [olis iBie mere datum, Aliis [unt iBie eunda mala, H*c
Tbeob DE PERENNI PHILOSOPHIA. 70J Theologi* uetufla naturi uox,tejUmonijs
calejhb. poftca confirmat* Vides eum terbeatos, nimirum beatifiimos
prxdicantem,qui uitx fines retexerunt, qui dupli ces uiu meus tUas, umentes
ante oculos habuerunt, quarum alter d ducit ad bona, altera ad fumma mala .
Beati,fapientes prodicantur, qui uiuentes ad hxc acres aci/ es intenderunt, bic
defixos oculos habuerunt, hic inenarrabiliter, innumeris uocib. prodicantur in
[acris literis beati,qui timent Dominu,qui diligut iuduiam, qui ffier nunt
impias er inconcejfat uoluptatcs,qui finem uito fxptus reffiedanttprxdican/ tur
enim propter magtta prxmia,. magnas iHas er incomparabiles fempitemasq^
delicus. Quia declaraberis Deus,in immortalitatis er dmimutis gradu locaberis ,
tenebris horrendis euitatts. TcftinioniiimPIniarchi, Iamblichi, Mard TuMif,
Pythagorr, dc prxmiji ac fapplicip poft tutam. Gap. XXVIII. q Imtlia prodidit
Plutarchus de fupplicijs,in eo, quo fcripjk an rede dtdum Jit,Vi & uendo
latita,apnfcis Theologis ac Philo fophis mutuans,Effe tertiam uum eo/ rutn qui
impie, legumq; prxuaricatores uixiffent,qux tradat animas «5 ififi k 7 1 USX*
fdiga^(3y, in uoraginc quandam, teterrimuep barathrum, ubi fonantia no/ dis
horrendx flumina rapiant er auferant e medio celandos obliuione [empitema panis
addtdos xoAafa/xir ac. Nccj; enim effe uuhures ad inferosqut fibras femptr
renafeentes tearrq; iam uel rofiris 1 lUs uel tabo confumptudcpafcantur. Neq;
faxa quoq; er pondera ceruicib.nuferoru femper impendentu,quorum iam corpora et
neruos,brachuqi labor et tempus abfumpfiffct, fed unum uerun 1 fuppltcium malo
rum, quod funditus e medio tolluntur, nullis amplius eos odos prxeipites influ/
men obliuionis xtemx,ut[uris,in abyffitm pelagusq; profundu haujlos, uitx om/ nis
motus,lucis expertes. Ver a igitur definitioPlutarchi,de fuppltcifs
xtcrnis.qubd longius a Deoru regnis [celerati fummouctur, in
tcnebrop4,profiinMimu,longifi . 4 luce et uita,omniq; adione carcerc trudutur,
merito uocatu xgf9[ty,dtcp(tJoy, infindu,iuifibilc. Has feruator tenebras
exteriores appellat. H as arbitratur panos Plutore h .quod luce et comercio
bonoru,beatifitmaq j adione uiu pnuatur.Nemo eos aplius afficiet
ob[curos,ignotos- At lablichus qui uita dogmataq; prtfcoru Py ihagoreoru
diligenter accurateq; perfcripfit, decerpent ex omnib tUis.]siors^dt, no modo
no rfl extirfie[cenda,pto fed multo magis etia optanda. Aut enim peram • te
anima cum corpore,fit omntu malorum refolutiotautea remanente p ofl dtfccfiit
refoluto corpore continget uita beatior, fed quonia ejl hoc pcfircmu Celaret
e/tmt anima effe immortale)certc nullae)! alia uia certa [alutis, quam ut
optinta,pruden tifiimaq; uita agamus. Nihil enim fert fecu anima tendes ad
altera uitam,quam pro bitatem, uel improbitatem,qux plurimu prodeffe, aut
obeffe dcfiwdo nofcuntur. At$ anima quidc melior nifcc oIku,cu Deo babitat,pcr
cali regiones bea tas inucda-QjU uero fefir fidis
inipijscotaminauit,impietate,impurita!cq; [arde/ (ccs,profvifcitur ad
iudisiafubtcrranea, mentis panis deputida.Ob qua caufa co a. A Y y * nandum
J&6 AVGVST. EVGVB. LTB. X. tund\mtfl inhac uira,dum licet, & datur,
uhtutem ac fspientiam indifrici net/ Aoy ro «5Aoy,K5tc * tA7rJ;
i*iycclAn:PuUhrum enim cfi prxmiu,& ffxt ingens, a udeidumcj; ei,qui in hac
uva moratur, ut omnes uoluptates corporea <£ ornamenta, tanquam aliena a,
fefe abijciat,non alieno, fed fuo cultu animum ucfti/ ens,fapientia,cr
iuflitu,rcliquisue uirtutibunSicfy expeflet prcftdionem ad al t teram
uitam,uclut abuurus,cum uolucrit fitum.Quod cum ita fit, non magnis pe/
cuniarum aceruandarum curis tftuandum,non g loria,non ambit ionit: fed prudett
tu,ucritai is cr animi, ut fit quam optimus, ftudium capeffendum . Nr$ emm fit
cfi, qua uili aftimart debui jjent, plurimi ficcretneq; rurfum, qua magno in
pretio dccwffet haberi, nihili pendere. Non corporum igitur, tropum, fed animi
. N ott enim ex opibus uirtutjcd ex uirtute opes. Viro igitur pio neq J
utuo,neq; mortuo , mali quicquam cuenire potcft.Nec uiuus,uel mortuus a Deo
negligitur. H ac lam blickus ex Slatonc,ut dixi, decerpta, idem immemores
fui,diuinarumq; rerum ob/ liuiofos,omniaq; fluite credentes ait a prifeis
defignatos Jocminis urnas ad in fi/ ros gefiantibus Qmdjm,inquit,eruditus,
animum flultorum urnam dicebat e(fe> rorum non fecus atty in utra religione
habetur, ftatuiffe , admonuiffecp potius o/ mtem contumeliam per firendam quam
adduci ut homine interficiat .wotoift i HxNiOy K^ltKU<nxt,vxfiynMy,M
stftsrxt xvdfdmoy,ly «fis yccf xti tr&ec* Kftersy. Marcus quo% TuUius
Romanorum omnium eloquentia fbcile princeps, cuius teftmoniu in rebus
grauijfimis pro cuflis Romanis fufficit,utran/ que fortem bonorum fcilicetac
malorum, credidit ac memor aut , antiquae fama fibfcribens.lUi
igitur,inquit,impij,quos cecidiflis, etiam ad inferos poenas porrici dij luent
mos uero,qui extremum ftiritm in uifloria cffudps , piorum efiis fr ii &
locum confecutL’ DE MVNDI EXITIO* * VNDVM aliquando immenfis ignibus
coflagraturum etiam Stoici credideruf.De quo Athenagora*: roinoo 13 osplsois t«
toyu) Tcewcb-r* wtcMy ,uri<rikes epxersy trtfcey itfxlu/ ri Kocr/ats
Acc6orTtf:Hac ratione cr Stoici , inquit, omnia inflammanda in poflerum,
rurfumefr reficienda afferue/ runt,aliud cxordiu mundi introduccntes-Hic &
Ouidm «detur rcjfccxijfr cum cccimu Efle DE PERRNNT PHILOSOPHIA. 7®? Ejjc quotp
in /itis reminifiiucr iffijre tempus , QUo mare,quo tellus, correptai £ regia
coeli Ardcat,cr mundi moles operofa laboret. Affirmantur eadem ab Eufcbio,
dicente id fuiffe placitum Heracliti V "Emptio/ cits:rc 'j y* to-Scti vr
cerros q8oftcf/,oi/ i*oyeyyyst«ircis atoet & Tflit 'Taiy tMwoif/
<rocfc'n /c xu,di nftacMh^ \QvrUt , <bi xMi:Totms,ait,illius mundi
imeritii fire,no folum Cbriftianis uifum,frd et Gr* eorum fiucGentiu
fapienubus,ut Heraclito Epbefio & Empedocli. Lucanus ite, ftue quid effiet
Stoicus Jiue quod hac de inflammatione c 7 interitu mitdi fima ut ttetufltma
fttjongo fi culorum fucceffiu ad pofleros deuoluta in eam confintit: inuida
fitorum firiesffiummisfy negatum Stare diu,nimioqigrauesfub pondere lapfus • '
Nccff Rom«<|tro».Sic cum compage foluta V Secula tot mundi [uprema coegerit
hora. Antiquum repetent iterum chaor.omma miflis . Sidera ftderibus concurrent
:ignea pontum Aftra petent:teUut extendere littora nolet, Excutictcfr fretum
-.fratri contraria Phoebe lbit,cr obliquum bigas agitare per orbent
lndigpata,diempofietflbitotafy difeort Macbina,diuulji turbabit foedera mundi.
Incanus quidem hac Patruus autem Seneca fua fbrltfficfitU ueftigijt btflflens,
in Epiftolis eadem.Non terra,inquit,non calum,non fimper hic omnium rerum
contextus, quamuis Deo agente ducatur, non femper tenebit hunc ordinem, fid il/
lum ex hoc curfu,dies aliquis dcijciet.Lucretius,quo< y quanqua non Stoicus
, idi/ que Poeta melior quam Philofophus,credo quod hac apud Stoicos legfffiet:
Vna dies dabit exitio,mullosfy per annos ' * Suflentata ruet molcs,cr machina
mundi. t Nrc me animi fiUit,quam res ttoua,mira(fr menti Accidit exitium
cceli,terraq; futurum . Lucanus igitur copiofius expreflit quod i cbriftianis
exiflimatur cr pradicatur iepis,qua in interitu mundi contingenLVrimum machinam
mundi folutis uincu / lisprnniu reru,turbanda,reuerfuramq; ad antiquu
chaoe.mcminit horafuprema, de qua in facris litaris creberrima mcntio.Quodq j
etiam in noftris literis refertur, coelum inuoluendum ut libri uolumenffitc
idi, Sidera ftderibus coneur[ura,ignea(k aftra in mare lapfura.ld Efdat,
Tabefiet omnis militia calor u, ccplicabuntur fi/ cui liber cali,cr omnis
militiaeorum defluet ftcut defluit filium deuinea c r de fcu-EX Seruatorin
Euangelio, Aftra de coelo cadent , cr uirtutes calorum mo / Kbuntur, cr tm
apparebit Jigmfilij bomrn.Et Dauid,ipfi peribunt, ca/ ' J. TCy l Iwcr AVG VST.
JE VGVB. LlV X. Ium et tcm,uhrtules ceeloru aflra-Diuus autem Petrus [ope
repetit in feeundaepi fioUyCctlu et elementa igni abfumenda,indxtudicifre[eruaUiffu:oi
</lt mjy ov ngu nyu,xvr Ao j oj T&KrxvfKry. uret \i<ri vsvpi t
Hfovywet ti§ xptoT&SiCcclu ijlud quod nunc efl et terra fecundum uerbu em
ignire fojtufunt in diem tudicij. Deinde, t# £ ot ovfxrci fionfu^by yr«ft
Atworrxt^ scixux A KKVtrovynexAv^ka-encu,^ yh <2 -rxiy cevri ifyxxt efx/
*avcn7xi:ln qua die coeli fluminis inflor proienbunt, elementa autc uicenfa re/
foluentur,et terra et fo in ipfafunt collique flcnt-Paulo pofl tdic Domini
comme morans ait, efliny ovgccros Wfovywoi AvBmroneu, © soiywt KCtverov/ Hivx
7uKiTcu :Per qua coeli infimati et elementa liquefcent.Hoc dium Petrus. •
Sibylla quoq; comemorat amnem fulpbureu de coelo labentem. Non tacuit etiam
alia prodigia,quo fore in fine mundi in noflra Theologia prodicuntur. Videntur#
ad aliaPoett hac in libris Sibyllinis legiffc.Non diffen ferunt autc, fi redi
tudices, Stoici .t Chriflianis in reparatione mundi.Siquidc et noflri mundu
nouum, et ter t ratn nona fbre uaticinanturjenferiwtq; Stoici refiaendu mundum,
non eundem ij fcd quafl renouandu,aliumq; reflituendu. Noflri quoq j interitu
mundi, renouatLt naiitcrpretanturiQuoru E ufebiusuv w«7t Ais wf 'ot (ftofay
«x6<ryosyat fH<r<f,ix?kx nsgoSurxKOtrirycyiNon prorfus,inquit , mundus
in occaflm tat dct,fed ad renouationc . Hippolytus qnof, et Hieronymus er
Eufebius ide alibi, Cr alij plcriq^eadc /itentur. Eufebius feriptura [aeram
interpretans, quo deinte ritu mundi apud Efaiauaticinatur: uSi-rfeUGtih yhcddx
xftop Vovoi&vW urei 0 A, 'fi • » » » , ------- TTfa/^f ,cu tuniK*y&*vuL
Jluuxya J tcm%\v<nsai t8 $\*>v xLfx<Aicnjoitnt.r6 rt Mcdechmi . ttoxi
«WWf xi mfriuJUtu,^ bntrinQtmnnh iBryuno «f -mrilm osft »7 ccsgX7TH kK Ttf
tsjcurg. Quo funt,Obferuare hoc loco opereprotiu qus dicantur ,ntmenim
interitu,aut abolitione, uel perditione coeli futura dicit prophe tia:fedftcut
inuoluto libro, declarantur cr panduntur ea quo funt inferipta, libet autc non
deletur. fle obuolulo libro quo totius oui resgello continentur , aduerfs
poteflates decident ex habitione aeria . Tunc i nqua ho, quo quondam quajiflct/
U multos [olerent decipere, cadent. Qu,ado et Satanas ipfe in Angeli» lucis
trantf figuratus, cecidit tanqud fulgur de coelo. Hoc Eufebius, non quide
declarans quo/ modo fu reru innouatio futurajed tamefentiens non abolendu
mundum: AflrorU autem lapfum hoc dwitaxat loco, in Domonasrefbrns. Quod et
Cyrdus aperti fcnttt : «71 Qaxs ofyHSHtepoA&itffyoHuy «/« ■? && W
£&£$ ron mf nnvybjvy, KtyxS&fa ytf fi £* • ^ ' DE PEEENN1
PtflLOJdPttlA. Zflsxr J /»x»S T&faoC iM\eti^iwfTi7V(tu/y9H07\S yXr «f fccns
S puex^ovt ,kj 5a*|/ cctwA ww7\.Jt$ 'saipturcy iffourti 7lT <Avsr
c\€es&y toc Ajwcj: Dwinx ira impettu, nonfolism contra tencBria defxuiet,
fed etia contra ipfos immundos fpiritus-.pleBentur enim gladio itb diurno,
cuius iit flitia fubiacent qui longo olim tempore tyrannidi exercuiffent ,
totafy [ubcalcsU habitatione amtffa,p<xnxt repofcentwrfuarum impietatii.
Vides hic refugere Gr£ cos fateri aftra peritura,uirtutescfl ccdoris
Doemonas.qaftra malunt interpretari. Subdit autem Eufebiuseade afferens: uspmjxs
tstrafii tyfui ingfo 'UvrtaK rovvpxs S? ivjncfaiyctt <AvwxJn4$i Xiyfktcrx
ykyxtfxxi 3t j?, Atvftpxs IfXyfxt tuibrl 7«; ynt muy isn&iy ^fv\xs:Primu,
inquit, gla/ dius Dei corripiet [celeratas et aduafas in loco aerio poteflates
, exinde impiorS in terra degendis animas. Hic ey hoc loci uiitutes calefies
interpretatur non Jlei las frd Damon as potius, quia non prorfus coetu
perdendis opinaretur. In I ucitem flsnt alii Theologi Grxcorum,quoris autorum
grauiflima eft opinio. Siquide idem quem fupcrius nominatu CyriUus , ubi
Efaiasfcribit, qwj cali ficut farnus lique/ ftenti^cvccpy <f£ rw/ seftdtoy
Xbcpt/Sis eyoyifj «j 7« x/edyto furtt CsA lw,ix vy £y $1 xt««4>s
xlccxxcviryioy eioy ix nxf&y avisKiny, u$ (TtiyxTuyrSy xvSpbmivUt urtjhu
spno-iy^ucyXjiuy A sviydny,r> o-torAftoy ni es v»y «u£yxisvu:lniwuationem,
ait, reparatio / ' nernty ad meliorem flatum appofhe dixit mortem elementarii.
I ta<jt fare prxdidt quenudmodii corporum humanorim,renouadonem reru
creatoris, quafiamor tuis refunreflionan.Refolutis autem elementis, falutarc
meum crit,inquit,in xter * num.Eadem alius Theologus affirmat , qui Seuerus
dicitur. i 7Tourn?.i At} a>\t KBuhuXc iA ytf ti tsfcnixims currljj
twfyu>7m -nuunlui-^oosm GcvTfjc&a t\ t&s xoufcy
icf^snayyiVTt&nGyTf. Quj funt,Non omnimodam dicit confumtnadonc: Uttflenim
cr hi qui inhabitant ip/ fam terram Juti interitu [isbiaccbuntfed
temporariam,pcr quam incorruptionem mutabuntur . Hac a Theologis Grxcis pari
confrnfu approbantur, qux noBer ■ fenfit cr affimauit Hieronymus.Qui in id quod
ait Pfalmus,Et ficut pallium in/ tsolues eos , cr mutabuntur : Ex quo, inquit,
oBenditur perditionem caloris non mteritumfanarejcd mutatione in melius. Dc
quibus dicitur , Ent coelum nonum* Cr terra noua, qux ego faciam permanere in
confreflu meo- probat etiam ex eo, quid omnis creatura mgemsfcit,ut mutetur
etipjain mcluss,cum non animx fo/ lum fuapte natura immortales, fed etia
corpora glorificabuntur, cr pratentis an tupsis,fada fasprint omnia noua,
conformanda^ effc omnu,ficut et Seuerus opina nabatur,homsnis innouationi.Dcniq;
concludit tametft fententix alternaret, glori ficatis et innouatis hominibus
extera innouationc fccuturamulla putans pojfecon fecvpone dedua,ut peritura fmt
omnia, cis hotmnis animx immortales , corpora pero imorulufamdm^aoiitna ac
prxripua mudi partito finit in nihilis redt 7y 4 genii. i3 7<* AVGVST.
EVGVB. LIB. X. gcnda,fed futuri potius meliori . qui dicit omnem mundi* 'nt
nihilum abituri u/tt, dicit etiam mimis h ominum c r corpori , prxcipuam mundi
partem ■ Hoc autem ueritati eft contrarium , Ex fuperioribus autem Diui Petri
tejlimonijs oBenditur refoluenda ardore omnia er confumenda: Coelum uidelicet
er elementa , terram CT omnia terrcRria- Sed quoniam horribile efl ad
cogitandum , ut vn nihilum rc/ deant omnia, er tumrationes,tum [aerarum literari
* tejlimonia nihil tale minari nofcunturC Nam cr idem ille Dium Petrus , qui
toties tanta^ affeueratione clama ucrat,igni ccelum c 7 terram c r omnia t
crrcftna confumenda, affirmat fore ea/ lum nouum terramq; nouam,id $ fecundum
promifiionem diurnam , \ git xvo vt,ngu. tiyHy&lfo ivooyytAtta tcv^f
rsfocn/loKi^, ty ols ft/ KXtoo-vn* KXroiKti)uideturhoc conRatiffime tenetulu,in
quo Stoici quo# coit fentiebant cum Thcologis,intcritu fore reru qua
cernimus,fcd ita,ut refolutis his, ftt alius mundus, fiue ex bis reparatus ftue
aliunde introduflus.Atq; calu nouwm, C r noua terra, fiue nouus mundus, ut
Stoici tradebant, aut ex his ipfts rebus repa/ randus reficiendus $ cj%aut
alius quida futurus mundus.Primil igitur tota The ob g ia clamat, calu et terram
refoluenda.Sccundo,refoluenda per igne omnibus in/ tra calu cr terram, cu ipfts
Jimul inccnfts. Hac accenfio fine dubio ita cunila re/ foluet, ut penitus
intereant et aboleantur. In nouo aut e mundo omnes confentiunt. An ago ex
cineribus iUk reliquijsq ; exufh mundi fittanqua Phanix ex cineribus fuis
reparandus, an futurus altus quidam alterius generis mundus, hoc cognitu di/
gnifiimu cfl^m<admcsk neccffariu- Duobus ago fenfibus potefl inteUigi mundi
per ditio ac renotutio ■ Primus efi,ut omnibus rebus ccdeMnis cr terreftribus
confum ptis, futuri! fit aut Chaos^tutidquod erat ante mundu(erat autem nihil.)
Secundo, Vt abictla hac forma et natura,penitusq; in nihdu redafla, fuce edat
alta uicc eius. Hic innouado potefl inteUigi, aut ex illis mundi reliquijs,ut dixi,
aut ex alijs qui/ bufda rebus alta mundus-Dc padidone prorfus fecunda fententia
uaa efl De in nouatione,an renouanda ftt terra cr aqua zracr,ty quafi
reformandus ucluti um rccodu,nouumq; redditu,an pro prafentifiuurusfit alius
alia natura,alia fub flantia, alia forma mundus,in quo non aqua,non aer, non
terra,non coeli! ac fide/ rd,fcdalius quida mundus, difficile expedire efl.
Videtur aute hoc pofbremu Theo I ogia uaticinari,nuUam ratm harum corruptibili
« futuram , fed alium quendam mundum. Ac dium Petrus duobus locis, clari! fupa
hac re prabuit teJtimonju,ju Ii bris Rccognitionu,quos difcipulm eius Clemens
confcripfu, et in hac fecunda epi jlola-Sed primu audiendus efl Didymus iUe
uidens, a quo potefl cognitio & finitn di mundi crinnouandi,cr ratio cur
finem ftt habiturus, paeipi : wx/t mcurrooy Tup \zjo ypvoy.rlw yotf y^otunlw
cefylw y/ Tgef yinoft het» ya¥Ttc,7eo}toy£\ns onc? XTfKyorr©' •jncAawrsu,'» tf£
TncXuiySiyop, t&i r> «wow artuiaivj snrptAw At/0fc vxt rld, )^axp,xxf Sp
<rv 7» mcgio-fi </UxKt<j-p.hrci,ati y*f i» 7ffe.6oycu.op tAiorynu DE'
PERENNI PHILOSOPHIA, 7«* fc\rrcc T> ■XhhfWtTCU 7 ivft&Xj/, STO0$ Wl<
l(gu Tdy VgCtroy , KHtt 7 H yS, yrtctoy eufxsvi^clxris wwi ni7te i» JTKftASey
cu/tp: ijf/ i=>y /tyorrae cuTMgtt/o »f *W5 »o)a Traf tA^V<nT*i: Omftw ,
irt quit, tempori fubieda,fe nefcunt. N am que temporis principiu na fcendo
habuerunt , longo tempore anti/ quantur.QSodergo canit Pfalmus,Vetcrafcent , er
mutabuntur , defignat eum ■ uftim abijjfc ac ftciffc,quo rcrii ordines
fujlinebant alebantq;.Vt enim indumen t Ium ubi officio fundis fuerit
obuoluirur,fic ccrlum ac terre funde muneribus futs ebibunt,rerumq; erit
rcflilutio,iuxta didu Seruatoris, Coelum et terra tranfibunt. ‘Huc ufq ;
Didymus. Quibus probatiflima rado proponitur , cur mundus finem fit
‘babiturus.Hec autem fummus docet Theologus. Primum, mundu antiquandum,
'vetujlate et fenio inierituru,fed non eo fenio quo res mortales corrumpuntur
at$ . abolentur . In coelo talefeniu nullum efi fed aliud quoddam cuius
fwulitudo ex ue V fhbus oftenditur,cm deponimus eas ubi nobis effe ufui
defijjfent, tanqud inutiles ' eat exuimus atq; obuoluimus-Sic mundus, id
efl,ccelum non eo ddebitur,quod ca/ dem uetuftate atque omnia animalia,arbores,
maria, montes , aliquando fit defit/ 1 durus, fed quia ceffabit ufus eius, quo
rerum tantos ordines peragebat. Totus au/ tem ufus ifle cceh,cfl
lucis,caloris,motus,ut omnia gubernet, gignat , alat,uitam : omnibus fuppetat
Hec autem hominibus fiunt. Honuni fulgent fydera, homini ne vfcuntur
pldnte,animalta, hominis cjl terra domicilium . Vt terra hominis tft,fic »
omnia terrcflna-Ac quomdterredria 'a cocleftibus aluntur,ea ratione apparet ecc
•tlefliafuiffe reperta,ut habitatoribus terraru defcmffent-ltaq; omnes ufus,
omnes uifibiles ordines, ac rerum facultates , ad hominem reuocantur . H
ornatibus igitur . efedis in fetrtpitemum e terra,cui florebunt campi ct
montes, quibus cqui,boues , . cetcraq; animalia nafcenuuiCui coelum fidgebitf
Quis contemplabitur adrmrabi . turq; coeli mirabiles ordmes,ortus cr occafus certos
er ratosfQtabus Sol iam [ue luce f acutis nodem relinquet, node quoqs ex quiete
refadts iucundam referet lu/ . ccm,id<$ uiciflim per totum orbcm,alijs diem
prefenda, alijs nodem abfentia effi • densi Sic item dum alijs eflatem
aoceffu,alijs hyemem difccffu prebens,ab utroq; Tropico iter uicifitm
iturabiliq; ordine peragens. Semper agens nunc eflatc,nunc . hyemcm,ut omnia
rcflciantur,humores concrefcant, fruges maturefeant. Hoc at . dinefoli terrarum
coloni , totum circumquaq; orbem jurjum aedeorfum occupati tes, fluuntur- Solis
ipfis odenditur excogitatus. H is eiedis, aut ad meliorem for/ lem,quoniam hec
mortalia er corruptibilia funt,folum corpoream uitam,non me . ius quoddam
optadflimumq} bonum habentia, receptis , quid Sole opus erit, cum . vita corporea
non erit opus f Cum erit alia uita,quam er rerum humanarum pro/ tat
neceflitMyCt myderia caelitus reuclata demondrat. Aduenientc maxima Solis ’
luce, lucerna: er faces remouentwr-.aduemcnte maxima uita,qua maior defiderari
Sion poflit er melior, ufus ifle corporee uite prorfus ceffabit. Hec autem
efficiuit lura Sole, omnium mortalium formru ( tutore- Q» nodus terredrem
humorem, Yy $ omnes 7«» „ A V G V S T. BVGVB.- omnes generalim frccies elicit e
tcrra,hominisq; peragitur is uniucrfus ordo.Qtfi busamotii,uamt< &
inutilis erit. Hoc ergo Acebat Didymut,eadcm dumi Petrus, V hoc fenium eft
mundi. Sed duplex potejl tntclligi mundana uetuflas , naturalia torporis ipjiui
athcrij,quod Jit natura fmliter atque alia carrupubile,quod nr$ ratio
conccdit,v tota Philo fophia ac Theologia negat -Ratio enim oflendit athe/
trium corpus effr incorruptibiletquonia quod futurum erat caufa exteroru, ipfum
oportebat cffcincorruptMetncJt C r ipfum interiret , reliquarum rerum effet exi
ttum.Qjpd edam fuit tot fcadoru lapjibus incorruptibile , de cum s magnitudine
V qualitate nihil abierit, apparet femper in poftcrumjvre incorruptibile. Nam
f$ turi interitus ac fencfcentix,aliqtu ia indicia prxccfiffent: prxcefiiffct
mutatio A exordio .ul hanc autem:dc corpore quoq;,quemadmdum in arboribus ,
monti/ bu:,fcopuh>,ammalibus fenefcentibus,aliquid decuti ffet. Non conflaret idem Sol, .
non eadem fulgoris effet plenitudo,idcm radioru uigar . H ec igitur [eneflus
nnf/ quam cjl.Hanc infenefccntia Plato, Ari flo tdcs,noilnq; pariter decantant.
AnPU to in Timxo,Dcum ita freiffe hunc mundum , ut nullam iniuriam poffet
recipere: i7i <A' ivct iyHptoy xgu qioGy S tur^y\T\KrMvx-n,ustjtrvoiy is tt
fuue si 7tc orinutrnc KS& » n&t 7rout$ ede Jlmxyfs ■
irf&stei&vx tftoffyv xgu TrtaaxTiTiforrct xxxcfOts, Avsh ttf tetnss,
yngttS 1%. ttoxyarne tp<uvaymiu,d^f. t Ati tUu cu-mty , • cj 7°y Asyiufaoy
vbt/ • £\, qveteytf cewcurreoy, •nAbCty xgz kyufoy ty cd/croy «Inrey inxTU*
ostro. QUxfunt,Praterea ut effet infenefabilts er xgritudtnis expers,
intcttigenS quod ea quibus conflati corpora calida & frigida , c r qux
ttalidas habent utres, exterius imminentia,^ importune incidentu,di(foluunt,
agritudinesq; et fenium adducunt, crjnteritu-Ob hanc caufam hac fecit
perpendens, unum totum exom nibus perfr£lu,infcnefcibile,xgritudinis expers,
ipfum molitus eft. H xc antea T i/ mxusPytbagoreus tradiderat,Doriceloquens,
icK»farcy ruy satroSKvp&pi ytp h\/ Jliyxrvrsuy atoxcAncorruptibileab omni
exteriori corruptione. NihH enim eft extra mundU Caufam quoq ; immortalitatis
mundi dicit effe, quod ubi jk rerum c 7 clementoru aqualius er eadem proportio
, altrru ab altero non poftit offvndi,indiffolubilem temperatura
habentia.Smliter Ariftotclcsccclu ait effe sci pioy v<r«y tripoy 9 rwa/gtoy
axlfarom <& 9uoy:Elementu fubftanM a quatuor reliquis Auer fm,
incorruptibile et dtuinu.HXc non illi folii putauerut, fcdjtid 4 nofhris ficile
conceduntur. Chryfoftomus eloquentiftime,ut omnia: ovk ifii TBjovi r>y
spxyoy,? rSg «erAos,:r<5c Mtyccg , ir&s mixiAms r£y & spuy
itttpx’'to7?yapu,7rvGy JlhpKitn ftovo^mvTacKitrtiyjMcc ycif & tT«’ tenrby
isHK<p,Kj -n tsAh8&- •? 't -aHyctVcp cu>7u yngus* «M’ wcanp trifxce
niy tq <rep^ty£y. & y«KVx(tGe\/ otu~ 7$ Tp uAttu 9S)T^ Vfccyiff eTjty If
ct^yn% tA ctyy xctMflj, ' Jlnignox. jm , ^?,EE,*,ENJn PHTLOiOPHTJL r»l
€tnmfH<n,xgu m%p i^sri^ortsyiymi/ xoUurtsyos. Nonne ludes, n/ quit,calum hoc
ut pulehru,ut ingens ,«t aftrorum eboreis uariumfQttantmu t em poris uiffutfQm^
ac plus amorum millia procefferunt-Et hac amorum nui titudo ei non adduxit
fetuum, fed ut corpus nouum ac uegetunt, florida ui gentis $ iMentx uiret
atate.fic coelum quam habuit i principio pulchritudinem , femper takm
permanfit,nec qtdequam tempus eam debilitauit . hac Chryfoftomus.Vcr
cngjturfuapte natura infenefeibde cr inuariabile cftcalefle corpusjndelebi/
liscp eius pulchrituio.Eft enim purifima fubjlantia , expers omnis iniuria ,
loco CT natura. Corrumpuntur autem omnia aut ab igne,aut aoua,aut aihre, aut
terra, longe late# 4 calo diftaribus.PMoig^tZZ,* cLZftin^dog^ Theologia
Mofaica,teftatwreffe coelum creatum quidem, fed non interiturum: quanquam ex
libris Mofaicis non probat quod aftruit , fed rationibus duntaxat depugnat,alia
labefidari detrimentis extrinfecus nruetibus,alia malis inteftinis : Ut ferrum
prubigine corrodatur JiuipJtus interno malo depafchftn domo uelur/ be
concrcmata,cr ipfum concremari cotmgat,alieno morbo dtffolui:fic animalia ucl
propnjs morbis cadere ,uelc xdibus externis, quorum nihil cuenire poftit mwt
do. Sedilia praponderat eiratio,quod i Natura propter ingens robur infuper abi
li contineatur, omnes iniurias qua poffunt accidere fuperante. lUaquoe^ uideturti
ualidifiimj,nudam fere unquam eaujfam,obquam Deus in perniciem operis tau
tifefe uertat- Hac iUr.qux poR melius examinabuntur.Uxc igitur eft prior infene
fctkia a nemine negata. Alia eft quam Philofophi nefdenmt,cum ufus coeli inuti
lis ent,ignis eius cr lumcn,nuUi proderit. Senefcet ergo coelum, quia jenefeet
ufus C7- caufjxereaticr pe rmanfuri caeli.! deo enim creatu ftierat durabdc,ut
mmqua uitam hominum interrumperet, cr quoad ipfe Deus tuRet, uiucrcnt.
succedente uita meliore ,qua nudam d Sole cr ftedis habeat dependentiam, quis
eis amplius erit opus: Diuus igitur Petrus docet promiflionem ejfe coele ftem ,
de vtunio noua CT terra,m quibus iuftitia habitat. Amoto igitur
prafenti,fucccdet coelum cr nuas ius,in quo iuftitia inhabitat. Non habitat autem iuftitia nifi in calo, ut
Plato quo / cr Poeta dixeruntjn propria charitatis fanflitatis$ domicilio. Apud
homi/ Ac t regnat potius imuftitia,qua cr diluuium adduxit t cr incendui urbium
impia rum pro fudit, quaru fuperbia cr iniuria maxima memoratur.luftitia aut e
rtonfo Inm ipfe eft chriftuijj quo ornneiusmanat,omnis ordo, omnis lex
(NamcrStos ei legem dixerunt rationem fummi louis , omne moderamen , cr ai eum
ftettat owmom bene cr malcftHa dijudicare) fed etiam omnes qui coelum
adierunt,non pne iuftitia pervenerunt. Inde exuUnt aternum cades , rapina, q:
nequii poftit m ftitiam profanare. Hoccalm reftabh,hoc uigebit tanquam meltus,
cum genus ha Atanum ad uniuerfale iudicium aiduttum fuerit, cum dabitur pietati
ingens pra/ tmum,ahjs ad coelum Empyrium,quod[olum crit,f)>lendcntcsq; domos
afeenden/ 4bat4ltjs ad tenebrat sxtoriorcf in eentrotcrrx dctrufis.Alq
fufcinent tantu fui f OTCS 7i4 AVGVST. EVGVB. . • gores'xtemos,V quafdam quaft
procul mfmes mlucbunlurjtoces diuiitas longi. refonantcs audient, mcd:j inter
undequaq ; beatos, et undequaque m feros . Cedunt igitur ijlud ad corpoream
uium repertum rmouabitur.Coelum Empyrium refla/ bitjbnplcns fulgore terrae.
Tunc erit lumen Solis feptem uiabus maius quam jitij/ fct.Solcm,pro lumine
amplifimo, largi funoq; illo Empyrij caeli , quod ab alti fi/ mis fcdibus omnia
furfum ac deorfum immenfo lumine coQufkabit, Vate ufurpait te.Re Rabit autem
terra, ad quam cxuBi coeli reliquia perucnient , tametji xtberio fubBxntia leni
fima ft,qualis nubium albentium, pwr<fiimsrum,altarumqi- Refla/ tot terra
initium mundi,qux in xtemum flat, purgata tamen er complanata colli tois ac
montibus, quod Sibylla dixit- Docuit igitur dmus Petrus in Epijlola apud
Clementem inRccognitionibuf, quomodo nouum coelum fit futurum: Dixit enim
ftperius,o rvy ovpxvc$,prx[ens hoc calli quod cernimus, hoc caelum quod affi/
cis igni referuatum . Apud Clementem uero multa fuper hoc Simonis magi refH/
lens,impietates,di[fcrit.Vt fuperius Pbilofophorum p ofitx fententix de mundi
exi do perpendantur,dicendum effft Stoici er Lucretius , ut difto eorum probare
nituntur, rerum abolitionem naturali nec efitate futuram fujpicantur,fudius
fit/ turum ut rationi iudicioq; AriBotelis er ChrtBianorumjncns conquiefcat,
quam fiffiaonibus eorum. Vera enim efl fententia Chryfojlond , quam prior
Arijlote/ les,maiorq} Plato conceperant, corpus aetherium liquidi
fimxfubflantix fuapte « natura necdiffolui/uc uUofcnio, quemadmodum rerum
terrcBrespoffe conto/ \ befcerc- Quod cmm tot annorum curriculis iUxfum
fwt,cwusmagnetudincmj>ul chritudinem corporis , nulla temporis htiuna
Ubefsdauit , nulla fecularum ma/ cula uitiauit, utique talcfcmpcr futurum
efl,cuius fulgore nec unquam impalluif/ fcjicc decreuijfe perfpcdus efl,quod
pati debuit aliquando tot ante feculis, fi fu/ i turum eratyccrtc nunquam
patietur jiee aut fenio debilitatum, auritumifi diffluet* nec ardoribus ullis,
cuius efl alti fima rcgio,cundis ignibus inacceffa, concrema/ bitur,nec ullam
quam extera corpora iniuriam recipiet. Alix rationes apud Ari/ :
fotilcmtudcantur. Quod igitur PluUorchus ait inlibro contra Stoicos, cos aperti
prxdtcare: tcvs ffiat/s «as arras urat yiycrorecs, @ q>fXpn<roniins vm o
TrvfbsKXT ctvTOVs Sxrwtf xnfivovSH Kcerjmfiyvs 7ir«k:Vniucrfos Deos creatos
effe er interituros, liqueficiendos ab igne ueluti plumbeos cereos (p: ratione
quidem nulla fieri potefl: fed uero tamen Stoici loquebantur,ab anteriori/ bus
feculis au dita , quibus SibyUx Propbctxq-, cantabant fore, ut omnis aliquando
coeli compago , magnis ignibus inflammata deflueret . Ad alios eximius P rophe/
tarum E]aus,finuliter atque Stoici ferip ferat, Tabrfcct omnis militia coeli.
Com/ flicabuntur, ficut liber , coeli: er omnis militia eorum defluet fwut
defluit folium de uinea er ficu. In Euangelio quoque Deus ipfe, A fbra decorio
cadent, C7 uirtst tes cadorum mouebuntur.Et Dauid,lpft
peribunt.EtidcmDeus,Codum etterrd tranfibunt-Virtxtcs autem cccli,Grxci
interpretes apudEfaiam, SteUasituerpte/ tantior i. DE PERENNI PHILOSOPHIA.
7<i tantur.Vera igitur Stoici fcripfcrunt : frd quod diuinis rcuclatiombus
fuerat pro/ di’um,ilh futurum alia ratione credebant, naturaliter humore omni
confumpto- toUnt machinam a calo ufquein terras conflagraturam. Verum igitur id
erit: [ei cum extra naturx caleRis leges, qrnbus incorruptibile, nulLefi
iniurix fubtedum efl xtherium corpus, /it fuiuru,Stoici rejirre debuerunt, fi
poterunt non in fenium, icbilitatcmq ; corporis caledis,aut ignes illos immenfos
mundi , fed illum poten / tium , quum SibyUx monftruucrunt, Deum,melioru
mortuhbus daturum, cunilis, quo melior lucentiorq; mundus [equutur,rcnouutis
ulium mundum jiduru. O m/ tiis enim,uit magnus Paulus, creuturu hunc
renouutionem expedat , ingamfcens t? purturiens,npedunsqi rcucUtioncm filiorum
Dei. Qux quidem rcuelutio fu/ 'tura tunc efl,cum duritas fundorum corporum,qux
refurgentiu glorificabuntur, manifrda terris erit,cum qua rerum eundarum
renouutio confcquetur. Ob id ub 'tpfts rebus expedutu,quxntm cumfilijs Dei
futura fit in melius refvmjutio.Qubd igitur Marcus TuUius,indueit Stoicum
reftrentcm,Ex quo,inquit,cuenturum, no flriputant,de quo Punxtium addubitare
dicebunl,utdd extremum omnis mundus igne[ceret,cum omni humore confumpto,neq ;
terra ali poffct,neq ; remearet aer. cuius ortus aqua omnis exhaufla effc non p
ojfet : Ita relmqui nihil prxter ignem. A qua rurfum animante ac Deo,renouatio
mundi fieret, atque idem ornatus ori/ retur- Audierant euenturam mundi
conflagrationem Stoici, fed ad naturales cau/ fas eam rcuocantes,crrabant .
qjkw errorem ficile meliores Pkilofophi coargu/ ent-Partim probantes nullam
ofjrnfam poffeccelejlc corpus accipcre,partim nurt quam futurum,ut omnis humor
abfumatur,qubd ncceffe/it omnem aquam abfunt p tam,non in nihilil,[ed in nubes
ac uapores cuane[cere:quibus denuo coadis,re / paretur aqua,fcmperq; is ordo
remeet elementorum, nihil in nihilum abire,natu/ ra pudente- Nunquam, fi quis
arcana Naturx contcmpletur,eueniet,ut omnis aer, omnis aqua, eundi uapores
humoresq;, in nihilSt aut igneam duntaxat materiam diffoluantur,cd quod fimul
ardore Solis humor exhauritur,fmul aer frigidus fx eundus humiditatts
rcparatur,)imul in nubes hymbrifrras grautdatur,frmul in ca/ uemas fubterraneas
in flumina fbntesq; emanaturus,recipitur.Nec uUafit humo/ ris exhduftio,quin
eadem opera fiat eiufdcmreparatio-Tanta Soli radianti,poten ti,moles humorum
per omnem mundum obieda efl,ut eodem tempore quo conca quit humores,cr terras
ardoribus torret,dlio terrarum hcnuffhxrio regnet humo rum copia,uigens c r
dominans abfente Sole . & cum terras nodras inflammant xftitudics,humorq;
abfumitur ornnis,eifdem fub Antipodibus fxuit hyems,prxci/ 'pitesq; cadunt ex
xthere nymbi. Scmper hoc ordine uigente,qucm nulla tollat diu tumitas, tanto
contextu fidis elementis,ut alteris alterius pernicies nunquam cjfe pofrit,tot
funt,eruntq; femper in mundo nubes,humoresqi, quantu Solis et ignis, fbtmmxq ;
caledis.Nec dabitur unqua ut abolere po frit i finis aquam, tantam [em per
futuram , ut iugiter ardoribus Solis refiflat, omnanifr conflagrationem pro/
bibe* 5*1 ji6 kVGVST. EVGVB. hibeat. Sic
ardor fols diluuii prohibebit, dico a’Uc non particulares aut eonfUgr* tb.ies ,
aut elumones , fed uniucrfxles, quales Stoici f omniabant , Natura legibus ni
tnqua eueniur st, quod cuenhrenon pofiit.Quid?qubd fi uera dicerent , iam per/
nictes ifU cr humoris cxhxujho,prwapiu habuiffet, dut ad medium adduda fuif/
fet- lam forent tutes torrentiores , um minus ubtq ; uaporis , iam terras
fquxlorei prefli\fent,ixm torreri mortales coepiffent , exhxujlx maria,
flumina, paludes. Ut cus,porwn nihil haflenus conjicitur- Superefl igitur uera
quidem eos tradidiffc de conflagrauoneje nono mu tdo-.fed hoc unum non uidiffe,
non rationibus Na/ turx,jed illius nuubus hoc euenturum qui euntia creauit,
potens eadem qua creaf/ fet pole flate, eunda refoluere. Quem cum bonitas
impulerit ad creandis , quo con filio cr poteflate creauit,eadcm,pulchros
ordines illos, uinclxifc tenacia rerum re foluet-Creauit autc,ut etiam Stoici
fueb.mtur,homimbus omnix,quibus folis defu/ per fle Has micantes accendit,Sohs
cur jus Lunxi Jj meatus inflituit,terras proferre cibos iufiit, ammxlu bruta ad
diucrfos ufus eduxit.Hoc confihu cum generationis omnis caufa fuerit, idem
eundam generatione rcmouebit,cu remoti fuerint, quibus omnis generatio
parabitur . Nuit Naturx neceflitas Solis xtemos curfus jiflet , nuilt luminis
naturalis hebetabo flagrantes eius radios terris auferet ■ Sic nullus ne
ccffarius ignis populabitur aera cr terras, aut inundatio rapiet montes cr eam
p os urbesfyfcd quidquid euenturu eft,cius conftlio dabitur , qui rerum leges
ex/ cogttaffet.Q^as tunc abolebit,refcindct,cum hi quibus parata fuerant
omnia,re/ monebuntur. Kcmouebmtur autem homines e terra,quod cr .i StbyUis
Prophe/ tisty prxdidum fuit, et Philofopht fi profundius conftderauerint,
negare non po/ tcrunt,cum tanta flagitu terras oppriment, ut uiuerc mortalibus
fu rmferabtle,ui/ txqi mors i eundis prxferatur.Hxc una caufa. Maior autem cr
apertior, quod indicandi mortales in theatro totius mundi funt aliquando iudice
Deo: Qj}od tota icificatio animorum e 7 corporum futura efl: cum qua ncceffarib
curfus ijle uiu quotidianus mterpolabitur,utft locus meliori confiUo, cum
confulet melius horni itibus Deus, hoc ordine uitx corporex fublato , bonis
prxmia debita redditurus. Qjjr fi Philolofophi perficere potuiffent, quanquam
fmles fomniantibus qux/ dam fuper hoc augurabantur,non recufaffent optimam bone
expedatamq; ab om nire creata renoindonem, fueri. Nam quotidianam uitam non
modo non lauda/ runt eorum pleriq; , uenm \ bonum non iudicaruHt,ut deplorarint
uitam , mor/ tfffltj; ei foede protulerint. Viderint igiuir ratione duce et
incredibili deftderio ex/ pctiucrunt aliam uitam,txntwmim in itis diurnam
prouidentia uocantes, quid h o mines nuferabiliores eundis animalibus prope
creaffet. Qtjx quidem perturbatio tollitur cumfilicitas alarriLitty maior
oflenditur fiitura,renouato mundo. Hic om nis arumt tumultus fedatur,hic ceffat
xdnwratio,bonos nue infelicius agere quam tnalos,im?une uigere flagitia,exdes
bonorum uolitare, fortunam pcflimosquof/ que jittibus fecundis in portum
collocare. Itaty quod ait Philo tudxus, deteflatus DE HVNDI EXITIO: % f
tHecratusq; exitium mundi: vvo <At 8t» <J>3fc*f to3J Xiy{\j cevrby ,
mia<rii)7Vt-rty.b yXf &ti{ anxffxt a*0(rM*«j>i(^^3if*S.e^ce
&Sl,t(0U 7rcurni cu7i& ccyx$£,ewo>noAi yH-ny7rxfx tosto <tA»3»
<Ao$cc$san:Ncmpc,diccre porro mundum diui / tiitus occidere, ante omnia
flagidofifmum efl. Nc$ enim Deu* <t«tor cjl inordina
tionis,confufionis,intcritus,fcd ordinis jicnufhus, cruitx: omnisefr eum effe
cau ftm boni,tn confejfo ejl apud eos,qui ucnuicm proftcntur.Dico ego
Pbdoni,rc/ nouado mundi comprobabit Deam bonorum, pulchritudinis , non
interitus auto / rem. Non enim diruet mundum,uelut opera fuu perofusjed
renouabit,rcjicict,dd Ut meliorem,aperict tbcfjuros bonitatis , quos nunc fecundum
dmtusfapicntiae fu £ prudenter occultat. Tum ucro maxima largitate pandentur ,
effundentur ar/ cana bonitates. Neq; ucro demolietur Deus mundum , nihil
amplius datum , aut animo iniquo quod bencjicijfct male perditurus,boc
diccrc,fl»gitio fi fimum . Sci quoniam flatus t fle rerum non optimus ejl , cr
quo non pofit melior effe , qutm etiam nuitis lacrymis fepe defletus ejl i pifs
, multisq; malis obnoxius iudicauts, Deus pro fua clementia rcRituet meliorem ,
ut diruta folocp aquata Alba rcftda Roma fuir.Haud mnus pro rtiundo
eorruptibili,caliginofo, animorum ergaflulo, oRendetur lucidi fimus,
optimus,fbrtunatus , in fine ceu fupremum bonum repo/ fitus.licuerus ordo,ucrus
mundus, er omatus,erit ucr a uita,cum prafensabip fis Phidofopbis pene pro
morte fit habita-Hxcrcfronfio credo non dtftlicebit Ptt toni. Qui quidem dogma
Philofophorum de poRera mundi atemitate fequens,c 7 Solem Lunamfacr eundam e
ali pulchritudinem , cum Peripateticis ab interitu dcfendensjacros autores
fuos, quorum religioni initiatus effet , eum canunt abo/
lcndurn,rcfandcndumq;calum,fulgoremJiderum denigrandum, liquidi f imam
flcllirum , totamcj; cali compagem ignibus incoRam er tabefiflam lap furam m
terras , qua undem ratione tueatur , libenter didicerim . Veram no/ »’ ftri
beneficio ealeRi,ntyRcnum apcruerwrt.Hac de exitio mundi dixi jje fit cil y h T I M V M P V T. C A/ Eram igitur
beatitudinis fontem effe Pietatem : C quoniam l! in adiombus uirtutis bratiludo
conRituitur, fons autem iu Rarum , redarumcp adionum ejl Pictas ) atque hunc
effe finem totius felicitatis, omnium^ uirtutum, atq: adionum i moderamen ; er
qui diatBcatitudincm, feu Fcltcitazm, 71» AVGVST. EVGVB. LTB. X; Fincmq; omnium
rerum, nihil aliud eum dicere, quam Scientiam, CT Cultum Dei: V hanc ejje
phdofophorum q uoq; [cntcntiam,dcclarat mirifice, confonanscum facris literis,
idc Art8otcles,qui libros de Moribus ad E udemii abfoluens, quem/ admodum
Salomon [uos claudcns,dixit:Finem dicendi faciamus : Deum time , er mandata
eius obferua-.Hoc cfl omnis homo. Sic A rijloteles iUo praclaro fine ufus
ejl:Omnes asiones noftrss,omniaq ; jludia, rerumfy pojfefiiones , tanto iudican
t dasejfe meliores,quanto magis ftcerint , adiuuerint ad cognitionem , er
cultum Dei. Deteriora autem oenfenda, qua nobis impedimento fuerint, quo minus
cola/ tur Deus. ut quafi fic jlatuat,ft quis eius fententiam planius
euoluat,Quoniam,in / ?uit, Felicitatem ueluti finem fupremum quxrimus:
Felicitatem autem tibi demon/ ro,camq; dico effe beatum, jrliccmq; animi flatum
, complexum , focietatemefr omnium uirtutum: Apertius, ait, tibi loquar :fcdes
omnium uirtutum, er finis ille, ad quem quicquid agimus, quicquid pofiidcrc
fludeamus , rcffiicicndum ejl, Con/ templatio er Cultus Dei ■ Cum,mquit,huc
perueneris , tunc finis ejl , tunc beatut eris. Ob hanccaufam quxcunq; tc
iuuerintut huc pervenias, pro melioribus ha/ benda-.qujc
prohibucrtnt,impedimentoq; fuerint,deteriora indicanda. Et is terni/ nus
uerus,hjtc optima diffinitio , optimus rerum cognofcendarum modus . Sic lo/
quitur AriJlotcles:*7i;tiy(ufi<ris kqu kth<ti: ruy (pv<ra «yaSiSymin'
ora tIw tjP SiSuihistc &iuviayH ortiucn^n « <Qj./toy * xtoup
&y(cS&y,ctJUTM ctptsH,i(gu.V7<&' ogos
xcctoJs@',a7ts</ltjJ& 2NJ'eccy,H dfg. {zsifBoAlut k(dAv& -ny &t
oy fkfccmAj&yiryk thupayt Kjsth <Ah cpcwAi < FINIS. DE NOMINE VRBIS
SVAE EVGVBIVM, QJOD CORR.VPTE LEGITVR *?vd scriptores; bt q.va ratione fit
proferendum. ifum cfl in calce operis huius docere, quodfvrtaffelegen/ tibus
non fuerit ingratum. Si quis ejl, qui nefeiat nomen ur bis mea, non ejl
Eugubium , fed ut apud probatos feripto / res conflat ■ Jguium , er ciuile
nomen non Eugubinus , fei lgums,uel iguius.At ne nona, atq ; aunbus mfitatauidc
rer affirre, fcquutus fum uulgicor.fuctudinr.ubi $ me Eu/ Stibinum appellans.
Verum hoc nomen adeo corruptum, leprauatmfy ejl apudJcnptorcs,ut nift wdicim,
folerlia $ Dodtfiimorum taro nwtfCr %' / k * DE NOMINE VRBIS SV AE- 19 Asm, cr
fides Antiquorum codicum fuffragata c([et,diffictlc potuerit reeognofci. Non
fidfje igitur oppidum ignobile Iguium, declarat, quod eius meminit Cafar itt
Commentarijs,TuUius in Epijblts ad A tticum, Ptolemaui, e? Strabo in Gcogra/
phia, Plinius in libris dc Naturali hijloria. Silius quoque Italicus . Sed tam
uariea/ pud hos omnes deprauatum ejl id nomen, ut apud Ca forem primo dc Bello
Ctuili uocetur T ignium , addita litera T , ex nomine Terni Pratoris Pompeiani
, qui prxfidio quinque cohortium oppidum dejtndcrct: apud Ciceronem de ea re
atque Cafar loqumte Sifigmm-.apud P tolomaum tfuium, apud Strabonem itor, apud
Silium inginum , apud Plinium in deprauatis exemplaribus ciucs dicuntur I ngi/
nini. Caufas au'cm deprauationis huius, quas ut dixi, mecum • Doflifim huius
fe/ eulirepererunt, quorum iudicio fuffragad funt codices antiqui, explicabo .
Dico hoc oppidum efjc , quodin Commcntarijs Cafaris de Bello
Ciuilidcprauatiflime uocatur Tignium,de quo C<efar,cum P if aurum Fanumqs
oppida Vmbria, ab Eu/ gubio non longe diflanda,memoraffet,qua ipfe fuis
prafidijs occupaueratjubic/ cit hisuerbis-.lnterea certior fidius, Tignium
Termu Pretorem cohortibus quinqt tenere,oppidum munire, omniumcj; efJcTigniorum
optimam ergafcuoluntatcm , Curionem cum tribus cohortibus,quas Pifauri er
Arimini habcbat,mittit: Cuius aducnlu cognito,diffifus municipij uoluntati
Termus, cohortes ex urbe educit , er profugittmilites in itinere ab eo
difccdunt,ac domum rcuertuntur.Curio onmiunt fumrna uoluntatc Tigniu recipit.
Hac Ca far. Deprendcrunt igitur eruditi caufant deprauationistnam hoc oppidum,
ut ejl apud Lucanu, in Vmbria ejl. Eugubium quoque, ut Plinius docet,in Vmbria.
lUud oppidum Tigruum dicit effe in VmbiU Lucanus, feribens de Bello Ciuili,eo
carmine. Gens Ethrufca,fuga trepidi nudata Libonis lusqi fui pulfo iam perdidit
Vmbria Termo. E t Ludius Florus his uerbis.Prima Arimino figna cecinerunt, tu
pulfus Hetrurii Libo , Vmbria Termus, Domitius Corfinio Nullum autem nunc ejl
oppidum in Vmbria,nec ullum extat eiusucjbgiit, quod uocetur Tignim: er illud
oppidum non procul Arimino er Pifauro er F ano [itum erat,ut quod d Cdtfare cit
his ipfis nominatur er ccnfetur : Eugubium quoq; non multum dijlat a Pifauro er
Fano. C tufa igitur deprauationis,quod multis nominibus accidit, fuit nome
Termi P ne toris, qui litcram primam fui nominis dedit I guiotnam locus in
Commcntarijs ha bebat . interea certior filius iguium Termu P morem cohortibus
quinq ; tenere . facilius enim fuit ut pro u, legeretur poflea n,ut qua
una,eadem$ litera ejl furfutn icorfumq ; uerfa. Imperitia igitur feriptoru er
deprauado codicum, fecit ut prima Utera nominis Termi adderetur nomini
Iguium.Haud mirum quidem,Nam maio ra mon&ra olim in omnibus bonis autonbus
uifebantur . Huius deprauationis uel iUud clarum argumentu cfl,qubd idem
oppidum, quod in Commcntarijs appella/ ptr Tignim, mEpiftolif di Atticum
dccifdem oppidis, qua adhuc a Pompcianis Z< tenerentur, ' t .y-. * I . .DB
NOMINE VRBIS SV AE. Jtt Vtr&rix cu Ixtida fufceperunt,expulfo Termo duce,
qui Vmbria pofidebat pro Pompdo,lulia difla Jif.an propter lutum uxorem
0(Cudani,detcrminore non tut te mus. Hxc hiftoria,tametji non adeo Latine er
polite, fed fatis ad eorum fidem, quxfcrip fimus, ut Tignium in Commentarijs Cx
faris nofcatur ejfc lguium,quod * Termo prxtore Pompei j teneretur. Nam Ludas F
lom congruens cum hac hi/ fioria fcribit, Prima ciuilis belli arena Italia
fuit,cuius arces leuibus prxfidijs Pont peius infederatfed omnia fubito Cx
faris impetu oppreffa funt. Supcrejl Plinius,m cuius ht fioria libro lll.de
fexta rcgione,pojl Forofempronienfes numerantur I n/ ginini. Sdcndum hunc quoty
locum effe deprauatum,quod tum rado,tum fides an liquorum codicum ojlendit.Ac
primo ucl hinc liquet non cffediccndum,qucmad/ modum hodie dicitur Eugubiu :
nam Plinius numerat cuiufq; regionis oppida fe/ eundum rationem Alphabeti,
primumq ; reccnfet qux indpiunt a Utera A , fubij/ c it alia iuxta literaru
ordinem-.pojl Forobrenitianos er Forofempronienfes nume rantur Ingutini. PUnius
ergo recenfuerat noSbrum hoc oppidum fub Utera I, non fub Utera Emamft indperet
nomen d Utera E , non nominajfet ipfum pofl ea qut indpiunt cum Utera F hoc
argumento cft,deprauate tutlgo dici Eugubium.Ma/ nifrfla quoq; ratio efl cur
deprauatum/it , ut pro Iguini in PUnio legatur I ngini/ ni.nam apex qui folet
Latinis fuperferibi literx I, uidetur nonnunquam effe Ure/ viario , cum
uolentes ftgnificare prxpo(itionem 'm , fuperponimus quendam api/ cem.itatp
exiguum punflu U terx I , ftdt ut putaretur prxpofitio in: at<f ubi dice/
baturin PUnio I guini,ab imperito feriptore fubiedum fuit Inguini: pojlaUa
quoq; corruptio fidlc irrepfit inter Uteros u,n Hxc eadem corruptio accidit in
SiUo Ita/ 1ico,qui Ubro V 1 1 l.dcfcribcns populos Vmbrix,poj i HifeeUum ac
Normam, op pida Eugubio fuiitimx,recenfet Inginum,co carmine , Hiff ellum, duro
monti perfixa recumbens tJomia,cr infiflum nebulis bumentibus olim
Viginum,patulofy iacens fiue moenibus aruo Fulginia. Fuit igitur hic quoque
fimiU ratitme deprauatum,quoniam apex fu/ perfignatus prime literx nominis ab
imprudentibus feriptoribus pro Utera n, ac/ ceptumejl: ferip ferat enipi
Silius, qui in hoc carmine fequitur ordinem Plinif, aliorum (p Geographorum in
recenfendis Vrbibus , Iguium , uti apud Cxfarcm, VUniumq; legeret , c r
interpres Silij ait inginum oppidum effe in Vmbria : nui/ Ium efl autem
memorabile oppidum effe in Vmbria cui pofiit hoc nomen dpplicx ri.N tm quod ait
interpres,lnginu 4 Strabone pro monte acdpi,in Grxdsexem/ ptaribus Mons iUe non
Inginum,fed yiyyzvoy opo;,Mons Gmgunum uocatur , his uerbis , «v-F </P ici ©
o eejo-is 7tct« u ic (3 t o yiyyivoy og ac • Hos ter/ minos ponit Vmbrix
Strabo, Flumen Aefin er Gingunum montem, qui ho/ die quoque uocatur Gcnga : ni
fi forte Strabo ferip ferit Cingulum cf«S terni/ nus . Ncc mirum quod. nebulis
inftfhtm oppidum Ejugubium dicat Silius: fdfact enim ei pUnides,quam nebula
mane femper opacat , uehementiws Zs; * illo ?** AVGVSTINVS EVGVBINVS iflo
foruffe tempore, Jt planicies erat inculta , ©* palus nebulam exhalabat . At
ids- qubi Eugubimin planicie dicitur fui ffe fttum , ubi nebula inumbrat :
propter rea dicit olim, non fua tcmpcBate . Sciendum quo<£ hoc nomen apud
Strabonem dc prauate legi : nam pofl Hi1, pellunt oppidum Eugubio finitimum,
fubijdt "lrof, ltor-Eratf :iluet pro Tau, Gamma. Sic Igu-Sed
reliquuquoq;nomen corruptum fuit,utalu plera# non minus deprauate apud eum
leguntur. Scdreuertor adPli/ nium . Dum hxc mccu agitarem. Angelus Colodus
Epifcopus Nucerinus,uir no/ {hi temporis dofttfiimusjn duobus Plini js, quorum
alter rft uenerandx uetujlatis, alter ex prima imprefiione cum primo fuit Plinius
excufus, ostendit , ubi nunc itt uulgatis exemplaribus , c r his etiam qua funt
impreffa in Ccrmania,legitur Ingi/ nini,omnino effe I guini: hoc ego manififle
uidi. i Uud autem uehementer in Plinio animaducrtendumejl, cuius me admonuit
lacobusToreUus Fanenf:s,uir excelletp tis ingenij, cuius fere totum ejl, quod
fuper nomine Ig uij fuperius attulimus : is df prendit duobus alijs locis
mentionem iguij fieri apud Plinium libro X.V. cum agit de oleo faditio ,&
libro X X 1 1 l-cap. 1 1 1 l.de oleo quot}; feribens : fcd is l ocus non
admodum deprauate lcgitur,erat'qj clarus multis,his uerbis: Scleucinum, iit/
quit,ncruis utile effe diximus,ficut herbaccu quoa; , quod Enguini circa uia
Fiam/ miniam uendunt. Hac Plinius. No admodum peruerfum cB,ut pro Ignini
legatur Enguini, quos ait effe iuxta uiam Flamminiam,ut uerifiimum ejlattmgit
enim Ig ui nus ager uia Flamminiam.QUin CaficUum Ditionis Ig uij ( quod ab
antiquifiimif Grxcis uidetur appellatum Schiffa aoro ri <r£» £«{/,proptcs«
quod fcinditwr i/ lic A penninus, ut quafi fccuri [edus uideatur ) uia F
Lmminia medium pertr anfii Hio Ignini oleum herbaceum uendebant, neruis utile:
Herbarum ftquidcm,iton fi die alibi nafcentium,firax dic A penninus.Nafcitur ad
alia Coccus,fcu V ermtcu/ lus affatim kftus ex herba uulgo PtmpincUa- Huius
igitur olei meminit ide Plinius etiahb-X V.fed locus, ut dixi deprauatifamus
cfl. Audi igitur rn,cr confer locum libri XX II I -cum hoc X V-ubi de
olcoJUlitiQ feribit his uerbis:Suis,ait, herbis componunt inter Cappadocia er
Sclcuau quod Seleucmu appellant, neruis admo dum utile, ficut in Italia e g
ummi. Locus,ft refie penfites , perperam habet, ut pro Eguuij legatur egummi :
diccndumcp, Sicut in Italia Eguij. quod locus ipfc te fla' tur abunde: nam
nnHum oleum conficitur e gtimmi. Adhxc oleum tUud quod feri/ bit libro XX 1 1
l.nems utilc,herbaceum cf\,non egummi.Prxterca famlcsfunt inter je locus de
libri XXIII. atque quintidccimi , proptcrca, quod refert repe/ tuqs cifdem pene
uerbis libro XXII I. eadem illa de oleo,qux fcripfcrat quinto/ drcimo-.idqi
ipfc Plinius demonflrat,Diximus(inquit libro XXII I .)neruis utile Scleucinu,
ficut herbaccu quofaquod Eguini uendut.Atubi hoc dixerat Pliniusfui delicct
qmtodecimo, ibi ferip ferat oleum herbaccu neruis utile,non oleum e guttt mi-
Quantus error , ut oleum herbaceum transferatur in oleum egummi i EI cum idem
Plinius ait,Sicut in Italia: iudicat quod clarius repetit XXII I .nempe cire a
uia/it, «, « i ..4 - 4. . 4-w DE NOMINE VRBIS- SVAE' 7*1 Hiant flttwniniam
.Atque obfccro imprcffores omnes ,ulpo& hac tam in Csftrc quim Cicerone er
Plinio locos iHos cafligatius imprimant: N a quod ad me attinet , plurimi* his
debere fateor, qui hac aperuerunf.in primis# UcoboToreUofanenji, pe r fricaris
ingenij utro: cuius iudicio ut dffentirerpoB aliquod tepus fecerunt con/
iefturx clariores, cr probata fidei codices. Igitur nomen urbis rfl
lguiu,ciuile Ig ui nuSyUcl Iguius,ut ejl in Cafarc-Magnitudwcm utres# oppidi, V
quid momenti ha beret,tcflatur,qudd iUo beOoCiuilt,cum Fanum,Pifaurum,
Anconamfmgulisco/ hortibus Ca far occupaffet,mifu huc tres cohortes, V Pompeius
#iin# cohortium prxftdio cum pratore Termo tenebat . Vetujktem declarat
Maufoleum extra met nia,cr theatrum:tum complures tabula anes reperta in
agris,litcris incognitis in tifa,quas hucuf# legere potuit nemoifufticantur
nonnuUi H etrufeas effeuumte/ gulx}cpulchrontm,eifdcm literis imprejja,ab
aratore inuenta,cum finibus diis , , Exefa inuenit fcabra rubigine pila. Aut grauibus rastris
galees pulfabat inanes,. Grandu# effodis mirabitur offa fepulchris. H» autem
Vrbibus e r his finibus \guium,utfuum cognofcas,terminatur.k Heri/ die
Perufia,a Septentrione uia ¥lamminia,qua pmctratApenninos mon/ tes : ab Ortu
Sentino , Saxofirrato uulgo , Nuceria colonia,¥o/ ro ilamminij : ab Occafu
Ttbcrno, uulgo Tiferno, in media fere italia,nuncfub ditione Ducis Vrbini.
LOCORVM ALIQUOT IN SRAECIf IAT1 nisfy deprauatorum emendatior le(Uo. 5 Vagina
j, ttrrfu *4,kge commercio, 5, 2, haberent. 7, J7, locum. 12, xlrtxy.
i),i4,coordtnanf .ibidem 10,;«. ibide n,e»S. «7>J4, «moi. ,, iyoJfAs, ibidem
n,idejl. u,i9,i&iT0iS,ibidcm jo,fcv3v{ TxvxJrrx ytm , ibidem 1 1 ,
TVneyyJcroi. is,t7,altera. 28,16,0 wf 0. jo,t6,diuut iUe. jt,i8.<pxnfcj>.
»7.18 ^uvi. 40,9, ibidem i8,V7t«(C/ otus. 4*,i 50,21, w«<r«», ibide
}!,oi/Tijbtdem }6, ur/wTfoS. 51,«, Mrns inde.ibidcm pubertate. 54, 5,t*|/
xKt^xy .ibidem u, Archetyppa. H,i,aut.ibidem lyonfbrmatio. f<s,?4-,Grxcum.
i7,i<s,fubjlantu expunge. 58,25 ^CKfosoiyiiPcc. , i6,quem ea coleret . 6t> 1, unyx.
<S4,'9,To)j/. «5,5,» cfuTiC.ibiifm i7, xi<Atoi.ibidem t9,dyoiosisiy,1xos
<7i. 66 , «8,ci 69y9,ttiTHA&i.ibidemij,HK0hsT»<rccir.ibiJemi6,decreU.
70, i4-,oracula folum ibidem i9,/airoiKi<r/acl.ibidem s i,w fdxqxrx.
7i,%Erytbr<eam.ibi/ dem 10, TupoTHyofiverxy. ibidem 14, ferunt. 74,
i5,prwwum. «Wirm Retiam uoca} en.ibidc i9,nrfC>ndyoyoy.
75,**,*<m<r*ttv«^J. 78,9, iKyxruoy. ibidem 8o,i4.,yiyl3j.tbidem 18 ,ad
eum, qui. ibidem 29, «rvwBr jTOTi^uy. 77,t,I<ifocjj.* 87y8,xvTcS.ibidc
z),iuroitt<n.ibidc i4,nracyxx// Aeos.ibidc z8 ^xfxySsyxi.
88,z6,vrgtsH<rx(itro{. 9i,*5,Pytb<tgorrof pbi/ lofopbos.
9j,j9,«pWT«/{t<3j. 9 4-,^, comem. ibidem 17, omniacj; qtue. 99,
u,yiWMyatrxikov . ibidem n, iyrvrifu. 109,8, procedere, ut , jo, ejleffe- m,
17, Tertium. u},7,eflfccunda.ibidem 15, rx Platone- 114,
3iyinufitatum.ufyi4yiUum. n6,i,denotabat.ibidem n,us oclvtyiaxrtiePLH.ibi/ dem
nycunAif. 117, iz,kmAio. ibidem js, Amellus. n8,if, eum qui eft. 120, aj,
bxc.if»iifmz8,</Ii(t*ticj>//ii('flt/.ibi(fc‘mjo,moxpofl«nurn. izyi,quxno
primo. 122,1, fub&antiam cum collocans. ibidem s<, iw*. ibidem u-Atytre.
ibide t9.x'nix\j Ja/jjbarocKrst'. i2},4-,7Tfdi7tsoy.ibidem 9, ay.l$i>tfoy..
124,8, ifufHyivoy. u$,i,cauft. ti7,i8,/xy^xya)) tx{ 'ixyoyo^wpxioy cre.tbi/
d£mz9,vtso</kjx(tivs. 218,2$, perfefla- ibidem n,iUo. «29, i^rmoJyfx xnr'
xofs. tjo, 2, ytyyooyiys. ibidem .ibidem 7,xvjH.ibidem ji, afferebatur. nt,t,yH
Aylx. i}4-,n,fuum. n6,ji,ipfafua. 24.0,10, guber tutorem. i4.i,4.,mfiibidem
i$,xvtKMAvt(r . 142,11, •ssxyfxsrx<ri. 14?, «8, illud oraculum-ibidcm 24
,wr«0fc. ij-^i^vv-ibidem 9 ,immcdiate.ibidem 17, idin. «45 , j4 , fontibus
[uperiores. ibidem v, iK^K^lo. ibidem 19, iyxvoy rt. «51, 25, A tiwo(xtuM.
i$i,z9,iuuentam. 154,?, tabrjf. ibidem u, difficile effe. n8y6y<rv(D-ati.
i6o.tf ,Kiy9<rtsibidem i4,Dei partem. i6i,i,ist zrcer fcoy. i6}yiycaMi$imo-
i64.,6,dcbucram.ibidem u,cvfoilvfo .ibidem j$,x»i f«. t6i,ut.,«vfifiivot.
t66,t8,v<AxfoQfty.yoni. i68,tS,v7ngy.iyiBHS. «79, i6,Hmc<{;.
i8o,i9,<7itMy3-n<r«y. 290,1,(197^0!, «95,24y»rffBJOT f*«-
«95,io,i»'«cA/<rxw. i9?tu,q>oifltS. 207, 17, epvhxjf oywt ■ 219,
n,&7f>vjey fc E R R A T E N. u,Mofcs.ibidem u,7rcc<r)(V<r/y.ibidcm
t%mounx.7rw ii ibidem ji, ytvvm. t6i,xi,</lUTOSMvrorTV. 161,17, oMiii »//£*«{/,
x6^i%yinx{o5. ^ 166, *8,Tf/ctKgec.. »70, 4,fc|«*fci. i7},7y<fiw£pu-
»74,»8,>w,e5 K9“* ^ x77,ij,eU7ixy. ibidem j8}fartey. 178 yi^,yiv^"xy.
ibidem 10,0 SieStuy- Smi /zti/ ei «.Vio jrotKTfcScWici-flCTOl tot ipni/ulvei.
281,28, kot4>. i8j.uk imtxxpitof)7iXfK- 288,4,0 nfiyyixsu. }o6,7,/jii(xciS‘
ibidem n, fufip/ vxis. joiti,iyx\Hiicc.ibidemkiX7r^f'‘KfotS>ibidemi^oyoi/.
ji4,io,aareu tsti . ibidem } ?,t/XT». jie^^iibidcm i5,eTi 0.
3iS,i5,<rt^Cvc-wtt; ji^UjTOiJ. 320, 8,ct^cy.ibukm ovii expunge. ‘0 * K A TTTNome compiuto: Guido Steuchi. Stucchi. Guido Steuco. Steuco. Keywords:
Crotone, i velini – I crotonensi --. Cicerone, ovidio, Virgilio, plinio, roma,
aqua virgo. Refs.: Luigi Speranza, “Grice e Steuco” – The Swimming-Pool
Library.
Luigi Speranza – GRICE ITALO!; ossia, Grice e Stilione: la ragione
conversazionale del principe filosofo. – Roma – filosofia italiana – Luigi
Speranza (Roma). Filosofo
italiano. Tutor to Severo Alessandro, the emperor. Stilione.
Luigi Speranza – GRICE ITALO!; ossia, Grice e Stilone: la ragione
conversazionale del proloquio del cielo -- il tutore di filosofia -- Roma
antica – la scuola di Lanuvio – filosofia romana – la scuola di Roma –
filosofia lazia -- filosofia italiana – Luigi Speranza (Lanuvio). Filosofo romano. Filosofo lazio.
Filosofo italiano. Lanuvio, Roma, Lazio. Appartenne all'ordine equestre. Segue
nell’esilio QUINTO METELLO (si veda) NUMIDICO. A Roma, è maestro e scrive
discorsi per altri. I suoi discepoli più insigni sono CICERONE e VARRONE. Conoscitore
sicuro della coltura latina, èil primo rappresentante notevole della scienza
grammaticale o grammatica filosofica. Saggi: "Interpretatio carminum
Saliorum"; "Index comœdiarum Plautinarum", "Commentarius de
pro-loquiis" -- uno studio sulla sintassi di impronta del Portico. Inoltre,
cura edizioni di saggi altrui. Gli è stata attribuita un’opera
glossografica. The
text of Svetonio (Gramm.) provides a list of the first Roman philosophers who more
or less exclusively are devoted to grammar. Instruxerunt auxeruntque ab omni
parte grammaticam L. Aelius Lanuvinus generque Aeli Ser. Clodius, uterque eques Romanus
multique ac vari et in doctrina et in re publica usus. The first refers to the philosopher
Elio Stilone, a native of Lanuvio, tutor of Cicerone and Varrone. From Gellius
it is possible to gather some information about his linguistic and philological
studies on PLAUTO, then resumed and developed by Varrone. In a proper
linguistic field, some fragments testify to an interest for archaism, investigated
both in the carmen Saliare and in the XII Tables, as well as in the ancient
Italic languages. GELLIO also reports the title of a ‘saggio’ by S.: “Commentarius
de proloquiis” in which, as GELLIO himself informs us, “pro-loquium” is used to
render the “axioma”, a technical term of the dialectics and philosophical
grammar of the Porch which indicates a simple sentence, complete in all its
parts. GELLIO adds that Varrone borrows ‘pro-loquium’ from his tutor and uses
it in the XXIV book of the “De lingua Latina.” Therefore, Varrone is indebted
to Stilo even with regard to the syntactic terminology. However, the
grammatical field in which the dependence of Varrone from S. is more widely
recognised is etymology. Dahlmann, recalling a hypothesis by Reitzenstein, suggests that in V-VII of “De
lingua Latina”, VARRONE largely makes use of a
Etymologicon, of the Porch, rendered into Latin by S. VARRONE himself
acknowledges his dependence on S., often quoting his master for the etymologies.
Out of CI certain fragments of Stilo's
collected by FUNAIOLI, IX are quoted by VARRONE. One being ‘cælum’ < ‘celare’
since its antonym is 'to reveal,’ which makes use of a method of S. --the
antiphrasis, by means of which the sense of an expression is explained by its
antonym. A teacher of Varrone. A highly accomplished scholar. He was the
philosophy tutor of both CICERONE and VARRONE, amongst others. Nome compiuto: Lucio Elio Stilone. Keywords:
Varrone Quinto Elio Stilone. Keywords: Portico, proloquium, axioma, Cicerone,
Varro, Stilone, Gellio, Svetonio.
Luigi Speranza -- Grice e Stobeo: la ragione conversazionale dell’anticuario
della filosofia – Roma – filosofia italiana – Luigi Speranza (Stobi). Filosofo italiano. Stobi, Peonia, Impero Romano. An
anthologist whose work is an invaluable resource for antiquarians. Nome compiuto: Giovanni Stobeo.
Commenti
Posta un commento