GRICE ITALO A-Z P PELA

 

Luigi Speranza -- Grice e Pelacani: la ragione conversazionale e l’implicatura conversazionale – la scuola di Parma -- filosofia emiliana --  filosofia italiana – Luigi Speranza  (Parma). Filosofo italiano. Parma, Emilia-Romagna. Grice: “At Oxford, Strawson used to confuse Pelacani with Pelacani!”. Lettore (Grice: “reader or lecturer?”) a Bologna, divenne consigliere di Visconti.  In questa veste si trova più volte coinvolto in processi per eresia montati da Giovanni XXII per gettare nella polvere il Visconti. Grande commentatore di Avicenna e Galeno. Treccani Dizionario biografico degl’italiani, Istituto dell'Enciclopedia. Saggi: “Circa intellectum possibilem et agentem”; “De unitate intellectus”; Utrum primum principium sive deus ipse sit potentie infinite”; “De generatione et corruptione"; “Questiones super tre metheorum.” Antonio Pelacani. Pelacani. Keywords: passivo/attivo; non-agens/agens. Refs.: Luigi Speranza, “Grice e Pelacani” – The Swimming-Pool Library.

 

Luigi Speranza -- Grice e Pelacani: la ragione conversazionale, la dialettica, e l’implicatura conversazionale – filosofia emiliana -- filosofia italiana – Luigi Speranza (Noceto). Filosofo italiano. Noceto, Parma, Emilia-Romagna. Grice: “Some like Pelacani, but Pelacani’s MY man.” Dottore diabolico. Grice: “I would call him a philosophical grammarian; he considers the topic of ‘meaning,’ ‘significatio,’ and agrees with me that ANYTHING can signify, a handwave, etc – hardly just ‘vox’! He is especially interested in ‘significatio naturaliter,’ which he explains, er, naturally. He deals with the concepts expressed by the different parts of speech – adverbs, etc. – and disapproves of the idea that the ‘arts’ of language are ’scientia.’ He saw himself, as I do, as a PHILOSOPHER, and would consider everything related to the language used by philosophers as PRO-PEDEUTIC --. Parente di Antonio P. Della sua medesima casata un altro filosofo. Frequenta la facoltà artium philosophie a Pavia, dove, come titolare della cattedra di magister philosophie et logice, delegato dal vescovo, diploma in arti un certo Bossi. Insegna a Bologna e Padova. Contesta molte regole della meccanica del LIZIO e sostenne l'applicazione di strumenti matematici per sostituire le regole obsolete. In particolare conduce studi sull'ottica nelle Quæstiones de perspectiva. Nel saggio De ponderibus si occupa di statica ed elabora in De proportionis una teoria del vuoto che si contrappone alle tesi del continuo dei fisici del Lizio. Si occupa anche del moto dei pianeti in Theorica planetarum e mette in discussione la cosmologia del Lizio negando che si puo sostenere l'incorruttibilità dei cieli e l'interpretazione teo-logica dell'esistenza di un primo motore immobile, vale a dire del divino. Nega quindi la possibilità delle dimostrazioni a posteriori dell'esistenza del divino e dell'immortalità dell'anima individuale. Concepisce la natura o l'universo come un ente ANIMATO -- ‘animismo – cf. Grice on ‘mean’ and ‘mean,’ ‘Smoke ‘means’ fire” --, un grande eterno animale in continuo movimento dove gl’esseri nascono per generazione spontanea e, quando gl’influssi astrali sono favorevoli, vengono alla luce anche l’anime intellettive umane. Riguardo alla morale, è convinto che gl’uomini deveno conformarsi alla virtù per sua libera scelta. Per il materialismo delle sue dottrine, il dottore diabolico, com'è soprannominato, è accusato d'eresia e condannato ma ciò non gl’impede d’essere apprezzato come un grande astrologo dai principi Carraresi di Padova e dalle corti dei sovrani tanto da ottenere di essere sepolto nel duomo di Parma. Gli si attribuiscono dei commenti a Witelo per una corretta interpretazione della prospettiva e a Bradwardine nell'opera questiones super tractatu "De proportionibus”. Beduerdini. Robolini, Notizie appartenenti alla storia della sua patria, Pavia. Memorie degli scrittori e letterati parmigiani raccolte da Affò (Stamperia reale, Bodoni), citato anche per la sua avarizia in Veratti, De' matematici italiani. Commentario storico, Majocchi, Codice diplomatico, Pavia,  Enciclopedia Garzanti di filosofia, Camerota, Nel segno di Masaccio: l'invenzione della prospettiva e la filosofia della percezione. Giunti, La scuola francescana di Oxford. Altri saggi: Quæstiones de anima, Firenze, Olschki; Super tractatus logice (Parigi, Vrin); Circa tractatum proportionum magistri Bradvardini (Parigi, Vrin); Super perspectiva communi (Parigi, Vrin); Quæstiones de anima: alle origini del libertinismo, Sorge, Napoli, Morano, Firenze, Sismel, Galluzzo. Scientia de ponderibus. Tractatus de ponderibus, Treccani Dizionario biografico degl’italiani, Istituto dell'Enciclopedia. Francesco P. is yet another of the P.. There are at least four of them: two Antonios, un Biagio, and one Francesco. QUÆSTIONES DIALECTICÆ; Quaestiones super tractatus logicales: quæstiones dialecticæ -- utrum dialectica sit scientia – arguitur quod non; VENEZIA, San Marco, Martanova, in Padova: hunc librum donavit eximius artium et medicinae doctor magister MARTANOVA (si veda) de Venetiis congregationi canonicorum regularium sancti Augustini ita ut tamen sit ad usum dictorum canonicorum in monte sancti Johannis in  Vicocis, torate pund nd Hai Cananci d an Astio dal convento di san Giovanni in Viridario; expliciunt regulæ questiones super tractatum compositæ per reverendum doctorem magistrum  Blaxium de Parma, Frater Johannes de Mediolano ordinis  Cruciterorum SCRIPSIT  hunc librum IN CARCERIBVS – “the best time to spend your time in jail” – H. P. Grice -- sancti Marci de VENEZIA; OXFORD, Bodleian Library, Canonici, miscellanco, explicit hic codex per Simonis eque manumque, leggere varianti formali: possiede in fine alla ultima questione, prima dell'explicit una raccolta di sophismata, diversamente dal ims di Venezia. (Su cio cfr. Le questioni dialetriche di P. da Parma, Medioevo, Padova, Quæstiones dialecticae, ms, Venezia, Mare, lat. De introductionibus de dialectica; Oxford, Bodleian Lib., utrum dialectica sit SCIENTIA et arguitur quod NON – ma un arte, cf. natura vs. Artifizio – ‘natural’ --; utrum dialectica sit scientia  [regina] scientiaram, arguitur quod NON; utrum in acquisitione scientiarum dialectica debeat esse prior et arguitur quod NON; utrum disputatio dialectica sit SERMO DVORVM, scilicet opponentis et respondentis -- et arguitur quod NON; utrum A SONO tamquam a priori  sit incoandum -- et arguitur quod NON; utrum hæe sit concedenda: SONVS est quicquid proprie auditu auris percipitur -- et arguitur quod NON; utrum vox SIGNIFICATIVA sit illa qua auditui ALIQVID REPRÆSENTAT et videtur quod NON; utrum vox SIGNIFICATIVA AD PLACITVM sit illa qua AD VOLVNTATEM INSTITVENDIS ALIQVID SIGNIFICAT -- et arguitur quod NON; utrum vox SIGNIFICATIVA NATVRALITER sit illa qua apud omnes idem segmticat;  utrum definitio data DE NOMINE sit bona cum dicitur nomen est vox etc.; utrum definitio data de VERBO sit bona et arguitur quod NON; utrum diffinitio data de ORATIONE sit sufficienter posita et arguitur statim quod NON; utrum PROPOSITIO sit ORATIO verum vel falsum significans -- et arguitur quod NON; utrum omnis propositio sit categorica vel ipotetica; utrum omnis propositio ipotetica sit quanta et arguo quod NON; utrum omnis propositio categorica sit aftirmativa vel negativa -- et arguitur quod NON; utrum quæcumque fuit contraria fuit universalis negativa eiusdem subieeti et eiusdem prædicati -- et arguitur quod NON; utrum omnis propositio sit necessaria, contingens, vel impossibilis et illa quæstio movetur super illum passum propositionum triplex est materia et statim probatur quod nulla sit  necessaria -- et arguo SIC; utrum contrariarum si una est vera et reliqua est falsa et statim -- arguitur quod NON; utrum possibile sit contradictoria simul esse vera vel falsa in aliqua materia -- et arguitur quod SIC; quia magister dicit quod lex subalternarum talis est quod si universalis est vera, particularis est vera et non e contra et ideo quæratur in quæstione utrum si universalis est vera particularis cius debeat esse vera et statim arguitur quod non; de conversionibus sit illa utrum omnis conversio sit bona consequentia -- et  arguitur quod NON; circa capitulum de ipoteticis sit prima quæstio; utrum definitio data de propositione ipotetica sit bona in qua dicit auctor propositio ipotetica est quæ habet duas categoricas principales partes sui -- et arguitur quod NON; utrum omnis conditionalis vera sit necessaria, falsa, aut impossibilis, quia illa quæstio duo quacrit, ideo argumentum (arguo O) primo contra primum, secundo contra secundum; utrum ad veritatem copulativæ requiratur utramque partem elus esse veram er hoc sufficiat et statim – et arguitur quod NON; utrum ad veritaten disiunative  requiratur alteram partem erus esse veram et hoc sufficit statim, patet quod NON; utrum ad veritatem causalis requiratur consequens sequi ex antecedente et hoc sufficit -- et arguitur quod NON. Non si trova nel testo di Pietro. Qui Biagio sviluppa un tema della logica di Occam sulle proposizioni causali. Scrive Biagio. Si consideras consequenter quæ sunt illæ de quibus non determinavit, ad hanc respondetu quæstio proposita quærit de una illarum, scilicet de causali de qua nihil dixit; utrum si aliquis terminus. positus in propositione steterit ratione alicuius SIGNI confuse et distributive contingat illum stare determinate alio confundente et illa quæstio rationabiliter quæritur propter quaddam  dicta in quæstione praccedenti, arguitur in questione pro parte negativa – quod NON; utrum si alquis terminus positus in propositiones stererit ratione alicuius signi confuse et distributive contingat illum stare determinate alio confundente et illa quuæstio rationabiliter quæritur propter quaddam dicta in quæstriones præcedenti — argutur in question pro parte negative – quod NON; utrum si aliquis TERMINVS positus in propositione steterit ratione alicuius signis confuse et distributive quæritur propter quadam dicta in queæstrione præcedenti, arguitur in quauestione pro parte negative – quod NON; utrum omnes duæ propositiones  modales ex eisdem terminis constitutæ se mutuo inferant in bona consequentia  et statim -- arguitur quod NON. De prædicabilibus; utrum prædicabilia sint *quinque* et non plura et arguitur quod prædicabilia sunt *plura quam quinque* et deinde quod pauciora. Primum argumentum est hoc, De prædicamentis, sit prima quæstio de prædicamentis utrum quando alterum de altero prædicatur de prædicato prædicetur de subiceto  et statim -- arguitur quod NON; utrum SVBSTANTIA sit GENVS GENERALISSIMVM  in prædicamento substantiæ  prædicatione essemill de quelbe ponibili possibili Vin prædicamento  substantiæ, Ista questio aliqua qværit et aliqua præsupponit. Arguam de primo supposito, dende de quæito; utrum substantiæ sit aliquod contrarium et statim -- videtur quod NON; utrum ab eo quod res est vel non est, ORATIO dicatur esse VERA VEL FALSA, vel sic, utrum omnis propositio habens correspondentiam rei dicatur esse vera, non habens  aulem  correspondentiam ex parte rei dicatur esse falsa; vel sie, ut ex co quad ita est sicut propositio principaliter SIGNIFICAT, ipsa propositio sit vera, ex co quod non ita est sicut propositio SIGNIFICAT, propositio dicatur esse falsa, et statim arguitar contra partem affirmativam – quod NON; utrum substantia quanta distinguatur a quantitate eius vel idem sit quod sua quantitas et extensio, sive quæram sub his verbis utrum omnis quantitas sit substantia vel qualitas; utrum eadem quantitas possit esse et dici continua et discreta et statim -- arguitur quod SIC; utrum quantitas sit genus generalissimum de predicamento quantitatis et statim apparet quod sie per autoritatem et per LIZIO; utrum hace sit vera 'omne tempus est' et statim -- arguitur quod NON; utrum numerus sit res numerata vel distinguatur ab eis et statim probo qued numerus non sit ipsa res numerata, sed quod potius ab ipsis rebus distinguatur; argumentum; utrum puncta sint in linea et statim -- arguitur quod SIC; utrum quantitati sit aliquod contrarium et statim -- videtur quod SIC; utrum quicumbue duo TERMINI qui sunt præradicabiles de se invicem in OLBLIQVO CASU sint possibiles in prædicamento ad aliquid et statim -- viderur quod SIC; utrum ab uno correlativorum ad aliud valeat consequentia; utrum RELATIO sit res distincta a rebus invicem relatis et importatis per terminos de prædicamento ad aliquid ut velim quarere in illa quæstione utrum paternitas sitilla res quæ est pater vel distincta a patre, dependentia sit res distincta a dependentia et statim arguo quod relatio sit res distincta a rebus invicem relatis [cf. H. P. Grice, ACTIONS AND EVENTS, PARIDE AMA ELENA); utrum quilibet terminus prædicabilis in quale si de prædicamento qualitatis -- et statim  arguo quod NON; utrum termini de predicamento qualitatis sint de se invicem prædicabiles de suis inferioribus cum his ADVERBIS 'magis et minus' -- et statim videtur quod NON; utrum proprium sit actionis ex se inferre passionem et est quærere utrum ab activo ad passivum valeat consequentia -- et statim arguitur quod NON.  DE CONSEQVENTIIS: utrum quælibet consequentia sit bona – et arguitur quod NON; utrum ex duabus PREMISSIS in modo et figura dispositis de necessitare sequatur aliqua CONCLVSIO  -- et statim viderur quod SIC; utrum quilibet SYLLOGISMVS sit BONA CONSEQVENTIA -- et statim apparet quod NON; utrum licitum sit ex puris negativis sillogisare et statim per plura argumenta videtur quod sie; utrum negativa possit inferre affirmativam -- statim videtur quod SIC; utrum qualiber CONSEQUENTIA cuius ANTECEDENS est impossibile sit BONA et hoc est quærere illud quod communiter logici quærunt, scilicet utrum ad impossibile sequatur quodlibet vel sequi possit -- et statim arguo pluribus argumentis quod NON; utrum quælibet CONSEQVENTIA curus CONSEQVENS est necessarium sit BONA et hoc est quærere utrum necessarium sequatur ad quodlibet -- et arguitur quod NON; utrum possibile sit ex veris sequi falsum -- et arguitur quod SIC; utrum qualibet proposition SIGNIFICET sicut ad eam sequitur – et statim arguitur quod NON, per multa iconvenientia. De locis, circa locos sit prima questio utrum QVATVOR SINT SPECIES ARGVMENTATIONIS, scilicer SYLLOGISMUS, INDVCTIO, ENTIMEMA (H. P. Grice, “Implicit reasoning”) et EXEMPLVM; CONSEQVENTIA BONA -- et arguitur quod NON; utrum CONSEQUENTIÆ tenentes vel quæ vigorantur per locum a toto in quantitate ad cius partem sunt bonæ -- et statim arguitur quod NON; utrum consequentia qua arguitur a toto in modo ad eius partem sit bona -- et statim arguitur quod NON; utrum a toto in loco ad cius partem sit CONSEQUENTIA bona -- et statim arguitur quod NON; utrum a toto in tempore ad eius partem sit BONA CONSEQVENTIA -- et arguitur quod NON; utrum quæ libet talis consequentia valeat: generatio huius castri vel civitaris est BONA CONSEQVENTIA, igitur hoc castrum est bonum vel illa civitas. Similiter quæro de illa consequentia: corruptio istius hominis vel illius mulieris est bona, igiur ille homo fuit malus vel illa mulier, et hoc est quærere idem quod sequeretur utrum a generatione ad generatum, similiter a corruptione ad corruptum, sit bona equitare est bonum, igitur equus est bonus – arguitur quod NON; utrum a  disiuncta cum opposito unius partis ad aliam partem veleat consequentia, et hoc est quærere utrum consequentia quæ vigoratur per locum a contradictoriis fuerit bona – et statim videtur quod NON.CONCLUSIONES DE CONSEQUENTIS  VENEZLA, Marc, Bessarione, Valentinelli, quæstiones ordinatæ per me Blasium de Parma, quaccumque CONSEQVENTIA posita nulla talis est mala, sed quælibet bona.  Si tratta dell'elenco di petitiones di logica 'de consequentiis', seguite da conclusioni, non di Physica come ritenuto dal THORNDIKE (A History, GRANT (Blasius of Parma, in Dictionary of scientific Biography, ad vocem, New-York, et sie sit finis sententiæ conclusivæ totalis libri Ethicorum Aristotelis secundum  in domo filiorum quondam magistri Jofredi Ferrariæ». Segue Elenchus quæstionum ordinatarum per me Blaxium de Parma e segue Tabula quæstionum Johannis Buridani super libris Ethicorum. QUESTIONES PERSPECTIVÆ  Quæstiones perspectivæ, incipit :«uæritur utrum pro visione causanda necesse sit ponere species diffusas ab obiecto in oculum et arguítur primo quod non»; 1) FERRARA, Pavia, VENEZIA, San Marco, Valentinelli, expliciunt quæstiones super perspectiva scriptæ;  OXFORD, Bdl. Canonici, misc.quæstione super aliquibus propositionibus primac partis perspectivæ (copia incompleta); OXFORD, Bdl. Canon, misc, FIRENZE, Laurenziana, Plut. in Firenze, cfr. I Studi sulla prospettia medtevale. Torno, Giappichelli, e per la edizione da questo ms. delle questiones I, qu. 14 € 16, e Ill qu. 3, de iride, cfr. Le questioni di  perspectival di P., "Rinascimento", FIRENZE, Laur. Ashburnham; MILANO, Ambrosiana, con figure seguito da Opus Prosdocimi super Jo. de Sacrobosco tractatum de sphæra, segue: Collectanca ex Thadeo de Parma super Theorica planetarum Gerardi Cremonensis; 8) MILANO, Ambrosiana, si arresta alla quæstio -- MILANO, Ambrosiana, in Pavia, Explicit opus eximii viri  artium et mediciac doctons magistri Blasi Parmensis super propositionibus et conclusionibus perspectivis scriptum per me magistrum Marinum sacrac theologiæ doctorem de Castignano ordinis Minorum provinciæ Marchæ Anchonitanæ dum Papiæ studens essem discipulus magistri  Francisci de  P. film supradicti auctoris VATICANO, Vat. Barb., lat.; dopo la tabula quæstionum si legge: Explicit opus eximii viri artium et medicinæ doctoris magistri Blaxii Parmensis super propositionibus et conclusionibus perspectivis scriptum per me Theodoricum Goth almanum, seguito probabilmente dalla perspectiva communis d iPeckham  (non menzionato da David Lindberg ed., PECKHAM, Perspectiva communis, Madison, VATICANO, Vat. lat., vet sic finitæ sunt quæstiones perspectivæ secundum Blaxium de Parma, deo gratias; expliciunt quæstiones super perspectivam communem secundum famosissimum artium monarcham et philosophum dominum magistrum Blasium de Parma». Si trova citata 'l'illusione ottica che gli capito a Busseto, che non si trova, ovviamente, nelle copie anteriori a quella data e che costituiscono un diverso gruppo di questioni di prospettiva; VIENNA, Nationalbibliothck, edizione delle questioni del primo libro da questo ms. a cura di ALISSIO, Rivista critica di storia della filosofia", VIENNA, Nationalbibliothek, LODI, Biblioteca, PARMA, Bibl. Palatina, fondo parmense codex, trascritto da Pasini dal codice della Biblioteca Marciana di Venezia con una dichiarazione del Valentinelli;  NEW YORK, Columbia, Plimpton (Boncompagni). SIVIGLIA, Colombina, EXPOSITIONES e QUÆSTIONES DE CÆLO  EXPOSITIONES DE CÆLO  Expositiones o summa de cælo, datata in Bologna, incipit: «obmissis  causis aliis  super libro decacloct mundo compilata per famosissimum artium doctorem  magistrum P. in Bononia: ROMA, Angelica, VIENNA, Nationalbibliothek, copiata, ma stesa a Bologna: Explicit summa super librum de cælo et mundo compilata per famosissimum artium doctorem magistrum P. in Bononia recollecta anno domini M COCEXXx in scolis reverendi doctoris.. scripta per manum  Nicolinum artium nune studentem M'OCCe LI die quarta Marti, amen, in felicissimo studio paduano». (efr, anche FRANz UNTERKRCHER, Die datierten  Handschriften der Oesterreicheschen Nationalbibliothel Vienna, QUESTIONES DE CÆLO  Questiones de cælo Alberti de Saxonia datæ per magistrum Blasium de Parma: ROMA, Angelica: si tratta va del testo delle quæstiones de cælo di Alberto, seguite quindi da quelle di Biagio, Imapit e, quindi, delle quæstiones de cælo di Alberto: Prologo, scælo et mundo Aristoteles considerat de totali mundo et detractatu primi libri partiali concludere et volo ergo circa illud tractare duas quæstiones quarum prima est ista (incipit): utrum cuilibet corpori simplici insit tamen unus motus simplex». Tale incipit corrisponde con quello del ms.  Monaco lat. del Vat. Palatino, lat. 980, ft. 88ra-117 ra, opera ristampata a Parigi,  come questiones de cælo Alberti de Saxonta; altra copia è ms. Roma, Angelica, di questa copia si legge: «Expliciunt questiones super primo libro cæli et mundi Aristotelis secundum Albertum Novum de Saxonia per me Anthonium de Armannis de Regio tune Bononiæ studentem in artibus 1368 dic 18 februarto (cir. Anche THORNIKE - KIRE, Catalogue of Incipits, Londra.  Dunque a f. 37va del ms. Angelica, 595 iniziano le questiones de cælo di Biagio probabilmente dalla 12- questione perche corrispondono con la questione 12' del primo libro contenute nel ms. Milano, Ambrosiana, sup-,  quacitur con sorenti in de nece ente e posit perpean parole:  vexpliciunt quæstiones primi libri de cælo et mundo secundum Blasium expliciunt questiones de caclo et mundo datæ per magistrum Blasium de Parma doctorem reverendum ».Su ciò in particolare cfr. FEDERICE ViscoviNi, Note sur la circulation du commentatre d'Albert de Saxe an 'De cælo' d'Aristote en Italie, in Itéraire d'Albert de Saxe, a cura di J, Biard,  Paris, Ven.  ROMA, Biblioteca Angelica, quæstiones de cælo per Blasium de Parma (incompleto con ordine diverso delle quæstiones rispetto alla copia di Milano, Ambr.: incipit, «quacritur primo circa primum de cælo et mundo utrum omnis quantitas sit divisibilis in semper divisibilia». Si trovano Notæ di Problemata: «Nota aliqua... problemata, primum quia causam agens in os sicut ignis prima sui actione... et per consequens nigrum et hacc est causa problemas huus, has veriticationes dixit magister ille Blasius in scolis suis -- Sic sint finitæ istæ quæstiones de caclo secundum Blaxium de Parma»: MILANO, Ambrosiana, quæstiones de caclo et mundo  scriptæ pro magistro Antonio de Abruzio, expliciunt  Basi de Faih iphe pro hig to Atono de Ardetoris hagsri  Tabula questionum de cælo  VATICANO, ms. Var. lat. QUESTIO DISPUTATA DE TACTU CORPORUM DURORUM  1J OXFORD, Bdl. Canonici, mise. quæriturutrum duo corpora dura possint se tangere Blaxii de Pelacanis de Parma famosi doctoris parisini, incipit, «quæritur utrum duo corpora dura possini se tangere) VENEZIA, Bibl. Marciana, Valentinelli, Dabitatur utrum duo corpora dura vel plana possint se tangere;3) BOLOGNA, Bibl. Universitaria, Edizione, per Scoto, Venezia, UTRUM SPHÆRICUM TANGAT PLANUM IN PUNCTO  OXFORD, Bdi. Lib. Canonici, mise.utrum sphærcum tangat planum in puncto et posito super planum tangat  in cui dice espressamente che non è una questione che riguarda la filosofia naturale, quanto invece la geometria  QUÆSTIONES DE SPHÆRA  PARMA, Bibl. Palatina, fondo parmense, quæstiones super tractatum sphærac Johannis de Sacrobosco per Blasium de Parma, doctorem excellentissimum mathematicum singularem circa tractatum de sphacra, primo quacritur utrum diffinitio de sphæra sit bona qua dicitur sphacra est transitus. Expletæ sunt quæstiones de sphæra secundum venerabilem doctorem magistrum Blasium de Parma Parisiensem"-  QUÆSTIONES e TRACTATUS DE PONDERIBUS  Quæstiones de ponderibus: 1) MILANO, Biblioteca Ambrosiana, Et ideo ad instantiam amicorum ego Blaxius Lombardus de P. de P'armadum Parisius me visitabat (sic), volui aliqua dubia super tractatum de ponderibus inquirere et illa conclusionibus et corollariis posse meo declarare -- primo quæritur utrum omnis ponderosi motus sit ad medium, arguitur quod non. Ad rationes potest patere solutio per ea quæ dicta sunt. Expletæ sunt quæstiones super tractatum de ponderibus compilatæ et ordinatæ per magistrum Blaxium de Pellacanis de Parma artium doctorem eminentissimum». Tractatus de ponderibus. FIRENZE, Nazionale, Conventi Soppressi, San Marco, Tractatus de ponderibus magistri Blasit de Parma «Explicit tractatus de ponderibus ordinatus per magistrum Blasium de Parma tempore magnarum vacationame (codice appartenuto a Cosimo de' Medici, cfr. GARIN, Storia di Milano, Milano, PARIGL, Bibl. Nat., lat. ed. E. Moody-M.CLAGETT, The Medieval Science of Weights, Madison -- Napoli.  CONCLUSIONES DE GENERATIONE ET CORRUPTIONE  Conclusiones de generatione et corruptione: VATICANO, ms. Urb. lat. conclusiones Blasii de generatione et corruptione scriptæ per me Antonium artium scolarem Bononiæ studentem. De generatione iste est liber de generatione quem inter alios libros naturales volo in tertio loco situari ut sie dicam -- et sic finitur sententia primi libri de generatione edita ab eximio doctore artium magistro Blaxio de Parma.  (Dje mistione, iste est secundus liber. Expliciunt conclusiones primi et secundi de generatione et corruptione compilatæ per eximium artium doctorem magistrum Blaxium de Parma scriptæ per me Antonium artium scolarem Bononiæ studentem, QUESTIONES DE GENERATIONE ET CORRUPTIONE  Questiones de generatione et corruptione: VATICANO, Vat. Chigi, scritte a Bologna dopo le qu. de cælo, Padi de Mar hode Vinisa 0, au sa Nel arigacura  in legno del codice si legge, infatti, «Blasius de Parma, Paduæ doctor de generatione et corruptione, de meteororum, de anima prin et secundi physicorum collezit Marinus de Lagoussao, Incipit: «circa primum librum de generatione et corruptione quæritur utrum sit nobis evidens aliquid posse simpliciter generare; f. 58vb: «expliciunt quæstiones primi libri et secundi degeneratione et corruptione secundum reverendum doctorem magistrum Blaxium de Parma scriptæ per me Marinum de Lagonissa».  QUESTIONES METHEORORUM  VATICANO, Vat. Chigi. Primo quacritur circa primum librum metheororum utrum iste mundus generabilium et corruptibilium gubernetur a caclo»; f. 74va: «Expliciunt quæstiones primi libri metheororum factæ per egregium virum magistrum  Blaxium de Parma omnium liberalium artium protessorem et incipiunt quæstiones secundi libri; tabula quæstionum pri-mi, secundi, tertii et quarti metheororum: ROMA, ms. Vat. lat. Expliciunt quæstiones super libris quattuor metheororum secundum magistrum Blasium de Parma»; FIRENZE, Laurenziana, Expliciunt quæstiones totius libri metheororum recollectæ sub reverendo et excellenti artium doctore magistro Blaxio de Pelacanis de Parma et scriptæ per me Barnabutium de Favero in monte Silice tempore quo pestis vigebat Paduac  CHICAGO, Universitaria,  copia non completa, alcune questioni de diversi libri mancanti: «Expliciunt questiones super libro methaurorum Aristotelis quas compilavit magister Blasius de Parma completæ et scriptæ per me magistrum Johannem de Medicis deyter (P) Tabula quæstionum methaurorum  VATICANO, ms. Vat. lat. Tabula delle prime 16 questioni del primo libro, CONCLUSIONES DE ANIMA. VATICANO, Urb, lat. [BJonorum honorabilium nottam... iste est primus tractatus hurus primi libri de anma habens unicum capitulum quod dividitur in tot partes quot sunt conclusiones in co... nobis necessario non insunt. Expliciunt conclusiones super tribus libris de anima compilatæ per magistrum Blaxium de Parma. Amen PADOVA, mutilo dell'inizio,, ma carte in materia et hoe est philosophia. Expliciunt conclusiones super libris de anima secundum eximium doctorem magistrum Blasium de Parma per me fratrem Antonium ordinis Servorume.  Biagio segue fedelmente il testo della translatio antiqua del de anma come è pubblicato, con il commento di Averroé nella edizione giuntina.  Le due copie, una contenuta nel Var. Urb. lat. e l'altra a  Padova, Bibl. Univ., corrispondono tedelmente,  compilata da Bragio come risulta dall'expliat: expliciunt conclusiones super tribus hbris de anima compilatæ per magistrum Blaxium de Parma, Amen Il ms. Padova, Bibl, Univ. ha alcune carte strappate, ma è identico al Vaticano. Differenza rilevante che abbiamo riscontrato da una collazione tra le due copie è l'introduzione nel ms. Urb. lat. delle opiniones antiquorum de anima, mancanti nel seguito del Padovano, Univ., e non perché la carta sia stata strappata. In questo ms. Urb. lat. a proposito dell'opiniones antiquorum. riferite per esteso e mancanti nel padovano: «errores antiquorum et hoc secundum Bridanm, quia hos Blaxius non recitavit de anima. Inoltre esistono alcune differenze tra le due copie, che sono, a nostro avviso, molto importanti. E sulla base di questa diversità che abbiamo supposto che la copia del manoscritto padovano sia un poco anteriore a quella del vaticano e da collocarsi, forse, in un periodo anteriore alla condanna del vescovo di Pavia per la forza di una espressione che si trova nelle prime carte e che viene por modilicata nella copia del manoscritto Urb. lat, compilata da Biagio, Biagio corregge in altri termini l'espressione materia regitiva totius universi quæ est ipse deus», con natura regitiva totius universi quæ est ipse deus. Diamo qui la collazione delle due copie da cui risulta la correzione. PADOVA Hic asculta quod licet in conclusione dicatur quod generare sit generalissimum seu naturalissimum  viventibus etc., non intelligitur tamen qued hace operatio quæ est generare sit cateris perfectior et magis intenta a generante, quia non est dubium quad  unum quodque animatum principalius intendit conservare seipsum quam generare.  Sed tamen  verum est quodp er conservationem  specier  hacc operatio est maxime intenta ab agente particulari et materia regitiva  totins inversi quæ est ipse dense. VATICANO,  Vat. Urb. lat, Hie asculta quod licet in conclusione dicatur quod  generare sit  generalissimumseu naturalissimums  viventibus ete., non intelligitur tamen quod hace operatio quæ est generare sit cacteris perfection et magis intenta a generante, quia non est dubium quod  uodque  animacum principa intendit conservare seipsum Sed tammen verum per conservationem speci  hace operatio est maxime intenta agente particulari et a matura regitiva totins  universi gide est ip  QUÆSTIONES DE ANIMA  VATICANO, Vat. Chig, Circa primum librum de anima primo quacritur utrum aliqua notitia sit nobis possibilis. Expliciunt quæstiones primi, secundi et terti libri de anima datæ per excellentem artium doctorem Blaxium de Parma, recollectæ  Adsit principio Sancta Maria meo, amen, Utrum aliqua notitia sit nobis possibilis. Expliciunt quæstiones super libris tribus de anima, disputatæ Paduæ per reverendissimum et egregium artium doctorem  Magistrum Blasium de Parma [.. Expletac Paduæ, ma prima augusti die. Tabula questionum de anima secundum magistrum Blasium de Parma, doctorem dyabolicum. Queste due copie corrispondono fedelmente. Vat. Chig. Circa primum librum de anima primo quæritur utrum aliqua notitia sit nobis possibilis. Et arguitur quod non. Primum argumentum: staliqua  notitia esset nobis possibilis maxime.  Consequenter quæritur secundo utrum de anima sit nobis  aliqua notitia possibilis. Consequenter quæritur  utrum cognitiones distinctæ distinguantur proporzionaliter secundum distinetionem suorum obiectorum Consequenter quæritur quarto utrum diversæ scientiæ  proportionaliter se excedant  secundum excessum obiectorum. Consequenter quæritur utrum scientia de anima sit alfis  scientiis difficilion.  Consequenter quæritur  utrum cognito unius rei possit causare cognitionem alterius rei. Consequenter quacritur  septimo utrum spericumpositum supri  planumtangatipsum praccisem puncto.  Utrum anima intellectiva possit a corpore separari.  Ms. Napoli, Bibl. Naz. Adsit principio Sancta Maria Utrum aliqua notitia sit nobis possibilis. Arguitur qued non. Si aliqua notitia esset nobis possibilis maxime esset ilia. Consequenter  quacratur  utrum de anima sit nobis aliqua  notitia possibilis. Consequenter quæritur utrum cognitiones distinctæ distinguantur  proportionaliter spundum distinctionem suorum obiectorum.  Consequenter quæritur  utrum diversæ scientiæ proportionaliter se excedant secundum exces-  sum obiectorum. Consequenter quæritur utrum scientia de anima sit aliis scientiis difficilior. Consequenter quæritur  utrum cognitio unius rei possit causare cognitionem alterius rei. Consequenter quænturutram spericum positum supra planum tangat  ipsum precise in puncto.  Consequenter quæritur utum  animaintellectiva possitacorporeseparan.Quæritur primo circa secundum de anima et sit prima quæstio scilicet utrum omne vivens sit compositum ex duplici substantia, ut puta ex amma et corpore. Consequenter quacritur utrum diffinitio de anima sit sufficienter posita qua dicitur anima  est actus primus substantialis.   Consequenter quærtur utrum ex anima et corpore fiatunum.  Consequenter quærtur utrum in qualibet creatura rationali anima intellectiva sit distincta a  sensitiva et vegetativa crus. Consequenter quæritur utrum in homine anima intellectiva sit tota in toto et in qualibet parte ipsius hominis, Quæritur utrum in latitudine viventium sit essentialis perfectio penes accessum ad  summum attendenda.  Quacritur utrum naturalissimum sit unumquodque  generare sibi tale quale est.  Quacritur utrum qualitas in vigore proprio possit formam  substantialem producere.  Si combusebile non dehvat augeaturignis  quantum libet in infinitum.  Consequenter quæritur  utrum animal possit nutriri ex  impiei de Comequente quærinur  utrumomne animal dum vivie nutsarur. Consequenter  quæritu  utrum exures sit appetitus calidi et sicci.  Conseguenter quæritur utrum sensus sit virtus paxiva.  1HConscquenterquænturtrum  species conserventur in organo sensus temporaliter in abisentia obicetorum.  Consequenter quæritur  utrum omne quod apparet sit tale, Quæro istam quæstionem circa materiam secundi utrum omne vivens sit compositum ex duplici substantia, ut puta ex anima et corpore.  Quæro istam quæstionem utrum definitio de anima sit sufficienter posita, qua dicitur anima est actus primus substantialis. Quæro istam quæstionem utrum ex anima et corpore fiat unum, Quacro istam quæstionem utrum in qualibet creatura rationali anima intellectiva sit distineta a sensitiva et vegetativa eiusdem. Quæro istam quæstionem utrum in homine anima intellectiva sit tota in toto et in qualibet parte  ipsius hominis.  Quæro utrum in latitudine viventium sit essentialis perfectio penes accessum ad summum attendenda. Quacritur utrum naturalissimum sit unumquodque  generare sibi tale quale ipsum est.  Quacritur utrum qualitas in vigore proprio possit tormam  substantialem producere. Quæritur utrumsi combustibile non deficiat augeatur ignis  quantumliber in infinitum.  Quacritur utrum animal possit nutriri ex simplici elemento. Quacritur utrum omne  animal dum vivit nutriatur. Quæritur utrum esuries sit appetitus calidi et sicci,  Quacritur utrum sensus sit  virtus passiva.  Quæritur utrum species conserventur in organo sensus temporaliter in absenta obrectorum. Quæritur utrum omne quod apparer sit tale tantum et ubitantum et ubi, quale et quantum et ubi apparet quæ quæstio consucta est proponi sub hac forma, Consequenter quæritur utrum lumen multiplicetur per medium subito et in istanti.  Consequenter quacritur utrum visio fiat in istanti. Consequenter quæritur utrum possibile sit aliquem sonum esse vel bert  Consequenter quæritur utrum idem sonus possit a pluribus audiri. Consequenter queritur  utrum  odor multiplicetur  spiritualiter per medium.  Consequenter quenturutrum  sensus tactus sit inus ct non plures, Consequenter quænturutrum duo corpora dura possint se tangere. Consequenter quæritur utrum ad  sentiendum tangibile  requiratur medium extrinsecum.  Conseguenter guæntur  utrum quinque sint sensus exteriores et non plures nec pauciores.  Consequenter quæritur utrum sensibile positum supra sensum causet sensitionem. Consequenter quæritur utrum evidenti ratione ostendi possit sensum communem esse ponendum. Consequenter quac-  ntur urum oranum sensus communs  sit in cerebro vel in corde. Et hace hie sit finis questionum secundi libri de anima.  quale quantum et ubi apparet.  Quacritur utrum lumen multiplicetur per medium subito et in istanti.  Quæritur utrum visio fiat in instanti.  Quacritur utrum possibi le sit aliquem sonum esse vel hier. Quæstio sit ista utrum idem sonus possit simul a pluribus audiri. Quæritur utrum odor multiplicetur spiritualiter per medium. Quæritur utrum sensus tactus sit unus et non plures. Quæritur utrum duo corpora possint se tangere. Quæritur utrum ad sentiendum tangibile requiratur medium extrinsecum. Quacriturutrum quinque sint sensus exteriores et non plures nec pauciores.  Queriturutrum sensibile positum supra sensum causet sensationem.  Quæritur utrum evidenti ratione ostendi possit sensum communem esse ponendum.  Quacritur utrum  scnsuS commanis organum sit in  cerebro vel potius in corde... explicit secundus de anima.  Dubitatur circa tertium hbrum de anima et quæritur primo utrum intellectus humanus pati possit ab aliquo agente. Conseguenter guæritar  utrum possit persuaderi quod intellectus humanus sit denudatus ab omni qualitate. quæritur utrum intellectus humanus pati  possit ab aliquo agente.  Quacritur utrum possit persuaderi  intellectus  numanus sit denudatus ab omni  qualitate.  Quacritur utrum omnis veritas possit ab intellectu cognosci.  Quæritur utrum  intellectus humanus possit intelli-  gere quod non est. Consequenter quæritur utrum intellectus possit simul plura intelligere. Consequenter quæritur utrum per speciem lapidis intellectus  intelligat se ipsum. Consequenter quæntur utrum actus intelligendi et habitus et cum hoe species, sint idem quod anima actualiter vel habitualiter intelligens. Consequenter quacritur utrum voluntas sit praccisa causa activa suæ volitionis et nolitionis.  Consequenter quæritur utrum voluntas humana in utramgue partem contradictionis sit libera. Quacritur utrum principium motus localis in corporibus viventibus sit anima vegetativa vel sensitiva an magis intellectiva.  Ultimo quæritur utrum natura in erus operibus deficiat in necessaris et habundet in superfluis;  Expliciunt  Guarde anima rima peredi leneri  artium doctorem Blaxium de Parma recollectæ per me Marinum de  Leonissa in studio Paduano deo gratias ad cuius finem me perducat qui vivit per infinita saccula amen amen amen.  Incipit tabula praccedentium quæstionum super libro de anima.  Utrum omnis veritas possit  ab intellectu cognosci. Quacritur utrum intellectus humanus possit intelligere quod non est.  Quacriturutrum intellectus  possit simul plura intelligere.  Quæritur utrum per speciem lapidis intellectus intelligat  sespsum.  Quacritur utrum actus intelligendi et habitus et cum hoc species, sint idem quod ipsa anima actualiter vel habitualiter intelligens.  Utrum voluntas sit præcisa causa activa suæ volitionis et nolitionis. Utrum voluntas humana in utraque (partem] contradictionis sit libera. Quacritur utrum  principium motus localis in  corporibus viventibus sir anima vegetativa vel sensitiva an magis intellectiva.  Quæritur utrum natura ineius operibus deficiat in necessaris et habunder in supertluis, Expliciunt questiones super libris tribus de anima.  disputata Paduæ per reverendissi-mum et egregium artium doctorem  Magistrum Blasium de Parma, deo Mesi nome sei en sicci Expletæ Paduæ prima augusti die. Tabula quæstionum de anima secundum magistrum Blasium de  Parma doctorem dvabolicum.  CONCLUSIONES e QUÆSTIONES PHYSICORUM  CONCLUSIONES PHYSICORUM  TREVISO, Bibl. Comunale, raccolte da un discepolo l'ultima cifra è andata perduta nella rilegatura): *Glose per Blasium de Parma super librum physicorum utiles cumanima boni philosophi (Buridano secondoil ms.), Incipiunt recolecte (.)per  Blasium de Parma super libro physicorum»; t. 43vs «Explicit compendium recollectarum super 8 libros physicorum per dominum magistrum Blastum de Parma- (per Matheum de Tervixio): f. 13va: «Et finis questionum secundi libri physicorum que sunt recolecte per me Matheium de Tervixio philosophum minimum ex dictis valentium doctorum 138 »,  QUESTIONES PHYSICORUM VATICANO, Vat Chigi, O. IV, 41, sec. XIV, ff. 226r-280vb, prima redazione limitata al primo e secondo libro della física, questione settima del secondo libro. Incipit« Circa primum librum physicorum quæritur primo et su prima questio in ordine, utrum nobis de rebus naturalibus sit possibile aliqua cognitio sensitiva vel intellectiva, expliciunt quæstiones primi libri physicorum recollectæ per me Marinum sub reverendo doctore magistro Blaxio de Parma in studio paduano ordinane legente Padova  IUDICIUM  In quodam iudicio magistri Blasii de Parma, ms. VATICANO, Reg, lat., 1973, ff, 48rb-vb, incipit: «qui maxime se diligit»; cfr, la edizione,  Rinascimento Firenze  Pavia  QUESTIONES SUPER TRACTATUM DE PROPORTIONIBUS THOMÆ BRADWARDINI  Esistono due redazioni diverse di questa opera. Le seguenti tre corrispon-dono salvo lievi varianti formali sebbene una di esse sia stata corretta e rivista in parte da Biagio e in parte da Pietro de Raimundis de Cumis, contengono 12 questiom; una quarta copia non corrisponde e contiene salo 11 questioni.  VENEZIA, San Marco, lat. codice posseduto da Marcanova, le questioni di Biagio sono,  Bradvardin anglico sacræ paginæ professore scriptæ et completæ per me Andream de Castello, questiones super eisdem proportionibus secundum magistrum Blasium artium venerabilem doctorem. Incipit: счастисит ситса proportones utrum conungar  omnem motum alteri in  velocitate et tarditate proportionar. Negative:  arguitur primos; t. 37ra:  «expliciant questiones super tractatum de proportionibus utrum contingat omnem motum alter in velocitate et proportionibus secundum venerabilem doctorem magistrum Blaxium de Parma scriptæ per me Andream de Castel-lo Bononiæ: OXFORD, Bdl. Lib., Canonici, mise, expliciunt  questiones magistri Blaxii super tractatum proportionum Bardvardini, amen»; VATICANO, Var. lat.,  se-guito da carte bianche, testo rivisto in parte da Biagio e da Raimondo da Cuma: incipit: quæstiones super tractatum proportionum magistri Thomac  Berverdini ab eximio artium doctore monarchaque domino magistro Blaxio de Parma «utrum contingat ombem motum alteri in velocitate et tarditate proportionarie; si legge istas quæstiones super tractatum de proportonibus ego frater Petrus de Raymumdis de Cumis emi a magistro Jacobo de Panicalibus artium et medicinæ doctore et ipsas pro parte correxit magister Blaxis de l'arma huius operis compilator, in residuo autem pars ego correxi».  Una redazione diversa, più breve che comprende solo 11 questioni si trova  AMILANO, Ambrosiana, Expletæ suntquæstiones  super tractatum de proportionibus Tomæ Bervardini compilate per magistrum Blaxium Pelacanum de Parma, incipit: «utrum intensio qualitatis attendatur penes accessum ad summum gradum vel penes recessum a non gradu-, la quæsto e mutta; segue la seconda, f, 6ra, «consequenter quacritur  proprianemi edit pre ioni, taranel dabi, si sandra:  ROMA, Angelica, Su cio cfr. in particolare il muo studio Due comment anonimi al Tractatus proportionum di Bradwardine, Rinascimento, QUESTIONES DE LATITUDINIBUS FORMARUM  Esistono tre redazioni diverse con particolare riguardo alla prima questio-ne. Primo gruppo: 1) OXFORD, Bdl. Lib., Canonici, misc.; esse seguono l'explicit delle crusdem tractatus de latitudimbus formarum quæritur primo utrum alicurus formæ set latitudo unforms quod non.., exphcunt questiones super tractatu de latitudinibus formarum datæ per venerabilem artium doctorem magistrum Blaxium de Parma per me Donatum de Monte artium doctorêm et in medicina studentem, regnante domino Francisco de Francia Paduæ secunda vice Amen MILANO, Ambrosiana, circa tractatum de  -latitudinibus formarum quæro primo utrum cuiuslibet formæ latitudo est  coitounde l difinis con litur quad die (quesa prima pratione, por  questa prima questione si avrebbero dunque, tre stesure diverse). F.  «Explicitæ sunt questiones super tractatu de latitudinibus formarum editæ et ordinatæ per me Biaxium Pelacanum parmenseme, Un secondo gruppo di mss, contiene le questioni de latitudinibus formarum in una redazione quasi uguale, salvo licvi varianti formali, con le prime ediziom di questa opera, Padova, per Matteo Cerdone, Venezia,  per Scoto, La redazione della I questione è diversa da quella d ei 2 mss. sopra citati: FIRENZE, Laurenziana, Ashburnham, quæstiones de latitudinibusformarum, mapu  quæritur  primoutrum  cuushbet formæ latitudo sit uniformis vel dillormis et arguitur primo quad non de forma substantiali ut de anima intellectiva quæ est indivisibilis»; expliciunt quæstiones super tractatum de latitudinibus formarum determinatæ per venerandum doctorem magistrum Blasium de Palma (sic) scriptæ per manum Roberti de sancto Petro» VATICANO, Vat.  lat, SIENA, Comunale, expliciunt quæstiones super tractatu de latitudinibus formarum edito a magistro Blasio subtilissimo viro de Parma Paduæ vero scripto per me fratrem Johannem Angeli Senensem ordinis prædicatorum OXFORD, Bdl. Lib. Canonici, quæritur primo utrum cuiuslibet tormæ latitudo sit uniformis vel difformis et primo arguitur quod non de forma substantial ut de anima intellectiva quæ, expliciunt questiones utiles super tractatum de latitudinibus magistri Blaxii de Parma per me Vendraninum scholarem artium 1404 die 19ª Man stante discordia non modica inter Venetos et dominum Pad.». Questa copia ha maggiori varianti rispetto alle altre tre.  QUÆSTIO DISPVTATA DE INTENSIONE  ET REMISSIONE FORMARUM  1) OXFORD, Bdi, Lab., Canonici, musc. sit aliqua qualitas posse intendi similiter et remitti, arguitur primo de supposito»; f. 39rb: «explicit questio de intensione formarum disputata per reverendum doctorem magistrum Blaium de Pelacanis de Parma»; VENEZIA, San Marco, classe codex  (Valentinelli), comprato da Marcanova, lasciato ai frat di San Giovanni in Verdario, contiene una redazione un pò diversa, fatta da Biagio per il figlio Francesco (con bella capitale miniata). Contiene dopo il terzo articolo e prima dell'inzio del quarto articolo, dubia di statica e di meccanica che non si trovano nella copia di Oxford sopra citata, ft. 13rb-tova: vantequam condescendam ad quartum articulum pro declaratione matori doctorum necnon dicendorum ego quæro adhue hane dubitationem utrum a proportione acqualitatis vel minoris inacqualitatis proveniat vel possit aliquis ellectus provenire» (con figure e note nel margine basso): f.  Lova: «et hace dicta sint pro toto isto dubio cum eis difficultatibus motis et etiam de isto tertio articulo principalis questionise; expliciunt ca quæ sufficienter sub veritate dici possunt circa materiam de intensione et remissione formarum in hac notabilissima questione secundum excellentissimum artium monarcham necnon studiorum Italiæ illustratorem magistrum Blasium de Pellachanis de Parma quae quidem quaestio est mei  Francisci fili cius. Il folo seguente porta la copia dell'epitaffio della tomba di Biagio posto sulla porta della cattedrale di Parma; OXFORD, Bdl. Lib., Canonici, misc. emutilo in fine); incipin cum sit evidens aliquam qualitatem posse intendi vel remitti. CONCLUSIONES e QUESTIONES PHYSICORUM  CONCLUSIONES PHYSICORUM  Seconda redazione: VATICANO, Vat. lat, expositio primi libri physicorum per conclusiones secundums serenissimum artium illustratorem magistrum Blaxium de Parma. Incipi: quoniam quidem intelligere et scire contingit circa omnes scientias quarum sunt principia»;t. 49va: set in hoc cum der laude finitum (sic) sententia actavi et ultimi libri physicorum secundum solemnissimum virum artium illustratorem preclarissimum Blasium de Parma, Expliciunt conclusiones octavi libri et ultimi physicorum secundum Blasium de Parma qui subtilis doctorappellatur  in studio papiensi scriptae per me Bernardum a Campanea de Verona hora tertia noctis»; (sui codici copiati e posseduti da Bernardo cfr. il mio studio A propos de la diffusion des oeuvres de Buridan en Italie, The Logico f Buridan, ed. PinnoRG, Copenhagen) e Caror, I codici di CAMPAGNA (si veda), Roma, Manziana, QUESTIONES DISPUTATAE SUPER OCTO LIBROS PHYSICORUM Seconda redazione, in Pavia, VATICANO, Vat. lat. Gratia regis caelorum qui totius are elementalis summus est imperator in laudem et gloriam serenissimi ducis.  Incipit, utrum scientifiça notitia sit nobis a rebus naturalibus passibilis-,  Diamo qui di seguito i titoli di tutte le questioni da questa copia.  Questionum physicorum tituli:  Liber primus utrum scientifica notitia sit nobis de rebus naturalibus possibilis, arguitur quod non.  secundo quaeritur utrum cognita causa totalis alicurus rei cognoscatur statum illa res et non aliter, arguitur negative. tertio quaeritur utrumin nacuralibus ordine doctrinae ab universalibus in singularia sit processus, et arguitur primo negative. quarto quaeritur utrum asserentes omma esse unum possint probabiliter in hac opinione substentari, arguitur quod sie.  sexto quaeritur utrum asserentes omnem rem  cxtensam et suam extensionem non differre, possint probabiliter positionem  corum substentare, et statim arguitur quod sic.  quacritur et septimo utrum in materia quantum-cumque parva forma substantialis hora generationis producatur, primum  naturalium esse tantum tria possint potenter impugnari et arguitur quod sic. quaeritur et nono utrum per potentiam finitam vel infinitam possit aliquid fieri ex nichilo, arguitur quod sic.naturalie appela peranque rur de quadron Expibe ena estrale  primi libri physicorum secundum excellentissimum doctorem Blaxium de  quæstiones secundi libri physicorum secundum antedictum doctorem. Bernardus antedictas quaestiones Liber secundus  circa secundum librum physicorum primo quaeritur utrum domificator vel faciendo domum faciat aliquid rebus naturalibus  condistinctum et sie ista quaestio duo quaerit,  secundo quaeritur utrum quodlibet ens naturale habeat in se principium motus et quietis, arguitur quod non.  tertio quacritur utrum omnis forma in latitudine perfectionali entium sit perfectior quam sit materia.  quarto quaeritur utrum diversæ scientiae  perfectione essentiali secundum proportionem obiectorum proportionaliter  excedant se, et arguitur primo negative. sexto quaeritur utrum possit evidenter probari aliquid esse causa altenus, arguitur negative.  septimo quaeritur utrum ad cuiuscumque rei naturalis generationem practer agens particulare requiratur influxus causae universalis quae causa universalis dicitur sol quia secundo huius dicebatur quod homo generat hominem et sol et ita intelligitur de aliis planetis, arguitur octavo quaeritur utrum inter agentia particulani  supposita semper generali influentia superiorum possit qualitas una vel plures formam substantialem producere et arguitur primo affirmative. nono quaeritur utrum asserentes omnia de necessitate evenire et nhil a casu vel a fortuna, possit corum positionem substentare et arguitur primo affirmative:  Liber tertius circa tertium librum physicorum primo quaeritur utrum in aliquo casu necesse sit ignorare naturam, probatur quod non.  secundo quacritur utrum hacc propositio  'motus est' significans motum esse et precise sie et non aliter, sit vera et  arguitur primo negative.  tertio quaeritur utrum motus sit ipsum mobile,  arguitur primo quod non. quarto quaeriturutrum contradictionemincludat aliquam magnitudinem esse actu infinitam et arguitur quod non.  Liber quartus  quartur 1 i poss sto ci gequari ato, aria quad primo secundo quaeritur utrum entia naturalia distantia ab corum locis naturalibus moveantur ad illa, impedimentis subtractis, arguitur quod non.  tertio quacritur utrum corpora naturalia ab corum locis naturalibus distantia remoto impedimento moveantur ad illa per lineas rectas tamquam per lincas breviores, arguitur négative.  possiblis arguit pro quo guinto quacritur utrum in vacuo sit morus sexto quaeritur utrum penetratio corporum sit possibilis et arguitur qued sic.  septimo quacritur utrum rarefactio sit possibilis, octavo quaeritur utrum hace propositio sit concedenda "nune est tempus', et arguitur quod non  nono quaeritur utrum aliquid sit praecise per instans, arguitur quod sic.  Liber quintus circa quintum librum physicorum quaeritur primo utrum agens naturale hom qua agit in passum agat in ipsum secundum  arguitur quod sic. tertio quaertur utrum alteratio sit motus, arguitur quod non. quarto quaertur utrum augmentatio sit motus  quintoguaritrucumcontadicionemindudat  motum localem esse et non esse motum, arguitur quod non.  sexto quaeritur utrum unitas motus sit principaliter attendenda penes unitatem temporis aut magis penes unitatem mobilis, etista quaestio quaeritur quia philosophus ad testum dicit quad ad unitatem numeralem motus requiritur unitas temporis et mobilis et dispositionis secundum quam est motus, primo arguo negative.  septimo quaeritur utrum aliqui motus differant specie arguitur qued non. octavo quaeritur utrum in motibus sit penes contrarietatem terminorum ad quos contrarieras attendenda, arguitur primo  negative.  nono quacritur utrum possibile sit contraria in codem simul complicari, affirmative arguitur.  decima quaestio quaeritur utrum qualitas sit intenlegi ego Bernardus a Campanea de Verona, in felici studio  papiensi, Explevi etiam ipsas vero recoligere die Mercurii XI' Juli hors XXI, Liber sextus  Incipiunt questiones sexti libri physicorum secundum praedictum doctorem quas incepi recoligere die Jovis XII' Julii in civitate Papiac, circa sextum librum physicorum primo quaeritur utrum per bonas rationes concludi possit continuum esse ex indivisibilibus compositum, arguitur quod sic. secundo quacritur utrum continuum sit in infinitum divisibile, et arguitur quod non. tertio quaeritur utrum mobile velox per idem tempus vel aequale plus pertranseat de spatio tardiori, arguitur primo  negative: quaeritur et quarto utrum indivisibile moveri localiter vel alio modo rationibus obviet philosophorum, arguitur quod non. quinto quaeritur utrum sit possibile motum velocitari in infinitum, et statim arguitur quod non.  sexto quaeritur utrum omne quod moverur prius movebatur et post hoc movebitur, et arguitur quod non.  seprimo quaeritur utrum possibile sit magnitudinem infinitam transiri tempore finito et finitam transiri tempore infinito, et arguitur primo ad primam partem quod sit possibile. octavo quaeritur utrum potenter possit improbari alquod moven localiter et arguitur primo affirmative. Expliciunt quaestiones sexti libri physicorum secundum Blasium de Parma.  Liber septimus  Incipiunt questiones super septimo libro physicorum secundum Blasium  praedictum, primo circa septimum librum physicorum quaeritur utrum omne qued movetur moveatur ab alio, arguitur primo.  negative. secundo quaeritur utrum in motibus et motis sit processus in infinitum aut potius sit venire ad primum motorem et arguitur  primo affirmative. tertio quaeritur utrum in omni motu movens et motum sint simul et quia ista terminus 'simul* potest dicere simultatem loci et temporis, ideo primo arguitur negative ex parte loci. quarto quacritur utrum morus rectus et circularis sint invicem comparabiles, et arguitur primo affirmative. quinto quaeritur utrum acqualiter gravia  moveri, et arguitur affirmative. sexto quacritur utrum in alteratione sit certa velocitas attendenda, arguitur quod non. septimo quaeritur utrum in motu locali sit certa velocitas attendenda, et arguitur quod non. octavo quacritur utrum in augmentatione sit certa velocitas attendenda, et arguitur quod non.nono quaeritur utrum in motibus proportio velocitatum sit sicut proportio causarum, et arguitar quod non.  ultimo quacritur utrum agens naturale sit limitatum et arguitur affirmative. Expliciunt quaestiones super septimo libro physicorum Aristotelis disputatae et in scriptis traditae per magistrum Blaxium de Parma doctorem famosissimum artium.  Liber octavus  Inepiunt quaestiones super octavo libro et ultimo physicorum Aristotelis secundum praedictum magistrum Blaxium de Parma, primo circa octavum librum physicorum quaertur utrum philosophicis rationibus patenter concludi possit matum fusse ab aeterno et arguitur affirmative: item dubitatur et secundum utrum 'deum non esse' contradictionem includat, arguitur primo negative. tertio quaeritur utrun contradictionem includat caclum fuisse acternaliter productum et arguitur quod sic.  quarto quaeritur utrum caclum moveri in instanti contradictionem includat et arguitur quod sic. quinto quaeritur utram possibile sit primum motorem caclum movere in instanti et arguitur quod sic,  sexto quaeritur utrum inanimata sive gravia sint sive levia ex se moverntur vel nata sint ex se mover et arguitur quod sici Vseptimo quacritur utrum motus localis sit primus motuum arguitur quod non. Ira: octavo quaeritur utrum asserentes motos contrarios quiete media interrumpi possint per rationes naturales improbari: nono quaeritur ut rum praecise motus circularis sit perpetuus, arguitur negative: decimo quacritur utrum per rationes naturales amar possit a quo protecta moveantur contra inclinationes naturales cumab impellente recesserunt, et arguitur quad non., undecimo quaeritur utrum per naturales rationes concludi possit primum motorem qui est ipse deus et vigore et duratione esse inhnitum, et arguitur attrmative: ultimo quacritur utrum primus motor st  -ubique, tamen magis in circumferentia quam in centro, arguitur negative sic.  Expliciunt quaestiones super primo, secundo, tertia, quarto, quinto, sexto, septimo et octavo libris physicorum Aristotelis disputatae et in scriptis traditae in civitate Papie per perspicuum doctorem Blaxium de Parma. Altra copia, stessa redazione, non completa, manca l'intero ottavo libro e alcune colonne degli altri nonché aleuni problemata: VATICANO, Vat. Lat. quaestiones physicarum. Cratia re favente qui totus... utrum scientitica noutia de rebus naturalibus sit nobis possibilis; consequenter circa septimum physicorum quacritur primo utrum omne quod movetur moveatur ab alio, quaeritur trum omne agens sit in cius actione limitatum et arguituraffirmative», si arresta al primo articolo; si legge: istae questiones Blaxii super libros physicorum sunt fratris Petri de Raymundis ordinis Prædicatorum quas scribi fecit et sub ipso magistro Blaxio audivit IN THEORICAM PLANETARVM ALPETRAGI In Theoricam planetarum Blasii demonstrationes et dubia. Si tratta di opera diversa dalle semplici Demonstrationes geometricæ in theoricam planetarum: Demonstrationes et dubia in theoricam planetarum Alpetragii, VATICANO, Vat. lat. Super theoricam planetarum aliquas demonstrationes et dubia circa materiam gratiarum largitor pulsando  occultare ne me quis invidum reputaret qui non papirum combustilem, sed pergamenum magis ignis extinctum gratus vobis cognovi lineandum, quia etc. omnibus licitum est ordinem servare doctrinalem, consequar quod promisi, videlicet primo orbes solis depingendo ut sic inde conclusius videat apparentas et nequaquam naturalibus principiis derogando et naturali obviat qui vacuum pont qui corporum penetrazionem admittit et minus qui orbes facere fluere et stationes cum praedictis, deinde propositiones demonstrationem parientes ut gloriosus deus concesserit discursu apodiacon demonstrabo et ultima demonstrata pro tabulistis quantum ad corum proposita sufficit, applicabo. Tres orbes mundo eccentricos et difformes per applicationem speram solis eccentricam fabricare, Istam conclusionem propositam non intendo demonstrare...; f. 60va: «patet quomodo respondetur ad demonstrationes contra istam et sie sit finis per me Petrum de Fita, Expletae sunt theoricae planetarum per magistrum Blasium de Pelacanis de Parma editace: FIRENZE, Laur., Plut, codex, sec. XV, ff. 8ra-14v, non completo, si arresta al commento della proposizione Dunam sex motibus moveri quibus datis, con le parole: set tertium ab eis distat vel illud tertium quod a duobus coniunctis distat est Sol vel epiciclus; BERLINO, Staatsbibliothek, ms. lat Demonstrationes et dubia theoricae Blasii de Pelacanis de Parma; VENEZIA, San Marco, Demonstrationes et dubia Blasii Parmensis super theoricam planetarum,  11. 175г-216v; FIRENZE, proprieta Olschki, Super theoricam planetarum aliquas demonstrationes et dubia secundum subiectam materiam gratiarum Tres orbes mundo eccentricos et difformes per applicationem speram solis fabricare, istam conclusionem propositam non intendo demonstrare», edito sotto l'attribuzione a Pietro da Modena da G. BoerTo E U, MAzzIA, D'un ignoto astronomo del secolo XIV, Pietro da Modena, da un ms. della collezione Olschki,  Bibliofilia; in realtà si tratta dell'opera di Biagio, cfr. anche L,  THORNDIKE, Notes upon some medieval latin astronomical astrological and mathematical manuscripts at the Vaticana,  Isis, PARMA, Bibl. Palatina, In theoricam planetarum demonstrationes geometricæ  VATICANO, Var. lat, Blas Parmensis demonstrationes geometricae in theoricam planetarum, mapit: « Centrumsolis acqualiter distat a centro eccentrici solis et a centro terrac existentis in duobus punctis terminantibus lineas existentes plus sex signis luna peragit cursum suum. Finis theorica lunae»; branco: f. Laurenti Bonincontri Miniatensis super Centiloquio Photomer. Nella prima carta del codice se legge Nicolai comitis patavini de motu octavae sphaerac, Tractatus sphaerae Johannis Sacrobosco, Demonstrationes Blasir parmensis, Comentum Albertum magnum super sphacram, Eiusdem Blasti demonstrationes mathematicae super theorica planetarum, Centiloquiam Ptolomei cum commento mei Laurentii Bonincontri»; nell'indice, dunque sono indicati i due testi di Biagio, ma noi ne avremmo individuato uno solo. VIENNA, Bibl. Nat., mapu, centrum solis acqualiter distat a centro eccentrici. Corrisponde salvo lievi varianti, fino a f. 66v (con la proposizione 22a), con il Vat, lat., VENEZIA, Museo Correr, Provenienza Cicogna; contiene solo l'explicit, evidentemente errato: finiant demonstrationes Blasii de Parma super theorica planetarum compilata per ipsum in gymnasio  mia edizione Il 'Lucidator' dubitabilm astronomiae di Pietro d'Abano SCHIAVONE, Padova, Editoriale Programma, Le Demonstrationes geometricæ sono pubblicate anomime nell'edizione per Scoto, Venezia, Sphaera mundi cum commentaris. Anche THORNDIKE, Notes upon some mediaeval latin astronomical astrological, JUDICIUM  ladicium revolutionis anni 1405, PARIGI, Bibl. Nat., lat., ludicium revolutionis anni  cum hors et fractionibus secundum magistrum Blasium de Parma, incipit: cantequam invadam pracsentem materiam pro mei informatione et alterius cuiuscumque priesupponam aliqua in modum propositionum iuxta formam et consuetudinem philosophantium, Su questa opera efr. il mio studio P. una storia astrologica, Abstracta. Biagio Pelacani. Pelacani. Keywords: implicature, prospettiva, filosofia della percezione, origini del libertinismo, commentario in detaglio sulla semiotica di Occam – dialettica – segno, nota, sermo. Refs.: Luigi Speranza, “Pelacani, Grice, e Shorpshire sull’immortalità dell’anima.” Luigi Speranza, “L’animismo di Pelacani e Grice, ‘smoke means fire, literally.’” Pelacani.

 

Luigi Speranza -- Grice e Pelagio: la ragione conversazionale - l’implicatura conversazionale – la scuola di Giulano – Roma – filosofia italiana – Luigi Speranza (Roma). Filosofo italiano. Tutor of Celestio and Giulano di Eclano. Pelagio

 

Commenti

Post popolari in questo blog

LUIGI SPERANZA -- "GRICE ITALO: UN DIZIONARIO D'IMPLICATURE" -- A-Z A AB

GRICE ITALO A-Z G GI

LUIGI SPERANZA -- "GRICE ITALO: UN DIZIONARIO D'IMPLICATURE" A-Z A ASS