GRICE ITALO A-Z P PUB
Luigi Speranza – GRICE ITALO!; ossia, Grice e Pubblicio – la scuola di
Firenze -- filosofia toscana – filosofia italiana – Luigi Speranza (Firenze). Filosofo italiano. Pubblicio.
Firenze, Toscana. All'interno stesso della più
ortodossa tradizione dell'ars memorativa ciceroniana – CICERONE (si veda) -- non
erano mancate espressioni di una particolare sensibilità per il problema
dell’IMAGINE. Certe pagine dell’ “Oratoriæ artis epitoma, sive quæ ad
consvmatvm spectant oratorem; ex antiquo rhetoz. Gymnasio dicendi
scribendiq. breves rationes; artis memoriae, etc. Editio prima, lit. Goth. -- ”
– cf. Oratoriae artis epitoma; vel quae brevibus ad consumatum spectant
oratorem, ex antiquorum rhetorum gymnasio dicendi cribendique brevis rationes,
etc. Lit.rom. cf. Oratoriae artis epitoma: vel quae brevibvs ad consuatum
spectant oratorem ex antiquo rhetorum gynasio dicendi scribendique breves
rationes nec non et aptus optimo civique viro titvlvs insuper et perquam
facilis memoriae artis modvs P lucubratione in lucem editus foeli cinvminite
inchoat oratorie institutiones ex veteni institutoP ad cyrilly cesare
faustissimus delectem. Venezia,
Radtole augustensis ingenio miro et arte perpolita impressioni mirifice dedit;
Augusta; Angelica, Roma -- giovano senza dubbio a comprendere come tra
l’immagine di CICERONE e quella dell’iconologia sussiste un legame reale. Una
“intentio simplex” e spirituale, afferma P., non aiutate da nessuna corporea
similitudine, sfugge rapidamente dalla memoria. L’immagine ha appunto il
compito, mediante il GESTO mirabile, la crudeltà del volto, lo stupore, la
tristezza o la severità, di fissare nel ricordo idee termini e concetti. La
tristezza e la solitudine è il simbolo della vecchiaia; la lieta spensieratezza
quello della gioventù; la voracità è espressa dal lupo, la timidezza dalla
lepre, la bilancia è il simbolo della giustizia, l'erculea clava della
fortezza, l'astrolabio dell'astrologia. Ma soprattutto giove richiamarsi, nella
costruzione dell’immagine, a VIRGILIO e OVIDIO. Le loro raffigurazioni della
fama, dell’invidia, del sonno, potranno essere felicemente riprese in quella
COLLOCATIO IN LOCIS che fa uso di immagini rare ed egregie. ilucub:ationc in
luccm editus: oelict numinc 3f ncboat» 0jato:iae inftirationcs:eji: veteru
inftttuto: perjfaco bum Ifrublicinm : ad/Cfrtllnm caefarem fanrtifltmurn
oelcctae. 3 quis: id opcris oiligcns cjcamina tor infpici. it :,boc mcnte fecu
facile cogitabit: (vtDI3aratulij JCicc/ ronis cnatoiu principc vbis owa/
tiffimts vti vidcamur)non pam in fc babet fructus:copia oiccndi % co moditas
ojation is: Si rccta intdli gcntia ac octcrminata anitni mock rarione
guberncrur. Qnas ob res illa qug reteri inanis arroganrig ca t fibi affumpfcre
rclinquimus. Tlam illincparu multa fctffe vtdercntur:ca couqueficruf.qugnibil
atti ncbanr.vt ars oifricilio: cognitn putarer. Tlos vcro ca que. ad rati oncin
okcndi pertincrc vidcbant fumpfimus: Tlon cnim fpc qug/
ftu8autgIoiiamoti:adfcribendu vcnimus.Scd vt induftria no flra Irudiofojii
voluntatibus moja gcram 9 .Tluc nc nimium lou / gafumatur o:atio:oc rc oicerc
iucipicmus.Si id vuum ct tc £f nl liim-.c studiosos cetcros monucrim 9 :artcm
fiuc aftiduitarc.oicctt di:no multu iuuarc:vt intclligat banc ratione
pjetcptionis ad cp crcitationcm comodari opo:tcre . 3«q5 b:cui bac ontionc
multa tf ncccffaria:qu£ a DI3arco Xiccronc: que p:eapue in boc opcrc imitamurmccno
a sabio majimo. Quintitano cj:crpfimustcom/ 3 CJ o CJ I — &\ C& r- LD m
^ O") .CM C | pleji fonraa. Qiis fi tu cyrillc t quilibct illis cruditus
excrciratio/ ni accomodaucrinplurimu iu arte oiccndi fc profccilTc inrdligct.
P»rgtcrea nc retbo:iccs oignitate ct crccllcmia ftlctio prgtcrcam 9 2) Oarci
ciccronis testimonium affcramus:in p:imo oc ouroic fta inquicutis. Quideft enim
tamadmirabile cpejc infinita mnltira/ dinc bominum vnum cjciftcrc: qui id quod
omnibus natura oa/ tum fit vcl folus vcl cmn pcrpaueis faccrc poffit: 2ut tam
iocun / dum cogniru atqj auditu cp ejc fapicntibus fententijsrgrauibufqj
vcitM0:ejco»i8ta o:atio atq5 poIita.Sut quid cffe potcft in ocio io
c«ndius:cj> fcrmo facctus et nulla in re rudi^.boc cnim p:gftam 9 vclmajcunc
ferto cpcolloquimurinrcrnos:ctq?exp:imcrc inter nos fenfata poffum 9 . £>b
quam rcm quis boc iure mirctur fum/ inccft in co laboundu clTe arbitrcf : vt
qno vno bomincs majcime bcftii© p:gftent:in boc bominib 9 ipfis antcccllattartc
i vfu qui o/ mnium magiftrom p:gcepta fupcrat.ac ne plnra qug pcne fut in/
numcrabilia c6fec:cmurb:eui comp: gbcndam 9. Siccnim ftarui/ mus perfccti
o»to:is modcrariouc i fapicntia non folu ipfius oi snitatcm fcd i p:iuato:5 i
plurimom i vniucrfg rcipub. falutcm majcime contincri. Sce) iwncinflitati
noftri fumamus initium. \Ocraticu £ucratc bcnc appofitgq^
oiccrc"r\bcto:ica:pontificij vero ci/ uilifqj wri0 itcrp^gtcoOsurice oja
lectica oixilTc:iocuplcs:papiri 9 au/ cto: cft.£ft cni ciuilis fcicntig paro
qua cum affcnfione anditom^ fcbm ino:cs 1 iftituta patrie bcnc $ Vtri/ bns
oicemu0. 3'ificiali uaqj-.cocio/ nalitfanctionaliq, ftatu fo:cnfcs:pu olicgqi
caufg bene in ctmlibus que/ fliombus oiccndo comp:obantur. Ituilfe kro qupftfo
oicitur: cum fcdm mozcs: ? inflituta patria oiccK poteritnue. /Dc liuiliu
.QugftioniS.-fiue Zmhypcnaibus. 3uiluitn qugftionum gcncra tria funt*
£oncionate, Sermocinauuurc fo:enfci ^oienfe eft gen 9 quod iw indicio
accufaroiis ocfenfoiisve parte fcquif . Scr/ mocinariuu clt quod in laude vf
ignominia verfa/ tur. £oucioualecft qoinoeliberartdo quidfequi opo2tet (uadct.
bonl fpecies fcjc funt.bonatio:? oebouatio; teua svitupcratiotaccufatio:?
ocfcufio. Defensio est qua oclictum vcl oebitum a nobis remouemus. Sccufatio
eft qua crimcn vcl alienu eesin aducrfariu impingimus. Dcbou atio eft no agcudg
rci oi/ fuafio.bozcatio cft agendg rci fuafio. Uituperatio eft rerum ma/
tancxpofirio. Lauaeftrcrum bonarum amplificatio. De atundc civilm queftionu
fyiribue 0:um fincs trcs funt.£oncionatis.pro auditozum qualitate: Btilitas vel
boneftas. Sermocin atiuf j boiwisoignitas.^oienfisgquitas. aequitaena
turalUfingulariiurc conftucrecrcdit.Iuius non modo bomiucs. ve?2 ctia cgrera
animalia pcrita ccn faitur. boncftas pcrperuus cft bono: ad aliquc fauoic
populi bdatiis.£a babct p2udcutia:iuftitu:fojtirudiuc:s tcmpcrantia.
2J[iIirasanimico:po:is % fouung comoda aduocat. % iucomoda piopulfat. bos fincs
\\\ oiecndo fempcrmcurctenusbabcrc ocbe »:ncerratici veluti % vagi p:gtcr caufg
noftrg oigniratcm con/ narfofectemur. lommunis omuium gcucrum finis eft
appofitc oiccndi poreftas: vt in fequcnti figura facile ccrnerc eft. i cm
iiM|iiii|iii: imi illl|iiii 1 1 1 1 1 1 1 1 1 7 10 11 :: 13 14 15 16 17
appofittf fcfcendi pouft aa 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 £e £iui!ium
qugftiomim clcmentis z partibus. 3uitium qugftionum dcmcnta % partes;fiuc quib
9 ot\toi nullus mcriro oici ocbet:trcs funr.^nuentio fcilicet:
Dispofitio:^£locutio.t)ugreIiquarumfo/ cultati* communcs sanatura parrim
contnburg. _ Dftemozia vidclic^:? 'pwnunciatio.^nucntioau/ rcm oifpofuio t
£locutio fola arte pcrdpiuuf . ^naauio cft ver/ bo&un:? rerum apta ncgocijs
excogttatio. jDifpofitio cft bo:um condcccnscollocatio. f locutio co:undcm cft
vcnufta cxomatio. accHatura:p?5 Ccptisimitarioncw£j:crdrationc facilc
cofequcmur .flatnra cft ingcnita vis:* vna ca anima cuiq^ oonata oifpofitio.
t^goptio eft rccta ascudiratto. 3ercitatio cft tugis oicc/ tofuctudo.
3nucntionis in fuas partcs t>im(io duiliu qu^ftiond parte pma. Vuanio :in
quarruo? pofiflima» Ot&tionte parres rcfoluirnr: i
£xo2diu.1l3irarionc.£onftrmarionc s ['jCondufionc-
parritioenim:qu§p:opcnarratioue pcrcxpofitionc-.vclcnumcrationeponir.s Xonfu/
£3' ratio conftnuationismebtifunt: 6incbiscnuon/ firmationc nullam vim baberc
ccrtu cft: £ jcoulium cft quo audi/ toiisammus p2iuf# rcm noucrit ad caufa
pjgparaf. Tlarratio cft idonea rcrum ejpofitio. Xonfirmatio eft oiftincta
locouim com/ pwbario. Xonclufio cft principalium loco:um complcxio. Dc Xinitium
qugftionum -QualitatibnSi 3uiliu qugftionti qnalitas quadripartita cft.Snccps cni:ad:iiirabil':
boncfta:bumilifq5 clTe pot. 3nceps (i quo pnncipiu a bcniuolctia ourim 9 )c
turpi bone/ itoqj comiytu e: vt fouircr faaeti vxo;c vicini tradc.
IIM|llll|lll! IMI lllllllll lllllllll 7 y 10 li 12 13 14 15 16 17 ^m
Sdrnirabilcinfimiationc gaudene:cft quod finc infamia oefcndi nequit:vr Scxtii
aducrfom lucretia ocfcndi. boncitum (fatis pcr fe apud bonos viros
valens)oicirur:cu laude res agirur . bumile (attentum atidiro:e rcqutrens)cft
cu pcrparui rcs agitur. £gtc/ rum:quonu in cocionc nonuncfj % omnigcnu bominu
co:ona oi/ ccndiielhSiquando exo:dirivolcmu8: boncrtatcrci Velbjcui/ bus quid
oicturi fumus exponcmus: Sin apud bonos viroa oicc mus: valida
Ioco:umcomp:obationc:tcftium: scriptur§ dcgisaf/ fertione vtemur. De micipio i
infinuarionciparttbus cxo:dio?j. Xo:diu:in principium insmuatione oiniditur.^n
principio clara bcnfuolcutig captatio:3u 3« r »" ua/ rione furrepens:«
»cculra indaganda cft. £u caufg turpitudo ineft : aut cuin audito: cft
infeftus:pjiia/ f fus vt'ocfeffiis:rem p:o re:c bomiuc qui oiligir.pu eo qui
Igdit poncmus.£u eni inuidiofc:rcs:caufg % pcrfone crfit: ad aliasronfugerc
omotin efr. £>c£cniuoIcnric eapratt Ofic. 23m fola
23cmuolcnti§captaUone:pimcipiu:c infi/ nuatio ©ifcrcpenr.qua ratione cam
cliccrc poflimus ooccndu cft. X2uinq3 aute c locis ocducitur a pcr/ fona
fciUc5:litigaioris:acto:i8:iudicis:aducrfari| :z qhjpfarg. aq
bcniuolenriatrabcmus:Sip3rtib, iuris:rcm noftra gquam:aducrfario:u iniqua
oftcndcm 9 . Sb ad verfarioyperfona beniuolum cfticiemus audiro:e:Si eos in odiu
in inuidiam: in contempttone adduccmus. 3u odium rapicmus Si rurpes.ac
nocenrcscxponcmus.^n inuidia trabcmus: Si po tcntes factiofosmobilefqj oiccmus:
% bte rebus magis ct} vcrita/ rc eos confifos apcricm 9 .3" contcmptione
fi bumiles: abtccto0: oefi paratt fucrimus finniffimis aducrfarioinm ar pnentis
piimum nos rcfponfuros oicemns: acirrifione felTum guditoicm recrcabim 9
.11arura vcro:occafio:locus:tcmpufq5 fen/ iffltia:perfonai contincutia
cacbinni-. ridiculum ridiculo:ac mcn/ dacium mcndacio notarc:rifum liberalcm
cr,citat. /De £lemcntis i lcgibus croidioium. Xoidium non c perfonis
scaufi3:fedearuadiunctte in cxpofitioncm:ratiouem:compjobatione: acilla/ tionem
oeduci folct. •perfonis vcro adtuncta oicur affinitatcs: amicitic^regioncs:
ciuitates: pjccepro/ res: Disciplins: artes. Sdiuucta caufg oicunr.tem/ t
pu8:babiru8:opinio: fama : rcram:cxpcctatio: p:o nobis:aut cotra no8 : aut
cxbis compofira crir. "p ro ncbie cti rationc.contra nos jfiiie rationc
qcpcmctur.c anre rcm vcl poft rcm: vd areipfap:o noftrgcaufgccmodotncipcre
potcri/ uttis.fiiiatt fojcnfi cius initium qu^ltionfs oftcndet: £>c
£onfirmatione $o:enfi.inucntionis parrc lertia abundc fatis bactcnus oixiffc
video: quc ratio cnar randi:? cjco:dicndi in caufis ciuilibus fectattda fit.
iTlunc iam ad confirmationem fo:cnfium caufariim (omuis p:§ceprto
comicriatur.Tlarrationc igitur ejc/ j( jofira que noois cum aducrfanjs
conacniautrquid in controucr.ta relinquaninquibufqj locts quod iutcndiimis p:o
bare vclimus: fic ofteudcmus.Txem ab inuito oomino fubtracta effe:conuenitcum
aducrfanj*: ^mtum ne:an pcculatu comiffum oicamusnd cft in comroucrfia:
pcculatus aute crimine reum tc/ fteriitribns rebus bac luce clarius oftcndam.
3d eam aute rem cotnp:obanda: cum nit cqueac ftatus cognitio ptofit: oe co p:iu/
cipio oicendit eft. Dc 6tatu fitie £onftitutione. \Qt aiir £anfe Sratus:qui cj:
ptima cofl ictione na/ fcirur: vc lcgifti rcm facrammou legi. 23i raqj iam pars
bic confiftit ac ftat: vudc i ftatus oictus eft. Igunt autcm ftatus generales
rres.3nficialis:cu fta ^ \ tim qued obicitur negatur .Oualitatis cum factum
coititai: fcd facti qualitas ignoatur. Xcgalis com e fcripto con/ troucrfia
nafcirur . De 5Vitn 3nficiali:fiuc coniecturali. tlficialis ftatu6:2lrgumenta
rcrii % perfonaru funt. T\crumcomp:obatio:£aufg:Iempo:fe:loci:Sp3/
dj:3nftrumcnti: Occafionifqj oicitur: persona/ ru^J5mus:
Tiatio:tbatria:Sejcuo:X3iia:etas:Tto/ j mcn:£ducatio:babitus: o:tuna:£ondictio:
Tla/ tura:23ictus: 6tudinm:affectio:ac confilium cft. f - Dc Sratu qualitatis:
Ualitatis ftatus ouobus modis comp:obaf : cum partibus vcl fiuc partibus
turis-.factum affcrimug. 3uris parrcs fuur oug: llaturg fcilicct-.t confectn/
dinis: Tlarure ius cft quod natura omnia auimalia .. oocuit. foui 9 parrcs fut
obfcruantia:vindicta:vcri tas: rcligio: z pietas. "Picras eft per qua
fanguine coumctis:pa/ trig: * beniuoltsiorTiciu % oitigcns tnbuitur cultus.,
T^cligio cit que. fuperio:is cuiufdam naturgCqua oiuinam vocant)cenmonu affcrt.
Ucritas cft pcr qua immutata a: qug funt aut fuerut aut fumra funr.oicuut .
Uindicta eft qua omnc quod obfuturu c oc/ fcndcudopiopulfatur. Dbfemantia cft
pcr qua bomincs ahqui oignirare aitrcccdenrcs:cultu quoda 1 bono:c oignanf .
£onfuc/ tudinis ius cft quod in mo:cm: vfus vulgiqj vetuftas appwbatio ne p
wduxir.£ius patrcs funt par:factum:iudicatu:s lejc. par cft qnod in omucs
gquale eft. pacnim eft quod intcr aliquos con/ uenit. 3udicarum cft oc quo
fcntentia lata eft. lcge ius cft quod i co fcripro:quod populo cxpofiwm eft vr
obferuef :conrtnctur. £ine partibus iuris qualiras:pcr conccfuone:
tranflationc:coin/ parationcm:rcmotioneq5 criminis compwbat. £onccflio eft qni
pcr oepxcatione vcl purgatione nobis ignofci poftulamus.liur / gatio
neccmtate-.fouuna vcl imp:udcntia:baud confuUo:factii cf/ fc argnit.
r>ep:ecatio licet confulro factu conftat: p:o prirriius ta me
bcncfict)s:comparatioc:trannarionc:aut criminis rcmotione ignofci poftular:
Dcp:e_catione vremur:cii sfi confulto facrujcijc oicimus:ramcn p:o
pnftinisbcncficijs ignofci nobis poftutom : £a otf iciom rationc: i rcbusiudicaris
ignofccrtdi caufam quemt: Vt fi plura aut maio:a offt 'ia: cp maleficia
vidcbunt conftarc: Si nobilitate:officio: Virtutc fc ruebit :6i ca virrure:qua
in fe vrcndu oicir.i alios vfus fucrif.Si alijs quocg fiti i ca iguotu
oemoltrabi mus: £>i nulla ignominia iudej;: fi cum abfoluerit: notabitur: Si
non nouum aut iniquum cfxmplH cxterfe aut pofteris ftatucm 9 . joituxi:
uecciTirarc: % impuidenria qugraf :an culpain cam Veu/ tii fitf Quomodo vis
illa virari % lcuiri porucrit: Hoiccmvie qug/ reiU^anquidcourrafaccrcpofucrircjcpcrrus
fir:ncc fonuna auc nccciTdno:fcd coufulro facmm oemonftrabimus. Ouod fi foituna
autnccclTiratcadidvcnru3firranfari3idonca caufg cjccufa ione aftcrrc vidcaf
inquiremus. Qui motu animi fc fugifle rarionc cdi/ ccrraiiimi virio no
imp:uderia:uccclVitare : ant fouuna ocliquifie oiccmr.fr oftcndetur uoit fario
p:gfidij in foruugmecclTitaris: % impiudcntic cj:cufatione ocbcrc effc:bgcp:ob
;rionu femuub 9 :lo corarione:? rcmpo:e:in mcdiii adducro:oolo ctiagcfta clTc
com/ piobabuurur. lomparationcqugrctur-.vtrumfatiuafucric agcre jdquod rcus
fccilTe oica: vrru vcnuftiu8;faciliu$: condncibilius: %\ fibi ei 9 rei
vindicadg potcftas fucrir. ttcmotionc qugraf : ia nc in qucnt canfa confcrf
quautum ipfc rcus oemonftrabu porucrit. Guovc ntodo boncftc fiue pcriculo
refiftere porucrir apcricmns: 011 quod aiieno inducru fcccrir couccdcndil
vidcaf .Dcmde conic/ tturu* p:op:io cofilio faaum cffc oftcndcmus. Xu que Dc
fo:tum sncceiTtratc oirta funr ad comp:obandu vcl oilucndu aJrercutur. Iraitflarionc
qugranir: turc nc rrimcn in cu rranfferatur : m gquc nujuutu fir: arq$ id quod
rcus fccilTc oicatur: vtrum in ca rc pcc/ uiiduin fucrit in qua alius anre
pcccarir. Opoucar uc oc ca rc iu/ diciunt ficriiqng iu iudicium non vcncrir.
ilccufato: intcrrosabit qutd fururum fit; fi cgtcrte idcm conccdatur: %
rcm.locum: rcm/ pus: ad augcndi miuucndivc criminis caufa adduccmua. £onccf
fionc rcus fc % ocliquilTc otcct:* fc purgacionis parrib 9 Icuarc m/
tctur.aiiud cnitti imp:udcmcr: aliud nccclTario: aliud fotfc facru ciTc ocmon
ftrarc occuparue c(Tc ocbcbir. Di 6raru lcgali. I £galis ftatus ratto:in fcjc
partcs oiftributa cft .Scri prum:s fcntmtias:£)bfiftcntcs lcsesrambisuum:
rranfiarione^atiorinatione:? oifftnitione £cripti ? voluntaris corroucrfia eft:cum
fcripto:is mcns : cnm fcripto tpfo oilTider:vt lcjcatt libcri paretcsa lant:aut
vinciantur:£om no aluit infaus:buiufcemodi cau fa o:i/
ctur:23crumquifcfcriptotutabifur.£omoditatanb:cuitatcmq5 fcripti cum laudc
cnodabincpcpocrcftandum ? pcriculofum fit afcripto rcccdcrc: £*cmplis:
rarionibus: ?aticto:irarc cuoluct. «Qui vero fcripto:is voluntatcm fcruandam
oiccc:aducrfanj fcri/ ptum: cu partibus iuris alicnu fit:imp:obabit:3uiquuq5
eflc oi/ cct:fcriptum i littcras fequi:fcripto:is auicm mcntcm negligerc. «Obfiftcntib
9 lcgibus lis oiimncum alreralqc vetar.altcra pmit/ lit quippia ficri:
vtlqc.DI3uIicrcaccufarcnonpo(Tc. etlcjc:£ug vltionem % mo:te filij piofequtf
cum fc maircm p:obaucrit ad ac/ cufationcm admitti ccrru cft.Scd in bis
confidcraudum an altcra mcIiusMtqj gquius iubcat:
vcrcrrvnict:pcnnirratvc:quippia fic/ ri: Obfiftcnti Icgcm ocindc cnodimue :caq5
ad notf rg caufg: co/ tnodu:iuris parr ibus rrabcmus. £% ambiguts o:irur: eu in
ouas anrplurcsfcntentias scriptnintcrp:gtaripotcft:vj; Iitius bcrcs meus
fcmp:onig vyonmeeanulosocca quosclcgcritoato. Q6 in ambiguis: intcrpretabimur
partibusiuris equu:aducrfario:u iniquum oftcndcm*. £% tranflationc caufa
conftat:cu5 aut quod immurandum: quod indignum accufatoie riudiccm : actioncm :
aut tcmpus aflcrimus: vt non ocbcs apud p:ero:em: fcd apud co folcm ftdci
commiflbm percrc:maio: cnun preto:ia cognirione fummac* £; non rcppairur:?
fimili vrcmur:£um cnim oc ca rc nibil fcvipwi e rarionc p:onuuciandu ouciin 9
:£>ua qucrif an quod in vno:in plu ribu3:quod fcmclfepius:quod anrc
poftcarquod iu parrc in toro p:onunciaudii . £% ottfinirionc caufa coftat:CU5
qucrif :quo nomi 1111)11111111 llll llll llll llll III! III! Illl llll I!!!
III! III! 11 12 13 14 15 16 17 18 nc fictfi appelletur: vt fi retn p:iuata c
loco facro 'Xublegerit. Dif / fiuicionc qugrcndu e:furtu nc m facrilegtu
admilTu oicamus:bgc omnia fcpe occiduuf :gquis reftibus:rcIigiofo iureiurando:
fignis Obulis:famj:acqucftionibus. De ocftimonijs. I frequcns ? p:o:fus
ncceflarius reftium vfus:co/ rum majcimc atteftationib 9 comp:obaf :quib 9 p:g/
clarum gcuus: fpcctata aucto:ftas:cgregia oignitas
p:eclarafama:mo:e6:probitas:fidc6:conditio:foi, tuiia:« grauitas:omnib 9
cxemplo ? owamcnto cf/ fcconfueuit leftco autctmaut voluntarij :aut elcctici)
crcduntur. 23oluntari 9 :vr rimidus:incdftas:cupidus:millgq5 paffionb 9 ? af/
fcctib 9 p:gpedit 9 :rcfcllctur. Dliulta igif oe anteactis-.infccutis-.lo/
co:tcmpo:e z rci qualitatc intcrrogabimus.fofqs odio-.gratuipc cunia:p:ccario
illcctas confirmabim 9 .£ius autcm rci:numcrus:« tdtium qualitas-.argumcto ee
potcrit. Si cnim iureciuili comp:o barus numcrus tcftiu occrir.paucitatemec vt
fpcctatos tcftcs ad/ mittcmus:Sed vt inconftantes:? cupidos bis argumcris
refelle/ mus.Bi cnim reftis fupcrabundabit fyaionc ? confpiratione oi/ ccmua.
Si bumilcs p:oduccnf •zabiecti:autgratia : autmctmaut pccunta comipti
oicentur.Si poteutcs gratiam opo:tct incclTcre Stultmn crcb:is
intcrrogationibus:vt aduerfus fidem fug attefta tiottis vacill.it: occipicm 9
:3racundu vt cupidc oicat:irrifionc yro/ m.i:vcl cotiuicio conciubimus:
ambiciofum.maio:um p:opnjfq5 mcritis:bono:c ? glo:ia:infIammabim 9 . prudcns
rationibus re/ fatandu3:vci aliquo vrbano oicto rcfrigcrandus cft. £>c
iurifiurandi vcritatc. Rgclarc iurifiurandi rcligionc excogitarunt mafo/ rcs
noftri:2)l3aius cnitn 3d occidcndas Iitcs rcme/ dium babct ? aucto:itate
firmio:em:cp rcs tudicatg. Quod vcl litigantiu pactionc.vel iudicis auctoiita/
tc litcm e.xcrcentib 9 tradif -3d autc reijcimus.offcrimus.epgimus
rccipirrrafqs. ttcccpturu fc oicere nnlla aducr fariomm uitcrpei/ lationc
improbu i fnfpicionc plenu cft: £>aratus cni oc aufafoa pjonunciarc
irrclgiofe otcirunnifi v»ta:fama:« mojib 9 fc tucator Qai rcijciet a inultis
contcnmi iurifiurandi religionc oicct:£um cnitn £pieurus ncgarct oeum rcrum
bumanarum curainbabcrc tlecvUabaTumpaffioneaftici. .Quioefcrtmodcftcagit:
cunicau fe fue aducrfariu iudiccm facit.£ui ocfertur fi iurarc no vulp.oicct
iuuidc ab aducrfario qtierr.vt i qua caufa vincerc no porcft:qug/ ri poflir qui
a caufa cadcre rcfugit iufiurandu nunqua ccfcrat. £)elabulis. f.Sbuhs accufarc
% rcfellerc ac fcclus fignatojum int/ pjobarc confu etu e.bic autcm ignowntia
allcgabi/ jmus:fi aiiquc fignatoie ocfuifle oiccmus.autpjius teftatoje aut
teftcm ocfunctu oftendemus. £>e 6ignis p ^gnis quapluribus rcm infecta
factmnq^ copioba/ i bimus:bis plus q> tcfttbtis crcdcndu oicemus.Ie [I ftcs
cni:grjtia:pC3rto:prect'o: mcfu:6imultatcf{/ j penumcro coirupras
oftcndcmus.6igna co patto | rcm:vt gcfta cft:cj:ponere compjobabim 9 .Sdra/
farius cconncrfo nibil cffc cjxmplo oftcndct: c$ malignus intcr/ pres fignis x
coiecturis ocp jauare no poff it.6i eni in loco iidmif/ fi crtminis
oep:cbcnfu8erubuerit:crpalucrir:titubaucrit: iitcon/ ftantcr tocutus f
ucrit:concidcrit:aliquid pollicitus fucrit:£onfcia malcf ictom boc faetum
aflcrat: fi uibil bojum fccerit vfct.5 adco ad malcficia p:emcditatu acccflilTc
oicct: cp qnoitidiauo Vfu ?coj$t/ tationc confirmatus quid poffct ftbi
accidcrc-. nulla lefg confcicn/ tig fignaccmonftrauerit:X2uarefinetcflibus iudignu
cffe tigtu vim aliqua piobationis babere, De ftumoje a fama.23mo:cs p:imult
fermonce in poputo fine ecrto au cro:e Difpeifi scuntur. J$ama iucrcbcfccnres.i
iam adauct03:ac p:omuIgato£ rumo:esappcUamus . Qui rumo:ibus z famg fidem
adbtbcnda oicct:pu/ >licum confcnfU) ciuitatis: s coutunc omiiitl tcfti/
mouuKii elic eam alTcrat:qug nuncp ni fubfit aliquid exotiri excm
pfeocinonftrabitur.-Qdiivirtutcclaruijrcuaiain babirus fuc/ rit.accufatoi facra
iton iuiquam bominii c%iHmmioni fpcctanda flto:5crmonccnimfincauao:coifpcrfuni:cainotvCt:cuima/
lignitt* imtiit:augumcntu crcdulira^ ocdcricquod eria iunoceu/ lilTimo CLiui5
fraudc in imico:u accidcrc polTc falfa vulgamiu cx/ ctiiplo ocmonftrabimus. Dc
Qucftionibus Oancntis nullaftdein adbibcnda oiccmus: *pre/ tcntio:c$ altj alijs
funt \\\ oolo:c: Ouarcconfidcra dum cft :quomo:? quis to:tua fit:an credtbilia
oixc rit:an conftantcr perfcucraucnt.accufato: maiojca itoftrod
to:menti8:?cruciaruco:gi8 oicct voluifle bomiuc^ cogi: vr q> infamigrc
mo:ris meiu concefccrcr; ooloic fa [cricogcrcnt :vniufq5 nofi) ppiacgrcris
cxcmplu : i ratioucbenc bcatcqj viuedi affcrat: baud ab rc lgit fanctifltmaru
lcgu inrcrp:g «squgftioui ftdc 116 femp ncc tamc nuncy babcnda ftatucre/rte cni
frajtic % pcriculofa:qug fgpc vcritatc fallat rati:qua rationc 01
duic:qualitatc:modu : tcmp 9 : z pcrfona conftderancU clTc ccufuc/ rcSi eiti
vniue criminis iioxm ptortmi audicndt funt a timidio:c inoolo:c:? gtate
rccetio:e tucipicndu e. Ilcc U\ omi tame caufa ni \\ cu «pitalia •; atrocio:a
malcficia :qug 110 alitcr nifi tomitis cp plowri polTunt. p:iue cni
vcrifimilibus argumctisr.pbationuqj faninib 9 fc6m gfouaru condictionc ad
qugftionc ocuctiimda pu/ oit.tbiimo qualie vox
accufati:fcrmo:conftatta:trcpidatio % opi nio:fi»cm qugftioni:cognitioni$
fubtihtatc affcrrc folct • £mcrjti «cterani militcs cmincntiiTimouiq5 viro:um
filij % pwttcpotcs : qugftioni no fubijciunf . Qui ctia finc accufato:ib 9 in
cuftodiam rcceptifuin:qugftiontb°cogcndi non ccufcnf.bis tgif fimihbufqj
locisfo:cufcscaufas cop:obarc:c ihfinnarc confuctujnclhScr/ mocinatiug:?
cocionalcs plurimis vanjuQ nrgumcntatiouib 9 fpc ctandg
vclrcfcllcndgfunt:ocquibus bincpnncipiocucto plcnc perfccrcq} oiccrc
incipicmus. Dc gcncrc.Ioncionali 1 Scrmocinattao. Uonim bactcn 9 oc p:imo
gcncrc ctuilm qugftionu c6firmationc:narrationc:c c*o:dio otctu cft.Dc co
ciouali gcncrc iam oiccndii vidcf .£ui tamcn pluri/ ii ma cu fcrmocinatiuo cota
fuf :Dc bis vna ciccmus lj Quib° vtru potius:aut quid potiflmiu qugrtf . tyi mo
cnim an facicndu fit ochbcrarc confuctum cft. Ob li ougrcs vna intcrcidatit
quid potius fcctandu:-t c% plurimis iu oifquiittio nc concionis
iucidcttbus:quid potiftimii f ugtcndu fcqucndumve fit bo:tart:ocbo:tari vc:oc
boncfti vtilis % tuti ratione confucui/ mus. lutu in vini:* oolu oiuidif :qug g
coinoda.c tncomoda a/ ntmi co:po:is 7 foitiiug copiobant: boncfta iola ooimi
bonis id t virfutc comp:obanf . ZJimis aur cft auitm babirus narurg mo/ do
rationiconfcnranc 9 habitus vcro abfoluta:? couftans clt ani mi pcrfcctio:qug
pcr frcquctcs % volutarias opcrationcs fit. bui 9 partcs quattuor
sunt.^rudaia-.^uftiUa^ouuudo-.IcmBaiiru. £ft autc pmdcntia bonaru % malaru
rcruin:aut vtraruq5 fcicmu. •partcs cius mcmo:ia qua qug fucrunt aniar
rcpctit.^ntcliijcn/ tia quf fiit pcrcipit. paouidcntia qug atccy ftt quod
futuru cll p:g uidctur . 3uftitia cft animi babitus p:o oignitatc cuiq^ fuuin
tri/ bucns.£ius initiuiu a natura p:ofcctum:lcgum mctu: rcligionc:*
cofnctudific adauctucft. Tlaturglc^eqoqugdam innata visin/ fcruit vt
rdigionc:pictatem:gratiam: vindicationc:obfcruantum % veritatcm/Rcligio c qup
fupcrioiis cuiufdam naturg.qu.un oiui nam vocaw.ccrimonia atfert.pictas cft pcr
quam fangumccon/ fanctisrpatrie:? bciituoUs:officium : * of igcns trbuitur
culttts. tfratia in qua atniaciarti:? ofttciont alcerius mc.uo?ia: % altirius
remuncrandi voluus coutiucr. Z3iti Jicario cft pcr quain visraut
iniuru.romncquodobfuturucftocfcitdcdo p:opuIfar. Obfcr/ uauria eil pcr quani
bomtncs aliqua oignirare aiue.cdentes cuku quoda i bonoie oisuautur. Ucritas
cft pcr quant imutara ca que fur.aut fuerunr.aut futura funr oicunf.
£onfuctudinc ius cft qo gut lcnircr a natura tracturaiutr ?mat 9 fccit
vfus:vtquodin nto/ rcmycruftasvulgip:oduj;it:quod gcnusc: jbactu:par: iudicam
•paciu cft quod iurcr aliquo^ couucnir.par quod in omnes equa bile cft.^udicatu
oc qno fcutcittia lata cft. Icgc ius cft quod i co ftripro quod populo qcpofitu
cft vt obfcructur cotinctur §ouitu do e confidcrata pcriculont fuf:cptio:l
bbo:u perpcffio.£t 9 par/ tcsiSX Jagnificctia:ftdaia:paticntia:s perfeucratia.
Dftagnificcn tia cft rcrunt mognaru :? cjccclfarum ampla mcntis adminift ra t
io* ^idcntia cft pcr qua magni3 % boncftis m rcbus multum tpfc ani tnus itt fc
fiducig certa cum fpc coilocautr. pattentia cft boucfta/ tis $ut vriliraris
caufarrcrum arduarij t oiff ciliu voluraria:? oiu/
tomapolleftio.pcrfciicranriacftinrationcbateconfidcratafta/ bilis x pcrpctua
pcrmanfto. Xcmpcrantta cft rationis in libiditte arq^alios nou
rcctosimpctusammiftmta^modcrataootniua/ tio.£iuspartC3£ontiitcutta:clcmcntia:t
modcftiaoicunf.£on/ liuentia cft pcr qua cupiditas conftlij gubcruationc
rcgitur . £lc/ mcniia cft pcr qua animus rcmcrc in odtu alicuius conciratus: co
mirarc retinctur:2)i3odcftiacpcrquapudo2 boncftus:cba:amct; ftabilc
contpantaucro:itare. Tluitc vudc oigrclTifum°advri!i/ tarcm rcucrramur.
Utilitasin ciuili ochbcratiocbiparritacft.Sj mulro majrima pars ad comodum
co:po:is rcucrtirur. Ouarc vti litatis oug partcs vidcntur fciiiccr :
3«coIumitas : % potcntia . jjncoluiniras cft faturis tuta : atqj inrcgra
confcruatio . 'jbotcn/ tia adfua confcruanda:?alrcrius obtinendarcrumfacultas.
tais i«itur partibus ad oilucnduin vcl com?:obandu locos fom/ mcndos
arbiiramur. laudcs vcro c vitupcrationcs:c>: bislocis ouoa perfonis
attributos.i.animi co:po:is c fotnne. ©ijcitn Xc/ tcrum animi bona iam cjpofita
rcm confirmarc c confutarc potc riur. muc p:obabile aut fignu cft:aut
crcdibtlc: Stgnu oicimus cu fub aliquo fcnfu cadcrc potcit: £rcdibile q6 fola
opinionc audito:is cop:obaf vt ncmo cft qui iio liberos fuos incolumcs cupiat. 23cl iudicato aflcrif id eft i c
aucrottatcftur in dicio comp:obata-3d trib* in generibus fpectaf
religiofo.f.comu ni?app:obato. *Rcligiofueftq6iurariIcgib 9 iudicarc. £6mmi£ e
qbomnesfequuf sp:obct: vt inaiohb 9 uatu afliirgam 9 . Spp:o batu cft qo d\ oubiii
effc % quale baberi opouct:fua bomines con » 5 ftitueront auctoritate.
£omparabilc cft quod i rebus oinerfis ff/ milem aliqua
raiiontttmagine-.collocatione-.vcl cxemplo-.cotinct. "Jmago cft omnino
oemoftrans co:po:u aat naturaru ftnuliiudi/ ne. £ollatio eft oiatio re eum re
umilitudinc cofercns. £ jxmpui rcm auctoritate:aut cafu alicui 9 bominis-.vel
negocij firmat aut in ftrmat: Tleccffaria argumentatio p
c6plejaone:cnumcratione:at« fimplice tonclufione tractaf .£6plejao eft iu qua
vtru cocefferis re p:ebcndif:vt fi imp:ob 9 e cur vtcrie:6i pwb 9 cur accufas.
£nu/ meratio cft in qua piurib 9 ejpofitis. * rgtcris ifirmaris vna rclin /
qntr :qui necelTario confinnaf . £6clufio iimpkgc cj: ncccffaria (6 fcentioe
conficif . vt 23os mc boc fcciiTc oicitis cgo tunc tras mare tui reUnqnif crgo
vt no mo no fecert: fcd ne quidc faccrc porucri bis ijif fimtlibufq, locis
omnis ncccftaria * p:obabilis arsumen ' tatio elicicnda eft. Dc amplificatione
z p jima fua parte £obotfatione. 1 Df3 plificatio in £ obo:tatiouc: z
coqucftione Oiuidi tur . £obo:tatio cft oiatio auditoris anfmtim ad
indisnationciu coiicitans. brimus locus funrit ab aucco:iratc e« oftendit
quanrg cure a rcs fucrir oi|s, 1| imojtalib 9 : qui ioctis fumif eje So:tib 9
:o:aculis:to tkiiiije rclp6lis:oftcti ; r.p:odi3qs:rc&ibus. fapictimmis
bomini/ bus:fenatu:populo: leju fcriptorib 9 . Sccudus ad quos pcmncat
quevcbonaattingaf.comemoiat. lertius.quid fi ide ommb co/ cedaf :multos eiufdc
audacig futuros cjxplo apcriet. /2uarto mul tos cjrpcctarcquid ftatuaf vt illms
ejxmplo audacio:cs i impune ad maleficia accedat. .Quinto ce_tcras res cofilio
etia vbi accidcrit coirigi poffe:boc nifi p:ouideaf ue accidat: f ruftra
aujilia implo/ nabim 9 . Scjcto volutario facinori baud vcnia cotribueda:ip:ude/
tienonuncp c5ccdi coucnirc. Scptiomalcficiu:tctru:nepbariu: crudclc:tiranicu:vi
z manu geftmab gqualiriurcalicnu oftedcm . Octauo ab imanilTimis barbarif %
beftijs remoriflimfccu \m w ■M iP cctnrfn mat02canatu:in bofpitcou vicinos:in
amicos:in cos q/ buscii viraiwgscrie:inmo«uos:claro9:nobilc8:bonoie vfo$:in £03
qut "cq3 altcnu l§dere:neq3 fc ocfcuderc potuerut.Tlono co/ pjratione boc
atrocius ocmonftraf . Decimo qug antc rctn in rc s poft rem f unt collyim 9
. Zindecimo oftendimus ab co faaii a quo fi aliue fecilTer pwbibcndu erat.
Duadecimo indigncmiir nm v toc 9 cft u quc quib v in bonie tucnm;:? qmb 9 in
maUsfint oftcdif .Sccundoin icpoia oiftrtbuif g *ug quib 9 iu malie tucriut:?
fiituri fint coiidcratur. £eitto carp tu vnuquodq: ocplosar iucomodii vt t Qumo
t& wrp«:buinite:« illibcnlcd^fcnuir. -Guirop2gtcr fpem i miferijs ocmdftraf
eifc. Scjcto p:§tcr nierifa in luctupofi tu apcricm 9 : Scptimo 02am 9 vt oe
bi* q cbari funr cu vos vidoit reco2dcnf . Octauo modu quo crime admitfu e
oedaram 9 . Tlouo cfi oponucrif.no clTc factu-vt no ctfrcmu fpiritu ci 9
acccpi:no fc pulcbul codidi. jDecimo ad mutas.s cjqjtce animi rca oio rcfcrer
2inciccimoiriopia:inftnnitas:foUtudo:ocmonftratur.Duodcci/ mo Itbcrcuuraur
parcnturaut fepdicndi co2poiis fui comendatio fir.Icrciodccimo oifiunctio ciue
quo cu UbctilTime Vtycrfc oepto ratur. Ouarrodccimo jDe £ondufionc
3nuentionis:partc quarta i vltima. Onclufio id cft eptus:? ocrcrminatio
toriusoiatio nis rripartita eft.Tlam conftat cnumcrationcindi/ gnaiionc:?
conqugftione. £numeratio cft pcr qna colligimue: c o:diuc comonemus quibue oe
rcbus 3] vtrba fcccrimus:3n qua a confirmationc fummcm 9 initium. bg varie
cirabunf vr artificij fufpicione: rgdm ffacictatc effugcre;? mcmojia
reficereiquod arrificiofius dfc£r quid contra aducrfarium oixcris^quidve conrra
afFeratur oftedemu^ vt cofir/ mationis^rep^bcfionisircrationemgniosia
rcinregref. £numc rare autempotcrim 9 cf. noitra pcrfona: lum vero pcrfona:aut
rc aliqua iuducerc.vt quidquoquo loco oiprris admoueas.Ium ctia pcrfona:aur rem
aliqua induccrc cui rora enumcrationc codonce. aiias aurem argumetationes
figtllarim rranfirc.aiias ad partitio «10 fingula genera rcferre.aiias ab
audiroje qug ocfidcret qugre/ re.aiias bgc facere per comparatione fuaru %
courrariaru argumc tationu:3n enumerarionc aur id cligaf quod crir grauiflimu.
3"' tMgnartone:^ coqugftione mvm audirojis.rnirc mifericojdcmqj: aurafpero
erimifem oftidanae. qao fociliue ad indignarionem: conqugftione cow animos
ejcfufcitare poff imus: De Difpofttionc cunliu queftionu parte fecunda.
iBpcreft vt t>e fecuda parrc rbero:icg id e oe oifpo/ fitione oicam*.£a eft
qug cerro in loco inuenra ol/ gerit. Dtfpofirio quippc ouplej: e.airera naqj
ar/ tis pigcepra-.aitera cafu reporis feqnif .Ur fi a nar/ rationerautab atiqua
firma argumenrationc.Uel fi fctfm priucipiu a cofirmationc incipiam 9 : £ui
narratione fi ratio pollnlar fobdamu*. 6i ca noflra magna Vidcbif babcrc
oifficul/ late: vt nemo gquo aio principiu audirc poffir: a narratioe incipic
mus: t adpiincipij fenreria: ficomodu videbif moxrcucrremur. Si narrario paro
#babilio erit ab aliqua firma argumeratione c*/ o:dfcmnr: 3 n cSfirmatioe %
cofutationc firmas argumcmationcs tu incdiocrce nupcrrime firmifltmas
adduccm*.,Gcg aute ab in/ flifutiorte artts p:oficifrit partiu o:ationis %
argumctatiois o:di/ ne fcruabit.^rtcs itcm cxo:dij;s fingula qugq5 mdro buius
ar/ tiarationeoigcrer. Dc Bocationc tmilia qngftidnu parte tcrtia 1 vltimav
£rum nuc fa ad vltima bui 9 artis parteXelocutio/ nis pcepta binc nos couertam
9 .0:ationu cbaracte res oicedi:figurg ac fo:mg trcs fut. i5iauis.f.qug
ctia:materia:fcfonaru qualitatctgraui % magna con ftructtoe numcris
modulis:ampUficationib 9 :s cjc/ o:natiomb 9 coftat.
Dt3cdiocri6qu5bumilio^:notfiinfimafn/ fcrit. atrcnuata qug Vfqs ad puy % quottidianfi
oefcewdif fcrmo/ ncm: .Qutb 9 generib 9 cf ocutionu :matcria:fcntcijs:£fonfo:c
fro/ mcrs ctia vafes lib:os fuos oiftinxere. £gtcru p:oxima vitia vi/ fauda fur
Suffulta eni rurgida;? oiffolata:? fluitme ejangois ac arida oiatto ocfcftanda
credif. Ougbisrebus fugerepotcrimus qug grauitate;fidem:©igmtate orationi;
Dignitatc^ompofitio/ nv.t £legantia accomodarcfolcnt. Legamiarqug facitvt
nuqoodqjpurc* latinc ofcf videan^n latuitates £xplanatione oiftributaeft*
l^tinitae fermone p:olationc? fcriprnrapuru: cot» grua ftroctura cofcruat.25
jrbar ifmii cnim % folco cifmu vifarooocet. £>oletoii verbaconfcquenri vel
fupcrioii: aut vtriq^ non accomodat. 25arbarifmum verbu vitiofe dfcrt.
£#>Ianatio *fitatisverbis:7^pajsaBta«oifucidareddit oationcm.ZJfitataoiunninqugquottid^
cto:um confuetudinc nofcnutur. p:op:ia oictwtur: qug cius rci verba funt: aut
efie p Qfliuit qua oe loquimnv * t IOmpofitio:e qugbyatu i traicctionc vitatis
omnes partcs eloaitionis g^les:* gpolitas facir.Qng qdc c6pofito:mfi oiligent
fit ab o:ato:c obfcruata omis pcnc fplcudo:vi>o£q-,coiKtnit.istota
mtcrcirne/ lr — y,;;- .,, cc fl c c.Quid ctli fine copofitoc clcgaiuia:aut vbo?
fec^olduTatiocs valcaurmo fatis mtclliso. Sj qiii Irgccopofi/ oiiis pars ili
rris apud o:ato:cs reppiar omifa paric 5 :o:dmc-.uni/ ctura f numc? 3n pmis
iunctura:quia circa Uircras:ccfi(tu 1 f)l/ I labas:ou>.-ic):pedicudain. Dc
^uncrura Tl iuuctura igif :qug apta qucd a:atq$ concinna httc/ raru
f^llabaruq-, i conrcm» verboy efl collocatiorab 1 omni orYcufione aurw p:ocul
rcmota-.multa funt vi n^L^^i tia fugicnda:quf aSocratc salbcopompofutuo ftudio
fut vitata: a £iceronc aut 1 ocmofrl:cnc:n6 mfi cuin nitnis frcquent fn owrtone
mcidunt. Scpc ena fi
modcft e mtcrcurrant: o^ione ntic mollio:e:nucgrauio:ecffiaur. Ila yt 1 faponb
** da tntcrdii fuauif amara funfic in oionc aliqua afpcruatia mterfo mntia
magis grata cfr.ZJnde fi «d fcntentta? ncccfiiras cjtgcm "u ptois quibufda
curfus oiftinguercrur tofM nec fpmtu vno 11« eodem piofcrretur:modo id raro 1
modcfto ficrctmon niodo bocnon rckbcndcndu eto : fed quandoq^ etiam laudandum.
€L Wimu isitur c* o:dinc p : £ ccptu eft talc.£aucndu effeme crc/ bcr vocaliu
concurfus:quibiantcm inconfonaarqj infuaucm cj/ mimendi fonoHtate
pareat:incidat in oationc : quod fit fi p: £ cc dms in vocali tcrminct oictio:
futtequeus ab cadc .aut aha mctf piar vocali:quod ma>nmc in % £ z P
ocaltbus:quia nu.o:cm ta bent fonum:crit cuitandu .vt Smo amante ocutn. Bcftram
lau/ do amiciciam.£5redcrcex oomo altcna. fgrcdcre ctvrbc ca a. ajocalcsvcro
qtrg magiseplcm babcnt fonu:mino:cm facmnt biatu.vt bonoM illuttres
viros.£->:colitc vinuofos boinmcs.llo tamcn magis inconcinne vocalcs fcfc
rccipiunt: cj fi cgdcm cocur mtM 5oUicita aufoniam 2)t3ariam.£Iigc
ggrcgtosbellatocs., Xomicni irritantcs ad oifcoidtam ciucs. £o:uu vnicum in
caftris ejtar.GSccundu cft p:£ceptu : q> multam^ fimilircr litteraru co/
curfionem cffugerc ocbcmus:qu§ quandam vcl legcudo vcl p:o/ nunciando
oiftkuttatc affcrrc vidcnf . vt 3acob bonus % 3ob bea/ tus:oei legcs otligentcr
obfcruarunt . Dauid oiuinos ocdit pfal/ ntos.^ofcpb f uit pbaraouis intrcrpiesa
fratribus facino:ofc ve/ ditue.auimaducrtat litus tirannus qug perpctrauit:?
pjr nitcbit taudcm tautg tironnitatis . Scmiuocaltu vcro lirtcraru concurfio
ncsp:ettt.>:.modicam vidcntur vcl lcgeudi vct pionunciandi oiii ficoltatcm
affcrrc. vr £b:iftum oominum noftrum majcimum nos oinncs bomincs fummoperc
ocbcmus ejxokvc.X vcro quia oua rom tn fe littcrarum vim % fonum
complcciit:oift*icilctnac biaute iu concurfionc videmr affcrrc p:onunciationc.vt
£bartagtncnfui ouj: Xantippus tnqcfglijc Xcrjces:* Virtutis Iujl Xcnopbon fuir/
£Mmititcr.M.s.ineptam pronunciatione rcdduut. vt£>cccptus Xcrycs
gvgcigbellum intuUt.Undc nou folum in vcrbis oiuifis: fcd ccim m compofttis
.f.i.e. littcraru vtimdus cft concurfus. Quarc fi foztc zccidatm bgc p:gpofitio
c% cmn oicttonc ab s tnci picntc componat.s.Iittcra oc mcdto cft abifcicnda:vt
cpjrgo:cj:/ ulro % fimiUa.ttec folum iu bie buabns littcris magna cft afpcri/
tasifcd '1\ ctiam % I fi crcbic concurranr.iunctura ocfowicm cau faut.vt Tlunc
fuauiffimc fuadcbatmunc vcro terribtlis tuto:ibua fuis fatis grauis crat. Omniu
itaq> Uttcraru ftuc vocaliu fiuc coi» fonantium nimig concurfiones vcl
alfiduitatcs cuitandg funtiqug infuaucm p:ofccto fono:itatc reddere folcut. G
Icrtiu p:gccptij; Quod fillabaru fimtlitcr carundc i confimiliu coucurfioncs %
ni/ mie afliduitatcsfuut euitadg: quonia no ta infuaue cp incf ta red
dunto:jtionc.vt£a(fiuscuras cuftodirccomunc commoditate % cgtcri ct iam oc rc
ccrta certantcs £gfarem cgpcrunt 3 r em mcg
maismcmo:i£modiiiratpon3:vtiucgmcditati6is meminime penfceat. 3te poetg
potentia ponentcs in pombilibus ct bone/ msrebuslaudantur.^teXiuitas qug
aregibusregitunrcgto a/ mo:efocliiccft. SimUiterTleidcmfitoictionu
immcdtatefefc/ quenuu erituscaucndumcft.vt 3Uo:umbellato:u acimperatow fo:tuna
laudatur.quomm p:obitas ciuium optimoiu faluti tnten/ taeft
^tcm^o5tunatoiuimperat02uioptimo2uq5recto:um vir/ tus ma 5 is et fo:tuna
laudatur. Simllirne fcquens otctto ab ca/ dcm iucipiar fyllaba in qua p:ecedens
rcrminatur perfptce.vt ;}llc legit.amo: mo:talis tn te inrcger cft.Ouod quidem
vittum non/ nulli liccroni obiecerunrfed boc vitium non cft attnbuendum fi
grauitatis caufa fiar.nifi cum boc oiceftdi gcncrc creb:o vtamur. C Quartum
p:eceptum:q> ctiam oietionum nimia concurfio i af ftduitas oiligcnter cft
cuitanda .vt non cft rationis ratio ratjonem illi adbibcreiqui in feutentijs
fcrendis ratione non vtuur .,Vm quidem ita cloquentie ignarus efttcuius animus
non faftidto ali/ quo aff iciatur fi quod buiufcemodi audierif.nifi omatus
caufa:rt rcpetitionc:complejaonc:traductione:conduplicatione:continua tioftc i
buiufmodi in ojarionem cadant. Dictiombns equtdr, c* omnibus gramatice oatiouis
partib 9 fumptis vti i ocbcmus:lon/ gi 9 - fuauib 9 :oi!ucidts:fonatib 9
:clectis:idoncis:comodts: ^p:i]8 aDtis-.cocinms-.vfuattV.vt o:atio
itafpkndee-.idonca:* rcfonnus a tpfis emciar.q> aliqua vcrbom obfcuritas:
aut o:attols oifttcul ras in oiccdo no comittaf :qu§ vel audito? aures vcl
legcimu am mos aliquado offcnde:e pofftt.GQuintu p:eccptu :£uod nirma verbom
fufpefio i jpltjcitw in ontfoe cft vitiofa: que res tam ctfi in «bcmijs interdu
conccdar.in ceteris tame o:atiots parttb rcp bcdi lolct.CScttu p:eccptu:£o
figura quc tbemafis otcinn fim plfcuVno vtamurmec i copofitis nifi i qb 9 apud
aucto:es td rjtm/ ffu fit:vt poftca vo # p poftca# vo.^nqj vicej.p
luiccqs.feprcq* triones:p:o feptentrioncfq^. fatis boni virt officio fecit: p
fatif fccit.£t queda ad buc modu a nobs oiuidut propterca no repre/ bcndunruncp
a fnmrnis poctis « o&toribus funtrcccpra. C&cptimum p:eccptu.boc intcr
cum i tum refcrt:? tum oupli/ catutn. Vt multis locis admonet £iecro: Qo ca
parricula ontio/ uis:cui bgc coniunctio cum autefcrrur: vcl caufam: vcl
concomitan tiatn: vcl id quod apertius cft certiufvc fignificat: vcl temporis
j5o ritatenr.vcl maiomm rerum oi jnitate. lum vero aut officium an tcccdcntis
caufg:aut altcrnatione:aut rem minus notam: aut tem po:e poftcrioaan
impoitat:ant miuo:e oignitatc ac momentu af/ fcrtmift aliquid fcquaturrquod
buic rationi aducrfetur.vt porius multomagis ftudiofius:? qug fuut buiufmodi.
£xcmplum p:imi £um tuo in mc amo:e fummo:tum bcncficio fempcr tui memo:ia p:e
mc fcram.f xcmplu fccundt.£um mutuo inter nos amo:c*. tu rcipub.caufa
ppctuarcrumomninfocictateo cuinctifumus. £jc/ cniplum tcrtij.£u tuis in omncs
bencficijs:tum voluntate in po ftcrum p:ona ad omnia viri offrcia patcr
patrie/iurc optime oicc ris.£j:emplnmquarti.£um oicit tcmpo:is p:io:irarcm. £um
oli in parcntem pictate infigneanimaducrrimu3:tum m patria non
muio:cfrudiofurnrjm fpcramus.fjeniplri quiuri. £115 vitam # tua falutc.-tum
opes omnes p:ofundcrc uuncp oubirabo . Quod fi tum iu cadcm owtionc gcminetur
aut in oiucrfis:concomitan/ tum fiue Oiftcrcnria fignat.vt £iccro tum
natura-.tum confuctudi ncad omnes rcs boncftas flammato ftudio rapiebaf
.£>e_pcnumc rotamcn nimia obcundi ncgoci) opo:tunaccleritatcopp:cffi:aut
eccopatiombus alijs oiftracti:aut parua adbibita oiligcntia:iucd fultcm
concurfionc safTiduiratcm: vcl litterarum vel sillabarum XA oictionu vcl
vtraruq, incidimus.Ouod ctiam apud Ckcrone cum cloquentie. p:incipem:tum etiam
baru compofitionis ratio/ num z p:eccpto:u optimum arriftcc altquando
compcricmns:fcd umcn effcurandu oiligcnrer:«quoad ficri polTir.vt lpfa concurfi
onis 1 nimia alTiduitaris vitia occlincmus. £>eO:dinc. *r\do eft qugdam
verbomm oiationuq^ intcr fctvel naturalis vcl artifkialis oifpofitio . Iirca
quc" obfer/ uandu c: i fit boc octiuii in o:dirc. noftro p:eccptu. ■Quod
fcmper oiatio crefcat i augcatur: vt quod fc/ _1 quu magie co fit quod
antcccdit: vt Tlobilis i egrc gius'2i|3agnifieus i illuftris.£rudeli3 i immanis
. $ur % facrtlc/ gus.augcri quidcm vultoiatio 1 infurgerc:non minui. bocvcrii
cu verb.i ad caude* finr rem relara.Oo fi ad oiucrfac^iiullu admit/ tit vitium:qui
ab bac o:dinis ratiouc oifccdit: vt cuin alittm f.icri/ legum p:ius
ovtcris-.aUum ocbiuc furc appclla s £xau_cnde a " ' tcm ac multipUeandg
owtionis rntio-.triplcjc rcpcritur apud o:aio rcs.Una qu? pertinct ad vnica
oiationc multis verbis coadojiu tam .aitera qu_ ad plures multis cr. partibus
gramaticg o:atiois amplificaudis . Xcrtia qu_ cft accomodaca cpifto'.is i
oiatiomb atq^ cgtcris o:ato:u oicendi rationibusmon folum vcrbo:ii copu
cjcaggcrandia-. vcrum ctia ncgocijs rcru lotupIctadis.£rimac Tgo coaugmcnrandg
ojatiomsanimaducrfio cft i vt in noflra outioc coaccruemusmiulra nomim
fubfranriua vl'p:op:ia vcl appcllatt uatsut eriam
3diectiua:pofitiua:compatiua:« fuplatiua.aut vcrba pcrfonalia aut impctf
onalia: aut participia in omnib tcmpo:ibns pofita:aut gcrundia Vcl fupina:aut
.pnomina primitiua aut ocri/ uatiua:aut aducrbia pofitiua compatiua i
fuperlatiua:que oictio/ nes buiufcemodi ita gradaiim colloccnf : vt altcram
altcra « altam plia fubfcquaf :que maio:cm vim i cfficacio:c vcbcmcntia impo:/ tct:ct
o:ationis fcnrcntia mogis adaucra cfficict .23t in boc ercm plo. £ um
fflftitia. cam ipfam apcrtiffimc conftare vidcnnus: cv q
oppida:ciuitatcs:p:ouinci_:nationei3:rcgua:atq5 impcria giibcr/
iiantur:confcruanf :amplificanf:onmcm tgitur cogitanonrm: m gaitiam:actiones:fo:tunafq5
noftrasmos ocuiq^ totos libct cp poncrc ocbein 9 : vt ca ipfa iuris gquitas
oiligcntcr excolatur. £>c w kdvh coaugmctandg imtioie fpccteexcmplu toKc.vt
£go p:o/ ptcrnuguu Ciceronle inineamo:e:*zp20?ter infigncsciusvir/ wrc3:atq5P«)prcr
maguacmulra fua bcncmcrita camplutimn oitijo.^tcm £go cmin cum p:optcr magnum
liceronte in mc a/ mo?cin:qucm fcmpcr optimum fiiillc cognoaiuum ctiam fua crga
nicbcucmcriDiqugabipfoquidcmuIta^magiia recepi.cu p20/ fccto minficc
oiligo.£ccc quomodo o:ario pig ccdcua cjc rdatiufe inrcrpofitis
rnuIriplicarnr.Sic cnim c% omnibus onrioms parri/ tme matio multipliari
potc(t;Scd oc oinmbus poncrc cxempb, iran cc oc tcrtia augmcntandg o:atioui9
fpcctcnon tam p:olixu5 clt cp Iabo:iofum.De bocautcm rdatiuo:u ejcmplo salijs
o:atio nnm partibus:circa muUipUcandaso:atione6:quomodo opo:tu/ ncconcurraut iu
fute piop:ijs oicctur locis. tionum p:gccptu: guod oignicas rcrum attcndioebct
ac naturg: vt qug incodcni gcncrc oignitatc naturg p:e(tant:caminus oigute in
o:atioue nn tcfcrautur: vt viri fgminis:o:tus occafui: oies uociii feaindg res
aduerfia:boucltg turpibus.z multa ad bunc naturgnudum fimi lin? boc vcrum cum
aliqua vcrba (c(e immcdiatc (cqnnntnt: ttibil cuim impcdit: (1 a (c oiftautta
fucrint:? iu oiucrfa omionis poiita partc;aut ad oiucrfum tcmpuso:dincq5
rcl:ita:qug mino/ rcm oignitate babcaw poiVc oignio:ib 9 antefctri.vt iu boc
cjccm/ plo,£um iugcii3 agmcn prius mulicru:ocbinc viro:u in manus boftium
pcrucniflTcr:fccuracft fubito cunctte i\\ rebus capiiuitas. 3dcm in fcparatis
Vidcri mulro facilius] elh Dcdmn p:gceptti lauendum clt ne vcrba iu o:.itionc
ociofa fint: nc fupcruacua: nc nibil agcuria.quod vicium qui euitare volct
:fcmp gcuua fug fpe/ dci autcponct. Vt £alto: % pollujcitrarrcs gcmiui cii
finitimis bel lum gcrcbar.Suguacuc tgit % ineptc oiccref gcmini fratres.lta c«
omca gcmiui fratres fmtmibil op 9 crat:cu gemini oitfflet fratres
adijccrc.CIIj.-Q5 vcrba reb 9 oc quib 9 loquimur fint accomodata rie plus
minufvc cp oignitas rci poftnlabit ftgniftcarc videanturi Tlam Qtii ncnricoU
itluftrc : nut rcgcnt pavcu tntcr laudandu appcl/ MmSmM vicium incurrir.quonia
iUic adtcct.uo ampUo n bU ugumo» cp rci narura pofcat vratur.CDuodccunu : Qo
non *unmnr tnius vcrbi figniftcari onc p» altcro:tu qutb 9 »ul SmSm!*« fi fundu
emdttu appcllce: aut mtUte Uuc anSnftructum inccdcrc ad bcllum o.ca..O P uB
ttaq 5 «W* oS fignificationon vcrbouim a grammaticts rcpetcrc: « rcrum ££2Soe
quto einatnn rcbus oc qmb' fit accommodan S in virum tandcm pent limum
SSKentWnnm fnp» virea onua ocfumpit: qu cc h£ oiuiuisoicturuafum. Xaucnduran.cn
ue n.mium ab.nmcen. f P r mr cp o*tfonc obfturan facianf . vt in boc WfoM fa 3
Zba?a apud ciuea fuos tfrttin cft. Ilon ramcu fcmpc c fcotem pirfcrrim fonontax
babcrc videatur vt contmuo coll c m Sod cucnit pottlTimu:ft adtccttuu «
fubftanttuu m S cn. iu Kfi ilmd idtcctiuu t fubftantiuu cui fuboidinat: fucnt
tntcr/ £il adiectiuu comparatiuu vna cu fubftantiuofec rU n scuitino
pofitii.aut cum aliqua magnam aUcmus ra vcb mcniam unpottct.£i ctiam aliquando
adicctiuu pofltrt** S in omnibno caftbus pofitu occenter cottgue tractan St ©S
I poiiirimfi pnrticipia omnfe tcmpo* cum m concoro.K» ia vcl fubfequctia
continentur:fine int crmcdiationc collocart fo nt. ^cmplubcadicctiuo*
fubftantiuo ***ȣ*$ cximia pnftini noftri amoiin magnitudo me vebemctcr fldbonr
vr parmutul beneflti} retribntio 3 mc tibf referatur .3tem.£ yccT/ \m fug
familig oignicas:? p2gclarus fpecrarg vtrtutte fplendoi: 1 ejcarddccno fruendg
virrutis oefidcrium ad itudiu te plnriinum iiiciure ocbcnr. £%c.n?lam vbi
adiccriuu comparariuu cum fub/ fhntiuo 111 gcuitiuo ponitur.vr ncmincni vidco
calltdiozte inge/
ni|:pcrfpicariojisinrelli3auic:accurarioji3cjccogitationte:ingenl
orio:i3fcicnrig:ftudiofioris oiligcnrig.amplioris ooctring: pjgfti iio:iacloqucntig:cp.r)13.1.£.eflitiflc.
£xcmplu vbi magna vc/ bcincnfia iinpouat:quod contingit in ablatiuo.vt. Qai
ggregfea bouaram arrium oifciplinas fumma voluurate:accuratiflima con
KmpUtionc:? quorridiano ftudio complcjci funt:cas quas erindc rpcrarant emolimcnro»
rationes facilttcr confecuti fucrant . £%/ cmplum vbi adicctiur* pofitiuum
ponitur cnm fubftantino m 0/ mmbns caftb 9 finc intermcdiatioc. vt 2Jf3arcus
aurclius vir of/ fiaofus 1 piudens:cuius vtrtus tanrg eft intelligeiirig:rantg
inte/ gritatisuante conftantig^tantgqj modeftig :vt ei tancp fido forio tbomini
fapicnri pluriinn ocbeam:3Uum igitur ad rc pjoficifceri Km Vf bominem xcaum «
iugcniofum artificcm :ira ribi co/umcn do vt mcusn affincm * grarum bomine.Tlam
v cgo ipfo claro ge/ KKnatott iufignibus moiibt» cxpohto:atq5 alijs magnig
Virtn tibua prgdiro iu oiuuibu3 mete ncgoctis famtltartter frctus fum
frcinplumocadicctiuofupcrlariuo.vrlucius CralTus vtrpcrmf fimua.-cu: 9 vr
bommte integcrrimi ftdcs mibt exploiara cft: a me plurimii oiligitur.uam % libt
tancp bomini amiaflimo t psocuraj tori vigtlantiliimo rarioncs mcas agcudas
libenrcr comitrcre fo/ lco:u« vnq> ipfum optimum amicu ocrclinquaiu:
quanadmodo cgoipfo lucio XralTo viro oflkiofiflimo vioi familiarilTimc: ira
niain .1 tc pcro:vr caufg fug taucp fi mca rcs agcrctur:rc mantno/
pcrcaccomodarcvclis:quogr.'>iiusmibi uibil erhcerc poccris, £rcmplum vbi
adicctiua parttcipia omnio rcmporis finc mtcrme/ duuoiic ponuntur.vt Xum in
Senaru caufam tua agcre cgpilTq: Aduftio occernmte:confnlibus audicntibus!
P*ta£ lc S«ioni ftantie c accidcntis.^t" participiis m ano vcl tn rua vcl
ui w» " ffwSX^i » p:onomintbus paminu^ ocn/ f tcmolu oe adicctiuo
pofitiuo. ZWagutt ego a tc benchau mctc %X*teMV» *» cp:onominc primitioo.fgo
fcmpcr tibiamiciftimoscflc Votui: quia ru mc fcmpcr plurimum
pcramafti.3tcm.2)13c quidcm in a/ nricitia fi aliquando cxpcriri
volucris:amicump:ofccto tibi com/ pcrice optimum atq^ paratiflimo. £xcmplo5 oc
p:onominc oc/ rwariuo.2)l3ca quidcm oiligcntia tibi fcmpcr futura cft
paratifli/ nui:quia tua in mc bcniuolcntia cognooi mibi fcmp cppiomptiffi ma.
Coccimuquintup2eccptum.Quan^abadicctiiio appofito W fuppofito p:incipium
fummcrc otationis commodii Timumffr quia ramc aliquando accidit vt trictioncs
alig multipbartc no mi/ nne iu o:arionis pitncipio optimc iaccrc % pulcb:c
rcfonarc vidcti tur:non incommodum vifnm cft ab cis p:indpium owtioms co /
ftirui poiTc : qug p:ofccto oictioncs c% omni gcncrc atq^ mancric octopartium
grammaticgowtioniscommodiiTimc fumi potuc/ raur.vbi adiarioarioncs non tibi
commodc fucccdcnt: quodpcr plura vidcrc ejcempUi pakbmtn iudicabia. £xcmplu oc
nominc piopiio in pjincipio o:atiom's pofiro.Srufus qucm in bis ribi lit tcrij
commcndo:cummibifit omniumamiciiTimositum criam Rttjcimfe cft virtutibus
cjrowatus. £ jccmplum oc nominc appcl latiuo.bomincs cnim illos qoos ooplicca
clTc cognooi: Vt vnom wrt>isoicant:altcrnm aotcmrcfcotiantmifiipfialiqua
p:obabili foitaflc rationc ad banc fictioncm compcllanturrapudmcfcm/ pcrparu
Valcrcocbcrccoftifuf. fxcmplu oc vcrbooctiuo.Sma/ bo tc fcmp atq5 fummopc
oiliga : quonia tu omia p mc libcralitc: dfccifti. 6xcmplu oc palTiuo. 23idco:
cni tc vidcrc co tuas Icgo littcras: fcd oolco co appcllo: immcriro a tc
ncgligcns: cum fcri/ bcndifacultatcmnonbabucrim. £^eniplu oc vcrbo intcrcft.vt
^ntcreft plurimiim virow pmdcrittam fotemoTccre qug ad coiii rcmpub.rccre
subcrnandam pertincrc vidcantnr: «ejtemplum oe verbo pla.ct^fiinihbus.l
Macnitfempcr^c libnit inaximopcre piincipibno fapicntibus afcuratiffimc
pcrfcrutari-.qutd fupcnoii/ bus aliis piincipibus accldcrit: vt fuppcditct cis
quid eucmct aut cos agerc opoitcat. £r.emplrl oc gcrundio.ascndum cft affictoo
n officiofum altquid confequamur. £xcmplu oe fupiuo. "Kela/ iu mulroium
nobis fisnificatum cft maximii officiofum tc virum effe
f3ctum:quoplurimncertegaudcmu0. Dc parttctpio uipa in pioximo oictu cft
pieccpto. £xemplum oc picpofmoiic. m % cal.»I3aii ad vrbem cum veniffem vt oc
tnultis ac van) e rebua lccum comcntarer:te reperire non powi. quas igitur res
te coam aserc volebam:pcr litteras abfens bieuiter fignificabo .jtcm ex/ tra
iocum funt ca piofecto qug tibi fcribo:quc. ccrtc funt a tc otlt/ Bcntiffimc
confidcranda.3tcm.-p>oft ocum noftrum ommpotcn tcm i parcntes qui mc
genuerunt ncmine babco,: qncm magts te Cilisam:masi6 cxcoletmmagis obferuemmcqs
maio:i o; tcbcm/ Bolentia compIectar.3tem vfq^quo fpiritu i pcrdurcrc potcro
non ccffabo mc tibi sratiffimum oemonftrare.3tcm.ab omntbus bo minibus bi
merito oeridentur:qui clariOimao bonarom arttu 01/ fciplinas
viUpcndunt.3rcm.£oiam tc cum aff ucro ca tibt occla/ rabo:que i gratifftma i
oie i comodifiima tibi videbuntur.3re.0e omnibus rebus que ad te
pcrtincnt:quafq5 mibi curandas piccc/ pifti quid &etim ejc bis littcris
cosnofces: qnas tibi £afparmua meo nominc confignauit. Jtxemplu oe aducrbio.ben
literaa ad te fcripfi:bodie vero atqj nnnc oc tc cogito:eras ctiam mcts te Ht
icris vifitabo: oiligcntcrqj res tuas pertractabo: vt altquando in/ tclligas me
fcmper 1 iam olimftc tuis omamctis 1 comodis mi timopcrc cositare. 3tcm Beru enimuero
nifi tandcm mclto:cm viocndi conftitutione oefumpfcris:confpicio tc maxima
fubituro incc3inoda.3tc. 5oifitan parua bec incomoda quib 9 impjgfcntu? nulla
in re co tradictorus ftmiqui te mibi fcmpcr omntbus in rcbus cpfacillimtl
p:§buifti. 3tcm . Saltcm vcrbis te mibi comodarc vcUs tc obfc/ cro-ft rc ipfa
adiumcnto mibi elTc non potTls aut non vdis. £t cp plurima adbuncmodumoeomnibua
parribuso:ationispotc/ riscjccogitarc cjKtnpIa. GDccimufcxtu^ p2gccptu.i2uod
oiftri/ butiuts t partitiuis nomiutb 9 comodilTime vci poflumus icii aut
olicufos ncgocij partitioiiQ qu.md.15 facere volumns:aut ccrraj a/ liqua) auimi
oetermiuacione^ oeclararc nitimur . Dc qua ratiowe twqccmplu5 confpiccre
potes.£uod.£atbo %.l. Xlodius a me £ 5 plurmuK oiliguntur : neq^ eni> imcrito
cos majamt facto \ tlam ium altcr miW oocrrinam minlftrancrit : altet vcro
magnaa mibi rcrum facultatcs piefticerit: non poftum abduci quin cum altm
virtutc adauctus fim:altcrius «Oo» copijs adtutus qnftam; altc ri mnrimc
ocbcanv.altcrum ctiam admoduj oiligam: quour, vtro magte gaudcam aut magte vti
vchm non facilc oitudico. pietc/ rca fepcnnmcro eucnirevidcmue:vt
incomparationcrcrusmul/ taru y.aur aliud alio laudabilius vcl turpius
ocmonftrarc: jut coin modius.aut oercrius pcrfuadereuiut iuftius vcl iniqmus
figniftca rcvolumus-.tunccomparatiua vidcntur omnmo nccellana . Di quo boc tvbi
e;ccmplu$ trado.Si c* omntbus bomtiubus qut roa/ timam tibi bcniuolcntic
conumctionem piofitentur. vnuj nbi po tilTimu-, ndoptafti:qui oignitatcut
tuajmajcinwpcrc tueretur.nc/ miucm piofccto comodioicm othgere potuu\ce:cj>
pompomuy. cuius ftudium p:o aucto:itatc tua colluftr anda tam mayunu cjctt/
tilTc conftar.vt ncq^ maio:em opcranv.nccp ftudtofwcm curanv. nec ardcntio:cm
beniuolcntiam: nec p:omptto:em quidcm otboc tiam quiquam pjyftarc nbi potuilTct
. 3nfnpcr id quidem concin ftum eft:fi in omni pcue modo oiccndi frcqucntcmus
lupcriattw nomiiialia vel participalia ant aducrbialta . quod multie cr canfia
a nobte ftcriidoncum crte vidctur.Ttam cum in pamw ipfa fup« latiua pioptcr
magnam rcru? rcfonautiam magte fplendida tcd/ dant o:ationcm:tum ctia
cfficiunf.vt oicentis fententia loitgc J rioifefticacioicrtevideatur.
pr£tercaipfa fupcrlatiua oiccdi lii lum redduntmaste
amplurmagioiongnmanagisopimn. Guod cum ita lit:aptc fatte fupcrlatiuaqup vfui
tuo fc accomodaburar/ bitratu tuo pcrtractare potcs. Dc quibus boc ejxmpl um
tibt pa/ tefacio.£6 Sntonio tam familiarilTimc fcmpcr frctus fum : tam (umopcre
eu oiliganv.vt ego fumma cu ipfo fim familiaritatc co/ iunctuamon eft pwfccto mi
lcmule.:cp vlla moucri ocbeasadrni I ^^m ♦ ratioiic.nam cu 10 2 fummo mibi
fcmpcr amoie p:§ftitcrit:s vigi lanrilfiina pio rcbus mcis oiltgentiam
oeclarauerit \i ampliffima rmbi Ubcrtatis bcneficcncia patefccerit vt nullum
fummti bomi/ msanuntilTimi libcraliflimiq^ officiu3 p2§rermifcrit: ncc$ vUum-
maximu5 p:o falutc ma pcriculu fubterfugcre voluerit : iniquum clTc oujci nift
cgo etiam virum me fibi cpgratiflimum : t omnibu» im comodis % o:namcnti9
q>p:omptiflimu ocmonftrarc . GDc cimumfcptimu pi£ceptu5cft:£6o:atio
frequcnterobliquafit:id clt a poltcrto:ibus in recta conftructione
incipiat:fiue id quod vcj botopponittvcrbum ipfii antcccdat fiuc poltponatur.
£jxmpl& puiui. vt Tlcmincm polTc ad cloqucnttam acccdere CrafluB inquit
nifi qui multaru rcrum p:ius facmia inttruccus fit . £*cmplu5 fc taudi.banc
vnam clTc ad bcnc bcatccg ^iucndum compcndioiu; viatn inquit.&ocratcs: vr
talcs fimus qualcs iudicari apud alios volumus. G Dccimumoccauu ptgccptum*
.Quonia gciiitiuus iu oationc rbcto:ica fgpeuumcro occurru ncccflario tractand
9 ;ciU3 igir pcrtractadi ratio cnt oiligctcr cdfidcrada. i3cnitiu 9 crgo p:£/
poftcrc collocctin illi& oicnonib 9 quib 9 fubo:dinatus ep:eponaf cotinna
pkcto fonoarorc ipo2rar:? maguo matioi clari 9 iutcllige iadiumfro cllc vidcf
.£>c quo boc tibi e>:emplu oefcrtbo.£u £i/ ccroiue fcripta quor
inumcrabilce conflat cdmoditatis opouuni utct?:cos fcmg plurimu oblectarut :
quo:u auim 9 officiofis rcbus fcmg fuit cxpofit 9 .no igif mirii c:fi ci 9
.2)l3arci.X. volumia a me/ ipoaccuratiflimo quidc itudio fucrit
gtracrata.3te.£brifti pcepta q oiligcter obferuat:£tcrua glo:ia opnmc picquunf
.tyeOwtoiie pmi jxepra a multis inapmogc cclcb:anf . 3*3 oafurtafus in co/
poiiiiog o:nadc 02ati6ts ppoitcre pofit 9 bona rcddtt fonorir ate. vt £b:tlto
qui fc tradunc:optimam viucndi rationcm cliguut. 3tcm.PI3aio:i quidcm cur§
bignitas tua mtbi cfle non potuifict; (m\ altud ntbtl oies noctciqj : oc
rationibus tuis ejccoguctn. t 4 " 3 '? 10 11 12 13 ft jD«tmumnenu5
p1sapto5.OBoa.dru0 tcmpotau» quv a pic/ rifqs in ablariuo cafu collocari
folebant:ab cratojibus tn accufati/ uo confueuerunt tractari:vt x melio: fieret
rcfouantia: 1 cfftcactoj conftaretojatio. £t q> boc fit celeberrimu fcqucns
vidcrepotes crcmplum. £8oenim mulrosannos cixogitaui qua rattonc boc ficri
poflet: co omnes cb:iftiano:u5 pJincipcs otq; poteftatcs: m/
iurifs:odij0:acfimultaribusobmini8:tantaefl'auamo:i8cban/ tarc eonluneti: Vt cx
omnibus ipfis tom validinimtisficrctcfcr/ titmicv ipfi manmapotcntta
freti-.iufidas gentes aatfbarbaras oppuguare poflcnr.Que. buiufcemodt cogitatio
mca:quia m bo ncfta x optabilis cflc conftar.non cdTabo oics nocrefcp mccit
ani/ mo pcruoluerc:» qnid foitaffc conducibiic c% bac rc pofier clici. Cuod fi
aliquando factunr.aut coftftitutu^ cffc vidcrcj: tuiic vu s comutatio
(vtmibivideoj)molcftamibiaccldcrc nonpollcr. fcoterit fimilitcr accufatiuusjnon
tcmpojalis:in copofitione ou/ tionis pjepoftcre poni. 23t.£bJlftu5 qui verc
oilignnt : cojuj ani/ mas eterne. bcatitudini confccraut. 3«5- Smdiofos
eqmdcjbo mincs nitoj immitari: vt virum me ooctum rcddere polTim.
GHiscfimu5Pieceptum. ablatiuus in concomttantia pofttm: tumoiationes
plurimumoilucidarcvidctur:Iumetiam narra/ tionum bieuitati potiffimu eft
accommodatus-.qm ablattuus bu/ iufmodi-.fepenumcro ocdueitur: aut a nominib 9
pjopjtjs bomi/ num loffoium 1 piouinciaru-jut ab appcllatiuis nomtnibus* wr
balibus x participijs:autab adicctiuis oiftributiuis:* cgtcrtscri/ alic ceterc
of ctioncs altaru partium oiationis cadcj ratione « iiomina"vel participia
ocbent dTc rci oc qua agicut conucnicntes. jQug omnia vt clarius percipi
poffint in fcqncnti patcnt cxemplo jQuonia in.Z)f3.T.£iccrone fummo i
celebcrnmo quidc oiatoie: tanta crat oicendi Vis:eloqucntie. fjcultas:asendi
ratio:tantgq5ci us coftabat ojatiois oiuitig.vt fibi cflct infitu a natura: cp
in ipfo clTetacutu ingcnium:graucs fcntcntie/.iutcnta mcmona atqj ge/ ftus
o:atoiius:OmniJ potcrat animo pcrcipcrc:mcmoiia cuftodi/ ri bunc erplicarc
modura. £go pioptcr ma i gnum Ikeronis M ine amojon:? pjopter infigncs eiuo
virtutce. atqs pjoptcr multa * magna fuabcncmcrita ciim plurimum oill/ So . Sed
cr relatiuis f ubftanti? intcrpofitis fic nmltiplicari po / tcft. £go cnim cum
pjoptcr magnum £iccronis in me amojcin: quem fcmper optimum fuiff e cognoui:tum
pioptcr eius virrurca quas ccleberrimas cquidcm t tnfigncs cffe confpicio :
tumetum fuacrg3mebencmcrita: qu§abipfomultaquidem smagnarcce/ pi:eum piofecto
mirifice oiligo. 3tc finc relatiuis aCcidcntis iiu/ dc ac fimpticitcr fic oici
polTet.£um flBarcus £ato pjo lalnre ftig patrie multa quidan ejerit: non igitur
immerito ipfumbonum fcmper ciuem- fuifle otfmus . £2ugojatio
crrclatiuisacciden/ tis fic mul!iplicatur:£um talemDnarcus:£ato rationcrcipu/
blke . fe ciucm femper pieftittrit : qualcm bencmerite. rcipoblKg poflidcre
oeltdcrantitantaqj bcnemcrita in patrtam fuam conto/ lcrit.-quanta rectas ciuis
iure ipfo conferre ocbet :totqj p:o comu ni falutc pcricula pcrpeffus fuir:quot
alius quiui6 folitus effct'fu/ ftincrcmon igitur immeriroomncs£atoncm
ipfumbonum virii % optimum iudicare poffunr. ttdatiaa ctia a«rcidcntis:vt funt
ta Ii3:tantus uof-l bis fimiliamiultiplkant ourioites cum poft il/ lao
oiationes cf. buiufccmodi relatiuis confcctasmeccffario fcqua tur illa
coniunctio infinitaits:vt vcl g>:aur fua coirefpoudci >tia q li3:quantos:quot
i fi'Uilia:qug coniuncrionco vcl rclariua finr al/ tcrius fequentis ojationis
piincipium:? fint caufa:cp aut vna alia o:atio:aut plures eriam oiationce
fubfcquanf .vt in bis patct c%/ emplis.Tluma pompilius *r\omanom re;c
offiCiofuYimus-.talcm fc rcipub.gubernatoiem p:gftitit:tanttt *f\omang patrig
adiunrit totqj *r\o.ciuibusbcucficiacontulit:cp vniucria "r\omanom pa/
tria immouales fibi gratias referrc tcncrur.^tcm £».cn im pom pcius talcs
a."0f5.£iccronc patrocinij frnctus recepit : tantas eft c% ipfo laudcs
confccutus:totq5 immoitalibus cius bcncficijs c%/ aggrcgarus cflc vidctur: vr
nifi ipfe pompeius bcnrfidoaim im/ mcmoj baberi velit:pcrpetua oebear ipfum
£ice. .bcniuolcntia co plectt: % pari fibi meritoju viciflitudinc rdpondere. Sfmili
ctia modo oe relatiuis fubftantig cxcmpla fumere poffes:quc pjoptcr bicuitate
nolo cnanare:? potuiffan tot tibi ocdtffcpjecepta:quot confpicis
confidcrarioncs.tt 23igcfimutcrtium crgo pigceptu fi/
mflitercircapionominafumeividelicet Obboc relatiuum Q.*\ qu£:quod:non
confrruafur immediare cu fuo anreccdetc: fcd in/ ter relatiuum i fuum
anteccdens verbu intcrponatur aliquod . vt bomincs oiligo qui paci i ftudio
vacant.alias:qui paci z ocio ftu/ dcnt.JCicero doquentiffimus fuit:qui cetcris
in oiccndo pigftirit tblatoncm omnes in piimis Iaudant:qui rerum oiuinarii
cogni/ ttone ante alios aperuit. Tlonnuncp etiam owatus caufa relati/ oum fuo
antccedenti pi£ponitar.vr Q\m in vrbe tomoltus exri taftr.multarum fcditionu
piincipium « caufa cxtitcrunt. Simi/ li[cr interdum a rclatiuo incipimus
oiarioucm nullo antecedcnte cxptf (To.vt -Qus tua bumanitas efhmaioicm
bcneficioium ratio ncm cp iniuriarum babcbis.Qug tua modeftia cft -.fcrcnda
gquo animo contumcliam banc iudicabis. "ilcc folnm in cifu rccto-.fcd
inablatiuoettam bacoiccndiration cnonnuncpvirt gloqucntiffi mi vfi
font.vt:£>ua animi piudentia fcmpcr cjtitifti nuncp oubi/ tatur:omnia te
piudcntcr confultoq; facturu. boc autc rclniiuu 3s ea id immcdiate poft fuum
antccedcns collocctur.vt.^.afri/ canus:is qui £bartagincm magna fperantcimlcgcs
"ftomanoju} coegit accipere-.omncs fummos bclloium ouccs Liudcgiojiaq-
.111 lcccfTit. CLXSigcfimumquartu pigcepm £irca verba crit neccflariu
Snimaduerti cnim cpplurimumin compofttione oilucidandi fti/ li boc pigccptum
effc oiligaitcr obfcruanduy. vt fini oiationis no ftrg vcrbum aliquod pcrfonalc
vel imperfonalc:fiuc finitum: fiuc infinitum:aut actionem aut paff ionem
fignificans fit collowndu llam quemadmodum vias factcns:cum multum ambnlauerit
6i/ uerfoitum vidcat vbi ifincris fincm 1 quafi faboiis fui tcrminum cffe
intclligit plurimii rccrcarnrara ctiam c% vcrbis in finc oiatio/ ms tcrmiuatis:
cum fentcntia illius totius oiationis antc tacte a/ pertius c^plicctur :fit vt
legcntis animus mclioji quide intelligc/ tia acquicfcat.ft fi illud vcrbu^
longum fucrit aut plurimnjYcfo/ nans:concinniojcm pjofccto fi in fine oiationis
tcrminatur: cpfi in mcdia aut alia oiationis ipfius partc cotlocaf : fonoiitatc
pig/ ftabit. oe quibus ejccmpla per ojdincm videre pulcbiu iudkabis quibus
fcilicct modis:quibufq5 rationibus ipfa vcrbafiue fingu/ la: fiue plura in fine
oiationis colloccntur . £xcmplu vbi vnu vcr bum finitum actioncm fignificans
vnicg oiationi infcruiens in fi ne ojationis tcrminatur.vtfgocni bomines claris
virtutibns pjgditos tantopere oiligo : vt nulla rcs tam ma>ima cffe poffct:
quam nou cgo pio illis libenter perficerem. £7cmplu vbi vcr/ biitn finitum in
fine pofittmr.ouabuo iftferuit Oictiontb*.vt £au fom p20fccto mca; iam
facilicer iinpccraiTcitr.fi ainov. fi gratitudo jnquibufd
abominiouscjccitiflct. £xempluVbi ouabuso^atto/ nibus vcrbu inferult: vt ego
quidcm id fcmpcr §gi: vt % mc tibi a micitTimum cxtitiiTe:* tuis omnibus mc
nuncp ocfuiffc intcllige/ K3. £odcm quoqj modo verbu in finc
pofitumuribusrquattuoi vd pluribus fiue oictiontbua:fiue o^ationibus polTct
accomoda / ri. Dc pluribus oiaionibns ejccmplu; tolle.Tlos cum puideiuig
cnmiuftitic.cum tempcnutiginuigilaucrimusiVitam equide of/ ficiofam facilitcr
perduccmus.£>e pluribus owttonibus boc fit ti/ bi acniph^. 2J/3 iro: cniin
plurimuj cur mibi aduerferis:cum ego fcmper ribi plurimu^ infcruire:affinibus
fcdulo faucre: atqj ami/ cis tuis vcbemcntiiTimc opitulari ftuducrim . £j;cmplu
vbiouo verba fiuita :quoai5 quodlibct vnicg oiationi infcruiat in finc 023
tionis contigua tcrmiuantur.£go cnitn rationes omne$:gc quib 9 p:o maximis tuis
iit me otficije mcrito tibi gratificari poitim: e% quiro. £jeenipluin
vbitriaverbafinita:quo2umfingulu fingulg 02 arioni inferuiat in finc owtionie
tcrmimtw. vt .Quonia ca qni/ dcm rationc ad ftudiu fcicnriaru acccifimus: vt
bonaru artiu vir/ tutcm coni cqoanwr : oanda cft igitur opcra oiligcomc ejc
ipfts ftu dije nift poltcp virtutc illamqua alTcqui ocfideram 9 ; adepti fucrt
mus: reccdam*, £ jxmplu ^i verba f tnita tria numcro vnicg o:a tioni infcruicntia
in finc ozonis collocaw :qug fcntcntia coftrma/ ti02C cfficiat. vt cgo qdc
taiuogc te oiligo:colo:magnifico:cp tota caufa tua libenflunc fufccpi:cnraui
jrfcci. por ctia ante verbu fi/ nitu vnu vcl plura vcrba infinira collocari: vt
fup:a cj:aliquib 9 ba bcs cxcmplis.£t trta nuc tibi fubncctcrc curabo: vr omfo
cni bo/ mincs q rcctc vtucrc vo!ut:ocu in pmie colerc ocbet:? oiuina pcc pta
fcruarc tenenr.3te. Stngnlaria cnim tua iu mc ofticia mcrito efficiunt: vt
babcam memoziam tuc oignitafis : quam oiligcnter obfcruari ftudco-3wn DI3arcum
eni £icerone cjc magna cius fa/ cottatc tantu faccre poffrfep mcam caufam etoe
vntos opcra i trtll gcntia mc affcqui polTc confido. Simili ctia pcr omma
rationt vcrba paffionc fignificantia in ftnc ojationie commodc funt collo
canda:£>e quibns pauca pjoptcr confojmitate actiuojum tibi ejc/ cmpla
trado.vt illi pjofccto viri ab omutbue facillime oitiguntnr: duomm virtutce
dariffimg confpiciunf 3tcm littcrg a tc mibi fg penumcro mittunmnejc quibue
omnes tug vitg rationes optimg occlarantur.3tcm a nobis fgpifumc noua
tntclligunf.qug cum oe bono ftatu fignificcntuf.marima pio f ecro cum
ioconduatc audt/ pnf . 23crba ttcm ncutralia:ocponcntia:c6munia: impcrfonalia
ram actiug:cp patTiue vocis:* plura alia vcrba in fme ojatioie po/
fita:cUgantia rcddcre fotcnt. JEfcmplu oe ncutrali vcrbo.£lt ciit vfrojum bonom
atcft pjudentunr.vt omntbns faueant i infcruiat nemini noccanne officiofis
rcbus inuigtlcnt . jEjcempln oc ocpo/ ncnti. vt tam efi ob fummas occupanones
mcas:vct frcqucnti fo miliaritatc noftra:Vcl littcrarum vifitationc minimc
woiituoaim taitu-n beneftcioju rccojdor.quojum nullis qutdcm icmpoiib o/
blinifcoi. £yanp\u oe cdnuui.vr prjfranrifTimao bonarti antu Difciplinos aiudua
fludcndi cxercitationc complccrarfc: matfmo/ pcrc tc boitor.quomatn be funt cjc
quibus bomincs ptutimu vc/ ncranf .£j:cmplu ocverbo tmpcrfonali acttu5Vocis.
£ameopi/ nionc atq} vinendi rationc fpcro fo-.c-.vt nuncy mc pcntteat. £r/
cmplum oc vcrbo impcrf onali paffiug vocis. 2X jibi qutdcm cuin nibtl pcrfcnbas
a nobis alicnum cftc racttim in omntbuo ^ftimar i tuum rcmitTum fcribcndt
officium plurimu coarguitur: « vcbe/ rnenrcr ctiam accufatur.^tem Sb amicia
cquidc tuis itur quotti/ dic-.vcnitufvigilatunatq, contcnditur : vtquo
oefideras pcruc/ niatur. £jcemplu V bi vcrba bencfif.malcf if.fatitf tt in finc
oinati dg ojationis comode tcrminantur :vt Xu vidc cp magni intcr noe in tcrfit
atq^ referaf : vbi euim aftinibus tuis atqj amtcis pw futo n
tcorTtcijemalefuanobiebcniuolisnoltrujplurimuiu bcnefit 9tq3 femper
ojmulatiflune fatiffit.GHigcflmumqufntfi p!gccpt6 z\\: bomintbus adamari. £p
emplu vbi ouo vcrba infinita in finc poftra ouabua o:ationib 9 in/ fcruiunt: vr
cum tn fcmpcr oiligentilTunua extiteris: uou folu faln tcm mca:fed ctia omuiu
rneom incolumitate vcUc qucrcrc : mibi cgo ctta vidcor. vllum non modo officiu
; fcd vlla ctia in ruos oili geuriafiucmaximaculpapoftep:gterire. £xemplu
vbitriaVer/ ba infinita in fine o:ationis contiguc pofira vnicg oiationi infer/
uiuut : vc £ um nibil bomintbus opratius encnirc ocbcat cp oiui/ nam fibi
graria vcllc polTc comgarc:ccrte vr ea bomincs fibi adi/ pifcercnrur omnia
vcllet Itudcrc agcrc ocbcrc . £xcmplu vbi plu ra vcrba infinira ab vno vcrbo
fiiuto oepcndcr: vr 3u fugio:ib 9 tc lirtcris admonui:quid tc agcrc
opoucrcr.quid coftiruerc: quid cu rarc:quidvc in omni ratioc oclibcrarc.
£xcmplu vbi vcrbu infini tu fo:c ab antiquo vcrbo fuo fuisquod nut no cft \\\
vfu:q6 fcmg cofcqucs fignat fc5 futurii c(Tc: vt % nullo mo tcmp 9 p:gfens
figni ficarcfolct: inrincowtioiscdmodc collocat;vt 2JI3arc 9 cni £ice. - otnnib
9 pat tibus gram.iticg o:ationis ocduci poflunY.oc qua rattoue pauca ti bi
crcmpla p:opona:rcliqua tu facillime cofidcrabis . £>:emplu5 vbi nome
adiectiuu fupcrlatiuu ante verbu io fine orationis tcr/ minatii cotigue tocaf
:vt fi bonaru artiu oifciplinis opcra accuratif fima adbibucris:rructU8 c%
ipfis cpampliflimo^ cofcqucris. £p cmplu vbi aducrbiu fup.rLuiuu iuxra vcrbu in
finc ourionis po/ nitar.n Hullu cm'5 agedi aut co$\tadi locu p:eterniirres res
tuas oiligerilTimccuraui . £;rcmplu vbi participiii ante vcrbii cotigue locaf :
Vt .Quintu enim §abiu ita p:o oignitatc tua vidi laboiante: Vt eum viru cquidc
oiUgcnte cjaftime. £>:cmplu oc gcrudio au/ tc vcrbu collocato:vt £u bonaru
avtiu oifciplinas ncceffarias cfTc ad bcnc beatgqj viucndu cyiftimc:ea igif
ratione virtutib 9 a nobia inuigilandu eft:vt oum ipfis rccte frucmur aduerfg
'fotfune. muv 9 fuccutnbendu fif. £remplu oe fupino iutta vcrbu pofito: vt cgo
enim bac fcmp. opinione ouctus fui: vt in vcro ingcnio Vcraq^ 00 ctrina plurimu
oignitatis % cmolumeti conftitutu putcm.GISigc fimufeptimu p:§ccptu cft ctrca
boc vcrbum 6um cs cft : quod ita Vcrbu comodiffimu elTe eoftat 1 ncceftariu: vt
in omnibus ct 9 mo dis :tcmpibu6:numeris % gfouis tantas affcrat opouunitatce
ad multas % varias ojatioes iu diccdo pjraaadas: vtlomnium pcne MM MM MlljllM
MMjllll MMjlMI llll|llll llll vcrbotu patcr t adminicul5 merito iudicari
poffit.Tla pterea tem pow Vcrboiu palltuo:u:oeponenti{j:c6muniu % ncutrorii
ocfecti/ uoitutu ctia infinita:p3rtictpia:gerudia:? fupina:ipfo verbo q>fg
pilTime tantu indtger. vt aliqti vim fua comodc qdc ejcpiimcre no po!Tcnt:nifi
verbu tpfum Sum es e:eis ipfis adminiculef \z in oi oiatiois partc fuii
pigftarct adiuuametu.£t omirredo ejrcmpta it» quibus oictio eft.altqn
pcrriiientta ipo:tar:aliquddo oftkui figni/ ficat:« aliqft .ppjietatc
ocmoftrat.fjccmplu ponam 9 vbi oicno:cft poft participiu in ftnc oratiois
comode locan folet: vt X)/3arc°cni 25rutus in caufa noftra ita oiliges cft:q?
omes,pfccto ratiocs qug nobi^ pdelTc poflut ftudiofilTtmc gtractas eft »3»
Xanta cni ope ram £2umt 9 b02tcfiu9 cloquetig ftudtjs adbtbttut 9 c:q>
O2aro: q/ de cclebcrrim 9 p20pcdie futurus eft. £)£mplu vbi oictio:cft:poft
gcrundiii collocaf .vt boc a nobis oiligacr obferuaudu e: Vt bona ru artiu
ftudiu offictoftiTime a nobia pcrtractandu e:aut ftudcndi offictu cnitcdu c. f
jcemplu vbi oictio e poft fupinu ponir.vt Q& a te mtbi madaru e ftudiof
liTimc quide pfcctu c.3tc boc eni e f aci/ lc oicru:fed 116 facile facru e.
Itoraui etia q? poft inrnuriuu clTca/ ptc collocaf participia 01^5 cepojti.-que
1 degaute bnr pfonamia; * grata itclligctig tcnniuattone rdinquur.vt b$c qug
fequuf ejxm pla occlarat vt accuratiftuna ilta quide agedi curaqua vidim 9 £0
rione,p tc elTc fuftinentc:l"ati3 nos admoncrc vidcf vt ipfum £u. in rcb 9
tuis iudtccm 9 elTc oiligente.^te .Quid mibi oc rcb 9 tuis cu randu madafti
vclim tibi pfuadeas id me libetcr e(Te facrurum.£t ntulta ad bticmodu fimilia
cjtcmpla.GXjcviij.p2§ceptu,Qmnq> in rbetonca o:ationc ftrueda boc fit
pjgccptu pjctcr cc^tcra oilige/ tcr obfcruandu:vt in finc o:atiois vcrbu
aliqucd colloccnqb o:a/ tioncm fplendida:p:gftantc: acplurimu
refonantecfficiat: pfgp« tn ptingit: vt verba illa qug t ojatoe cocurrut
collocada.aut bicuia fint:aut paru eft"icacia:aut qfi muta:aut pap
refonatia:aw fucrint adicctiuu aliqb % fubftattuu c6mock itcrfaatiar? alic mftc
oktio/ M^^^^MH^H^^^^^B^B^» _^_^_^_^— TTTTTTTTT TTTTTTTTT ^^nnT ^^ tm^^W ~
nea:qu5 $el tongioies Vcl coetnnioics efle conftenr: in finc oiatio nid longe
aprius videantur terminari : nou cru tncdmodum u a/ luis coinodt02C8
oictioncsin fine o^riomscollocemubi quaseq/ dcm oicnones cx omnib 9 partib 9
gramatieg oiattoie verbu* 2 w/ tcnectionib 9 cxceptts:vtin fcquctibus
oefcriptia qccmpiia vidcrc potes:aptc quide oefumcre poteris. £xemplu oe nominc
( ppjio i\\ fitie 02nad£ ozationfe terrninato: vr littcras Hiss ad mc ociu/ lit
antonius.-quae ruo nomine mibi aflignadatritbi coltgtKwcut D/5.IuIli°. fx^mplu
ocappcIliitiuo:Vtp2gciartflinwtiequidcvit turcs adamarut fcmp p:§ftami(Timi
viri % otficioli bomines . i% emplu oc appellattute in tus % in tio rermf natfe
qug gjregia clo/ cuttoKfe fuauiratc efficiut: vt tanta quidc crat Sal parini
£arftjij ggamefi.in lcgedo clocntiote fono2itas:s in comutando bumaui taa: vt
netnine vncp offcndcre potuiflet.illa etus oicedi ac eonucr/ fandi
comunicario:quonia c% a? ^nunciatione mclle oulcio: flac bat 02ario. £xemplu oc
nomine p:imiriuo in fine pofiro. lua q/ dem erga me officia gpcruo comemo^tu
oigna id efficiur: vt non minus te oiliga ac fi mibi ppiiue cffce fratcr .
£j:cmpln oe ocri/ oatiuo. .Qf Jaximope rc fcmg adamabo:quonia amo:c me feg ob/
feruafti cofrarcrno. f xemplii oe compatiuo in fine pofito . Ilon potuiflem tn
reb 9 tute ficri oiligcttor.,p quib 9 cquidc tanta adbi/ bui cura: vt nulla a
mc potuiffct adbiberi maio*. £j:cplu oc fupcr btiuo.Omnib 9 ireb 9
fedulometibicomBie8paratiflTimu:quonia Cn omnib 9 etia mcte cognout te mibi
femp obfequenttiTimu 3^5 pompciuB vir in ommb 9 rebus fubtiliter conlidcradte
fuit pru/ dcntiITim 9 .3tcm POunnsbocrecepiatcfuauiffimu. £jsmplu5 Vbi oiatio
in nome aliquod cgrcgiu % infigne tcrminatunvt Ong ad me feribte funt egrcgia:?
boc opcpTgciu laudaf . Similitcr lau datur fi ojatio otctione babcat vniuerfale
ncgariua in finc: vt nul lus % nemo.vcl affirmatiua : vr omute % quilibet.
Bxcmplix oc ne gatiua.Oue tc magte oiliga babeo nemiuc. £xonplu oc atfirma Mll
IIM llll llll llll llll llll 111111111 III Mll lllllllll MM llll lllllllll 13
tfua. Qug vtr bou° facit laudat omncs. £yeinplti dc partitiao n« minc iti fiue
pofito: vt hom qug inibt pjopofuifti vellc ncutru: f5 tame fi cUboiaitdtt e ttt
altcauro: vt nobis omnino fufcipicdu ftt altc$?:placct ntagis fugiustcit
pjgfcrti neccflario coin a nobia iu/ grcdiendu fit altc^. £ jxmplu oc ^pnominc
p jimttiuo in ftM oia tionia pofito: vt .Qualis crga tc feinp extitcri
cgo:fauIi 9 loge po/ tcs iudicarc tu:q> tibi gfuadere potcnt ia illerqui
optic noftri con ucrioni plurintu ftudetcfle oerracm. fjxmpkt oc^uontinc oc/
riuariuo..Qm tibi ;pmpriflim 9 atq5 omnib 9 i reb 9 obfequetilVun 9 aniin 9
fucrit me 9 :boc relinqua aio iudicaitdu tuo. fyiplii oe par ricipio i fint
o:atiois termittato:vt Su ^ppcdie ad tc vetur 9 cpplu ra rccu ad vtriufq^
uoftru comoditate piiitctU comenratur 9 . £jc/ cuiplu oc gerudio in finc
pofito. Dc ruis reb 9 a me nullu,pfccto tcmp 9 p:etcntiittir % agwdi i cogitadi
. £jxmplu oc fupino : vt .Quatogctc oiligaciVet.pfcctogoifficileoictu. Dc
quoypartici/ piop gcrudio^ % fupinor roncanfra i pccpro oc participija oice/ nius
lati 9 . 23ideda nuc fut itonulU oc aducrbijd cycmpla m fine otnadg om tois
coIlorans:£t p:imo oc aducrbio rcpohs. £xio te mibi amicilVimu fuiflc
km%.~$iL£% ampliflimie ruid fcruttb 9 ma gnu tc viy cj;iftimaui fcmg.3^ flmtcp
potui quiccj? agerc:quiu tu tmbi fucris cdtran 9 fcmp. £>:cmplu3 oe aducrbio
loci.-Optie co/ gnouifti mc 116 lolu ainicu tibi eytitilVe mt 9 % fous.fed ctta
mc ti/ bi oefuiiVc itufqua:aut qccp mc tibi ocnegaflc nufcp. £j;emplum oe
aducrbio optadi.banibal ftontanu impcnu5 plurimn ocfati/ gauincp tyaUa nuncjj
attigiflet vtina. £jxmp\& oc aduerbio nc/ gadi.Dtfulta cni mala nug coflata
i agitara fuifle oicif :fcd pluri/ muj gaudco bo^ rc arrigiflc nibi!. £xcmplu
oc aducrbto atfinna di.^tarcacvtitobisitarraflifpfccro. £xemplu3oe aducrbioou
bttandi. Quc uobis futura oicebas fouaflc nobu? cucntrc poflcni fouutru.
£xcntplu ocaduerbioiuradi.?16faciamcdiutVtdi 9 ne/ qj oica bercle:qu£ mibi
p:obabilit non vtdcbun f . £jccmplum oe O 5 aducrbio qnalitatis.lua i
mebnmcrita no folu retribua fiugula/ tinr.fcd ctia tibi fatiffacia cuinularim
ac mnlubparia.^te Ouonia co fato natus fum:* tale mca fo:tuna elTe intelligoivi
ncmo mibi quiccp cofulaf.nifi quod in magnii fuu cinolimentu rcdudarc ar/
bitro::c6ftirui igit mccu vclle ocinccps viuere mc.mm.3te. luas lirteraslcsi
Iibenter:«audtui tabcllariu oiligeter.qui ilatu tuu mi bi narrat EPolite atq^
fuauircr:? cocs cria cafus cp fcrres fo:titer % moicrarc, fjxmplu^ oe aducrbio
osdinie. DBulta fum p lucras meas tibi figmficarur^ocinccpss rc femp amatur 9
magna m tcbc ncficia collatur 9 p:gtcrea:vft mca in tc voluntatc qug opmna c bh
ficiojfi loco fufcipics itcrca: £ ^cmplu oe aduerbio rcmifTiuo.Xu tantg tmbi no
fuppcditct facultatcs ttbi fatiffacia paulatim:? qua ratidc \d mcli 9 ficri
poffu pedctctim . £ jccinplii oc aducrbio iute / fmo.£yopto cpplurimir.vt ad mc
vcnias pcnit 9 quod op 9 c oino. £%cmpla oc aducrbio fimilirudinie* Sicuti
optima fidc tc admo/ nui:velim facias ita. 3ntcr cgtera aure aducrbia cogatiua
t fugla/ tiua it} finc o:attois pofira:concinna faciiit fono.ifare. fycmpluj oc
aducrbio compariuo. vr Q6 rogas « ncgoriu tml curarc veliin Oiligcuti 9 ;boc
tibi gfuadcas vclimmulla quide rarioc agi potutlTc ftudiofiusmcc curari amauti
9 .q> cft actii.ncc gfici accurati 9 . £%/ cmplu oc aducrbio
fuplatiuo.liidco cni tc vita agcrc p:udcntifli me-.cuoiaqugadbhviucndii
pcrtincat gfcrutaris accuratilTime: atq^ #(equeris oiligcntiffime.^tc.Qug inibi
madafti confcci oia cumuUiiffime. Yluc poucnda fuut ppofitionu cjcempla. i
piimo ce ppofittonc antcvt Z% boc tnayinto tuo in me briftcio tc pluri/ mum
oi!igo:quod c% ampliffimis tuis ctia virtutib 9 feccra multo antc. £xcmplu oc
pjgpofitionc citra . 6cribo frcqucntcr amicis noffriis:quod non feccram tnultos
annos citra . £*emplu oc pie pofitionccontra.Ianto cnim omniu bomiuu confenfu
Xicero ro mano:u conful crcatus fuit : vt in ipfo magiftratu crcando ucnii/ ncm
babuerit contra . £*cmplum oc piepofitione vltra • Tf\cccpt ouas 3 tc littcras
z trcs rationes ncc vltra . £j:emplnm oc pigpo fitionccojanv Scd bgc multa
ejcplicaturus fum apcrtius illo co/ ram. £jcemplum oc picpofirionc clam . Qu$
agcre conftitui ita piobabilia effc conftant: vt nibi! fum fkturus clam .
£xcmplum oc pigpofitiouc pnlam.Omnia piofecto qng officiofc rcctcq^ fiur
poflunt omnibus fignificari palam. "jboftrcmo pauca Vldc oc co iunctione
exempla.£t p jimo oe coniunctione appjobatiua in ftnc ojnandg oiationis
terminata.ut .Quod mibi mandafti oiltgcntcr pcrficiam-.nam ita mcruilti quidem.
£xcmplum oe coniunctio/ nc collcctiua.-rationali: vel rttatiua. .Quid faciam
crgo : occcptus fum igifor. tt eliqaum cft itaq> : vt ocinceps accuratifl
xmc mccum confidercm.quibus credam -.quofq^ caucre oebeam. £xemplum oe
couiunccione oubitatiua.Studebis nc:ocio\narcelTis nc. £jt/ cmplum oc
coniunctionc oiminutiua: Quod ft tu ad inc acccderc non potcs:litrcras mibi
ruas que oc bis rebus quas fcirc oefidero me admoncant vclim mitt as faltcm .
§ui pjou>ioj in bac qua co / ftitueram p igccptionc : fcd mul titudo
ejccmplo jnm: z quidem oo / mcfticojum ciraomncs granjmaricg ojationis partcs
inddcn/ tinm:buiufccmodi m caufa fucrunf pioUxitatis. flZJigcfimumno num
pjeccptum.Quod vcrbo fubiunctiuo interdum pw indicati no vtamur. vt 3Uud a te
vclinv.pio volo.£t ifte cft frcqucns z cle gans apud oiatoies mos.^Uud fi
feccris pio facics.£>imiliter ro/ turo infiniti vcrbi in irt ocfincntis
intcrdu pjo pjcfenti ciufde xti mur.vt factum iri:pjo fieri:? bgc cft
clcctiffima pigceptiomcmini oubium cft. CI Irigefimu pjcceptum cft circa
multiplicandam c% verbis oiationc.Tlam quangj vcrba fiue in pjincipio fiue in
me/ dio ftue in fiue ozationis collocata:tanta in oicendo opojtuuitatc babeat
vt c% vnico vcrbo oiatio pfici polTit z iUuftrari:tamc mut/ to magis c? plurib
9 multiplicatis verbis z angctur z marfme rcful tat oiatio. Cum igitur aliquando
vebementc aliquem metis coce/ pttn cxplicarc cupimus : aut rem magi3 claram z
magis apcrtam D 4ocmoftrare volum 9 :muUiplicatis tbfe id cff iccre potcrim 9 .
£ %/ cmpluni vbi fnia c% vcrbis fimplicircr eyplicaf.vr Qm littcrarum virtutcs
tales ciTc conftat : vr roc 9 ntund 9 c% ipfts gubcrnef : rc bo: to: arq^ rogo:
vt ad eas ribi comparadas cures: vr viru c% ipfis tc p:gftantifTimii5 reddas.
Oue quide fnia fic cx Vcrbis multiplicari pot.Qrh
littCTa^virrutcstalcseftcconftanatqj buiufccmoi fcm pcr cxtircruut : vr c%
ipfis vniucrfus tcxny o:bis guberncnadiuuc t\xv,t cofcruafmo folum tc plurimii
adbo:to: atq^ monco: vcru e/ tia $ fuma uoftra fainiliaritans coiuncrioe
maximogc tc rogo;cx/ o:o;obtcfto::atq5 tc vcbcmciuilTimc cotcndo: vt t p ipfis
litfcrarii oznometis cumulatiffime tibi comgandis:tautoge cures: laboics
infudcs:inuigiles atq^ incubcs: vt vi? c% ipfis tc rcddas p:§ftati( / fimu .
3re aliud ejxmptu De noftra rcpu.bona cquidc fpcm con / cipio.ua qua ratioe res
omes agcrcnt :audiui:iniclle)rt:itcrfui: vi/ di:cognoui.3taq5 a nobis fcdulo
cxcogitat :tcnct:^uidct :oclibc/ raf :agif % nibil p:gtmittif :vt cois falus
octrimcri nibil patiat at/ q5 oiutilTime cofcruef .Clrfcefimup:imu p:eccp tn^
cft eirca par/ ticipia:gerudia z fupina in copofttioe o:atiois arnficiofc
tmcrada: qoe quide parttcipia gcrun dia - fupina a ratioc a verbis dcducutur:
vt taipfojjvoboy cpctianominuadiccriuo^vtm:efticacia « rattonc magna coplectant
. jbotT um 9 crgo noftru oiccdi ftilu ejc participijs in ommb 9 eoium tepottbus
atq$ cafib 9 :? ui p:incipio % in mcdto ac in fine ontiois collocatis,o:nate
elcgatcrq^ cotcxe/ re:atq5 ncgociow fni3s:qu§ e*p:oli)ca nimis oicedi ratione
fgpe numcro cotractant :c% ipfis participijs coplccti: tum ctia ejc gcrun di js
atq-j f upinis iu omui cop rcrminattoe outione rbcto:ica pof fumus apiiiTimc
coponere • £>c quib 9 omnib 9 c% oidinc exempla fubfequunf . £xemplum oc
participio p:gfcntis fcpo:is.£omple ctensego
amplifttmatuainmebnmcrita-.bcniuolcnti mcmo:ia fum quottidie pcrfcrutas:qua
ratione parib 9 tibi officifs concfpon dere poiTun :na cft tame in piffcimaru)
potcftas mci fcdulo oc tc cogitatis:* tua in me bnficia cotinua cu.rccojdatioe
repetentis:Yt quod cgo tu tc ficri oeftdcre: qcfcntcria pficerc valea.
£jcemplum oe parti i^io pjgteriti tepojis.^mitat 9 cgo libcnter illoy pjifcoiii
vita:qui viri babiti funt officiofi:fecut 9 fum Ubcter mojes £icero uieiltudu
bona? attiu fedulo imitatis.Tla ^fecto £iceroui omni bua ftudijs a pucricia
ocdito ita omnes comodilTimc elocutionis Diuitig:? offictofilTimc bfi viucudi
rationes fuccelTcrut: vt ocs bo mincs tanta cu eloqucnria cofccutu cffc
cofpiciat :q? eu cumulatti cqutde ojatotc faciliter copjobant. £jccmplu5 oe
partictpio futuri rcpoJiB in rus: in pjinctpio i medio % in finc ojatiois
politcDu/ bitatur 9 fum tadiu oc ncgocio noftro:cj)diu rcccpcro Itttcras.DIJ
25jutt:mtbi figmficaturi quid oc rc ipf a factu fucnt:cui 23ruto $ nobis
majcimogc labojati cam ipfam mea ca fpc comifi:? comcu/ daui:Vt fpere ipfum
cain banc noftra oiligentcr curaturu:? oigni/ tate noftra tande toferuaturu.
£xemplu oe participio futuri tem pojis in Ous. 23itupanda rcs vt fcribis tibi
oclata c :qug nullo q/ dcmpacto ctfenrentiatuafacritnttingcda.cp Dionffiuquemul
tis vitio^criminib 9 coiiiquinatu cflc oicis:mcis offtcijs compic/ ctcnau
fufecpcrim:cui 9 rci cam rccte intclligas velim.nam cu mi/ bi accrbifumis
molcftijs arTcao:ac etia maiojib 9 afticiedo: majl/ mo mibi Dionyfi 9 ipfc
adiumcio fucrit-.iuftu cffe iudicaui vt mu/ tuis fibi off icijs rcfpondcrc
.^taqj ipfum Dioirf fiu ca quidc rati/ one ntca fidc rcccpi oefcudcndu.^niquu
cnim nimis cjtitirTet : fi mea ocbua libi opcra ocnegalTem. £xemplum oe gcrudio
in oi. Quod ad tc fcripii^illud cjcerccdi pori 9 :cp oftctandi ingcni) caufa
fattz amadi ttii occafioe mibi pjopofitu cft:vtnibU qb tibi codu/ ccre cxiftime
oiff ictle mtbi vidcri poffct:? vtina ca cflct mibi agc/ di oblata facultas:vt
aut cofolandi aut iuuandi rarione aliqoa pof fidcre:q> fi boc cffct
nullu,pfecto locu ojnadi pj£termittcre. £*/ emplu oc gerundio in oo. -Qui
reipob. gubcntationcm fufcipiunt tacilitatem in audicndo:bumanttate in agcndo
:,pmptitndiuc5 in fatiffacicndo fcruarc wbcnt. ncq; cnim rcip.ocftccrc
ocbcrcnt:t>i.> ccndo:coufulcndo: arguniciuaudo: pcrfuadciido:
c6moncndo:ia aandomcc fi opus fucrit mo:tc cf&gctt ocbcnt iu pcriculis com/
mottndo. £x^mplum oc gcrundio in oum.£um ca quidc ratio/ nc n.iti fumus vt
aliqmd fcmpcr oignum viro a nobis tracrandu^ fitmon cft crgo nobia ncgligcndu
fcd oiligcntcr potius p:ocuran dum: vr olficiofum fcr/tpcr altquid fit
agcndumcc tamcn cotra na curam cft pugnandu:fcd in rccto quidcm p:opofito
fcmpcr eft p/ mancdu:?(vr fipientis mos cft)tcmpo?ib 9 cft aflcuticndu. £ p
cmpki oc fupino in tum tcrminato iu o:atioc rbcronca commodc tractando.£u
fgpcuumcro a mc qugfitu c\Tct quid apud nwtoics noftros fapicntcs viros vfitatu
fuiiTct:intclligeba ab ipfis rcipn. in p:irnisclTc
fatiffacrii:fcdpoi>^abipfi8c^nimiaco:u arrogan tta % iutollcrabili potcntia
irum cft ad arma:ab ipfis poftca ocfitu cft: rcmp.rcctcgubcrnarc:optimcigirurabilIii5vrbibu9
actumc % faptctuiflimc conflirutu :qug talcs ciucs babcrc volunt: vr alius ahum
potcntia fupcrarc non polTir* exemplum oc fupino m ru. PRagna fiiit oifccprario
imcx.QXkctoncm % Z^.IuIIium eiw fratre, Itrrum cloqucnria co pacro a narura bominibue
cflcr infi/ ta;vr okcndi p:eccprionc opuo nou ciTctian ars oc oiccdo aliqua
oari poiTit.Q .aiim £iccro oicebat cloquattiam l ca utioue a m / tura clTc
bomiuibue oatanv.vt ipfibomincs naturalitcr fccycrccn testquicquid vellet
pfuadcrc poflcut.DOarc 9 aitt rattocs oftcndc bat c% quib^comodiiTimu cflc
cjttabat otccdi arrc fuific tnucntam maxiine ncccflaria % optima clTc
factu:q> bomincsipiam oiiccrct ac prractarct: qnonia oia fuur cx artc ipfa
faa!io:a olcru t clcpi/ tio:a rjuidcinftructu.Glnccfimufccundu p:gccptii
cft.quonapa cro partidpiaosariocsamplificat srcru fcntemiab:cuiter cotnplc
ctnnf .Ibarticipia cuim tu multas iu ciccdo uobi$'affcrur (ommo ditateaitutn
ctiam fuut optimc accommodara: vt o:ato:ia oiccndi ratio admodum aagcatuns
rcrum feurcntig qug amplam vcrbo/ rum copim t%pctcKi\t:bumbm quidem Vcrbfe c%
ipffe partid/ pijs lirtcrccdctibus comp:gbcndanf :fkut boc loco s nuda c;cm/
pia: s ctia c% participija ampiificata confptcfe. £xcmplu vbi fcn/ tcnria c%
participijs b:cuitcr coinp:gbcndtt.Scipio Bfricau 9 *fto mauus conful
crcatusr.vrbc "ftoma a barbaris oppicftam iu pafti nam libcrratc
vcdicauit.bgc quidc oiatio c% parricipija fic mulri/ plicatur: % nibilominus
o&tioncB c% cifdc participijd b:cuucr co / p:cbcudunf ."tbublms
£5cipio Sfricanue amo:c reipub.confcruau d§ vcbcmctcr incitatus: vna omniu
feuato:uj kocc arqj conk\\(a conful creatus. bannibalc 3talia crudclircr
oeuaftatc piofugauu. £artbagine nimi^gniciofcciuitatccucrtit:11umantia'f\omauo?
molcftilYimc ocfatigantcm fupcrauit:? roma accrbiiYima bcllozuj calamitatc
cop:cflam:a turptlfima barbarom obfidionc libcrauir: z in p:iftina libcrtarfe
oignitatc vcndicauit. £x^mplu vbi cadcni o:atio c% multfe partiapijs
augmcntarur.DBarcialfe 23aleri" vir cquidcm
vigilans:inrclltgchs:p:ouiden8:atq5 fapiena: amicfe co
fulcns:fuccurrcn6:taucn^:gratifican3:« bcuefacicns: cuiua ftdc$: Virrua: r
amicicia iamdiu mibi animaducrfa:pcrfpctfa: coguira ac cj;plo:ara cft :cam ad
tc p:ofcctus % tibi co?am tudicio ruo ciaj v.x tiones fuocclaraturus;
o:dinauiru3:acturua:atq5 commentatu/ rus : tc rogo vt cum rccipias tua
bcnignitarc amantcr adbouan/ dum:iuuaiidum:ac ocfcndendu^ . £ jxmplum vbi
gcrundia atq^ fapina rbcto:icam clocutioncm cpugcut. Ouoniam a p:gcepto/ ribut?
nobfe cft oata ratio ftudcndi:cogiraudumtclligendi: difccii
dt;fcribeudi:agendt:commcnrandu£rt igitur nobfe oiligcurcra/ uimarucrtcndum:
curandum:atq5 pcragcudum*vt cofulcndo:coti foiadoMtqj iuuado:cumularc ipffe
noftrfe . dmouiro:ib 9 fariffa/ ciam 9 :Vt qui boc a nobfe fic acul ac vfitatii
ciYc tnrciiigar:Iid opti/ mum cognitu factu atq^ vfiratu cffc oiiudicct . C
Incefimunucr/ ttum p^ccptum cft circa aducrbiarqug vr rc miuimc fugit in oice/
do fuiu idouca % quodammo nccctraria:adamplificandu o:atiofe ftilum ad modum
accomodafa. Tlam qucmadrnodu adttctiua no/ mina funt com^ fubftantiuisrita
comoda % fibi famtilaria: % ipfo? fubftatiuor vi natura ac ^pjicrarc cxplicdt %
aperiur.^ta ctia ad/ ncrbia fur optic tutcrptanfiarqualc cft"icacia:qualc
faculratc: qualc fubftatia:qua!cq5 Vcbcrnctia: vd vcrba vcl parricipia fccu
appo:/ tct .6i igit vcrbis ac participifs cuiufcuqj tcpoiis tonftct i noftra
oiatioc rbcto:ica tractaris: idouca quidc aducrbia fiuc pofitiua fi/ uc
comgatiua fiuc fuplariua adiuxcrtm 9 :o:arionc ^pfccto noftram comodilTima
cffktcm 9 :? ipfi 9 |0:ari6ts fcnrcnria rcddcm 9 cjcpUca rio:c. 23t boc tibi
moftrabit cjKmpltt.2>13.eiii £iccro vfq^ ab ado lcfcctia accuratc quidc
aducrtcs: qug rcs bomincs potifltnm pic/ ftariffimoa cfficcrc folcrct: % vt
magno animo infignttus plurimu fperas "ftomana rcmpu.aliqn fc rcctc
gnbcrnatu?:pnorauit cgre gias bonajz artiii oifciplinas:cas illas porifTimu
coftarc que ciui' tatcs atq^ ;puincias optimc cjubcruarct.Statuir crjo
fcnrctias il/ las ab eo, clTc pcnir" obfcruadas arq5 fummopc cclcb:adas:q'
cum ftudio c(\'ct accurati 9 inuigilas q> cercri:tara Itbi fcicnria? omame
ta cumularilTtmc naa 9 cft:q> ipfc (wn 9 omto: copiofiffimc factus. T\omaua
rcmp.p:gftarillimcgubcrnauit:? multa Iib:of volumi/ na c^tcns fimirfe bomintb 9
crudicdis commodtflimc ocfcr ipfit : z notnc fuu imotf alitati otnimtus
comcudautt . CLXrtccfimuquanu pjgccptu^ c ftnjularc.Qo fgpc loco aducrtrij
ponim 9 adiccctuu d fubftatiuo in ablatiuo cafmotlmodo aliqua magua animi vci
alrc rius rci vebcmctia adiccnuu, 015 fubftatiuo impouct: % tmediatc antc
vcrbu^ vcl participiu colloccf :qug quide pjgccptio o:ationc5 cfficit
fplcndidd:? fniam rcddit cfticace. 23r in boc intucbcrie cp cmplo . DHarc 9 cni
.Ciccro vfq> ab adolcfcctta ad c^rcgias bonaj* flrtiu^ oifcipliuas
ejardcfccti ato confpirasmiatfc fpcras amplifli mas fc ctinclc commoditatcs
accuratiflimo cius ingcnio confccu/ turu.ita crat ipfis fcicntia^ ftudijs
aflidua oiligetia ocdit 9 : q> ipfc ta fuma ftudio? omameta fuit cotinm
ejtfrcitatione cofccut 9 vt cj tcros omnes otatwce ccleberrtmos frute
(bperanft. Glricefimu quintu p?gccptii. Uo aliquandoproprer mmiu animt affectu
t vc betnewia ouplicam 9 :? elcgantcrquide boc aduerbiu:£tia. vt le eua atcg
etta rogo. jDeaducrbijdautc£um?tum:quona pacto cum gcucrahtate fignifitat:? tum
rpcci.ilu.uc imponar: •? qua tati oue m docutionc rbcrojica fint
tracrada:quancp oidinatius boc i loco dc eis tractandu eflct: vtdim 9 fup2a in
Icptimo in o:dmc p:e/ ccpto. Glncciimufcxtu p2gccptu..Quod aduerbia pofitiua
com/ paratiua * fupcrlatiua rberozica elocutione plurimii exaugcnt M 111 boc
cxcmplo patef .£aute eria p2udcnrer comode hberalircr at/ cg magnificc i/i
oignitate P2gt02ia te femg babuifti: ueq^ etia accu ratius aut vinlius vcl
comodius a te fien potuiffct:cp eft acrum : oe iufticia:cppcriti(Vtmc
rectiftimc atq> magnificetiftime gubcrua/ fti. .Quo aute pacto aducrbia
o^ationes multiplicet: quonia illud fiue contuncuonu iu p?iinis f rciatiuo^u
adiumento cftkerc noii poit uimmfra in p:gccpto oicam oe coniunctionib 9 quod
oc mul/ tiphcattoue crit.Glnccfimufcptiniu p2gccptum circa coiunctio/
nesfequif.llamcomuncrioncB mulfiSQCcaufisi» uoftrooicedi gcuere acciduut nceeil
ang. jj ) pjimis entm coninn^un t oictiones nominu verboju participiom
pzonominu pigpofitionu i aducr/ bio2u.£omungut ctia oiationcs atq^ fcntentias.
ISalent infupcr plurimu ad o:nandu atq^ amplificandu oiationto fttlii .£ t
quancp coiuncttones omnes in cocinna oiccndi copofitione locu babent: quia
tamcn copulattuc oifiuuctiuc % aducrfatiue: coiunctionce iti o^atione 02at02ia
creb2ius ac aptius cp cgterg percracranf : aliquid ergo oc ipfis potiiTimu
vidcf efle comemo2andu. Unde copula/ tiug coniunctioncs atq^ oifiunctiug
fgpcuumcro in o^ttonc rbe/ toitca tuterferunf :quo vctuftare ctia atq5
vc!;cmcntia non parua imp02tant: vt apud omnia 02atoiu volumina refcrtiftime
oemon ftrarur. Dequo boetibi e^cmplu erit inde;c.£um mecum oilige/ ter
animaducrta mi ^obanes:? quanta bonorf opo2tunitatc:hbe ralium artiu
fdentigbomiuibus afTcrreconfucucrut : « qiimta flt
cclcbcrrinMtngctujiullu.iuuasnlludmibioccurrcbartvtgdipfaa liuerani virturcs rc
vcbcmetcr adbo:rarer : iu quae fi accnratifii/ mc tncumbetes % mulras % magnas
cmolimcnto^ opouuniutea tibi comgarcd.Tlam fiuc oblccrarioue fuie admintione
fiuc animi requic ocfidcre8:aut bonojeauc laudeautglo:iaexpcta8:vcl ouii tiarucopij8:vdbono£opo:tunttarc3:
vcl rcrum faculrarcs ado/ praa: b^c omnU p:ofecto:fcicntia£ cmoltmcra
fuppedirare cofue/ ucruCftccta crgo arq^ pcomoda viucndt rarionem fcttftabcrfe:
fi ipfa ftudiow ouiamcra vigilattlTima oiligcria p:ofcqncrt9. Tlunc oc aducrfatiute
coiunctiouib 9 nofter crit fcrmo.Ham cotuncriocs aducrfatiuf be conftare
videnr.licct cjmis quan$:?fi:tamctfi:ctii fi:s iamctli.oe qmb 9 .DI3.£iccro
nunqua vfue cft bac oictioe lic^ p:o coiunctionc:quonia oictio cft ambigua qug
vcrbu ctia fignift/ cat.bfc tome ipfa oktio licct ab ipfo £iccronc vfurpata cft
# vcr/ bo figuificante licitu cft;23t in boc qccmplo. Ouonia cjactis iam bdlo:n
calamitattbus:optara pacc nobte frui Itcct :mibt crgo ocin ccpB p littcne tccn
iocnri liccu ttaro cria vd raritfime pof ius a/ pud cunde ticctonc bgc oicrfo
q>uiB rcpcrra cft.SIig vcro vidclt/ cct quanqj «fi tamctfi criafi % iamctfi
fun t in ipfius liccronis Vo luminib 9 frcquetifTimc.Dc quibusboc tibi cyemplu
adduco. £tft quas osuo:ia f acultas opouuuitatte acccffiones parcrc valcat mi
T\uperte:no folu c)cplicare:fcd etia vijc tibi connumerarc poflcm: quia tame ca
mc fcmg tantopc odcctauit vt magna illi facultati 0/ peram adbibuerim:s non
parua etiam c% ipfa opouunitatia coin modiratemibicompauerim: coftituitcad camcapefccndapluri/
mum adbouari ocbcrc:qug quanej» tibi viro admodii pcritilTimo matfme nota iam
cffc oebear.qui multa p:ofccro pertracrafti: ta/ mcu te bouo: cyfummogc: vt ad
eam tibi cumulatiffimc comgan dam fummi* virib 9 incumbas:tamctfi bgc mca apud
tc adboua/ tio minime neccffaria videatur : qui vt a fpluribus audiui ad 0/
lirTJTTTTllll 1 '| | IIM Mll | |IMI|IIII IIIITTTT II 1 1 |l 1 1 1 1 1 1 II 1 1
1 1 1 mnea bona^ ortiu oifciplinae ardetiflmiue cffc fadicarfe.pg* igtf vt
cgpifti: z bac bcne oiccdi ratione ira vr cereras agis ftudioy vir rares:fac
oics nocrcfq^ coplccraris. GIricefimuocraufi pigceptn. Q6 inrerdu b§
c6iuncrioe8:£u (i:z fimilcspoftpouunf oicrioni/ bus.-quib 9 pigponi coiter
cofucucrur.vr Omcs cu boncfta facim* nibil eft quod vercamur.ad nos fi
repeftiue acceffiffcs:omia nuc trafacra effenr. ^brgtcrca coiunctio
copulatiua:*7:inrerdu elegatcr .ppjijs inrcrponif nominib 9 in o^arioe laudis:
vr i Xaro z Liccxo 3dc in vitugio attedi pot. ^nftiQ intcrdu fupfcdcrc folcm^ab
bis ouab 9 coiunctionib 9 : vr % q?.vr t boc cxemplo.Dnoneoqug rc oi/ gua (unt
fadad:23bt ramcrfi q> vcl vr irelligaf : tn comittif q> non Qcptiinaf
.Glriccfimunonii p:gccpm e circa multiplicauda ty. co/ iunctionib 9 : c%
adnerbiis: z c% rclatiuis outione . Tla aduerbia % coiunctiouca atq^ rclattua
fubftdtig z accidetie vna cu ip/ie aducr bijB z coiunctionibus
c6tractata:plurimae fimul o:atione8 multi plicando coniungut.aducrbia cnim
iftattam tantii ranroge tanti fpcr adco vLi5-?dco ita tandiu conca carcnus %
cofimilia: ea quide ratiouc multiplicar 02ati6cs:q> poft wi ozarionc aur
plures cjc i/ pfis aduerbi|s cofccras :necelTario fuccedir tfta cotuctto
mfinitas: Vt vcl tjr.aut fcquif aliquid boy aducrbioy quoad quanrope cpdin
quotics z cofimiliir.quaru cquidc oictiontr.qugliba oiatiocs mul riplicat.
23tin fcquetioeclarabif exemplo-Qugtuain mebnmeri ta corulifttxo^ ranra vidco
coftarc magnttudine:vr pare otficio^z graria meriro tibi rcfcrre oebca.bgc
quidc fcnteria c% trib 9 vr vi/ dcs cft oiationib 9 fab2icata.bac potcris
ad.jcij.vfq3 oiatiocs mul tiplicare:g aducrbia coiuncttoncs z rdatiua..Quotics
aut vcl ad/ nerbiu vcl coiuuctio vcl rclatiuu rcpctif : toticns vnaiu ribt
fupad dit ozationc .vt fic.Qug tu in me bnmerita cotuUfti:eo£ tanta vi dco
coftare magnirudiuc:cx quibus ita commodifftme cyaggcra/ tus fum:cp res omnes
mcas ca quidc ratione coftabiliui: vt nulla calamitatis mutatione:q ouratura
ftt:rcciec poffc videanf :vt nifi bcncficioiu imcmo: baberi velim:quod cgo
fempcr tantopcre cf/ fugerc couatus fum : vt nibil vngp magie euitandu clTc
oujxrim: tale oflkiom gmtt^ merito ribi reterre ocbea:vt tuie mc bcncmc/
ritis:qug memojta p2ofccro coplcctoj fcmpitcrna: condignu ej;ti/ tifle
facilirer iudicare poflis.GQuadragcfimu p?gccptu circa pjg/ pofittoncs
confiftit. p2cpofitionc6 cni co in p2imis necclTarig oi/ cuntungp bis vcrbia
qug aut funr imgfecta:aur non fatis potetia: vt fcnfcnria pcr fe perfccta
efficere poflinr:ad eam pcrficiendam % sfongio:c gduccudaplurimuadmtniculaur*
buicacceditqnpfg pif pofitioes poflut \x\ p:incipio in mcdio % in finc outioie
como dilTimc collocari. 65 omniu pigpofitionu b£ ougrfrga % tn.pig/ tcr cgtcras
in ojatione rbctonca locu baber.qug % ad owadas 023 tiones % b^cuiandao
fcntcntias optimc fut accomodatg.lla fgpe/ numcro toticns vcrbu i\\ oiationc
concinnc taccri potdt: quotiee ban1ouarup: gpofitionu:ergaf in: aliquafucrittn
ozatione tra/ ctata: mft ftmaffe quod fppiflunc fieri vidcm 9 vim appo^tarct
ba/ rum onaru p^gpofitionu p20 1 contra . Dc qua ranonc cjccmpla fequunf.Si
ranta Bolonis i fua rempub.arbenicnfc bnmcrira fuc runtrquanra p.Sfricani crga
rcmpub ttbomana ejcritifle Icgim 9 cerrc qucmadmodii africano rbomani cx
imo:talib 9 cius in ipfoa benefidjs pcrpctua oeditionc tcncnt;3ta ctiam
Stbenienfcs ipfi Soloni ob Inumcrabilia ipftus crga cos officiat fcmptternis
equi dcm ocmcritia aftringunf .3n boc crgo oicendi gcncrc quod c^po fui:illc
oug p:gpofitionc8:in % crga:fuftinent vice buius p^gpofi/ tionfe p:o.21lig vcro
oue p2gpofitionc8 poftca fequctcs fc^ in 1 a ga vcrbo2u locu rcnent:qug nifi in
o:ationib 9 inrcrpoftrg fuilTcnt: ncceflitaa o^ationie poftulabat: Vt in loeo
ipfarum p2gpofirionu5 exp^clTa vcrba fuiffcnt intcrpofira* GQuadragcfimupriinu
p:fce ptum.Qb intcrdii p2gpofitioncs qug comunitcr p2gponi confue/ uerur
:poftpoftanf :qiulc8 funt 3" fub adapud p:oprcr p:c cj: ob % fimiles.vt in
bfe qccmpli^ £>mnib 9 iu rebus boneftas appiiinc placct. Tlemo e qui no
oiuina fub potctia coftftutus fit. Sttica ad vrbe poftcp acccflt fo:te mibi
Socrarcs occurrit. Ylolana apud mj nta banibal a £j3arcdlo i fuga verfus e,
lua,ppr caufa oes carc/ mus patria-Omes cotra boftcs rcip.femg infeftus,ppc
oefenfio/ ne iibertatis noftrg fuit. 23cftra # bentuolctia nibil ta. mibi
oiffici lc c quod »o Ubacr fufcipia,3unonio c pbano mnlta figna erepra fur.Tloftris
c% agris pcc 9 omneabacai c.£iuilc ob caui rnulras 9 fimplicirer cjrplicat. £u
p:gto* vrbau 9 crcatus fu: tua mibi p:gfemia neeeflaria cttc ouco: vt fpfa
p:gtura mcIi 9 gubernarcpoflim.cvuciart ocbC3mus:ScdbcubcnigniiTirnc ccus tua
ocniq^ clcmcntia confifi vniucrfam rug mifcrfieo:die bcnira/ tcm fiimte p:£rib
L> obfecramns vt tnntoiu nos malom iucomodis libcrcs:? tn rnnquilla nos
ftatua coduiohe ftabiUas.CXUuj .p:$ ceptu .Q$ inrcrdu poft cum
o:ationisfenfnm:qui pcrfcctus cgra nius aliqnid addarur:quod affirmando ejomct:
% auditorib 9 rcm gratamcfficict. vtinbocexcinplo:23irfo:ti3 omnia pjorcpub.
adibitpericula:?id quidcm impigrc.£6moucnf cnirn auditomm animi vcbcmeimus
varicraris caufa boc okcndt gcncrc inrcrdu oiuo: vrctur. J>\\ud aut * Pl
accI vt et * n oiccndo co p»/ uecti erimus: vt rcbu3 oe quibus loquimuv fatis a
nobis factu fit x aliquo egregio fcnfu o:atio fit conclufa: non vltcrius
p:oucba mur:nc grana illa:qua bcncdiccdo nacti fumu6:ampltftariocni/ mis graui
amittatur.^n quod vitiurn plcriqj incidunt infcitia po tius quadam aut
negligcntia:cp rcrum oiccndaru inopia.G -Qua dragcfimumquintu p:§ccptu.Quod
ficut in mcdiocri figura nu/ gte conuenir rcm prius rudcm atq^ inomntam
affcrre:ocbinc vcr bis idoneis t grauioribus illa exomare: 3ra i graui figura
ftue in iaudc fiuc in vitupcrio verfctur oiatio: ab ojnatu initium famar.
£>xmplumprimivt £>ompcins fadlcomniu romsno:um tnm armis tum confilio
magnus clariiTimnfq^ fuitprinccps, £ycm/ ll|i|Mll 19plu tccandi.m Omniu
impcrnroiu in rcbus pacis ac bclli: marf tatMQ gcftisgioiia.£.£efaraiueceiTir.
GQuadragefimuTejctuj pjgceptti.Ouod in re Igta vcrbi3 trifrtb 9 :aut m triltt
verbis Igtis mituinc vranuu.Zlitioium enim cit cu in rc funcrea:fimilitudini/
bus aur cxeplis quib 9 in voluptatib 9 aut in oclitijs vriinur : iifos alfca 9
amplificain 9 .Belot fi quis in oeploiatioc ftlij cjcmplu aife
ratparcntn:quoniacxnuptijsfiliow cgrcrtfqs rcbus fcciidisma jrima concepcrut
volupratc.na cotrarioiu comgationc accrbio: oo lo: infurgir. £auendo c ctia: nc
in re ttifti nimis lafciuiat oiatio: aut in relfraicukafitTbo:nda.Tli vtiu
rcb" ouris tllc Verbo:n cxquiftt 9 apparar 9 fugieiid 9 c:ua in fccudis ac
felictbus obfcruatio oiligcs cft babcda.SaUus cni cft gtorbata poti 9,put
ooloiis iin/ pct 9 fuadct cp tiinata nimis atq^ cjcpoliia copofitiooc vtt.Tlo
cq/ de natora ipla pattuvt cti graui aliquo merojc p utmunvcrbojuj cdpofuidi
vacarc poiTcr aninv.Btraf ifup tlta ob oiatoitb 9 accu:a ta verboiu
c6pofitio:qn eloqueutta auduonb 9 fufpccta ciTe itclii gim 9 .tuc eni p:e*epta
copofitioia uegligcda funt:quod pio.lclia D imici 9 apbcr dc iduftna fcriwid
tminado omione i vcrbu oii iquir.apud iudtcc piclujf Xelia. fugieda quide e
rencra nimis ac oclicata moduladi voluptas nonu«j>. 5i vcro nottra oiatio ad
a/ liqtu cociiauonc auimoiu que ftt vcbemes iclinabit comodifUmc in vcrbu
aliquod fuucf .magis eui auditom animis fi in vcrbu it/ iUf:o:atioaffigif.
£apot auteomniii que.adclocuti6ispjeccpia attinet td vifutn e: vt oia ad rcru
oc quib 9 loqoimur oiguitare ac/ comodata fint.re^ te iraq^ Z)l2eccnatts3 illa
minimc landat copofi/ tio:cu inquit £>ole z auroia rnbet plurima.Tla vcrba
rcb 9 :1lo rcs vcrbis aceomodare folem 9 . COuadrasefimu fcprimu pieceprtl: £26
iterdu pofr o\itio»e icboara piiufcp ad vcrbu piicipalc gue/ niaf -.itcrpo.iaf
of o imgfecra vim babcs parctbefis.Wt tn boc cp empIo.Omuc-3 qui ambitiosii i
gloiig ftudct(id quod ignoiat ne mo)opimo«e magts y rc ducuntur: * bis
fimilia.vt £go vero is fom (tta me oeVatau vclit fi vcrc « no ficte loqnoOfe
inqua fu q facras litteras omni fcripruraru gcucri I6geanrepona.3tc lcga/ le
tibi fapictia a tencriaC w attiO vnguiculis cui frequcs infodalti fumonc
ocdicafti.3rcm Quid cni rrtftius vr coo comemoiare qui trias foas colutf quid
mifcrabilius q> oomi (o$ agcre? « ita agerc: vt iocundioiem aliquando cjp
viram mo-rcm opres. Dclltimero. ij!Z5nc fupcfjer vr rarfonr nnmcrop oiccrcm 9 :
i boc ri ^'bi.xlviij.cofiutjo i oidicpiecepujiqug quidc oenu/ mcrfe ratio apud
3>ocrate rdto ftudio vel inucta vd aucra reppert:: vr iinlia ex6nib 9
clocuri6isp.irab 9 buic antcponat.Sed (& buiufccmoi otfcipling pigcc pra
varu lintaiec latini auctoics: vt £Ucro:Oumrilian 9 :c 2)Dar/ cialis in
bocgrgcoiu ooctrma fcmc fecuri faerintis magna fit iter eoa contetio:iu boc
ftmbiias uo oilarabo meas.Sed tllud fcias ve lim:q> in bac picccprioc illnd
obferuarc ftudcm 9 :vr li m monaffl/ laba rermfnaf oiano:quod raro ftr vbi
pertcctun fcnfus ab oiaroic feruaf : coftderandu eft vtru ca loga fit an
bicufs. Si I6ga cft :cam p:girc rrocbc 9 ocb5:qui onabTyUabfe c6ftar-.I6ga (c>
ac bjcui: vt i boc Xicc.cycmplo.lcgn itt rempu.piima vojc.Qb fi talia mona/
fjllaba oittio bicufe fuerif.tuc rcctc 3amb 9 qui e pes cj: piima b:e ui ct
vltima loga conftas-.antc iila collocaf .Sic ergo qn bieue bjc nfe ffllaba:aut
longa loga antcccdif.iure id rcprcbcndif .ZJr fi oi/ cao.^fta rcs mca e .£n aut
biflfllabu in fine o.criois collocaf :ca/ ucndu e nc quattuoi bicues i fine ff
llabg ponanf . 3n quod vtriuj mcidit qui air.pdidi bona mea . £t plures alig a
plunb 9 in matc/ rla numcroiu ponunf ooctring.Scd ccrte refcreda elt ratio nume
roiti: tn ad varios animoiu slTcctus:tfi ctii ad oignitnrc i modti
fcntentiaru.Tla qug iracoda eft oiatio bieuioiib 9 :qise vcro Ic/a ac iocuda
longicnib 9 numeris gandet.nonibil cria gfunarti oigmras caufartlq* ac tempoiu
varietas momenti afttrt. Scd qu Dniam ab lirrTTTTT lllllllll lllllllll llll
llll|llll 12 3 4! > f 7 H 9 10 bac obfcruationc fgpius
acinduftriarccedcndiie:Vcl grauitatfs caufa: vdvtvarieratealiquatcmpCTcf
o:atio:fplcdos illenume/ row intermittend 9 eft. £aput cni omniu p:e.cepto:ii
illud vifum i'M rebus oe quib 9 oicendu eft:ars quidcm numeris fcruiat z no res
arti: a qua rationc qui oifccdct omnis fane elocutots Dignitati pturbabit. Dc
Z)l3odo punctandi. *Receptu.X2uadragefimuuonu.circa modu puncti di oiationcs
tibi trado. 6u t aute gencrales punctan di fpccies apud modcrnos octo: vidclic^
Uirguia re ta:vt ficl.loco cui 9 mo:c pjifcow craguo pucto vti/ tnur:fic
23irgulaiaccsquc_fice / 23irgula couera quc lic fit C planus q fic e .
/5emipuct 9 q fic ftt •• 3ntcrrogatiu 9 q fic pingit i £oma qb fic facim 9 fcom
imitato:cs p:if«nfi o:aro# : periodus qui fic e.023irgula recta loco cui 9 nunc
punctu ejriguti facim 9 fit itcr fubftatiua vcl adiectiua: vcl int vetba modi
nniti vf infiniti: vcl itcr p:gpofitiocs quado nulla e copula:3ta tame cp V/
nii no vcniat ad octcrminatione alrcri 9 : %i ctia quado o:atio in / cipit a
oiftinctioe: que pcr fe no pot aftignari fequeti fuppofito z vcrbo pnncipau.tuc
cni ante fuppofitn p:incipalis verbi ponitur virgula rccta vcl puna 9 epguuo.
"$me vcro virgula femp ocbet i finc lince. fituari-.vbi oictio no fit
c6pleta:23nu illud animaducrte du e ne fpllaba vncp oiuidat in finc lineg: ita
q> altera pars ffllabg eiufde fit i printipio fequctis.Tla ficut fyllaba vno
fpiritu c indi/ ftantcr,pfcrenda:ita ctia indiuifibilitcr cft fituada. 2Jirgula
aure couejca poni oebet x i p:incipio i i fine oatiois qii ponit inter par tcs
owtionis p:incipalcs p parentbefim. Coma vero fit poft 0:3 tione qug oe fe
pfccta cfle pot.ce.teru alia fibi annectit impfecta oi lrincta:incipics a
relariuonno quo fuu antcccdcs 116 imediate p:g ccdattquonia nibil tiic poni
ocbet.p:§terea fi fcquaf 06 vel oonec vcl cu coiunctio % fic oe alu"s:que.
impediut verbn. 3nterrogatiu» ouob 9 pot ftcri modis.alrcro poft imperfccta
ontionc ca puncto eriguo fic ! altcro poft perfeaa fic i Jilanuo vcro pnnct% i
fine o:ationis pfcct^tamctfi oictato:is anim 9 adfeqiienfe vhcnoxqj fcntcntia
peudeat.,e>'cmipunct 9 aut fteri folet quotics p:op:iu vi xi vcl mulicris
nome ignojaf. velut in fupfcriptionib 9 pjglatojnm tgpcnumcro cotingif.
pcriodus vo in finc toti 9 oiati6i8 ficri oc/ bet:quado nil aliud in ca matcria
fequif . Scd cft notaudii cp fi in cade epiftola oiocrfs fcribunf materic. in
fiue cuiuflibet caru fcrua da eft periodus. Omniu boa* ercpla outioc in fcqueti
fubijciuf. jQaonim fmpjoboju indies magis inualefctr ncquicia (ncc mi/ rcris
quia pjlncipes faucnt fceleri) binc nibil irnra efr/innoccntes calcari-.cu
potcntes trafeant ipuniti.Ouio eni pot effe mod 9 faci/ noa i langucnte iuftttialinftagratc
ncqutcialm Virtutis locu fcntcn tia conftitutafllo itaq$ ambigcndu eft
fpcctabtle i offictofum vi/ rum oominu • • abbatem noftru fummo oolojc conficio
De Dignitate flocutionis parte tertia i vltima i3gnitas omata owtione i vcrbont
i fniara luce ei/ ' ftincra rcddit . Sententta^ aut eromario eft quc oe reb 9
ipfis oignitarequanda compar vcrbo:uq5 ipfi 9 fcrmonis ppolita conrinef
grauifarcQuarii prima . epbeb3fi9.i.verbi itcratio in octo partcs oiftribura
e.inrepctitione: c6ncrfionem-. c6plejaoncm:fubiationc:traducti/
onem:conduplicationem: gradationem i comut ationcm. B£petitio Verbu p:incipio
itcraf.vt Quis vebementer iuftitia daruitrquis vcbcmcntcr amo:ib 9 erarfttrqnis
bclcna rapuit: quis igne ferroq^ cadente troia ocleuit.aicjiadcr pjofecto qui
pa/ ris oicirur. O-Oiiuerfio fine verbit repctit : vt 3talia bannibal armis
vfcit: ingcnio virit: oolis vicit. {"VOmplcrio p:icipto i ftne vcrbii
itcrat: vt Onis cartbagine" V* ( odcuitfpopulus romanus: quis numantia
cuertitfpopulus romanus: quis co:intbu fuftulit: populus romanus: quis focios
feroauft populuo romanns: quantg igif virtutis ejctirerit qut * a/ micoa fouit
i boftcs pcrfrcgir confidcrate. TTxaductio eande oictione vagc collocat: vt Oui
nibil babct in vtta iocundius vita:fe cu virture vita no porcft oucerc.
ajpnduplicatio c vnt 9 aut phirimo? iteratio cu rone amphfica tiois:vt vtute
fcipioio vtute.t bui 9 VJbis gloiia comcojar. aOmmuta; io e cu oug oiuerfg fnig
ita cfremr vt a pojt poffe rio: pria pjioii .pficifcaf :vt c(Te 05 vt viuao n
viue vrcdao. 6*r\adario eft qu§ no ante ad cofequens verbu oefcendif q> ad
fupius reuerfu cft: vt Tlibil laudio 1 glojtgnoftris ciuib-Ydi qnn e:,fi
boftibuo quod Ubet licet: % qo ticet poflunt: « qo poffunt aadcnt :i qtSaudet
faciuKf qt> faciut nobis moleftu non cft . 6Bbicctio cft cu quid aducrfum
nos aduerfariofqj uoftroe oi ci pot qugrim 9 .? quod oici opoitct fic fubijrim
9 . £um nc ru bomine appclles qui fi fuiflct bomo: non fic vitam bominis infc/
ttarctur. 1 23nt rcliqu? cxo:natiocs fepte:qtiib 9 no vcrba cade kd vcrbojz vis
cfferf :aut carbacrcticc verbtl,p ver/ bo ponif £aru piima 3gnomiiiario
oicitur. Qf £inomiatio oifl imtlib 9 rcb 9 fimilia vcrba accomodaf. vt Deligcre
03 cp velis oiligere. Suftt cir en: g cafuu mutatione qt> omatu oiatioi accomodaf.vt
Scipio numantia fuftulir: fcipiote pjuderia carrbagineeuertit: Scipione glojia
1 laudem bnic vrbc comparaflc commcmojant. Illtcrpcllatio no itcrat fed
reintegrat vcrbu:vt Dnenia radicit 9 oei jccitmiuros folo adeqmt:parictc8
burVrbis fudirtucrtir. OOminatio cft qug min°idoneo verbo nominat id cuiua no/
minio no rccojdaf : vt DI3ngirc:binnire:vagire:murmurare. ^1^01101^1131*0 eft
que cognomtnc quodam ejctraneo oicit cp fuo nominc appcllari no oebct: vt Si
graccboa apbiicahi ne/ potca nominct. / 'o 10 7"\£nomiuatio eft qoc a
rcbns p:6pinqois «finirunis trabtt ^^ o:ationis o:iginc :qog poreft intelligi
res non fno nomine appcllata:vt p:o libero vino:p:o ccrcre frogem: aot cbur
auru ar/ gcntumq; p:o oiuitijs. CTSufio p:o certo p:opinquo « fimili abotir :
vt p:o O2are:ob/ J -*- fccrarc:fupplicarc:ambire. nn "Ranflario cfr cii
vcrbu in quanda rem tranffcrf cx alia rc qj$ fimilitudine recte videbif poffe fieri. vt
lumulrttalia erpcr gcfectr. $it b:cuifaris caufa.vt vrbem ejrinxit fobito:
Obfccniw tis euitande gratia.vt quottidianis nuptijs oelectaf .-augendi tu/
piditatc vt nullius vrbis calamitas iftius cjplcrc potoit mimicici/
as-.DHinoendi animo.vt paululu in rcbus oirTicillimis afpirauit: O:nandiard
o:e:vt qugmalitianocentum ejarucrunt optimatu vrure rcoirefcent. Knc iam oe
trcdcci ejcomationib qog fimplices fi/ neadmijctionc fentctiaru z
fupjonb^oiucrfis fup_/ funr.oiccndu videf £aru p:ima articolus fc no/ _' bis
obralir. "Kriculus fingula vcrba cefa outione oiitinguit: vt Srmis
cruo:c:cadaueribu8:s luctu:omnia complcntur. £X3jut o argumctu vt ^raccbu:
rurfum numiroie oicem 9 :aur ;> conrranu vr cu piodtgu 1 lujcurio/ fum
parcum x oiligcntcm appellamus. £liqug c*oinationce multitudinc vcrboitl
conftaiu earum pnma "ftatiocinauo oicitur. aciocinatio c cu ipfi a nobis
rationcm cuiufcft cxpofttiois pofamus:vr 3n re mtlitari 1 mcdi t | ca vr itidcm
fc rcs babet : qd tta:quo eni otrjc z me/ dtcus anttquio: co mclioi credtf :q'd
ita:vfu cni 1 cofucrudtne que: vicroiia 1 falurc psrcrc comeucrunr optimc
nojunt. 0£nrctia quid fit vcl clTc opojtcat i vita erpofttide fola vel ra/ g^
tionc 1 copiobattoe ctiam oltcndit vt oomat oia virtus.
(jlontrariualteracxrcbus cotrarijs ftc factlc coftnnat vr qui gT^ fuis boftibus
quomodo alicnis confulcr. IL/tfmbjii rcs e bjcuitcr obfoluta ftnc fnic
«pfccrioc i alio me 1 b:o outionte ejcdpbtnrrtt Xuis oo!o:i:3licnis
Iudft>iio:tfbiipft t>cdcco:i craateiufdc fenfud conplejcio pcriodua ct
continuatio ap pcllatur:b§c: fcnrcncig contnrio et conclufioi rantu conacnit*
aOmpar mebtt bab3 pari falre quatttare fyllabaru vt audacia allcxandro 5I02W
coparamt Oapta plaront laudc vedieauit. £¥ Xclamatio c qug Jrcru ac gfonarn
c61ncm02.11 ioc in f i$mfiatf * one oolo:is,priip;r:lic.Si paricreo noftri locj
poflec vcl rcdi 1103 patrcs nfositucremur oicut vrbe prgrlara qua gcriu oomina
cffecimns V03 oppieiTam ? fubicctam red.difti. aOurcntio cotrarijs fentetijs otttionem
conficit vt Uirtus % Uttcra? ftudia Ditf icilcs aditue : eytt 9 vcro faciUimod
afferot. OCcupatio c cu oicim 9 nos pterircaut no fcirc.aut nollc oi.e/ rc id
q6 maxic oicim 9 :bac cjeotnatioc vtcmur cu rco plana fic ri no pot: vcl ad nos
116 gtinct: vcl longa aut ignobtlc rc cftugerc VoIum°:Vt1lonoicatcvrbi3
nrcboftc:oedbono3ifcctari. £tqi ad te n attinet prcribo tcplu tc rcligtois t
wbfe b 9 caput cucrtiflc efrmilTiocaioiccdoaltquarc tonalicui 9 volurari
pdonarc Vtdcmur £u pif i animi nibil rcliau lir.a va Itbet vtamini. *3T\
Ubirario e cti qrcrc vidcf 01M01 .quid potina aut potiiTimu ^-^ oicat:vt Ouo
tcmo:ibus tuis appellcm nomnc. /~\ £ffmitio cft qu^ ^ppnas aUcutaa coplcatt
potcftatce vt 3ra ^^ cftmotusanimiadcobcrccdapcccata. TT\anfitio c qug cu b:cuitcr
ondatquodoictufit paucisctia; qo fcquif ocmoftranvt Z>I3ca in cgfarc lidc
coguouiftiemuc eius in mc pcrfidtam accipite . eXpcditiociqug romb 9 pturib*
ennmerdtfe quib 9 aliquarco ftcri vtno fiert pof ucrit cgtcrg tolluf w:>
rdiuquif : vt Si ncc ab vyo:cqugamo2C 1 pictatc ppedica erat.ncca neporeq
imbcl/ lis itcrfcct 9 oomi c a crudclilTuto iibcrto mws tllara cft. 6*^50^0 e
cu oictts aliqb 9 qb coccptu c \n aio sudictiu rdinqt vt lu bgc audco
oiccre:qug uug alicng oouiui no anfun ouc 23nc ia oc co!o:ib 9 f niaru oicerc
tcmpus fimul % rc* p:icipio a oiftributionc fumpto comonucrc. C^^^rtbntio
eftcumrcscgfongfucgocia ccrra * oifpartiunf:vt &usb'reipub.bon0?.ciirceft:
paentfa virtuti:p£nas icclcri ftarctas rcpcndite. Y |3ccntia cft m apud cos
quos vcreri oebcm 9 aiiquid audacios *~** p:ofcrim 9 : vt -Q6 oinmb%dib:io
cftte no ab rc ceufeo gquif finii pfes(cgtcru nc quc th offendam 9 rtati
fubiugim 9 )bic fapietia vcftra inquiro: audeutia rcputo: fouitudine rccogito:
frutcmecu mcntevoluro. O3minutio c:c& aliqd ineflc uobismaturQtfottungtant
famg: induftrie rone lcuam 9 : vt £u luma vtgiUutu fo:tung como da animiq; bona
a parentib 9 mibi % na fcrmc codonata cofcqui %
tucriiiuducrr.mediocritcjcbisncnimiuoixcrim aflccutus fum.* ^\£fcripriocquer
cruc6fcqucntiuc6tinct gfpicuac Iutidacti ^~* grauira tc qcpofitione:vt Tli iftu
iudicescapitis rcu oanabi/ tis: vt fcra % truculenta vrfa vrbe ac ciues
vaftabif :Quarc indiccB fnluri oamia 1 honoii vcftro confultc. /hominis iuafir.
7"\3uifto *- ; 3 U S et fcmoues ab rc vrraq^ abfoluit ofone fubiecta ^^
fic flut vcucno aut ferro ligno: aut lapidib 9 vel alia rc vita/ E1\cqnctatio c
cu rcs i tota ca oifgfg i vnu locu cogut quo gra ui02 acrioi % criminofio: 020
fit: vt £u buc iudices cupitis \\t bcrarc imp:ob 9 ei pctulas ifcflua impi 9
:fugb 9 s intollerabilie cft.' QXpohtio c m i codi loco manem 9 ? aliud atqj
aliud oice vide mur:£ande cni rcm aut oc cade comutado p:on unciado ve!
tractande oicimus:p:o cade rc p:opofitioncm rationcm comp:o/ bationem:
contrariii: similcacconcloftoncalfcrimu8. a Ommo:atio cft cn i loco firmiflimo
quo tota ca cotincf imo/ rcf oiutins z i code redtf fgptus:q$5 e boni o:ato:is
;pp:iu. £5j3militudoe outio traduccs ad rc qucpia aliqd cx re oifpari +J
finule. §itaute?*w vt imgio adminiftrado % palcftri ludocotraric fcfe babct.
§it g ncgattonc vt no fic t amidrfa tt i cemmie currcditnou 9 vetcrib 9
p:fponcd 9 c. 3tc fir g collatione vt pocticg fcrme compationes fiit $it g
b:cuiratc vt cii audicifltmi coiufda fa ctu rcp:ebedcre o:ato:te ntttmur
b:cuibus o:nato fed inconcinno % malo cf tbarcdo comparamus. eXcmplii c alicut
9 facti aut oictt cn ccrti auctote noic p:opbfi tio:3)fdcm quippc modts quibus
fimilitudo fatmtur. IEHago c fo:m£ cu fojma quada ftmilitudinc collaudjtiotlau/
dis:aut ttrupatiois ca facta vt 3bat i p:cltu co:gc tbatiri va/ lidifTimi
imperu lconis: virupcrij ficZancj) fcra Vrfa autimanis oraco pcr fo:um fcrpit.
$f ictio c cu facies co:pfe vcrbie ocfcribif quoad fatie fit itd/ Ugcndu : vt
erccta frote ludibudie oeulis aduncis narib 9 fp3r -Otatio c cu alicuins natura
ccrrie ocfcrtbtt fo o:egeftir. fignis: vrpura cumgIo:iofimtIitisiacranria
comcmoarur; £rmocinatio cft cum alicui fcrmo cum rarionc oignitatiear/
tributtutfquofcnesparcirari cgrauttarirfoco zludoiuue/ nes ac raum pzofufioni
oedirt commcmownrur. Onfonnario cft cum aliqua qHg non adcll pfona fingif qua/
fi allir vcl rcs mura % infozmte cloqucns % bns ftnma (it:vt Scipio fi rcuiuif
cat oiccr.ego vrtri pace pcpi vos bclla cocitaftis. £monftratio cft cum ira res
vcrbis cyp:imtrur vt gcri ncgo/ ciurn:* rcs antc oculos aftcrri videar : Vt
pila cmittunt:fcfc vmbonc contcguf.gladijs cominusccrrant. *fteuiras eft cum
resrmnecdTarijsverbis expedita oicf tor vt p:incipio buius operis habitum est. COndufio
c qug b:§ni argumetatioe ejc bis q antcbabita funt ofidit q? neceflario
cofcquar .boc mo babcs a mc Xrrillc (p/ fanqug oc ratioe oicedi copia oignitate
z grauirare cH laudc:ribf coparare potucrii r : fi affidua cxcrciratione
maio:ibus tuis parent in oiccndo foperio:emq5 tc rcddi curabis. 13 3r$ lulliano
moK cpiftolaudi ^icobi.p.ad ^UuftrUTimfi tbjin cipcm larantiftum bifpanie
Duccm.^ucipit ^oclicitcr. On m fugir 3tfuftri(Timc jMiccps quanrti ^oncris?
tnfolenrigcxifti/ marionis(vr ribi mo:cgercre) bm 9 I libelli gdirionc in mc
verrerim. 115 tp gr.uiiu arq; oocroiu ixxdicin pcr/ parui:aur nullius noftro^
bomiuu aucroriratc fccerinv.Scd vr pcipuis in mc oftuijs: afliduifq^ meritis: %
nougpietati tug:animo faltealiqua do tandcm co:rcfpondcrc vidcrcr . Quae ob rcd
cum uon nullos male porius cc iTudijsmcisfcntirc: Q^parumcrgarc gurus vidcri
malucrim.Tloua bcc littcra?2p:gccpta:tuo nomini oicara:3am ia confcribcrc
incipiam. Si vnum boc p:gpofucro.arrem finc aflidua qccrcirarioncznibil aur pa^
opis aftcrrc:vt cura.opcramrvigilan / tu;ftudiuocmq5: omucq50iligcnna:abbui 9
libcllip:gccpris ^d c^crcirationcocriuandam cognofca^. DiucrlUcg intcrfcgcncru;
fpcciCTuq$finibu8: siucnicndararcrii pieccptisc^plurimis co/ gnittemo nibil
fupu lcgitumas epiftolgpartce adi]ccrc. £t noua quada oierum obfcruantia tcmpus
maiow noftro:um auctoritatc littcrid ncacxc coufucfc as. . Dc officio % gcncrc
epiftolaru. piftolarii officiii(vt maiozibus noftris vifum cft ) oicirur quo
abfcntes bis oc rcbus qug animo cyrnn fccufvc gcruut ccrtio:es facimus. ba^
gcnera tria funt quoy IJnu ooctring 3lteru ioco: Icrriu graui rariaccomodaf.
jDoctrincgenueamplilTiinu co/ mnibus cni oc rcbus abfcnrcs cdoccrc poreft. 3
cofii fcribcndi gcuus cft:quo mulro lcpo:c: inulraq; oicacirarc :i vcnuftarc:
rcs oomefticg « familiarcs pcrcfpi polTut. £rauc quo furuis ce rebus
omniridiailoammotoconfcribimus. ^ £>cfpccicbusgcncru. ftimi gcncrte fpecies
;ppc £ruditio:ars3:? oifciplina 6ccudi
2epod:vciiuftiid:vib0nitad:Dicacita&:falcd: facccig:lipptomia.Icrtij
Txcligioirc^ fiima:? rcfpu blica:oicif. £ ruditio imaturii icuflii « incultu
ani/ mte noftris oocumentu coriuct. 3rs a tcncris an/
nteimbtbicacomurabilcfactibilm rationcbabct. Difciplina nc/ cdTaria babct
obferuatia:c cay oicif :qug nltt fc babcrc no pofliit. Xcf
o:e:facecias:vcmiftate:falcs: Vrbanuate:oiacitatcq5 modcra tos iocos % vbte
cocitatos appcllam 9 : Vcy Diocitae i pfinuanoc fermonis.^acccig bicuib 9
acutifq^ % pcnc pruricntib 9 oictis ac fa/ ctte ad rifum concitandu cop:obanf
.Hcnuftas cft qua cii gratta z vrbanitatc quada cuncta pjoferunf .lipptomia cii
amaritudinc ri fum(vt gigci fentiiiOquadruplicit concitat. tioeuia.Iaricntiftno
Sarcofmo Sntifmo. JSntifmos oiccf qnicquid rufticana fimplici/ tatc carct:*
faccta fatia vrbanitatc cjipofitu eft. Sarcofmos plcna odio arqj bottilis imdo.
larterifmos oura t>tctu grarius p:ofcrt. poeiua c aceomodaf u retfgbnw
lcpo:ibufq5p:oucrbiu. "ftcli/ gio c qua vnu * vcru oeu colerc cdoccmur.
£cotra Supftitio plu/ rcs % i alfos vcncrari admonct .*ftdigio cni vcr^cult 9
fauctimonia % oci maicftasuu illa qua babcm 9 i ocu pictas s rcucrcntia:a quo
bomio3rc Ugiofiappcllatifui: crcdif.i3uivop:iuatu % uouu oeii
vt:cabirumaccdonc9. vraniapocni.faunu latini. quirinu romani mincrua
atbcnicfes: iunonc fanios: vcncrc pauos: liberanayos
appoUincoclpbosrcoluerc.bifu EftitiofiOicti funt. "ftcyfumma vm 9 tm
piincipatu vtputa rcgalc tm iperiu % mouarcbica oitionc fpccrar.1\es publica
comute rcs oicif q omniii vita bono: % falus Dc «$inibus gcucrmn. vna cottncf.
piftolarii fines-.gcnqsrationc oignofcunf .primu eni genus:cum ita fc babcat:
vt rcliqua ouo gcne/ ! va veluti cius fpccics credanf :oiucrfos fo:tief fiiics
dus tn pjopjiii e vtilitaG-.Sealdi oblecratio:Scucri i grauis bo/ tioris
oignitas. 3d quos omnis ratio * oratio noftra accomoda/ da eft:ne p:ocul a
finibus vagi ? erratici:noftr£ cjpnmii mcntis i/ gnari i inicmojes oicamur. Dt
inucntioue ? oifpofitione. 23onia bactcn^oecpiftolaru gencnb 9 :cariiq5 fpccic
bus babudc fatis oictu opinoj:Tluc q va bgc ad c% crcitatione accomodcnt oicam
9 . Oie buiufcc rci ro, fcnrcria? oictionuq5 iucntioc:? oiftnbutioe copara [Jd4
e. yn\ctio c rcru ? vctboro idonca ucgorijscj:/ cogitatio. ptfpofitio cft
earundcm rationi cofentanca collocatio. Dc oifpo fttione iucnttonis ? partibus
epiftolg. gtcrii qm ois inucttonis vis:p:icipij rarione potiiTi mc fpcctar.oe
ca accurati 9 oicedu ccufuim 9 : ^nucn / tto i
pncipiu:euuciationc:caufa:coplerioiieq5 cofu/ mif . principiu c litteraru
initiu ad audteriu mcutc i, fententia noftra allicicnda. £nuciatio noftri e con/
ccptuscjcpofuio. £aufa e qug animu ad agcndii impcllir. £om / plcrio bicuiba*
oicta mcmojie rcficicde graria recolligir. mari.lfe rue mirabilitcr gratgfunt
fenatuiuu rcb 9 tpfis qug crant grauiffime:* marie foitiffimi ai:fumiq5
pfilij:tu ctia grauitatc fcn tcntiarii atq* vcrbojii.S5 mi.Tl.incube vt belli
cjtrcma coficias: i boc crit fuma i gfa i gloiia. gacilc cni boc facicdu
crit:cum ? antea tua virture reb 9 bellicis dari!lima:inimici noucrit:?
bojjibilc mul/ to*- mojtaliu ftragerpaucis afi oieb 9 tc ouce fojriffimc
facra:ari ocu/ loJvolutct.QD cu ita fitmi vt monui pgas faccrcmullts vncp tcm/
pOHbus:laus taura:bono3:atq50ignitasintcconfcrctur. ZSalc ? meconfucto
pjofequcreamojc. a Katio piincipij cxcogttandt. Df3nt8 tiiocntiontd
ratio:noftri8 foitunaroq; com/ modi8:gcneris vcl fpccici p:gfidio: vtilitatis
bonc/ ftatis tuti 2 volupratisgratia cuncta mctitur: quod vt faciltna
intclligcre poflis: a piimo quoqj cpifto/ larum gcncrc rcpctcnduin ccnfuimns:
vt inucntionis initia ab ar/ tcproficifccuna: vi;imfaLtIio:cin quorridiano vfu
% excrcitatione nobie prgbcanr . Qui oc rcbuo oubijs confultarc : aut rcs ardu/
ae edoccrc gyuabir :fuff icicti gcncy cnumcratioe boc vd no pof/ fc
littcrisTigniftcari vlipfom qui ca inucnerc excmpIo:aucto:irate fmiratioc.vcl
cjcquifna fcntc'tia:fubtcrfugicndu cjplicabit.6ocra/ tcm cnim pbilofopbo:u
parente cglo % aftris familuriffimu : fcicn riam % ooctrina omrie e
mcdio;mo:ali tm Oempta:fuftulilTc comc ni02abim 9 :Opinatione eni fola in alijs
artib 9 cfle voluit:qua in/ ccrti cc:fcteutia fco ccrti afleruir. fmpcdoclcs i
oanocrit 9 vcritate i altilTimo fudo iaccrc oimcrfa oixcrc. bmc oiucrfa oc o*is
fitu ptolcmg 9 ? p6poni 9 mcIIa opinati ffit. £>iflbtiatia f ndimion ita
ctie 3 jH» 9 « 3f Ias oc o:tu % obitu fidq? icnfcxc. l\cpugndtia 60 16 oziKo 6
fuxti crimic:rcpugnari 9 ggiptij % Sabini: ouphci cni alij p£na:capiris
fupplicio alij:ftirc puniedu ccnfucrc-.SU js furadi vf } laudabif
^pcxercmo^oifcip Uaunluarifuit. Co^ariaocrcligioc £rctefcs;affiri) babilones
Xatini atqs ggiptij opinati fut. Diuerfa oe re publica.tMato
ariftotelc8:DI3arcus Varro % £iccro oe fum/ mo bemiuie bono ejxogitauerut. £tia
illi qui o:acuI appollinis fapiaitcs oictifunt:iudicioctiaflultominfipiauc8
cognofcunr. Ouod cuirafit non mo rcs oubias n6edoccrc.Sedbo:ucxcm/ pbmoti:
ocbisqugcgtcri certaoicunf.iamoubitarc ftgnificabi/ inuo: eofq> o;abimu» vt
quid bis oe rebue t fcntiamu8 :rcquircre 6mittat:cu fummi egrcgtj viri
:p:gclari % ejxellcntis ingeni) :e>tcm poieautinconfulto :ctiacadcm
oerc:autocmino:i:oiccrcocnc/ garinrrquid 1109 bgbcti qnada ct obtufa acie
mcnti8:nifi ad giopta tam filcurlnm cxbo:randi fumuo:q> fi qnoerbis oequibus
rcbue flgitur:certio:e6 facerc volcmus 3rcbcftlau3 igno:antig magiftru
nccqmcq> fc mbit fcire affirmafie oiccmus:qui cni iiibil fc fdrc oi cit:
aliquod cogntru piofttcf :cum omninoaliquid fciripoflcnc/ gatrid p:o:fus fciri
quod non fciri pofleaiebat:fignificai . &uare ne eadcm cuiu arcbcfilai
fcntcntia accufandus vidcarisroc rcbu* ticct noote ct otfficilliniis : non modo
ipfozum: (cd noltrc ctiam caufa induaoa fcnbcre oiccm 9 : vt ipfi inepttas
noftras iniquo ani mo fcrcntes:qd fcnferint rcfcribcrecompulfi: nos crudirc no
nc/ gligaut-ibreclara etiamotficiofoai bominu pcrcomodaq^ fcutc/ tkiin
collaudabimu$: qui comunis rci cauf a f e quippiam igno:are conf utgunr vt fuu
poftcrifcg lumc cruditionc % ooctrina pcrfcru/ tationc relinqucrc valeam.
£ccundi generis rarto. 23 rif u concitare itudcnbec nouilTc occet: ctus rci
p:gcep tione i liptomia % faccdas otltnbuta etk . ^a cccias vo factis oiaifqj
conftarc. 23cru oe faao a/ \\\c ratione cocipif :vt cralYus oc lamia:oyo/ gcuc*
-J aicxander inter fc cautllati funt. ^acccig vcro vafrc oicta c% facto etiam
nomcn oijalTc comcmoiant: vt paptrtj Lifto:ia £o/ mica argumcina: tbirclie
iudiciu:appologctici fcrmoncd pbjigtj efopt:ouuonis inucrfio: vcrttatis
cxupcrario: v. rfuum rccttatio: rifom modcftu % grauc p:ouocarc folenr.5ufpicio
etia: ? oubita/ tto idcm clTicu :\u iuliam apud parcntc oc votuptatc fccilTe
com/ mcmo:aut.3dcm 3"ductio opcrabit:vt intcrafpafia ? jccnoibnv tcm cum
rubo:e rtfum concitaiTe acceptmus.^donca loci tcmpo/ rts rci x bomtnis
opo:tunttae;iocii p:ouocabit:-Qu£ focrate no/ uiilc c6aicmo:ai ; cuui in
conuiuio rogatuo vt aliqutd oe fuis rt u / difs ©iccrcr.qug loco 1 tcpori
coueniut.f go no callco q cgo callco ncq5 loco ncqj rcgi cogruut iq*t. 3Ut cni
ooctu plaroncalif g:aoc £atonc:ridicnlfi oyogcnc: turpc cptcdu: i mollc
lcucippu faciai/ rc vcrba iduccrce.aiitcr i loco facro:alitcr i ;ppbano;aiitcr
func/ ftoralircr voluptuofo % gcinali tgc agcndu:^ loqucndii outfmus. X3uib 9
autcclocis:ioci^rifu0argumcntaouccnf. £% oppofaies fcucri cgrauie indagabuntur.
Iftatio tcrtij gcncrie tnacnicndt. "ftincipiu autc a maioiib 9 tractu
oftcndcm 9 q vrbcs 1 oppida: vt cfrtte gfa^ xc% in afia:? laccdcmoncs in grgcia
pdidcrc. 4 Statuas mox z fimulacra confmyc/ rut: vtbuaniratiscvirtutiecj:cmplu:
poftcris ctia ocrcliqucrcf.£arcslongi 9 p:orracta,poi}$ vota % facra
folucrcadcgit :atbn viucdicupiditatcillcpt. bincantiftbcnc multoecxcogiraflc
ocoe: T\omani cudc:,p ptatc Variu cofinxere. 3ouc fuperu rcruqj oiuj
patre:piftox % pdato:c vcncrati fut.bic ipfwtug vocam 9 in patre p:gdaq5 iouc :
vr poctf noftri oictat fnia £alua vinlcimbcrbcbarbata fanhmq}
vcncrcoi;m.fc>i0fimiH^ bufq^ loeie ree $ comodo 1 (nia noftra pzitipij
rarioc qxo&tm/ dae oupm 9 : Vt bof qccmplotpiinctpiu facilius mdagart
poflit. Ouaado principio fupetfcdcndum fit. i lionia bactcn 9 oc rcy iucnnoe %
partiu oifpofitio i nc oictii c:Ylunc qn pticipio vtendu fit oicam 9 :Tl6 cni
femp bie partib 9 cpiftola?omnib 9 :f5 cu rce lo/ cue * pfona cjigit Vtcndu
e.£u ad incognuoe p:g/ daros nouoe % fummoe viroe:quibue cu nulla vd Icuie
familiaritae coflata e:p:incipio vremnr.aut cu p:gclarie fu/ mifq> oc rcbue
abfcnrce ccrtio^e facicndi crut:omnib 9 partibus vtcmur. 3dc iu
appologie:parago:ia:catbologia;apocrifi: jmi dopa:? pbilogiapbia agcndum cft.
Dc £ntmctattone % cius Xaufa. 11 omni gcncrc epiftolarii pimdpiotcjc bi^
fimili/ bufq5 locis oucto: vl : c gcnerc fpecic ftnibnfqs cjko
girato.fnuuciatio in mediu affereda e;£a fimplcj: K7J ISHl vcl mi,lr *P Ic *
c,Tc P° r * Srm P s *X fimpliei Dup!iciq5 fSMLMhai caufa conteta
crit.DDultiplex noununiy finc caufg app2obatioep20ferct. 3" reb 9 cni
affliais oubifs % anyijs tm tp pofitiones afferim 9 : p:§ferri ca oc rc fumamo
(mcapitis giculo fcribcm 9 nulla c5 maio^exeplo cofirm.ibim 9 :aut nudm uuucijs
comittcm 9 : vt finc piculo res nouas fignificarc pofltm 9 . 3» rc &'
miliari ? oomeftica:ad arnicos mayic cofcribercs: vna outajcat Vcl outia
caufa:eniiciatio cop:obabit .23c?i otii cpiftola fcucra % gra ui:no mo caufa:f5
ctia aucto:itatc:cxeplo % fimiU:c6irarioq5 cnu/ ciationc noftra copwbarc:*
aducrfarioni oilucrc potcrim^.Jntcr du cnunciatioc3 plurinws finc ca inducetn 9
:quoufq5 % ad ca qui intcndim 9 pedctcti acccdam 9 :accam aftcram 9 :quc
clara:0ilucida p20babilis:autnccelTariaerit: vt viro5bonos:religionc: zrcpu/
blica coicrcrc bominc ^ppt igne calcfccre t>iccmu#.1\ationc$ parfi
vcbcinentes 1 okfcuras: qug rcm pot ius zttu ? oolo occultarc q5 iniqua purgarc
^idcntxffnsicndks scnitaudas commoncmus. Dc£omplcj;ionc. Omplctfo c (implW
enuciatione:? ca educta : nifi artificij ofteutadi gratia coficiar :fuguacania
oicit. Tlunqua eui neceflaria ejciftimat : nifi cti eniiciatio aut canfn
multiplej: pcciTcrit: vt fic 3stf "^ moms metumcc tgdio vitg :fo:tung
inco;nodis:etatg oe/ crcpita:aut mojbo cofcct 9 itcrijt: f5 boiu^ maliguis
focinozib 9 cjc/ tinct 9 occubuit:£a aut fgpe t pctitionc quanda,p re % fnia
noftra rcfolucrepotcrimus: vfoocnj itafinabstcpeto fatisopinioni bomiuu
fcntenttgmcgfacias. acceditn6nun$bispartib 9 noua fcutcntia:cxpofitione tm: i
caufa vna plurifve contcta:modu % fi nepfosfuscpiftolcfacicns, Dtuerfimodc in
oiucrfis fpccicbus fcribendum. a 4 Oftcp vnuq&s gen 9 oincrfofq, finc* loca
tqpfib nas ac xcb confideraiiim*:ad f pccto:vaga oiueaef o:ario.£fi crii i
ooiozismutgatiocadftudiaslittc rarfi infiamatioue:obiccto:u purg.irioc.aut
mcotn mittedis amicis :aut m agcdis gratijs:aut rcgcfta enarratioe: cpiftola
Vcrfabifrincpra vira:^ditofq5 mo:cd:?inauc ooctriua rcpcllcrc nitemunoiucrfa
rationc grcogttada clr . Dc DI3itigationc oolojis. ]123adruplicttcr
pofl"um*confolari:boe cft: quattuor exlocisconfolatio conftat. primo
nanq> olkndi/ tnus nos:cius ad quctn fcrtbimus caufa oolc:c: vcl noftri :
vcl ipfiua caufa : vcl vtriufq^ . Sccundo vt U memtncrimus nos ca lcgc natos:
vt omnibus fo: / tune telis p:opofita fit viu noftra.Xertio nc grauitcr fcramus
ca fus quos uullo conftlio vtrarc licebit.Quarto vt alto: m euaiti/ bue
ntcmoria repetcndis nibil accidtfte putemus. fxanpla quo/ qj gcurtlium (i
vidcbitur gmifcerc liccbit vt c% ea gcm ilirare quod dam pjodcat ar$amcntum.
fycmplum. Gpoftqua mibi oc obitu filig tu§ rcnmKutii crat valdc indolui.
Ilefcio tn au magts tut caufa an mci.quiiumo nvagts vmufq> no ftru.poteras
nancg ca buiue vrbts nobiUonb 9 ftlijs matvtmonio cppulari : ac cu antiquis
familijs coftitucrc famiharitatc: quc 00/ mui tu£ ac familig vcftr§ fummu
bono:c glo:taqj aUttura.f^gtg rca quotienfcuq^ autintudicioautifcnatuiuris
noftri^fequcdt vd bnficiympctradt gratia coparcndu fucrat q nobis auxiho % co
filio clTc potuj|Tct nufcj>,pfccto oefuiflcnt. Quis naq; c c% fenato rib 9
cut nuc cam mca tute comittcrc pofltm £nivo ctia ca qug iain oiu mibi rcu crat
familiariras:aflfcctio q in otcs augcf facit vt tui caufa maio:i mero:e
cofido:.£rat naq$ ipfa ftlia laboai tuo^fub/ lcuatrtjc ay aducriitotifcrtuis
folattu fmgularc.Scd quia tc ca oc/ ftitutu animaducrto:meipfumomifolauo
ocftitutuccarbiiror IIITTTTTT lllllllll lllllllll TTTT TTTT TTTTjTTTT TTTT Tlcc
cni mino*is molcftig adv fitatcs rac qs mcgmibi fucrc.£6fo lari rfi ruu mcro:c
pot cp iltc cafus 110 fibi vni accidit i ftlia tua:qs cni nat 9 bactcn 9 c:qui
nd poft aliquot oics vita odua 9 ear:2)ttoi/ talitatccni oij imonalcs
cnatura:bominib 9 imocikrisaimutb 9 mbucruf .quo? voUitati ncmo c q poiTit
rcfiftcrc.Oua gg ea qug ncq; culpa noftra nc 15 ncgltgctta pieccdac accidiit: %
q ncq^ p:u/ dctia valct puidcri:gquo aio fcrrc faup faptctis babitu c. Tlunqd
ftlius rcgis bifpantg occclTir q' toti 9 rcgui fpcs vnica fuit, £>cccllit
irc-pto:ts noftri fitt 9 vnic 9 :cui ncq^ fotrcs ncq^ ncpo- cs:ucq> uc
prce:ncc agnari fugfunr: in quib 9 tamilig nomc valcac confcruaru Tlcc ctta
vicino tuo ctictg oiuut? fug opirulari porcrar vt filij fui fu gfttrcs
rcliqucrcnf :q oiuitijs fuis fangcrcnf :qs nuc ad ctfrancos gucnirc vidcbit.63
quia ncpotu tuo:u catttua multipliata c:mul ttplicafq; m otcs.i quib 9 -z
famtlig ti e nonie:? maior tuoul ima/ gincs colcruabuf : q % pfi* ?io tuo cgcnt
% fubftatia.no babca ca co triftadi cam :qua ilh babu crut/Rcpclle igif obfccro
bas ai palTo ncsatq3 ftlie rug obiru obluuoni rradas. £%cmph quoq) gcntilu*
imitari ftudcas.c quib 9 focrarcs cu filiu c%tincm gcepiftcrrno mo fqao tuc
ato: veru etta nutio atenil noui aftcrs. Q6 ii getilcs boc faccrc cofucucrut tn
quib 9 ncc aliqd ftdci lumc crar.quoinagts nos cb:tftiaui ca qug oiuina cjc
volutatc p:oucncrc:t mciiOK partc 110 / bis accidilTc pcrfuadcamus:opo:tct. Dc
ttcruni bona? inflammationc. Tlrcrdn mc $ nobis ncc p tcrtia pfona pctim 9 . 65
$ co Otiraxat ad que fcnbim 9 :? quicqd pcnm 9 eius ca pctim 9 .boc autc gcn 9
adbo:ratio appcllaf :qa fic potcnm 9 cjccrccrcpnmo cui oftcdcm nos fiducia
beniuoletiaqj ci 9 ad quc fcnbim 9 moros odbo:rario ne ad butufcemodi rcs oc
qutb 9 fcribim 9 faccrcDctndc icomoda / p?ofcrim 9 : vf fi 116 fcccrit rcm ad
qua bo:tamur. vcl fi no fcccrit il / lam a qua ocboztamur. poftca comoda
adducim 9 q toiuuf vcl cjc gerenclarc qua bo:tamnrvcl qcno gercnda 3 qua
ocbortamur» •poftreo c odufione fubi jcicm 9 :q bicuit rogabim 9 vt qo boitamur
fi nocomodufuusttcdcmgfaltebcftiuoleti? caufa id faccre vdit GDI3emini mc patre
tuii miru iu modu coluiffe:? darilTimo Viro fnma amotis necdTitudine coiunctu
fuilTc :cj> vir tum ingenio cla rns-.tuanimiiragnitudinc pftantilTfm 9
eftct. prgtcrea memini rnc abs tc obfcruatia quada fingulari coplejal vt nibil
fit qO" cgoa re perere oubire:p:efertt cu aliqd pctitur 9 fim: id omnead
tc vnu gtincat. £% quo:unda oii comuniii amico:ii fermonib 9 itellcji-te
Oifciplina rei miutaris: qua a me potilTimu pfnaf 9 fequi iccpera3
oereliquifTc.bgc no qde pfoadcre fatis mibi potera : nifi tug quoqj
acceffiffent lfg:qug fennones quos accepera plauc cof irmarecEj: quib 9 116
mcdiocremolcftia fufccpi:tc eni fpcraba viru rci milita/ ris pftantiftimu
fo:e:que cu impato:c qcercit 9 vel lcgionis p:gfectu cofpicere:cgo mirificc
glo:iarer:q tibi ciufmodi capicdo? ftudio# ca fuiffcm.Spcraba tc 1 amici6
comodilTimii:? pati ig glo:iofti:« tibi vtilifTimii fo:c:atq3 ita .pfecto
foUXes. Subcat cni i tudio:u mi litariii piti viri:c ciuitatii zpncipu
poterinimoni familiarirarcsu quib 9 fepi 9 oppida x cafrclla munitilTima mcrcar
:flip«Jijfq5 vbcr rimfe ab ttUs coducunt :i qo maramu e imojtalitate glo:ig
pfequu tur:« ppetua apudpoftcros nomis fui monumeta rcliquut.SUgi tur fic icepta
ftudia ocferucris-.nudu tc 01115 #batiffimaru artiii in ucnics:Tleq5 eni
mcrcaturg actib 9 ftuduifti neq^ If is opcra ocdifti f5 militari tiii
oifcipling pmas gtatis tuc ptcs oeuouifti."Rurfufq$ (cqucrcs anos coplures
i ipfa cofupfifti:Ouare totu boc oe tcp 9 3 ntinii iucnics 1 oifficilio:cs ia
crut aniii quos facilc bonis aliquib 9 c6mittas.Scco:dig atq> ignauig
cociues tui oes tc oanabunt q et ercitatione armoni abs te ia oudu fufccpta nuc
temcre ncgleteris 3taq5 fi quid apud me amicicic pateruc fi quid neccffitudis
fratria tui rclinqui t .tc rogo atq^ obfccro ne me vanu tibi fuiffe gfuafoic
paaaris.Scd vcl ttii vcl mei caufa oimilla nnnc ali cjpoiu militatia ftudia
magno animo fufcipias. Dc £>ratia£ actionc. OmauB £olopboni 9 ofticioy rcctcqj
factoy oiu$: gcncra tria c6mcmo:at.63pic:oiuitia?::cpulcb2iru dinis:&ug
comurato vocabwlo pLtttxvnu :Sintqs icorruptu.fco; voluptatis ?co:ruptiffime
mcris. 1 lertiii c% bis mipu comcmont . boc gipa&ctici v/ fitatio:i
vocabulo boneftu vtilc % voluprariu oijcc. bic pocta p:g/ dar 9 .bec gratjis
cogructia noia baucf icprc excogitauu :aglga: rba lia:s cnpbiofyna.t^ kfe «i bh
rccteq^ facris:boiiti fulre rccraq^ Vcrba iocude q>p:imu babcda fur.-Quarc
iuuctis m.wib 9 iu cojo/ na ridercs % nudas pucllulas finxcre: £u qppe numcru
plcnu gfe cruq5 bono? ctia rarioc e*iltimarut.23na eni aio:alrcra co?ei:rcr tia
fottune comodis cogrucrc.ficto nomic rati fut.£as aure i co:o na uicris manib 9
ftatuere.bnficiu eni bis reb 9 Efcctu:gyro % co:ona circuductu ad oantis man 9
aucm rcucrri gquu e. Sgroe eni( vt bc fiod^poeta oktitat)fcraccs imitarc
occct:q loge plus q> accepcrinr rcddiu.metc cni % aio oatismo rcceptis
muncrib 9 :gratig copenfa de fiit . ttiderea aut gratjas baud ab:e comemo:at:
bilari naq5 fa/ tictvt bcfcbino focrare repcdifle ferur:grarig babcdg t reddedg
fut Tludas vcro iurc fcccrc:llil naqs tecro:fiau i fucaru apud cas elTc
ocbcf.qs ico:ruptas % pucllulas alTcrim 9 : £nficiii eni apud nos co:rupi t
cofcucfccrc imquum c*iftimaium 9 :qs ob res ne bnfacta malc collocata vidcant :
bgc oiacomodabocvnobnficiocoplcxa ad oatis man 9 cpp:imu rcuocada:fuma
bylaritatc: fumoq; gaudio cyby laratos oiccm 9 : vt bfifacto recte
collocato:finc ncgligerig noie re % aio co:rcfpodc credam 9 . Dc laudc #pa t
alicna. I £ cuiufq5 bominfe laude caute cofcribcndii e ne:aut 'affcrari:aur
adulari:res uoftras cbaritate,pp:ia oe/ ccpti:finc pudo:e altquo comcmowrc
oicamur.frc / nim q>p:imii id audienrib 9 ca fcuecg fnia in o:c eft.
So:dcfcit in o:c p:op:io laus:aut id tritu vulgo vcr bii in p:ompto e: 3$ qui
oc virrutc fua fretus i nuncj> #p:iae lau dce i mcdiu affcrre cogitabit.Si
nos crgo fioe crimic: recg noftra taudarc volem 9 occuItep. oiffimutatione
oiminotionc occupntione 1 pcrmiflione enarrabimu8:in locu rem bomince atqj
fouunam vnatn magnaq5 partem cofcrcmus.&i vcro amicom aut cuiufmot generis
bominu res cu virtutc gcftas cflplicarc volcm 9 .Ianta vir tutis vim effc
c6mcmoiabim 9 :vt 116 mo amo:c i neccfTitudmc co utctoe.vcru accrrimos etia
inimicos quofq^ ad loqucndu ipcllere i cogcrc poffit:eu inuidia cfia moi 9
vidcaf :qut ci 9 ma)da facta co/ mcmo:arc:aut audire rcfugit. i)l3ioai ctia i
poftcro^ gratia noa faccrc oiccm 9 : vt ipfi co:u ct cxepto moti-.rlama i amoie
rcac fa/ cto? iccndanf . DJ3aio:cs nf os ct fantf fle oiccm 9 ftrenuc pdarcq-,
agctib 9 pmia i mcrita rependcda: Quare ftatus nionumcta:po:/ ticus pbana
p:iuatg i publicg gdcs: Ouationes:tropbea:tnupbi i vrbibus.jjn bcllo
coiong:annuli vcjalla baftg-.Xoiquesurniills fo:tit agcntib 9 reddcbanf
.Xriumpbatea quippc corong aurcg ob triumpbi bonoic mittunf :£iuica:qucrcina ci
q ciuc locuqs cofcr/ ualTct codonabif . £>ualie mirtea vt fcruili bclto cu ntc neq* cu iufto: fcd cu omni bomiti noininis
bolrc:iniufta bclla gcreban tur vt malTmio fabino iurifcofulro placui;
reddebaf.Xouiuia tno dis 1 cantu:tibictna3 c%oinxc i cclebwrc cofuetu cxtitit.
fouic a/ c illes tbciidis i iopas riidonis couiuio aurata pjonat lyra.Tpoc/ lis
bifto:iograpbis fculptoivb" atq-, picto:ib 9 :Ucetia oata cft alic/ na vcl
fua facta-.pofWlia p:ofutura:lutcri8:fculptura:aut pictiira coincndarc:vt
intuetiu audicntwq} metcs ad virtutc capcfccnda
concitarct.laccdcmoneaeni,ppicrca oiccrc folitos comcmoaut tlil magna rc oignu
ab co cxpcctadu qui ncc laudc ncq-, ignomi/ na aff iccrec . .Quibus rariombus
motoa no fcripfiffe oiccmusmc vel ipfo:u bcnefactis vd poftcris noftris
ocfuiffc vidcamur: £os Vcro no modo fcd ctia parcicsquos ignoiam 9 cy. itlis
laudabtm 9 Duidi 9 oc narciflb.Qui te gcnucrc bcati Uirgili 9 pnmo encro:q'
tanti talc gcnucrc parctcs.ft a futuro tcpo:e collaudat:Scp_ bo/ nos nomccj5
tuu laudefqj maiicbut.^te cu vocat Xerrg 2)l33io/ rcs iferioics ^pnjs nomuub 9
aut mcritoai voubulis appetlaiK. IIITTTTTT lllllllll lllllllll TTTT TTTT
TTTTjTTTT TTTT ;Hirgili 9 p:imo md&. Scolc naq* tibi inquir.
2)f3ino:csmaio:cs nominib^oigniratu voeat: virgili 9 eodc loco:§olu iunone
alloque/ tcs bis verbis comcnio:at:goIus bcc contra tu^o regina quod o/ pres
ejcplozare labo:.libcri paretcs pictatis nominc fic appcllat. qu§ rc gcnito:
fentctia vertit.^rafcetes .pprio noic appcllant ocs $iros:23irgili 9 : vcftras
£ure oomos:Icrcti 9 : cgo tc itt p:iftinum oaue ocda. Smicos % lcues rcs o:amus.2)J3aio:e8
maio:aq$ nc/ gocia ambimusifupplicamus : implo:amus:qnc bomincm rem/ q5 multum
cxo2nanr:rcrnm: pcrfonarum: vocabulo:um:? fcnrcn/ tiarutn :qualitate %
oignitate fcruata:plurinium cxomauf -3n vi/ tupcraudorcadebgc caucrtcmus. Tlon
cui nomiuib n p:op:ijs:aut oigniratuifcdmalcdictianomiuibus eosvocabimus.
Siduue ouos vm fgntffima vippcra cetwf Xn ne ouos? Dc epiftolis Xomeudatitijs.
11 cadc nomiuis appellationcallgepiftolg vcniut q bus qui uobis cbari fut apud
amicos noftros com/ inittunf aut qui aliquo amoris % ncccflitudims vin culo
nobie coimtai funtmorts amicis vel affinibus / coumcndaurur. bg cpiftole ?fi
btcaee admodii e/ rur: arre tn rcfcrte credut :gpukb:c tn calUdcq^
aniaducrtcdii e vt p bis fcr ibc? cos comcdarc Ifis nfis vidcamur q txniuolc
tia ob / fcruatia amo:e afFinirate tribu virtute vicinitatcq^ nobte cbari cf
fcoebef.23n Iercnri 9 .uj.comcdia:btc ctia bcniuolctia bis cliccrc verbis
coiiaf . lu vf virtus tna mc vcl vicinitas qua cgo in $pin / quam partc
amieitig puto facit: vt tc audactcr monca ct fumiliarit licl ccouerfo 3cuiida
o:atione:ctia inrcgrirarcingcnij:? vcrbo/ rum coiniratc pcncs amicos noftros
eoiniflbs factmus.Sic ciccro,p lcurulo valcrio.gayo appio fcribit.^tcm
oftcudcndii cft virum qnc comiflum facimus.Sut gcncrc aut inaioinm aucto:itatc
nobi/ lirate % oignirarc.bgc criam p:opc' ipfom (ure vcndicarc ocbuiflc
fyvrbanipreetiaetatfabilirate^omirar^ fcrmonis cospcib 9 aut coiniiTione
Uttcraru noftraru oignos copjobabimusibomi/ nc matfmc omniu gratiffimu
collaudabimu3:Tlcccuicbamfa/ ccrc nitimur vctuti ingratu a fcfc i bcncficioju
inmemojercijciat: Tlibilcnim abfurdiue cp pjo ingratts igrati nominc
labojeconfi cunibil iniquius cp bcneficioju inmcmoji bcncficia confcrrcTli/ bil
iniquius cp pjo param gquis gqua ctiam pcierc. £etcram(vt toeuibus oicam) in
buiufccinodi cpiftolis curandu cft : vtaqno petiinus rcm cofequi valeamus:*ftem
boncfta finita facilemqy.no fiuc blandimcntoj; illcccbJis:cum rcmuncrationis
fpc:cj:ponam 9 binc pieclare a lercntio illa egvcgia comcndatio cofcripta eJBJ
•pampbilcbuius foimaatqjstatcmvicks llcc clam te cft:§ illl nunc vtrgq, rcs
inutilcs £t ad pudicitia % ad rem tutandam ficnt. -Quod cgo tc pcr banc ocjctra
0:0 singeniutumpcrtuamfidc, pcrq5 ci° folicitudine:Ie obteftor.ne abs te bac
fegrcgcsmcu oc/ fcras.Si tc in gcrmani fratris oilqci loco:Siuc tc bgc folu fqj
fccit ma>imu:6cu tibi moiigcra fuit i rcbus omnib 9 Ic ifti viru oo:a/
rnicii tutc»iepatrc:25ona bgc noftra tibi comitto % tuc mado fidci. Gllonpotui
oulairimc.ll.cmccrcvtnuncadte non pcrfcribcre quaiuo fciuojc.-quanro
ltudio:quanta ocniqj iocunditatc.ll.tuuB facris lcgibus opcram bactcnus
oedcrit.cpfiinca facultate-.vii pcrpulcbrc inccpcrat-.pergcrcf.
paucispoftoicbusfummnm le/ gum apiceadipifccrctur: Quiavcro bcftcrno vefpcri
qucadmo/ dum pccumjs ocficerc inccpilTct mibi rettulit:admodu5 Vcreoj nc ftudiu
fuu ocfcrerc poftponcrcq, cogatur: quod quidc impedicu fi e;crcdditibu3tuis:
quos boc anno vbcriojcs pccpifti:fibifagq- cgcftati fubucnias: foitalTis fratcr
tu 9 qui(vt audio)cppjimu cr a/ fia ad tc vcniat (nam ncgociatioi fojtuna
plurimu arrifit) lucri foi quod ineftimabili cft con!ccutus:tc facict
participcm: pottfiimii (i ucpotis fui virtutcs 1 fcicntias cpplures:ab omnib 9
pjcdicari: tc/ q5 uiopig fue. occurrere vcllc pcrfcnfcrit: Quid incp amabilius:qd
mclius-.aut quid optacius poiTit acciderc:cp filtu litteraru pcritif/ fimu:
mojib:is:cIoqucntia ac pwdcntia: magnopcrc p:gdim ba/ bcrc:qut oomui
tag:nobtfq5 familiaritaits i affiuttatts viuculie co iuticri&arorilio
conuho bouon ? gloiig clTc potcrir.^uKj) bgc oia tccum mciue fac
reuolua^.pecunias cppnmu ad etim tranftnittas boc rame tc fcirc velim Jnifi cum
tanta cgcftatc loboiare vidiftci i : otcg eos tmpcnfas quas facice rani
uceclTarias t frugi fauuras:ni/ bil boc tcmpoze ad tc fcnpfilTcm. -Quoncnfcuq^
cni aliquid pa/ ccpi quod bono:i atqj foiruuie ruis potuit coducac aur ocrrabc/
rc:no potui fupcrfcdcrc quin rcddcre tc ccrrioie. fliqug vo rrcs fpccies
fut:quib 9 ctta cptltolg inodi cjcccdere Uccr. 3nfimulati6i6 cniin ra cuiofpia
:Sc/ cufatione: ocfcnfione:"fteruq5 gcftaycxpofittone: iu voluminis
maguitudmc intadu crcfcerc videm 9 bocfolu Uttcraril ? ftudioiu
incitamcntir.tntra cptftolg finesco/ ttncre potertmus:quod fupertus
pbilog:apbia otjamus: bui 9 rei aucto:cs: vires x comoda: cu admiracione:glo2ia:
bono:c: s lau/ dc:cxpouemu3:£6inuni omniu vrilitarc:boncftare:maiO£excm
plormcritis z Dignirarcrcopzobabimus: ad virrotc fapicnria oo/ ctrinam %
comodtratem coufcqucnda:legcnriu etiam audtcntium mentcs iam p:iua concitatas
tnftamabimus: vt inaiom cjccmplo: publicam puuataq^ Tcm.bencvegerc^fanctiflimu
confiUum: fan/ ctilTiniafq^ lcgco nobis:poftcris:patri£;ctia noftris:tmponae ac
omnibus bcne vtucndi imrarioncin p^ftarc potTtmus. Dc obfcruantia arris.
gteru.fcrmoute oignira$:fcribcndi cofuctudo:con/ cinm compofttio: clcgantig
piopuctas. munditia vcrbo? boc e lux apud oocrod clccta bgc tibi boue ftare %
cj:o:nare potcrur.Ucru fi quorridiano vfu.s cjxrcirationc bgc p:gccpta no modo
fcruare:fcd iii/ gi Iccttouc:cura: vigtlantia : % ftudio: oocror imitatione
cxcolcrc: i mclios vertac:? augae conabcris: vt trito quottidiauoqj eft vfu: te
maiozibns tute:parem gqualcq^:? noftrte fupcrioicm rcddcs. ^anagericiuro
33Cobi.£>.ad ^Uuftriflimu £>:incipc XarantinS 3ncipit foclkitcr.
'OAnullos fo:e Vcreo: ^Uuftriffune £>:inccps: qoi £ bonefto labo:i mco
arrogantic notne-tcmac infcri/ bcre non oubitabunr. "ftcm cnim p:otfus
arduatn pwdiue ac oifficilem:3n p:imis fup:a ingcni) mci vircs ad
e*cogitandu:induftric adinucnicndu:z (p/ dki) ad oifccrncndu:.Quid cuiq^ nomis:p:o
meritis cniufq;:iiw coueniat mc mibi vendkaflc oicent.Tlibil quippe ineptius
abfur dius aut indignius videt :cp Vi oiuing mentis monalcs vfurpare
pfumpfiflc.Tlibil oifficUius:cj> quid vcri nominis:gloHe:tituli: %
laudis:p:gclaracuiufq5 facino:a: egrcgia virtus: -z p:§ftantiflima mcrtta: fuo
iurc ocpofcant.lcgcm gfcrtbcrc. T\cctc cni pcrpcraqj facra atq5 ipfa virtus:qu£
tota fn actionc confiftit:animo no rcrii cucntn oiiudicari cognofciq^
oebctrquare cu tot fint animiinccr/ ti motus: tor ramqj mentts varij auguftiq^
adirus: vagi grroia: ocui j rccclTus:abditg Licccflibilcfq^ meiftfe noftrc
Iatcb:g: otuing mcnrtsocnlis: caabftrufam noftrieo:po:isparrc; nonullibaud nb
rc perfcruranda rcliqucrc.PI3e fc> impcriu ruu s quod audacic mcg animu
mbuir.facilc.vt fpcro:bentgncq$ tutabit .Durius em OifticiUufqy.tibiquicq)
ncgarc: iuffa tua capcfccrc:mibtfem|> frfujfu babui. £quc cntm ttbi falutcfi
non fupw: qua patrig:pa/ rcmibus:? inibi ipfuocberc coguoui.Tlcc adco tatnc a
ratioc ot/ ucrfus agor. vt quid vcri nominis z tituU:cutufq; fibi mema tp
quirant ad vnguem cxplo:are.5cd qup app:obata cofuctudinc lit tcrarii ejcitu
p:incipioq5:in laudc nomcnq; conducat: \n bunc ii/ bcllu cogcrcrc conftitui.
23t tibi cui nil ocncgarc aufun mo:e gc/ ren9;quarationecuiq5mo:taltiio:dini:p:oconfuetudincfaltcni
f cribcndii :binc p:iucipio oucto tibi o:anti apcrirc incipiam. lirulojum ?
laudum oiflinctio. Sioju laudcs: pieftaiucfq^ ntulos:? clarifitma no mina
inrcrio:ib 9 ncnricp concederemus:Quib 9 aut mreriojcs boneftanf : rnaiojes eria
collaudadas £i ceronis cxemplo ouccm 9 :qui $ regc Ofarbaro 3u . Uu ccfarcm bis
vcrbisIallocutus.Onmcs fuut 111/ quir in illo rcge virturcs quas tc cgfare
ignojare 116 arbirroj.Scd pigdpuc fingularis admirandaqj trugaliras.£t fi boc
verbo lauda re regem non folco.fcio frugi bomiuc oicimon multum babct lau dia
in rcgc 3uftu Seucru /3rauc magnanimu bcncficum liberalc lx funt rcgie
laudestilla pjiuara eft: vr volct quifqj acclpicr. £go tamen
frugaurarc.i.modeftiam t rcmeanriam cp majrima virrure iudico . luu 1 ox 1
laudu oiftiucno quo ad erare. ^j 3ruU:p2gcoma:s Urudcs rerum x pcrfonaru:adolc/
p||j fcctuig vcl inaiojta graris oicunf : veru Vbi facra 110 Im\ inuciuunt fpcm
collocanda. iliccro in oialogis cdo cuu bincapud Icrenrui fimo 111 andria.-Quid
mi/ bi facicr parri inquir.£t oc afcanio p Jimo cucidum £>in abfurupra falu^
cr rcpatcr oprimcreucrum:pourusbaber \v biemcc fpes iam rcftat iali.Dc marccllo
quoqj ocrauig filio ado/ lcfccnrc pjeftantiflimo fc;cto cncidu 3dem lcgimus.it
um cni res rius gcftas comcmoiarc ncqucat fpem z indolcm fic laudat.atq,
bicaenea3.vna nanq^ irc vidcbar.f grcgium fojma iuucncm « ful gentibus
armis.Sed frons Igra j;aru ocijecto lumiua vulru Quis parcr illc virum qui fic
comiiaf eunrcm. $ilius:au nc aliquis ma/ gua oc ftirpc ncpotu.Quis ftrcpirus
circa comirii : quanrii inftar in ipfo cft.Scd nojc arra capui clti circnmuolat
vmb:a : lum parer Qiicbifcs lacbrfmis ingrcflus aboitts . O narc mgcnrc luaum
nc qugrc ruomm. bcu pucr 3Uaca quifqua oe gcnrc larirr os iu rantu fpc lollatauosmecrumuta
quondam vlla fc tanram icllus iacrabii alumno bcu picras:bcu pjifca ndes
inuicraq^ bcllo ocjtrera. bcu mifcraode puer fi qua fata afpcra rompcs. Za
marcdlus eris ma/ nibusoateliliapenis. laudesi pmo cogreflu naeffc fundcndao S
paulati otgercndg. Ou omnia in laude condncctia vno tantu loco com
ptectcmur.Scd gtaris ratione g omne vita oigeib paulatim l.iudescdgtatecrcfccre
oemoftrabtmus Qaz rcm c;,re5[e p lueio arcbio £icero oocuif.buc to buccoltcis
fccuf ? virgilius: pari gfare s laudc fa/ loniuu bis verbis crcfcentc
iuducit.St tibi p:ima pucr nullo mu/ nufcula cultu. frratcs bgdcras paflim ca
baccare rellus.2)l3ixrjq5 rideti coltccafia fuudct acbamo.a ftartm ad maio:c
aerate vcni/ cns ait .Ht fimut bcromn laudes i faaa parcntis ia lc^crc : i cjug
f ir pctcns cognofccrc vin us.2)f3oUi paulatim flauefc ct camp° art fto.acccffa
tgitur actatis:qus ut cutq^ pams buiuanc vue virtus f anonftrabitur. De
laudibus fumnue. fAcftantiffimu laudis gcnus elt laudatos cjcfuparc binc.m.C
.(do oe o:ato:e.£ft ccu rgtcris p:gltan tib 9 viris comparionc iti iandatioe
pj£.tard.binc O aidiue oe lcucotboc.cj» matcr ructas tam marre filta vicit.£t o
mata puUbia fdia palcbiio:.£t maro pn mocncio.Quaruq^foima puldxrtima ociopcia.
£onnubioum ga ftabili .ppiiaq} oicabo.Sum? aute laudes crut:aut magmtudl ne
p:cftatcs:aut nouitatc piimgtaut gcncre ipfo fiugularcs vt co/ dem Ub:o
£iceronis cofcriptu c. vn 3uuat irc iugis qua nulla p:io ris caftalia molti
oiucrtitur oibita clmo. Xaus a pcrfonis. l £)ducunr quoq^laudeoapfonis cyimijs vcl
igno/ | tis-.vt boc piiami geftame crat:fic etia oinat 9 argi/ 1
ucbclcnc.tbrgtCTeafceptru 3hone qtf gcflerat oli ! matfma nataru pjiami:3ttide
qui gcnuere beati £t l matcr fclij; % foitunata #fccto fl tibi qua fo;o: cft.«
_A^^H^^B^H^^I ^^k^^^^b— ijuf bcderat vbcra n utrix.Scd cunctis longeq^ beatio:
cris.fi qua tibi fpoiifa cft-squg tc facict priwum puclla Virounn. laus a
tenipcnc fumpta. wjl£mpote quoq^ rationc laudationcs ejcquifitaa lcgt inu8:binc
pigcbra iila oicta ab egrcgio pocta in lau dcm fappbus O mmiCi fpiix qug tc iam
viderit ac/ raa: §aiKtaq$ colloqoio eft lelbi puclta tuo.2X3c mi fcrii anima
atq^ co:po:c fumptg. £rum laudcs p:imgcredunr intra naturam gcficri* fui fc
cotiucrc i co vfu quoquo magnu intcr mo:ta / lcs fit ncmini cederc. Snimo
paritcr % co:po:c.cp/ omnce anteccllerc pulcbrirudiuis ac roboris fpccie at
vcbemetia cgtcros antc irc:But ccoucrfo i5 ntan faerudiucrequirim 9
filucftreanimu gwiffe oiccm^ferocia icijccif/ fe.ro:»u zfpccm itracrabitcaj
fmanitare oepofmf fc oiccm 9 .p:imi cxcplu virgilij cnt tcrtio gco:gico:u .lu
fi q foim ^pcul arma ocde rc ftarc loco nefcit;mkat aurib 9 % trcmit
arfMollcctuq} fremcns Voluir fub nanb 9 igne.£xeplii fc6i.mar.£rit oc catella
publijf .ipb e bladic: ommb 9 pucllts . £olo: vclocirafqj i anitnalib*' comeda
tione tribuit.vn illud quoq? a pocra gitc pofitu e.O ui cando:c ni nes an irct
curfib 9 auras. rosgio vcl t$i$ eqlitas:? uumcri multi tudinia frcquentia:
oinamctu i admiratioue i laude affcrr.23irg. primo cncxi .£cnto alig tottideq^
parcs gtatc minitf ri . Sic illud Oictii c. Icrccntil niuci tondct ouiueta
iuucci.£t mill c mcc fieulio crrat motib 9 agn$: loca if idc cgli flucntia :
acrifq^ rcmpcric faln/ b:ia:populofa:pacid bclliqj ftudi jf clara
:po:tuofa:opima fructnn varictate; im$nitudi\ic % multitudine pafcionis :caruqj
rcrii qu c b i ad victum fpcctant abnndantiatlaudis &igna oicuntur. Scd faw
dc oigrcfitfomusadnoftrigcncris rarioncm reuerrainur, Tlata/ Utio loco cclcbu
copiofo 9C nobili: littcris ftudijs % bouis artib 9 cclcbiato nominc nobis
laudem vendicamus . binc^cnoncftoi/ cumtriumrcramcaufaimo: taltocofc gratias
babiruvum oi>ilTe commemo:aiu:p:imum q> in optima ciuitatc natus. lum
ooctus non ignarus cflct fbarentum nobiliras virtutibus adequata:Z$cl gcncris
bumilitas mcritie no ftris cclcbcrrima cffecra bomiuum ejcpcctatio p:£ fencium
eyfape/ rata vitta pcrdomita:uon modo laudc fcd immo:talitate. nos oi/
gnosocmonftrant. Xaudcs a rcbus rufticis fumpte. 1 3^ quoq5p:gclara 2)l3aronis
laudatio i rcm ruftica ncfola bgc occlTe buic opcri vidcatur accedat. £ui 9
culto:es :ouros inutctofq> labo:c:agricolas Oiligcn tea afl*iduofq5 rci
pnbUceculto:cs oiccm 9 .*ftem vc/ ro ipfam rufticam:lationali confito
pafcuo:flo:coq5 rurc collaudabimus. bincgdidosamncs: pifcofos: viuofq5 lacas:
nifidas:illimcs:foUcntcs:s riguos foufcs violarifs larcq^ olciulb* bcrbis:? fuo
fcmpcr gramiuc viuaci :cinctos ;rurislaudi pturinm conduccrc arbitramur .fote
ftoiida p:ata:armcmis grgfti apibufq^ grata:feraecs fcrtttcfq$ agri
aeri6:faltus arduiq? montcs-.bumilcs mincrue c§reri 1 bacbo oicati callcs opac§
z ccbo rcfonatcs vatlcs laudcaffcrrcpotCTut: vmb:ifcra ncmo:a:
frondofgfilug:oijsma/ nibus oicati Iuci:am£uaq5 antra folijs filucftnbufq^
baccis vcfti/ fta: auiu conccntu paffim auiaria rcfonantia: fcraru
luftra:faltus: indagincfq^.non minus vtilitatis qua iocunditatis aftcnmt Qw bus
oc rcbns laudcs:rcram p:cconia:? Utterarnm titulos inquire mus. Quoe nc
ambagibus vmbn stcneb:is contextoscrcdas: priucipio a oiuinis perfonis oucto
iamiam oiccrc incipiam. ad Txbomaiium pmo iboncfficcm iQOntificcm
maximu:fummiKrbomanuq5: Dominici grcgis^pafto:em:!ojcro:u anriftitcm:£b2irtiani
culcusmodcratote £briftiani nominis vcxilliferum.patrem Diuum:c[emeutilTimu;
faiKnfl'tmum:bcatiiTunum:ampliflimu: picntifltmttq^ oiccmus: £ui talcm in lirtcrarum
tcrgo titulum oare liccbir. Diuo paulo fe cundo: oominici grcgis pafto:i
pientffimo : rbomangq^ bafilicg pontifici inayimo optimoq;. 3n epiftola? frontc
fic exoidiemur. ^obannes lucilius bippodamus belb:onncfis £>iuo paulo fccun
do facromm auttftiti:fummo iiKpimocg foclicitatem. Summus atlt pontifcjc
minoies quofcunq^ pontiftces ^ratres T\eliquos au tem^ilios
perlitteraspublicasappcllabit. 23udc adpowtficcs fcribens infcrio:cs:ftc in
liherarum fronte p:ofatur: •Jbaulus fccu dus oiuiuo oei nutu.ouilis oomintci
cuftos ocfignat 9 .oilectis fra tribus germanis epifcopis Salutem ? apoftolicam
benedictionc. £§farcm ve:o f ic aggrcdietur.^aulus fccundus oiuina oifpofitio
nc cb:iftiaui cultus modcrato: oilccto ftlio ^oedcrico tcrtio rbo/ manoium
imperato:i augufto fauftoq3 Salutem i apoftolica be/ nedictionem. Scifmattcos
autegennlefq^ buinfmodi titulo fala tat.paulus fccundus oci gratia cb:iftiau§
plcbis anttftes DRabu meto tcucrom majcimo fanio:is mentis ipiritum: rcctuifq^
confi/ liu cxoptat. Bd mino:cs pontiftces. GOntificcs
mino:es:£ardinaIem.patriarcba3: arcbicpifcopu cpifcopu:p:otonotariu:abbatcq5
appcllabim 9 :Outbus bos titnlos adijciemus.pontifice nanq3 mino:cm:3n partcm
oomi/ nici grggis cuftodem afcitum: BmpIitTimu : vcncrandilTimu :obfcr uaiidiflimum:pientilTimuq3
oiccntes: lalcm in cpiftolarum tcr/ go.fi £ardinaltfcribcndumcrit
titulumafltgnamus.petrofu/ fcaro titulo oiui nicolco cardiuali pontifici:patri
picntiflimo:ob/ feruaudilTimoq5.3n (tontc vcro fpiftolg.X.^obaniies lucili 9
bip podamusbclb:onnenfis petro fufcaro:cardinali poiuifiu ampltf b 5 U)
vcnerando.3n fronte vero fic cxoidiemur.£.3obane8 lueiliusbippodamus
belbionnenfis lauretio ^ani antiocbcnopa triarcbg tam piobiffimo cp integcrrimo
Salutem. protonotaru pigterea in litterarum tcrgo fic aggrcdiemur DI3arco
contarcno. rbomang bafilicg pioronotario non minus accuratilTimo q> fidcli
3n froftre autcm ficYalutarc folcmtis .£. ^obanncsluciliusbip/ podamus
belbionnenfis.DrSarco contareno cbiiftiang rei publi/ cg gcftoium piotonotario
tam oiligentiffimo qp fidcliflimo Salu/ lcnt; Sbbates vero % reliqui facerdotcs
tali i epiftolap tergo funt titolooccoiandi. p>etrocowelio.oiui §rancifci
cgnobitay antifti ti i religiofo % optimo. 3« P ctt nigro.oiuo ^uliano oicatg
§/ dis antifliti-.^lamini pientiffimo optimoq5. 3» frore aut Ifa? fic cxoidiri
licebir.£.3obanes luciltus bippodanVbclbionefis.pe/ tro coinclioipauperu
monacboiu anrifliti:ta ooctiffimo cj> mo/ jato ^Iicitarc.3ridc.£.3obancs
lucilius bippodam 9 bdbJonen. "pctro nigro rtominii oecoii. 5. 3d £§farem.
V> bomanoiu 3mpcrato:env. Diuii £efarem £efaream maic/ JL* ftatem
£biiftian§reip.tutoie.vc]cl Ufcruq5Triumpbatoicrn fbatrcm patrig
auguftu:3nuictiflimu:fauftiffimu:picntilTimuq5 tricemus. £ui talcsi epiftola?
tcrgo tituti tribuunf .goederico ter tio:oiuino afflantc fpiritu rbomanoiu
^mpcraroii cefariq? augu/ ftilTimo:faufliffimoq5.3n fronte vo littcra^ bts
occoiand 9 e vcr/ bts.£ .^oboncs lucitius bippodam 9 belbioncfis Diuo gcdcrico
tertio cbriff iang rci publicg. vcxillifcro: fanfliffimo inuictiffimoq}
Rfelicitate. 3d TRcgc vcl minoie piincipcm;
£gem:Ducem:piincipcquoq5ac£omite:*ftegie.velDu/ calis cclfitndinis ftne
oignitatis occus: beroicarfi cultorcm virtu/ turpiincipatus omamentu:T\cgij
culminis fplcndo:e 1 vnicutn 1 1 rTJTTTT TTTTjTTTT TTTTjTTTT TTTT TTTTlllllllll
TTTT firmamentum. £briftianifl*imii: £>otcntiffimum: 2?l3agnifiHilitie.
oecu&:*ftei publi/ atri5fpemampliffima: fidiffimaq5:Splcndi/
dilTimu:J!5cnerofum:£):cc Uentiffimui£larift'imu: 3ncliftu:X)l3a/ ghanimu:
psotcnte: §o:tem: Strenuiffimuq^ oicemue. Cui i Irap tergo bos titulos tribuem
9 . 23arnardo 3uftiniano SplcndidilTi/ moifqucftris o:dinisviro patricio
veneto: militig oeco:i: rcicg publicg firmamcnto . 3° fronte aut fic
cjcoidiemur. £.3obancs lucilius bippodam 9 belb:6ncfis 23arnardo i ftiuiano:
equiti ftre/ luuftimo Salute. 2d jbatricium. Y~\atriciu Senato:i o:dini3 Virum
Scnato:em 2)f3agnificnm: *^Spccrati(Timu.11obiIcm: £icnerofum:£):
narinimu:£larif fimuq5:infignc:Spcctabilem:3 ntcgcrrimu: prudcntiffimu:Sa/
pientiffimuq5 oicemus:£ui in cpiftolarum tcrgo bos titulos oa/ re
liccbit.21ntonio baduario patricio veneto:Scnato:ij o:dinis vi ro intcgerrimo
optimoq^. 3 n frontc autem fic incboandum erir. JC.jjobannes lucilius
bippodainus bclb:onnefis antonio badua rio:patricio vcncro
o:natiffimo:fpectatifiimoq3 Salurcm. 31' ludquoq^ annoratione oignu cenfemus:
no tm patricios vcru % £onfularee quofcunq^ viros:V:biu p^gfcctos^onfulcs^ocou
folcs:p:gro:esbonorati8fafcibusoccoraro6:riccn6 1 cgtcros magiftratus : bls
plcrtinq, titnlis no abfurde falurandos. adplebcios. JeJlcbcios viros tripartiros rcP c
"in 9 : aut eni maio:cs fut aut medio#mi:aut mino:es. 2)f3aio:c plcbciu .
Specrabfle: Sapien / te: ^gftante: prppuii-.Singularc-Officiofu: £onfumatu
virii 3ntegerrimu: Omatiffimu: 25cneficcntiffimii: SpcctatilTimuqj oiccmus.£ui
in epiftolarii tcrgo tatcs titulos adijcicmus 3acobo pbilctio: plcbei o:dinis
viro p:gcipuo ac fingulari. 3n frontcaut fic incboandu crit .£.3obannes
lucilius bippodanV* belbionen. 3 .icobo pbiletio viro cofumatiffimo
owiatiffimoq^ Salut. Vftt/ dioximuplcbciu:£grcgiu:prudentc^ probtffimuq^
oicemus. £ui in tergo litteraru bos oare titulos pla ccbit.bieronymo malateno
plcbci o:dinis viro bumanifliinopw/ biffimoq^.^n frontc vcro fic exo:dicndu
cnt.£.3obauncs lucili 9 bippodamus belb:onnenfisbicronymo malateno viro
p:udciuif fimo bci)igmiVimoq> Salurc. DI3mo:e aut plebciu.Difcrctu.mo
ratum:induftriu:folcrtc:expertcq5 oiligentiffimu viru: obfequcn
tem:accuratu:fidcliffimuq5 appeltomus.£ui i\\ epiftolarum rcrgo talcs adijciunf
titu!i.£rbardo T\atdolt germano auguftenfuvtro tam induftrio cpaccurato.^n
fronte vcro fic falutand 9 crit.£. 3o banncs lucilius
bippodamusbelbjonncn.frbaidorafdolfgcr/ mano auguftcnfi viro
folmiffimoexperriffimoq5 Salutem. Sd Studiofos viros. 0Xudiofo9 tfros omnes
appcllamus quos cuicunq-) fcientij oeditos vidcm 9 :quoy titulos j? o:dine fuis
locis locabim*. 3d Ibcologum. Tbeologu Diuinaru bumanayqj rcru
interp:ete:Sacraru litc raru culto:e Sacrg pagiug p:ofcffo:c. Diuini cult 9
modcra/ to:em :£)iuiug volutatis expofito:e.Sapicntiffimu cximiu:cxiuinarum
bumauariiq^ lcgum fnrcrpxte: pontificif vcl cgfarci turis oocto:e.£>iuini v¥
bumani iuris modcratorc.IItriufq^ iuris p:ofcflb:e:lcgum oininarii bumana/
rfiq>cxpofito:e.3orifcfulto:pco^^ mir.eximui: ejrcellcnttflimu: gquifltmuUntcgcrrimuq^
ofcemus. im in epiftolaru tcrgo talcs titulos afltgnamus: aic^mdro ne/
uo:oiuitiaru bumanayq^ legti intcrp:cti ram ejcccIlenrilTimo q> g/ qoiflimo.
3" frontc autetn fic cxojdicmur.£.3obanues.lucilius.
bippodamus.belb:ofincfi aigrandro ncuo iDiuinibuinaniq^ iu/ rtemodcraro:i
eyimio optimoq5 Salntem. i adBHcdicum. m£ dicum. bumang falutie
au>aliato:cm:modcrato:c:tuto/ rcm:c6feruat02cni:rcmcdiumq5.PI3cdicg artis
p:ofcflbie: 2)(3o2bo:um curato:em:acgritudinu p:opulfato:cm;2lccuratifli/ nwm:p:omptilTtmum:cxperti(Vimum:oiti5cntllTimuq5
oiccmua £ui tales in littcrarum rcrgo tituli tribuuntur. £>crbardo vcro/
ncnfi:medicg arri3 p:ofcfl*o:i:tam accuratiflimo q> oocti(Timo'3n
frontcaufcm fictncboandii crit.£.3ob3nues.luci!ius.bippoda/ mus belb:onneit ^erbardovcroncnfi.bumansfalutis.modcra/
to:i cxccllcntiflimo .6. 3d "tbbilofopbu Gialecticuqj ]Q bilofopbu.
Sopbtgviru.11aturge#lo:ato:e£aufaru fpccu *Z lato:c:Gapicntigamato:c:filiumq3:
Sapicntifl"imu:mode/ ItilTtmum: excclteirtifl^ £ui talcs in littcraru
tcrgo tituli adijctunf .Sntonio cowclio pbi/ lofopbo cxccllcntiflunomarurg
cjcplowtox no minns accuraro q> cjcclletilTtmo.^n fronrc aiit fic incipicm 9
. £ .^obanes incilt^bip/ podamos bdb:6ucn.Sntonioco: ucIio pbtlofopbo
intcgcrrimo fapicimlTimoq5 .6. 3d DHatbcmaricum. >|v atbcmaticu
Srit&meticg vVgeomcrrtg Vcl fidcralis fcicntig
UJ^fcfl"o:^.^tozu:cxpofito:c Diuininumiui8c6fciu: 6idcru II
fpeculato:cm.pbactontci curfus efl>lo:ato:em.Iiel inwbilig ma/ gmtudtnis
mctito:cm.2kl ofcrctg quanrirarts fupputato:cm.a/ aniflimihfubr tliflfiina;
accuuuflimu: pmdenufl'imu: pafpicaccm oiuinu fapicntifl«niiq5 oiccmus. £«i
rales in cpiftolara rago ti/ tuli rribuuntur.pominico bjagadcuo matbcmaticg
artts pjofcflo ri non minusi3ccurattfl"im6^p Doctiflinto. 3« froiuc
auteinficfa/ lnramu9.£ .^obannes \utiUns bippodamus belbwnnenfie Do/
minicob&gadeno fiderafo fcienftg p:ofeflo:i fapiauiflimo acu/ lilTimoq^
Safotem. 2td DHuficum ZJatemq^. /f\ Hficum Zlaremqj eifdcm fcrme titulte
occoramu8.£fIcftt barmonig imitato:cm appellantes. pferidumfiliu.»l3ufa rfi
alumnu. apollini facratum. Zbcfpiadu cbp:ooicaru. bippo/ crentdu cbo:o
facratu.^cgafidu amicu.libetrfdu culto:e.pcgafco liquojc faruratu:tauro
infigne: pallida occozatu bgdera:pyrciico fonrc potu.£aflalif fontis oomeflicu.
parmifli fluminis no tgna/ ru £epbifi gurgitis no expertem:bcliconig rupis
aecoiihpamali) ncmo:io c*plo:fltoiem:£jTrbgi iugi nd alteuu:aonij montis babi f
ato;e:pb§ba miminie imcrpxUiIdtndinc$ Ip rg modcrato:cm. Tloucun.ir (o:o:u
occmt ato:c: parna%gdi$ ciue. Sacru:oiuiiiu elegantifltmu : facundtl Vimu :
fuauiffimu :iocudifl*jmu; o:natil 1 imu:
cano:um:fono:um:argutum:occcntilTimu:ccleb^tilTimu:cxpoli/ tilTiimlq^ oicemus
.£ui m cpiftohr tcrgo tales mertto titulos tri bucmue.3obanni PI>ano
pbilcpbo. mufarum culto:i tam o:na/ tiflimo cp elcganti. 3" fronte aute
fic c*o:dicmur .£«3obannnes luciltus bippodamus bclb:onncnfis. jjobannt
I>i3ario pbilclpbo pbebei nnmtnis interp:eti cypoli nlTimo omatifiimoq^
Salotc. ad £>:atoicm O*ftato:e ^orcnfiu caufaru tuto:e. latini eloquij
modcraro:c . pcdcftris o*2oni9 occus "Jbatrig lingug vntcu fplcdoic Hcip.
c6fulto:c:Sanctara legu a(Teuerato: c:£nno:a fcutis tuba.ttbo/
man^Iingusoccu8:$acundifl"tmu:oifertifftmu:eloquctilTtm^
degatiflunu:li!natilTi^ grauiljimuq} appcllabim 9 .£ui talea in epiftoiaru
tergo iftnU ad/ ijcicnt.23enedicto b:ognolo oiatoii fccudilltmo rbomangq^ lin/
gug inodcrarou oiilcrtiflimo cloqucnnfltmoq^ . 3n fronrc autent
ftcincboabimu3.£. 3°tanitc3taduisbippodaifiU8 belb:onncw fis 25cnedicto
b:ognolo: pedcttriB o&tionie occo:i Balutcm. fli i3raminaricum.
6[T^mmaticu: •Rcipub.liiterartgcolumen. latini fermonts ejcpTowio:c:bumani
ftudi) p:iucipcm. lirterarig oifcipling moderato:cm: 53uaoiu poctariiqj
intcrp:ctcm: buinant codtcts cxpofito:ci hning origints explo:ato:c.butranilTtmu
acurartfl i 1 mum:oillmiflimtr.o:nanlTunu^^ mus: £ut tales i Ifaru tcrgo
titulos oabim 9 ._;rancifcQ nigro vtri cfq> lingug modcratoa ta bumanilTtmo
q> o:nacilTtmo. 3» fron /
tcauicKiuKip!ciiiu^-£.3^baiic^lLKiiiuBbippodamWb2onfi ^ranctfco utgro Uttcrartg
oifcipling iiucrpxtert otfcnilfimo aca rjnlTtmoq^ .i3. Bd Scbolafticu,
0£boblticum qucnq>;Dc virtute bcue mcritit. littmri$ oi/ fcipUne oiacu
.2irnufq3 vtrr utie floubus qco:uatum. Uttc/ raru baud ejcperce 25onaru amu
lludiofilTimu.£ruditts 3n pmfe ooctu.6tudifq5 occusbumanioiccmu8. £uitalc3
incptftoUrii tcrgo rituloa tnbuimua. DOartino btppodamo vtruifq^ virrutia ta
liudiofiflimo acuratilTtmo.3n frocc aut fic incboadu crit.£. 3obane^ luciU 9
bippodam 9 betb:onn .Dftarrino bippodamo lir/ tcrane oifcipiinp oceori.S. 2Id
Xognaroa. Bflter ftliu vel nepotccbartflimu: ouldfltmu: pieftti(Timu:oi/
lccttiiiutnUcpidilTminifiKiiJilHmuqjappciljt. ^thujaficpa ire vcl patruu .
bono:andu : obfcniadiffin ui :pienti(ftmu:oprimu: pwbtffimu:bumanifltmu:vcncradu
colcdn q$ oicit.Quib 9 talcs i cpiltolaru tcrgo tituli tribuunr. ^iltus ad
patrebcmricobippo. bclbwnnefivno patri fuauiffimoptcntiffunoc|3:i3dpatcr ad -j
filfam.£.3°b3nuiluciliobippodamo bcltaonncnfi ftlio cbarif/ fimo fuauifltmoq^ .
3 n fr° ncc aUi:£:m fa B** patrcm falutat .£. 3obancs lucili 9 bippodam 9
bclb:onncnfis bcinrico bippodamo bclbsonncii.viro patri tam bumaniflimo cp
obfcruandiiltmo Sa lute.vd pf ad filiu.beinric 9 bippodamus bclbionncn.virX^o
banni lucilio bippodamo bclbjonen .filio ta pienffimo $ foauif / fimo. Sd
^ocminas BOcmtna.£aftitatis occus.^udicitigcxcmplu boncftatifq
fpcculu:pudiciflima:caftifliina:iincgcrrinia;boi)cftilTima: pumariaq^ ciccmus.
£ui rales i epiftolaru tcrgo titulosafligna/ muB.Iucrctig :coindig:focmfag
p:imarig:itegerrimgq5.3n frotc gutc fic incipicm 9 .£.3obancd lucili 9
bippodam* bclb:ounch.lu crcri^cojnelig-.boncftatis pudicitipq^ qccmplo
Salutc^Uud ao/ te fcicndu cft q> focming viroiu fuozu titulis occo^dg
funt.tyo/ inde ct fupcriojib 9 fecundu rci plongq^ cjigentia.no tantu in boc
fcxu:Vcru % in altero:vir accuratiftimus qmiq^ c% ic potcrit condc cetes
titulos alTignare . rf3 fliqnappaucu/a erifcqng oiuturno vfu:aflidaaq5cofuetudi
11 ne % iraioui auctoiitMc apre c>rogirare oportcac.-Gug m t rartonf
cofcntancg \% bominn opinioni co:ndcrc potcvut .$i pmo qugq^ lcgcndo bb^2 tc
pt^ccpto? obfcraauffimu rcddc -pcurabis. littcraru cjatns bis f faulibufq)
Vcrbis claudcre vfitatiflimu c. ■jp|Hlcocoi3 fgculinoftri: fiefglijc noftriq^
mcmoi. Ualcti/ ^~* biqjpcrfuadeastcmbicbariflimu ciTcpcrquodtibicbarif/ i mu m
cft rogatus aucto.Balc mcqj tibi cornmcndatum babcas. £ ura vt rectc valeas
. Da opcra vt valcas "ftcctc valc % nos inu/ tuooilige.
Balitudjnctuacuraoiligcntcrbcucvalc. l"ialc fclix: oiuqj viuas:noftriq5
memo: non oiligas o:o fed amas Zialemi/ litig occus.buncq^ nouu laudationu ac
p7gccpto:u libcllu tuo no minc confcriptu commifiu:cbaru:gratu % acccptu
:nouitatc faltcm rci te babiturum Spero. 23alc lcctoi. llll llll Illl llll llll
llll|llll|IMI llll iiiiiiiii llll !!!!!!!! llll 9 16 3acobi publicQ §loictitfni
ars 'mcmoifg fcliciter iftcipi* * pritno p:e.fatio. Hud ab re fo:c arbirro: :fi
p:cter ma/ iotu confuctudine:quc plurimis fc/ culis c moitaliu vi n rcccffcrc
in mc/ din nunc Iticcqj referam.Tla fi mcn/ t(3 acics animtq^ vis.bis tcrrcnis
ar tubus ocftituta:intclIectus admodtl voluntatis t mcmo:ic iumine clarue
rit.bac tame co:po:ea mole contagie ne x obfcuro carcere mcrfa.nouis p/ ccptis
mcdicgq^ artis adminiculta indigcns cft. 1 qb caduci fragilif/ q5 cojpufculi
coniunctiouc id luminis ci adcmptu cftmouis p;g/ ccptis « cjxrcitationc
confucra lucc priftinoq^ iubare longe lateq^ fplcndefcat.tlou cnim fibi folum
omamcuto vcrum ctiam prgcto tis ftudijs % bonis artibus boncftamcnro:fptcndoH %
occo:i clfc porcrit. banc nacQ facplfatum omni» «aniwti oiuino bumanoq^ ftudio
oignaru: comune vti parcntc «fidiffimaferuatricc: oiuini i bumani ingcnij
argumcntu i glo:iam:mufarum matrc vatcs no Itri oijccrcbuius fagacitatc moro.i
cclcritate qua cucta ambit fcn tit * mouct motu fcmpitcrno pigdita: oiuine.
mcntis vim intucri Bdmirari « vcncrari licct.Oug fuma nos cbaritatc complcya
cltn gucs mutofq3(vt fabinu:caluinum)oifcrros cloquctcfq? rcddaf. jfoitarum
tardum iminemo:eq5 benc memojcm etficir. Oug a na turaqj volut(vt
Ibcmiftodi:oiagq5 mctis fcnonOmcminiff.c:oa/ til clt artisejrcrcitiu i tardis
mcmojig p:gccpta comparauerit.lld cnim t m nobis(vt platonis fentcntia
oictitaOnati fumus: fcd uo Itris patrie « polteris quo pcrbcati tlli cffc vidcntur
qui fumo in / geuiop:§ditinonfwsmodo:fcdmtno:ibu8 «poftcris mcmoria aiantia
natnre. bonitarc-.igenio anicirc bo minc0.no mo mortales f3 narura ipfam ftodio
t vigilaria cxcdle/ re.Iereru cu omi8but 9 pelariffimc vcl pori 9 oiuine.arti8
fruct 9 in o:diiue oifpofitionc rccodiros no ignojem 9 oabiinu9 opcra vt ce bis
pbjcue t cp abfoluriffimc oicam 9 . Tla * Sfmonidc poeta but 9 ce rci auetojc
oifpofitioe t ojdiuc memojie. ratfonc pnctpio cxco/ giraffe coperru eft.Xu apud
fcopa tbcflalig eu in couiuio oifcom/ bcntc ouo cgregig fojmg iuuenesaccircr.
Ouoju tande cuocatioe ocfagitat 9 ou ad fojcs gcnialis oom 9 vti rarus crat no
inueniffa, eoe omni vrbc vagus qugrcrei:c6uiuij ircrca oom 9 in ruina Vcrfa:
mifcrada couiuaa cladc oppicffit.Ouos cii affincs fepulcbjo ma/ darc vcllcr :
ncc cob mifcrade. moiris gcncrc t molibus arrriroa co gnofccrct:Diuin 9 illc
fymonideo quc quifq^ oifpoe t o:dic locum fo:tit 9 fucrat tacirc voluce:£baro8
paretib 9 liberos oulcefq^coiu gib 9 viros i matru amplcyib 9 ac Ucbjfmis natoe
rcftituir.^ufty/ cmplo illccti noa quoq^ ab o:dic iniriii oiccdi fumcmn3: Si
pau/ cte piius M ingcnira mcmojie vi oifcrenrcspropjiam cius porc/ ftarcm
complccrcmur. Diuitio mcmo:ie. h\edara omne buani anitm vinr.pftantiffimaq^ no
jftrt cojpis mcnte in vticc vduti in arcc fagaj; natura oftirnif.Bt fcnfib 9
ftnuima gtbcrcoceJo^pinqoio: \z imojtli oco vicinio::cglu oe fidcrcaq^ plaga
igncu 1 vigojc i liquidu ecbcra libcri 9 pluftrarct . Df 3ana ic\ ras t ifra (c
pofiras vrbcs vr impiofa t fcocra moderarrijc ab qccd fo ocfpiccrct. £i 9 vim
ac virtutc rcru gerudaru qlitatc tripltce oi/ jccrc.PI3cmo:ia igif ab itcllcctu
t fanrafia predare illi quide fcgrc garur. p:i 9 naq5 abdiras nobis rcs barq^
lattranre vim t nam in/ dagare i coguofccrc cp meminilVe oatti e.bac vo
abfolutiffima bu ntani iugciiij vim i mcmoJia t rcminifcetta oiftinycrc. fafq^
tm lirfTTTTT lllllllll lllllllll TTTT TTTTlllllllll TTTT innice
offtareammadumutVto^Voluminipapiro «Ubioalte/ rlralrera fono ;pnunciatidi %
voci compararut.Ioftontis ci mcn/ is abfoluteq; cfecuonik* babitmrcmiuifccnria
% frequcnria opati cnti actu mcmoria pcne oiuwa pjgdicat, ttos vnriufq3 vim coi
vo cabulo intcjrcrc cuptcrcsbac mcntis bipartita comoditate mcmo/ rig rm noi
ninc wtc coplcyi fum 9 .11d vt illo:u auctojirati a fapicn tig arroganrcr
quiccp octrabam 9 f cd ooctozu 3tq$ graiiiu lat xnou auctoiitate fccuti :qo at)
illte bipartito traditu eft : facili 9 fimplicit cuoluam 9 .Df3cti8 itjq>
noftrg % mcmorig comoda ouplicia fut: a lia narurg.f-alu ab wftituride artis
piofccra. Ilaruralio mcmoiig: Vis qugda eft noftris antmis % cogitatiomb 9 vt
bn mcmimlTc pof fim 9 inata.bgc no locid f$ vcris fictifcg imaginib 9 indiget.
ZJiti/ cuiq$ eni oociow atq$ grauiu fniam agcrc mcmtniffe % inteiltgcrc cupicti
pfulto % mcditato op 9 cft.bumana qppc natura fcnfitiua vi vcbcmcno: c:uulli 9
co:£Cg fimilitudis adminicto fiinplicca xca wl no coucige vd mox coceptas
amutcrc ccrtu cft.Xgtcru cu mc/ mojia ipfa vcl mo:bo vcl gtatc cofccta
lauguefcat: pceptis mcdica q$ manti i cxercitatioe cius tmpcdimcta p:opu!fanda
fuut. pucri tig cnim (encautiq$ obhmonte % lctargig matri v(a % artc (ucamc dum
platonc oocuilVe affcr coftantmue auctoj cft.23t enim animi noftri bona:ingcmj
qi ;oq$ ootca a natura nobis conccflas pcrfe/ ctioncm quanda confuctudiuc s
cyerciiio pcrcipcrc vidcmus. Sic mcmoiia %\\ nibil commodi a natura fibi
vcndicarit arte tamcn ct vfu nauirg comoda augcri t incomoda comminui lcuari %
rctundi *idcm 9 .3n3te quippc vfua % oiutuma confuctudo rcru magiftra cft .£adu
c igttur fragiliq$ naturc Oiururna mcditatione 1 affidua cjxrcitat iouc
occurrcndum cft.£a vcrfe comcnticij fqj locis coftat adiunctioucIittcrifq$Icuat
imaginibud fignierfiguris sinfigmfa aagct : fcd oe bie aliae nuuc ad ojdincm:
vndc oigrefli fumus re/ ocrtamur. Dc oidinc locowm. :di/ ncm Iu argumenus
pcrpartcs co:um t partium oifpofuioncm qcquiremu 3. Scdium o:do imaginum
rationc cft recta locojum ferics vcl in co:ona conucrtibilis eo:um oifpofttio.
Ucrum oxio m locis oifpofitio in partibus o:ationis vcl imagimbus concer/ nitur..Qus
fi ad cafnm tempous vel infulfc ab impcntfs oifpo/ nuntur cognitu oura «
mcmoato oiffictlioia erunr. loco:um lejc pj£ceprione qualitatecinucntionc
oiflunilitudine.numero imp:cf fione: memo:ig co:robo:ationc: imaginum
aboluionc: notatione qcercitatioite:ac ingcnio confcrcntium z vi mentis
cognitionc:cd mentictrfqj locis:plenc pcrfcctcqj conftat. De quibns p:incipio a
pjgceprione oucto in boc piinto lib:o oiccmus. Xocotum "Pjgceptio.
I^sceptio eft rectaagendi ratio qua nattirg comoda confirmata i ingenij bona
adaucta longc latcq, oi/ [tucefcunr.bic vr ne quid tentcrc adiciamus .ncu qd
pcr incuriam obmitramue feruandum eft. Quod cf fuflcre qui voUt buius artis
obfcruantiflinrus % p?£ ceptojum curioftlTimusindagatoi % fcruatot ctit. locomm
.Qualitas. 233litas elt conditio ccrta locts infcripta vt mcdio/ eri luce
mcdiocriqj oiftantia:firma:imaginum capa cia-ac folo in toco fita:rc aut nominc
imaginumjra/ rionc coirefpodcntia ejactilTime cogitcntur.aditu3 eni i
rcditu6:pcruagatio z frcquens bominu con / curfatiocogitationenoitraoeludit:
£xtrcma imaginatuig virrutl obcfle rci militaris:oculojum i aurium argumcnto
compertn eft. litterg eni nimium conculcate % fdtabg nimium ejp :efle yel com
pjcffg labojcnimio fcnfus menteqs alfligunt. Z>l3edio igit modo ac modcu
Haingentocxcitcntur. Tknimtumollatata fufaac vaga incerta anccps «jignaramens
noftra flucruct. S mcridie igitur in feptetrioncm vcrfa a occcm in vigtmi
palTuu oiftantia-. opaca: ftabiliatocfcrto in loco.-quioqj pedum ambiru
contcnta funt. 3nucntio locomm. Omparandoju locomm triplcj: cft ratio. Tlam aut
naturaconfiituuntnriautcutiifq ingcniocxcogitan tur vel bis copoftta
coficiuntur. ITatura coftituta oi
cuiiturqugnoningentoexcogitaia-.neccomcittatio nc noftra cfficra videntur.
3»gcnio comparanf qug noitra fag.idtarc fiimlwtur.Pnixta oicuntur qti£ cu
natura i tna nu bomino' mm calliditate conftiruuntur .Quod -z expedicns i co
dueibile magis atq> magis cffc arbitramur. Omnia cnim a natu/ ra confritura
rcpcrirc cft impofiibile:? ftctis ommbus vtt ourum 1 pcricnloftlTtnmm ouco.
£)ifl"imilitudo locomm. ]Oc cam autcm fummopcrc municndam 1 vebemcn
tilTtmum laboie^ oiffidcntiam vcl ocf pcratione po tins piopulfanda.Tlou oiunis
iu fimul fcd carptim oifpofitas imagines 1 o:dincquinario numero oi/ ftincta
loca oidinc % numcro 1 imaginibus compte bimue.23uamquaq3 vcro quinquics
nobifcum animo noftro re/ noluemus mojc omnia in fimul tacitc
rcpctcmns.Tlouiflimc qui/ narij p:og:c(Tu omni metu abacto mcmo2itcr rcddcmus
.*Refici/ turcnim mcmoiia 1 laboiis pars maximaoctubiturfinonvno fpiriru locie
mandata indiftincte cxplicabimus.Scd vcluti afpcr ' rimiaiuga
arduofqsfaitnefupaantceautmollceibeUcs quoqj §ratc pueros infcriptfe lapidtbus
fpacijs: muncribus : blandicifs aeb:cuis itincrisexactum fpaciiitrcfpicientcs.
Dnaiteinq^adco bis affirmabimus vr nccab o:dinc ncc ab rc caderc polTe pcrfua/
famnobisbabcamus. 3maginum abolitio. f|£ oiuturno iugiq^ labo:e Ioco:um
indagine nouo / ram mtntan animuq^ conficiamus.£oufcrro8 iam norismouarum rcium
adiuncrione confundcmHs. WindememoMg. Bincobliuioni fuccurrcrepolTiin 9 rempomm
inrcrdum curriculis p:io:a qugqj obfcu rari ocbilitari i refringi finemus.aut
veluti c fcdibus p:ocel!a etia aducrfa tcmpcftate eijccta.vacuas iam oomus
factas mcntcm in/ duecmus. loco:um Tlotatio jl£>co:um nota oupicx cft
:numcro:um altcra:altcra rcrum. Tlumcri fignumoicirurnumcrus quinro/ quocg
infcriprus^bicautaritbmcticaftgura vcl rcali notatur: ^alj: quippe manu$ aut
pcs quinrii . £rux occimu ixminatj vigcfimu figuificabit Uc/ rum bcrmippus loca
fiugula noanda comcmorat vt ad cum cum Vcneris rem locurn i foci numerum
rcncas. Tlecfanrum re vcrum etiam numcro comemo:ato memo:iam facilius qccrccrc
valcamus Slbcrtus occimiiqueq^ ^abius quvntilianus % marcus ciccro quiu
tumqucq^ notandum coincmount. "Rcrum uota oicitur reru ad/ ditio locis
infcrta.Ium cnim fuperio:ibus lcgibus locu3 carebif: ne mcuton tardam efficiat
re aliqua municrur. 6i cni vaftus mo/ bilis aut uimium lucidus Vidcbitur
cxcdva.cl.iuo % tcftudinc con/ firmabimue. £xcrcitatio loco:um Vm vfus % cofuctudo
ooctring % artis magiffra oi catur: oe ca oiccndum ccnfuimus, ^nfirma cft eni
buius arris p:§ccptio nifi induff ria Vigilantia ejccr/ citatioitc comp:obef .
£ ft aiir cxcrciratio affiduus v/ fus cotinuaq5 memo:andi confuctudo.£a e
ouplc* naturg fcilieet i artis.Tlaturg vis non locte : fed fignis nonnunq»
vtitur. Srtte opus locte copofitte i imaginib 9 inititurtbcc ocm/ ptte locis
itidcm tracrat . £um cnim meminifle cupis 25te cnrfim lcctitando rej:cum
pc:currcs:oidinem ociude ipfu frrucmus:fcft/ tcntiam cuiufcuq>mcmbji mo;c
tndagabimus: Tlomffime omuiii fententiavna complexi mcdiocrifonozmurmure
vocteadaucto memoiig i locis facile c6mendabimus:fi qug oe mcmoiig coiro/
boiationepigccprafuntfcruabimus. Xocaoiuturna mcditatiouc nobifcu cxactiflmic
repetemus.Signa i imagiucs (i memosigcclc rirate nomen i teu3citate cupimus
litteraru oidinc confcribemus. £gccrum (i quando rcs locis comcndatgmcmoiiam
noftram fub/ tcrfugienr vcl inobfcruantia pigccptoium vcl naturalis memoiig
aduerfa valitodiue i impotentia nobis accidcrc cxploiatiffimu et ccrtilTimum
babcamusompoflibilccftquippcbiuus artisobfer uantilTimi rr.csnoiiam faili.
3nscnioconfcrcutia. labinus 3taccnfis qui bippocratis tibios comeuta/
tuselrmcntte i memoiie fcdc triplieircr oillinpt. 3utcr puppim cni i piozam
pinci tncdia fccit: qug cum memoiia quippiaiu rcpctcrc inftamus patcfa/ cta a
pioia ad puppim f piritui animali aditum pig ftar . binc pioclum mcdirg artis
piofcffojcm oijcifie comcmoiaut vcntricolum puppis nobiliojcm.Tluncp cnim ad eu
animalis fpi ritus nifi ferenus lucidus i clarns pcrtranftt.bic frigiditatc
immo dicaobtufus memojiam noftra cbctcmslanguidatnrcddit.^ri/ giditas vero
bumidiratcm vcl ficcitatc fibi accilTcrc Videtur: plc/ runq5 fimplejc
frigiditas 015 bumidiratc coniuncta Ictargum :cum ficcitatc infomnia 1 vigilias
immodicas vt in pueris 1 fcnibus pa tet.binc oiuinr.s illc plato:fenectutcm
letargie matrcm appcllat. Sriftarcuspucro3«fcncsfaciIc in moibo3*.obliuione
smojtcm oclabi comcmoiat.Sd qng pjopulfanda bec bumane faluti confe rcntia
ejxogitarunt cftrtkium balneum:potu:cfoum:coitik:mo/ dcratum fomnnm. 6piritus cnim % naturalis alo:
fcgnicig % vc/ co:dia t rarpi ocio confopiti. £xcrcitto antc cibu a fcnftbus
rcuo/ candi s cjccitandi funt:balnci0 cibo ? poru ab cxcrcitio rcinittcndi
trdajcandi futit. Irifttrianonnuncp volupta tc p:opulfandaccoi tu lcticia
rcuocanda * ^uforonti * immodicus fomnus uouurno moderatoq) fopo:e rclcuanda
funt. DOcridianus aurem fomnus (110 confucris p$ferti) cuirandus cft. .Quod fi
oiuturna confuc/ tudinc oo:mien vcliui lcrargif 1 mcmo 115 pcftem
mcmincriinus.iDaud p:ocul igirur ab iguc rcrum coii/ darum % odo:ifcrarum
co:po?a amiacnrur.ZJel in p^dufaccllu/ Li ab acrc % vcnto fcclufa nos
contiucbimus DI3catus omncs co: po:is purgabimus:fpiritus 1 fcufus qccrcatu %
mot u c>citabimus jEburuco inde pcctfnc pigduro afpcroq^ panno capui
confncabi/ mus.SIum manibus % facic lotis fc* vuas pafla3 % tortdcm iuni/ pCTi
baccas ocguftabimus .lum ocnuwn leni cxcrcitio uaturali ca to:e Cftimo finc
gcnraculo tcmpcftiuu p:andiu maturabimusSlu ius primoadftoimcbumundaudu
appctituq^ qccitandn Vcbus fubacetofisifincm oulcibus rcmur.lcuioia pjlmo vina
vcf aqoa mijcta appouatur.nc vcne. biantes vini vcbcmcutia fanguiue cjai
rat.£ibari js calidis z liccis boc ojdinc vrcndu cft.vt cliyis eycm pta famc
affatis piandio(pjgtcr bifpano? confuetudine)finem fa ciamus. T\cbus
naruralitcr vcl artificio ftiptcis os ftomacbi clau desnas: nc fumofitas e
ftomadn cibi cbulitionccuapotans mcnte c ingcura obfcnrans fomnu
cjcctter.Tlaiura vcro ftiptica:mala cot toniu-.pirum mcfptlu fo&c.
artiftcio uuccs tl?afie p^eucfting bafi lice. itiglaudcs moluli
§:aucllau§:piuce. ca:iotbc: aiTareqj caitanc? ficus i baucig ac pieparatu
cojiandra oicunf . 2 frigidis i bumi/ dis cibarij3 i cercbjo mcduUis petafonc i
aratoiio i vctufto bo/ uc abftincdu ouces. "ftes acutas i ramofas vt
rapbanu allcu ccpe pojru ni igne oigeftu vt mcmoiie.bofte p:opulfabis.£apot i
pc/ des cu occocticnc aquc i qua melUffa laurifolia fcniculi i camomH lg canne.
fcrbncrint mundilTimos fcruabis.Sb imodico coitu pita gorcoiz fcntcntw
abftinebis.Tlojaos odo:cs ccreb:u ledcntcs cui tabis 3romaticas res vcluti
ingenio confcrctes nobi9 graras cba ras babemus. £-j:ercitatione nocturno
crepufculo picragojiomm mo:c cdcb:atam maximo adiumcnto memotfg mojraliq3 menti
z ingento cflc pcrnofces. flmaldus % tibcridea Ungua vppupg fug obliuiofum
impofita memoiia rcftaurarc affcrut. Dftcntis obtu/ fio finappi piperis
caftoiciqs ftcrnutatloc £>.igani ftapbifagirc ac radicis capparis maftitione
lcuatur £atbaplafma antitodum vn/ ctioncs:pilluIas fanc mentis mcdicis
rclinqucnda3 no iniuria p/ bibcnt.Sternutarncittti c fcllc gruis i olco fambuco
lctargicu fa/ nare. £onftantinus affer aucto: cft. JSaudium modcratum modc
rataqs oblcctatio memoiie. plurimum opis aff crt. Zpcinocritus ar
cbigencs:alexanckr:pcnpatbcticufq5 andromicus plurima menti confcrcutia
monamcnti3 Utterarum tradidcrc que. littcris comcn dare no grauarer nifi
indoftria i confilio paobati medici indigcnj coguofccren. . Xognitio mcntie.
£ntis noftrg vim ingenij % oiuturnam memoiig te naciratem vcluti pigrixum
mcntis tcrminum nofle opoitunu efl:ad que cum ventu fuerit qug firmi/ ter
impieffa tenere cupimus iugitcr mcmoiia repe/ temus.Tlon enim naturam ariiticio
ncc arrcm 119/ turg pigftarc ejplojatifftmnm b3bemns.TIam % qug naturali mc
moiia perecpimus t ca qtig artc memoiie commcndjinuo ni pjj/ f ixo l'p ati
rcpctita fncrint flujca vcluri % caduca excidenr. £ommcntk(aloca; rfOn nibil
opis comenticia ctla loca affcrrc vfu com/ pcrtum cft:6i oiftincto ojdinc
fcdium ratiouc cjcco .gitata crunt.nc fulgida fplcndcfcat vel obfcura opa
iciratc obtccta pioifus latitcnt . Scd otftincta % clara jvt fcquenti fignra
enidcnscft.locojnmuUitudtiic apertatn nobis picbcant.£gtcrum quoniam oc oidinc
lege pigcc prione qualirate iuucntionc oiffimilitudinc numcro locoium tm
piciTiong: memoitgcoiroboiati6c: abolitionc:c)rcrcit3tione:ingc/ nio
confcrcntium 1 comenticioium locoium cognirione oiccmes. Satts buiue piimi
libelli magnitudo creuit: comodius rdiqui» oc rcbns in fcquenti voluminc
oiccndum ccnfnitnus. 3acobi fcublicij TWium litteraj; egtcrarfi quoqj
figurarom. Xibcr fecundus. Sgnam nobis immcn am i penc oiutnam como/ dttatcm
rcrum c littcraru adtunctionern affcrrc pcv riculo iam compcrtum cft.£um aiit
imago in bo/ miiic: aut obliqua linca fcnfim ouctai aut littcra p cnbis
cardinibus vcrfa nouas pjtmis adijcict figu rae.23cl cu res tnrcgre tractim
oucte. coininuteq5 pcr fcribcnckru" partium additamciuum nobfe
fuppcdirabnnt.6agaci cnim cjrqui fitaq^ arte vcrfg oiuifg tractc ct adiunctg
Httcras Utteris conncctct erttnm rcrum apcricnt arq, ftgnificabunt.Si cnim ad
folis oitum terrg ccntrum Utteram vcrtcs.S.adoccafumVcl cclum.£. adoic
mcdium.D.ad fcptetrioncm.^.fibt iungit vocalis . £onfona co/ dcm
oidincfcruato.vocales Uquidafq^anncact.Iaputobliqua liuca circuductu variabimu3
figura qnadrati. Oiaidc pcr al / tum.s.longuq5 pcr.r.£ruj:.t. otftinguit.l.m.n.
cojona variabit. £ompIiccs idcntide DfJedia oiucrfa ac varia finjcs argolieos
en / fcs biberaq^ rcb. £>iuerfaru qaotQ narionu et gentin littere vclu ti
nouc. nobis % ignotg figure. cunt plurimum mcntcm in rccoida / tionc excitant.
iorgcas binc littcras bic fobtjcerc confflium fiiit vt oiucrfarum ftgurarum
rationc mcntcm faciltus lcuarc polTimus. uiJyAnHduAjinffiBjpooxH 3 lllllirjTTTI
llll lllllll 14 15 16 10 11 12 13 14 15 16 17 1: 19 8 9 10 II 12 13 14 15 16 7
8 9 10 11 12 13 14 15 16 12 13 14 15 16 17 3«cobi publici) iinasinuw Ubcr
tcrtius z vttimus. S|]UrnlocowmconiBnctionifq5 slutcrarom rationc tapcrioiibns
Ubris aperucrunus:rcUquu crt e vide/ wr vtocimasimbus boc tcrtio Ubw otfcramus.
loimpliccocnimfpiritiialcfqj iiuentioncs nulla co t — wmni.tn Hinrjdmie
cmcmoJiacppamu cla/ bunr. .cu.ti hos imaginc figms infigmjiqj commoduaicm nobia
comparabim 9 .£ft autcm tnago foimg cum founa nsurg ugni yct tafJnij
fimilitudmc quada coUatio.b S binc affcr poet» virsine vitupcrans ttuflam
cefiam:fparfb oic; adnncis manibus contemuit .bis fimilibufq^ commentatiombuB
latcnres rern imagfiu» larcntiaqj figua iugi cjKrcitatiouc nobia vendicabimos .
'Cf£«dit fecunda figni fpccics nobis quoq^ Tlorarto Qua na/ /-* rurales
aflectus in medinm afferimns.&it cnim ojfBfcg gta tis i anim3li3 cuiufq?
palTioncs cuoluamui*.23o:arcm lupuimii/ nrtdas oamas timidofq^ lcpo:es:cap:afq5
fugaccs.ieta iuuct 9 :tri/ fris fcncctnsrpiodiga adokfcenn.iiauartrime,
mulieres: libeulca viri oicunrur. boic rei Dimnitiooum ratio plurimum
opitulabi/ tur .nec minos poctirg ocfcriptioncs.Si quis autcm famis qualita tcm
ignoiar bos pcrpaucubs nafonis verfus lectitcr. Qutfim/ q5 famam iapidofo
inuenit in agro.vngoibus i ratis vcllcntcj w dicibus hgrbas. £>ura cu; is
per qua fpcctari vifcera polTint Offa fubincnruis cjrabunt aridalumbis
£ciitriseratp:ovciHrc lo/ cus pcdcrc putares pectue i a fpinc tautilmodo crarc
tcucri. 3u ycrat articnlos macics gcnuuQ5 lumebar. Dibis i immodico p:o dibanr
cung ruberc tM.,Qnod (i que famg imago latirar Birgiliu qujrtoencidii
cOuidiumocrauolcctit«.£ampedibus cclcrcm c pernictbus alis. £ui quot funt
coipo:s plumg.tot vigilcs oculis tot lingug totidcm oia fonant tot furrigu
aurca. >uidia infclir. fic a llafonc oefcnbitur.vt liuianr rubigine
ocnres.vipperas cj/ odit carnes. Ilufcp recra fir oculoiu^ acics. rifus abcft
mfi qucm a lij fcccremcrcndo.Somnij cffigicm egregig cxcogitauit.Domum enim et
obfcora confccit a qua latratus omnis canum vigil quo/ q^ales abeffcoccurfus
fonufq^ aquarn raucus pap.;uera slcctus ejcbcno compactus-.ipfnocumpio
combcntcm adfomnum in/ citanr.-Quibus rcbus fgpe latitantia figna boium
ejcemplo cycogi tare % adiuucnirc facile potcrimus. elfmologigcognitio plorimnm
ioquircndis imaginibuo t (13016 confcrr pbihppue fi lmagincm fuain ourc nobis
p:g bcat etymologie fcnomfote fui ouciu fimuirodinc facilc accommo
dabit.apbilosVi.i.amoi* bippo8equus ooctum babct boce amatoi equo:nm.bieronymus
femta ler ^acobos colluctato: m/ tcrpwtatnr.gronoa foiammiboa :
Ocolosaboeatendoabmin/ riis ouctom babcrc varro aiTerit. £alamirae ab
cjcoiffwne ealamo ru .DGultcr a mollidc: $cmioa ab abftrofa foi coipoiis >
parte.vn/ de « fcminalia oicta fut.23ir a virturc.bomo ab bumo( quod ctia
antiquou» tbeologia piometbet rationc compwbat) ongmc oo/ cit -baopcr rebos
fcis coiucntos non cft .Ettifcr ntbil tabct. £gc ftas eoinm cft que opes foas
finc rationc gefrcrnr.-pcnuna qood nos pcne vrat. Vops omoi opcrc carct .
jeconucrlo peconiofus pcconbus.Xocuplce locie:oiuce pccunijs : Opulcotoe
opcnbus affloit feltf fcbo fidcrc oatoe ad qoc conftcliationebona pwue/
ncrc.23eaiue bcatitodinc % oioina piooidctia auctos §oitooato8 cafo i
fo:tonabooie adaoctos.Oua oc re oiccrc oon graoarcmur nili alio iib:o ocducto a
nobis oictom cflcr. V"^ Onnibil etiam ad banc rem otMe onamatbopcfa nobis
af / »-* fert id cft cognitio vctbi c fono vocis oucta. Sic cnnius ta/
ratantara oi;cit.£qui bynnitus.mujitufq^ boum . balantuq^ grg/ gem.Strijc
ooctorna 1 vcrfpcrtilto ftrident.236bitus apiuj. giue aruit.craftinat coioue .
tu co:nu voce notatur . 23arntoe abarro ; Sjlnlant vUilg.pipant accipitrce.e
atia qoe. plurima funf.vfo % co fuctudiuc vocie fonitu imagincs pifbebont.
^£^0» cffectos nonnoncj» notare i ce-lligcrc pigdarum cuV fuiosopcplurima
mentctenuGComcudarcvalcamus. Sic menfui nomina coUigcmus vt Bttartem bcllo
rxdito Spali mcn fe omnia aperiontur :po!lolent «gcmmaocjcpliftnthoics «vi/ tes
PI3aiu3 rlonbus redundabat.3oniUr bctbio t frondibus. binc Uirgilius. lunc
Comni oulccs ocnfgqs in montibus vmbie omuia nunc rloienr 3ulins fcgeribus
oznaur.btac Oaidiuo Su bat nuda eftas i fpicca ferta gerebat. augufto pmuee
adbuc fru / ctus acercicunt.Scptember oulcca babct vuas oulccfqj affcrt fru/
ttus. t Ocrober foibes % nefpulas. Tlouembcr oleg baccas crucute q5 mirre. frucras
coUigir.^anuarius bifrons pi£terita futuraqj co cernit . ^ebiuarius a febzuo t
plutone flojcuj Vcr reuocat. Sic oie/ rum ranone eiiquirimus.Solis cuim oies
cojona onodccim gan nurum norabitutvd alcbimiftarum voeabutis gcquiritur: Domi/
nicoenim oicaurum. lung argeutum.inarri fcrrum. mcrcurioar/ gcntumviuum
3o«iftannum vcneri ss/faturoo plumbum ap/ plicauere. £4 23arainfq5ariisarmatin
ftramenraomcia aucroies oiitin **s guerc poterunt vt -Jbila romanos.Sariffes
maccdones.^el ta bj-bcros . Sic etiam cuiufqj otf icing arma fuos opinces
often/ dent. vt M3ola fnbuncula.ouoferum oiera raftri. % que. bis fimi/
liafunt. Qf Sdcmacfueircc^ irabimuslongc^ mdiusmoro parfccoz/ poiis mdagarc poteruuuo. Swgulas cnim cojpoiio
parrcs nrnninibus ocdicarunt. £>edu cni artieulos faltu % vdodtati: ge/ nua
mifericoidij: oigitos pectinc iunetos oolozi.£aput taipoiitu vd rd) ectum tn
pectus concdTiom.311 ccruiccm vcrfum negatioi. 3n bumera oeilcctu
bippocrifi.Ierga fug£ Quieti 1 odo natea. £apilliotaicijs.vngucscrudclirari.
oentes oifcoidig oigitoamiV nerae. §roorem fuperbie:aurcs memoii£oedicarunr.
/^tbpofitnm fspcnnmero ad nicinoiiam rcftaendam fpcctat vt ^-^teftudo pio
vdocuatc:£grotum 1 valitudtaariu pio bcne fa/ no % plurima qug per ironiam
piofcruntnr. •Qf £ddcns t piopiium fubiccto notabir.Ht nigredo in m«t/
'*ro.fufcedo in arabis.rubcdota oalmaris.aioedo in calUcw •fcifibite in
bominc:biniJibilc in squo.barritus in dcpbantc oe i mouftrabitur. . . 0'aofg
cognitie reminifccnria crcarc in nobis folct. ^urti cni • caofam
auariaa^icimua. Bodecgrcgiusvatcs vafiVmc/ moiip p:c cpta complcyua
inqutt.£aufa vcl oppofitum fimul in/ ftrumenra vel actus.£onfimilis facicnt tc
mcmiuilVc rci. 03 mittam fubftamia5 mcmoiarc cupts.epigramata: aut fce cies
rcfolura cnodabir.Icuiauros cnim * cbimcrain.fpeacs nobio faciTecuolucur. 23m
prima buiuslibclli pars piopc modum a no / biJ ablotuta htriara ad figura
ocucnicndu clTc po/ tauimus.ilt attm fignum coguitionis femine( pal lo:c
albcdmc rubcdtne)tcfe. cdfacntie. indicia oftcn/ ._ dit.fic figura rcru realium
foima imagtneqj tndtca/ bir.f utus ope raatc camtine condufs ree
apcricntur.binc no in/ iuria cjiuillum iunfconfultum onuus bumani iuris rubncas
pcr/ pauculis vcrfibus cumplcxum mcmo:i£ comcndaircacccpi.Di/ uiftonc
rcru-.ltttcraru i ffiUbaru coucrftone tatitares figuras mda gabimus-.tic rcbus
fober.tubo bona laodabuie lauda bili infccra. nemus fumcn rcfcrct.littcrarum
adtunctionc c6minucriooc:oe/ iractionc i altcr adiuncrionc mcmona cxcitabitor
.vt iftam ipfam mipfam cni oarabcttdo primg parti.m. i iungcndo fcqucnti fa/
cicmus Ibruna autem mcltus littaarum paucit atc confcribitur fic H.ftgmficat
tfta. £ jntum vcl p:inciptum aut vtruq-, vcrbia fimtle ctquireinus vt
innoccntes iguofccuiee.ttes fcnfitiua ad fcnfum refcratiir.23t
vifus:auditu6:odo:atu8:qtiod fi afpcctus clrattuo oirero feufu comutato
oiftiuguamtvt fimcc. capcllc piomoftidc. £ade ite dTc potcnt tfa licct fnia
otuafa aut varia iit 23ir.no igua ra malt miferis fuccurrc otfco: i ara mati
pomi vt naual Itgm ima go ftt nit il rcfcrt. 23erba noic fepc rcfcrut i
ecouctfo vt wfco amo Sducrbium itidem *r condam locd quondam. Unica littcra
p!a/ re? rcfcrrc pcrpulcbjum cft vt quodcunq5.XpcrfolTa a partc coz po:is
locetur nomen verbumq) variat vnn|?acfigura patcbit. £ tufde nomjnis realis
figura mcmorig cpptorimu c5fcrt mayicqj fi ita voci oef vt eiu8 oictiots voce
qua memo:ig co.neudarc cupi mus crp:f iTum cjtittt vt mdc8 fgpc: q6 ft fteri
ncqr ad alia oiucr ramus. 3 n fenfucnoiftsnificationcgqui uocaindagabimus.vt
Siftrum canis fgpc arma % qug bia fimtlia nouerimus. jBpcreft vt oc qrra
but^cjtremi voluiminisia par/ [I tc oteam 9 .3 n ^S tT ^ eni caiuiq^ rci
p:op:iu vocabn/ lum cxquifttii rcfcrur.f a tripamra fiir rcru.f.pcrfo/ uaru %
locoy: vcra ? ficra oicunf.pcrfona^ fut bgc/ 3mpcratoii8 trigoma:cotona
regis.pigcous % p:pfe cti fceptru.confulu fafccs % fccurte* Sfimi ponrificts
ryara: cardi/ naltupbfciniccus pilens.epifcopoy mirra. aurcacalcariainiUure oiguitatc.aurd
annuli 3ongq$ margarirg ? gcmg mcdicii. vnde no fninria
apoctaoictuarbitro:.3tgalicnudcque8 gcmie oucutus i auro "JMaro fccu
pcdire trabit Sriftotcle.leomarcis.aqutla J>o/ bancs.vitulus lurc.angclas
matbci. catbcnc lconar di.pccnnes ba filif .pdlisbarrolomgi. claucs ^ctri.
rctiaandreg. coclcg % galc/ rus 3 a ^^P° tc ^tos lactcus Huronij mfignia
rcfcrt. Tf j Oco:noicunf cuiufcuq^ loci pjiuata boua : bintZ$trgi.p:imo -***
gco:gieo:u.bicfe crcsilltcvcniutfglicuwvugar bozdfgtua Slibi.atq^ iniuffa vircfciir
gramina . Tlouc vtdcs croccos ctpno/ lus atocQndiamittttcbtir Ptfollcs fua
tbura fabet.at calibcs nudi fcrra : virofa pont 9 cafto:ca:£liadu palmco :s
epfrus equaru $ic coudu jagamtfcKcntia pnpura.Ualcntta rifn: mmUtene foo
piopiioqj bono ocnotabitur. O £rum infigma ftit.enfie tufticig.cqmtatio Iib:a.
bcrculca da *-* BafoitirudiniKgeoinetriscircmnu.aftrolabiu aftrologie.£t ca que
fup» oc partibus noftrfco:po:is c6incmo:auim 9 . vt Dif / co:die
ocntC3:memo:ie.autem: appofitamanusfionti «oculia obhuionio otgitom i vnguiu
inendicatio: i qug bis firoilia funt; Sunt nonulla qu£ sfi fimiHa funt tamcn
fuu aucto:e fequuntur vt funda baleares:arcus anglicos:baUfta bifpanos.Sut que.
p com/ parationcm tvabuwur vt paupcrtox £od:o: ottio: £rallo : pul/ cbtio:Tiarciffo.
]£lfquum eftvtoe camcmoiigpartc
oicamusque. owterom p:op:ia cft td cft oc fcnteritfjs :i que bta cong:uunt.£ft
aute fcntcntla non ca quam vulgus indocrojum credir.fcdea queplurimajconfcripra
perpaucis bcnc tfuaidi rationem crplicat :jn qua Renoa.loraa.teropue.pCTfona i
fcmcntie, Vis oiftinctc notantmr andem rationem ftlogifmi « argurocnta fibi
vendtcabunt. veraj uic medium vcl maio:cm ejctremitatem % mino:cm locis
collocabi mus .foabitis eniro p:emiffis intcllcctus c* fcfe infert conclBfto/
rtcm quc non colUgitur ntfi c% maio:i i mtnori cjctremitatc.DOe/ dium autcm in
piopoftto caufam coucluftouie illatg oicunt in qua Vtrtualitcr cffcctus
induditur.Ttunc iam oc bis qug animuro obtc ctant • ingcniun» acuunt:* memorie
bcnc fanc figna erprimut oi/ canm9.£)cquibustabulamouplicircroepictam in mcdium
af/ fcvam vt facilio: critus buic operi octur.Xabo: omnibus ocrroba tur «
ioarodum cum Iaodc nuctum auditojcs noftri tnde confc / qutvslcant. 3ntcrrcx
£qucs XHrcon^l^egliiaUirconfquw 3"to«Jt aurat 9 fularid fularte ourat*
£olon^abcr Scriptoi Ibcfaurari'2)f3cdicu* Xaupo Icolonarp Xofoj Ooj adconfumaut
tpccv>ntoutov:i^m\^aox\:aomsfmm/ fio: oiccndirfcribcndiq^ rctioncsmccn m n
aptua optimo cutqj tf ro iituluivmcmo7ig quoqj modus pun ist^acobi publicij
§lo:cn tuulumhyrioncinluccitigduasfodui ummcexpltciufunr, jdoltaugufon Ite.
i48i.piidic«ldi.&cccnibiw impxfTit 23aicU}0. 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 8 9
10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 cm 1 8 9 10 11 12 13 14 15 16 9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 8 9 10 11 12 13 14 IT. 16 11 12
13 14 u cm 1 7 H 9 10 11 12 13 14 15 16 o $ 2 7 8 10 11 12 13 14 15 16 17 18
19Oratoriae artis epitoma. Giacomo Pubblicio. Keywords: Deutero-Esperanto.
Refs.: Luigi Speranza, “Grice e Pubblicio.”
Commenti
Posta un commento