SCARANO

 

Luigi Speranza – GRICE ITALO!; ossia, Grice e Scarano: la ragione conversazionale e l’implicatura del scenofilace – la scuola di Brindisi – filosofia pugliese --  filosofia italiana – Luigi Speranza (Brindisi). Filosofo pugliese. Filosofo italiano. Brindisi, Puglia. Studia a Bologna, Padova e a Venezia. Fonda l’Accademia a Venezia. Scrive il saggio “Scenophylax” (Venezia), nel quale tratta della convenienza di restituire alla tragedia e alla commedia la lingua del lazio. P. Camassa, Brindisini illustri, Brindisi, A. Sordo, Ritratti brindisini. LYCII PHILOSOPHI MEDICI i f \ 6 3 y 'H Academici Veneti SCENOPHYLAX W "J Dialogus, in quo Tragxdijs, &T Comxdifs antiquus Carminum vfus reftituitur, recentiorum quorundam iniuria interceptus. Et de vi, ac natura Carminis agitur. AD ILLVSTREM ET CLARIS ADOLESCENTEM r Dominicum Ruzinum Caroli F. Patritium Venetum.. privilegifs, et Superiorum permtfsu n Venezia. Apudloail. BaDtiftarnCjnrrnm a 4^-jl Jl 1\ c 1 DK 13 M liMOLOaiH '1 .-V' vhomV iJrnsiji-oA. jkj Y :T Y H V. V.\ .:.ZM fi A ' i r */ca g$? potuit, gf' voluit ommno, te filiumtn tarum artium, ggf fiudiorum dtfctpli namur odere,quaggr in patria fapitis et polle*' fiorisdpudrxter agnationes, multis periculis y (g? magno fufcepto labore, collaudauerat in alus. Itaque non fumptibus, nonindufita, non defatigationi pepercit vit, vtqut tu dederas • d tene ris annis ingeif pudoris, bum initatis, gf futurarum adumbrata ftgna 'Virtutum, ea, firmioribus annis, accurate praflares.T u vero non fil um expeciattont refpondifti patris, gtf tuorum, fed in medio itineris curriculo, quafi robufl toris alatis, ggi annorum auxilta deficiens, omnium opinionem,prarepto tempore, juperafit, omnium voto,pratercjuam tuo, maior $ vt vno propemodum, et eodem temporis momento, (ementem videremus, gf fruges.His tgitur ejfectum e (i, ut omnes, quibus es ahquaratione cognitus, te colant, ad mirentur, g^ament . Egouero non (colum his ipfis tuis dotibus, fed etiam (ficus in me tuis adductus, mbil ejl ommno, quod tibi non debeam. Cum uero plurima cupiam, pauca pof A i fim. fim, hoc tibi leue munus, animi mei fignum, infirmum illud quidem et exiguum ficd tamen aliquod fignum, afferre malui, quam nullum 5 in quo quantum uehm agno ficos, quantum pojfim ignofcas. amplioribus tu quidem dignus ePl tamen tibi animus, qui minora non afipernetur, & 1 quod merita tua recufarent, id humanitas alacriter excipit, et amplettitur. Maiora tamen in maiori materia poti hac, hac fi leuia uidebuntur, expettabis.,v,v, ' u\ ovva.uv . 1 « 1 ^ ' Vale- Veneti js. Cal. Quintilis. M. D C Tuis virtutibus dcditifsimus 9-1 «\V.v . v- wh A • 4 1 T_ i r «KttitVtfS&v c; t Vv. r v i v,-wv :\.ev l \ \Y : }zrvy X \ ^ A V Va J iv. • rrv wfrm. 4 qiv\ c'\v.v: • «V ' v 'W X M iiV r 4 J tli SCENOPHYLAX, .. io;n“ij! i ifpo r i I •, ' I. 'J - 1 r, 1 JJ cft, de Reftttuendo T rag&dijs et Conudif. carmtne. {‘Ij SiJi&Lfl G V S. KltJ.isJfl 3 it T j j ; ivcn scarani nunca|iosnonnpJlos dlcSudiopion infimi nbminis uiro^i qui idipfum non friodo lauctentpfed cttamTafiortibuf addu^ £H$,ira fap(epdun| affinTjciit,ac:qqc^ra^dias^& Com^dias, hucufque ucrilbus explicatas, et ab ommbus feteptas, ex omni mcmoria,rautjuam iuuhles^ irifrpnB, prorfus exterminandas cenfeant. Itaque cum mihi luperfint antiquorum au^orum^SophodisEuripidjs v Tcrcn^, Plau^aliorumque multorum, uolumina inulta, Latino, Gra?coque fer mone, diuerfis in locis Imprefla,’uereor ne ea mihifmtin perpetuum tempus liabyencia^i ha^nimium^nci^bueritopi niodam enim emptorum m v rra p^citirifcfletep/^nec ut au tca,perfpicio tam multos ad huiulmodi libros confluere. Harc igitur me cogitatio follicitum habet, ac prseter hoc, nihil eft,quod uobis afferam noui v Tu.(P I-auJinus. id ergo te cruciat ?uana times Ciotte; Solent enim homines eruditi qtfiridoqfle ioicari'|ialfli(per, et ^dini^bilenTaliquam/acygr rad oxihnya n i micredo f ca tifa, tueri fen ten tia m; fortafle qub-' que, ut ingenij proflandam oilendant ip re, de qua fecus taitieti ipfi fenrunt. quos non tam opinionis, quam fequuntur, imbecillitas refellit, quam impetus quidam mentis, 3c geftientis ingenij conatus, et elatio quodam excufat.horum, ego (oleo mentis aciem laudare, de argumento non ualde laborrite.Cenferurtcautemhanc fententiam in pJanflimuin, uirum læobum Zabarellam, quam ego nec inter eius feripra reperio,nec ab eo vere.prolatam,ai bitror. Tum Marce!linu«;! : quiddn Zabarellam multos annosaudiui,Patauij ait n efferri/ nec huiufmodi quicquam ab eo meminime audire/qui tamen cum dephilofophia fopiflime,tum deRhe-, torica,® Poetica non raronobifeu agebat. Aderat ibi tu for re in officina Popeius Limpius Iapygius, vir acutus, in omniu litreraru Audio, fcd et in his humanioris cjifciplipar campis, dUMmiltuq; verfatus Academicus quoqy Venetus iscum ira, difleiete aiidiflet ea de re Paulinu,non mehc^culje adeoponterhnend.t, inquit, illa videtur opinio, vt tu PaulinecrecUsiacJ fi per Ciottum licCret,non animi, vel ingenij caufa, verumv fcduio et illos ita loquutos offenderem, 6: iple non imbe- n i j l o g v s. ciftis /vt mihi perfuadco 'rationibus, hoc argumentum traftarem.. Ventatiscaufa,inquir Paulinus, licet, nec inuito quidem C torto. Sed quid habes, obfccro, Limpi, quod, in hanc fcnrentiarrf dicas Suidcris enim aliquid ex Jlis.tuis abditis, et internis litteris, haufirte, quod -&? noftris. imo politioribus auribus, et reipfo dignum, videattir L1MP! Dicam profefto,quod et ipfe femto, vel de Mathe^. ipatieis eciat^ipfiiiniaudireHrt.SCARoiigouerolubens omi nia prxterinicdambihcuof hhiftle redifceptanresaufculteirip dequa prius uel nunquam ab vllo quicquam,uel inama quf dain a paucis.audiui dubitata. PAVJL. hgo certe nunquam, et nifi:‘Limpius hanc a ferret opinionem, cuius ingenium, et doitrinarri; maximi femfjenfeci, nolle in tam futili difputatione diutius hoc tempus terere, quod in facienda medicwuioret:ac^ojninodatins.Liihp- Qaod fitis in me animo, gratiseubbis habetur a me plurimæ SCAR.Mic tequæfo gratias; ac tandem , fi lubet, incipe. Limp. Mtdtis equidem probare portem argumeittis r exabjs au&ocibus, &ex AriftottIisdo£l:rina^:&ex ipf rei na rura piælcrtirn^ dctierptisi; com^dias, et tragedia^, non erte numerorumpac rnetroruin OincUhs iHigandaA^necrporte, nifi fotura tcrmum oratioue,docQrnm in eis, et dignitatem, feruarf carmine uero confcriptas, utilitatem aferre nullam, et uitn omnem amittere, perturbato, veLpotius extin&oin iliis uerifirartiq uerum ne prolixioribus uos, minime octofos, detineam uerbistr t es omni nodationes llimc eruntfam^SCAR. Vnaxan tum poflet tfle Catis, modouera. Sed uereor, ut ualdepro-K be$,quod lufeepifti. Arduum herde iter, et demum, &nifr profpicis egregie præceps, et lubricu. L1MP. cedam uobii nifi probaucro, nec me pudebit efle lapfum. Conflans igitur cft apud omnes hoc ueluti principium, Pocrarum officium, ac munus efle præcipuum, hominum a&iones imitari, ut cofdcm ad bonos mores, et ad comodiorcm vit$ ufum, informent, et inftituant; idque fiftis quibufdam aut perfonis,aut perfonarum adiionibus, &C perpdfionibus, tanqua exemplis ante oculos pofitis. uiderur hoc ? Paul. Mihi ucro quid ni. LIMP. Hoc ia&o fundamento, dico, quia decoro, ac uerifimili carent, quia funt obfcurx quia funt inutiles y his tribus de caufis, trag^dias, et comfdias, quæ carminum uinculis continentur, efle rcij ciendas, et rurlus quas oratio foluta coueftit, eas efle rcnnedas, et probandas. PAVL. Ma gna profe&o dicis, et magnumimportas Græcis, et Latinis au&oribus detrimentum, ut merito conqueri Ciotus, et tri• ftis efle debeat, imo nos triftiores,quos, rcli&is illis adeo præ claris, ac diuinisfcriptoribus, et loquendi, ac docendi magiftris,ad Amadifios nefeio quos fcilicet, oportet, et ad Sphat ramundos, et ad huiufinodi Poetas, confugere. hi namque dimiflo carmine, fabulas tamen, et imitationem, retinent poetarum.Sed quonam modo tu UpoG\n?A,T et conclufiones iftas admirandas, probes, id iam expe&o. facile enim et fet, &C unicuique promptum, ingentia polliceri, nifi præftarc,qua? fis pollicitus oporteret. LIMP. No cft,quod diutius expeftetis. hæc erit cnunciati primi, ratio. In Comedi 4,3 T raga dia retttfiimc poffumus oratione folutd hominum attiones imitar i,car mine vero non item, ime peruerfe, Cr importune, [equitur ergo, fo lutam in Comadijs, et T ragadijt" orationem ejfe retinendam, metricam prorfus abij ciendam. Hæc eft una, et prima ratio, quam poftea,fi probatione uide ^ bitur indigere, facile confirmabo. Altera deinceps ratio pertinet ad auditorem, ex difficili intelligentia dedufta. quod enim ad hominum,cr populi mores, &. ad vitam optime vel tnttr nendam, vel corrigendam, fattumeft, id facile percipi debet, at hoc non praftat vllo modo Carmen, dicendi nimirum genu j m factum, et vel eruditis viris arduum Y non igitur ajsequun tur m/rtt tnr finem fibi propofitum,qui carmine Tragoedias, et Comæ dias componunt. .Denique; et hc tibi fit ultima, et tertia rati ofinefruflrantur auditores. nam cumTragadia, et Comedi proprius finis fit vtilitas,non voluptas, dum illi tantopere vo luptati ft udent tum ei, qua ex ver fu, tum qua ex alta harmonia percipitur, quam ohfecro hinc vtilitatem poterit auditor, ad volu ptatem conucrfus capere, cum omnia referantur in his ad voluptatem ? Alia præterea multa mihi funt huiufmodi acuta fpi cula fub brachio, quibus ego nuncfuperfedeo libenter, ne multitudine uidear uoluilfe, non pracftantia, et uirtute miff lium, decertare. PAVL. unum potuit argumentum, ut Sca ranus antea dixit, efle fatis, modo uerum, et efficax, ueritas enim non tam multiseget explicationum armis; ex feipfa fi profert, et emergit, leucm occafioncm nafta; falfo, ac mendacio plurimis opus cft adminiculis, ut cxiftat. Nunc fi placet, iftas rationes exatninemus,unamquanque figilkitim, et inuolutum hoc euoluamus, atque atramentum, fi quod cft, ab oculis difeutiamus. MARCEL. Nifi me fefellit auditus,primum illud argumentum, plenu rimarum cft, hac, arqillæ perfluit.SCAR. Qyæ(malum) Marccllinc,agis?dum comicorum numeros in ius uocare uides, proferre Terentia, nos numeros audes? M ARC. no ne, et ip(c Lyricos in certa men eduxit, et illa fub brachio fpicula, Pindaro decradta, ueluti (ua iaftauit ? SC A R. V teru agici nunc oppugnantur, et Comici, Marcellinc, non Lyricijcu quibus inducia?,vel,ut arbitror, f terna pax. PAVL.Qu$fo Limpi,negrauefit;itera dum illud argumentum mihi, quod prius propofuifti. Limp. En repeto. Soluta, inquam, oratione melius, et aptius. PAVL.fa tis eft, in memoriam reuocafti. teneo. Oratione fblutamclius, et aptius, nos a&iones humanas, quam uerfibus, imita- ri, id falfum cft, et negant omnes; imo lccus accidere, et ratio docet, et vius, atque Clariffimorum virorum au&oritas comprobauit. Vcrumtamen tuum erit, iftius tui di&i veritatem oftendere. LIMP. Facile fuerit hoc vobis explicare # SCAR.Quonammodo id explices expefto ita viuam,auide; non enim vulgare quicquam^aut fubrancidumiallaturum cc e is. LVC1I SCARJN1 effle, confido, fed accurarum, et perpolitum, quafi dudum infe&ore. LIMP. Omnes, quicunque quotidiano Termone loquuntur, (erui, mulieres, reges, et reliqui homines, id pero, quonamodo loquuntur ? PAVL. Suo quifq;, ferui feruora more,reges regum; et cuiq; hominu generi lui funt mores-,' quos in loquendo fequatur necefleeft. hopenim purodecorum illud efle,quod Grarci Uprrov appellant, LIMP. Audio, verum non id nunc ego qua?ro$ led, hi (olutane oratione, an uerfu loquantur ? PAVL; non modo loluta fed era diG foluta, populari,incondrra,vt in buccam venir, effutiunt ac dcmqiiecafu qirodam, et fortuiro.quid tum i LiMftifcorfri ne modo, quo vere loquuntur illi,fic tuos illoscffi&os in Scena loquentes introducas volo. Si pedeftri fermone illos atfidue r et omnibus horis, inter fe colli qui videmus,cur verfu nefeæ ?non enim verifimileuideri poreff, ebrium aliquem,j aut mancipium,aurganeonem,per diem integras horas, ver fus elaboratos ex tempore, tam apte fonantes effundere. quai de caufa rC&edrxi, vitiofamprorfus imitationem hiiiufma. di videri.SCA R, Acute admodum, ac fubriiiter Limpi, vom rum haud fefo,mim faris hoc Paululo probaueris, qui poe-i tarumoirmium et horum pnefercim, alumnus, et fauror, quam fieri poffit elimato. Recedes igitur ab illorum ftyIo,quos imitaris,qui ca(u loquuntur, et incondite; et deniqucquicquid claboraueris, quicquid illi præter ipfius naturam affinges, id erit imitationi repugnans, et contrarium. Audi quarlo Platonem, quanti Tragædiam faci at;qui libro de Republica Snon temere,inquit,T ragadia, fapiens artificium effe, atque in ea Euripides excellere videtur. Et in Minoe / fapitis, (i nquit Socrates) illud diligenter canere de betis, ne poeticumhominem vobis infenfiim efficiatis, vis enim magna poefis-eft in vtrancjue partem, ad laudem, et ad vitupe rationem.hac autem vrbs cum caleris fapientibus plurimis, tum vel maxime poetis omnis generis, ac tragicis prafertim referta efi.P raga dia vero hic eft antiquis fima. hac autem x vmuerfa poefi uoTf TjTn^aLTov tb, ;(fij ^v^aycoyn jcctcltov, populum ve± bementer oblettat, et allicit. Et idem philolophus in Theæteto ./:/ 1 in hoc omnes per ordinem fapientes, excepto Parmenide, tonfenferuntyProtagoras^HerAchtus^Empedocles, et poetarum LVCII SCJRsfNI in vtroque poemate fummtjn Comadta b picharmus^ Homerus im 7 ragadia\St lib.de Rcpub. lo.idem ait, A nonullts accepimus, tragicos poetas artes omnes tntelligcrc, humana que omnia tum ad uir tutem, tum ad vitium pcrtinentiauecnon, et dtuina. 1 1 quæ fequuntur. Quid fibi volunt ifta tain præclara pocricg laudis teftimonia ? quidnam illis hoc tribuit, vrtaimim diceti do valerenc/iue laudare, fiue reprehendere quenquam voluerint? vnde tanta deledlatio ? cur lumini ? cur fapientesi quid humanarum rcrum f quid diurnarum, qmd artium omnium tanra cognitione opus eft tragico? fudrck imitari tantum perfonaseo (ane modo quo p.dfim vulgo, fincdifcrimi ne loquumur.Scd omitto Platonrm, cuius omnia fere (cripta referta funr horum fapienna: laudibus. Affert lJledoftifc fimus Ariftophanis interpres GrascuSi Oraculum Apollinis, cuius meminit etiam Origcnes contra Cellum, quod fuit hu iulmodi. 2o $oc oolo-i A«s, npoc S' b.uy.7ndyu; 9 adJjbca v J'i 7 rzv 7 &}v^Z(t))ipzTHG ov2cot!x.tvc. " Sapiens Sophocles, fapientior Eu ripides ^omnium hominum fapientisfimus Socrates. Nunc igitur abs te quæro. Si (apienseft Euripides, in quo fitam putes hanc illius fapientiam? uum in eo, quia re£te imitatur uerai id tu negas, et imitationem non uerifimilcm obijeis, primo, quia caimine:ftulm ergo, et huru reru ignoras oraculu.dcin de quia plurimis (entetiaru luminibus, quæ nequaquam pro ferret is,quem iraitatur;pofteaquia melius id ipfum efficeret ille, uel ilii fimilis, quem fibi poeta propofuit imitandum, aptius enim tu Limpi uirum Appulum, St Barcnfem,iftius ordinis, ftudiorum, habitus, et utr$ polles exprimere, quam Accius, aut Sophocles, qui Bari nunquam fuit, nec Barenfem fortafle,ac tui fimiletn uidit ullum. Qua igitur in re,nifi in his,fapierrs fuit Euripides, aut Sophocles? illi, inquit, re&c fabulas inueniebant, et diftribuebant. Si (umma lapientia h#c eft, quam multi fuiflent illis temporibus, St hoc noftro quoque cllent,iila lapientia præditi, et illo præconio digni ? Tanti ne fuit igitur obfecro, fabulam tantum componere? Eft quidem magnum St laudabile, fcd non adeo diuina res eft ifta nuda, et exanguis fabula,diuino ut teftimonio fit com oro % to r T A L xyG v s: i S p^o6itida:aliq(iid ergo pr^tcrea fuerit oportet in illo poeta, dequofic fuerit loquutus Apollo. Sed oraculum infipiens falfa loquitur. Auftor libelli de oratoribus fui temporis fiue Quintilianus is fuerit, fiuc Tacitus, h«ec aufus eft de Tragfdia pronundare.TV^r WZ/ Aftnij, aut MeJfaU liber tam ittu ftris e fi qua h MTliy_ JfxuaJ y oytcuv, tb xdTd 704 QcovxA &VetiftddjIovj™ zdJ ci liiv cLpuovijuv d. nfabf^ov, V i.d es q ua IT1 magm,quam præclara polliceatur hic phiiofophus uniuerfe pocticxmon aliena nimirum, et extranea, fed propria, fcd dori ueni entia ipfi poetica?, led eximiajliuftria,&: ufquequaque, et omni prorfus exparte, iftam imitationem \y. uelut unicam filiam amplexeris, ac tueris, omnem; peni-t tus imitationem euertas, et non modo cothurnos, fecta etiam togam, ik pallium amittas: LIMP. Quæ tu concefc: fifti, Platonem, et Tyrium fecutus, ornamenta poetis, et plu-; rima etia alia, quæ i/de illi philofophi pluribus alijs in lqcis commemorant, per me habeant ipfi.concedo, nec repugno; quicqua. cetera, inquam, omnia relinquo poetis iftis, et per mitto, verfum autem aufero folum; id ea, vtdixi, decaufa^ vt imitatio conftet, et verifimilt;, non igitur adimo Cothur-4 nos, et Soccos,non OFnamenta,non fplendorem,non fuaui- tatem;concedofapicnriam, et diuinitatem etiam, fi fic Ora-i culo placet;verfum tatum vel inuitis oraculis adimo, nume rutn illu et harmoniam adimo. PAVL. Ergo fi ornamen-i ta illis, orationis elegantiam, artem, et huiulmodi alia reliti! quiSiomitto nunc hac ratione reneceflario verfiim quoque relinquere, id autem poftea docebo, verum fithoc illis ramifi tis, et condonas, vt verfu cantum mulXati, reliqua fibi habeant ornamenta, ne tura quidem ifthæc imitatio tua conftabitjfcrui namque, mulieres, milites, nec ornate, nec elegan ter, nec exarte loquuntur vllajbarbarc potius loquuntur, inconcinne, fine dele^fcu loquuntur, quonam ergo modo tara ornate loqui poterunt illi, prater iplbrum confiictudincm, et naturam, aut ferui, aut mulieres, imitatione falua, equide fatis videre non poflum.aut enim omni prorfus ornatu (polies ipfos et comicos, et tragicos ioportet, vt decorum iftu Platoue, et alijs, quorum acquiefcere pr^i crpfis debemus, a ratione, ac demum a te ipfo plane difeedis, qui concedis totum, eripis tame a roto partem, fine qua’ toruin efle non poreft, vt ex ijs quæ poftea dicam facile aps parebit.nunc vero quod ad vinm, et inftituta virorum, primum illud eftmanifeftum, trag^diatn A hoc eft i verfu prima fuæina tiuicatis initia duxdle. Carmen enim quoddam concinebant, cuius præmium erat vidtori proponru T pdyoc hircus, vt vitibus mfenftis, quamobre Horatius appofire dixit; Vilem certauit ob hircum, concertatores aure huiufmodi Tpyp^c appellabant, i A / tLuj 'Hi cS'lw$ob, •ucjfumbnci caufafatttim. Quare fi nomina illius rei' natura; fequutrtur, cui fuerunt iinpofita,quod Plato pluribus in Cra tilo ) |declarauit, et erudite latis& copiofe venufta virgo Lucretia Mannelia,noftri (fculi decus, et altera Corinna in ele i jantiflimo libello demonftrau it, quem proxime de Mulieicrum nobiiitate,atquepræftantia,tiuiltado£trina refert^ in lucem emifit,n6 poflumus ea ratione huiufnKKirpoqmai ta veKu fipaliare,quin eodem tepore vim, et naturam ipipK ru fa n d 1 tu s eu erta m us, hoc eni m id em pia ne cfl er,; ac fi vej t lenius, animal rationale ipla ratione.atque for cera ititudine priuare. icaque vel ad ineptias, et abfurdam fentetttiam abibis, vel antiquiflimo poemati nomen etiam erit fimul cum natura mutandum. Præterea, ex omnibus, qui ; primis horum poematum incunabulis, primaque conftitu- tionc,trag& Comfdias,ad «tatem vfque noftrara,accuracc, et cum laude (cripferunc, neminem vnquatn vidk mus, qui uerfus contemnerc,ac lolutam orationem in vllum admittere poematis genus audercr.Eunpidis,ÆfchyIi, So4 phoclis AriftophanisyEpicharmi, plurimorum Græcorum; venerandum adhuc, et immorealenomen.Ennio, Pacuuio? Accio, Plauto, Terentio, Seneca, nihil inter Latinos glorio-fius.carmine fcripferutomnesiin quibus et fi nonnulla fine adiuerfis aliquando fubtiliter, et puridiusctiamnotata^ullus omnino fuit vnquam,qui vitio id cis verteret ac pcdcftri fermone melius, et opportunius, cos (cripturos fuillc, diceret. Aufi funt aliquando Pherecides, et Ecatams, vt Strabo G^ographusaflerir, et Euftathius in Iliade cofirmauit, poe ticam orationem, reliquis illi rcli£hs ornamentis, liberare metro.qui uero poftea fucceflerunt aliquid de poetica magnitudine perpetuo detrahentes,ex aldflimo loco, in infimfi ea ftatum deprcilcrunfcquæ tamen non amplius poetica, et poefis,fcd foluta, et pedeftris oratio, dialogus, aut hiftoria, fuitappeilatajpoefimautero, hanc prarlertim, nemo, quod (ciam.harmonia,numeroque fuo carentem, aut fcripfit, aut (cribendam cenfuit.illiyrero^quos antea nominaui, fimima omnes homines omni tepore laude in re poetica tribuerim Nonnulli poftremis his temporibus, Italico, vulgarique (ermohetencarunt,fi qua forte ratione poflcnr, hanc fcribcndi pedeftrcm illuuiem in comfdias et tragfdias inducere,quos tamen &r paucitas eorum, qui formam iftain feftaremur, ar guir, et res ipfa non (acis ex le probata, neque libenter audita, nifi mimi quida,&(curra^nep^ rilu, fabulam fuften tent, et fugientes auditores reuocent,eos refellit; ac latis indicar, quantum hoc genus defferat a laudato. L1MP. Cur autem tu nos aoge$, et in eas anguftias adduces, vt iftos fequamurau&orc$, et hominum (ementi voluntatem no ' ' Oi ft ftram S. / -ftram, et ingenij (olertiam, habeamus addi£tam,quorff ple riqucud ferui, uel ex (eruis nati, uel ingenio (altem fcruili fuerunt, abiefti, humiles, et liberri?an huiufmodi quifquiiiprarccpta funt nobis artium, et difciplinarum in omne rem- pus datur£?fortafle etiam ufus, et confuetudo temporum, et hominum illorum id ferebat, ut impune, ac fine crimine tragardias confcriberent.num ergo (emper ille mos ualebitnum id poteft nobis eripi pofteris,ut meliora tandem uidea mus ? PAVL. Quod pertinetad more, et ufum,Limpi,ut -nr i 'ripov m^inpov, dicam, non iscft,quidilciplinas cfficir,&artcsimulti funt enim vfus,ucl abufus potius, &confuetudines improbæ, quæ non modo conftituere quicquam boni non poliunt, uerum etiam deteftanda funt ab omnibus, non igitur ufus eas efficit, (cd rcfta ratio, ingeniumj& eruditio, quas poftea ufus non breuis, et interruptus, (cd longiflimi temporis, et perpetuus, approbat, et retinet,non producite et procreatmon enim ut ueftium, et conuiuiorumjfic rerum, quas aut ars imitatrix, aut natura magiftra pcrfecit,ufus eft mode ratoracdominus.multum fcreabeft.illa namque uoluptate noftra,parua de cau(a,leui momento, commutantur;hæc fcmel,ut decec,inftituta, nulla poteft occafio, nullius arbitriu, conucllere, et dimouere.Vfum loquendi, ait in Oratore Cicero, populo conccffi, (cientiam mihi referuaui, quæ enim non cxcaufis fortuito antegreffis(LogiciVyu&£wto7tt appellant^ accidentia)fed ex efficientia naturæ, uel ingenij natu ram fequcntis,femel bona fuerunt, et omnium iudiciodiutiffime comprobata, non poflunt non (emper efle bona, nec ufus ullus reddiderit unquam mala, aut aliquo modocorru perit, et pcrmutauerit.ltaq; (emper Homerus, '& Virgilius, femper Sophocles, admirabiles erunt, nuquam eorum gloriam ufus imminuet aliquis, et fi confuetudo, temporumque conuerfio,facile quafdam potuit, poteritque (emper, cir cunftantes, et adiunfras rebus perturbare formas, et immiN rarc.qua de re accuratiffime in Oratore Cicero, &ih poeticis fermonibus egregie Torquatus Tafliis. Quid ais ? uerfijs ift^quos tu nunc, ut non uerifimiles exterminas, nonne erat. R Faxtt. cur ? volito vtuu fer ora virum.; Ingenio feruilitoollem dixiflesdiabeo enim quorum fententiam opponam huic tuo difto, qui tibi fortafle nihil ia sextimandis hominum ingenijs concederent: nec tu eosdebuifti cotemnere, ac praster te ca?teros non flocci facere. n£ De Accio, et Pacuuio, audi, quæ tibi refpondca t Quintii ianus I i b. i o. T raga di a feri pt ores clari fi imi, grauitate fentent i arum, verborumque pondere, et auctoritate perfonarum. Lifandrum Laccdemonium aiunt inducias Athenienfibus pe tentibus dedifle, dum Sophocli mortuo., feruihs ingenij uiro, funera facerent. EtSiracufani captiuos Athcnicnfium liberos, in Euripidishominisnon liberi gratiam, dimifific di cuntur, cuius Po zKQefingulos verfus fingulateflomcniæfse. M. Tullius aflirmauic. nec Dionyfius Longiiiustibi concedit iftam humilitatem, qui dc Pindaro, et Sophocle dixit, Ora ia. Quandoque omnia tmpetu quo dam incendunt, et comburunt : Plato uero lib. de Republica. io. communem omnium caufam fufeepit, atque hoc gene- ratim omnibus, et uniuerfe tribuit encomium. A nonnullis accepimus, tragicos poetas artes omnes int elligere, humanaque omnia tum ad virtutem, tum ad verum pertinentia, nec non dr diuina; etenim oportet, fi recte qua componit flt tradaturus, eorum habere fuentiam^aut nihil poffe componere. Sed cur quarfo tot humana teftimonia, producuntur? cum paulo ante diuinam, et Apollinis audiueritis uocem ? Num tibi feruiles, et contemnenda mancipia videntur hi uiri indigni, quoru cxempki fcquaris ?Sed fcio:Plautu (cilicetannuis.non tu pri mus.obieftumabalijs id ei fuit, maluiflemab alijs tantum, non a te. illis enim luftus Lypfius, uir egregie do£hi$, nec molliter, necrecifis unguibus (calpit caput, ac pruriginem eripit omnem, libro fecundo epillolicarum quadiionum, epi ftola 1 8. uideant locum, et fua damna, cuia magis intere ft. Audi tamen,qua! lcuiora. Hac vis, dr varietas eft in, Plauto quam negant in Terentio nunc ille adfur git, nuncfubmtttit, nunc protrita, nunc grandiora dicit .proponit vitia, et cafli \ • Odi ^Xnvxd^admifiet^aliud quide agens ^ fed qua fi hoc vnum agens, et hac omnia t an quam falc, venuftifsimis io cis adff&gttStA de his nimium mulca, nec fine ftomacho; quali nonfint omnium philofophorum, omnium oratorum, ac cacterorumlcriptorumuolumina, præclaris, et honorificis, horum poetarum teftimonijs,ueI ad latietatem referta. Ad alterum igitur caput, et ad ecquæ peculiarem carminis cau fam refpiciunt, accedamus. Qua in re probandum nobis, opinor, erit, quibufeunque rationibus, &auftoritatibus, ex improuifonunc, et in hacanguftia temporis, licebit, comicis, et Tragicis poetis non modo conuenire uerfum, fed efie quoque maxime neceftarium, nec ab eorum poematis aliqua pofie ratione] feparari. LIMP. Quarib Pauline, priufquam ulterius progrediare, paulum fi potes, de caula digrediarej libenter enim audiucrim exuobis, ecquæ ueftra fit de poemate illo Guarini, lententia, cuius dudum fuit a te fafta mentio ? nam a multis illud acriter oppugnari uideo, laudari tamen ab alijs.mihi quidem in huiulmodi poetis carmina refellenti, fi loluta illud oratione feriptum eflet,ualdemcher cie probaretur PAVL. Jd extra cau(am,&fu(ceptamcon tentionem eft,Ltfftpi,'iqua cum plura fint adhuc dicendaparum fortafle nobis eft otij : conceditur autem unicuique poteftas explicandi quocunque modo, quantum is ualeat ingenio.audax eft enim animus nofter,8dn eo contentionis infita cupidiratfac ftimulus quidam quafi uiceodi. uerum fi modeftiusid fiat, et urbane, laudabunt omnes fortafle uel fi £ta,finfecus, nec amici quidem ucra. MARCEL. Populi iudicium hac in re(cum populum dito, non plebem, et fæcem urbis dico, nam hanc populi nomine indignam putauit Cicero, fcd ciuilem populum, et cuiuldam elcgantioris iudi cij non expertem ) huiulmodi,inquam,popuIi iudicium plu rimu in theatris omni tepere unluir.No eft hec profc&ofub tilis, et exquifita ratio, aut dialecticorum more concludens, fed in re populari, popularis et probabilis.Quinquies.aut lexies etiam, efta&a illa fabula, Venetijs, et in pluribus Italiæ magnis urbibus, et ^unquam non eft recepta plaufu magno R a nnn-.nunquam non acclamatum ab omnibus, nunquam non -itlud ad fuit, Euge pulchre, et bclleiidque fipe. hoc autem cut que poeta: multum efle debet ad eum, quem fibi propofuit finem, erat enim huiufmodi poetarum fcopus, ac finisquidam externus, populo ut placerent, quas feci fient fabulas: quod qui plene confequitur, ut placeat quamplurimis, et fi difficile fatis eft, nihil offendere, nufquam incurrereris profedto re&iffime fecum a&um, et fe magnum aliquid adeptu, i cxiftimarcpoteft. hoc enim teftimonium uniuerfi populi multum valere cenfebanr, inquit Lipfius, in utramque partem: et Apollonius Rhodius illuftris poeta huiufmodi iudicio perterritus, quod femel non fatisfecifiet, abijt e patria, Rhodumque fe contulit, ibique multo tempore reie&um poema pcrpoliuit, quod poftea placuit. PAYL. Eft hoc certe magnum, fed non fatis. Verum ad ea,qua?ca:perainM$ obfccro, ne tempus hoc in rebus minime nunc neceflanji conteramus. SCAR. A geiam, declaratis inftitutis, ac longa, laudataque poetarum omnium confuetudine (cribendipropius velim ad au£torirates,fi quas habes, ad rationes.argumenta validiora, te conteras. PAVL. Primum au? f fitorem Ariftotelcra profero, quenj oftendoComa:d!a:,æ Tragacdia: verfurn, vt inftmmentum proprium,, affignafle perpetuo, folutam orationem nunquam. SCAR. Si te illis Acyjg, feu wtdisfermombn s, implicatieris, protei &o nunquam te ex illis hodie pinnis expedies, hærent enim, ibi pene omnes. LIMP. j. Hiccgoyp$iamdudumexpcfl:o. neque enim te mihi Pauline doftifftme, nec alium quenqua probaturum arbitror, ibi nudos fermones non ad folutam orationem efie reterendos,aut aliam fuifie Philofbphi in eo, loco fententiain. PAVL. Audiui te fepe hac dere,Limpi difputantcm, et quidem fubtiliter admodum, et erudite. Sed ne te coparcs.nolo enim te iam laborare, nihil eft, quod eadem de re mecum hodie difputes. Scio equidem quid fen(erint eruditi.multa funt ab illis in hanc rem difputata fubii^ lius, et conclufa. Aflentitur tibi Francifcus Patricius in fua itioui Poetica, verum hac tantum in parte, qua: nudos fermones attingifcrjod vero pertinet ad verfum tragicum, &com icti, omnino te defi?rir,&cu poetisantiquis confentit.aduerfatur tibi Caftcluetrus,fed inprimis Placo, qui fecundo de legibus lib.aifjAc^t^. Separant inquit poete rhythmum, et figuras a concentu, fermones nudos(db illis rhyrhmis, et figuris)/ verfu ponentes; fcd circulum abfoluit omne lacobus Mazonius, vir eruditiffimus, qui nudos fermones incellexirjfolos verfus, nudos nimirum ab alijs inftrumenti?, rhythmo, inquam, et moru,feu figura, quod ex eodem Platonisloco defumpfit.id vero adeo cumulare dcmcnftrauir, vt nullus fit reli&us dubitationi locus. Verum, vt dixi, libero jam ifta tc cura.contemnamus hos omnes, qui nudos fermones malunt ad verfum, quam ad foluram orationem referre, itaque diuiferit Ariftoteles Epopjiam, veluti genus quodjdam,uttibi placet, et ego afientior, in orationem loturam, et carminum uinculis aftriftam,ac cefiet ea ratione omnis, qu£ futura fuerat inter nos hac de re difputatio.nihil hoc me mo uer, nihil impedit, quo minus ad id, quod uolo, et undem me excludis, peruemam,&oftendam,uer(us non modo noti cripuifVe/ed pr#cepilfe comicis, et tragicis, Ariftotelem. Ete nimpoftiftam Epopaci diuifionem,omifla prorfus altera diuifionis parte, quas ad folutum, et pedeftrem fermonem fpedaret,de quo mirum in tota poetica filentium,ad Trag£diam primo, deinceps ad poeticam, et metricam Epopadam, accedens, femper et ubique uerfum ipfis attribuit, de folura ne uerbum quidem vnquam.ld fi tu fortafle neges, et fi non cflet hoc tua? modeftia? negare,fingula philofophi loca, non quidem omnia, putidum enim effer, et valde moleftum, fed pauca tantum, et ea qua? nunc ex tempore mihi venient in mentem, perpendam. Primum, enumeratis Ariftoteles omnibus, qua? fub imitationem veluti fub commune quoddam genus cadunt ipfius poetica? partibus, tres deinceps affert earum inter fe differentias; quarum prima eft, quod et fi omnes omnibus vtantur ijfdem inftrumentis (To/V^tc/c, appellat ipfe)rhythmo, catu, et metro, vt dithyrambica, leges, Tra g#dia., et Coma?dia,in eo tamen differant, quod ali# omnibus inftrumentis fimul urantur, alia?feparatim, et exparte.' Vides hic Traga?diam, &Comfdiam habere commune cum alijs poefis partibus metrum, et alia inftrumenra ^differre ta« incn ab eis,quia Traga?dia (eparatim inftrumcntisutatur, et partite, xstfciuipocj nunc hoc, nuncillo. Aliquas inquit efle poefis fpecies, quas etiam nominat, et numerat, Dithyrambicam, legum, Traga?diam, et Comrediam, et eas tribus uti potiflimum inftrumentis,quac fint ipfis omnibus communia, rhythmo, harmonia, metro, uerum utendi tempora tantum cfle difTimilia,fiquidem alia? fimul omnibus, alia: non fimul utantur.Traga?diænim, et Coma?dialeparatirn. Patitur ne rerum natura Limpi, ut fit aliqua Tragardia, qua? metrum, rhythmum et cantum fibi polcat, oratione foluta feripta ? nouum,&antehoc tempus inauditum poematis genus, igno tum Aphricac,uel potius uniuerfa? natura? monftrum,Trigie diam pedeftrem carmine compofitam. Alteram deinde differentiam affert, inquiens, Et fi communia fintijfdeminftru menta, communis etiam, et eadem materia (E, vT37ccaTv'ig, alteram ad Tragicum, et comicum, ut Sophoclem, et Ariftophanermperrinere.itaquc inquit, ex parte idem cft imitator cum Homero Sophocles, cjuta bonos imitatur, ex altera parte tde cum Sophocle .quod agentes, Quid apertius ? Sophocles eft idc imitator cum Homero. quamobrem idem ? quia cum eum EVa/iA/a, narrandi modo tantum ab illo differre dixiflet, in reliquis cfiefimiles ait, in materia, et in ucrfu. E W/$ cwT}7c Jt USiur/uS^ov / u\j Apjpp tcv t^orm pv6iuoi s cLpjuovisLV, S. 3 T imedat.qua quide in fimilitudine,ac locietatercru illa dilfimilitudo tamen intercedit, et varietas, quod illa quam maxi me longius produci, et immoderatius excurrere nulla certa^definitaque mole,poteft, h^c vero breuior fit oportet, et cotra&ior, intra terminos, et cancellos cofticuta, extra quos egredi minime liccr.ha?c vna diuerfitas. altera, (omitto nunc tTra^A/cM^dequa fuperius dixi) quod epopa?ia?carme con gruit hexametrum daftilicum catalefticum, et reliqua? fpeties hexametri, quas duas et triginta Grammatici numerarunt. Tragædia? (& fi pofiet Hexametro vti ) iambica funt aptiora, trimetrum a catale&icum tetrametrum, qua caufa quia iambicum, et tctrametrum,\\\o^\t Ariftotel tsjunt uclad attionem,uel ad motam corporis, et falsationem, accomodatiora. ' Hermogenes in forma incitata? orationis, rhythmum Trochaicum uehemencer probat in aliqua parte traga?dia?, cum is, qui ioquitur,incitatior ob aliquam perturbationem, vide ri debet.& huius rei teftevtitur Menandro Comico poeta, et Archilocho • K dj d^Tov vtTtuYi&x. ovctpyr, woMa rUg, cJd-Ct i7T9lfc(^(lf 6 Aiycov Soitfiy ^QytLjX.Ctj$ i venerandum adhuc, et immortalenomen.Ennio, Pacuuio,’ Accio, Plauto, Terentio, Seneca, nihil inter Latinos glorio-fius.carminc fcripferutomnesiin quibus et fi nonnulla fint a diuerfis aliquando fubtiliter, et putidius etiam notara,nulIus omnino fuit vnquam,qui vitio id cis verteret ac pcdcftri fermone melius, et opportunius, eos (cripturos fuifie, diceret. Aufi funt aliquando Pherecides, et Ecatams, vt Strabo Ga?ographusafierir, et Euftathiusin Iliade cofirmauit, poc ticam orationem, reliquis illi relidis ornamentis, liberare metro.qui uero poftea (ucceflerunt aliquid de poetica magnitudine perpetuo detrahentes, ex aitiflimo loco,in infiniti ea {larum depreflcrunr;quar tamen non amplius poetica, et poefis,fcd foluta, et pedeftris oratio, dialogus, aut hiftoria, fuit appelIata;poefim autem, hanc prafertim, nemo, quod fcianijharmonia^iumcroque (uo carentem, aut fcripfit, aut (cribendam cen(uit.illi yero,quos antea nominaui, fumma omnes homines omni tepore laude in re poetica tribuerat. Nonnulli poftremis his temporibus,lralico, vulgarique (ermonetentarunr,fi qua forte ratione po fient hanc fcnbcndi pedeftrcm illuuiem in comfdias et tragfdias inducere, quos tamen et paucitas eorum, qui formam iftam feftaremur, ar guir, et res ipfa non fatis ex fe probata, neque libenter audita,nifi mimi quida, et fcurrse ineptij$, et rifu, fabulam fuftcrc tent, et fugientes auditores reuocent,eos refellit; ac fatis indicar, quantum hoc genus defferat a laudato. LIMP. Cur autem tu nos coges, et in eas anguftias adduces, vt iftos fequamurau&ores, et hominum fententue voluntatem no . I p am ySc ingenij folertiam, habeamus addiftam, quoru plejueuel ferui, uel cx (eruis nati, uel ingenio (altem feruilt erunt, abiefti, humiles, et Iiberti?an huiufmodi quifquilta: 'accepta funt nobis artium, et difciplinarum in omne tem- js datur; ? fortafle etiam ufus | et conluetudo temporum, : hominum illorum id ferebat, ut impune, aclinecrimine agacdias confcriberent.num ergo (emperille mos ualebit? um id poteft nobis eripi pofteris,ut meliora tandem uidca ius i PAVL. Quod pertinetad more, et ufum,Limpi,ut • o(Tunt,uerum etiam deteftanda; (unt ab omnibus, non igiur ufus eas efficit, (ed refta ratio,ingenium, et eruditio, quas oftea ufus non breuis, et interruptus, (ed longiffimi temporis, et perpetuus, approbat, et retinct,non producit, et pro:reat.non enim ut ucftium, et conumiorum,(ic rerum, quas aut ars imitatrix, aut natura magiftra perfecit, ufus eft mode rator ac dominus.multurn fere abeft.illa namque uoluptate noftra,paruadecau(a,leui momento, commutanturjharcfemel, ut decet, inftitura, nulla poteft occafio, nullius arbitriu, conucllere, et dimouere.Vfum loquendi, ait in Oratore Cicero, populo conceffi, (ciendam mihi referuaui, quæ enim non ex caufis fortuito antcgrcffis (Logici res Cracci, et Latini, qui quidem omnes carmine cum ripfiflcnt, nec vtilitatis cos vnquam, nec honoris, et glo£ poenituit j poenituitautem eos, qui diuerlamhac poftreia tempeftatefequi rationem, et ab illis difientirevoluejnt; contra vero fummopcre celebrantur, etiam in hac ngua vulgari^ Tragacdiarum, et Comacdiarum aut mixti enerisi fcriptores, quos aliquorum nue error, fiue rerum ouarum .cupiditas, fiue veterum, et antiquarum defpeatio non deterruit a fcribcndo, quemadmodum lapientes Ili veteres, &lcripferunt, et placuerunt. Sed hoc vt vaium, et vile difputandi genus omittamus. Athumiles,ac ibeiti fuerunt horum Poetarum aliqui. Fuerint fane; quid refert, fuerint contempti, fuerint non liberi. Tu igitur Icicntiam, ingenium, eloquentiam, et clarorum viroum omnem pratftantiam, non meritorum laude, fed eorundem fortuna metiris ? nos certe miferos Marcelline, quibus non ex regibus, nec ex principibus uiris, licet honefto loco, natis, omnem alicuius adifcipilccndi nominis, et famat,fpem fortuna prarcedit, et fi perpetuo quidem addi&i ftudijs, omnes omnium libros, et ingenia noftra fatigemus. Non igitur clarus Homerus, cuius et patriam, et parentes, miro filentio natiuitatis compreflit oblcuritas. prædantes aut uiri Heliogabalus, aut Nero, colpicuus Sardanapalus, et alij, qui cf teris vitijs inquinati, luperbis natalibus gloriantur; quafi vero, vt plures recentiores omittam, maiorem debeat Baptifta Guarinus eques illuftris, ortui, et nobilitati fuac, qua eft infigni, quam uirtutibus, et ingenio, gratiam } qui fi tamen eflet humillimo loco natus, eunv pollet unum ipfiuselegantiflimefcriptumpoema, qui Paftor fidus appellatur,abomni prorfusoblcuritateuindicare. Fuit libertus Accius, at D. Brutus, lummus ille uir, et imperator, Accij carminibus templorum, ac monimentorum aditus exornauit fuorum. Enniutf tibi lordet, at fuit Aphricanocharus, cuius etiam in lepulchro politus poli mortem dicitur; cujus uirtuti hoc fuit Epitaphio redditum a luis ciuibus teftimoniurn. j t Nemo mt lacrimis decor et, nec faner fletu, T) rtioiq Paxit. cur ? volito vinu fer ora virum. Ingenio fermlifnollemdixiflesdiabeoenim quorum fententiam opponam huic tuo difto, qui tibi fortafle nihil in «xciinandis hominum ingenijs concederent : nec tu cosdebuifti cotemnere,acpr«terte ca?teros non flocci facere. n£ De Accio, et Pacuuio,audi, qu tibi refpondcat Quintilianus 1ib. io. Traga di feri pt ores clari fi imi, gr au itate fenteu t i arum, verborumque pondere, dr au flor it at e perfonarum. Li- fandrum Lacedemonium aiunt inducias Athenienfibus pe tentibus dedi fle, dum Sophocli mortuo^ feruilis ingenij uiro, funera facerent. EtSiracufani captiuos Athcnienfium liberos, in Euripidis hominis non liberi gratiam, dimififle dicuntur, cuius Poeta? fingulos ver fles fingula teftomonia efle. M. Tullius arfirmauit. nec Dionyfius Longinus tibi concedit i- ftam humilitatem, qui de Pindaro, et Sophocle dixit, O ra /tdf Gnzhur papa.. Quandoque omnia impetu qu$~ dam incendunt, dr comburunt : Plato uero lib. de Republica to. communem omnium caufam fufeepie, atque hoc gene ratim omnibus, et uniuerfe tribuit encomium. A nonnullis accepimus, tragicos poetas artes omnes int elligere, humanaque omnia tum ad virtutem; tum ad verum pertinentia, nec non dr diurna-, etenim oportet, fi re fle qua componit flt tr a flaturus, eo- rum habere fluentiam, aut nihil pojfle componere. Sed cur quarfo tot humana teftimonia, producuntur? cum paulo ante diui- nam, et Apollinis audiueritis uoccm ?Num tibi leruiles, et contemnenda mancipia videntur hi uiri indigni, quoru exempta fcquaris ? Sed (cio:Plautu (cilicet annuis. non cu pri mus.obieftumabalijs id ei fuit, maluiflemab alijs tantum, non a te. illis enim luftus Lypfius, uir egregie doftus, nec molliter, necrecifis unguibus fcalpit caput, ac pruriginem eripit oinnem,libro fecundo epirtolicarum quæftionum, epi ftola t 8. uideant locum, et fua damna, cuia magis itneftftAudi tamen,qux Icuioral. Hac vis, dr varietas eft in, Plauto (quam negant ili Terentio) nunc iHe adfur git, nunefubmittit, nunc protrita, nunc grandiora dicit .proponit vitia, et caflU t’. 5. 4 : o at. f f,T et 9/xd, 'srQ\mxpinor,erit,quibufcunque rationibus, &au£foritatibus, ex mprouifo nunc, et in hac anguftia temporis, licebit,comi- :is, et Tragicis poetis non modo conuenire uerfum, fed eflis quoque maxime necefiarium, nec ab eorum poematis ali- qua pofie ratione! feparari. L1MP. Quarfo Pauline, priub guam ulterius progrediare, paulum fi potes, de caufa digre- diarej libenter enim audiuerimexuobisvecquaucftrafitde poemate illo Guarini fententia, cuius dudum fuit a te fa&a mentio ? nam a multis illud acriter oppugnari uideo, lauda- ri tamen ab alijs.mihi quidem in huiulmodi poetis carmina refellenti, fi (oluta illud oratione feriptum eflet,ualdemeher cie probaretur# PAVL. Jld extra cau(am,&lu(ceptamcon tentionem eft,Lwipi, iqua 4 cum plura fine -adhuc dicenda- parum fOrtafle nobis eft orij : conceditur autem unicuique poteftas explicandi quocunque modo, quantum is ualeat ingenio.audax eft enim animus nofter, et in eocontentionis infita cupidirat'ac ftiinnlus quidam quafi uicendt. uerum fi modeftius id fiat, et urbane, laudabunt omnes fortafle uel fi £ta,fin fecus, nec amici quidem uera. MARCEL. Populi iudicium hac in re(cum populum dico, non plebem, et fæ- cem urbis dico, nam hanc populi nomine indignam putauit Cicero, fed ciuilem populum, &cuiu(damelcgantioris iudi cij non expertem ) huiulmodi, inquam, populi iudicium plu rimu in theatris omni tepere ua luit. No eft hec pfofefto fub tilis, et exquifita ratio, aut dialecticorum more concludens, fed in re populari, popu Ia ris et probabilis.Quinquies,aut le- xies etiam, eft afta illa fabula, Venetijs, et in pluribus Itali magnis urbibus, et nunquam non eft recepta plaulu magno nunquam non acclamatum ab omnibus, nunquam non illud adfuit, Euge pulchre, et bellc:idque fa?pe. hoc autem cut que poeta: multum eflc debet ad eum, quem fibi propofuit finem, erat enim huiufmodi poetarum (copus, ac finisqui- dam externus, populo ut placerent, quas feci flent tabulas: quod qui plene confequitur,ut placeat quamplurimis, et fi difficile fatis eft, nihil offendere,nufquam incurrcreds protc- t io reftiffime fecum aftum ) et fc magnum aliquid adeptu, exiftimarcpotell. hoc enim teftimonium uniuerfi populi multum valere cenfebant, inquit Lipfius, in utramque par- tem: et Apollonius Rhodius illuftris poeta huiufmodiiudi- cio perterritus, quod lemel non fetisfeciflet, abijt e patria Rhodumque fc contulit, ibique multo tempore reie&um poema pcrpoliuit, quod poftea placuit. PAVL. Efthoc certe magnum,fed non fatis. Verum ad ea, quæ experanu]! obfecro, ne tempus hoc in rebus minime nunc neceflarij$ conteramus. A geiam, declaratis inftitutis, ac lon- ga, iaudataque poetarum omnium confuetudine fei ibendi, propius velim ad auftorirates,fi quas habes, ad rationes., et argumenta validiora, te conteras. PAVL Primum aur ftorem Ariftotclera protero ^ quenj oftendo (Jomardiæ, æ Tragædiæ verfum, vt inftrumentum proprium,. afiignaflc perpetuo, folutam orationem, nunquam. SCAR. Si tc illis Acyjs, (eu nudis [ermonibtit, implicaucris, prole- fto nunquam te ex illis hodie pinnisexpedies. hærent enim ibi pene omnes. LIMP. Hic ego vos iamdudum expeSo. neque enim te mihi Paulinedoftillime, nec alium quenquS probaturum arbitror, ibi nudos ferniones non ad folutam orationem efle referendos,aut aliam fuifTe Philofbphi in eo loco fentcnciam. PAVL. Audiui te fxpe hac de re,Limpi, difputantem, et quidem fubtiliter admodum, et erudite. Sed ne re coparcs.nolo enim te iam laborare,nihil eft, quod eadem de re mecum hodie difputes. Scio equidem quid fen- ferint eruditi.multa funtab illis in hanc rem difputata fubti- lius, et conclufa. Aflentitur tibi Francifcus Patricius in fua Poetica, verum hac tantum in parte, qua: nudos fermones ttingir,quod vero pertinet ad verfum tragicum, et comico, mnino tedeferit, et cu poetis antiquis confentit.aduerlatur bi Cafteluctrus,ledinprimisPlato,qui fecundo de legibus b.aic,Ao5Pv?'4-/?v5vV«f ttipa.n5c.vr6l?. Separant inquit poetc bythmum, et figuras a concentu, fermones nudos{zh illis rhyth- nis, et figuris)/ verfu ponentes; fed circulum abfeluitomne acobus Mazonius, vir eruditilfimus, qui nudos lermones itellexir,folos verfus, nudos nimirum ab alijs inftrumentir, hythmo, inquam, et motu, (eu figura, quod ex eodem Plaonisloco defumprit.id vero adeo cumulate demcnftrauit, 't nullus fit reliftus dubitationi locus. Verum, vt dixi, libero ara ifta te cura.conremnamus hos omnes,qui nudos fermones malunt ad verfum, quam ad follitam orationem referre, taque diuiferit Ariftoteles Epop^iam, veluti genus quodlam,ut tibi placet, et ego aflentior, in orationem loturam, et :arminumuinculisaftri£tam,ac cefletea ratione omnis, qu£ : utura fuerat inter nos hac de re difputatio.nihil hoc me mo jet, nihil impedit, quo minus ad id, quod uolo, et unde tu me excludis, perueniam,&oftendam,uerfos non modo non eripuifte,fed praccepifle comicis, et tragicis, Ariftotelem. Ete niinpoftiftam Epopæia diuifionem,omifla prorfus altera diuifionis parte, quæ ad folutum, et pedeftrem fermonem fpe£taret,de quo mirum in tota poetica filentium,ad Tragfdiam primo, deinceps ad poeticam, et metricam Epopæiam, accedens, femper et ubique uerfom ipfis attribuit, de Ibluta ne uerbum quidem vnquam.ld fi tu fortafte neges, et fi non cflet hoc tus modeftiæ negare,fingula philofophi loca, non quidem omnia, putidum enim effer, et valde moleftum,fed pauca tantum, et ea qua: nunc ex tempore mihi venient in mentem, perpendam. Primum, enumeratis Ariftoteles omnibu$,qusfub imitationem veluti fub commune quoddani genus cadunt ipfius poetica: partibus, tres deinceps affert earum inter (e differentias; quarum prima eft, quod et fi omnes omnibus vtantur ijltlem inftrumentis (Tot? eri-nte, appellat ipfe)rhythmo, catu, et metro, vt dithyrambica, leges, Tra gatdia, et Comaxiia,m eo tamen differant, quod alis omnibus inftrumentis fimul utantur, alis feparatim, et exparte. Vides hic Tragsediam, et Comfdiam habere commune cum alijspoefis partibus metrum, et alia inftrumenta, differre taincn ab ei$,quiaTragsdia feparatim inftrumcntisuratur, et partite, u,otJu t utpo$ y nunc hoc, nunc illo. Aliquas inquit cfle poefisfpecies, quas etiam nominat, et numerat, Dithyrambicam, legum, Tragsdiam, et Comsdiam, et eas tribus uti potiffimum inftrumentisjqus (int ipfis omnibus communia, rhythmo, harmonia, metro, uerum utendi tempora tantum eflediffimilia,fiquidem alis fimul omnibus, alis non fimul utantur.Tragsdiænim, et Comsdia feparatim. Patitur ne rerum natura Limpi, ut fit aliqua Tragsdia, qus metrum, rhythmum et cantum fi b i pofcat, oratione foluta feripta ? nouum,&ante hoc tempus inauditum poematis genus, ignb tum Aphrics,uel potius uniuerfsnatuisinonftrum,n~rags diam pedcftrem carmine compofitam. Alteram deinde ciififerentiam affert, inquiens, Et fi communia fint i)fdem inftru menta, communis etiam, et eadem materia t cii aurei, dicit ipfe)differre tamen, modo, icpdc. nam aut interdum ipfe poeta loquitur, aut nunquam, cuius in modo tantum diffimilitudims,alteram ad Epicum, ut Homerum, alteram ad Tragicum, et comicum, ut Sophoclem, et Ariftophanermpertinere.itaque inquit, ex parte idem eft imttator cum H orner o Sophocles, quia bonos imitatur, ex altera parte tde cum Sophocle cjuod agentes, Quid apertius ? Sophocles eft idc imitator cum Homero, quamobrem idem ? quia cum eum EVa^ffcA/a, narrandi modo tantum ab illo differre dixiflct, in reliquis cfle fimiles ait, in materia, &in uerfu. eVto/ccw/Tz7r,^ fx^cov di ut ubvov 7npdfn&(ti. Solo ver fit dicit aliqua ab f olui in \ipfatragxdta, tunc fcilicet, cum inftrumenta reliqua conquiefcunt.Num poterat illuftrius a philofbpho fignificari nobis, Tragxdiam efle verfu feribendam ? num aperi ius, quam at ftimpto in eius definition^quæ naturam et vim ipfius expri mit, et rhythmo, et exteris (uauitatis inftrumentis,ita tamen, vt eam aliquando dicat vti lolo metro, feparatim et reliquisEt inferius aliquanto, cum (ex Tragædiæ partes enumerafler, et inter eas, Di&ionem, hanc poftrcmam, vt melius fua fententia percipiatur, ac ne videatur, vt (f pe loler,obfcure loqui, manifeftioribus, quam vnquam alibi verbis, explicat, inqui ens, Dico dittionem ipfitm, verfuum compofitioncm. Quid ais? fatisnetibi videtur hoc in loco philolophus aperte locutus, ac fibi confueram obfcuritatem prorfus oblitus ?an ad huc expedtas,dum Ariftoteles ipfe reuiui(cat, et voce, quando verbis non credis,ad hanc te (ententiam exciter, atque tra gicum tibi yerfum in aures tandem, vel inuito, inferat? Audiftine, metrum, ac metricam orationem efle partem Tragædiæ ? pars a fuo toto feparari qui poteft ? in naturam ergo ingreditur Tragædixmetrum. Quoniam autem in princip o nihil efle poteft ufquequaque perfeftum, et adeo limatum, ut nihil præterea poflit accedere, cum omnes artes, et difeiplinx fiant acceffione meliores; hac de caufa temporis progreflu multæ mutationes fa&ar fuerunt in Tragædiajquod commemorat in poetica Ariftoteles, \nq\}icns,Tragxdia mulh. tas mutationes nafla 9 randem fuam cfi confequutanaturam. A U rliJpfa ruitura proprium I I metrum in 7 rap&diareperit. Qtjid opus eft uerbis Liropi? des te non polle, tota reclamante natura, metrum eripere ragædiac ?uonipf| poetæ moreni hunc.vt ais, induxerunt, sc tacukaterrf ipfi nobis eripuerunt porteris, videndi meoraXed ipfa natura,qu#poteft omnia, hunc vfum præteri-' fit, effecitquemerneliora videre poflicartas futura. Præce:a,cuin Tragatdiacconftitutioncm, eam, quæ pulcherrima r, nos doceret idem Ariftoteles, præter cæteras optimæ conicubonis conditiones, eam plurimum laudat, vt ex celeberiwi^f^intbpcruaiitur argumenta, non vt quidam poet£,qui' agam, et qualemcunque luo modo (ibi lumftfere fabul£ ir.a eriam.quare præftantiores elle T ragædias affirmat eas, tjux ire# Alihm.tonern ver fantur, et Oedipum, et Orefiem.7 hyeite, gelephum.Qui poteft igitur is phtlotophus Tragædias car nine coplcriptas reprehendere, et ad oracionem lolutam edigere,qui Akhmonem, et Oedipum, et alias ante cora nemoratas fabulas,optimas efteftatuit, et optime conftituas f et cum probatæ Tragædiæ virtutes, non bonæ virianoaret omnia,verfum et tacite, et aperte, non modo laudauit, ed etiam neceflarium e(le, atque Tragatdijs innatum, decrclit, arationem vero pedeftreni ne circuitione quidem, aut te ftenominauitvnquam? L1MP. Farcor equidem Pauline, nullam hoc loco foluci termonis efle commemorationem, verum nec in Tragædijs tllis,Alchmarone, et reliquis, vllain videmus ibi heri carminis mentionem, quare non magis tua ratio liberam orationem, quam nexam, et colligatam excludit. P.A V L. ReCfe tu quidem dubitares Limpi. nili quas hic Ariftoteles Trag^dias nominat, Oedipus Sophoclis ef. (et,Oreftes Euripidis, Thyeftes Ætchyli :qu«e quidem Tragædi pulcherrimis, et luauiflimis explicat £ ueritbus, adhuc extant. Deinde in illis ipfis verbis laudat apprime philofophus Euripidem, appcllatque Tpocyi^coTaiuvi^farojii et, om mum foetarum maxime T ragicum. et cum in eo diftributionem quandam non ufqucquaque probet, quod uerfu tame fcripferit,ne minima fufpicione quidem eum increpatrquod profe&o fcciffer,fi nec id probarter. Si igitur Euripides, qui carmine Tragxdias dedit, eft omnium poetarum maxime Tragicus,hinc iure fequi uidctur,Tragardiam uerfu (cripta, cfle pofle maxime tragicam. Deinceps autem M y ejfe melioris poeta partes y exipfa fabula conjlitutione terrorem incutere, atque rebus ipfis y qua contingunt y eam vim attribuere, vi homines horreant y timeant y mifereantur;quod quidem, inquit,/ uti e tur is\ qui Oedipum fabulam audiet. Hæc autem fabula nota omnibus eft, et eius au&orem habemus Sophoclem. Cum igitur pulcherrimas Tragædias, et ut ars expoftulat, efficere nos do ceat,ad quarum exempla Tragædias^erfibus exaratascornmemorct,quis hoc loco dubitet, quin huiufmodi compofitio laudetur a phi!ofopho,quam uerfus exornat ? Poftremo, ne uos diutius' in Ariftotelis arte poetica detineam, quod quidem efletadmodum facile, propter nimiam argumentorum copiam, quam portet ea tra&atio nobis ad hanc rem fuppeditare, plurimis alijs omiflis rationibus, utar eo loco tantum,in quo Tragoediam Ariftoteles cum Epopæia comparat, eft enim egregie illuftris. SCAR. Obleruaui equidem aliquanto locum illum, quem dicis, atque (i fatis memoria teneo, notaui quoquc:& huic opinioni tuæ, Pauline, magnopere fauet. LIMP. Audiamus, forcafle nihil oberit. PAVL. Comparans Ariftoteles hæc duo inter fe poematum genera, fic ait .Omnia quacunque infunt in Epopaia, eadem prorfus habet et Tragadia\non autem contra. Cum ergo qua: poftidet Epopapa, prorfus eadem fibi Tragardia uindicec,non poteft ea ratione Tragoedia non fuo iure fibi uendicare uerlum. Secus enim eadem &’ habere, et non habere diceretur idem.Si,quac funt illius, ad hanc transferenda fmt omnia, non poteft Epopacia uerfum huic,ucl quidpiam aliud negare, quin illi diem continuo dicat Ariftotcles, et furti lite. a . 3t edat.qua quide in fimilitudine.ac (ocierate rcru illa dilfiitudo tamen intercedit, et varietas, quod illa quam maxi longius produci, et immoderatius excurrere, nulla cerdefinitaque mole,poteft, h^c verto brcuior fit oportet, et xaftior, intra terininos, et cancellos coftinita, extra quos edi minime liccr.htec vna diuerfitas. altera, (omitto nunc tyyiAictvdc qua fuperius dixi ) quod epopatia: carme con iit hexametrum dattilicum catale&icum, et reliqua; fpe«hexametri, quas duas et triginta Grammatici numera-it. Tragædiac (& fi pofiet Hexametro vti ) iambica fune ciora, trimetrum a catale&icum tetrametrum, qua caufa ? ia iambicum, et tetrametrumj nquit Ariflotel es,funt utlad Uonem,uel ad motum corporis, et faltationem,acio modatior a. jrmogenes in forma incitatæ orationis, rhythmum Troaicum uehemen ter probat in aliqua parte tragædiæ, cum qui loquiturpncitatior ob aliquam perturbationem, vide lebet.& huius rei teftevtitur Menandro Comico poeta, Archilocho. Kzj 'tvtov mtuneix cdctpyn, &j tc ycp&OA, ov3"ct tvreifiiSfcLf b\{yon Sox.fi, ?" oydjy.ax; otjujtiSqa^tz. rametri enim aliquando trochaice componuntur;Ut curltior fiat oratio, ac follitam orationem magis rcferat.Hæc turfiintex Ariftoreliscollefta doftrina,quam non debens, ne fophiftas imitemur, uel ut obfcuram infle&ere, uel fallam refellere. Quare,nifi quid habes amicilfimeLim- ' ^,quod his opponas.ad alios au&ores me conferam,qui et fi hac de re lentendam protulere fuam, non quidem con- Ito, quali cogitatam, et meditatam hanc afferentes qua;onem,dequa nemo dubitarer, led cafu quodam in huiuf. odi ferinonem incidentes. LIMP. Equidem, vt uerum faar,non fatis uideoquid ad i fla refponderi commode poC, aut cur alijs indigeamus auftoribus,ita fubtiliter a re funt i : illo fonte deduff a, et exhauffa, atq; manifefte nobis com oftratii. Verum adhæferam illi ego (ententiæ,non vt A rfJtelf repugnarem,fed potius ut opinionem, qua; noua eft,nec ignobiles auftores haberef,non omnino defererem: afti, credo, quam mihi noua placeant omnia, denique cu I r - L piebam hac de ree differentem audire. Verum interea noti omnis mfhi fcrupulus ereptus, nam nihil dum ad rationes i me propofitasrefpondifti.quamdiu autem illæ ftabunr, non poflum ab illa fententia plane difcedere. Hunc igitur mihi ii exemeris, ut arbitror ce fa&urum, penitus in ueftram opinionem, ac libere concedam. PAVL. quod iam eftinftn tutum, Limpi, conficiendum prius opinor, operar pretium eftenimea, quædi£tafunt,alijs rationibus, et aliorum pra?clari nominis virorum au&omate roborare, poftea tuis etia argumentis, modo pofTim,ratisfaciatn. SCAR. Re&umfencconfilium, et prudens. LIMP. utlubet. PAVL. Primum igitur illud refppndeas.non ne Tragoediam, et Comasdiam,cxomnium& ueftra quoque fcnfentia,poetic partes efle dicemus an hic errof SCAR. Sunt partes, nemini dubium id effe puto^fLlMP-i Scribite me quoque uobi$ huius fententia focium.nam prarter AriftQteJisaiKftoritate^ qui de his æde EpopadakJeinceps egioin arte,ueluti de trii bus ei ufdcm arris fpetiebus, Plato quoque libro 7. delegi^ bus,alloquens Tragicos,. Poeta, inquit, voseflts, et ibidem, Tragadiauero poeta y &C(\UK fequunltur. Hermogenes autem in libello de formis, prope finem, id ipfum apertecpnfirmauit his tierbis. iota m&iTnfrortwebrW) j ' ^ e coffauz Si $$ cPeAv&Kuv ttircoiuctrcov, $ 4 ? 4 W. 4 «-^7 i 7 r 7 roriac dS € r fetjoxP ia K&} h' /uto/ucoiia. quod fpeties (it poejis ipfa Epo p ai a, quemadmodum raga dia, c Comadia, alibi dittum ejl,Sed in re tam plana, nihil opus efle uideturau&oritate. PAVL. Rc£tc fentisjucr/ique .igitur,' Tragaedia, et Comaedia poeticæ fpetifs i eftj ) et ad poeticam .omnino redigitur. Sed poetice loqui, ldipfum eft, quod, utficd.icam.met^^modq bte,ac denique uer|ibus.loqui,ucl fcribere: Sequitur ex hoc omm parce s ‘77 x l o et r i }} redcris fui fequi naturam, aut verfibus efle feribendatn, aut fi lecus faciat, poetar nomen abijeiendum. LIMP. Propo^ fiaonem, Paulmc, fortafle non omnes admittent, ut aftumptum.non enim eft eunnibus exploratum, poeticam elocu^ tionemomncmjinetro connexam, &addi&am efl~e debere? nam et fi ego uerum id efle facile crediderim, fortafle non omne$'id iplumy/ic umuer(epronunx?iatum,rccipient.Si igitur tibi negetur ab;aliquoyuidenum'pofftj probare. PAVLa Quis hoc in dubmm;reukeer,oblecro ^aut ecquem tu legrfti poetam 4 qui ircrlum fitunquam afpernatds, et ad lolutarai tranfierit £VtO /LMp& Aiffo/Ufyj, dtidCCtl f Tt^0poefis proprta y Compofitio et rhythmi, et qitietes^factle efl dicere, cjfcverfus; et koc verum ejfe videt un Jimpltuter vntuerfetn omni poemate. quando vero de Home « ro loquimur Jttnc addamus oportetyhoc metri gertus ^hexametrum fciltcetJH ttdem alibi. Sunt autem poefis propria^pr at er ceteram orationem y ommno /wr/r. Carmen inquit hic^u£tor,fi generatim ) et uniuerlc loquamur, efle /impliciter, et ablolute, proprium omnium poetarum, unicuique uero poetar fuuin et præcipuum, ut Homero hexametrum In quor illud etiam ‘ animaduertendum^bis Hermogenem ufum efle nomine pro p r, j, quafidubitarct;, ne non latis femel efleteius lententia percepta. Si proprium poetarum eft carmen, ergo neceflar rium, et cx naturar principijs infixum poetfs, et harrensj ergo piarrei poeras^nulli.Idenim eflhcuiulque^proprium accepimu^quQdeftjUi (oli peculiare, id uero non modo DiaJectip,(aj orator.etiamM.Tull. in Oratore nosdocuit, hisruerbisrVerba propna, et certa quafi vocabula rerum pene una nata cum rebus ipfi$.Et Ariftoc^les hb. tertio de Generatio i,:. .P ne u LVCT1 ne animalium, de apibus loquen$,dixit,?f i ytr&v anwrUiot $ahrra/.praprrx et peculiare habet apes y et nemini comune^nafcq di modu.^Hoc rruhi declarandum fuerat cum ut raanifeil$ uidcrcs.uerfum conuenirc poetis, tum etiam ne (e tamuehementer excruciet ille Cianippcus, quærens jinumuerfiisfie poetarum proprius. Belifarius Bulgarinus eruditus uir et nuiltff ledionis& in re poetica ucriatus 3 Dauuis Comadiam Italico carmine fcriptam Italicis uerbis oppugnanfraiicuk quod ueriiis comicidocoi^rti non feruarit, non eortcprebtendit illum poetam,quod uerfu (cripferiqnnmdioc faciendum omnino cenfetifed quod non eo uerfus getfere quo dfl cebat.Ait igitur,J2uanto alverfo pot^inotoycbe da eiafcun sao cetta,cbe'i proprio verfo dt J r agi o narrent i fcambieuolt^e per e onfcgucnte^ comictfia il vtrfo Ciam bo s o ultro uerfo^quello, tnquato fi poJfa^repreJintanuXi poco.app reflo. donet almeno Daie in atzarfi tanto co L ner [o,c1f cglt usofe peUua mantiner U de-cbr o dei verfo Comico,e de Ua Come di a. Ij cobiis uero Mazonitistur frngttlari fcieth pr£dirus,poff loga hac de re di(putationc,in quit.C oc/udo adunq; in que fio propofito^he lapoeJia } la qualvfa il patiar e^vfain ver (i,fc per fettapoefia deutejfer rit/matatf cbnfe^uentemenu tbe na e cqfa Ude u ole lo fcriuerpoemiinproft % menoditu'ttit€popeiA(\&i\\b\ definitionem Pocfisafferssinquit/. poefia e nnarte imitatnce^fatta cov verfi^von nutne rijcon harmonit yfiompdgnati) o congionti,t quelloche fegue. Francifciis RobortcHus,non infimæ clafnsaudor, dodus et eruditus femper habitus, in libro de arrit.dicendiqu^rens, ‘ quo differar poeticus fermo ab oratorio, tria proponit! poe- ' tarum genera, primum^Comicuiri^ScTragicun^aherum He _ roictnn, Lyricum tertiuni. hisicadrifribuns, a it, C /// et 7 rgici abaratortbusdtfcrepant^quod pedibus tpji^r metris verfum dl i gant, pedibus inquam 3 f milibus Joluta orationi, cu paruapraitr ea verborum immutatione,£t poftca.tfi/jeirur atsum ab ora j tbrio longius dtferepans alterum ilLud pænci / er m onis genus 01 roicutri fydupltci modo,v ei quia numetos adbibet magu grandes^ quam illud primum, de quo diximus, drrnagisfonorosi vel quid . uirba pene omnia loquendi formam immutat. Tertium vero \L'y% C, fr~sy 3 s illud fer, uto \nis gfffHt' poetar Lyricum),#, quod tonsis fime ab Oratorio y et populari difiatytum propter sumeres, tum propter verba omnia immutatarum etiam propter rerum immutatione. Vides^uc-hicuiromnibus tliispoctaruin generibus tribuat u£ffus,'&.immutationerriuerboram et rerum, quibus uel paruiri,Mol multum, uel denique plurimum diferepant a populari,&foluta?in quo iUudetiammcmoHa tenendum,quo poftea,occafionc data, urar, Comicum:, et Tragicum poeta omnium maxime accedere?d popularem orationem Sca liger libraptitiaoari:idpoetief,definiens TragJediarti,inquit. 1 ragaita efi imitatis lUufiris fortuna, exitu infelici, or attono graui metrica. At lirfiint iuniores^ncc cernere, dices, ipfis adhibenda,fide$. Quanta igirar tibi, qui itinior illis ? Cftentur ergo.uetuftiores,nc iftharc fafta rcie£fciocau(a: noftra; ftt frau di; Teftitnonium dicat Euftathius explanator illuftris Homerias autem primo lliadiflibroiic ait b 'Eius autem uerba libet alcriberejne uitium in alienis putes i on eroiSti-m l&otmnaCt ry 3 Ubi i,uu ifjceotiJeit, cognationem, et affinitatem exprimere poetarum oronitim cum- metro potuit aperuusi poetice dicere mini alipdeflc ait,' quam metrice uejcaucrc uel leribere^ut Gomicbuel quicunque alius. nunr-,qi)i.d hic audis y quod nollesi-autmmn hinc aliquid pofTe tibi uidcrdr alienus, elici fenfus, quframdudum labantes opi -fiiones ucftnas luftincat,&.lalciati fi uftathio aflentitur Maximus Tyrius, cum inquit,;} quis poetica defiderio tenetur y æ. «edat huc( plulofoph ia loq uit u r) aliunde ajfumptis tantum me tris, reliqua fupelUx bine illifuppeditabttur. Julius autem Pol lux,declarans,quidfit poeta,inq uit, Tfomvf^ ufow $tvic,.(& «e tJ^ocvMmi^oc.metrordmvtmpoJitor., et ad meent « oncit at fis, Yloiituem di, mJoj, dcruxnz, pnfi , 'Myn t/xuiJ/XJ; k,ci— tutiia, Jpxycpfitt. poemata funt odaycantusyverfus, oratio merfibus aHigata,C omadi^T ^^iJLatuit,apmor, crudifumiiirS Pollucem, tantum facinus in poeticam facultatem irrcpfiflej nec eiquifquam inaurein illud infufarrauerat, nefas cÆTrag9dias, et Comfdias,ultcriukpoft rtlad tdmpaquUasfcxi rare carmine:timuillet enim fomffefuturicuiufdani a?ui li matiora^quam aurea iudicia, nemorumque pottbac hornipurn magis abfterfum palatumquamobrem non£Vfui7/oy^ lid iftis poetis adiudicafiet-Vcrum quis in hoc argumento, ueJ apertiora uerb,ucl firmiores auftores defiderer«?num hos uiros tot$& tales, errafiedicasJequidemiftd snodoieuiper crraretnaUm \ bis ducibus uram quamcunque monftranribus ^laJMvquam iuniofem aliquem, uej fliehora/ponfione fafta pollicentem, fequi. Sed placet ne conijoaimjs luinc ipfum in errorem, Platonem V ik rurfus Ariftotelem ?.fie opinor agamus, mulriplicarisenim errbru, et huiufmodi fentemiarum focijs, fortafle facilior erit erran tiumcaufa. quid igituraicitihaiicfcntentiam Plato.. Hawr funt eiusjpfius uerba,ex tertio de republica libro deferiprapk Dicam fine ver fu, non ehimfum poeticus, ergo poetici non fine uerfu dicunt, hoc enim tios. locus a contrarijs docet $ et qui fineuerfudicunt T aiiticribuhr, hacMroione poetas non fun t refesrendi,ldem'aiitem iqlpive fexcentis m^dis hoc ipi iurrVexjriicajfc. Arpnt rttimwbtspirAridfitiqiJ ii Conii erfio Fi cltf i£)quod efontibivi tftabuiwcL fcaturufiraurtenm, vc 'fioejov 6t pquando magifter cius propria confeffionc conui&us cft. quid igitur is ait?ljhrotet tio opiiior, artis Rhetoricæ, fic loquitur o J^uamabrcm numerum habere debet cratio, ver/um vtfo pequaquam y e/?ct enim poema, neque vero accurate numerum:, hoc autem continget j fi ad qnendam uficjue terminum rOratio inquit/ {oluta metro caFcredebet,fecus enim efletpoema.tribuitergo poemati ver 7 fum;ex quo fequitur& illud alterum, foltitam oratione non efle poema. Si enim omne poema verfum habere debet, oratio vero foluta nequaquam, tu ipfe iam concludito cx pra2ceptis logi cis, in fecunda fyllogifmorum figura traditis, nullam orationem folutam efle poema)ncc vllum poema foluto fermone pofle conflare. vidit hunc ipfuni M. Tullius locum rn Oratoread Rrutunhdixit cn\m',H'giSun( Ariftotcles) verfum inoratione vetat ejje y numerum iubetScd clariflima eius audoris cft in tertio libro deoratqrq fentetia,cum ait./r^ inchiferam errantium' hominum Societatem. Sed hoc loco fcire ex te,Marcclline,vclins,ecqu£ fit ifta neceffitas,qu£poc tas cogiquetha uerfuiincluderefmemini enim te ex aftrorum quibufdaraafpe&ibus, &iq;leftium corporum fitu/arpe mor bos,ac morborum acccffiones prardicerc bonas, et malas in ægrotantibus, num pernities expe&anda fit, et interitus anfmantis, an uifta malefica materia, falus. etiamne poetas aftrai refpiciunt, et ad carmina compellunt inuitos ! Mare, neque uiolentiam aftrameque neccflitatem inferunt vllam, et eaco getenoftram uolutatatcm pofle nego,uim in his inferioribus habere, no nego, magnam illam quidem, fed nec abfolutam, et impedientibus caufisexpofitam, atque fubieftam. Necet fitatem in ucrlu eam arbitror efie, quam poetis homines, ex rei principijs edu£tam,impofuerunr.nam cum uerfus fit men fura cantusj&foni, modorumque omnium in mufica, his,uc Officio fuo fungantur, neque tamen id fine menfura poffint, ncceflanuin omnino ea de caufa fuifie uerfum exiftimo, qui fi poetg detrahatur, poetæ nome ex ncceffitatc cefiabit,quicquid enim neceffitacem habecaliquid agendi, id fuæ natura! fequitur abfblutionem.quod fi quandoque ccfict, aliqua ui coa&um ab cffcftione,ad quam necefiate fertur, ramqua lu$ naturar uiribus, et propria conftitutione nudatum corruit, deftruitur. fed extra tempus hæc a me requiris, quæ multo maioris indigebancotij. Nunc autem audi, quid inihiueniat in mentem. PAVL. Quid ? Marcel. Cum eflem ad Lacum Larium (Comen fis ditionis is lacus eft, atque adeo regio illa tota ) magnam ibi mihi conciliauit eo tempore ftudiorum, credo, fimilitudo quædam amicitiam, et familiaritatem cum Bonifacio Vannocio,uiro, mea quidem lentenda, fumme do ffo, atque omnium' ardum, et difciplinarum liberalium, maxime ftudiofo:atquc ea de caufa principibus uiris mulds.prj C 4 ferti ra L , (ertim uerofummis Pontificibus in urbe Roma ndn (blumprobato, fcd etiam ualde caro; quem ego cum ob fingularc doCtrinam, tum tftaxi me propter morum elegantia, et fuaui tatem, vnice diligo. Eo igitur tempore Cimeiufderacflcnego fenreritiat, quam nunc tuetur Limpius, multis iile modis refellere meam illam opinionem folebat, duabus prarfertiim auctoritatibus, altera Ariftotelis, Dionis Chryfoftom i alteraquas ego,fi tibi nunc fortafle non occurrunt, libentiffime ftfr bijciamrerit enim mihi iucunda fatis hominis amiciflimirc; cordatio. PAVL. Mihi (ane gratumerithac in re aliquid! audire, quod memoriam meam fugerit, vtinam vero no tanr. inulta perpetuo fugerent. Verum qurd afferebat amicus ille tuus. MARCEL. Ariftotclis in artc.poctica hæc verba recitabat. Epopaia traga dia fimilis du taxat efl^ quod metrico fer mone prafl antium virorum imitatio efl vn Duobus tantum his inter (e finules cfle ait Epopæiara, et tragardiam, quod vtraque imitetur bonos et quod carmine imitetur vtraque;. verfum igitur in exquirenda tragardiæ natura,vna cum imitatione bonorum &huic, et illi tribuit Ariftoteles : in qua fimilitudineTerfus^iflimilitudinemaiteflcqiiandamjquoci illa fimplicem, et vniufmodi verfum, hexametrum, inquam, heroicum fibi delegit, harc multiformem, et varium, nec vna tantum idea cofla tum, qualis eft iambicus, et tragram Dior! ucro. fermoneficait, T«c dilpoLycoSiouird^ji^vpcii dc ioiM, y Mfa) cfi rct iet/u/Biictircl di ua^Kciipct^ippuei. j. ea~ rum.qua funt in tragadta, valentiora qutdemjvcrfus dicovt de - cet, permanent jnolltor a quadam effluxerunt Vim carminum cfle magnam in comedijs, et trag^dijs aftcrit, et illa,ut decet, perpetuo tempore manere, nec ufu, uel rerum conucrfione mutari;molliora ucro, cantus, (altationes, lafciuias quafdam, Sc aliqua nomina, ufu, et uetuftate uar iar i; comparans ip. fbs uerfus ofiibus neruis, et mulculisin corpore, qu neque lenio deceduntrrelrqua pinguedini, et reliqois,quapcito,paruoque momento concedunto et euanefeunt; L1MP. Hui, ex aquis ulque Larijs in nos Arietcs, et Catapultam irum ni edam ex TrogIoditis, et exipla otide. Tu veroMarccl line Hne valde faslix es iftis amicis; me autem, vt vides, oppugnat omnes. MARCEL. Ego monitus ab amico lapienti, muraui fententia,vtaudifti;tibi vero multi suthuiufm odi amici, nec tamen audis quenquam. PAVL. Perplacuerunt,ira viijam, quæde Vannocij amici tui, viri vehementer, vt video, do&i, lententia recitafti.quamobrcm&:illi 3 et tibi Marcelline,gratias agimus omnes, fific videtur Limpio. LIMP. Quid ni? PAVL. Sed redeo ad Ariftotelem. is libro tertio artis Rhetoricæ dixit, Sed diuerfa e fi orationis foluta y et pocticafliclio^ne que enim qui tragadias faciunt y eodem vtuntttr modo fle d ut ex te trametris ad iambicum fe contulerunt, quia fermoni inter alia metra fimilltmum fit fle nomina abiecerunt y quacuque prater con fuetudinem Loquendi funt. hoc autem ipfuin ijlclem pene verbisdixit,Vtdudumex Marcellinoaudiuiftis, Dion Chryfoftomus,ex quibus exprefle patet, qudam accidentia ( liceat mihi fic dicere rd ovu^nxAm) immutari quandoque.cofuetudine,vt ante docui, verfum uero,tanquam artis intimum, et cognatum inftrumetum, nullo vnquam tempore. LIMP. nulquam ego medius fidius Ariftoteli adeo cum præceptore fuo Platone vidi conuenire, vt in hoc tantum argumento, in cattpris uero (emper aduerfarius, et oppugnator. Verum quis ille Gratcus eft, quitanquam aliquid 6c ipfedifturus, propiushucaccidit, et nosintuetur? PAVL. Dionyfiuseft ille Halicarnafleus, rhetor egregius, qui Otta u ia ni A ugufti tempore maxima ingenij laude floruit. Accede amice audia mus quid is dicat.in libro de compofitione loquens de loluta ora t io n e, inq u i t, O tJ fifijroi ^ Qafixft y\ iuutfpWyOt/S tppv&p ov ttji r riuj ctvcif SoxSv, 7 roiu]ua yd p rco$ i^ctf, criipct-non tamen oportet ipfam{foluta ora tionem)videri metricam, et in rhythmis conflatam; poema enim fic ejjet y et carmen y et a fua ipfius forma recederet. quas quid e ' fententia fuerat a Cicerone in libris de oratore, ac prius ab Ariftotele in rhetoricis prolata^quam etiam confirmauit De metrius Phalereus in libro de interpretatione, ubi de compo fitioneagit. Verum unus mihi reliquus eil pro omnibus, que pene oblitus eram, ordine quidem poliremus, dignitate uc ro inter primos, optimus et poeta, et artis poeticæ magifter. L1MP.Quem dicis ? PAVL. Horatius is eft. L 1 MP. Re&epræclarum latinitatis, et carminum au&orem dicis.nec ignd ro,cum libro (atyrarum primo dixifie. PoHiorcgumfattacani t, pe de terpercuJfoM eft, Tragsediastrimetro carmine (cribit. Et libro fecundo Carminum, ode prima, Paulum feuera mufa tragadia, ? t i Defit theatris, mox vbi publicas '• ^ '3'i fce? t ..I ! 1 Res ordinaris grande munus y 1 1, Hunc focci capere pe dem, grande fcjue cothurni, Alternis aptum fermonibus, et populares Vincentem Hrepitus, et natum rebus agendis. Audifne comicos, et tragicos, iambum fibi delegifle, ad fua poemata componenda ? cuius fafti rationem etiam additi iure inquit, quia isuerius eft aptus huiufmodi (ermonibus, et colloquijs,aptus aftionibus, et rebus, quæ contrahuntur in tragædijs,&comædijs.& alibi. hffutire leues indigna tragadia verfus. non debent efie leues, inquithumileSj& inanes, urin comædiajtrag^diæuerfus,fcd contra graues, iU luftres, et fublimes, perfonis, et rebus confentanci. Idem, uariatis tamen ucrbis,eo ipfo in libro præcipit, inquiens, Verfibus exponi tragicis res comica non vult Indignatur item priuatis,ac prope ficco - Dignis carminibus narrari cæna T hyeftc. Idipfura Idipfum nos hic- admonet, ut res tragicas non comico, et exili, fed elato, comicas rurfus, non lublimi, turgidoque, fed humili carmine fcribamus.num hic vlla foluti lermonis eft habita ratio? aut vfqua vllapedeftrij orationis mentio? At id Horatius non vidit. Latuit Cane hominem minime poetam et huiusartis rudem, iftlwec noua ratio fcribendi.tur piter et iple cum ca: ter is, quos audiftidapfue eft, ijfdem plane poenis obnoxius. LIMP. fortaffe Pauline, fi fuit error, non tamen errauit Horatius.non enim ipfe, vt putas, hoc admonet, aut præcipit, vt in Comædijs, et Tragatdijs, verfum adhibeamus, ted vfurn, &C confuetudinem illorum, et fuperiorum temporum, fequitur/ortarte non probabat, quod reprehendere non audebat. PAVL. Male tu quidem de tali viro : videris exiftimare. nam quid ais? eum ne,quifummam fit apud vniuerfutn populum Romanum ingenij, ac poetica: facultatis Iaqdem,conlequutus, quiq; artem interea feribat, et inftituat iplbrum poetarum, præcepta regulafquc nobis tradere, quæipfe non probet? tantaqueefle mentis angu (lia, vtqua; fecum ipferefpuat, et excludat, ea numfefte reprehendere, vel aliquo modo laltein indicare, aut innuere non audeat ? &c ad artem reuocet ea, qua; fundamento nitantur Ullo ? himium illum accufas,dum illo modo defendis, et nimium/eripis4lli,cui tantum timoris adiungis, Tu vero quid expe&as ? liurn ut dialectica ratiocinatione, minutoque illo differendi genere concludat hoc, non illo modo,(cribcndu ? Profeffofiuel ex Dodon?o,uel cxDelphicooraculo.uelex haru((ucorum aliqua difciplina,cognouiffet Horatius, poft mille (eptingentos annos lore nonnullos adeo fui capitis ho mines, qui hac de re dubitarent, ac turbas facerent.ue erat hu manus, ac liberalis, et in feribendo dilucidus, aliquo certo, ac pleno (yllogifmo tibi fatisfaftum uoluiffet. uerum id non cogitauir, neque potuit, in re tam illis temporibus nulli dubia. tam explorata. Veruntamen attende quado. Qmdfibi polunt illa uerba ? Verftbus exponi tragicis res Comica no vult. Non ne hoc ipfum? Res Comica non debet exponi uerfibus tragi cis, (ed humilioribus? id enim hoc loco uerbum iliud uoluntatis poteft; forma di&ionis cxgr^cis inue&a, qui fic loquuntur, ut Ariftoteles in politicis, BaAwrff S' 6 fiawX&k €iV(tf, 07TCOC 01 ttKTH/LfyjOl T CXA bdoA Uti U.£lX,OV 7TCL%Ctm debet rexeffe cuHos. Sicctiamidem Horatius in cadcni epiltola. Et docere volunt, et delettare poeta.Vovro in illo uerfu£ ffutirc lenes indigna Tragadt a verfusf\ uid eft, Indigna fffuttre, nifi non debetmon ei conuenit ? Cum liero inquit Jambum efleaptum alternis fermonibus, et rebus agendis, non ne tibi uidetur hoc efle præceptum, quo iubcmurdn Corruedijs, et Tragadijs nos eo uerfusgenere uti debere, tanquatn ad illa poemata uchementer accommodato 3 Quæ poteft hac efle lex clarior,quod certius madatum ? Quod fi te para adhuc h?c mouent, et aliquid magis cxprefium, et enuclcatum,appetis,itaq;tanquam ex fyngrapha mecum agere placer, efto.Lege uerfus hos, qui fequuntur. Syllaba longa,brcui Jubietta y vocatur tambus y - ' c i Fes citus y vnde etiam trimetris accrefcere tufsit. Nomen iambeis, cum fenos redderet iflus Ht reliqua. aux fequuntur.Quid adhuc defideras?iam non modo uerfu feribi comdias, et tragardias iubet,fed etiam, quo uerfus gc nere, docet, lambis trimetris, inquit, aliquando tamen recepto, in quibufdam ipfius uerfus locis, ad comprimendam iabi velocitatem, pedcfpondeo.neque hoc fuit illi fatis, verum prsererea vitia, quæ in poetarum Latinorum verfus irrepfo ranr,obferuat, et carpit. Verum his omi/fis, illud ex tc libenter audierim, eruditiflime Limpi, qui tibi venit in mentem, Comicis ac Tragicis tantum verfum eripere,Lyricis, et L : picis concedere? vel omnibus tribuenda licentia, uel neganda pariteromnibus,atqueomncsquemulftandi. non decet alicuius efle parris, et uelut accepto munere, fic’ tandem reiponfa dare, profitentem litteras. L1MP. Non mehcrculc quia partibus ftudeam,aut alicui meo commodo fcruiam,id facio; fed ita res cft,uereque fic fentio, non enim eadem eft vtriufque partis in uerfu ratio,aut ius idem, fed ira diuerfum, ut non iniuria alteri ademptum uoluerim.altcri feruatum car men. PAVL. Quonam modo diucrfa ratio? hoc explices opto. iVptO.tiam mihi fecus videtur^fortaflcctia Ariftoteli. LIMP. Dixeram in principio, fi meminifti,perfonas in comoedia, et tragflcdia, quia prodeunt in fcenani, et fe populo committfit, incredibile videri, in fubitis illis colloquijspofle, ne mini murnquidem, nedum per totum diei fpatium, ex tempore verfus ita concinnos fundere, qui medicatione multa potius indiguiflent, et rofis,ut aiunt, vnguibus, atque ea caufa luit, cjuia nimirum et decorum, et verifimile turbaretur, vt illis poetis detraxerim verfus, et foluram adiudicarim oratione. Tiumtd meminifti ? PAVL. Quid ni ? verum nonne et tu itieminifti,mead hunc vfquc locum diftuliHe rationum illarum folutionem ? LIMP. ficeft. Sedfinequflb tantifpcrdum ea perficio, qua deverfibus heroicis inchoaueram. PAVL. Perge. LIMP. Dico igitur iftisuerifimilis, et decori detrimentis, verius no efle (ubic&os epicorum. MARCfcLHocopifs, hic labor.namfinon rlli, ncc iftos ego arbitror j aut fi alteri, et utrofque. LIMP. Habeo quafdam ego ratioines, quibus uideor id poflecohfirmarejiure ne, an (ecus,uos jpfi iudicabitis. Primum ergo, perfon a, quas colloquentes epicus introducit, plera que fune illuHres, et graues\itaque non adeo difi editur a. decorosi verfibus inter fe loquantur. Deinde eiuf inodi collocutiones minime totum complent epicum poema; relinquitur aliquando poetxfuits dicendi locus, cui verfibus loqui non modo licet impune yfed maxima quoque cum laude. quamobrem,• i(fr fi aliqua et hic, minor fit tamen b ac de caufa.de cor i iattura'frater e A, quod eleganter fane fuitra Platone declaratum, £ 'piceus poeta cum aliquos inter fe loquentes inducis, non tamperfo + nam^& dici a fu a celat^quam orationem fuan^aken a fimilhmam. reddere conatur .ar Comicis, et T ragicis vmntno fecus, dr di&4t dr p er fonas proprias celant omni tempore itaque in Epopaia et fi dgamemnonem^aut^Tumitm loqænt em audiamus, non tamen ii carminibus differentes concipiendi funt a nobis, fed ipfe poeta •eorum dift a t qux aliter pronunciata fuifie exiftimaripoffunt,cAr mine cop Lexus. quare uerba T itrni,eu /igamenonis^quafoLuta ora itione prolata fuffe verifimile efl,abi Homero, drVirg verfbus /ayr/w^r.PAVL.ingentfm (ane laboie,iudafti Limpi tju ' iftis LV CII mimjs, at quod minus eft, non mutat iplam labefaftandi fpetiem uerum hoc omitto.quid autem ? illuftrcs uiri ^ atque adeo reges ipfi iaptiores ne tibi uidentur ad uerfus conficiendos^uam quiuialius,mcdiocri loco natus?quisgrauioribus iftis uiris tantam eft carminis elargitus facultatem, alijs ncgauit. negotia quidem plurima, et magna quibus omni tempore tui reges ifti funt implicati y eos potius ab- ociofis huiufmodifcuris plane deterrent-.mediocres hxc ratio magisdecet qui uel egeftatc coa£ri,uel ocio inuitati, quo plurimo affluunt, ad huiufmodi ftudia minus argrefededunt.Sed non repugno, fit hoc regii, et principum uirorum proprium ornamentum, et tanquatn hereditarium eisa maioribus reliftuin s utyueluttMarfi, uel Pfilli ad ferpentium iftus, fic ifti fmt ad carmina nati^quidi non ne et Tragedialuos habet principes, et grau esui rosi imo grauiores plerunque,maiorcfque, quam Epopæia ? Cur perfonis infignioribus,Epici&qmdemcQuenit uerfus, ijfdem ucro T ragicis non conuenit? Cur illos probas, hos mul&as? fi nondifferwirinterfedignirate,curdifferunt pæna. quoru dignitatis præmium eft excufatioad impunitatem, cur eorun ^ dem ratio immutaturad poenam, nihil immutatis rebus?Cur in pari dignitate,' parique peccato, non paria funt ipfa prg. mia meritorum ?Dixin’tibi antea ite partium ftudio duci? lam uero alterius rationis leuirarem haudquaquam maiore flatu diffipabimus. Cum enim in Epopæia minorem fieri dicis iftius decori perturbationem, quod ipfc poeta fæpe loqua tur,irrTraga^ia maiorem y quia nunquam, non ne partem magnam Epici poematis eodem plane crimine condemnas. quo Tragædiam?& aperte confiteris, illam ip(am partem, quia decorum peruertat,efl’e foluto fermone (cribendam, ut Tragacdiam, reliqua: ucro, in qua poeta: perfona loquatur, uerium pofleiure permitti ? Curhasc noua cogimur in poeticam inducere monftra? cur quod eft uitiofum, et uerifimilftrepognansdn Trag^dia cenfes efle mulcandum, in Epopacia non folum excufos,fed etiam laudas, et admiraris ? unde tu naftus es hanc in poetica potcftatem, ut eodem in genere peccati, alterum prorfus abfoluas, in alterum afperius animaduertas? At loquitur enim hic aliquando poeta. ergo pars hæc immunis alteri cauere poterit obnoxia: ?Quin hac ipfatua ratione, iam Epicum poema deftruitur, et huiufmodi poeta non erit omnino poeta.Nam fi,cum perfonas inducit,!!! verfo fit verifimilis, vt tu ais, et imitationis aliqua ia£hirajcum ipfe loquitur poeta, vt Ariftoceles, ne imitator eft quidem,quishocnoninteIligit,iftum poetam, et cum ipfe loqaitur,&cum alios facit, occulcata fua perfona, loquentes, prorfus in imitatione peccantem, nullo modo polle, 11 tibi et Ariftoteli credamus, appellari poetam, quid enim ait Ariftoteles ? a u d i. A &rp$£t A bynt ovy 'b%i xaf % rcwizt uiunTH$. quam minimum debet ipfe poeta loqui\in hoc enim non eft imitator. Secunda igitur illa tua ratio, facili, vt vides, negotio corruit.Et iara res dedufta eft ad Triarios, atque ad tertiam te recipis aciem, in qua videris exultare, ac nobis infultare ferocius, quafi melius tibi priora procefterint. verum yide ne tui te focij prodant, et Platonis au&oritas illa plane de(erar.isenim,fi nefcis,adueriaturtibi, nec fauet Ariftoteles. Diuerfam efferationem ais, Epici poetæ, atque Tragici:& huiufce varietatis affers etiam caulama Qm}d Epicus, dum fuos illos loquentes facit, perionam fuam non celat, cg let au tem Tragicus.Epicus præterea orationem fuam alienæ fimil limam reddere canetur, et a (e quærat ad loquentes, fimilitu dine quadam orationis, auditorum mentem auocarc. et denique Agamemnonem, ais, aut Turnum, non tam loquentes i4Kiuci,moreComicQrum,autTragicorum, quam fimilitudine orationis" effingi, itaque nos non concipimus Agame mnonem mnonem carmine differentem, fed poetam ipfum eorum di £fca carmine compieftentcm. Hæc, nifi fallor, eft pene tota rationis tua? vis, &' probatio, valde mehercule inuoiuta, et perturbata, uix ut hunc inde fenlum elicere potuerim $ multa præterea congeris, et confarcinas, quæ nunc repetere non eft opus .. eodem enim omnia corruent argumento. Nam vt tibi concedam, vera efle, quæ funt hic a te di£ta omnia, quæ mox tamen accuratius examinabimus.. Epicum poetam ais, Homerum, et Virgilium, exempli caufa, mentem auditoris ad Agamemnonem, uel Turnum, fimilitu - dine orationis, auocare, et illis orationem fuam fimillimam reddere.audio.fed nonne et hoc ipfum Euripidcs, et Menan der, nonne Terentius facitfnonne Sophocles orationem fusalien?, illis inquam, quos loquentes inducit, Vlyfli, vel Jphige niæ, fimillimam reddere conatur f&ad illos mentem noftra prorfusaucrtere^&quemadmodumin Epopæia nemo eft, qui illud ignoret,ab Agamemnone, ucl Turno prolata uerba, et Merius, non Agamemnonis efle,uel Turni, (ed Homeri, uel Virgilij,fic etia in tragoedia, uel comfdia, neminem icc. v fugit, quæ Dauus, aut Pythia, aut Oedipus loquitur, ea non iplbrum efle, fed uel Terentij, uel Ælchyli uerba, et ut illius poetæ uerba laudant, et admirantur omnes, non ut hiftrionis. Proponamus enim hos duos nobis poetas inter fediftin&os, ex altera parte Epicum, ex altera Tragicum. Epicus qut dem diu meditatus carmina, demum Achillem faciat loquetem, aut Therfitem, atque hos dicas, non ex tempore dicerefed epicu,qui eos induxit, cogitato uerfus exarafle. qnæcunque in hanc partem tu conferes, eadem ego ftatuam in alteramjTragicum poetam dicam, diu meditatum fua carmina, tandem introduxdieloquetem Oedipum, Thyeftcm, et hos non ex tempore loqui (ed tragicum, qui illos cflinxitintcrfe colloqucnres, carmina per ocium commentatum. Acdeniq; ubi tu nominabis.Epicum poetam, ego comicum alit tragica continuojfiquando tu dices, perfonæ nonex tcmp.oreloquS turin Epopæia,iciunrenim Omnes, ea quæ dicuntur ab illisui apoetafuifle cqnfi&a ) et ego, nec tragicos a&orcsimpcoiufo.1. - recitare, cum ignoret nemo,qusecumque tranfigunt illi, poetam id cxcogitafle.deniquc par pari perpetuo referam. Sed hoc fcilicet te decepit, quod pro poeta, in Epico quidem poc mate, eum ipfum fumpfifti poetam, quem dicis non ex tempore, fed diu meditata poemata componerejin quibus intro ducit et feruos, et reges, et alios, inter fe colloquentcsrin Tra gico uero,uel comico, non poetam, qui eodem plane modo confcripfit,&: eofdem induxit agetes, fed loco poeræ,hiftrionem, et a&orcs repofuifti,abietta poct£ memoria, ac fi nullus unquam fuiflct,ncc illius opus ageretur, fi enim erepto nobis et omnibus hominibus, aliquo cafu(fingamus hoc,sut enim liberæ cogitationes noftra?)fi erepto nobis intelle£hi,ac men te, qua cuiufnam fitilla tragsedia,uel faltem alicuius eam efle icriptoris nouimus,in folos a6tore$, et hiftrioncs animum in tenderemus, forrafle locum haberet aliquem illa tua ratio, nunc uero aliquos e(Te, et fi raros, adeo metis expertes, ut hoc fibi perfiudeant, non nego equidemjmaximam uero partem nego. C^uare, cum ais, non fubito fua carmina fundit epicus poeta, (cito, nunc (altem, nec (iibiro fua fundere tragicum.In decorum eft, tragicam perfonam, qua: ex tempore loquitur in (cena, verius (acere,indecorum item fuerit, Didonem iam iam morituram, aut Mezentium multis vulneribus confoC fum, et iam expirantem,in ipfo morris confinio et ipfum ex tempore tam eleganti, et elaborato carmine ludere. At enim, qui Mezentium effingit loquentem, meditatus eft orationem et verfus illius antea, quid ? non ne meditatus elt Æfchylus, qui Ocdipum?Sed nihilominus Æ(chylo, et Sophocli cura: ruir, vt ha?c meditationis fufpuio verfu iabo,id eft, populari (ermoni fimillimo,raquamobliuionequada obrueretur. Vides ut illam tuam tam decantatam differentiam ad nullam re degimus differentiamffed potius ad conlenfum, et couenien tiam fummam?Ar loquitur in Epopada quandoque poeta, in Tragacdia vero minime. Hoc (ane tantum ftatuit Ariftoteles inter h xc poemata dilcrimen.Scd num hoc alteri potuit eripere verfum, alteri vero tribuere ? 1 ino vero eodem in loco philo(ophus& ijftJem verbis tuadi&a refellit, mea confir yo mat.ait enim, hoc tantum differre, quod in epopxia loquitur interdum poeta.in ceteris autem egregie conuenire, in mate ria, et inftrumentojnam vt antea audifti. Eodem, inquit idem Ariftoteles, inftr umento, et e ad e imitari poJ[umus,w cujtoIc, cuitoL, Sed differetia folu erit™ coc,inmodo. quonam modo tvel enunciantet, inquit, idque fitie occultata quandoque per fi va,vt fecit Homerus, fine nunquam, vel omnes agentes et efficiettes aliquid jmitatiyVt in tragadijs et comadijs:£uare is ipfe Sophocles partim idem imitator erit cum Homero, quod vtrique imi tentur bonos, partim cum Arittopbane, quod agentes, £ pavrxe 9 ideft,in attibus occupatosfimitentur, Vides, quam aperte tuam opinionem excludat, congruere aflerens cum Epico Tragica inftrumento, et perfonarum qualitate, quas inducit vterque, vna re tanta diffidere, inquit, enuntiatione quod alter continuatam fequatur,altcr interruptam, imitationem; reliqua vero omnia, quacunque infunt Epopxia?, cumulare fibi vedicaretragfdiam.vides,inquam,nulliusexillis tuisdifferentijs hic fieri mentionem, atque cogitatas illas perfonara occultationes, et exteras nugas, euanefeere velut fumus. V erum fi perpetua poeticæ perfonx, velut in trag$dijs, et comg dijs,occuitatio,verfusvtaduIterinos, et fucatos expungit, ciufde aliqua narratio, vt legitimos, et uerifimilcs,recipit,quid paftorali poemate fiet nobis^quid Virgilio in Bucolicis, quid Theocrito inldyllijsfreijciemus hosobfccro, qui paftores ia ter fc, et coram alijsjcontinuato fermone loquen tes faciunt, nec vlquam poetx perfbna confpicitur,aut uox auditur ? Parum admodum a comædijs, quod ad agendi rationem pertinet, illa videntur paftorum differre colloquia quare perturbatur et ibi decorum, ac dignitas omnis .neque enim verifimile, paftores ea carmina fundcre.Sarpeigitur in alias tibi necefle erit incidere difficultates, &anguftias,Limpi,du ex primis conaris emergere. Aut igitur Epicum errare dicas, una cum Tragico,aut fi alterum excipis, neutrum. V erum extra rem fortafle minime fuerit, illum ipfiim Platonis locum, unde huius manauit initium difputarionis^dfcribere. Is autem terno dc Rcpublica libro, fic ait, moBi igttur vfque ad ea ver - bd, Precatus omnes Achiuos, Atrida s maxime, duo populorum ornamenta,ipfum poetam loqui, neque conatur alio mentem noftra conuertere,tanquam alius aliquis, quam tpfe loquatur; deinceps autem it a loquitur,ac fi Chryfes ipfe fit, atque quam maxime conatur efficere, vt nobis non Homerus is e jfe videatur, quilo quitur,fedfacerdos fenex. Et paulo poft. Verum cum orationem ali quam profert } tanquam alius quidam exili ens, nonne tunc dicemus, orationem fuam ei quam fimillimam reddere,quem introdu xerat loquenteml An non alteri fe fimilem reddere vel figura, vel voce, efl eum imitari, cui factt fe fimilem ? In hoc igitur, vt videtur y dr hic, et alij poeta per imitationem narrat. Aficntior.fi au te fe nunquam celaret poeta, vniuerfa fine imitatione cjfet, et poefis et imitat/o faci a. Scito tgttur, contrarium huic accidere, cu quis interpofitum poeta fermonem auferens, alternum, et mutuum relinquit. Et hoc, inquit noui circa tragadi as huiufmodi quidam exifiere. Refte opinatus es, et nunc tibi aperire poffe me arbitror, quod antea non valebampoefim fabular u que fici tonem, hanc quidem per imitationem efifc totam,vt tu dicis, tragadi am, et co madiam, aliam per folam poeta enunciationem, quem repones in dithyrambis, aha vtroque modo, vt in Epopata, dr alibi. Hæc fune Platonis uerba, paulo diligentius a me multis de caufis re citata,primum,ut perfpicuc cerni poffe t, a Platone differentiam inter epicos, et dramatico^rccenferi nullam, præter imi tationis aut lolius,aut una cum enunciatione permixtæ; nullum autem interea commemorari ucrfus& orationis folutæ difcrimen.Tum autem, utrofque poetas imitando, maxime perionas fuas celare.Tragicos quidem, et comicos, tu ipfæ fa ter!s,epicosuerocogeristateri.Si enim.neges,huicipfi Plato ni, bis idem affirmanti fortalfeimprudes,aduerfaris. ca enim fic ait.fi autem fe nunquam celaret poeta, uniuerfa fine imita tionceffet& poefis, et narratio, nonne manifefte pronaciar, aliquando feipfum celare poetam epicum, quando nimirum 'imitatione utitur miror enim illius tibi logicæ conclufionis non uenifle randem in mentem, qu$, negato cuiufqjdi&i con (equcnte,negari continuo iubetid^quod antecedit, rationan tur igitur hoc modo.fi fe nunquam poeta celaret, fine imita W ^ | tationeconfiftcret omnis poefis,ucrum nulla poefis imitatione carere potcft,non ergo ucrum eft, nunquam fe celare poe tain.Id etiam fuperiora ucrba declarant, Deinceps autem (\ liquit)// loquitur, ac fi cbryfes tpfie fit, atq\ qua maxime conatur efficere,vt nobis no Homerus is e fi e uideatur,qui loquitur, fcd fa cerdos. At.n.cocipimus interea illucffe Virgilium, aut Home rojncgat?Coucipimus etiam Euripide, et Ariltophanem,aut quisSenccam.Satis.n.enemus fatui, fi fecus crederemus. Falfum et illud eft, Epicum non loquentes inducere, ut Tragici faciunty& Comici.ait,enim,vt audifti Plato, orationem luam ci quam fimillimam epicum reddere, quem introduxerat loquentem. Celat ergo propriam perfbnam, et alteri fimileiu effingere conatur imitando poeta, ea tamen lege, vt vlterius ad poematis pulchritudinem, atque ieriptoris prarftantiaia contemplandam excitetur animus, non enim eos obliuifck mur omnino, quorum illa funt poemata, et in fblos. a&orcs mentem omnem plane defigimus,feddum hos audimus, ad illos euolat animus, et eodem quafi tempore his aures, illicogitationem impartimur. id autem elegantiffimis verbis affirmauit etiam ille magnus philosophus Maximus Tyrrus, di cenS.Ti Tro/HueiTtov cil $ K&i rcuiToy^wiri Auid^vca^ XiyeoPy icurn oizthtc, aj fi et ait, 0« innwi Qyctfri uxxeipoy TfOttm fLvutd Smtcuc, quæ loquitur, necagnofcis poetam vlldy i et mentem auditorum vinculis aftringis, et illi praricribisjne. (c infleftatario,ncuquenquamniriieruum cogitet ea loque 1 temipoetarvcrodTuafibi habeat. Sed redeo ad rem rpfam, et aflerOiPlatoncm^aut Ariftotelcmiaun de imitaticHieyhoc eft ctevcrifimili, acdecoro loquuntur, nunquam adrftam ver- fusj& foluti foMonisidifbnftionem deueirrre, Ted ad mores, ad ingema,ad habitus,ad infli tura, ad artes, et iftiones omnes hominuiii,non ad ornatum et poeticam artem, imitationem pertinere dixerunt. fublatisenimornamemis^omncm piqne poetarum, et oratorum etiam, vim, et pulchritudine cadere nccefle eft, et interire.No.n.ad illa accurata^perfe&eqj ablo lutam imitationem, omnia fantreuocanda. ridendos enim ea ratione diceres hiftoricos omnes, qui fiepifiime, vel Scytham, vel Arabem, aut aliquem denique iamdudum ex vitima Thyle venientem, non modo regione', et CHmate, fed etiam moribusdnftitutis, et Iingua,barbarum, latine loquentem inducunt, aut Attice, idq; tanta puritate, quanta pauci, qui fintin ea lingua nati, et diuturnis laboribus exercitati. fic ornate, veiuti modo e medio Romanorum, vel Athenien fium foro digrefli.num igitur verifimileaur P^num, aut Æthyopemjeadem (ermonis venuftare, qua Titum Liuium,auc Thucididem,loquiScytlram qua Herodotum f Verum hoc et hiftorici (æpiffime faciunr,&oraTorcsnon raro, nec ven\ fimili tamen id obeft,aut decorum corrumpitjqucmadmodu neque fi Troiana muliercula non iblumJatino,(cd etiam Vir St giliano carmine lugeat. Heu terra ignota,caxibus dat a prada Latinis, Alitibufque taces, intelligis igitur decoram, et probam in poetica imitatione, ad a&iones efle refcreda; imitamur. n. in Tragædia^onhoiriines, inquit Arifi. fed a&iones, et vi-tam;& 7 vvc: (PpZvmfy agente?, bonos, vel malos, vel mediocres^ non tamen abfque metro, tanquam inftxumenro proprio, ex tribus vno,quæ ponuntur ab codein Ariftotele. Qui nifi nugas iftas puta flet, profe&o tantum in imitatione vitium tam turpiter non neglexi flet; qui cumin arte poetica nos ad tra-; gicam imitationem informet, et illius tum vitia tum probi- tatesaperiat,atquead harc declaranda, verius etiam tragicorum adhibeat, Euripidis,SophocIisÆfchyli,nouasiftasimi-^ tandi leges vel non agnouir,vel pro nihilo duxit. Sccusenim bis reprehendendus hiiflct, vel quia tradendis artis praxeptis, tantum, et tam frequens illius artis incommodum ta- : cuiflet^velquiaTrag^iiarum etiam verfus attuliflct,ad quos maxime illud imitationis vitium fpe£taret;&quos vt imitaW tknt noxios refellere^creijccreprorfus opportebat, eos vc optimæ imitationis exempla reciperet, quo nihil efle poflet ineptius. Neque vero defuerunt opportuna loca quæ facile, potuiflentipfumadmonere^vt maximum in Tragatdijs hunc errorem emendaret. Nam cum omnes Tragacthæ partes recenfuiflet, et quid quamque ad imitandum deceret, quid no decerer expofuifler, nulla vlquamiftius indecori fafta mentione, cum ad elocutionem perueniflet,ac multa de dicionis pocticx decor oQmupuQTfov appellat )præfertim uero tragicf difleruiflet, tandem inquit, Magnum quidem eft y eorum y quadiH a fntfngults uti 7ipv/rovrco y cum decor o, duplicatis nomtntbus y dr Ungui s\ maximum vero metaphoras re ii e facere, porro duplio C4t(\wc\o\t)dtihyr ambis practpne comiemunt^iingua vero heroi ais, metaphora t ambias, cr heroicis omnia pojfunt efie, qua ditifuni, vfui\t ambitis vero, cum maxime firnonem imitentur, est nomina congruunt, quibus us firmonequis v teretur, hac veru Jknt\pro prikm,metaphora y dr ornatus. Qjodnam obfecro tepus fuit aptius ad tragicos verius explodendos, fi inutiles; et,iw iliis eiedtis,ad Tr agsdiacdecorum accuraaus conftituenuu ntfi. jf nifi cum de iambicorum, hoc eft dc vcrfiis tragici decoro uerba facit ? quid adhuc expe&abat artis mag«fter ille lummus? Cur uerfus is tragicos non modo probat, fed etiam, quod mirum uidetur te non uidiflc,quod nam illi ucrfus fer uare decorum debeant, apertiffime docet? quod cum fecerit, nouum hoc decori genus, et fexcentas, fi quas raiuicm «rumperent, huiufmodi nugas, exclufas, ac damnatas ab eo putabis. Quid in moribus, quid in lententia, quid in conftituenda fabula, quid in omni a&ione deceat, accurate perpeditin Tragafdiæprjeccptrstradendis,uerlus tragicorummferitjeosadhibetut fcntcntiasfuaptcftes,quar non deceant oftendit, et damnat, interea nec umbram quidem iftius cogitati decori uidet. elocutionem denique, quod pertinet ad cius decorum, examinat, et quid cuique poematis generi, quæ nomina conueniant, aperit, de nouiflimo ifto decoro, et ex antipodibus nouas nauigationis auxilio fortafle nunedemum-a liato, mirum omnino filentium.Cur igitur tacuit? Cur tanto poeticæ vulneri mederi noluit ?fi, quia non uidit, imperitus 3 fi,quia noluit, improbus. Sed fortafle neque non uidit, neque tacuit, nam quid fibi uoluit ille philofophus,cum, in Rhetorica &pcibis,uel ter, opinor, in poetica, illud incuicauit, Idmbicos verfue tfie fermoni y cottidian loquendi form&, orationi folutd fimtlUmos ? elocutionem imitari, qua mterfe vtum tur homines ? quod eriam et Cicero confirmauic, cum in ora tore, tum alibi.Equidem arbitror id ipfum eum explicare uo luifle,quafi diceret. Si quando contingat, uc aliquis alter Solon exiftat, qui nimium fibi placens, has tragicas a me conditas leges euertere,nouas promulgare, et tragicis ucrfibirs, ut decorum perturbantibus, cfle uoluerit importunus, is fciat, uerfus illos efle iambicos, orationi cotridiatia! fimillimos, ac fruftra propterca timeri, ne quam inferant aut decoro, aut ueritimili noxam. At funt illi uerfus omnino. Quid rua?Hanc fibi natura Tragoediæ reperit eloquendi formam, ueluti magriaptam.tibi faris fit,hanc eripi populo (ufpitioncm, cum iHa locutio populari fit quam fimilliraa nec in ea uerfus ita facile polfis agnofccre. Sic igitur fortafle liberabitur Arifto- i P j frlrt ' et. teles omni calumnia. Denique ne uidear ambidofe ucllc nimium tuam fententiam urgere, quod mchercule inuitus fa ^ - 4. ' C cio^ut in re tam futili tantum operf ponam, audi poftremutn illud haciri re argumentum. Ipfa natura docet in unaqua- I 1 A t 4 J i| t ' 1 9 que re decorum, At tfragædia u er (ii iambico feripta propria,efl: confecuca naturam^ex his ergo (equitur, Tragoediam ucrfii iambico (criptam,fuum obtinuifie decorum. ^Jjjid horu negabis ?fi negandum eft aliquid, præftat utrumque. j.Scd utrumque fum ab Ariftotele mutuatus. Inquit entm in poe-j tica,quod pertinet ad aflutnptum; 7 'ragadias pott multas ipjfc$ at tones conftittt^ac propriam natwam e II adepta, quo tempore (inquit et Sopbaalesbtllrionum numerum, dr fabu+v larum magni tucUrrcm auxerunt, elocutio ex ridicula, facla.gr a+ utor metrum eoo tetrametro I ambitu m, cum ipfa T ragtdia na tura proprium Cibi metrumweperiffeA .^Propoli tio pofica eft in. his verbis, Kt^ciearsp ngujigphfictntfi rottpfjddfoy. Ipsa natura docet } vt diximus, quod decet _ { Ait £ U ce m ( vt dixiw/j) innuens quod eft in afihmpto pofitum, Av m cix&ov ^trpov dC pi Jpfa natura proprium /ibi metrum repent. . nScd uideamus 6bfefcro, nuni ex Mv T ulliq, ps^igius, aut aliunde, quale lit hocdecorum expifeari. fotfaile amn aliquid abnadcmus,quodJiac m d+(putat4one noUi^ igitur Ciceroan oratore ad Brutum, in hoc ipfum, d^qu^Jo. ^imur,dceorum,fartccumiucidiftecait i ignoratione, non modo in vita 3 fed f^pu/ime drjn poematis., (/ in^ oratione peccatur „ His pofitis,iam fic difputo, Si pætas, quia: carmine (cribunr,hac racione decorumy& # erifinnlg; fttfbfcri rem, non &piifimefed (emper, Cicero dixifljstva Sempsfft-j njm uerfuj nunquam profa, ad illam ufque ætatem rant 9 aut utebantur poecas. At qi)ndo peccant u decorp, poetæ^ ab illo ipfo Cicerone accipe. Cum probam affingit improba, jlultovefapientis, a u d ifti? non dixit, cum uer- « fum affingit (eruo, uel mulierculæ, (ed orationem .probam improbo, in moribus, et ingeiijs,ac naturis pofitam elfe,^-3 gmhcaus.iiBitationciil.iVtf omn# fortuna, inquit, omnis honos, non omnia avtt or.it as } non omnis ata } nfiP, varo Lotus y aut tempus ^ i/vi aut \ B U 'O \ V { ~'S. %xr 'AkditirbMnisfodtm aut vVrborum genite tractandus eft\aut, fintenttatum. QaM autem illttpartf d^^eriarnmgentriS^A •ueli'r,id eriamdedarat^nqciiens. uam enim indecorum tfty de Jhlhadijs cuM apudvnMiniddicem dic as i amp bis fimis vitabistoris kU communi bfie.de hiaicftat populi: Ramanfjd)mr(?cs&. yw^/i//^.S4mperurtirides^oremiiiioriiDbne.i^qurric,& magnum cft.c tu nq Matpnem doeeas dearum ^rMAKiCELL.. Ego vero,pifi moleftus' fim f ilitrd laa iurc mdufefpbndeti vehementer velimyEliripides! quadis poeta fuerit iiSertiaridnjeiuis iniTiJagasdrjs decorum,i et vcnfimikjan contra perturbarim hyquod mag^s dccer,fer-uaflc dicas, nihil cft,quod amplius di fputetis, habet, opinor, Paul mus, quod iamdudum quærit, in Tragardijs yenu (criptis uerifiinile polle retineri, ac ribi Limpi fecundas cogitationes gratulabimur. Si negabis, ut te fa&urum potiusarbitror,tura ofeitanter dicemus, ac folure nimis re vuiifle, qulibro tertio Rhetoricæ artis doceat Ariftotelesiqui verifinuIem, et decoram orarionem rra&an.«, et quomodo (eruutn loqucntem, quomodo nimis adolclccntciui lducamus, nc vcrifinnle peruertat, exquirens, aitJjtcntcr,ac fuitim agendu cfl‘e,quafi natura fic loquamur, no induftria, et arte : fic enim fiet oratio verifimihs. Quonam autem modo iftucip(uma(« (cquemur J oO, inquit, E ow’nctxTMc€ico&uicui£'tc£+ Mnov ix?\.{yct)p et pulcherrimam, fed popularem, ac plebciam, effeceris orarionem Janguidam, et mertcmjquod et experientia compro hj jit, et a Platone fuit in Gorgia confirmatum, cum dixit ? Age vetquej i quit auferat ex tota poeficomcutum ^ rhythmum rb meso Cr metrum^aliudne (jute quam, prxier fermones quopiam,pper erit f profefio ad turbam, et populum hi fer mones habentur. Habet ei£o pocfis,vt audilliconceinus, rhythmos, et metra, quibus prarftat orationi communi,&populari. Curigitur eas tu illi auferas dores, quibus effe&um eft, vt non fit omni-. no poputoris, et plebeia, et vt alia quadam lingua loquatur, quam populus i Videsne, poefim non polle (poliari metris, ac proprijs inftrumentis,quin ad aliam a fua naturam, et ad alios campotiflimum vfus,rraducas ? His igitur pofitis^am intclligis illam primam rationem vniucriam ruere, qua: de-. eorum in Tragædijs, et Comædijs,atqueadeo verifimilc,carr mine perturbari, peruertique ftatuebac. Neque fecunda firmitudinis habet, aut roboris quicquam,qua tu dicebas, et an tc te probauerat Auguftinus, Nullum ex T ragadijs, et C ornadijs, carmine fer ipt is, percipere frudum, atque vtilitatem au ditor em poffe, ob puritate y difficultatequc verfus, cr infolito dicendi genere prohibitum, quod quidem vix ajfeqnivel eruditi poffent. hæc inquam ratio non erit illa prima fflicior. etenim fi quis priftinam tragædiæ formam accufons, eam immutandam cenferet, id ille profefto efficeret, vel quod nondum illa finem fuerit ad epraftumi,. vel quod aliquem alium finem eidem illi cogitaret affingere. verum alium his artibus velle conftituere finem, quam deledhtioncm, et vtilitatem, audacis hominis cflet, et imperiti. Sed hoc nemini in mentem uentt vnquam • At nondum (uumeftaflecuta finem, et perfe&ioncm et ideo in lolucam orationem retegenda. Sed primum tecum ipfe pugnas, qui Platonem dicere (oles, nimia dele&ationepcrmotum cxclufifle tragicos; Deinde cum Ariftotele decertas, qui, præter antea diftara (intendam, tragædiam poft multas mutationes, tandem propriam adeptam e(Te naturam, in fine poeticf artis ' accurare probauit,ip(am magis finem fuum confcqui\quam epop^iam, et ideo præftantiorcm. ex quo vides, ratione fenis, nihil de tragoedia immutandum. Quin ibidem ille com parans tragædiam cum epop^ia, quærit, quænam imitatio melior, epopanæ nc,an crag^di^ac denique concludit, multis de caufis tragicam imitationem epica pra?ftantiorem : quod fane minime feci flet fi tragajdiarvitiofa fuilfer, vt tibi videtur, imitatio, ac decorum pcrturbaret;aut hocipfiinrinnuiflet aliquo modo (altem $ nenimisimpentuseius artis, vip deretur, quam traftaret. nec eft, quod aid tuas te reteras ar-c tcs, et ad vana perfugia, quod eo iocotragadiamihreIlfga! Ariftoteles, omni Venu folutam.Eam nempe, quænon dumextabat, et de qua'iiu(quam in tota poetica ne verbum qui^ dem. Superiora namque præcepta, et exempla, ducunair cis tragicis poeti$,qui feculis rll is floruerunt, quojum’ nemo n6i vertu fcripfir.coiiero pjoftremo^poeticaj loco^&:uier(uspr^o cipue meminit, quod fit iltocum epop^acommums, et rotu fica ?, et Sophrodis vtanfam tibi abftu Ierit omnem iftud hacin difputatione cogitandi. Verum enimueroturc&ius illudi confiderafles a philofophorum diliiplina non alienum } Si quis (blutum abaratro^oucm ita confternerct,vt equum adr curfum, huic autem bouis officia tribueret, non nelejgisna-'turx uiolaror hic efler, animalibus iniurius, artium ignarus,-&ad ufus inutilis? Quid hoc abfurdius.quam/i quisadem- pris generi uolatilium alis, illud ad quadrupedum officia co-t pelleret, hominem rurfus auisinftar alis munitum, æris re-gionem incolerecogerer ? non eum ridiculum hæopfcrmuratio redderer?qiundo neque fabula Dedaliim abfixrdas huiufmodi permifit exercere, quas f fibi propofuerat, artes, led’ cius filium una cum illis alis, quas patris ingenium confixe-'. rat,ex ære deorfum deturbau it; in terram; Carthaginenleint qændani ferunt cumisadole(centemLeonembjcurem,£cr mifiifuetilm reddidiflct,impofifisonenbus, uekitififllunrp per urbem agere (blitum. hunc autem captum jntcrfecerfc Carthaginenles, peruerfum ingenium dcteftantcs hominis,natura tiranni, fortuna priuati. V ide ne tibi nunc idem contimga^abfprdum, naturam poematisin prolam difloluenri &?ex proia poemata conglutinanti, non aliqua, ^ed fumma ' prorfus illius tui decori ia£tura.Sret Sonipes bello, uituluin fi i ne crc(cat aratro.Oblcuros efle iambos ais; et difficiles, et in folitum dicendi genus accufas. iniquus es profe&o.quid eft rnim ctiim tam ad populares aures accommodatum, tam facile, tam vulgarium aures implens, delettans, ac permulcens,tam natur# noftrx proprium, quam oratio uel comica, uel tragica, ab optimis quibufque Icriptoribtis uerfibus haftenus expreta ?qua: iambicum.carmenideofibi potiflimum delegit, quod uerfus isefletomnium maxime ad cottidianum ferino nem, et ad communem omnium ufum, et intdligentiam, comparatus.MaA/^A^Tj^. appellat eu Ariftoteles, vulgarium fermonem, (Rorationi plurimorum fi. tnillmum. Neqfuit hæc fententia, et fi tu id uideris negare, ignota Giceroni^qui in libro, quem Oratorem appellauiMta dixit. Sunt enim qui iambicum putent, quod fit orationi fini illi, mu si qua de cau(x fieri, vt is pottfisimum, propter fimilitudinem veritatis adhibeatur in fabuli s. in quibus paucis uerbis plure$ funcc6traic(eiKeti,qua uerba, ut una iudicij formula, no vno,fed pluribus iudicifs condenatus difccdashft inquit oratipni^miHiinus iambus, non ergo difficijis, non in(plitus, et peregrinus auribus hominum uulgariummifi ui$,ora- f tionem etiam {alutam, illud ipfum habere uitij. deinde uerfum, inquit, adhiberi in fa.bulifcnpnergo tragicis, et comicis unerdi£cu0, quando permittente Cicerone, impune poteft ^dhiherppoltremoi propter fimilitudinem ueritacis. quona ergo mpdo poterit idem uerifimili contrarium die, atque propter ueritatis fimilitudinem adhiberi ? Poteft ne id, et dif ficile efle, et uerifimile perturbare, et exterminari iure : quod fit orationi folutf fimillimum, qtiqdob fim-ilitudinem ucrita ti5 iure fuo adhibeatur in fabiiljs?fe^ num fcmel hoc ait rum, et tepe •Eodem in Jibro apertius idem. At comicorum,j inquit fienarq, propter fimilitudinem fiermonis,fiic fiape fiunt abiefti,vt nonnunquam uix in his numerus } cr uerfus, mtelligi p os fit. Et rurfus./^ verfiu quidem tota theatra exclamant, fi fuit vnq, fiyllaha aut breuior, aut longior, nec ver q multitudo pedes noidt % nec vllosn umeres tenet, (fi tamen omnium longifudmum, {fi bre. • ititatum in fanis, ficut acularum, grauiumque vocum, tudi. cium ipfia natura in auribus nofiiris codæ au it. Quoties in f A A ( tro, et breuioris, et longioris fyllabæ, meminit ? quar qaidem omnia uerfus caulam egregie tuentur, quot modis hic oftendit, populum noniolum intelligerc uerfus, uerum etiam exclamare, ac velut indignari, cum una tantum (yllaba peccatur in verfu, idque nulla arte, fcd ipfa natura duce? LIMP. Exhis ipfis, qua? proxime funta tcdi&a,non contemnendum, vt mihi videtur,argumentum emergit, quod ctiam ab aliquibus dubitatum audiui,id vero huiuunodi eft.Si Iambum adhibent tragici, quia fimiliseft orationi fol utar, ergo magis ea ratione adhibenda ipfis eflet oratio (oluta, cui fimilem elegerunt fibi iambum, id vero (equitur illius vi pronunciati,quod nit, Cuius caiifa quidque tale eft, et illud erit magis tale. Si eligimus iambum ob fimilitudinem (olut£, magis er go eligenda foluta • PAVL. Ad pradtigia confugimus Litnpi,&ad deceptiones inanes. Effatum illud verum eft, quando in utroque ineft id, quod dicitur magis inefle alteri, vt, fi amamus præceptorem propter filium, magis amamus filium, id quidem (equitur, fiquidem amor permeatad vtruquc. (cd non eadem hic ratio eft: eligimus enim iambum, fed non folutam orationem(oluraj tame fimilem: ille enim placuit, quia verfusjhoc eft mefura quada conftans, et ideo aptior ad fuauitatem,ad fermonem tragicum,ad muficam,ad exprimendos affeftus,ad plurim&;tiec tamen eft difficilis, et obfcurus. hoc uero poftremum habet quidem oratio (oluta, reliquis ta men caret, quam nos reijcimus, ut inutilem trag^diac, recipimus autem iambum, ut uerfiim folu to quidem fermoni propinquum ob facilitatem, et decorum, iam diftis tamen qualitatibus præditum Deinde, cum dicitur aliquid alterius effefimile,non ita fimile dicitur, quafi cum illo fit idem, fed fimilitudinem in aliqua tantum qualitate notamus, eligimusitaque fimilitudincm,non id, in quo eft fimilitudo. Chartam enim ad (cribendum probamus,qua? fit niui fimillima,niucm tamen ad feribendum adhiberet nemo.Probatureigo iabus, quia non definens effe uerfus, tamen obfcuritate caret, ac fi pcdeftris eflet, requirimus ergo uerfum, et ni uerfii fimilitudi nem quandam profar, non prolam ipfam.quod innuit A riftoteles illis ucrbis in arte Rhetorica, A idro t 5 Asraww dfoLTropSpjov HOL&tiSovlw. auditionem d utam, et po ptilo gratam t ab eo que voluptatis c au fa hbtntisfimis animis exceptam. Intclligisne, quanta intercedat huic poematum generi cum populo familiaricas ? num infblicum dicendi ge-, 1 nux r; nus,&obfcurum, illud tu dicis, quod ad popularem intelligentiam, et dele&ationcm tantum efle faftum, atque com { aratum videtur ? populo vt placerent quas fcciflct fabulas, aborabatTerentius ) et id fumma cum laude, acplaufu penefemper a(l'equcbatur;& tu populo ingratas, obfcuras, et infolitas afleris ? Quot in Oratione pro P. Seftio verfus An tij poeta? Tragici in cerponit, et recitat M. Tullius, quibus po pulum incitatum, et commotum feribit, quia, qua dicerentur, ad ipfum Ciceronem, eiufque caufara, et calamitatem (pe&are viderentur? ' rufi O tngratifici Argiui y inanes Graij, immemores bcntficj f td Exulare finitiSy fiuittis pelli, pulfum patimini ? Hanc autem orationem quonam modo percipere poterat adeo caliginofam, Populus Romanus ? aut exiftimare quid ea fibi vellet ille poeta barbarus ? verfus enim erant et obfcuri, et illius gentis auribus infueti. aliquo icilicet indigebat interprete, qui tenebricofos illos, et reconditos (cnfus.apcrirer.Sed tamen nefeio quomodo idem Cicero ait. Sluatum ftgntjicatio fuerit omnium,qn& declaratio voluntatis ab vniuer fo populo Romano, in caufa hominis non popularis? Et eodem in loco. Neque poeta quorum ego femper ingenia dilexi y tempori meo defuerunt y eaque populus Romanus nonfolum plaufu fedetta gemitu fuo comprobanti. Et. J um illa quanto cum gemitu populi Romani ab eodem paulo poft in eadem fabula funt atta ? Quorfum quasfo fpe&abar ille populi gemitus? quorfum plaufus, et comprobatio ? Si verfus non intelligebat quid plaudebat, quid gemebat? Cur populus idem in Theatro auditis Virgilij verfibus, qui recitabantur, confurrexit vnjuerfus,ipfumque poetam praTentem et fpeftantem, fic veneratus eft, ve Auguftura ? infanus ergo populus ille, qui verfibus oblcuris, et ignotis, et uerluumauitori, honorem tribuebat, Augufto (olo dignum, fi nullum poterat ex illa recitatione uerluum haurire fruftum. Si igitur ignoto carmini tantum tribuebat ille populus, quid tandem tecilfct, auditis his a?tatulæ noftra? lcopis dillolutis ? qua? uerbis, et (encentijs, quæ uerifimili,ac decoro, quæ reliquis imitandi formis, uincuntantiquas illas Scgrascas, et latinas, indecoro carmine compotitas fabulas i Sed fi populus Romanus infipicns, et flultus, num ctiam Plato qui 7de Republica libro, rogantibus Tra gicis uiris illius Reipublica? homines, fi in duitatem ipforum rfecipcrenrur, illos re&eretponfuros aic,fi dicanr, fenori admijfuros ejft Tragico? viros ad fe,ad liberos, ad vxores fuas, ad vniHtrfam duitatem, fi contraria fuis in fti tutis ejfcnt ditluri. Quid enim ucrcris admittere poetas, quos adole(centes,pue ri, et mulieras, quibus times, et caues, non eflent intellettu.ri ? inanis omnis et tua, et illorum hac in re cura. At enim Acfchyli, Sophoclis, et reliquorum non modo Græcorum, uerum etiam latinorum diftio,&interpretatio 5 difKcilior et• fe, ac maiore quadam obfcuritate inuoluta uidetur. Hoc autem fortafle noftra fit culpa, quibus non adeo Græcorum cft,aut Latinorum lingua familiaris, itaque non tam ipie nobis uerfus oblcuritatcm, et haditationem interdum affertquam linguf peregrinitas, et infolentia. Hqjus uero tignum ;.illud eft,quod poemata vulgari noftro fermone (cripta, faci.le percipiuntur, et cum delegatione canuntur a pueris, et fabris, et coriarijs. Quis noftra tes Comacdias, et Tragac.dias, carmine compotitas, fe non facillime incellexiflequeftus eft unquam f quis non Ludouici Ariofti poema non mo do fine difficultate legit, led etiam non cum maxima uolu-ptate legendo percurrit, eodem (ane modo illi ueteruin Tra ga?dias, et Comoedias cum fru£tu, et dele&atione guftabant, quibus erat idem ille fermo natiuus, et germanus. Sed tu -fortafle non minimo in errore uerforis, qui putes,fi quid har beat ohftru&ioris intelligentiar, ac diuerfitatis ab oratorio Termone poeticus, quam habere necelle eft aliquam, id numeris tantum alcribi debere, eft enim et luus oratori numerus, quoficareat interdum,abie£tus fit oportet ille fermo, pronus inanis, iners, et plebciusj nec ulla tandem conflare - poteft oratio laudabilis, et probata, niti numerofa flr, et rhyithmo,ueluti maximo quodam fundamento, fuftentetur. .quamobrem fuere, qui dixerint, ad poeticam propius accendere Demofthenis orationem, uerum aftriftior eft omnino, s E poeci poeticus numerus, et compreflior. Sed non in hoc tantum cft (ita duierfitas, et diffidi u. multa funt alia, et profc£to maiora, quibus harum artium fuere fafta diuortia. magnam enim partem poetica? nomina peregrina fibi uendicant, qufunt alterius populi, quas ^AcyrT^appellatjftruftur^duplicata nomina, fa£ta,ipforum nominum, et rerum immutatio nes,metaphora?afperiores,fimiIitiidines, et epitheta frequetiora, varietas troporum, fabularis ratio, et reliqua? poetam forma?, de quibus Ariftoteles in poetica, et 3. Rhetorica? artis libro, DionyfiusHalicarnafleus in libello decompofitione, et Franci (cus Robortellus, capite, de fermone poetico. quæ quidem oinniaraaxime conueniunt in heroicum carmen 5, quod fublimius debet ede, et a communi loquendi formii remotius.Congruunt eadem de cau(a,(ed multo magis et Ly ricis, et dithyrambicis, in quibus, fi quid maioris inede dixeris obfcuritatis,non repugnabo, ijs enim illorum (ermo com paftus cft et vocibus,&: immutationibus, et ftrufturis, vt nccede tuerit aliquam cos, cum granditate contraxidb caliginem. Ha?c frequentiora, cum lubebit,afpicies in Aulo Perdo, cui non leuis cura,oinnia prorfus immutare, atque remotiflimas quafdam, aptas tamen, et congruentes rei, quam traineraphoraS)& comparationes infererc. verum hæse eadem et Comicus et Tragicus refpuit, eaq; potius a feifeie • quibus ad communem loquendi formam (e magis accommodet.quis enim in Terenrij vcrfibus, legantur, aut recitentur, verium ngnofcat vllum ? quis in Sophoclis, aut Euripidis, nili magna nimis adhibita cura, et appulfu mentis ram me vcreor y ne illud grauiu P hddrta tulerit, neve altor atejue ego fect y acceperit, quod heri intromiffus non e fi. Quar poteft hac videri verfibusaftnfta, folutior oratio? qui verius magis a verfu liber ? et tu ver(us hos pertimefeis, ne icrupulum aliquem inijeiant populo, aut difficultatem afferant audiendiMpportune ce ljberauicex hoc metu, (1 nefcis,Anftoceles in poetica, cum dixit.//? berotets omnia junt v tilia, eju/t di flafuniQ mmutationes intelhgir et poetica verba ) at imambutsjquod maxime fermone m fo lutum imitantur, ea conueniit$ nomin/t, quibus in oratione filemus vtt. Nullas igitur tantas potcft iambicum carmen, vel fpondeo permiftum, obducere tenebras, vt facilem poflit, atque expeditam cuiufuis hominis impedire notionem. LIMP. Hc equidem vera efle non inficior, atque reftiflime a tcdifputata, conclulaque, non fum adeo rudis, et peruicax, vt aliquo modo negare velim. Verumtamen,fi ha?c ita Te habent, cur Plato,cuius ru tantum au&oritati tribuifti, quantum omnes- tribuere profe&o debent, de (ua Republica Tragicos, et Comicos exci u fit? F quidem hacdecaufa arbitror,quia metris, et cantibus ad lafciuiam, et intemperantiam, et mollitiem infle&erent animos, mulccrcnt aures, et expertem rationis fenfum delegarent, quia igitur non vtiliter illis uterentur metris, iure funt e Republica Platoniseic&i.quacaula, ne tanta uoluptate perfun derent animos, et utilitate, propofitoque fibi fine carerent audito res, qu« tertia mea ratio fuit,non temere metris exoluendas Tragdias, et Comatdi as exiftimauimus. SCAR. Quacfo Limpi, Glaucus ne es, aut Chamelcon aliquis ? qui tam f^cilc in tot monftra te uertas ? et uno prarlio ui£his, ad alterum te nouis copijs renoues ? et femper belli fortunam, exurgendo, tentes ? PAVL. Tanta eft in eo ingenij facunditas, ut nunquam ipfi non fuppeditent argumenta. Eiecrt eos, inquis, quod animos eximia metrorum fuauitatc corrumperent ad intemperantiam, et lafeiuiam. lamtucalumniaris ipfe re, atque imprudens nifi malitiole, a priori tua fcnrenria recedis,ac tecum ipfc pugnas, nec arguis, aut refellis interea quenquam. Primum enim, cum poematis finis alter fit dele&atio(mitto iam querere, qui fit pracipuus, deleftatio,an vtilitas, ex Ariltorele colligitur vltimo capite poeticat, maximum dic finem voluptatem, verum hoc non di(puto, cum nihil nuncrcferat) verum cum finis alter fit ip& dele£fatio,quo magis poema dele&abit, eo magis finem aC fequetur fuum. Aut igitur hic finis ei negandus omnino fuerat, aut laudanda nimia dele&atio. Præterea bis tu quidem et vehementer erras, et quod verfuscaufa tragicos a Pia! tone putes exclufos, et quod folura uerfum, ac præterea nihil in Tragajdia dclediationem habere tibi perftiaferis.QpicIenim ? agnitiones,, fortuna? commutationes Stcafus, quas appellat Ariftotclcs,(enrenti quod tu negabasjquod a verifimili difcederc uiderentur. uei hoc,uel illud (equarejutrumque non potes, Vei fum igitur eripis, quod fenfum rationis expertem quafi titillare poffit, et ad Iafciuiamtrahere.iniuftetu quidem facis^primu, quia feuerior Platone, is enim nih il illis abftulit, nihil detraxit, fcd amicosappellans, et quodam modo uerbis ornans, in iua rame ipfis Repubiica nullum clle locum oftendic. Tu uero iniuria quoque afficis, et ab antiqua pofieffione depellis carminum fuorum - Deinde, cum tanta uis ipfis fit, ut fetv fuffl impellere ad lafciuiam poffint, non ne eadem uis eundem poterit ad uirtutem uel impulfumrcuocarc, uel obtemperantem in officio continere ? uis enim et facultas, quam JVc ietjuiv appellant, utrumque rcfpicit contrarium, quicunque enim poteft feribere, poteft et non (cribcrc, Alexandri Aphrodifienfis hac eft fententiain primo libro Topicorum. cur igitur hanc tu potcftatem,quia male poteft aliquando fuum obire munus, acerbe mul&as, eandem, quia bene, non laudas, et retines? cur arma, qua parte poliunt interdum obefle, damnas, et infringis, qua vero magis etiam prodefle, non abfoluis, et reftituis?curin eos, qui facultate lua liberius abutuntur, animaduertis, et eos, qui fanfte feripferunt non liberas ? led improbos fimul, et caftiffimos, iniquus index, eadem pf na dignos arbitraris ? Quid enim non caftiflimum, et meliore luce dignum, quid non pudicum, et philofophum decens, in Sophoclis, Euripidis, Æfchyli, Sene. ca, Tcrcntij, aliorumquc plurium, tragadijs, et comadijs ? vbinamapud illos (notafti fortafle locum) ingens iftharc, et detcftandalalciuia, morumque corruptio ? num intemperantes, impudici, lalciui, perditam in hominum mores inducentes viuendi rationem, poliunt efle lapientes, et virtutum omnium genitores? at his, et alijs huiufmodi nominibus ornatur, et ab ipfo Platone (ape, et cum fuit opus, ab oraculo. Tragadia, et comadia, carmine cofcripta, lunt lafciuiores.. efto. Verum, qua eft ilia loluta tragfdia felicitas, quod ius fibi cf litus conceflum, vt nullis ipfa lalciuijs, nulla contagione lfdat? Modefte,uel intemperanter (cribere, non compofitionis vilius eft vitium, autprobitas, neque folutus,aut alligatus id fermo praftat, nequaquam; fed voluntas, et ele&io lcribentis. Non habet oratio loluta eam vim, dices, vc moueat. hoc enim ex tuis diftis elicitur qui in verfu motum accules. Quid igitur ea tu facies oratione,cui illud ipfiim defit, in quo laus eft fitafermonis? quid mihi tuis tragadijs opus erit, in quibus nulla deleftatio, nifi fcurras inducas, et mimos ? Praterea cum intemperanter agentes acculas, non artem acculas, (cd miniftros intemperanter artem traftantes. F t Rc- Re&illime nos vti fuis præceptis ars ipfa iuber, et vt decet, ad vnmerforum hominum vtilitatem, et delegationem, qui uero fecus agit, et artis bono aut ad quarftum, aut ad libidinem abutitur, is ne nomen quidem ab illa arte dedu£tum,iure fibi uendicare poteftinon fecus, ac fi quis eum, qui ad intentum, et necem exerceat artem medicam, medicum appellari con tenderer, et qui pcrmtiofas,&curn ciuitatis calamitate con‘ T iunftas leges ferar, legiflatorem. Optima: tragfdiæ, et comfdia! funt optimis præceptis, et exemplis abundanres,in quibus,vt in (peculis, hominum vita confpicitur, et non quæaguntur, fed qua: funt agenda probant, et admittunt; idque non modo verbis, veram multo magis taftis. non enim ora nia,quse quocunque modo dele&ant, affingunt, fed qu£ ca vtilitate, ac dignitate dele&ani, quæqueanimum poliunt a perturbationibus aliquibus liberare; quod eruditillimc fuit ab Ariftotele in fine poetic£ artis indicatum, cum dixit, Ovy& 7 {w rirpflauv yi^vlw clutolc,. non quarumcunque voluptatum, ip fas e fle conficientes ;& multo clarius cum trag^diavn definiret, cu pofuit in ipfa definitione, et in natura tragædiæ, virtutem, et vim purgatricem plenam vrilitatis &C adlionis honcftilfimj. Acpr^ter hanc, quam pofuit Ariftoteles purgandorum animorum rationem alia quædam pucherrima fuit a lamblico, primo Myfteriorum libro, his verbis excogitata • Humanarum perturbattonum vires fi obruantur compnman tur omnino, ænus tnfurgunt, cr vehementius, vt flamma com prejft, vel rtfits cohibitus.fi vero foras erumpant,breuiore$ fiutdrad men feram quandam perrniflajnodefla Lataotur^& explentur. itaque feadela quadam, et tjndfi blandttqs, non vi y conco quiefeunt. I di irco in fp e tt aculis co madi arum, cr tragxdiarum a f pe flantes aliorum affectus, noflros comprimimus, cr modeftius agimus cr qua fi expiamur, et aufcultattone turpium, ab fluimur a permtie,qa pojft accidere inde ex fafltsjet verba faflis fubucmant. peni ultfq; medeantur. Audiftis, amici, grauifiimuin Philofophtt etiam ex intemperantia,quod vobis lortalle paradoxa uideatur, et verbis turpioribus, quæquadoq; lolent in com^Jjjs inculcre vtilitatei haurientem haud exiguas, 6c i i ' huiufmodi fpedacula tanquam fruduofa laudantem? Id au tem magnopere cum fententia M.Tullij conuenir, qui confi inilem in oratione Pro M C^lio uidetur e lafciuia, velut c Iu to,ac fordibus^eruere frudum; cum fic ait Xum paruerit voluptatibus, dederit aliquid temporis ad ludum atatis,atq\ ad inanes hafce adole flentia cupiditates, r euoe et fe aliquando ad cura rei domeJlica,rei forenfis,rei publica, vt ea y qua ratione antea no perfpexerat,fat tetate abiectffie, experiendo contempfiffie videatur .ac multi fuerunt, quorum cum adoleficentia cupiditates defer buifient, eximia virtutes, firmata i amat at e extiterunt. Sic igitur in com^dijs, et tragsedijs, facile pcruulgata deferueKunt ea, qu ad cuius exemplar libi quifque vel cauere poflit, uel eligere meliora. Dilce quas partes, quod officium Maximus ille Tyrius, ucre maximus, ipfis poetarfi ucrfibusaflignet, et fortafletu quoque poetarum amore captus, fics& iple poeta • Humana, inquit, ode in an mam ejfufa, quid aliud esi, quam earum, qua funt in anima perturbationum, inflttutio quadam, cr emendatio ? quod ipfius ejl inflammatum, furoreue percitum, id carmine, tanquam incantatione demulcens dijfo lutum, et abiettum rurfns eleuans, et excitans. Hac vim habet tam, vt mi feriam fubleuet, iram obtundat, (piri tus frenet; bonarum rerum appetitum fimul cum temperantia excitet, vt mole Hias auferat, amores mitiget, et calamitates leniat optima in fac rificijs auxiliaris dux, celebritates exhilarat ciuiles mores carmine temperat. Ac ne fortaffe quifquam exiftiraaret,hacc no ad tragatd ias, et coraa?dias,perttnere,ijs quæ fubiungit,id ipfum aperte declara tcum artem hanc fattabilis^ ait efie gratia in [cena, et intheatrit. Hac Tragoediarum prarftantia impulfus Cicero, dixit, ad Gelarem feribens. Itaque ab Homeri magniloquentia confero me ad ver a pracepta Ett riptdis.&c alibi. Cuius fingulos verfus fingula teflimonia puto. Et de natura Deorumdibro fecundo. Euripides autem, vt multa praclare, fic hoc breuiter£xap\ax\ai Tu (cula na. ltaquenonflnt caufa cum Oreflis fabulam doceret Euripides, primos tres verfus reuocajfe dicitur Socrates. Neque tam terribilis fando oratio cft,• N ec fors, nec ira c alitum inuettum malum, £uod non natura humana patiendo efferat. Sed quid hos affcro?cum plurimi legantur in illis Phifolbphi$ libris, Tragicorum,^ Comicorum verius, qui tanquam diuini, et admirabiles exhibentur a Cicerone ? Quinidem Plato, quem poetas eiecifle dicis, in illo (cptitno de Kepublica libro, non dimifit e Republica fua tragicosminime quide, (cd magiftratum efle voluit,cui oftenderentur Tragsediæ, et illi fi probaretur, prohibitio nulla foret, poterat ergo efle pro bata,laudabili(que Tragædia. Porro pulcherrima leguntur Timoclis Comici carmina, quf profert Arlcnius Euripidis interpres, Athenæus libr.fexto, et Stobfus (ermone 1 3 3. quibus accurate fotis exprimuntur utilitates, quas importat hæc poemata. Quin audis Philofbphum præclariffimum Iacobu Zabarellam,vt in tota philofophia facis, Limpi,fic in hac etia parte?qui libro 2.de natura logicæ, fic ait. idem de poette dicendum eft.eius .nfeopus naturalis e fi vtilitas, et motu correttto, et ajfettioni purgatio. Sed adtetta e fi etiam delettatio, vt homines ad hanc vtilitatem percipiendam allicerentur. ideo re Re poe - td dixit. Et prodejfe volit, et dele Rare poeta, quod ita intelligendu tH^vt pracipue (pcRetur v ti litas dele Elatio feci do loco, propter vtilitatem, non propter fe.Quoniam ait in poematibus delegatio ci vtilitate e& commi fcenda,htnc fatti cH, vt multi arte poetica ab utentes, poemata componerent, qua dele Rationem abfq\ vlla vtihtate,praberent.hi namq\ adulterini poeta, pratermijfo pracipuo huius artis fcopo,fecidarii foli refpictit, qui per fe, cfr fine altero quarendus non e flet, hac fuit Platonis opinio, qui in libris de Republica poetas, vt mori corruptores, a duitate reijcien dos ejfe voluit .C ontra vero in Sympofio eos laudibus ad cali fert, et prudentia, et virtutum genitores appellat .Cum igitur dicendi non fit, tanti philofophi ftbi aduerfari, fateri oportet, ei de veris poetis loqui, dum eos vocat virtutum genitores, alibi de falfis; et qu£ fcquuntur ibi plura Hunc locum dcfcripfi, tanquara eximium, et adhanc dilceptationem vehementer accommodatum, quem tu quidem opinor, optime vidifti Limpi. nam in principio huius noftri fermonis eadem fere dixifti, fcd fe-, rie, et continuatione verborum, ex alia in aliam (entetiaro reic£tus, et tanquam ad varios fcopulos delatus, illorum oblitus uidebare. Denique ne nimis diffidere tragicorum caufæuidcar,dum tot au&orum.in re clarifliraa, colligo tcftimonia, cmafi quafi non multo plura perpetuo faperfint,quas prætermitterefit omnino necefle, duas adhuc tarum alias afferam ad hac tragasdiarum, et comædiarum vtilitatem confirmandam, ex infinita pene multitudine, quæ fefe mihi hac in re plurimorum auftorum offerunt, au 6 ioriratesalreram eiufdem Maximi Tyrji, alteram Epifteti, atque hi mihi probationis huius agmen poftrcmi claudant. Maximus ergo Tvrius fermone 29fic (cribit. ULttSifttT^p Siol ictfpot xcixodnvis ryJ xctuvovTcov rcl •mxpet (pap/uolxcov aioL^djouvT^sy^Ttipa. Tpo$r,, a7iiit,pw\ajv t£lu « fif ofiAvvroG ari^iciV urct) w jpfe fuauitatis magnitudine fuperat in fuisfcriptis& poetaset tragicos, et Sirenas omnes.num igitur ex tragfdijs tantum hxc exigenda pfna?an quocunquc modo feribas, ab improbi tatis contagione, ac maleficio, procul abefle debet omnis oratio ? Reiecit cxfua Republica Plato Comicos, et Tragicos.num folos? nonne etiam Epicos, et in primis Homerum? quanam hecle caufa?num et Homerus intemperans? et fi eadeeftipfius, et tragicoru caufa, fuirenira et ipfetragicus, et tragædiæ parens, nemo tamen hoc illi inurere eft vnquam aufus quid igitur caufie fuit, cur et hac, et alios eiecerit ille.fi vitio carueratjquoshoneftiffimofæpe nomine appellare con fueuit Sapiente s h patres dr duces fapieneLe;ftpentu y virtutumq; gemtorcs, et alumnos ^nn far um ^//Ar.quorii verfibus, vri veritatis optimis teftibus,plerunquc (uadifta confirmabat: Præter eam quam fuperius attulit Zabarella, iam alteram audi, fi quiris, caulam. Mcthæcum quendam Siracufanum ferunt, infignem oblbniorum parandorum artificem, manu, reperatione quadam, et igne, cibos egregie codientem, cum Sparta ueniflet, ut illic, quod tunc potens ea ciuitas efler, ex arte fua quæftus faceret, vtipfe putabar, haud exiguos, vrbeSpar tana, totaque regione prohibitum, quod huiufinodi cibis no vterentur,qui corporis, et animi vires infringerent. is igitur illinc cxpulfus,abalijs tamen Græciæ populis receptus, carilfimus illis, et in oculis fuit, nullo artis fu? vitio d Lacedæmonijs negle&us.Non diuerfa prorfus ratione, nec Homero,nec Tragicis. nec vilius poetæ pocdfimum feriptis indigebar illa Platonis Refpublica. nam cum termone, et cogitatione tantum exifteret, (i£ v^;/?A^7roA/^eam appellat Ariftides,hoc eft in libris effettm t nec re confiftentem\ commentitiam vero Cicero ) fic eam fibi confinxerat, et extruxerat ille philofophus,vt laboribus afliduis tantum, ærumnis, et exercitatio-ni, contenderctad felicitatem, blandimenta tk voluptatum illecebas excluderet omnes.Non igitur eos tam ciecit,quod indignos, et flagitiofos exiftimaret.quam non retinuit, quod ipfis non indigerer, quafi cum fene Terentiano diceret, nihil ifthac opus eft arte.Eililem tamen et viucnubus et poft obitum,fcriptis eorum, ingentes, ac propediuini funt et ab eodem ipfo Platone omnibus poftea feculis ab omnibus, vbiqucgcntiunijhonorcs habiti, LIMP. Veriflimefunth$c a te probata Pauline, atque eleganter admodum, nifi fallor, exprefla; nec vilis tuisdi&is iam aufim,quod mihi facere pofle videbar antea, repugnare. Difccdam igitur, quod ad quæftionem propofitam attinet, in fententiam tuam : ncccrrafle me olim hac in parte p^nitebir, quandoquidem error il le meus et huius difputationis cruditiflimæ caufatn attulit, et me fententiæ melioris. Verum illud tu mihi, fi moleftum non eft,expliccs vclim.Quando Comædiæ, et Tragædiæ reftitutus eft a te carminis vius, quo illis tanquam aqua, et igni, videbatur interdiftum,.num& oratione fbluca quoque refte poflumus, et cum laude, vel falcem impune, Tragædias, et Comædias componere? id quod aliqui noftrates et meo iudicio,non incommode, poftrcmis his temporibus, tentarunt. PAVL. Quæftio ifthæc Limpi,non eftnoua. Sed orationis figura tantum, et immutatione uerborum, videtur afupcriorediuer(a,retamcn, et confutatione, eadem. Cum enim oftenfum antea fuerit, vtaudifthvcrfum efle poetarum ) proprium, et nullam vnquam fuifle,aut efle pofle fine verfii ' poefim, fcqui ncceflario videtur, eam orationem quat verfu careat, efle non pofle poefim. JLI MP. Rc&c dicis, atque rationes illæ, et auftoritates antea produ£tar,me vehementer mouent. Cæterumaudi. Patauium his diebus fuperioribus profeftus eram quod quidem vos non latuit, vt adolefcenti cuidam amico, et conciui meo, Philofophiar, ac medicinæ infignia petenti, per eos dies, ut fit, adeflem. ibi cum inter nos uarij fæpe fermones haberentur, præfertim de litteris, forte in hanc ipfam,de qua nunc agebam, quæftionem,incidimus; is autem adolcfcens,eius lententia: erat, ut oratione fblutam, eam, quæ habeat imitationem, ad poefim reuocari pofle diceret. SCAR. Qua nam ratione du&us ? probabile eft cnim habuifle aliquam, an uero fine ratione hoc dicebat ? LIMP. Probabat ille quidem, et acute. Ac fi recordari pofl • fum,pene enim exciderat, illud ipfum illius proferam arguis men- mehtumVquod is ex alijs etiam audifie fatebatur. PAVL. Dic obfecro y fi potes. Fortafle enim et mea, et to{ClarifI morum virorum fenrentia reie&a, fequar veftram. L1MP. Ille fic argumentum explicabat .Quacunque facultas imitatur attiones humanas fermoneja ad Epopaiamex Ariftotele, ac proi inde ad certum quoddam poematis genus eft r euoe and, fed Tragad/a y dr Comadtafoluta oratione conf cripta, imitatur humanadttiones fermone^ T raga di a itaque, et funts ( excipio Brixianum Madium, et qui illi font addi£fi)dieeteiti etiai 0 j& qui futuri funt,nifi uerbum arrogans uideretUrpfed tamen res ipfa tam abfonam faciem affert, &ahlurdam, ut de foturo quicquam aflerere hoc in loco non uideatUr a bfurdum, arroga n$, et in. uidiofum.Etenimquis unquam hoc dixit, fiuc Græcus, fiue Latinus, probata: fidei feriptor, Tragædiam oratione foluta. (criptam Epicum efle poema ? quis,omnem, et cuiufcunque generis orationem, in qua fit imitationis aliquid, ad E popæiam,&ad Epicam poefim poflereuocari ? t tw quidem aliquando, fed raro, fed apud poetas tantum fumitur pro fermone quouis,utcum Homerus ait, 7Ft\pckrra, verba aU ta y licet etiam poflimus dicere ucrfusalatos.uerum, quod inde deriuatur \ tVo7xo//o / r nufquam alium efle reperies, quam metrica oratione poetam, et eVo-^o/W, uerfu (criptam pocfim, præcipue tamen heroico', tcftantur hoc præter cæteros Euftathij uerba,qui primum Odyflaræ librum explicansjait, E’?C cfi 'Tt! civim C£pXi TO?£XttAO?0I WV?. rpb)~X,OV$ siycvq y. feCcrw, ng\ broTrdi iov nos ad optimam poematum metricorum rationem informet, ad epopariæ metricæ paæcipuerdc reliqua pedeftri, nec hic, nec alibi, nccipfe, nec alius ante, uel poft eum quifquam, uerbum unum. (excipio, ut dixi, Madium, et nefeio quoseiuldem claffis paucosquofdam ) at oportebat tamen, artem poeticam infti tuentem philofophum. in mente.atquc cogitatione philofophi rclifta fortafle permanfit, et vclut arcanum quoddam id (ibi (oli feruauit, ut multa; iftam inuidebat, opinor, egregiam poetica? partem hominibus, LIMP. huius quidem partis,qu£ad fblutam orationem fpe£tac,nulla funt a philofopho præcepta nobis tradita, quonid \ commutato folum cum oratione foluta metroeadem qua de metri ca tragadia dixerat y ad fblutam poterant accommodari, vel etia ad ea nos informare poemata voluit y qu a trita, et apud omnes tn confcjfo tunc t em pons erant .hac ergo ratione fuperuacaneum vifum cH illi, ad alias defendere praceptorum regulas, Pra rerea, cumTragædi^ verfum tribuit, ac dchuiufmodi Tragædia præcepta tradit Ariftoteles, alteram vero, qua? foluta perficitur oratione, fupprimit, illud (cilicet fpe£tauit, quod vffm illorum temporum obtinuit, ratione illorum inftrumentorum. non igitur nunc quarimus } quid a prifeis Comicis y &Tragicis, factitatum fuerit, fed quid ex Ariflotelis initijs, atque fentetiafferi pofsit.vno verbo,an ex Anftotele y C omadiam y et T raga diam, pede (Iriftylo exarare lice at ^doceamus. PAVL. ruinofum perfugium, caducum, et infidele.Etenim quid ai$?Ad trita, coii fu e taque apud omnes poemata nos informare voluit, de iniuctis, et reconditis, tacere?miram philofophi prudentiam, mira artem, rem (ane profundam excogirauir,ea nimirum prarcipe re, quæ nota prorfus erant hominibus, trita et apud omnes in conteflo, alteram uero,de qua nulla viderant unquam exempla, quam ne elVe quidem cogitare poterat aliquis, priftinfe, 6c arternistenebris inuolutam, ac latentem, relinquere.hom nis hoc erat non artem profitcntis,fed aut ignorantis, aut inuidi. At eadem fidelia duos parietes, nec hoCjLimpbconuenit. id iplumenim tamen explicandum fuerat vno falre verbo.nam (i duarum fimilium fpetierum Sc conucnientiatn, et differentiam,tradidir,EpopaMa?j'nquam, et Trag^dif, et quid h iberent inter fe ftmile quid diffimile pluribus uerbis expoInit, quod non adeo necefiarium uidebatur, cur alterius, qua? plurimum ab alijs diffidebat, rudes omnino reliquit homines et fi cum ailjs congruebar, quod ineptum cfiet affirmare, cur tamen id i pfum faltem non expreffit? cur inrempeftiuo filcntio totam artem imminuit, ac labefattauit? Verum eadem ne ratio metrici, folutique fermonis ? eadera verique præcepta ? caue cane hoc dixerim ;pradentibusalij$.quot verborum geheraf, quas immutationes, quascompofitiones et ftrti&uras, quot figuras illa poetica menfura, et metnea poetis, recipit, quas tua foluta rcfpuitffi Ariftotelem,fi Hermogenem, legifti, pro ptum profecto fuit utriufque naturam } et difTimilrtudinern, videre, verum audi falrem Halicarnafleum Dionyfium, qui ridet eos, qui, ut ornatior uiderctur eorft oratio, poetica quædam in folutam orationem inferebanr,qu£ molefta potius errat et faftofa, atque rurgida,quamam uero poetica illa eranf, his uerbis declarat. obfo&omiiM HK &Ct)d’G7ZC!’ VUOLTKTUCOV T? J&j TJ7 Kflft Tn7?\ n-rjG/id/jQi tov ididrliu. flu&rcbant, inquit, ornatum aliquem afferre fuisfcriptis y immutabant communem, et vulgarem phrafim, et ad poeticam confugiebant % immutationibus multis vt entes y et fuperlatiombus, et alijs modorum formis, nomina importantes, ex alienis linguis æccpta, atque peregrina, fguratis dncndt genertl us, non (olitis mutatione reliquis ferrnonum nouitatilus, terrentes vulgares. Hæc eadem ut dixi, pluraque tibi patefacit Ariflotelis in RhethoriC!S,qui li b $. d i 30 1 diuerfa foluti fermonis ) et poefis eft elocutio.&t Soettcus enim fermo non humilis, verum foluto non conuenicbSn idem etia uocauit AV^cftWt^imperitoSjeoSjqui poetica diftione (equetes in fuis (criptis, putabat fe pulcherrime loqui: Quod vero de præceptis dixifti traga? diarum ad illorum teporum vfum ab Ariflotele relatis, neque id horrere mcherclc poteft, aut aliquo pa£to confiftere; nam, vt omittam ea, quæ (uperius a mede ebdem vfudeclarataifunr, et pluribus confirmata, libenter accipio, quod nunc liberalitercoccdis, tragoedias illorum temporum ab omnibus fuifie receptas, et in honore habitas, et Ariftotelem illarum artem et præcepta nobis tradidifle. Etenim hæc aduerfimtur titulis tuis, i,quod probus cs^quod doftus, et elegans, fero, diligoque, rem tame effefeteridaita non arbitrof. So\Uih iteiYnitationiem ad poe mata conftituendafufficere?vno poficofemelabfurdo,qua multa, maioraque, continuato lapfu, confequanturoportet? Sola tibi placet imitatio. verum Ariftoteli noneft^pifa fatis f tjui primas poeticæ conftitutionis caufasyex naturali principio repetitas non vni tantum imitationi, fed et huic, et rhythmo, cuius pars eft metrum, retulit acceptas. Et in definitione Tragiedia?,prtcr ceteras partes, fuauem etiam orationem, cuius inter alia inftrumenta^lixitefle metrum, cum imttationeconiunxit. Praftereajfinulem eflfeTrag^diam Epb pa?iar,quod utraque bonorum candneat imitationem, metri .cofefmoiVecom’pfihenfaiTi;!icetaliquibirs’alij«: inter (e differant.Et aliBi j Poetam dixit magis ejfe fabuU, quam metrorum effetiorem, tribuit itaque primum fabula locum, nec tamen cxclufit merrumjicct in convivio, metrorum, et mufiæ tantum effe£iorem efle dixerit Plato. Sed hæc omnia, fi memini, fuperius a me fuere citata, cum plurimis alijs, clarorum te ftimonia virorutn.quo circa nunc eadem velle repetere, importunum (ane efler, atque hominis, vel ingenij fui pauperta tem, vel probationum inopiam agnofcenns. Aliam igitur ingrediamur in hac difeepratione viam, fortafie latiorem. Omittam autem interea, minorem illam propofitionem tua, leua(lumprum,efie vanum, et nugatorium, cum ait. Traga:dia, et Comædia foluta oratione feripta, imitatur lermone. nam fi foluta oratione, quid attinet, fermone ? quafi reperiatur oratio foluta, quæ non fit fermo. Verum his omiflis, ad propofitionis veritatem accedo, et fic argumentum, ac (enrentiam meam explico. Si hoc dederimus, vt quacunque imitatio (ermonc fafta, poflit efficere poema, mox concedendum erit, Hiftorias, Dialogos, plurima (cripta philofophorfi, oratorum orationes, fabulas Æfopi, et .alias, cfle poemata, cum hæc imitationem contineant, vel omnino, vel F 2 multam. Quod vero nihil horum debeat appellari poema T et fi per fe tam manifeftum fit omnibus, vt præter communem hunc hominum confenfiim, alia ratione minime indigeatquia tamen aliquando cuflifurdis eft agendum, id vna tantum, fuperuacanca quidem plurimis,nccefTariaquibut dam, patefacio huiufmodi ratione. Si foluta ifthfc aliqua oratio poema conftitueretvjlum, omnium maxime vel Hiftoria Herodoti, vel Dialogi Platonis, hoc pratftarent, verum id falfum eft, et licentius dittutn, nihil igitur aliud illo modo feri ptum, poterit eflb pocma.Quod pertinet ad Herodotum, hunc nemo poetam vnquam dixit,(cd Hiftoricum, et hiftoria patrem omnes appellarunt vna cum Cicerone. Et Dionyfius Hahcarnafleus exemplis diucrfis hiftpricorum, et poc tarum, probaturus, quod propofucrat,oppopit Herodotum poeta:, vt (criptorcs inter (c plurimum differentes,dicens, (limatur ex poetis Homerus, ex hiftoricis Herodotus. Vides, Herodotum non efte poetam cum eum ab Homero poeta diftraxerit, ac fepararit Dionyfius ? Ariftotelcs vero manifeftioribus id ftatuit verbis,cum dixit, Hiftoriam Herodoti, fi metro fcriberecur, hiftoriam omnino futuram. Et Hermc^genes appellauit Herodotum Hiftoricum, et Xenophonte dialogorum feriptorem, cos, fermonum pedeftrium feri pt ores. ra, vero et Uoii/bunzt^foluSM firiptiontSydr unquam vehementer oppofitafeparanturab Ifocratein Euagora, eandemque tribuit fignificationem Plutarchus in libello de de • feftu oraculorum, dices, Agy^ct^.oi cv Sutrpois ayuviZpu^joi. tum poeta, tum oratione foluta ferihentes, in theatris concertantes. Eadem ratio pertinet ad Platonem, cuius orationem Lærtius in eius vita dixit, effe medtam interfio lutam^dr poeticam. genus autem huiufmodi dittionis fortafle decipere potuit aliquem, vt extftimarct elle poeticam, non enim poeta, (ed hiftorico potius conuenit \ et omni foluto fermoni,quod et Hermogenes confirmauit in Forma puritatisdnquieSj/aiTa^T^ eiScvcti 7n^co?^yet)pv^picy 3 LiiTpou t Audis, etiam ab Empedocle, qui de rerum natura fcripfit, vt magis accedere ad phiiofophos,ex Ariftotelis (ententia.quama d poetas, videretur, quia tamen,quod verfu fcripferat, poenrquandam fpetiem referebat, et poeta creditus a plurimis fuit, (eparauic ab ipfo Platonem, neque do&rin fimilitudo potuit eum in appellationis focictatecum Platone coniungerc,quem tame vera nominis ratio Theophrafti fecit, et Ariftotel is in feribendo focium. quam quidem philofophorurtrinter ipfos fo cietatem, libri definibuseiuftlem M.Tulij confirmarunt, his Vcrbis.iSV^ exifl/mo te,(icutinoflrum Triarium, minus Epicuro deletiari,quod illa Platonis, Artftotehs,Theophrafti, orat tonis or n amenta neglexerit. Sed fecundo de natura Deorum, Deum phtlofop horum eft aufus Cicero vocare Platonem, qui Pfeufip pum fbroris filium, eiufdem oratoris auftoritate,reliquit hat rcdem,non poematum vllorum fed philofophiac. et Diogenes Lærtius Platonis dialogos, non poemata appellauir, fed 2t/^auaA7a,quac, vt dixi,funt oppofita poemati, qui quide Lærtius in uita Platonis, et Euftathius libro dccimo&auo iliadis dixerunt, ipfum Platonem poemata conicripfifle, dithyrambos, et Trag«dias, in quibus cum cognouiftet (e fiiperatum abHomero,ignibusomnia tradidifle, et audito So crate,captum illius Sirenibus,adphilofbphiam, et pretiofio m raftudia,fecontulificdnquibus ualdc profecit. Quidais?St poemata fuacQmbuflitille,cur dialogorum poemata uiunt y ! et extant ? cur hacc non concremauit ? et qua! funt illa meliora ftudia,ad qux,negle&is, et exuftis poeticis, poftea fc co tulit, ft dialogi poemata erant ? Quinam illa tuerint, non eft obfcurum.Quintilianus etiam id declarat,his ucrbis Platonem cjnis dubitet, efte pbilofopborum pracipttum, ex qHQ multum eloquenti fe traxtJfe'Cicero fatetur SzA quid moror, una tan tum Hermogenis auftoritate hoc totum xdificium ncftru. Platonis dialogis nitentem, ruere uidebitis, et fumare, ut ne ueftigia quidem priftinx fabricationis appareat amplius, is igitur in forma dicendi politica, fic ait. Panegyricum, feu ds-? ?uonPlratiuum genus K ccrd /\^p^a.^ia¥ y ideft, quod ad orationem; f elutam fp e tt at ^Platonicum omnium cjfe pulcherrimum', quo vero poefis vtitur (omnium enim maxime demonflratiua eft orati a poetar um)non eadem eft, qua in cateris,ratio^fed qua de fermorte panegyrico dicta funt; ea multis alijs indigent, qu«t propria poetarum ejfe dicimus .Qualem enim nos ejfe Demofthenem oftendimus, ratione cimlis fer mortis, in genere deliber at tuo, ac iudiciali ;et qualem Platonem in panegyrico et æmonftratiuo talis Homerus erit in poetica, quam fi quis demonftratiuum genus carmine fcrtptum,dixerit,baud aberrabit a vero. Hxc aute ppflunt rie tibi Limpi,veladoIe{centi cociui tuo, vel alijs^fle&tttfan (axum adhuc elixofltuer panegyricas, (i (alutam orationem fpeftes, Platon is eft omniu pulcherrimaHoinerjL,fi poetica : vtraque oratio forma, inquit, feftatur ei-dem in dicendo panegyricam uidelicet, eam, qua! fu omniu pult herrima.eft ne dilcrime inter ipfa.s aliquod.? fi nonefler, vtraque veLPlatonicadiceretunuel Homerica, uerumaltera^oeticæftjnquit, altera (oluta. Hoc fatis efl e poterat eleganti viro,(cd exterorum catifa, qui natura confueuerunteflc morofioreSjhxc addendum putauir .Multis alijs rebus opus eft ftdntt y u4 fiat ^f^poflumus ne tandem (cire^quxfintifthacc alia multa ? explicabit hoc inferius aliquantulum Hermogenes,vbi de peculiari poetic^ fermoUe qui fit ab ab alijs oibus omnino fettiftu$,agit.- interea vero hpc emfdem vtere di&cy r Alteram effe carmine [criptam, alteram,nequaquam.c^7i(\ 1 u ramum efle difcrimcn ftatuat inter poeticam orationem, et re linquas omnes, metrum ipfum,quo fublato, poetica tranfit in folutam, Homerica in Platonicam.Quibusexuerbis illud eli cimus,non modo folutam ullam efle non pofle poeticam,ied, etiam poeticam fine uerfii non efle poeticam H?c igitur Her t mogcnes,qui fi forte fufpc&us tibi fit, ut uehemens, et acer opinionibus iftis aduerfarius,etiamne Ifbcratem reijcies, qui nihil haftenus in te,tuo(quc dixit?Ab Hermogene no diflen tit ifocratcs, qui laudans Euagoram,ait;Mw ignoro quam difficile fit, quod fum fatturus, huius hominis virtutem oratione foluta laudare fignum huius rei maximum. nam de multis alijs, ac K diuerfis rebus, dicere audent ij, qui philofiopbiam traftantjrac au tem vnqttam fcrtberefip forum tggreffus ett nemo. Ego vero ipfis ignofeo. multa namque ppetis concefia funt ornamenta. cum homi mbusemm ver far i Deos, licet ipfis fingere l congredi (fi confuetu \ dinem habere cum quibus ipfi volunt, (fi hac eadem non modo con fu et is proferre nomini bmfednunc vti peregrinis, nunc vero no l natis, nunc metaphoris, nihil plane pratermitterefed omnibus dicendi formis multtplicem,ac variatam efficere pocfim. at ijs, qui fer mone vtuntur, nihil hutufmodi Itcetfed conctfe tum nomina ci uilia,tum enthymemata rebus ipfis har entia, oportet ajferrc.Prat er ea, illi quidem adhibendis metris, et rhythmis, quicqutd volut, efficiunt, hi vero nullam ex his partem attingunt, qua tantam ha bet in fe venuftate, vt qua in foluto fer mone, (fi enthymemate no. re EI e fe haberent, ea pulchris rhythmis, (fi uerfibus obUclant audientes. Porro poetarum uim hinc facile quis intelhgat, fi, n.pra- / flantiortbus poematis nomina relinquas (fi fententias, metrum ue ro dijfoluas yimbectlUora multo t qnam nunc txiRtmantur,appare bunt. Audifti ne, Uberatis teftiraonio necphilofophos, nec' oratores, pofle tantum efficere dicendo, nec audere, quantum poetasfquod hi maximam habeant et in uerbis, et in rebus efficientiam, et ornamentorum copiam, qua reliqui planedcftituuntutfmetrum autem eam poemata largiri uenuftatem, \ et elegantium, ut, fi illud foluas et ad io luram redigas oratipnem) omnem poema deperdit quam de ipfo prius homines h a beba n t,cxiftimat ion is opinionem metrum igitur eft cauia vcnuftatis, et prarftantiar poematum, (olutu vero, eiufdemamiflio pulchritudinis, et difloIutio;fi tantam, metri gra. tia, poemata vim poflident, et elegantiam; (oluto metro, ud nullam, uel exiguam, quis eft qui non uideat, hinc utrumque confici, et poemati neceflarium efle metrum, (k orationi foIutar,cui metrum cftappofitum, inimicum elfe poema ? eandem hanc poftrcmam fententiatn ijfciem pene, breutonbus td wn ver bis, protulit Ariftoteles, Itbro 3. Rhetor, cum dixit, O/ cstoca req iwfon y did liw A i%iv iAkou/J GroeMr£q liwdi tUv Sb%&v.poetx xbfmrdAjtjr inania loquentes, dt SI ion is caufa vi fi Junt hanc tantamgloriam confecuti. tam uim, inquit, habet diftio poetarum ( includiturin di&ione metrum ) vt rebus inanibus, et Icuibus, gratiam addat^& (plendorem;aquaqui dem pratftantia folutam orarionem audiftis, efle ferme inopem-. Quibus lane uerbis apte refponderetur illi,qui uelutl magnum quid, et reconditum dubitans, quar(lirir,fi VergiJij Æneadem diflbluasinfolutam orationem, quonam ea nomine appellabitur. Solutam efle dices orationem, inanem, exanguem, abfque uiribus, abfque neruis, humilem, et futilem, et abie&um, fiue dialogum, flue hiftoriam, illarum omnino fimilem,quas ociofe mulieres, ocij vitandi cau la folem «flate legere, quorundam, qui nunquam fuere Gras. eorum, resgeftas reterentes, ab Hifpanis auftoribus confio ftas. Hanc ipfam poetarum in dicendo prxflantiam, et P lato de c Lar auerat antea in Menexeno non valde diuerfis his ab lfocrate verbis,E ’ 'ai ouufi nu&ic i 7 n%eipou/rf{j roiajurd A064/A tibi id ipfiim affirmanti profe&oncuio non credet, quid igii tur habcntamplius poetar, quamobrem ipfis ita facile conce xlas? rio/^7Tcei,inquit, dviuv HbhxctAZ^ r dw cfiiiiuj ei /uov emeti vjuvt onumc, &k 7raMTnQ LLi/uebuuvtectenv. Poeta illorum res gefias mu fi e d tdtione laudantes 9 omnibus eas mani fefiarunt. nuncintelligo, demum quid idiitpotiflimum, quo Platoni Plato fateatur : aritcceUcre pocta^ muficis nimirum inftrumemis, metro fciliccfj^quacpars cftnonmintfna muficac. id quod ibidem melius dcci&mmqdicn$.ytprouocen?us alios ad eadem odis, alijfi que carmtnibus, vt, decens cft, exor panda. Itaque trag^diam Callimachus appcllauit, vt Demetrius Triclinius in Pindari! afleruif, Atncv^ m tApwas^grandcm mufam,dr ampullofam, Quamobrem ex d jftis verbis affirmat Plato non fblum oratione poetarum eflidiucrfam, et præflantiorem oratione fbluta, fed etiam fe non efle poetam, quandoquidem fuam orationem cedere fatetur orationi poetarum. At enim poeta ab Hiftorjco non carmine juclprofa oratione differt, fed quia. alter rem geflam narret, alter imitetur, quicunque igitur imi tatur, et fi abfquc metro, poeta dicetur tamen. Qua quidem Ariftptelis auctoritate fretus Marrinus Delrius,aflererenon dubitauit,///w abunde foeta nomen mereri, qutcuncjue ait quid firtftione, licet oratione folut a fingi t y et imitatur, Hunc ego uirum, et au£lorJtatc,&c eruditione, ac rebus (cripris, plurimu valere non ignoro, hac tamen in re minus exiftimo fuifle, quam in c#teris ) accurarum,.& diligentem. Nam quid obfccro, prajfenti negotio illa uelobefle, uel prodefieporeftau^ ftoritas Ariflotelis? qui eo loco non hoc qu«erit,quis uere fic appellandus poeta.fcd tantum, quid differat hiftoricus a poc ta.flon metro, inquir, fi quidem poteft hjftoricus nactro fuain hi floriam contexere,nec cm-ideo poeta Metrum ergo;dices,non efficit poetam • abfque imitatione, quis negax ? nain nec Empedoclem appellauiceairationepueram Ariflotelcsverum huculque nihil ad rem : Verum ex his confici dices poefis ujm omnem, et quam vocant eflentiam,non in merro . j ponendam. vnde tu id collegifti ? Poeta, inquit AriftoteIes£ non differt ab hiftorico metro. Aflentior. ergo metrum ad., poefis naturam non pcrtinct.Nunc non aflentior.abfurduox eft enim quod addis.Nam fi rcftc concludere tc putas, cum ais, Poeta non differt ab hiftorico, metra: ergo metrum e(fentiam poefis non attingitjutar eadem ipfe regula, et concludere per te mihi licebit, hoc modo. Homo non differt ab Angelo ratione, ergo ratio non pertinet ad naturam horni-nis,i et tua caufa carcbunt omnes homines, ea qua fiifit homines, ratione. et item, Homo non differt aoecqno f ' fenfitiuof non erit ergo homo fehfiriuus. nam, Scfi perpetuum id non efle dices, mihi fatis erit, aliquando, et fe[ mei effe ucrum, ad id confirmandum, quod ex AriftoteKs uerbistu negare prorfus uideris.Sed alter, inquit, irtiitatuf j alterantem rem ucrcgeftam narrat Audio.imitafione tantum differunt. Erit ergo, qdicunque imitatur, et fingit, poetft dicendus, id vero nec Ariftotelcs dixit, nec tu poteris ex illis eius diftis extorquere. non enim fi re&iflime dixit Ariftotoles, poeta fingit, et imitatur, id tibi, uel mihi dedit, ut retro co meare liceat, ac dicere, Quicunque fingit, et imitatur, is eft poeta. Quod fi contendes tamen, et au&oritate tua id tibi iumendumdwxeris,nunc mihi fatis eft, oftendifle, hoc ab Ariftorele non effe di&um,nec ex illius uerbisquac funt a tc produ&a,huiufmodi quicquam erui pofle. Quod fi ex hac Ariftotelis propofitione, poeta imitatur, rc&e concludere te putas, et ut confequcns inferre, Lucianus ergo, Plato, dialo gorum fcriptorcs,funt poeta?, nulla Id prorfus, mfi hac ratio [ i ne poteris. Quicunque dialogos fingunt, ut Plato, Lucianus, imitantur, At poeta imitatur, funt ergo dialogorum feriptorespoet#. Sed Dialeftici ridebunt, qui in fecunda ratiocinandi figura negant affirmari pofle quicquam. Et cum hoc in loco re, ut uides, Ariftotelis auftoritaS deferar, alio tibi con fugiendum, et apertius demonftrandum, omnes, qui quocunque modo imitantur, efle poetas; autfi non potes, noli cogere philofophu inuitn affentiri tibi, gentis, et fpetie reciwv procanti. cft.n.imitatio genus in tragfdijs, et ceteris his fpej ‘ii i tiebtis tiebus.ueru fi genus una cum differentia stfpferis,retrocome bis arbitratu tuo.Poeta imitatur ucrfu, et quicunq; imitatur uerfu,eft poeta.Nulla igitur erit imitatio poctica,nifi poericu accedat inftrumentci;alioqui plurimos efle poetas ftatuemus, quos poetas appellaret nemo tollerabilis; etenim et Xenophote in toto eius opere, et M.Tullifiin Rhetoricis libris, ac in tota philofophia, poetas afleuerarc cogemur; et dialogos, quos philofophorum efle fermones Ammonius in libro de interpretatione dixit, atque E ' %c t )Tctj.ovs, populares et faciles fermones, ab acromaticis diftin&os, appellari, poetaru efle figmenta fatebimur.Thucidides præterea, Titus Liuius, et alij multa, quod in Concionibus imitentur, ac diuerfos inducant inter (e loquentes, et ipfi poetarum fimul, et hiftoricorum nomen, et prarmia tulerint. Harc ipfa præterea, quæ nunc inter nos differentes commentamur, et his alia fimilia, fi quis aliquando deferibens, fic in dialogi fpetiem componeret^ in lucem ederer, eflent hac rationc(fi dijs placet)appelianda pocmata.Verum id ego nunc pra?dico,teftor, affir-' mo,me nunc haudquaquam poetice loqufneque poeticam phrafim,&: elocutionem vllamfcientem hodie protulifle.Si quis veroid aflerar,autego infanio, aut ipfc belle, decipitur. Quid tu ais Limpi?poeta ne nunc es,dum mecum difputas, an fophifta potius?Ll MP.non fumus nos quidem poetf,qui ha ?c loquimur, fed fi quis hæc eadem (iib dialogi forma complexus fuerit, illum forrafle dicemus poetan^quod (ermone hunc noftrum fuerit imitatus. PAVL. O te pugnacem iri difputandoLimpi, et in tuendaTententia nimis acrem, et pertinacem. Matres etiam puerorum, et nutrices, qua? fabellas infantibus narrant, ut faciendum prarcipit Piato, inter poetrias numerabimus:& qua?, quid fit poeta nunquam cognouerunt, pulcherrimo poetarum nomine decorabuntur; O rem ridiculam, ac nefer (omnium quidem uifam. Qujn fophiftas etiam ex poetarum numero no excludemus, quos inte? /utuiriMOs 'i nitatores, Plato receiifet in (ophifta. Orato res præterea,; ivytrcq Ji pnvpajv ix 7rctfctfi iatoic.. Fabula profe fi a quidem ejl a poetis, fed tfr oratoribus cowunis eft fafia, adtnomttoms gratia. nouirenim eruditus illcfophifta duo gene' ra fabularum,fic inter fe diftm&ajVt alter u cotinear Fabulas poetarum, qu maxime delegationis caufa folent , (eu A 'rofypvr, apologos, quibus et oratores vmntur, et philofophi, mulrique feriptores alii, vel ad monendum.vel ad probandum.Quamobrem Hermoge nes, fiue quis fuit illedodus Aphthonij explicator, et interpres, dixit, F abulam,chriam, (fi fententtam dehberatiui venetis ejfe.&i alib uEtfientm Herodotus, et alij fabulis vfi fiunt, his prio res tamen fuere poetaihi namque voluptatis gratia fabulas tra Harunt, rhetores vero pracepttonem 6' fidem fibi proponunt, dii apologos coxtexunt.quod item libro fecundo arris Rhetorica: nos docuit Ariftotelcs, qui iuflir, Oratore vel res ^eftas narra re vtlipsu cor, fingere fabulas. I n qt,o i llud iilquit inefle boni, qa res geftasreperire difficile fir, fibulas vero findere, facile.' ht m Partitionibus OratorijsM. Tullius, dum oratorias argumentationes inftitueret, inter alia fidei facienda- pra-cepra fabulam collocauit, vt valde permouendis animis opportunam, cum ait .Fabula etiam nonnunquam, fi- fi fit incredibilis tamen homines ttfwwwt/.Qiiamobrem idem ipfe Cicero plerunque fabulam aliqua in fuis orationibusappmgit qualis eft illa Cereris Ennenfis in 7.adione contra Verrem, et mul tis alijs in locis. Menenius aurem Agrippa plebem cum patribus ingratiam reduxifle fertur, appofita illa de dicter membris humanis aduerfus ventrem conjurantibus, fabula. quod exemplum memini a te quandoque celebratum ad oltendendam orationis folutapraftantiam. ira firpe fibi ipfi folent homines m eodem prorfus argumento repugnare, lunn igiturquia fabulas narrari locis opportunis nudifli ea caula poetam dices vel M.Tullium in orationibus. vd Tiiu Liuium, et careros in luis narrationibus a udo res i Si fabule iguui fuut poemata, euiulcmefie dicemus eodem tempore poetam, et oratorempe raro poterit oratio confifterc,arque fidem facere, nifi alicuiusadmixtionepoematis.Sed et Pliro 3. de Republicjj hax vtraquediftinxirhis verbis, gfouZTtai TU 07ct i-no uvZcKoytov, r 7roir,iZvMy i Tcq diiyrmc oSerarvyxaki i nonne qua a fabulatu fert pt oribus, vela poetis dicuntur, narra jtones quada 'fiunt ? Tu vero caue ne particulam :,pro id eft, accipias,ne propria defere dogmata videare, Porro, no ÆfS pus (olus fabulas confcripfit,fcd multi fuerat alij præclari virhqui materiam hanc traftadam fufceperut, Porphyrius, ' vt cft ab Eufebio proditu, libros edidit, in quibus fabulofos Deoru ortus, et origines ad naturf totius ratione, et opificiu rcuocare conatus eft. Zeno, Cleantes,Chryfippus,vt Cicero monuit in libris de natura deoru, fabularu antiquarii feripto res, &expofitores fuerunt; pluresalij, quos fi quis poetas fuifle contendar, is fciat,fe cum pertinacia mentis, rerum antiquarum ignorationem coniunxifle. Ex quibus omnibus iam fatis declaratum arbitror, et oftcnfum, nullam oratione, quam nudam appellas, et fblutam,vllum poema conftituere, nec eum qui fic fcribat, iure poetam polle nuncupari. Verumtamen adhocipfum plenius confirmandum, Ariftotclis diftum, ex tertio libro rhetorica? artis, huc transferendum putaui,in quo fic ait .Poeticus entmfermo non humilis,ueru fermoni foluto non conuemens. Si non conueniunt inter fe, differant oportet, fi differunt, qua ratione fibi poterit alteralterius appellationem arrogaret Sed et idem philofophus ibidem. Rhythmum habere debet oratio, metrum vero necfuacfttam, efiet enim poema. Quonam ergo modo tuebimur Ariftotcle, ne fecum ipfe pugnare videatur, fi in arte poetica imitatione oratione fbluta fa&am,cenfet efle poefim, in Rhetorica uero eidem (bluta? uerfum prohibet, ne fiat poefis? quis lftam pugnam dirimet obfecro? aut notam abfterget inuftam phi lolophopræclariffimo ?uosenim ferrei cftis, nec ceditis adhuc quicquam, aut inhiberis femel inceptum mejitis impetum. poteft neidipfa rerum natura pati, ut eadem oratio follita fit poefis, et non fit poefis ? Cur iftam pedeftrem, ac difcintatn uirginem poemati defpondes in poetica, times, et illi caues,necum poemate coeat, in rhetorica ? cur quod in arte poetica poteft efle poema, mox idem alibi dicitur a natura poematis abhorrere? quam polypi mentem mihi narras ? aut quam arboris naturam, in diuerfa c^li regione uarie 1 e permutantem? cur Qnpa,/b$fjou)eiLc5opvori fi in poemate licet lac al bum dicere, per Ariftotelem, et carmina facere, licebit &in foluta pariter utruraque, quam idem efle cum poema- te, non Ariftotelis,fcd ueftra fententia (anxiftis.Sed age concilietur Ariftotcles,ut fsepe (olet, eodem ipfo, et hominibus inuitis, conciliari, et ad quofais fenfus, etiam contrarios pertrahi; non dixerit ille philofophus, quod negari non potcft. quomodo Socratem conciliabimus ? hominem durum, et in unius di&i conflantia, ucl fi mors fit obeunda, pcrfeucrantem?isinPh«done,ye/Mw ejfe fattum clamat, a fane ratione j quod Æfopi fabulas modulatus, adpoefim traduxerit. Quid hoc 6 Socrates? nunc tandem faftus? non ne etiam antea in dialogis, quos ifti clamant efle poemata?Ac(opi uero fabulæ ccquando deflerunt efle poemata ? uereornete non fanum efle dicant, amifla prope finem uitæ, re&a ratione.Vcrum ego te defendam, Socrates, dicamque, non efle curamenticondemneris, homofapicns, obunum tantum Ariftotelis aduerfarij tui uerbum, illudque uei male intelle&um et explicatum,uelin dubium, et in quacftioncm reuocatum ab eruditis, uel tantummodo unum, quod multis eft obnoxium abfurdis, &alijseiu(dem ac plurimorum aurorum diftis, ac fententijs repugnans. Poftrcmo quam ineptu /it, et falfum, illud dicere, omnem imitationem (errnone fa&am,efle poefiin, præter ea, quæ ditta funr,operarpretiu cft, Hermogenem audire, qui cuiufque feriptoris tenuiter elocutionem incidere, omnium optime membratim difeerpere, et infita vitia, virtutelque indicare, confueuit. is igitur in panegyricæ orationis Idea, cum figillatim et Xenophonte, ik Nicoftratum, et Hecatæum hiftoricos, et Æfchincm Socraticum ante omnes Herodotum, in fuis feriptis fabulas, et perfonarum imitationes, infcruillc dccIjralTet,prarfcrtim vero Thucididem,tura in hiftoria,tuin in concionibus, et in dialogis, imitatione multa vfum,vt hinc patere cuique maxime pollet, hiftoricos etiam, et casteros orationis (bluta: (criptores, imitationem, et fabulas vt poetæ, quandoque conferta ri, nec tamen efle poetas, poflremo quafi corollarium quoddam ex his omnibus excerpens, Epopfia: veftra?dat,do nat, dicat, inquiens,Ji7 %gu nrgcdrri&cov jut t uiicrci^ gpcl aMa •jdjcujtcl oviui 7n& qua i 9panegyrica tdea nobis dici a fiunt % ncn fola poefis 9 neque filum du$m fogi^c ater a que folute fcrtbendi forma, fid eliam historia cumula « / retinet. Poteram, fi uoluiflem, uelfi potius opus dii putaC fem, adhuc fexcenta pro ferre loca, quæ mihi perpetuo for fim,ac pedetentim ueniunt in mentcm,ad probandum, imitationem (olam in (ermonc minime (kffexre poemati cotyficicndo^erum cui non (unt hæc (atis,isahoucrborumgeærc uidetur,atqueagreftioribus pr^ceptoribus indigere, quam ij fint, quosha&cnus nominaui.Sed in his adeo immorari t i perfpicuis et cuique manifeftis, neque decorum, ut ucne dicam, neque dignitatem habet ullam, et ucrifimilius eft, adolefcentem illum Patauinum urbane ludere uoluiflc teciim y ut fit in fcholis, et inter amicos, quam ( dio dicere, qua: (entiJet. L1MI\ At vero /cimus, Arifiotelem acriter t nucetum in eos, qui ex vartjs metris poemata difilinguerent, vt etiam Empe doclem,{jr fi verfu fcribentem,philofophum potius, quam poetam y haberi velit, et Charemonem multa varietate carminum vt entem, e poetarum numero tamen eximat, quod imitationem neglexerint .Cum ergo carminum vfus non efficiat, vt aliquis fit poeta % fed imitatio, hinc /equi videtur,vt Tragadta, et Comadia, et fi carminum e Xpert es, imitationis tamen caufafwt ad poefim rcua canda^ct omnis imitatio firmone fatta,pocma con ftttuere posfit m JPAVL., Miror equidem Limpi,te maxime canteris m difpuaationibusdialefticum, in hac tamlacile Dialc&icorum decreta prodere, et ab optima differendi ratione, id eft a te ipfo,tam citodefcilcere voluifte.Et cum illud mihi fit exploratum, in his rebus teneque labi, neque decipi (olere x ineam planecogitationem venio, tentandipotiusmei, quam decla rad# opinionis tua: cau(a, et hac, et alia prorftis 'iTuXKisyisa.^ te proferre. Etenim Empedoclem efle magis phyficum qua poetam, cum imitatione caruerir, fateor ab Ariftotefe di&u ac veriflime quoque di£tum, et fi uerfu, poetico, inquam, inftrumento,fitufus.uerum nihil ad uerfum. hinc tu nonc& cis, quod optas, ac longiflinie recedis a (copo.uide enim.EmpedocIes,quia non imitatur, Ariftotelis fententia non eft poe ta,ergo quicunque imitatur eft poeta, hoc uero nequaquam fcquicur& huiufmodi penitus abfurdam efle confecutionem,diale&ici tui nos docuerunt, et Ariftotcles in fecundo libro Topicorum.ncquetuid nefcis,infyllogifmo, ut aiunt, deftruence,pofito antecedente, fi ponatur confequens, nihil omnino colligi, ut cum dicimus, fi noncftanimal^non eft ho mo,fi afiumamus, At eft animal,ergo eft homo, faifum elt, et non coha?ret.Eadem ratio eft et Chfremonis, et fexccntord aliorum, quos uc concedam non efle poetas, quod non imitentur^negabo poetas c(Te, quod imitentur tantum. Tu uero tanquam probatum illudipfum admittis, quod tanqua probandum uocatur in qua;ftionemNe mihi tu illud inculcaue ris,quod manifeftum eft, et fatentur omnes qui non imitan • cur, eos non efle poetas, fed potius illud proba, quod obfcurum cft, et concedit nemo, quemcunque imitantem fblum, efle poetam^uel fi hoc illi confequens efle contendas, often; de, dialefticorum kiinftitutis non repugnare. Sed non poteris. Vt ergo nec uerfus abfque imitatione, ita nec imitatio fine werfu, poema poterit ullum efficere, cum utriufque caufa poeta 7F0inrfa efle dicatur, ut audiuiftis, &cffeftor. LIMP. iam nulli, mea fencentiapoEeft efle dubium, quin ita feres, habear, ut tutot,ac tam claris auftoritatibus, et ualidis rationibus, confirmafti. quare nihil amplius mihiiam uemre in mentem poteft, quod hac in re dubitem, aut quseram. Et quod ad me attinet, nifi quid iftis pratermifliim uideatur,&: aliquisfirapudipfos rcliftus dubitandi locus, iam tempus eft hinc abeundi. SCAR. ne furgas tam cito Limpi quo tu abeas quffo ? num animus eft adhuc in illis mullis barbatis ? noli dubitare, te expe&ant. ibimus adforumpi(carium,fi lubebit, una, ac fimul ememus. L1 MP. expe&o libenter, ne uim facias. quid autem eft præterea, quod fit hac irt re dicendum? equidem iamdudum acquieui.quarc neque rogo, neque nogari cupio quicquam, 8t Paulihu prorfus libero. SCAR. Atego nequaquam, ne^queenim ipfe, neque tu Limpi, hodie hinc abieris, nifi mihi G 2 auo- quoque fuerit (atisfa&um. mun enim tibi (oli (apere Pauftnum puras? PAVL. Ego ucro neque uobis, neque mihi (apio quicquam. Sed quid eft, quod amplius me uelis. SCAR. Illud. Caufam mihi explices uolo, cur poetarum carmina tantum habeant in fc voluptatis, quantum et tu dudum prfdicafti, et omnes etiam fentiunt ? Dcle&are quidem illa, nemo non ftultus neget; cur autem dele&ent, et vndcfit hoc illiSjid uero neque fciunt omnes, et tu mihi narres cupio. neque enim erit huiulmod quarftio prarccdenti,vt videtur, inu tilis. PAVL. Operarium, opinor, narratorem na&uses. uerum,art oblitus es, ecquid ego fufeeperim explicandum, quid pratftiterim. SCAR. Mihi præftitifti nihil, qui nihil unquam dubitaui. PAVL. Tibi, an alteri: re&e, an fecus,. omnino fquum efletinunc mequiclcere, et alteri has partedare, qui fit ad hoc ipftim, quam ego paratior, et ad reliqui laborem rccentior. Tuum edet hoc onus Marcelline. phyficum .n. magis eft, et a tuo ingeniose ftudijs, in quibus ucr (aris fere cottidie, non alienum MARC Hoc quidem, vc. mihi uidetur, Platonicum eft, fiue potius Pythagorica problema; in quo tamen non confentiunt ufquequaque Peripatetici. itaque uides, id non efle meorum ftudiorum adeo proprium. fateor equidem me, cum iunior plus o ci\ na&us eram, ab ifta non alienum fu i fle contemplatione, poftquam autem elegantioribus illis, et iucundionbus v hc (ucccflere laboriola magis, et molefta medicinæ ftudia,quac me totum pene auferunt, illa prorfus intermittenda fuere, uel potius obruenda. Non recufo tamen hoc onus, non vt ingenij-mei proprium, lcd vt ueftrum potius, veftræque defatigationi 1, acfatictatifaperfluum. SCAR. Hoc exordium Marcellinemihi potius uidcrur efle fuperfluum, neque lcuare.,(cdau gere faftidium, et fatietatem. quin potius, iftis nugis omiflis, S uoduenit in mentem quam primum exponis? MARC. aciam; ne te magnopere excrucies. Diftumeftab Ariftotclc in arte poetica, quem locum attigit antea Paulinus, præter imitationem, innatam efte nejlris animis,dr infitamjhartno niam etiam atque numerum. quam fententiam eft imitatus M.Tullius libro tertio de Oratore,cum dixit. Nihil cH tam cognatum mentibus noftr is y quam numerus voces y quibus exci tamur, et incendimur \ et lenimur, (jr langueficimus, et ad hilaria tatem, et adtriftitiamfitpe deducimur. Hoc idem,expericntia &pius a ie comprobatum, retulit in aureo de compofitio ne libcjlo Dionyfius Halicarnafleus, bis verbis. Quis enim tfi y quinon hac quidem ducatur melo dia, et qua fi praftigijs capta tur, ab illa vero non hem afficiatur ? et his numeris concilietur y illis turbetur ? equidem frequentifiimo theatro mihi vifus fum illud didiciffe, naturalem effe quandam nobii omnibus cum confionantijs y pulchrtfique rhythmis y familiaritatem. • Cttharedum alt erum permotionis, (fi.^ affectus^quern omnibus natura. dedit. Quam lententia m forfi- j tam accepit a M. Tullio CICERONE (vedasi) Dionyfius,ex libro,qui dicitur Orator ad Brutum, quem etiam paulo ante indicauit PaulinusIn verfiu quidem, inquit Cicero, theatra tota exclamant, fi fuit vna Jyllaba aut breutor, aut longior, nec vero multitudo pedes no. uit,ncc vllotnumeros tenet, nec tllud, quod offendit, aut cur, aut j in quo offendat intelhgitjfed tamen indicium horum ipfia natura inauribus collocauit. Et Ariftotcles libro Ciuilis difeiplinnono ait. 7 /uouoiKtiThjijii Sovlw(pvantltju. Habet enim mu fica voluptatem naturalem. et ibidem H' Ji itouvnui (puera rir mu fica e fi ex ijs, qua natura fiunt ineunda. Verfi S. id non efti)t videtur, latis, non hoc quærenti, num mufica fit nobis innata, fed ulterius, qua cagfa fit innata. Qyod fi fubiecerojquia omnis harmonia pulchra eftjcx Ari- ftoteledoftus, qui libro diuinorum 1 2, di xh, ipfius pulchri tres tfc ma Xlm as y et prtctpuas fpeties, Ordinem, commehjum, et definiturriyDxAcnmm autem oinncfuauecn'e, et voliiptans.conficiensjnequeid erit ei fatis. quatret enim rurlus, cur illa proportio, et pulchritudo, fiiauitatem habeat?.vnde mentibus noflris hc numerorum, G 3 &pu« j iJ et pulchri cognatio Acfirurlus una cum eodem AriftotCle,hanc ipfam quaftionem, problematum fe&ionedecimanona, proponente, refpondebo, O' 7 po-^uS yajpo/J^i cPiuto ~ yv&y.uo Tmty /Utfjov ai&uov iv. rju %tv£h wwa(2 nmyitipær cheiwTipcL YiTtTctyiL&pn x,/vHcx fupra pojitis exornari y et impleri fubicftam naturam vniuerfam. Hinc poeta louis omnia plena. Porro cum illa mente tria nos potiflima, et Platonis fententia inPhatdro, et inPha?done,coniungunt, Philofophia, Amor, et Musica. Qua ratione fupremam illam, ac beatam regionem, amore perenni, petpetuaque conflare quadam harmonia, docemur, et beatos illos lpiritus (Syretias appellat Plato) cantibus, et hymnis, et mufica fuauitate complere coelum omne,mcntcmque cclebfare, credimus. itaque poft huius vniucrfitatis interitum, cum nihil erit ex naturalibus rebus, quod contemplemur, nihil ex mathematicis,quod metiamur, nihil ex diale&icis, quod differamus, aut cx rhetorica, quod perfuadeamus, nihil cxalijs dc denique virtutibus, quod agamus, fola charitas, et mufica iupererit, in perpetuum tempus opificem laudatura. Huius autem harmoniæ fuprem fimilitudo inferiori natur, eoe- x Iorum, inquam, orbibus,elementis,atquc animantibus omnibus, homini prarfertim, dicitur efle tributa, ineft.n.omnibus • totius partibus conuenienda qudam cum fuo toto, et proportio mufica, qu, dum coeleftes globi mouentur, fuauiflimos fonos efficit, antiqua Platonis, Pythagora:, Apollonij Xhian^i, Mercurij, ac reliquorum bene (entientiura,opin/o.qt\a de cayfa Dprilaus dixit;, tyudumnibiUliud tjfe,quam mujicnm cUuimtatisinftr ument um, et Strabo libro Io ide affirmauithis ip/is verbis.£/ ideo y inquit ille, Plato y et Ante ipfum Pythagoras y Pbilofophiam mufica nomine Appellar ut, ac mundum ex harmonia compofitum affer ucrunt, qukquidefi j tnuficum y ad muficamque per tine t y idejfey e ornm opus exiftiman tesJn bonorum omnium informationem ipCi mufica tribuerunt.; qua fi quicquid meti noftra moderatur y idad Deos jpius. accedat. Hasc Strabo.Cætcrum non vn a, et fimplexin c?lo,fcd varia:, melodi reperiri dicuntur,alteram altera {uauiorem& djui niorcm.Etcnim primam harmoniam obtinet anima c? li, raitione cpmpofitionis ex principijs eius, et ratione numerorum, quos inclucjit- Secunda in orbe cæli confiffit,in quo mira proportione colligat? reperiuntur, et connexa: conditiones elcmcntorum.Tertio,diuerforum motuu exiftit har( monia cum ftellarum,tum orbium, habita ratione veloci ta. $js,aut tarditatis.harum trium prima eft caufa fccud, fecu.da terd. Quarto conuenicntejn rationem cenfidcramus,ap tamque inter motorem, et mobiles proportionemprterea inter motores, deinde fextam inter magnitudines corporuin „ mobilium.SeptimOjintcrtcr animas. et participatam metem. Octavo inter afpe&us ftellarum mutuos, et earundem lurai .num.ac demum inter c|cftia corpora, et mundum morta. Jcm.Ex quibus nouem rationibus, veluti nouem m^fis, ip(e cleftis mufic chorus cinanat, Deo gratus, et mundo jalutaris.Hinc ili nouem Syrcn. hinc illa Platonicorum, ani- ' mas cjlorum vna cura anima mundi, chorum nouem mula G 4 ;um rum conftituere,quas noucmSyrenas appellant, diuirias IU las quidem, ad fummi boni,pulchrique nos adeptionem in' uitantes.harc eft illa Pythagora! d efer i p cio, enant ejfe lyram Dei, ad cuius fonum cunela fa Itant; et canunt. Hoc tf clarabit Maximus ille Tyrius, cn dixit. f iydi Uo^avrv^jUi Jiciync ohovopowu itthSv t Iw ku] 7 ith apteb vtaA). Neptunusn(i\ \YL\i)eJfc /piri tum, terras, et maria permea#" temporum temperationes harmoniam digerenitm, ifr guBeV; nantem. Huius harmonia! non modo particeps eft anidia noftra precaberis his alijs fub Lunacoiiftifutis,fed ipfam e£ fe harmoniam, et numerum voluerunt, vt aderit Ariftotel^s libro pToliticorum.Quambbremeadcfnharmonia^ preter ca!tcras virtutes, qua! in temperatione quadam, et (ymmetriaconfiftitaftionum, arquabilitatem etiam m moribus, et in tota uita manfuctudinem,ac fuauiratem, eft apta nata reti • nere;a qiia qui longius reccfrerum,immodcfti,ruft!cj,truces, agreftes,acferi,(tintappcHati,veIutabhominumnatura,hoc eft a cf lefti confpiratione, atque conlenfu degcneratcs.quo1 circa ferunt, Apollinem aliquando confuluifle Socrati, mufica! daret operam, quod a principio cum ille non percepit (et, quod ad pocfim id fpc&are crederet, hymnos quofdarn mponerejac fabulas modulati c^pft. Verum intelle&fi poftea fuit oraculum, voluiffe, non poeticamitloconfrfio, fcd morum (uauitatcm, et humaniorem degendi cubi alijs ratio nem illi perfuadere. Neque folUm ad anima conftitutio nem hannonia (e infamat, fed et corporum m 'omnes parites penetrat, et diffunditur; in quibtis dum incolumis, et incorrupta manet, feruata numerorum, et ordinis proportio 4 ne,viuunt, et vigent ipfa corpora; cum vero (cluitur arcana ; uis illa, et fymmetria mufica corrumpitur, diftolui naturam necefle eft, et dolores generari, ac denique mortem ipfam cOnfequi. Hanc vimcc^nouitaptid Virgdium, libro 6. Æri&dos, Anchifcs, cum ita cecinit; Principio colum, ac /erras; capofq\ loquetes, Lucetemq; globu Lunabit antæ]; attra,fptrit#a tntue alitytotamq \ infufa per artus, Mes agitat nole, et magno fe corpore mifcetdndc hominum, pecudum]; genus : et qua fequutur % Atte OUii. 'foj Atteftantur autem pueri, in quibus, vt in fpcculis, maxime natura cefnifcbr, ingenitam hanc, et innaram animalibus om nibus ad harmoniam, &cantusdnclinatione, et muficf duU cedinis fcnfum,qui cum aliqua re noxia triftantur, et vagint, nutricum nenijs, et varijs modulationibus, non modorecreantur, et conticefeuht,fed etiam fuaui fomno fopiuntur; quod et experientia cottidie declarat, et Galenus eleganter admodum confirmauit in primo libro tuenda? valetudinis cap.4.quicum plura facundus ille vir in hanc (ententiamdi xiflet, ha?C tandem protU Iit, $ toAd&fcr clv %dv rcodi rr{; (pvmcof, et harmoniam ipfis etiam auibus ingenitam, et innatam ? quod muficum inftrumentum «quare cantu luftiniam poteft? Sunt in quibuflam Apuliarum partibus Xr ne fabulam efle credas, ipfe vidi, quod dicam, et tu videre potuifti Scaranc ) verum funt ibi animalcula quædam, no n 'multo maiora mu(ca } quorum venenarii morfibus,qui maximum plerunque (olent hominum vitam in difefimen adducere, præter muficam, mederi nulla res ajia potert.lacent homines illi, quos impurus ille pupugit i&us,ficaffe&i, vt quafi demortui,fefc moucrc, aut aliquid intclligere, nequeant. audito vero fbno,mouentur ftatim,exurgunt, (altant totis uijs, -idqtie tamdiu faciunt, faciunt autem per plures dies, dum uirus.exoIuitur.Verum interea, laltantibus, et furentibus illis, fi mufica ceflct aliquantulum, concidunt iterum, et languent - f immoti, illud, quod uerum eft, nos docentes, animalia noft (o lum in fe ipfis natura quafdam informatas habere muficæ notiones, icd etiam in aliorum corpora pofle uim eandem leuiffimo conta&u transferre. Quid ergo mirum, fi tympanorum fonitus, et tubarum clangores,ad prælia, quafi furore quodam percitos, incitare uidemus equos, et eos ferociores,uelut admotis fttmulis, in hoftes reddere ? non eft,inqua t mirum, animantia cun£fa,quxdam ob (curius, alia llluftrius, ad muficos modos efie propen (a, quando totum hunc inferiorem orbem, et omnia, quæ fuo is ambitu fouet, et comple ft itur,a c?leiti corpore connexa pendere,ab eo uitam, ortu, et incrementa recipere, corpora uero cfkftia, ac i piam uniuerfi animam, ab immortali Deo mufica ratione procreata philoibphidiuina quadam, et fubtiliffima indagatione deprehenderunt ? Quid ? non nehuiufmodi fymmetria continetur tota ianitatis, et morbi ratio? dum enim humorum harmonia (ematur in corpore, (anum illud ptædat, læta, florens^ ualidu,ad agendu cu uoluptate efficax, et expeditu!. Si uero labefa&etur illa ratio,c6tra,nulk1 eft membi d,quod in officio maneat.quamobrem in eo maxime uidetur optimi medici cura uevfari,ut priftina immodicis humoribus, et nimiu de natur? curfu digreffis,cducnienua, et que accepet ut exc?lcfti cognatione confenfum, reft ituat. qua in re iup renium medicum, et omnium rerum fummum opificem imitatur, qui omnia in numero pondere, et menfura difpoiuit, et conlonam eis harmoniam, qua confiftcrent,'& diu pepmanerent,eft elargitus. Quare diuini philoiophi djuinus interpres Ficinus dixit, nullam tam frenari melancholicum hu morem j et melancholicos homines iuuari fotererfuam Amore, (fr Muftc a, quibus tUa fuperlientis humoris indomita ferocia vel re f/tnguitur, vel certe comprimitur. Hanc igitur ingenitam, fi. ue mundanam, fiue c oeltftcm, et ab origine prima diuinitus infulam harmoniam, atque mufteam, hominum induftria in artem referre, quantumque fieri poffit, auia fuit imitari, uo• cc.pedibus, et inftrumentis.qua: vel taftu, ve! pulfu, vel flatu, fonisquibufdam, et per tempora dimenfionibus, quos rhythmos, (eu numeros appellarunt, artem omnem abfoiuunt,qua vel Deum,diuo(quc venerantur in templis, vel homines hilariores efficiunt in conuiuijs, et feftis diebus, vel tri ftes in mærore confolantur, vel lafciuos adulantur in ocio. Wrum enim vero mufica: artis facultas, et præftantia, latius antiquo tempore patebat, miros enim effeCtus, et vim eximiam illius harmonif commemorant. Dorius enim tonus pudicitiæ largitor erat, et cafti tatis effc&or. Phrygius ad pugnas excitare poterat, et ad furorem homines inflammare. Animi tempestates Æolius tranquillabat, et fommum pacatis conciliabat. lafiusobtufam acuere mentem folebar, atque terreno defiderio flagrantes, ad cceleftium bonorum appetentiam reuocare. Lydius denique moleftas curas, animique tadia demendo, firmius oblectationes corroborabat. His alijs fubie&i erant modi, Myxolidius, &Myxo Phrygius, et alij quidam, quibus uim fuifle dicunt admirandam, de quibus omnibus copiofe difieruerunt Heraclides apud Athenæum. Apuleius Floridorum; Martianus libro vltimo,Caffiodorus libro fecundo variarum epiftolarum ad Boetium, Francifcus denique Patricius accuratiffime Decadis Hiftorialis libro feptimo. Huius igitur artis non exigua pars eft poetica, quæ mutuatur ab ea inftrumenta varia, metrum, harmoniam;& rhythmum, feu nu merum, quæ commcmorauit Ariftoteles in arte poetica. Conficitur autem metrum certa pedum, et uocum rationelegibus quibufdam ad fuauitatem conclula, et circumfcritta. Eft itaque metrum inftrumentum muficum, et muficæ legibus, atque conftitutioni fubic&um; quemadmodum auctoritate Hippafi Metapontij Martianus libro nono declarauit, his verbis 'uhabpefi, quod ex per feuer antibus, et fimiltbus Confohabat,ideft fono, numeris, atque verbis. fed qua ex his ad mclos pertinent, harmonica dicuntur .qua ad numeros, rhythmi i;a\quaadverba metrica. Patricius autem huiufmodi antiqui tatum fedulusindagator,idip(umconfirmaurt Italicis verb is, hoc modo ..Sjiefit cofifatti pie di, e le lor qu alita, e conditioni, fur ono confit der a ti dalla prima parte materiale de Ha Mu fica, tos : lvcii scarani. e da fkoi mæjlr income quella, chc cor.fiftcndo nel pariare, er prim cipal parte dclla poettca y e fcndameto dclpaltre due y H armonta y et Orchcfi &ub\)c\tur ergo poetica, et poetaru inetru, muficf ar ti, tanqua pars cius magna, itaq; &ci$uv hoc cft canere, poctg dicuntur, quocirca Socrates, ut diCfcum cft antea, infomnis ab Apolline admonitus, vt in muficam imeumberet, carmina pangere, vcrfufque facere inftituit. quocirca Mufarum alumni, Mutarum aues, appellari poctf folenta Graecis, Et Plato 2 .de legibus in hanc fint entia (ic firtp/it, KctSdmp ix.di QctOl T(tTiv 7 T 0 \UJJ 'TVTVV OtaCtiCr/jSp pgOVOV /Ui?WTH$ j 7T01H fjLinuy\yvQjl(tf. lUa y qua ta multo tepore feruabantut ibi cantiones, lfidis fuifie poemata .Quid igitur mirum, omnem poefim, cuius quidem fini s, et fi non prascipuus, et poftreraus fnon enim iam id quacro,aut contra difputo)(cd tamen finis quidam, eftipfa delectatio, atque ea ratione muficis vtitur, ad deleCtandum inftrumcntis, quorum vnum 3 et eximium, voluerunt ede metrum, tantam et oJbleCtatiqncm, &c voluptatem, et fuauitatem haberetyoterit id, inquam, dcleCtatio ne carere, cuius vis omnis, et natura, conftat ex rebus, $d dcleCtandum repertisfeuius partes, et inftrumenta, funt voluptatis, et totius fuauitatis,adminiftra?quicquidin poefi confiderabis, id omne vel dde&arionein in fe continet^ in qup maxime laborarunt poetar, veldoftrinam,^: vtilitatem,qu5^ (cientia ciuilisjiHi prarfcripfit. ex hac enim (cientia te/uficlvu, dixit ex Proclo Paulinus,Tacdec^ea, pr^cepta fupiit, et reCtcviueiidi normam. Ex quibus illud elicere poftumus, poefim, eam, quas uere poefis appellatur, et quas prarceptis fibi fu perioris facultatisobtemperat,quam recipit in lua Republica Plato, nihil aliud efTe,quam Philofophiam,muficis inftrumentis vtentem. quod etiam a Maximo Tyrio fuit affirmatum, dum his uerbis Homerum appellaret. J e vel louis filia docuit y vcl Apollo. Mu/arum aute,c? Apollinis documenta. quid a~ hud exisltmabimtis c//e y quad td y ex quo f/iu anima recipit ornamanu? id vero, quid aliud ent y qud Pbilofopb^banc vero qt+id cf fi dic anus,prxur accurata et diutnaru, et humanor^ rermJVj icientiankkes igitur philolophicj cfi raufica luauita te cou \ DIALOGVS iun&as, arcti flim fqcictatis vinculo, et honcfti,ac dele&abiUs,clcganti.comicxione,poeticam abfoluunt, et coftituunc artem omnem quod et fi fatis hucufquc patuit, locum tamen, omiflis fexcentis alijs eiufdcm et philofophi, et poetas quondam,fapicmiffimi Platonis, ex fecundo de legibus libcQ y profcOim.€^uemadmodum,inquit } laborantibus y dr imbecillis hominibus y in aliquo fuAuiori vel cibo, vel poculo y vtilc lentat alimentum prabere, improbum autem in moleslit y vt alterum am plectantur, ait erum reqcere confuefcant y fic dr optimus legislator poetam perfuadehi$ y dr ni obtemperet y etiam coget y temperant ti y et fortiiy dr omnino honori virori y pulchris y dr laudabilibus uer btsjjabitus in rhythmis y et cationes in harmonijs y vt decet y cane re. Ex his aure, quas di&a lunt,iam illud, appedicula, et corollarium oritur, poefim antiquitus habuifle comitem, praster inftrumenra reliqua, cantum etiam, atque proprium poetarum fuifle To ari JW, doi(fbu$ Si vajf, canere, dr cantores ejfe.iw. enim Homerus . Odyflef, n TtylUc Zu/uopot acn, 394 cifSouc ovvulapa. QtAy OiuoA (piPwat Jt QvAov oLoi^cov. 1 d eft Cantores etenim eunfti r tuerentur y amant que, Namque illos Odas docuit dea grata poefis. Nec obfeurius hoc idem Plutarchus, de Oraculis pythunnuit, dicens, Amorem exufcitare y dr commouere in poetis UodnTiKlw^y^,uovgjkIu) Svujoluiv vim poetica, cr mufica y antea latente y dr ociofam.bx Lucianus,de fecrificijs,ait,^// uocare mufas TW^odc y cocantatrices y in principio fu ori carmini. itaque neque metrum, neque cantus a poemate fuifle videtur eo tempore feparatus. quod eft et rationi quoque confentaneutn.Si quidem oratione foluta velle cantus, ac numc ros,accurate moderari, alienum videbatur a mufica,abfonn, et laboriofum præterea • Cum enim interminata fit omnis oratio pedeftris, et ea caufe etiam, vt Ariftoteles ait 3. libro artis rhetoricas, in iucunda, cantu, qui termino, et mensura concluditur, haudquaquam adeo commode, modulatequc comprehendi potcftjScd metrum ad hoc eft aptius, quod ea dem recipit cum ipfo cantu dimenfionem. quid enim eft aliud metrum, nifi cantus menfura quid cantus, mfi modulatio vocis, ad metri rationem rl ire&a ? quod quiderft JlWtlif etiam M.Tullius in tereu Tufculana cum inquit. Praclarum carmen. E ft entm et rebus, et verbis et modis lugubre. modus Mutem efl menfura cantus. quare dicitur modus aut fefquiplex 9 aut duplex, aut triplex, et reliqua hutufnodi menfura. Vidit hoc et Quintilianus, cum dixit. Poeta lettto fit cum fuauitate quadam graui y et non quidem profe (imtlts y quta carmen fu poeta canere te&antur. &idem libro primo eoftlem poeta muficos, vates, et lapientes, iudicaros tradit. Hoc Hermogeni non fuingnotum,qui in principio tractationis Idearum % qui fint idea ctttufque proprij rhy t h rs 7ny.dSoiv y /uoovtv rivet puS/uov, •favo quantum licet orationi foluta y extra canttm y rhythmurn ali quem ac commea dare y id fe demonftraturum inquit, extra cantum, non adhibitu metro natur alicæ poetico, quod cantus eft comes. Congruebant autem fingula verfuum genera (uis certarunt rerum cami» bus, vt exempli gratia, In hymnis Apollinis Pydiij# Iambus apte pugnam exprimebat, quam habuerat ille cum ferpente.refercbat etiam dentium illum confliCtum, et ftridorem, pugnantis, ac furentis draconis, quem oJbvrKrudv appellabant;fpondeo vero viftoriam ciufdcm concinebant, quod accurate declarauit Pollux libro quarto, et pkmbus affir-niauit Ariftidcs Rhetor, qui in oratione ad Sarapin, loquea de cantilenis, et hymnis, ixtfloXv pdov JiriSrc-, ItJwfh) raZ-ntGTo:&v .multo facilius efl verfu y quam fermone foluto y hac canere. qua in loco idem fcriptorvbique poetis carmen, ranquamlpfbrum proprium, tribuit, et hac re fuperari profe feriptores ab cis,affent, quod et Moeratem in Euagota dixifle pauloante Paulinus retulit. Hac igitur de caufa fepiflime vel mutieraihe domi, vel pueri per vias, vel artifices in officini$eancrc,Ienandi laboris caufa,folent,non fblutum quid,uagtim, et errans,fed ucrfus,quo(cunque quidem illos,fcd tamen uerfus. Et a Francifco Patricio quoque fuit egregie, curti rn principio (uat pocricat, tum accuratius adhuc in feptimo-libro declaratum, ac probatum Tragardias etiam, et Comatdiasab hiftnonibus in Scena cantari folitas.quod confirmatur imo, &al-. i/r et altero Ariftotclis problemate fc&ionisdccimamona: dfi de harmonia uerba racitiquserens enim cur hypodorice et kypophrygicecanerc non conuenicin Tragardia Chororc-(pondet, qupdjmiufoiodi harmoniæ fu nt eorum propria f qui uerfantur jn Scenatanquam magis flabiles ac magnificj, cum imjtenmr her^e^,& magnos uiros, Chorus autem ecNiflet^p^iularibu^Sed et a Suetonio accepimus, Neronem Tragaave[Priwuw caneas. Et idem 1 1 bro 7. legum, appellati it tragicos UtySaA iacocS iaQppovc,mollint^mfarumfltos. DeRofcioautem hiflrione loquenxAl.Tuilius in primo de Oratore, inquit. Solet Rofciusduere y fcrftto plus fibt at atis accederet^ eo tardiores tibicinis modos, et cantus rtmisfores,eJfefafturuM.qu 9 i(\ id diceretjCum perata item non poflet ille uocis udheræntiam 3 et contentionem priflinam fcruare^ieTemiflurumillamcdteruionem cantus ac flmui remifturtim efle tibicinum modos, cum quibus cdgruebat cantus, et hac decaufa^^cniWexercerediceban turhiftiioneSjUtuox cantui refponderetj Plurarchusenim ffi forte hoc extra rem fcire cupis) in libro, ubi de Arhenienfibus agir,ait, ipfos publico fumptu multos htjlr tones aluijfe y dum i llt phonafcoyvocifquc moder at ori y o peram darent Suetonius in Augufto, inquit. Pronunciabat dulci, et proprio quodam oris fonOy dabat que afsiduo phonafeo operamus enim vocem intorque re y remittere y leuare exafper are y docebat. Ego vero pulcherrime videor pofle monftrare illud idem, tragaedias cantari con fueuifle, locis duobus diuerfisex Anftotele decerptis, et in vnumcollatis. Inquit enim in Poetica Tragadiam oratione fuatei purgare animorum affectus; verum td tpfum in musicam confert libro nono Ciuilis fc tenti a, cum ai^j) A KciSapoiv, vwj /u^j a,7jhS Tnpatcdca,!^ TraXtv tnpa. «ft Mt AjKf.id ctt t Dice autem fepar atst i fpeciebus,jiquidem metris tanti aliqua partes itfius (tragadia) abfoluitur, alia cdtu.C^tcra ex his apertiflime lequitur.quod et res ipfa,fcriptorumquc multitudo, et omnium ad hæc vfque tempora, confenfus, confirmat, nihil vnquam poeticum a metro fuifle difiun&um. Verfum igitur efle fuaucm, et vt Mufei utar uerbis, Boo io 7c JfSbfbvybtminibus iticudifjimk, et qua caufa id illi c6tigerit,audiuiftis,rationibus ab origine reru,8c natura, petitis, et ex au&orum didis, minime, ut arbitror, co temnendis. Sed age, remotis hisaudoricatibus, et rationibus, quarum vis, et facultas ad fidem faciendam maxime quari folet, videamus, num id ipfum aliqua poflimus experientia comprobare, propofito nebis ad contemplandum aliquo alicuius poeta? carmine, in quo fi tanta ineft huiufmodi fuauitas, fortafle non latebit, fed emerget, excudis in ipfa. compofitione latibulis. Atque fi placer, unum VIRGILIO (vedasi) versum aliquem expendamus, quemcunque (ors dederit. Sunt enim omnes æque propemodum, quod ad grauitatem, &C fuauitates attinet, inter fe fimiles. Audiamus ergo Didonis verba, tragicam flatus conuerfionem, exprimentis: fortafle nos emollient ipfius ultima uerba. quandoque enim ingentes trepidare Titos, ait Perfius, cum carmina Lumbum, Intrant, et tremulo fcalpuntur ubi intima uerfu. Inquit igitur anoritura Dido., Dulces exuuitydum fata Deujq\ fimbant, o:. Accipite hanc animamjncq\ his ex olui te curis.Omitto nunc reliquas fuauitatrs formas, qua? quandoque poffunt efle cum oratione foluta communes, cuiufmodi couqueftionis eft locus a commutatione fortuna?, in comtnifcrationeualde celebris, præterea profopopadam, qu« rebus anima carenubus, et mutis, animam tk fpiritum tnbuitrquæ omnia miferationem excitare, &: cum motu luauitatem efficere poflurit haud exiguam, pratlertim, cum ea nobis dolemus esse relinquenda, qua? cara quondam fuertit. hasc omitto, qua?& fi firif magis, et præcipue poetarum propria, permittuntur aliquando tamen et oratoribus, nunqua lnftorici$,vel rarojqualis eft illa ingentis affe&us.& commiferationis apud Xenophontem, nec minoris fuauitaris pro(opop^ia.libro 7.Pfdia?,cum de Abradata interfefto, æde Pantha?ia eius vxore loquitur.conceduntur et alijs etia (criptoribus alif multa? (uauitates, ut frequens ufus littera, E, vt pum cadit in fyllabam longam oratio, ac fexcenras alias taeeo luauitatis formas,de quibus copiofe Rhetores egerunt. Quod vero fpeftat ad propriam hoc in loco carminis vim, virtutem, illud eft heroicum, hexametrum, conftansex tri busdafitylis,tribnfque fponda?is,qui pedes ita commixti no fidum fuauem,(ed etiam grauem reddunt orationem, ac dignitatis, cum quadam miferatione plenam, qua de recopiolediflcruit Hennogenes in Idea fuauitatis,'& dignitatis, et Antonius Lullus in libro de Oratione, ad quos te reijcio. Dices, In re plurimum antea dulci, fibique maxime cara, libuit immorari plufculum, et ideo fponda?.usaccerfitus, cuii$ tempora (untlongiora.deindeda&ylos adiungit, tum vc celeritatem illius breuiffima? voluptatis offenderet, tum etia, quia fata,L>eus magna? res funt, graviorem rhythmum, Da£tylum,requireb M\t,Acctpitebanc Animal Vides vt crebritate H da£ty i n+ ^a&ylorum, celeritatem pr^fentis a£tionis, et voluntate qua prunum e vitam migrandi pracfcferre uidetur ? et geminata vocalium colhfio turbationem, et confliftum mortis et vit in ultimo diferimine fignificat. Verum immuta, si placet, aliquantulum carminis et uerborum ftru&uram, hoc modo, Dulces exuui^ dum fata,& Deusfinebant. abftulifti con centum omnem^ppofita particula, &, qua quafi fluentis ora donis curium intercepit, et ex duobus daftylis præcedentibus, et fjx)hdf o in fine, quibus (uauitas comparabatur,pr«pofitus eft fpondaus,quem (equitur tribrachus,& alter fpoidaus,qui bus fafta cft a (perior oratio. Immuta nunc aliter Dulces exuuia, dum Deus finebant,& fata, Dum fata finebanr,& Deus, nihil effecifti.ueldum fata, Dcufque finerentiam ultimo loco pofuifti pyrrhichifi,qiri ob celeritatem magnam, præcipitem, ut audifti, dedit orationem Mutafic; Da fata, Deufque finebanr, dulces exuui^niliil peius. Denique quocunque modo uerfum inucrceris,conqucrentur magis aures, quam Dido.Horum ergo duorum uerfirum,uel alterius ip(oru, ucI cuiufuis ex aliquo pocta,mihi uelim ifti poetarum noui chirurgi (uo (oluto fermone vim, fi poflunt, &C fuauitatem exæquent.hocfipræftiterint,non modo pedes, ut cogitant,ueru et manus et caput amputent impudentibus, ac lacrilegis huiuf nodi Tragædijs, et Comadijs fin minus, ipfi fe potius intelligant e (Te fine capite>qui tam inani conatu rem tantam, tanto ltrepitu machinentur. nam fi uer(us præflandam non affequitur oratio loluta, huius autem ille (uperat, uideant \\, quiuerfibus folutam præferunt in poemaris ne plus luJicij requirant in ipus homines, quam rhetorica?. Pedum igitur, et numerorum huiufmodt compofjtio,&:huiufinodi quies, impicat in oratione fempcraitres, pratlertimin ver(u, qui terminatione aurium repertus eft, 6c obleruatione prudentium di ino quodam ingenio prxditorumjutiurepronunciare potuerit CICERONE (vedasi) in TufculanisjPoera graue, plenumque carmen, non fine cflefti aliquo mentis inftin6tu fundit. Ex quo liquido percipi poteft, quan- i fr I fl D 1 rt t v X DI ti lapis cieftis. peius, fi daftylus oratione cLiudat,Marc fluftuantibus, litus naufragis. Vides ergo, non qualemcunque conftru&ionem cfie venuftam,(cd quam apti pedes, et congruens numerus efficit. Hoc vero tantam vim habet, vt Dionyfius Longinus dicere Coa&US fuerit,0> rXg PuuSi(rtc*S7roinTrc6Ev&mnon (olum in verfu,in quo quafi dominatur, fed in oratione quoq; foluta, qu£ numeros uelutabfque numeris adhibet; ac metris, fine lege metrica, uti cur, quid tamen ea poffir, omnium optime demo firauit Dionyfius Halicarnafieus in libello dc coropofitionc ucrborum,ubi uerfus Homeri heroicos, hexametros perfectos, in tetrametros odicos commutat, in quibus, ijfdem uerbis,& eodem (enfu manente, mutatur illa priftina pulchritudo carminis, et ucnuftas.ac poft multa idem ao&or/e mani Ha fello feftodeclarafleait, quod fuerat ante propofitum, maiorerci efle uim in compofitione pofiram,quam in quocunque dele. ivctAiymov, ii JiyipovTi mendico fimilem imbecillo, vel feni,nunc uero pulchrum, magnum, &pra;omnibusalijsconfpicuum.eode (ane modo co pofitio,eafdcm omnino uoces,nuncutabieftas ^deformes, humiles, et medaces, exhibet, nunc altas, fublimes, pulchras et uberes ad fpetiem effingit.& hoc eft inter poetam, et alta rum poetam, aut oratorem, diferimen, et oratores hoc inter le differunt, quod accommodatius, et concinnius ali) ftrufit, et coagmentant orationem, ali) fecus. Ex quibus omnibus i - facile cuiuis erit,iam carminis natura perlpe&a, colligere, et audafter una cum Paulino confirmare, melius efle Tragac-. dias, et Comardias metrorum uinculis alligare, nec polle latis nifi carmine poematum illorum dignitatem retineri, aut. fblidamutilitatem,integramque uoluptatem percipi. Atque haec mihi ueneruntin mentem Scarane,quae breuiter, et ex tempore dicerem de natura, et origine fuauitatis, quam exi uerfu percipimus, plura, et diftin&iora qui cupiet, et emicleatiora,ex ipfis muficis, et ex ijs qui de arte poetica fcripferunt, haurire fuafponce per ocium, ac proprio ftudio pote-, rit. SCAR. Egregiam, ita uiuam, et ftrenuam hodie naua-* lti nobis operam Marcelline, et ita copiofe collcgifti omnia, quae propofitum argumentum attingunt, ut nihil addi polle. uideatur, neque muficis alijs, aut poeticis cuiquam hac in rc pofthac fit futurum opus. L1MP. Si tibi quoque fatisfaftu eft,Scarane, quid adhuc agimus., aut petimus amplius. imus ne hinc hodie ? SCAR. nihil moror, aut in forum » aut quocuq; mc duces, fcquar. PAVL.Sifte paulum Scarane. SCAR. Ego vero iamdudu id ago.hic autc vir xftuare videtur, nefeio quid properat. Quafo Limpi moremur pau-. Ium, dum (altem Praetoris cdiftum recitetur, quod io hanc eandem fcncentiamfa&umcft, priufquam hi teftes ablccdant \7X/ 3 et , 11J dant, LIMP. cxpc&cta recitcturjaduefpcrafca^quid rati dcmadmc. PAVL. Audite quaefo. Netrag*diae,& comae- di conquerantur amplius, iniuriain libi fieri, multis audir tis teftibus Graecis, et Latinis + hoc edifto cautum eli illi in fi. A omne tempus. aith i i rrr »JC LVerus Prftor, M.Pedio Libcrio^QA/erfutio Mu(?o Cofs. 4?t edixit. Cum renuntiatum fit nobis, efle homines,qui no uum tragaediarum, et comaediarum genus inftiruant, uercribus, et rccentioribusbptimis tragxdijs, et comatdijs,de uete rc carminum pofleflione,per vim,& iniuriam,quafi mali car minis auftoribus, dcie&is, cumque in carum locum difein- tasquafdam,abfonas, et inconcinnas, fabftiruereconentur, eam rem nobis, ac Mulis, contra Rempub. uideri, placereq; ne uis eis fiat in pofterum ulla, lnterim autem vnde vi eie- £befunt,eo reftituantur. quodeunque nouatum eft hirri- tum, infeftumque efto. Si quid mercatura librariorum da- mni contraxerit, farciatur a deieftoribus. Pedes ex lege Mc- mia, tres vel quatuor, &quotcunque uifum fuerit opus et fe, protuendis finibus concedantur, affignentur Tragicis, et Comicis. Si quis uero ab hac lententia prouocauerit,aut dolum ma lumoppofucrit,& inique fecum aftum conqueretur, fi caufam doli mali probauerit /aut teftes efle falfos, et corruptos dixerithei iudicium dabo, & nouam aftionem permittam. Si cui tamen appellarttaon libuerit, compromittere uero caulam omnem in arbitram aliquem magis placuerit, habebitur eius uoluntatis ratiojcommunem eligam uobis arbitra, qui tantam caulam fuftinere, ac dirimere queat. Ego uero neminem ad hanc fore controucrfiam aptiorem exiftimo, quam eum, qui cum fit omnium eruditi/fimus, optime cuiot queiura cognofcerc, cumfan&iffimus, re&e caulam iudi- eare poterit. Hunc efle aflero Laurentium Maflam litteratorum Mecfnatem,& Mularum omnium alumnumjquem Ici mus in dilciplinis omnibus, (acris, protanis, plnlofophorum, poe- NT ii uS poetarum, oratorum, in Hiftoria,& politici* ira uer(atum,ui iurequis eum oppcllare Sapientiae bibliothecam poflet.auctoritate vero tanta eft, ut ei certiu* ego fententiam dicenti credidcnm,quam citatis antea tcfti bus^ A nftorcb} ucl Pistor i | i ni;creditum quoque fuit in fimili difccptationi farpius ab a lijs . Hunc ergo uirum arbitrum atque difeeptatorem Paulino,& cuicunque dabo.quamcunque fententiam is dixerit, ei flandum cenfcbo,fic iubet Apollo, Mufarutnquc Chorus ir 'ffj 9 incorruptus VenctijsO&au.Kal. Scxt. M.DC dnoii^arrt&. ud r. . .jl'io(j : tnPhimic3 si. T3 j& i #,V! . | i 1 1 ) i n .dnn . . 0; / f.1 !*m»£ r‘.rtw jTll »} C U . ^ 1 S? jr r i? i ot^Kroarruoi cm :! .rdir; rrnr ;nir.fw:o- iit Dt;oi;p nrnnimiiTtaT w c itmrsrJl j . i % «" ui.Jvf 1 r. • ni r Tu l 4 1 1L 1r JL: jjTl^irBTjnO’ J 1 f i" :r irp>V r:o; n *5 r;tiir.'«r> b/ Hinne Maion ZJ&i#UTvtd ;*’(% r St f 1 1'C? £‘ y ^ | r ' j-v .tnrrrioO iv* i » « . • i? 11 T .n tn t"\ f 1 Irtf Ih 1 *« r* iiltfJiVM i* pjrjjr .'iTftOtoiri.r^. 010(5 dnp t2 IXj UrTCT i lO«? 1 #i :#« i i - ia ta:, /.Vici iirm i>,- ( l s . t.^on ; .rtc. ii im/orbur io tino' # r% I OT3ti yriliitflt V^iror.0 f r/joo 11 '0f}’3u »• krd TitasmtroJ 33 rrtiUiM nno j.onai ^bwtmfotj ifn^o on r . % rr • »* -tbiil v . a rtV^v •5 », * ft r| 1^' 1*4 t * * fUta . 4*^- jTTJl3 !VTT 4py»i p iii •hf.lii?/ t ii- x Vrii3' o - * i. j sx^Si^hjKi noj rnilj -«! «ii u. Lucio Scarano. Scarano. Keywords: scenofilace – il tragico – il comico – scenofilace, custode, sacristano, custode dei vasi -- siria. Refs.: Luigi Speranza, “Grice e Scarano” – The Swimming-Pool Library.