SCALEA

 

Luigi Speranza – GRICE ITALO!; ossia, Grice e Scalea: la ragione conversazionale e il gusto per l’antico – ill-will – mala volonta – la scuola di Morano Calabro -- filosofia calabrese -- filosofia italiana – Luigi Speranza (Morano Calabro). Filosofo calabrese. Filosofo italiano. Morano Calabro, Calabria. Studia sotto CALOPRESE. Divulga il razionalismo, difende alcuni colleghi, anche loro seguaci di Cartesio, ed ha un'accesa polemica con DORIA su Spinoza. Saggi: “Della filosofia degl’antichi” (Mosca, Napoli); “De origine mali”; “De bono”; Dizionario di filosofia, riferimenti in Mirto, Calabria letteraria, Lomonaco, Vita, e studj scritta da lui medesimo in una Lettera (Melangolo, Genova). Treccani Dizionario biografico degl’italiani, Istituto dell'Enciclopedia Italiana. FRANCISCI MARIÆ SPINELLI DE ORIGINE MALI DISSERTATIO Francesco Maria Spinelli, Antonio Baldi FRANCISCI MARIÆ SPINELLI PRINCIPIS S. ORIGINE MALI DISSERTATIO NAPOLI E TYPOGRAPHIA BENEDICTI ET IGNAT1I GESSARI SOPERiQRUlt fERltiSSV, Habet unufquifque jn voluntate f Aut eligew quæ fcon» funt, et efle arbor pona / aur cligere quæ mala funt, et efle arbor mala. AuguJlisus iib. ii. ie eUis cum Ttlice Manicbæt c.iv. ! EMINENTISSIMO.AMPLISSIMCQyE. viro DOMINICO. S.R.E. CARDINALI.PASSIONEO ERVDITIONE.INGENIO.PRVDENTLV i CVM.FAVCIS.CQMPARANDQ QUEM. CLAKO. RENERE. ORTVM PER.DIVERSOS. LEGATIONVM. ET.MUNERUM.GRADVS FIDES. DEXTERITAS.CONSTANTIA NON.MINVS.QVAM. NOBILITAS AD.ROMANAM. PV.RPVRAM .EVEXERVNT QVEM.VIX.DVM JVVENEM ADHVG.PRIVATVM JVRA- ECCLESIÆ CATHOLICÆ 1N. VLTR A JECT INQ.CQN V ENTV.STREN V E. VINQIG ANTEM QVAMVIS.NON EADEM SENTIENS BATAVIA. OflSTVPVTT EVNDEM.BELVETIORVM.RESPV.flLICA PRIMVM BADÆ QVVM IN CQMITIIS AGEBATVR DE.P ACE.G ALLOS INTER.ET AVSTRIACOS COMPONENDA TVM.IN FQEDERE GALLICO CVM HELVETIA CATHOLICA.INSTAVRANDO DEINDE .[VSTA .FVNGENTEM.LEGATIONE TANTO. FAVORE.COMPLEXA EST. VT NIHIL NON EJVS CAVSA VEU ET EFFICERETQVE j LE- LEEATIONH.PANNONICA HVJVS. VNlVS. STRENVITATE, ATQVE. GRATIA DIFFICILLIMIS ASPERISQVE TEMPORIBVS TOTO.IMPERIO.GERMANICO DECVS.PONTIFICIVM .STETIT EVNDEM .EX.DIVTINA PEREGRINATIONE REDVCEM ACERRIMVS INGENIORVM ÆSTIMATOR CLEMENS.XII. PONTIFEX.MAXIMVS 5INGVLARUECCLESIÆ.B0NO BREVTVM.A.SECRETIS.SIBI.CQNSTITVIT CVJVS NON TAM INSTRVCTISSIMA ^acogna .JVROPÆ.BIBLIOTHECA qvam .viva.ac.spirans raræ.doctrinæ.ac sapientiæ svpellex commodis mortalivm patet hvic franciscvs maria spinellvs scaleæ.munceps^, veterBVamicitiæ et.benefactorvm.memor GRATf ANTMT TESTEM KVPER.DOMI.NATVM.LIBELLVM D. D LECTORI 20*OTATJ2 S. P. D. P. IGNATIUS A CRUCE AUGUSTINENSIS DI5CALCEATU5 Sicræ Doemalicie Theologiæ Prorcffor. TT f OMINES ntpiffimi cum facile fiii ftvlte perfua. 1, I Escrllentimmo Anflore cicelltlllilBltlt confcripimn majus cli omii latidc ; uipoce in quo admicabis c(l tn.jThcii diliof^!'..livli .litrini, vwhorum dtltBn, et vcrst CKrLllL3:i.i» C |i!c Ni:l^>. P l.i.'.c lolrda doerrma c* iditii (ipietniæ Jpcomii.Dicum Nespoli e>: Ædifeus noliris oftsrvo Calendas Ma. jas anno Ærac Chriflianæ- CIOIDGCL. i,Julius Nicclaus Epiii;. Archad. Can. Dep, APPROBATIO riam admirsmur: Cuju«*Oporculum pioefeB^mtra BacNuiTiim^ qiie ejufiiem fn itiac hnn-inis f nui in Ril-f/iiuiis neyoiio plus ingcnio, hnn: jcji tl.c «tif rir ir.tVjt r.n :, res ciuliitm d flkilts lovemis liiis iinpiitsruni poiii- I: nihd a Chriilisna 1'hiloiijt.hia jura Ijedrre r-ffir.. Dijtn-ini. nl,JI.,r. peraddidii Doaiffimu:. &Novacoccs peclpitu Sml.^&vi^Hfi.Sma. ThomasTsElislaiciakcg. Ssc.On.Pcclcrnr. Dic Dii 3. mtnfu Nnrmbni 1750. rifi nfcip» fi» Rtgia Mj.fivi, fub Ji, 3,. .nfinpu «Irtumt /_,S # RrwtKh.» D.ri«™ T_ A Mi/tftm. Mwlti Omr* J__3_, c*™ f«., Aani, qt*i impntutu, «,« i«/tna tpprsknkm fl,-fl, M«™_V Rrwfi. «1, f> m pMcttim, ft rv cr ilfiei P_i.XIII.irP V.u J i. Avl. wj. t. Iiilgiamur ror», fijlc.«i/.ii.DunirempiDtiinl »Ki r^&srirr™' ORIGINE MALI DISSERTATIOJVV (\ Sf 1 ra6 cavillatianes nedum Fidei, verutn etiam hIeViSJ LjJ naturl '' w 01 » i communique hominum fen]-'.-"iiiffl sdverfantes occurrerunt, quibus ftomacha I ;u;, coimncre haud me potui, quin ad camm aliquas graviores ftomachofiorefqiie in cralfis verlantes erroribus, ^meas qualefcumque notlS apponerem; At ego hoc iaciendum minime adliuc cenfucram ; tumquil temporis progrcfTu errorcs debilitate concidunt fua : tum quia hujufmodi Bæliani eo in præfentia apud homincs tanti ptofccinc vidcntur, quo in noftronmi tordiiim comtptela viam latam repererint.Unde melior, imrni vera ratio, qua iftius Au£loris fophifmatum vanitas dctegatur, eft corniptelæ hujus a nobis amandatio procul, qnia tunf mcns in fc revcrlli conilnuo nito facict, quin et ab illis ablioricoii. In noftri Protoparentis peccaro, Votuntas, quæ Intelleclum fequi dcbcbat, eum oppreflit f illumquc duccm amplius habere noluit, Icd fuis lolummodo libidinibus obfcqucntem, itaut, nobis malum omnimodA perpctrare volcntibns, quia Intcllcilus quamquam dcpreflus, numquani tamcn dclifiit aliquod pracbcrc lumen, quo in talcs libidines ftimulus cxcitctur alftduus ; Voluntas vult eum cogcre, non folum ad fibi acquiefccndum, fcd ctiam ad f n. ) ejns libidmes ratas habcndas, kit falterri excufandas. Adamus non peccavit iui fedus gratia, non dominandi anibmon e, quia folus nmc crat, et faac omnia ditioni Jubieifa, ut nec divitiarum cupiditate quæ tunc non exiftebant. Suæ Voluntatis libido, ouæ Imelleflum devicit, fuit ilh f e Dco æqialein fieri, ut mde Bonum; et Malum fciret.Malum jam ille fcivir, et in Mundum mvexir, cum primum non erat, falrem irt Terra fcivit quoque Bonuni, quod poft Malum c[: i ik-mni' i'quod, nempe minui malum, ut daretur, inveniendtim iiut amifto vero Bono, quod Deus erat.Hoc Malura in ejus defcendentibus in omnes perditas lenfm libidines, trueefque cupidirates Dominii, Divitiarum &c. fe ditTudit Scd iplæ libidines alteram altcra Jua cnormitatedd.ilit.ivit. In præfenti Mundus conienuit, cui contigit quod homini, qui cum ftrepens malum amplius perpetrare non poflet, evadit H/pacrita.Ut fi pulchræ mulieris compos elfe nequivcrit, cjtis afpeilu tamen cuptUi obk-aabitur, quia nunquam feittTcuM oouB, ul i n Proverbio Hifpano. Si fpem fuam fortuna juvenibus amica frurtrabirur, aliis præeiTe cttpit pmdetitia, et veluti Oraculum audiri, et eoli. Ita igitur in præfcnti H/Bocri, fceculo, nem» Principum libi Acqutlitoris, vel potius Devorantis provincias tirulum amplius alTumit : fcd afpera interdum bella hifcc noltris temporibus totum Orbem va- ' fl.intia nomen, aut proprise dufmlionh, ain lm i^ej^-r^tr, aut æquilibrii Orbis~,-puLlUi.iuiii. Wullus Amor erEi mulieres alienas pravus, fed 1'Iatonicus, et pura amicitiæ nomino reflus. NuIIus Judex, vel Miniilcr iufliliæ venditor, fed mercedis exaflor, quæ ei ( ut cred« ) pro aflis, laboribufque debetur. Omnes denique hcmines cujufcunque iint ftatus, fibi fua iplis pcccata Ipecie legitimi, atque honefti obtegere conantur. Ideo jgitur quifquis, quem qliia rituli Athei pudet, minime Deum negabit, immo exprcisi vult cum eiTe, ut, ci propriæ corruptionis cauuam, quam in lcmetipfo nolit cognofccre, tribuat. Poftquam gc-nus humanum pervagatum, fuerit omnia rapinarum, focdiifimarum. obicocnitatum; omnium dcriiquc atrocium facinorum, arquc flagitiorum genera, jam defatigatum eft iplis, quæ )n feipfa abominationem cicnr, peruiciolas propier confetiuentias qtias patcnter fcctim rrahunt. Scd non ideil dciinit eadc-m flagrare con.ctipiiccntia, eodcm propria affici Amore, quo fuit ad ca pcrpctranda impulfum. Concnpifcentia eit fons, cjui feptcm dilcurrit in ora generum pcccatorum, quorum uno ore clat-fo, et exficcato, eadem noxiæ aquæ quarntitas fex aliis accrcfcet .- quibus omnibus dcficientibus; tota aqua duftui fuperbiac accrefccrct, quac ficut fuit pritnum in Adamo peccatum unde alia, ita in nobis finc sjratiai: Divinac auxilio nunquam exhaurierur. Mundo præfcnti igitut li, quæ fola noftra fuit, in id impe qualecumque fophifma, ut eam in Hinc focdæ obfcænitates Aretini, trux ca, impudens Lucretii Arheilmus, r. jmnio fulmlem noliri ibeculi malitiani" oTfiFiiauhl ; cum hacs in Bælio materiam oiuucm fc obleftandi invenit. Quia Auflor iile, quanquani nec fttac viiæ exemplo, neque fuis fcriptis, nedum fcnfus voluptatt-s, lcd ne quU dcm dominandi cupiditatem, et acqnircndi divitias promoviHet ; nibilominus acilendo fupra cocmios fc-rmi om. nes, ambidonem iuam, omma lupcr iugeiiia dominium aneciavit ; idcoque aliorum opinionihLii m:>p i if o:[-!oraiis, Sc certioribus adverfari conatur defctidcndo in.iuditas, imo monftruofiifimas, od fuum ingcnimu ollcntandum. A 2 Idco Idco Davidi, ac Sanctis Ludovkd, Cryfoftomd, Bernardo &c. tot a fe confiitos defectus affigit ; immi quotqnot fanftiflimi, ac perfeitiffimi fnnt apud homines habiti, calumniatur ; cum e contra fceleftiffimos omuei excufet, tmm6 laudet magnifaciatque. Ar quia Deus iuliifiimus, fanctiffimus eft, immd Sanflitas ipli, ipfa Juftitia, precipui ab eo fuit laceilitus : Negarc illum, nimis vulgaris impietas erat, quamque ncn pauci jam amplexi fuerant, tdeo ifte Bælius voluit inpietatem fuam ultra prorrahere, Divinam infeilando Frovidentiam, rribus præfertim fubdolis, ac fallaciffirnis propofitionibus ; nimirum : Cur Deuj peccabiles nos creaverit ! Ec fi peccaruri eramus; cur nos creavit? Et illud Principium agendi, quod certe in plures partes dividi haudqiiaqtiam potclt. Etenim quifque noftmin clare, evidenterqne experitnr, illud fuum .Ego, duo, vel plura fieri rainimi pofle. Quaproptcr hoc proprium Ego unicum, et individuum, atque ab omni re corporea omnino fccretum, jure meriroque Mcntem appcllamu;. Experimur pariter proprium corpus ita eife dividuum, ut nullam eju; partem, ijuantumvis minimam, concipcle poflimus, "quæ in alias minores femper et minores dividi nequeat, ve! quod idem cfl., quæ ex aiiis pluparci pcrfpe£tumque eft, hominem duabus fubnanius comtare, qtiarum ima Mens dicittir, quæ lemper Afliva, una, et individua e(f ; adeout vocabula iflbacc Mens, Acfio, Unnm ut Synnnyma haberi debeant. Altera vero iubllanria elt proprium corpus, quod experienria doccnte, et Ratione diclancc piffviiiri, iricrs, et otiomm i-f}. Etcnim qii.nln.un pr[n;i;iiitm aftionis in qiio»certc principium illud emanare debcret f Qnapropter Corpns, Paflio, Perpetua multitudo, vel mnifat ?r7\ihn ctiam fynonyma erunt. Quæ qutun ita ie habcant qnis non videt, nos, præter h.ifce duas fubftantias, ali:is lulillantias concipere haudquaquam polfe, quandoquidem inter ununi, et plura non datur medium, quod, ut attendcnti patet, non fit aut Unum, aut Plura. Mcns igitur utpoce Acliva agit in Corpus, illud moven f VI. ) do, aut ejus motus direflionem immutando, idque excquitur fua propria vi, fuaque propria natura. Cum enim lit ipfamet aiiio, non lolum in femetipfsm, fed in corpus qiioque, quod eft Paffio, aclivitatem. illam fuara escrcere dcbet. Corpus veri e contrario cum lit ipfa Paffio, ncquit ccric in mcntc fcnfationes, ut ajunt, nino rcpugnet. Et quamquam ob corpoicos niotus, ut cxperieritia patet, quædam in mcntc exdtcntur lenlationes,'id non aliter accidit, nifi juxta lcgcm illam Dci jubcntis, nt occafione talinm motuum corporcorum, talcs quoque excitcntur tn mcnte fcnlanoncs, quæ tamcn imptopric dieuntnr Paffiones De Mentis Facultatibus. TRcs funt Mentis facukatcs, Vitahtas, Intclligentia, et Voluntas, Vitalitatis duac funt opcrationcs, Una lenfus mternus, per qucm lni ipfius cft conlcia, et quem Mens a femetipla elicit. Altcrj fcnlus, qui dici potclt extcrnus, non co quod extra iplam lit, vcl quia ab extcrnis rcb:is in illa eff_cia_ur, vel imprlmatur, fcd quia a rebus cxternis, vcl (.x.itjcur, ut in l>!.indi.; kT.ijtiojiLbus, vcl cogitur, ut in mltibus, veluti doloribus &c ad illum in fcmetipla formandum. Intclligfntiac aJIiuc uW funt operationcSjIniuitiva,., Sc Reflexiva. P»r inrnirivim m«im t 'i.'-"!!! Attributa, dircfle cognofcit. Pcr Rcflexivam Intellecli^ fe di/rincc circa cognitionem obviam, fcii direclam, ui cam examinet, videndo naturam, proprietatcs, Attributa, iLirccliotiej, motto; 5;c. m counirac : ut quando Trianguluui .ippreliendit, fe detinet circa idtam Triant>uli, ut in illa cognofcat TV.nipilum clfe ii_'i:rjm tribus lineis con.prciienfam, haberc ttes angulos, duobus rcclis acquales &c. Ad Reflexivain credo peninere Memonam ; per quam Tntellefltis jungil Ideas, feil cogniiiones, ieit fenfationcs præleritas, et ftitnras, ctim prælentibus. A qua junftionc, omnia judicia, omnes raiiocinaiioncs, imo omnts, et deleclatio, quæ a fenfibus in nobis produN.n:, JuJki ( vm. ) il-rr, Vo. -i-:^ o:i|it ?.: *->-n I -vivcn: -i: 1'erri cum Idea i'i I n, Op-^Ji o liiiTeri-cndi, vel fepirar.di duas Idea;, fu_ipnoit unionem anrecedenicm duaium, vel plurium Idcarum, iii cum di;0,- Ptirut non efi r«khtr, fupponit, Volu:iiaicm jam cor.i.irxifl.- a_i| re.i;i',lif:icm al-cnjus /Jf/cnHiro(i( cum illa Ptrtt. ln omnihus iAis Mentii fccultatibus vid:re elt ilhm inuginem, St fimilitudir.em Dci, quam Dcus ipfe noj dociut. N'jrn in Vitaliute q:iifqu;j «tpertiui illud Principium agendi a fcmc;ipfu, in Itmeripfo, et in .corporibus, quod qjamijii.im imneifefU, inliritjm, pcrfccliffimim Aclurem, nn-j immar.enlcra divinum Afl-jm alirjuo modo espnmit. Ir. iniell;j_,ent;a vicicre Htel op;rauonim fnnnar.di Ideas, ui vtri, boni, entis, rei, numeii, inentis, horpinis, bruti, plantæ, figu:ac, trianguli, circuli, moius, qjictis &c. qaæ afiouu moHo ilUm lileam Arclictypam, ptr quam ( ft-cundum 1'latonem ) J3eui res irJcimal ( lcd verJ creai ) expnmum, i. non in treando, ul ldea D;i, faliem in reprælentando, nam per il!a Mtn;, naiuram, eiTcr.tuin, aiiributa &c rerum particjurium cojnsfcit. Sed Mcmoria ell ojierauo ; in qua uiagis eluMlcit i.U ineomprclienlibilis grana, quam noftns m;ntib*js largiins eft Deus. Nam cjm omnis Crtaiura fil in il!o perpctr.o, r.ipidiflim > ciuiu luæ exiflt::iue, qu-J icmpi^ ci;i:ur, i:jiu vr. jjusIcm. mo jam rj3ti fu amplius, un nihd adhuc fiE mo-ncntum futurum C fjæ exiflcniue : ea elt vis Iniellectus per Mo moriam, ul quafi cx r.ihilo eliciot mnrr.crtum A, et C, ad iUa cum pratfcnu momento R coniunfienda in Cj^r.;i-on.biL., nt lupra diximm. Har.t visn quamquaiu. cor.lir.j^, ui vtnfumam, et indubitabi:err. in njbis txptr.am ir, iiiwini'::.!:c;;li ::!cm :m-i i-:Ic :'.-.:ux.r, i.am illud fifterv rapiJiHimum cyrfum pratlentis, per euern -. f)ipni7n!l h. O-ivjjr^ bmnis ereitura ruewdebet, non fotum fa$n' t fed quafi ' contra naturam rei creatæ videri debet. Fer hanc ergo mentcm potilEmum, et supra omnes alias luas facultatcs ad imaginem, et limiliiudinem Dei faflam efie paiet ; nam fi aliæ, aliquod divinum attributum, ifta divinam ipfam eflentiam aliquo modo adumbrat, Nam illa imcrmmabilii vitæ tata fimul, et .pcrfetla pojpffio, quæ æicrnitatem naturæ divinac exprimit, fi non interminabilis, fi non perfefla, faltem aliquo modo totam fimul in memoria conlpiciendam fe præbet. Hic obiter notandum quam fumma injuria Bælius iftam Boetii æternitatis divinæ definitionem improbei, et contemnat ; nam quod fit interminabilis, quod fitperfefla, nulli dubium ( ut divina ) eile poteft. Tota Bæliana difficultas ergo fuper iilam totam fimid poffejjicæm cadere debet. Sed hanc in noftia memoria experimur, quamquam ut nollræ crcatæ menti aptari polht, nofcere r.on vaieamus. Quomodo ergo illam non credemus in Deo, cujus naruræ tam aptatam vidcmus ? Sed hie Bælianus error in alio tum fui, ttun aliquonim qui fe ut Philofophos venditant, radicem habei. Nam llti ætemitatem ( atiributum foli Deo competens ) ut durationem infinitam iibi 6ngere volunt, quando duralio poteft competere folis creaturis («) ; nam per illara ereaturæ habenles proprium e(Te femper fucceflivum, ipfarum prælens nunqiiam integrain, 5t totnm, fed femper, et perpctui dcficiens, et ruens uti mutilatuni a prælerito, et futnro invenietur. E convetfo elfe Dei, cum lil limplkiflimum totum iniesrum ell in ailu, cum nihil poflit deficere ei de eo quod eft, vel acquirere de eo quod non iir ; totum fimul ideo fuum præfens dc-bct habcre, cui nec præteritum, nec fuiurum affici poteil. Et tale præfens eft ætemitas, de qua Boeiius loquitur. B De 0) VlJt £. Auguflini™ Confds. lib. ir. CJp. 14. et S.TIiomim phmtttt De noftra voluntate aliquam fimilitudinem immenfitatis Def exprimente audiamus Cartelium. Nec veri etiam queri pojfum, quod non fatis amplam, et perfcBam oehntatemfive arbitrii liiertatcm a Deo acccperim ; nam fani nullis illam iimitibus arcumfcriii cxperior. Ee quod valdenotandum milii vidctur, nulla alia in me funt tam pcnfcita, aut tanta, quin intelligam pcrfediora, Jivc majora adbuc effc pojfe, nam fi, exempli caufa, facultatcm inteiiiændi conjid'ro, fiatim agnofco perexlguam illam, et valdc finitam irt me effe, fimulque alterius cujufdam mulii majeris, tml maximæ, atque infinitæ ideam formo, illamque tx boc ipfo, quoi ejus ideam formarc pofftm ad Dei naturam periinere percipie - Eadem ratione Ji facultatsm tccordandi, ticl imagmanii, vel quaslibet alias cxamincm, nullain plani invenio, quam non in me lenuem, et circumfcriptam, in Deo immenfam effe intelligam, fola efi valuntas, five arbisrii liiertas, quam tantam in me sxperior, ut nullius majoris Heam apprebendom ; aieout illa præcipu* Jit, raliene cujut imagmem quandam, et fimilitudinsm Dei MI referre inteUigo, nam quamuii major abjque comparationc in Deo, quam in mt fit, tum ratione cogniiionis, et potentise, qnas illi adjuitdæ funt, rcdduntqut illam magii firmam, et cfficacem, tum ratione objetli, quotiiam ad plurt fe entendit, non tamen in fe formaliter, et prxciii fpeSata major •oidciur, quia tantum in eo confijlit, quod idcm, vel facirv, vel tion facers ( boc efi affirm, W ncgare, profequi, vei fugire ) poffimus, vel potius in ee tantum, quod ad id quod nobis ab intellcilu proponitur affirmandum, vel negandum, five profequendum, vel fugiendum, ita feramur, ta J nulla vi externa noi ad id, dettrminari fentianus &c. Et bene dicit, ut nullius majoris ideam apprehendam. Nam hoc ipfum vellc, leii cupere intelligentiam majorem ilh, guam habemus, nos admonet dc dtfctiu iftius po oigiiizsa D De attributis conftituti.i:i:.i .1 i.i 1:11:1 icpLTgtljliuni. In ccrru l-.nc, ut protHilitionuru rrta It perquiccR ymæde Gam ( Scd 1 pellabimus ; et indiffercniia, feu facultas ad oppofita-; Spontaneitas eft i\h vis,,ill» indinatio a nobifmat ipfis, ut ai id, qiad aobis abintdleilu prapanirvr ( addennu i ; fenfu imerno, five extemo ) ai ajfirmmdwn, Wie> ( ul in Adamt peccira dili ) cui qitæ quiticm nedum lulural! ratio fidem Clliem illjm, quam Crefi- ' ni, verum ctum ipfi communi lcn li>, Occronis, Aujuiti &c. E "Bsotin, tA^tOi'* mcute aliqtu, jetm ^V*' q'jali^ricn;u]cs,qua- vcl alra a corpore impeUalur opor H;r^.::n, !(:, Wncic; vaiio- corpore i.-ipidilfimum ' mrKum quis e^li polcral 1 luin quia jflotum iJt iolijum I Ac ncma ijinorai cui^ 1:1 ti.iIl^ ^..[L-ijjniur', fcpulcraoKen- coiporejm formand.im illum conlra hifioriii rradua^, quac in coium my- oueal iJlud fuifum, illjivc dcor Jtrnlennr pnettn», fcd nntimt Hoo dcorfum, quod fupcr leiram dico quOS Priuci,.;. ..l.u.ilir.LEu!:; :. c IIH vi.ltuu..., .tiirra.:! [j.lill H.iri a.i:\-j:i:;;n Hr.r-.r. cr.ir.l. irl r.i- o.LLlir, r,.i-i .'rimia lu.1 corpoia ab flris u;iioc li:,;>um, ornne conlo- nclhcie ciicumfulo impuiTa icndunt. nim, i^ir.iL-.irr.q i; :'r:ni,ni iji; 'ilii^, llijm C01pjru.il corutLiin, qucru, ar.j.ic li-.iilimii.i .:!,: ii. fjnjje 1.-11 t.->r:/ioi jp-;::..:u, Scd qi™l raaiimi hic noian- pendiculuai non oblique Fcn vdm d.im t.r, ];i.i i.Jim, cjm vciil non miB ; prjclcim ob ci.n ip.Jii r:. 1 trc.icn.J^ njii.jc l:j;i cjqmi;:!ius r;,j;ic.:i, ]ji .11 mj:::. i:i:i:.i:j ..!i Itlraherc iubpuclciiu, t]liu iwrtrjiil Epicuro ilRJIj no.i i>;i.!i: c.f: fim ( tar. ) t .gdniam JSvi profequendum, vil fugicfidum, itt feramvr, «t a wRl tai extema not ad id determinitri fentiamus. Sei per hooi attribumm, niliil hbertatis, nuilum aftum itv •*roluorate videre liccc. Sei) illud quod conftituit libcrtatem volumalis eft indiffercmia, pcr quam ad untim magis, quam ad alium attum aflirmaniii, vei negandi, leu prolcctuendi, vel fngiendi, fe determinat '. Per hanc indificrentiam. voluntas cxercec eleclionem, quæ vere aflivam illam r.onffituit ftrema fpccics,. cum pcrindc fir ac, indiShrcntia ad bonum, et maium -, qtiamquaro in infimo gradu, qua ni. hitium voltlntas imperiefU fuani exercet libertatem, attamenyquia mentibus creatis eft potiffima, fibi per antonomafiam indifferentiæ rramen adfcivit ; unde ejus ufu propterea fcholæ ad exprimeridam Dei libertatem abifi nrnlia : huitE motus obli-jijiia» i Ilrm vidcii potcft in omnibus obje K.ri :i:ni.[ myflcrii a Lucielio Rc- Oionib^, .-ac imlirac li.ici my:lt.;. Hve ]'i.-.vi.'rnri.ic lubrnr.ata, ri;: tiiint, ciu. ijlilaro iirpi, y.rK ncii.-T intellinenliiin noftrjm eice- reiru, quod noftram fiiporalionem •Imil, led eiplane oppcmuntur. tn lii, ei aliud ai libiira) invcnimn , nent Ideocjue videndum cur hæc indiffjrentiac fpeciei Deo. aptari non poflit, nulk ex re unen ejus perlttlifiima hbenate immintita. Deus igicnr, ut perfe£tiffimus, perfefliffiBH adhuc fupta illam omniuin rnentium creatarurii debet efle fu li Nam quod attinet ad affirmandum, cum id nitatur vero ut a nobis crcditur, quamvis multoties non ule, fed ftlfum fit, quod reddit noftram indifferentiam non firmam, et ideo imperfeilam ; nam cum falfum invenitur iliud, cui primo, uti veto a nobis habito aflentie-, cogamur. Sed in Deo curn fit ipfe au£lor veri,, et fdeo de ipib non judicet, cum ipfe iliud iuftineat, ixab tale reddat, quanto perfe&iilima debet clTe ejus libertas, quæ cum cogi non poffit a melioti eiamine ad le inveriendam, a pura iua volunrate dcpendet. Circa amorem, feu defideriura, quod eft alterum volunlatis attributum, hunc fic perfecHffiinurn in Deo confiderare debemus, ut diverfæ a noltro naturæ illum cognolcere fateamur. Nam cum Deus fit Cisator, et Confer opus e!i fubjiccrc, gmxl scrj ipfi dum prc.mirfLOiic.rTi 1 Chriflo ti fiTaliom CDDtmilim, iino Djipofiium tLiin, uti pcrpcrub dunirurac coilctfcc. (crvanda iuir. Tum cciim pcccAli Quod c^n pecniiiri nwdo ifl graviutcn: i pr.iclms dc.ii.|..c c.|.nt a:ii:;. : i ii.l;:i..:uir.:i, yi. l- s:> F.m- 111, .:,..•: ii. l::.i; auimac, in eu|io ru,:,n:i oslltis myllcriis fiunr, ali- percjuiiitinrc Ttiniu:iIIL':ir, q':ilu; ;;',., n,i.[;;i uivl.-i f XVI. ) fervator rerum HUs" vult ad eas fuftintndas ; nos,,ut ah rilis, fuftineamur, et fulgiamur ; in iplo non elt defidcrinm, fed vera volitio, vcrus amor, cum quo omnes res ad fe inclinat, ut ilias luftcntct ; in nobis niliil aliud eif, qnam defideiiura, appctitus, inclinatio verfus rcs ad inveniendum in illis fulcimen, quod nos luftineat. Quod ut melius expllcernus, confiderandum nobis eft, quod omne Ens cogitans cum dcbeat neceifarii per (uam effentiam habere intellcilum, et voluntatem, elt de necelTitate fuæ eftcntiæ, quod prima operatio lui intelleflus iit femetipfum, vel ialtcm propriam exiftentiam ccgnofccre, ut prima, et neceflaria operatio fuæ volunta T tis lit amor ere» femetipfum. Deus ergo cum fit Ens cogitan;, imo mens fupretna perfecliffima, debet etiam perfctliffune feipium cognokere, uti etiam feipfura amare. Cum ipfe fit perfectiflimus, immenfus, infinitus, a .fe et ab alia nulla re dependens, fuus amor erga feipfum debet ab ipfo præferri amori omnium creaturarum. Et ita Dcus non poteft couftituere -ultimum finem fui amoris qualerncumque rem creatam, fcd ferætipfum folum. E' conveifo omnis mens creata, quamvis nofcere, et amare femetipfam, haud tamen femeripfam Bltimum finem lui amoris facere debet, qula voluntati in fuis inclinacionibus fequendum intelleflum eft fupgerentem fihi fuinmum Ens, a quo ipfa mens crcata fuit, Sc in omni momento confervatur. Itaque intelleflus fic voluntati obje£him præbet, ut defideriorum ejus fui amoris etiam confiderati uti proprii, h. e. erga feipfam mentem, illud ultimus elTe debeat finis. Nam veri proprii, vcrique lui utilis caula ferri debeat ad faciendum Inum ultimum fincm, ad amandnm fuper omnia, etiam fupra femetipfam, illud Ens, quod non folum ipfam creavit, et continuft couietvat, fed quod folum in omni momento fn capax inilinendi tam j L'.- 1 n t : :"J L"Gi ( im ) eam, et expler.di fui dertderia, quæ nullum Ens creatum, neque proprium fmim nunquam impk-te, et iiiititiere poteft. Hoc ergo erit verus fui proprius amor, eilque omni memi creatæ habendus, ut voluntas lumini intelleitus innixa operetur. Sed fi voluntas non iequendo lumert intelleflus cemere ruat ad faciendura femetipium ultimum finem fui amoris, neque hoc confequetur. Nam voluntas non poterit fe compefcere, non poterit acquieicere in ilio iolo objeflo. Etenim mentes creatæ debent fe cognolcere ut finitas, et ideo terminatas, et deficientes ; ifta cognitio elt ita ab ipfis inleparabilis, ut etiam invitæ debeant illam femper habere, cum fit propriæ eflenriæ, et naturæ. In ipfarum termino igiiur iitæ mentes, relpicientes propriam deficientiam, hoo cfl: proprium niliil, ifte abifliis nihili, Ulas horrore perfundit, uti illarum effe deltruens. Itaque ne ad iliud barathrum ruat, alio Enti uinitendum eft illi, a quo illud vacuum nihili ab ipfa infemec fugiium, repleatur, repareturque. Et ita hoc aliud effe, 8c non ampfius rpfa, erit terminus fuæ voluntatis. Sed iftud «fie cum non fic iilud fummum, infinitum Ens, a quo ipfa mens femet averterat, erit atiud Ens crci. tum ; fed poftea agnolcens in illo eundem terminum, 8; ideo idem illud tam exofum nihil ab illa in femetipla effugitqm, eft illi opus, ut ad aljud Ens creatum, cui innttatur, tranfeat ; in quo cum ei accidat idem, quod in primo, tranfit ad aliud. Ec ita objefta voluntatis femper commutabuntur, ea minime inveniente ilhim nltimum finem, qui debeai illi fuum fulcrum, iuamque quietem præbere. Ideo mundanæ tes nunqtiam expfent noilras cupiditates. Ideo Aiexander poft acquiiinim pene totum oibem terrarum, querebatur tantos mundos iuperefle, in quos.fuum imperium extendere non pofier. Ifte ccecus amor mentis erga feipfam, ifte impetus volunC tatie. tatis faciendi feipfam uliimum finem fui ipfius, eft fom, origo mali, iui6 omne malum, quod fit in mundo ; Nam cum Detts lit fupremum, infinitum bonum, jpfe fiw lus potell explcre defiderium voluntatis crealæ, qtiæ in illo Iblo poteft invenire fuum firmum, Bc perpetuuni fukrum. Nam cauia appeientiæ boni in omni volunta- : te eft, quod meni creata fentiens in femetipfa fuam deficientiam, fuum terminum, nittlur, ut fupra duSum 1 eft, fuper aliud Ens, qtiod illa credit pofle iftam fuam. dcficicntiaui fupplere, Sc ideo cfle ipfi bonum. Sed quaitdo voluntas Entc creato nititur f ut fuo ultimo fine, Sc fic ut fiio fummo bono, cum illud aplum ad fe fuftinendam non inveniat, jam non erit fuum bonum. Hoc cns ergo, qttamquam bonitm in femetipfo, refpeitu VoliuiUtis erit malum, quu ab ipfa ufus iftius Enlii perverfus fuit. Et ita ifta voluntas erit auctor mali, qttod ut a fe fola pioficifcens, comra ipfam Iblam habet luum efleftum, et refpeclu ipfius erit malum, ut infra Ei diftis vidcrc licct. Primum Dcum non eiTe suflorem mali, fed illam volumatem creatam, quæ ufutn boni pervertit tota penitus adhærens illi bono ( h. e. finito ) quod illam fuftinert non poteft. Et hic eit notandum quam gravis, quam ingrata erga Deum fit ifta perver* fio voluniatis creatac, quæ Cum a Dco creata fit tantæ extenlionis, taniæ amplitudinis, ut quafi «nmenfitatem Dei aliquo modo adumbret ( ut fupra vidimus ), et hacc gralia illi concefla, ut fua vi, iiia amplitudine fuperans omnes res creatas, ad fuum faftorem, qui folus tamam cjus vim cupiendi potcft explere, 8c iic in illo qiiiefcere, ad fc fuftentandam fe volvat ; rantam fuam vitn, lantum conaltim in nihilum creatttrarum velit difperdere, unde fine vi, finc vigore, et in nihilum præcipitaiam fe invcniet. Deum niliilomiuus efie infittiti libeium, qua.mquaiji auflor auQor mali non 'fit, nec .efie paflit. Nam cum ilh indifferenlia mcntium creatarum ad bonum, et maIum ( quæ maxima in illis habetur, non confiftat, niii in iaciendo ultimuni finein lui amoris, vel Deum, quod eft bonum creaturæ, vel fcmeiiplas, quod efl malum. In Deo ntione dignitatis objeiti, h. e. ipliufmei Dei ) illi duo aBus tam oppofiii in crcaturis, h. e. faciendi ultimum finem Deuiu, 8t fe ipfas, dico in Deo funt uaus, et idem aclm. Et ideo in hoc aflu non poieft dici Dcum piivatum induTerenlia, led indiflcremiac in hoc ailu non efle locum. $ cura non duo, fed unus fit, vel fii unus, qui duos creaturæ aclus comprehendit. III. cum indifferentia, et ideo libertas mcntis crearac drca bonum, 5: malum iit inter duos aclus, lcilicec amotis Dei, &: fui fuper omnii, Si ifta mens a Dco cogeretur amare. Deum, jam non elTet indiflerens, et idea non libera, quod comra naturam fuæ voluntatis foret, itaut ifta polentia in illa dcftnieretur, et ita nulIik amor in illa, neque fui ipfius relinquerelur. Elfi in mcntibus beatis valuntas non poteft a fummo bono fcjungi, hoc evenit, quia quando in illa erat libenai indiffercntiæ, hoc eft inhærendi Dco, vel fibimciipfi, ut uliimo fini, cum Deo inhærerc ipla volucrit, quomodo poflet ab ipfo amplius feparari ? Illa in aclu indifiercntiæ cum elTet in pcrfefto æquilibrio, voluii lancem fui adlus verfus Dcum pcndere, idco quomodo amplius poterit in aliam pariera illam. defleilere ? In ifto aflu illa cum fe a lumine intelleclus duci fiverit, in Dea invenerit illud forlc, illud infinitum objcilum fuomm defidcriQnim, quod femper, et continuo illam fuffentabit in fua deficientia, quam uti tcrminata, debet femper in femetipfa fentire. Ipfa voluntas indefincnler fovebit fuum proprium araorera in ifla eleclione, fibi coraplacens in illa, non obftinationc, fed conilantia quia perjetui videt ulile Sc bonum fibi ab illa pervenicns. Et quis poterit unquam rumpere iflam catcnam utilis, et boni, quæ mens continub experitur ab ifla fua tam re£la tam rationi confentanea inliæfione ! X' converfo C voiuntas in ftatu fuæ indifferentiac lancem fuæ inclinatitmis, crga femetipfam pendere fecinet, faciendo femetipfam ftium ultimum finem, unde fumet i[la auxilium ad refurgendum, ut fummo bono inhæ* Tota fua vis ab ipfa in ifta dejeflione eft collocata, jam fubfedit, unde ergo eliciet illa iftud auxilium ? Imo magis, magifque eruet l femetipfa novos impulfus ad iflam luam ruinam. Nam idem impetus proprii amoris cæci, Ali ; bilem fuggeret, et iu illa diltraila inter dcliderium fuæ obftinationis, et judicium tiii intelleetus negantis pofftbilitatem iftius tui defiderii, cogiiur uno eodemque a£lu negare, quod appetit. Inter quos duos tam oppoiitos airus ipfa voluntas magis magilque fc, et fuam hbertatem imtninuet, itno in nihilum reducet. Ita Lucifer in fuo illo Ponim fedem menm in Aqailane, et ero fimilis Aliijfimo, dico in iilo fuo primo a£lu, cum amorem erga leipluin a proprio fenfu interno, qui nihil, nili lemeripfum illt fbggerere poterat, et non at> inrclleflu, qui exccllcnriam Dei ilii demonftrabat, fe duci maluiffet. ab ifto primo a£lu orta elt ilLi in lecurido a£tu obftinario fultincndi, quod in primo a£tu elegerat, quac quamquam lumen intelleEtus viciffer, non ideo iftud definit mentem Luciferi continuo vellicare ofteiidendo illi excellcntiam Dei fupra ipfam, et idco illam fimilirudinem effc impoflibilem ; et quia Lucifer illum fequi noluit, illud lumen non amplius illi ad confolationem, et gaudium ( ut mqnribus beatis ) inferviet, fed ad illius delperationem, 8t odium contra Deum augen. dum, Sc idt-5 fua voluntas femper rorta, fempcr difttafta, unde fua libertas coafla, in fervitutcm redafta a propria obllinatione invenietur. Sed iltud exempium Luciferi nos ducir ad aliam demonflrationem necdfiratis indifferentiæ in meniibus creatis. Natn. cum ulqne adhuc ifla neceffitas vila fuerit in natura voluntatis, feu libertatis ipfius mentis, iine qua jam mens elfe defineret. In prælens videre licet confirmationcin iftius necelfariæ indilferentiæ in magis antiqua, magis indubitabili, magis autentica omnium Hiltoriarum, quæ in toto orbe confeftæ fuerint, dico in noftra lacra Scriptura, quæ nos docet Dum nullam mentem fine hac indiffcrentia crcavilfe. Nam puri Ipiritus, ut Angeli, Pc Dosmones, habuerunt primum Itatum iltius uiiUll-remiæ, per quara illi fummo bono, itti fibimetipfis tan- tantum adhiefenuit. Iia etiam animæ duormn noflronim Promparentum, in primo atlu illarum creationis ame primum illanim peccatuin. Et fi poft peccatum iiæc indifferentia qua parte ver°it ad bonum h. e. ad Dco inhærendum in ipfis, ut in Lucifero, 8: malis Angelis, extindla non fuit, tam debilis, tam vulnerata in ipfis remanfit, ut fine aiutilio gratiæ repatatricis ad Deum afliirgere nunquam poffet, ut clarius infct videbitur. Quod faclum tam conflans, tam generale circa indifieremiam in omnibus mcntibus creatis, etiam demonftrabit 3 poftetioti, talcm indiflerentiam h. e. ad bonum, 8t tnaltim efle de natuta, et eflentia mentis creatæ, itaut illi adimi, mfl a lemetipfa, non pofiit. Nam cum Deus fit autlor naturæ, quando videiaus aliquod attributuin femper, et iuvariabiliter affinum alicui rei, crcdere debemus illud efle infcparabile ab ipfxufmet tei natuta, et effentia. Eifi in anima Chrifli ifla indiffetcniia ad malum locum non habuit, ftiic in caufa illa arfliffima unio Hypoftatica ad quam a Divino Y«fc-> «™ femetipfb fuit a et fumpta, per quam primus aflus amons erga icmetiplam, ab illo erg» Deum non potuit (ejungi De præfenti ftatu mentium humanarum, feu animarum. Confiderando mentes in femetipfis, jam vidimus fuprcmam mentem perfedtilfime liberam manerc, quamvis indifferentii ad malum in illa locum habere non poflit, cum idem aftus amandi fcmetiplam fupet omnia, in tjuo omne malum confiftit in illa iuptcma mentc flt pcrfeflifiimum bonum. Vidimus ctiam mentem crcatam non potuiffe creari fine indifferentia ad amandum fcmcripfam iiiper Deum m fuo fuo prlmo a£!u a feipfa elicito, nam per hoc deftru£U foiflet. Ui etiam iftæ ntentes cum in primo aclu ad amandum. fuum Creatorem accefiilfent, quamquam in Aiiibus lequentibus ab ifto amore non potuiifent recedere, non ideo minus libera:, imo magis, quam in primo Actu illarum tam urilis Eleftionis remanenc. Supereft ut Mentes Corparibus addiitas hoc eft animas, ut in præfenti noftro ftatu eas efle experimuf, exami Omnibus notum Indifferentiam noftræ voluntatis, qua parte ad bonum inclinare fe deberet, in nobis lumme debilitatam, et infirmam, et e contra qua parte Bd ma. luin tendit ut alterius viftricem experiri. Omnes Infideles, omnes Ethnici in hoc cum nobis confcntiunt, per omnium ora volitat, illud querulum Axioma Vide» nttliora proboqæ, detcrmrii fcquor. Huic noftræ infelicitati, etiam adiungitur illa infitmitatum noftri corporis, per quas anima noftra infinilis ienfibilibus aflli£tionibus quotidie fubici ie experitur. Inter muita dcliramenta ad encogilandam eaufam hujufce duplicis infelicitatis animæ noltræ, duo videntur in lapientibus Mundi magis viguiife. Untim, eft illa hypothefis Mctcmpficofis ad lubitum Ibmniata, cui cæca fidc crcdcnduio (bret, dico eæca, ijuia jfta fldcs fnper nullam antiquam non interruplam, 8; tonftamem traditionem fundarctur. Cui addas iftam hypoihcfim mutlis infolubihbuj diflicultatibus obnoxiam efle. Nam ii Deus noftras animas in poenam Pcccatorum carceri noftrorum corponim addrxuTel, quac iplac in alio Ideali Mundo ( ut iila vull hypothtiis ) commififfcnt. Pcr hanc pocnam iilis infli£iam Dcus illas poluilfet in ftatu, jn quo magis, quam in primo ad committenda peccata obnoxiæ foreiit. Quod effer facere Dcum auilorem mali. Et fi illæ animæ in illo primo ipranim mundo in malum ceciderunt, quamquam tnnc non adhuc gravatæ non debiles effeflæ a præfenti no. ftro corpore, quomodo i!Hs pofiibile foret ab illo malo reliirgere poitquam illi primæ earum maliiiæ ifte novus obtx adiiceretur > Secu:idum deliramentum primo longe abfurdius, efl illa impia nequifltma, fubdola hypothefis Manichæorum, per quaro Antideum neicio quem malum, Deo vero opponunt, ita ut himc ut boni, illum ut mali auftorem eltinnere velint. In qua hypathefi præter ablurditatem ficlionis in prima notatam videre licet illam ineptam ad caulam noftræ inieiicitans cxplicandam. Nam fi Dcui bonus non potuit compefcere mala ab illo malo Deo in nobis produfla, debebat potius fe ablrinere a nos creando ne pennitreret facluram fuam ab alio difiormari. Et fi mentium crcatarum aliæ beatæ, 8: ideo totæ bonæ, in totum feltces, aliæ damnatæ, et ideo totæ malæ, totæ infelices efTeftæ, in illorum hypothefi, nuncmatum viciffe bonum conlequi oporteret. Hæc viciffitudo dominii, quam' fit abfurda, quam oppofita naturæ et EITcntiæ Divinæ, quifquis viilere potcft. Sed ineptiæ iilius hypothcfis, cum et dofliffimis viris maxime a Santo Auguilino jam explofæ fuerint, non cft noftrum in illis immorari. Eo magis, quod illius dcfenlores eam dLfcinleie parvi pendunc, fcd illorum conatus eft ad labefiffandam veram caufam noftrarum infelicitatum, quæ a prava noftra voluniate tantum ortum habucre, nam humana fupcrbia dum a fe amoliri caufam mali nititur, ExpiJfis ergo tam male alfutis fiftionibus circa caufam mali, et ideo nofirarum infclicitatum, oportct veratn oltendere. Ad Iioc facicndum uti ad omne vemm in materia fa£K eruendum oportet, rejeflis omnibus Hypoiliefiuus, omnibuc humanis " hgmentis, fadlum iplum cxaminare ; et quii omne faflurn a catena alioruni faclonim dependet; opus elt iftam catenaro profequi, ut ad principium, et idci ad caulam iftius iafli perveniamus. Catenam failorum eandem efle ac illorum Hiiloriam, liquet. Faitum ergo eft, nos homines illis duplicibus infeliciiatibus obnoxios nalci ; ab Hiftoria ergo nortræ generationis, caulam hujus fa£ii eruere nos oportet. Hanc Hiftoriam nulla natio, nulla tecta, nulla religio ; tam antiquam, tam authenticam, iam non interruptam, uti noitra, poffidet ; ad eam igitur nobis opus eft ut recurramus, ut in illa principium noftræ generationis, et ab illo caulam noftroruin malorum difcere poflimus. Et quis tam vecors, tam mente captus, iftius Hiftoliæ fidem in dubium revocare poflec : Imperia Aflirorum, Medorum, Perfarum, cum iuis legibus, annaltfaus, religione, perierunc. Sola noftra Hiftoria ab origine Mundi ufque ad nos, inta£ta, inalterata, non intcrrupta in noltris iacris Libris a Populo Judaico lervatis, pervenit ; quorum conlervatio ottendit ipios, ut a Deo nobis diSatoa, ita at> ipio per fuam Omnipotentiam fupra omnem comunem rerum viciilitudinem nobis fervaros fuifle. Nam quomodo potiiuTet populus totiei in duriifimam fcrvitutem tedaiius, cui facra tocies interdicta, femper omnibus nacionibus defpeflui, numquam aliis imperans, eujus. civin*, et jemplum in q>io> omnia lua Archivia, omnts Gencalogiac, oninia afla authentica, omnia licra lervabaniLir, totics diruta a funmentis, et flammis mandata fucrit. Dico quomodo potuiilet ifte populus fine ipeciali Dei auxilio iuos facros libros, luos annales iupra omnes triumphantes nationes, quæ omnes fuas traditiones ut dixi, amilerunt, folus iervare ? Ec poftea ab eo ipfo, quaraquam invito, nobis perventi, ne cui in mentem cadere polfit illos a nobis fiflas, cum illorum depofitarius fuerit idetn. ule populus tam nobis inimicus t Sc infenfus. Iftj Hiftoriæ ergo,, antiquæ ut Mundus, nobis pervcittac per cotubnrem, et numquam, inierruptam traditio. nem per totun» curfum annonun fex mille, firmiffime' vidctur irmixa fides > quæ ei præftari debct ; co magis, quod nullum abturdum continet, et mirabili patenmmc moiio omnem nodum hujui jacti folvat > et ex Ab ifta ergo. doccmur, Dcum poft creatum univerfum Mundum, creafle Adamum ad imaginem, et firoilitudinem liiam, uti et Evam illius uiorem. Subieciffe illi omnem terram cum fuis viventibus.. Pofuifie eos »» amacniGimo Pomario, ut ejus fnitlibus. vefcerentur. Vetaffe iUis unanl iblam arborem, ne de ejus fiuttibus cojnederent. Et quja erant ad imaginem, et fimiliiudmem fuam, Sc univerlæ Terræ mandare debcbant, cos reSos, et fine ullo malo, neque defeflu animæ vel corporis creavit, Bc ideo nudi vivebant fine ulla embefcentia, nam in illis non erat malum, neque corporis defcflus, de quo erubefccre potuiffent Diabolus feduxit Evam ut coræderet de illo VEiiiii-'» ! f"SB"endo ab illo fcieniiam boni, et mali eam haberc jatuuTc, et ideo Deo æqualem evadcrc: Eritts fism Dii fiiintct bmum, et mdum. Illa poft comefum fruclum, indu. xit Adanj ut idem facerct ; fhtim poit illam mfraflionem diviui præccpti, erupir in illis crubefcentia fuac nudii.itis, et ideo ambo fibi feceruiit ptri^oinata t foliis irbornro aii tegendum fua pudendl, In -|»«iam illorum deliai, hoc clt mali, Deui ejecit eos ex illo amæno Pomario, et prædixit illis omnes labores, et mortem, quic ab ipfo deliflo cis fuperventura erant. £x hac ..hifloria fuuus piincipio noftri far-ri Codicis fcripta, Sc lucideutius in aliis cjuldem libri locis explicata, confiderare oportct ; quoil illnd «ririj fnut Dii, cujus blanilitiis aCL-ili tlli nofiri 1'rotoparenies, a creatione recentes, malum in Mundum intrufeie ; nihil aliud fiiit, f xxvn. ) quim cortfufio ideæ Creatoris cum illa creaturæ, ficut ipft eianc. Nam memi Adami ex nihilo erutæ, exercendo intelleftum, ideæ primura obviæ fuerunt illæ, fui ipfiui nempe, et Dei. Ulius, quia corjfria crat ; hujus nedum propter confcientiam, quæ cominui ei fuam propriam deficientiam fuadebat, ideoq; illatn animadverccbat ut repræfenrantem eum, qut ipfam creare, quotidieqUe confervare pottiiifel ; fed etiam in primo [uæ creatiunis moniento, clari, explicite, ac dire£[(: intclleflum cognoviffe Deum, utpote ab illo perfcfla ratione præditum immediate creatum. Exercendo poftea volunrstera, primus a£tus, nulli dubium, qiun fuerit illa naiuralis propenfio trga femetipfum five amor proprius cuique menti infitus. Ifla ergo voiuntas, fivc ilte amor propiius, eodem tempote quo fe exeruit, has duas ideas, quibus innici potuifiet, ab intclkau habuit, Voluntas veri, cum in hoc fulcimine regi debuiflct a vcn unione quam tnier fe hæ duæ ideæ habebant, ab ilk fcjlicet neceffariæ dependeniiæ crcatucac a fuprenlo faclore, in «jh» fuum reperiffet verum fulcruia ( quia femeiipfura amando, eo magis Creatorcm fuum, atque Confervatorem quis diiigere debet ) temere utramque conjurixit, ac fi effeni ejufdem naturac, 8c identitatis. Et hoc pafto creatura fibi blandiens, Deum pot, fe'fWri.fe «edrdk. En igitur primui error in Mundo, 8c una fimu!" ongo peccati ; itaut difcerni nequeat, uter primum fibi vindicct iocum, alteriui cum alter caula fuit. Nam hinc dici poteft, amorera proprium f_fle, qui halce duas ideai lila falfa ur.ionc, uuaoi t tcntiam cognofccndam, ac ei veluti noftrorum deflderiorom iini innitendum, in fuperbiam a nobis veriitur illam, ut ea folum obleflemur, eague ut aliis ingcnio præftantes videamur. Sha- J Suiroe mari magno tutbantibus tcqxats eenrit E tcrra magttum altcriui jpctlarc labarem/ Non q:iia uexari quemquam eft jutfnda noluptat, Scd, quihm ipfc malis carcas, quia. cernere Juave tjt, Cortcupifccntia ticiilurum. potdl ilici rivus antecedetitrs, imptlkn; nos v.tnit.ttt: d!c fcienies ioiinm et malum, ut formcmus icilicet ilhs fitlliis, atqne pemiciofas fcicntias vcluti M;;iam, Sortikgia, Altrologiam, quam Judicia. rijm appdlanr, Divinationcm &C Sc illas vamflimas Alchimiæ, virgukte divinatoriæ Stc. quibus addi poflent etiam illæ invdiigariones, et inventa ordinis, quo Deus creavit, rcgitque Mundum ; et eorum qua; iunt in Luna, Jovc, Saturno, aliilqne Flanens ; qnid fint Cometic, qnid Elementa, et alias htijulmodi inancs curiofitatcs, dc tjtiibus jnre Xenoplion (li) Socratis nominc, dicit: Isidcm eir:.m { ktino cnim fakcm Icrmone brcvitatis cauf» verba ejtrs whibco ) qui lie rerum omnium itatura folHci.Tc^^^Vl^Ju 'fcVpt 'Z vsrt, nlis ntba untquam' movert : bts emnia tum ortri, tum intcrire ; aliis nibil umquam, ncc ottsm, ncc interU ti. Præierca de his illud quoquc confidersbat, utrum pcrinde se illi, qui rcs bumanas difcunt arbitrantur hoe quod didicere, lum fibi tum aliis, ~ quibufiumque velint, fe fa. fic et illi, qui res drvittas fe, po/lca quam cognoverint, quibm r. fingula fiant, cffciluras ubivelini, -j jperenr, que babcitnt fcire tantum, qua patlo reiutn hujvfmoii fin- '£ fimilia. An e/ufmodi quiddam ne quidem jperent, fa cmpirum vkijfitudtnes, aliaque, fi quo fii opus, l ' ' n jperenr. gulas fi.mt, De illis ignur qui hæc traiiarent, bujufmodi profcrcbat. Talis Lucnt.lib. ...dcRcr.Niltir. Lib. i. Mctuor;LliiiULQ £tlit- PjriGen. Jolittnd^ Lcuticbvii Amctlttrni. Talis concupifcentii pfætere» nos aJ avaritiam impellir, cupiendo per ipfam divitias, et quam raaxime poflumus, boria hujus Mundl, quac ne quidem defideiium noflnim explent. Concupifcentia vero camis, cft illa inhæfio fenfibus externis, qoi perpetui mentem noflram trahunt ad voluptates, Sl oble£lamenta Guftus, Odoratus, Auditus, ac raagis ad ea, quæ proprie carnis dictuitur, quinquc denique fcnfuum cotporij. Qui haud mali ob ufum, quo- a Deo nobis donati luere ; licuti ne quidem mala I efiet voluplas, quam ab ipfis experimur, fi eam ulti. mum nollnim finem tion emceremus. Ac quia ipfi pofl: Adami lapfiim, non amplius intelleflus luraine, quod obfcurarunt, reguntur, nos fuis voluptatibus folum occupandos impcllunt. Explicita mortali concupifcentia in Adamo relifla poil peccatum, fupcrell nunc videndum, quomodo ab co ad nos omnei permanaverit, ac una fimul cum ipfa, infirmitates, dolotes, univetfæ dcnique corpo/eac aflliftio Ad hoc infpiciendum, nullus conatus, oulla demonliratio opus cfict, cum in omnibus cafibus peculiaribus experiamur, fateamurque. Nam fi vivere inordinate, in temperanter, difiblute, alicui pedagrsm attnlerit, qui motbus articularis inde ab eo ad ejus poftcros ttanlierit, hujufmodi tranfitum in dubiom non vocamus, nec admiramur, fcd ftatim ejus, ut morbi hæreditarii, necefiitatcm agnolcimus. Idem contingit in calculorum morbo, peeloris, venereo &c Quoad vitia vero, ieu mala mentis ut funt concupifcentiæ, quot gcntilitia in Familiis lempcr liabita fuere, Sc nunc habcntur } Qaitdiorum afperitas, Tarquiniorum fupcrbia in omnibus innotelcunt Hiiloriis ; fcd quid plura? nd integtas ufque Nationcs pcrmanare. Cui non patet Græconun infidelitas, Punkorum pcrfidia, Afianorum moUitiei ; et de pravo pravo Creterdium ingcnio, illt Pocu a S. Paulo citanw, cicn : Crtttnfei mtndatti, vSntrtl pigri, mtUe ttftitt. Quid igitur mifum G dcpravaiu noitrorum P.-atoparcniura menubus, carponbufque, ad nos omnci eorum nula, um mcntis, hujus inordlhationis illos puderet, camque contexsrerit. Exindc prima defeclio proprii corporis ab iplis Piui;enitoribus . Quæ lamen longe major in gentr.ubriis dIilervatur adlu, qui tanta corporis perturbalione fii, et ab eo vehemeniius ad animam tranfit, ut eam tunc quafi phrencticam coniiderare . licet . Unde dnplex illa perturbaiio, nempe corporis, et aniniæ efiecit, ut Democritus, Hyppocrates, Galenus, omncfque tam veteres, quam recentiores Medici, hunc ailum, geneialcm convulfionem, et Epilepfiam appellavcrint . Et Alexander per hunc a£lum, luæ htimanitalis infirmitatem nofcere fatebatur Cum per hunc atlum igitur ita perturbatum, ita incompofitum, poft peccatum generaius fit homo, quid mirum fi. ejus corpus necefiano corrupium nafci debuiffet l Hanc concupifcentiam per generationis aftum nobis inditam, Nutrices in pueris magis confirmant, adaugentque iliis lafcivis bafiis, a quibus eoncupifcentia camis teneliulæ ætati vehementer imprimiiur ; illis in parietem puliationibus, et in quodvis aliud corpus, undc matum fenfit infans, vindjitæ fpiritus in eo alitur : aliis quibufqtie modis, per quos Magifter meus Gregorius Caroprefius, omnibus leprem peccatis rnortalibus eorum mentem imbui, oitendebat . Exafta vero pueritia, omncs, qui nos circumftant, quid aliud agunt, et couamur, nifi 111 nobis concupilcentiam magis, magifque incendere ? Datur nobili puero bonus Reaor, fed ifte eritunus inter tot, tantofque alios, qui defttuent, quod ipfe ædificare vellet . Et mhilominus ifte bonus Keflor, quid in eum boni inftillabit :' Urb.initates, honorii ftimulos, omne denique mundanum bonnm ; led ncmo enm alloquitur de quaerendo vcro bono, nempe Deo, pro fua- Refponfo tribus Baelii difficultatibui. POftquam praefenteni noftrarum raentium eorporumque flaium agnovimus, et exinde veram cauiam infirmitatis noftrae volunratis ad bonum, tum fuae inclinationis ad malum, aliarum duarum Baelianarum difficultatum contra divinam providentiam, vanitatem oftendemus . Cur fcilicer Deus creavit eos, qui damnari debeant ? Et cur poenac reproborum aeternae ! Qiiibus ut refpondeamus, etiam ejus tertiam qurrimoniam adiungemus, hoc eif . Quare nos impeccabiles non creaVerit: Cujus futiliias, quamquam alibi oftendimus, hic tamen, eam aliis adneclendo, eo ntagis patebit . Quod ad hanc igitur, videlieet : Quare Deus nos peccabiles creaverit ? exclamare cogimur . O fuperbia humana in quam demiflionem, in quantam abjeftionem teipfam redigis I Tu in illo trlth ficut Dii, Deus eSe votebas, 8c nunc in viLem nuierinc conditionem te intuere coniendis quo luam pravitatem excufes . Ergo nec libi eleflio nec voluntas eife velles, fed inflar purae machinae abique principio in te, et ex temetipfa, operandi ? Quod ad alteram, cur Deus nimirum creaflet te, qui damnandus ens ? En aliam abjeflionem prima viliorera, fcilicet velle ex nihilo non eduftum fuifle; cum ultimum omnium viluTimum fit non efle . Sed elto tihi minus malum non fuifle. Ergo tu Dei pr.id;iu«i:im irtro ! t -i„jrj ea parte tanium aifeftas, ut ei infultes. Sed cur non ufquequaque? Deus enim quoque praeviderat fore te illum, qui lua fola voluntate damnari voluiffes, ejus munera, omnefque graiias refpuendo . Ergo cur Deus in nihilum te relinqueret, quem ctiminofum, Ibntemque in fua mente viJtbat, ideoque illa, quam tu gnttiam credis, indignum ? Hoc non crat infortunium, 3uod ttbi aliunJe venllTct, fed illud a temetipfo par»; i, ac tutc ipfe voluilii . Sed ut tertia evanefcat objcclio quoad poenaruro aetemitatem, ac pariter ut penitus concludatur reiponfio hifce tribus querdis, quas ranrum reprobus aliquis in medium' proferret : Demas Deum ufque eo defcendere f ut huic rationcm fuam probaret, ac propterea ei di Quod ego te impeccabitem non creaverim quereris: id perinde elTet, ac fi tuie voluntaiis me finem uliimum faceres : peccatura vero temetipfum . Si igitur ribi jam adulierium aliquod commiffuro dixiflcm, ui me tuorum defideriorum, Sc non re ipfum, uliimum finem faceres, negafies utique, pravam illam tuam concupifcentiam fecuturus . Quod et reipfa probafti, quia ego debitura, imo veram utilitaiem tuam in faciendo me ultimum tuum finem, et non te, non deftiu te monere, urpote qui non mihi inhaerendo, in malorum bacathrum niifies . Hj; fatis fuperque le monitum voluit itle ftimu. lus quem dum peccare msdiiabaris confcienriae tuae indidi .- ergo lu iili obiiilens, impeccabilis elL - noluiili, Idemque fuit quoiies peccalH in gratiae coniempium, cujus te participem reddebam eo ltimulo, cxciiar ; qnamohrem ifta pocna fenftis cft ubi a temciipfo. Illam damni, carentum lci- Iicet mci, « qtwjnr vnliTii 1 ; tlanus pjtei, relpucndo tneum aunlium, faciendo ic ipfum ulumum nnem, ac res, et bona Munc.i, cjuae fpeiabas tibi fatisfactura . Si jpiiir Ipicvilli nic, me abjccilti, c.ir quercris nic abs te ncn pnlTilc-ri ) Ergu tu icmei in tot, lanufqae poe- Cuni ailem irjiena iinperium q.iod in te tfuie illi d;di- fti, acquiJieril, cur eo quaens a me iilam Ipohari 3 . Scd efto i]iioJ epa vehem ; nur; quaero al« ic, an fruj fa;irc veiis ? Ccitc quad non, relpr.ndcbis : cicmm in lali ftaio curr. te ahjccilfes, recelbtio ila rcipondere jJebcs quandoquuiem, Ii uun oIitti hjk jn ptrfcflo m- S. V.irJIT. ir, Ep. 'ol.rin. np.4. fub ijm cfi Aiwr, fMtw al, etol,Uf„.„,™ ( f. ) IUIU TbS. diflerentiae aequilibrio, vel m ' e, vel te tuoram defide- np/um finem ultimura faciendi, lancem nihilominus ttiae eWLon.Jad tcmetipfum impuUfti, fc conlequenter ad res mundanas, «que corporeas ; qualc robur nunc am- plius m te remanet efierendi lancem iliam, ut in par- rem meam potius propendeat ? Imo tute ipfc extinxi lh Hbi vim omnem, omnem voluntatem redeundi ad me. Nam fi in primo aftu pcccandi ad tc indinare ma Ittifti, in fecundo, huic tuac inclinationi, cbltinationem. adjtciens fufiinendi primiun, uti faftarn abs te - in ter- Mo, obliinationem fecundi, ac ita in omni momento- novam femper obftinatMiiem. addens, ilia infinite fortis' ac aiuturna erit in.te., Iblaque propterea. voluntatemi cuatn occupabtt . Nam tu ncc amplius leirjfum amas «que res Mundi, imc- eas, teque, tamquam poenu! nm tuarum caufas odio profeuueris, ac prlfercim mey 7 «tinflum V1 dere vdies ; itaut hoc t,bi folura il „ r™ 'f' am Sed 9"°™do me conficere, Sc conlumere poflim J Et f, id accideret, non ideo te tuis poenis eximeres. Ql,* crgo r „i„ ne p oei „, tuic fi nem Uaoebunr., tc aflum illum carum euutm infpcnfi.n pru . fequentc ? Si aeternus Mc tuus aflus, aeterna quoqua poena tua.ertti, Pofiquam iftarum ohieaionum.cqnjia diviharn Providentiam; niUUratcni oftendtmus, huic lermoni tinem faciamus apenendo, cogirationes ipfas, quibus iilae objeaiones inmtuntur, nobis utilitati fore, fi £ i s non ut difficul- lattbus ad infuhandum Deo, fcd ut mediis ne eum of- ftndamus, aut ut commiifam offenfiim cmendemus uta- Si igitur impeccabilis effe velis, pcrfeaionem hanc, ne ti- hi a tuanatura elfe citpia-;; liip.-il.iilimum t -,iiin loret hoc deftderium, velle nmwum elfc Deo fimilem . At quo- nes a concupifcentia tua verfus res crearas impelleris fac tibi in mentcm veniat, quod iplis imbecillioribus :xplendis tuls defideriis, tu praecipitatus in miferiarum abyffum invenieris ; ideoque tunc ad firmum fuicimen, verum folamen Dei eonfugias, oportet . Sie lacieni in omni aflu, ad vitae finem ufque te non peccantem in* veneris, vcl faltem graviorum facinomm immuncm ; ae «tiam poft mortem, impeccabilem, fi non natura, fed illa quadam gloriof» neeeflUate, quun tibi tua reflantio virae quaeGvii, concupifcentiae viriliter obfiftcndo. JJt autem tibi contra iplam conduplicetiiur auxilia, unanl maximam acternae damnatiDnis miferiam meditare, in Cm ipfamet concupifceniia, tc praccipitem dabit, qui» via effugies ilkm, et non eo vano, et delperafc» deGderio deprecandi, dum pateris eam, quam tute ipfc tibi coraparafti . JJt autcm poft eomminum peccatum refipifcas, bonuni tibi erit optare, tc nalum non fuifTe, qui tam maximi m. grarus Creitorem, Confervaiorem, ac Redemptorem taium offendcre debebas . Quia hoc defiderium etfi effo- _ flum deftruenui ic, habete minime poffit ; habebit u- rorem illius, atque hine placandi Dci ad vcniam tibi: fcd fi hoc defiderium, in alteio mundo expeilabb haben- dum, nedum inutile, fed vanum, defi) eatumque perin- dc, ac primunr, cxperien. F I N / S. Principe di Scalea, marchese di Misuraca e barone di Morano. Francesco Maria Spinelli, principe di Scalea, Scalea. Keywords: bonum, ‘il bono’ the good, filosofia degl’antichi, vico, doria, la filosofia degl’antichi. Refs.: Luigi Speranza, “Grice e Scalea” – The Swimming-Pool Library.