GRICE ITALO A-Z R RI
Luigi Speranza – GRICE ITALO!; ossia, Grice e Rinaldini:
la ragione conversazionale e l’implicatura conversazionale -- del cimento del
Lizio – filosofia marchese -- filosofia
italiana -- Luigi Speranza (Ancona).
Filosofo italiano. Ancona, Marche. Studia a Bologna. A servizio di Urbano VIII, ottenne da Barberini, nipote del papa,
la supervisione delle fortezze di Ferrara, Bondeno e Comacchio. Insegna a Pisa.
Amico di GALILEI e BORELLI, il quale lo soprannomina Simplicio per la
sostanziale fedeltà al LIZIO. È in corrispondenza. Uno dei soci fondatori del
Cimento. Tuttavia ha numerose controversie con i suoi amici e con Redi e
Ruberti. Nonostante il conformismo, si oppone alla teoria della virtù zoo-genetica
delle piante, sostenuta dagl’altri accademici del cimento, precedendo Malpighi
con l'ipotesi che anche gl’insetti delle galle nascessero d’uova deposte da
individui della stessa specie. Insegna a
Padova. Saggi: “Philosophia rationalis, atque entità naturalis.” Un'altra delle
sue glorie è la sua proposta di scala termo-metrica utilizzando come riferimento
fisso il congelamento e l’ebollizione dell'acqua all'ordinaria pressione
atmosferica. Prropone di dividere l'intervallo in XII gradi. Altre saggi: “Opus
algebricum” (Ancona, Salvioni); “Opus mathematicum” (Bologna, Dozza); “Mathematica
italiana”; “Geometra pro-motus” (Padova, Frambotti); “Ars analytica mathematum”
(Firenze, Cocchini); “Ars analytica mathematum” (Padova, Frambotti); “De
resolutione atque compositione mathematica, Padova, Frambotti, Philosophia
rationalis, naturalis, atque moralis opus in quo praesertim physica universa ex
accuratis naturalium effectuum observationibus deducta et ubi rei natura
patitur geometrice demonstrata exhibetur, Padova, Frambotti, Ad artem quam ipse
conscripsit mathematum analyticam para-lipomena” (Padova, Frambotti);
“Commercium epistolicum” (Padova, Frambotti). Redi scienziato e poeta alla
corte dei Medici, Lo sviluppo delle ricerche sulle galle, Redi scienziato e
poeta alla corte dei Medici Pighetti, Il vuoto e la quiete: scienza e mistica:
Cornaro e Rinaldini (Milano: Angeli); Dizionario biografico degli italiani,
Roma, Treccani Istituto dell'Enciclopedia Italiana. Museo Galileo di Firenze.
crjuairKpifaf/jfrox, et quanta sit roam necefinat. CII ani)iu/r>orrpro- dtni
m Ut ut NATURALI tr nrmenlir/anNJliu. SONI auccin nomine dd>et intelligi,
quod auditu percipitur ciim omne id fomnesse dicaturi noo umen 1'onus omnis cR
vox sed Uleunu uti modo qui animalis orc PROFERTVR. Sonus emm ex corporum jacrirque
perculEo-ne muhiriril efficitur} TONVS tamen ilJe dumtaxat qoiab animali
eftcitur non modo quocunauc> sed ons prolatione vox nunc upaturi 6c iure
quidem per suturalia dicitur instrumenta formatus tum expiicacioois maions
gratia tum etiam sonum excludendi CAVSA I qui cUi forfan ore ab aminali
prolatus nono tamen per vocis instrumenta fbmutus fit > ItekaiSr Multa pottd
fum ad vocem est brmandam inAru- uiuBe- mentanatur x; PULMONES videlicet guttur
dentes u W . lingua labra et cetera. Equibus LINGVA prarertimen qu cii varia
fui rexione» txKitioneque et ad palatum dencc t^ que conhmChone acrem ex p^ote
in os vitali fiicul- cueitae vsmucf atqi pulmoni agitatione deducum nrietate
mira franzit percutit atque componit. Ita voce tn tuodotatur ac tamas vocum,
vcrbonimq; varietates e^rmai . Hinc mirabilis illa verboiunu» copia hinc magnus
eloqueittiz thcfaunK. Tocii diVox autem vatiam atqve multiplicem fafaitpar-
Bifioin ciiioneui elini pnmd dividatur in illam quf NIHIL SIGNIFICAT }nfcdulitz
ac ARTICVLATA sic homini propriz st exteris convenire non poflint. lu qurdem
philosophus T'uces inquit nrat nimiruinfi; na earum PASSIONVM qtu; SVNT IN
ANIMO per passiones incelli geo mcmis CONCEPTVS. Hxc. tutem vox quam homo
quatenus rationis particeps sibi vendicat propriam rc dicetur, qux mentis
CONCEPTVS poteA imnifena- rc £x his quidem intelliges quid mtcnltdifitiir.i- m$
imer sermonan sonum et vocem i naaifenno quidem cA hominis vox animalis sonus
autem corporis. Agd nunc quanta sit vocum vtilitii quancanecef Vnluu fitas paucis
aperiamoj. Heraclitus eivsqve iorcs cq iorum numero CRATILO putabant verbis
nihil exprimendum sed horum loco digttts geAi- bufque manuum ad mentis
conceptus manifestandos vt endumi non quod voces aliquo iiabcteni odio sed
quoniam nihil Aabilc>nUuiqoc firmum ARBITRABAMVR quin omma in continuo efie
fluxu dicebant proinde- 9ue dum vox profenur quod exprimendum crai>cran !uAe
putabant. Non inficiandum fanc quibusdam SIGNIS hominem Homine ad intimiores
animi SENSVS ex promendos indtgerC. alinumio cum nihil poiTit interius latens
ac in mente regium Tmint NOTIFICARI, mfiali cuius REI sensibivs opimlationc fi-
animiqut ue przfidio. Hinc fiinum ejl illud, quod prtttr fui agnitionem, quam
m^rrrr sensibus, facit nos tentre in cognitionem ALTERIVS. Vt vox iAa»lJowo»praterfpe.r
cicin quam imprimit in auditu tanquain lonus nos in alterius pma in humanz
nanirx cognitionem deducit. HuiufnKsdi proinde li.um dic debet vt, co per
sensus cognuo dcocniamusm cognitioitem rei etim qua SIGNIFICAT signuiv fiabci
connexionem. Iu sit VT SIGNIFICARE non fitaR quam aliquid aliud a se diflinCtm
cognoscemi reptxTcmaiO. Quam ohrcir jdco^noscentem fotciuiam cmrcprxfc, H^ai
quara reptx- sentatiorji hgii».n TamcUj I\-. r purr, cn cogitari. Wv'aVi‘n
mienram ft VOX, Vx A H aiuH Ctreli Reiuliim Diprtttunit DuUtBic. tnleii
conceptnm tlteri d atque ngiuBcet vt funt oculi manus et id genus aUa tamen
inter omnia Tcrbii princeps debetur locus aim his qaio quid humana mens
perceperit longe melnis atque commodious quamc cemiignis eaprinu» declarari qocpoint
Veees ad Voces ad resnianirrflandaaomnind Becclfanarnon m mtnK Tunt cum ad id
non mediocri tu opportuna itgna repelcftarvd a riantur; nemini tamen
infictandum idonea przler o inA tim ad hoc munus estc inArumenta, et forfan
etiam necedant jptilTima, cum longe quidem facilius atque com II roodms,
quaccunque concipimus ammoque gerimus per voces qudmperalia Agnanobisliceat
explicare. fi Kakt lotera in vonbus momenti sti ad CIVILEM vium ducendam
neminem praterti si non nihil ad- phirimBttcrtCTit non par lim oblidlam emiquem
libet et voca-qaeetMa. Ji fennone delumcrei itemque ad amicitiam societa-
cit.adci- temque exercendam conducere addocendum ad btkn vi intenogandum
jaddicendum ad urxcipienduni ad ttoi de finiul et ad petenda consilia conterre.
MuiIhI WiJabtiia denique vocis potilTHinim humana qua hanlMa caterorum
animantium voci multis nominibus ante- vocu e6 ccliie videtur indoles atque
NATVRA. Hoccnimmaditie. xinia, si corpusculi moJcm exiguam respicias{h vana
admodum pro varietate singulorum h litauis in primis htcdrnique fuir m
teneritatis ac mollitudinis maxime enim Hqgitur frangitur ac Ace- tur niht!que
pluribus flexionibus prpeipue in cantu commutatur nunc in longum trahitur
continuato spiritu nune variatur infiexo nunc conciso diiUnguitur modo falsis
voabus mollitur modo entis atque severis intenditur quandoque deorfum a furo-
ma vel Ultuj vel per gradus prteeps ruiti non rard fiurfumahimo pariter
attollitur. Nedum autem vtilitas verom etiam neccesitas vocum cA explorata sine
ipsis enim haud fieri potcA » n anmd ienla» atque conceptus hominibus loco
quidem ab semibus traCfuque temporis futuris manu Acnnjr quod scribendo verba
literisque CONSIGNANDO ailcquimur iac id sine vocibus obtineri non potcAj quid
cmm liceris CONSIGNAREMVS antmraUont vocibus pgncatiocoKHtmat i Vletib. TT
Veteres ilioa philosophames Heraclitum Jl CRATILOk PITAGORA CROTONE CALABRIA
omnes dcnwniia t mut no cyt .t VI dicerent NOMINA fuifle REBVS i natura im- n
na te pofica et rem vnaroquamque pro1'ui conditione for boi a M tuam luilic nomen
vun et efficatiam habens ad illam tia etireprimendam ainue repryfenandaro vc
sapientis ft irapofinmnus videretur mud nova rebus IMPONERE nomina sed cuique
natura tributum peculiare et prerium inquirere. Hermogenes contra SIGNIFICANDI
VIM omnem in vocibus hominum voluntati penitus reterebat acceptam mhilm hoc
tribuendum natur potans, cum fonuito singulia rebus nominu quoquO lugula tuerim
imposta. Vocet nfi Voces non omnes vnms modi fum; propterea quod alique
vtfufpirta GEMITVS Ac. qus nimirum arti- vomIib ifon sum non ex homrnum
IMPOSITIONE ariiom. Si sf2tuue Sed fui NATVRA SIGNIFICANC. Arcicuiaesautctn que
Ium» non ucm SED EX HOMINVM IMPOSITIONE ac placii Oi quod AriAoicIci eleganter
exprcAti diccns nomen signifitut steimditm fUettum y nwniam natura. MminM
nidlam. x\i\n, CnmUoraiiotfl SIGNIFICAT significa UtunoH iUinfinmcnumt
stdstatndm fiatittmi In quo ducem habuit PLATONE apod quem lo CRATILO hzc eadem
exprcAa legimus. Ab his nec facr Paginz dtflcntiunt in ijs enim cA feriptum Dnu
om^atf>iii Rtfnrra4d^dosqu« placuerint nomina rebus imponeit. Et certe si
res quolibet ab ipsa natura suum obeinuififet nome nulIi dubium quin omnes
populiinationdqs omnes eodem non nncresiiias appcilare dcbuillcnt. Quod a
veritate quanrurr sit alienum cuicunuc cene perspc^um animaducncmi rem aliquam
duicr-fis nomirubus APVD DIVERSAS GENTES atque rutionec exprimieandem itidem
vocem vel in diversis linguarum generibus diversii penitus denotare i vel in
vna j quidem aliquid finalia veru NIHIL SIGNIFICARE. Ineo em etiam IDIOMATE frequenter
aqumo ex voces occurnint qus abfque omm PROPORTIONIS fundamento diversa
SIGNIFICAM; sic etiam voces fynonitrx ncnipd fie SIGNIFICATIONIS ciusdeiu quam
vis vocis subAantii dil-fcr.'m. Tainctfi autem res ita fi: habeat non
tnficiandum MulniOt tamen multa quidem cAe nomirta determinatis rebus
SIGNIFICANDI simpefiu non temere amue fortuito sed dati opera et ex in Aituto
quod arnnlle Platoni ttne-mori literisque traditum cAjidque sicvsurpauduin
mulca fcUictt nomina talem ac cantam cum rebus conucnienciaro ac proportionem
obtinere vc ad ciprimendas illas pre cztcris idonea line Neque hino aliquem
admiratio subeat inam esfi LIBERA VOLUNTAS libera cC-s stomina rebus poirme
imponi cognitis tamen rerum naturis et proprietatibus congruum ac idoneum nomen
l'cicc qui singulis imponere datum erit } Oc cenc hoc sapientis ac prudentii cA
munus isenia ciim rerum naturas probe cognoueric confemanea consruentiaque
nomina ad tllas denotandas prudenter feliget etc profeCld nomen iAud lebemah
zpnd Hcbnros Deo Optimo Maximo congruit appnmc cum quod cAa fi; ipso et
Derfuamem fuiam quod r qucnecefle cpic necvnquam delinet et cetera. A tbns ac
origo lotitii esse cuiufino Deus eA significac. Nominis ad rem iAa proportio
contingit vel per Noiuis ETYMOLOGIAM in eo confiAcmem vtcum prius fuerit ad rem
nomen IMPOSITVM ad quid piam SIGNIFICANDVM fiini- ledeinde nomen ad rem itidem
fiivilem denotandam ad hibeatur quamuis eo tandem deueniendum vc nomen citra
quam libet ETYMOLOGIAM AD REM SIGNIFICANDUM vsurpetur. Ica quidem Logica dicitur
a Itigot Physica i fityfu “homo” ab “humo”, et id genus alu. Eli itidem aJiud
vnde proportionis ratio nempe nominum cum REBVS SIGNIFICANDIS cognatio quadam
quae penes foQum attenditur propterea quod tnultxltinc voces humiles atqfue
suaves ad res qualdam prxeipud SIGNIFICANDAS talis conditionis idonea. Alta
vera alperiores naturi func quaadrearcpr encandasinquibus alpehus maxime
conveniences lunt ac oppornuue. t^id SIGNIFICAT hYoeit, cui, et 4fuidf
SIGNIFICAT. Tria igitur in praienda sum consideracu dignissima. Et quid sit
vocis SIGNIFICATIO A: cui ngo aaS fiti.1 1 et quid penpiam SIGNIFICETVR. can Vt
ex ocdixri prund tnepte admodum quidam Digi!ijccj !:v CjO( Nihil flBM>cc i-
fiuScMit nisi, si SiSi»Tmt4i: jf ii|^1SIGNIFICA n^aiKli^ ffi obcitiBa m:; ti
prait ai(lAg|Acarefio (eir Ideoijircr rproirrifniu non uciiQsipdcoAofcamu$>
itdur isio{>t>(!o;oiucartFrismamft^cu]us. Non inficiendam tamen i vsii
venire po(Tc, ut re ipsl protcren et Attdiwafeidem; cum po(ntquiJ)«anieA>
(ib.CKcna/eiHi VDci. Gttttioociudai dcducttur quod torfan ex cum animo Niptf et
u^ueTnfiab inexciderat Nd: idctn de protcreno; oiiliuwmium j. jf» ad oinuihisf
d)or» dum enim hica hi loquiiuti «eirfu d4Curto:; niti- ac notimin habnc. hac
prxtcritdj nom rmiOU ruiTiHrntiririrni ffl(, inctuTdcni rcinocitiam dedaci- i
quadam pro. Setinoirailmvocibutabiblai poteA quin &; noti- lkttv
ttamiho)aitclo]ucntis et rem crprcflani per 4 rriiiflitp volita ffioCTi^W
IMPOSITA nec non supponit icuniquilqucderccogmca Icloqoi cx- vivi dif
.Aie%uiAea(a tealdIi eliquciu rcspectanrcoi> iHTicntii cognolcatjqao nonimm
critd philosophan-ieA, qui JteefiWi xubil igitur uuimui tium animos dubitatio
subipde rciignihcau pci vo-fc i»o(kiI DENOMINATIONEM i^defunipiain Igiuticarc
qupar, exquidem habft I vimqt J^i^rcndum obuocti vt homi 9am iuiiTc deum
aliquid (tbi denoti- I illam proferat vocem illud idem imeUiga? »* ;%e£^alem
eilb DENOMINATIONEM rccdaderiuatani. eandem per cari cum quali vir- )lcat in
voce relatio- animo gignendam. cem nito‘-c InfuJ quibufdam est visum per vocci
prinw incn T tis CONCEPTVS secundo siiplar SIGNIFICANT ciimpotiils primo RES
conceptas SIGNIFICANT ex iAiininduitUi, 51 quod degatuer apud Anllocdem
ARISTOTELE LIZIO PLATONE expressum iegt-uppoaa 1 t l inquit 1 jScri nm potffl t
vt rct ipsi frtenltt dtfputmui nominthu ytmirr fissis. Putalwt enitn aflumi
nomina ad RES ccmccpras DENOTANDAS quod comprobatum inde pariter inrclligcs)
qudd primus humani generis }»rciis animalibus nomina quidetn impgfuic»
nominibus qupfuis animantia cunela nun cupauit icxquu hicilc tnicUtgcs
nominibiores ipios Agnihcart. In hanc autem Imtcncbm adducori quoniam id
sx>t Ibo af pnrad SIGNIFICAT ad quod prirnb DENOTANDVM itutionc liominum
lini imp a Prnnd fune autem J voces impolioe ad res SIGNIFICANDAS has igitur
priraii Jj icmrmtono- Jiwfenir^lii^tr^» expU- e -r- X SIGNIFICAN. oho.4iiilhJ
£t oend uoctbus id prim^ SIGNIFICARI putandum iin ctiius NOTITIA
iuiiiwncdt2ce»^ moqocno sillxdcdu- Aluadd» steodum proptetta ia eunt.
Jdporr6funcresips«>hx promdepfiu) 6%ai» ctu r. physice cognitio,
SIGNIFICANTVR.w*„ nt concrcttone mate- QiuU ade6venim ut etiam
voecsantmiooeeeMv Vm c aiiii riamininierfo>ni vox DENOTANTES dirc^c
tesngnthcare dicendsmtiotuonaafifai. Jt^propterca-tamumcioon- enim cognitiones
concepcufuc cognoscimus vocibus SIGNIFICANT qqptjiichgi Bipriiis causa mentem
auutimur ad ILLOS SIGNIFICANDO sicauc non fccus acre omoqfdi eaqtit hic enim ob
vocis in liquz res cognitu se habeant atque ad cocognitio apHpiBii j&cftAa
quwdeipnis Conitioneha quatenus rescognicacA perproprium Agnibeatur Imi
bc^Mlitttuf^co nmtctde uotormallequitur. nomen. dx««i{« oiuff ^l^iscwfiv et
iMbe^CT picndumyVtvoxid (it> TatuetA autem vocibus res cognitis SIGNIFICAR
di-mM pfo nat coctionis atquin ceremus tamen id nbnfvufurpandum in uafirctn uni
Qgo tpQ ja rriCxcitarequc co i- et: comeionem ntiWaudicnttmmaU- tisuoabuscoi
Atyi gflCi" fi»IT€r. 0' iVc"’^«fa«icaoubos qip»t- in wcBtt
ilje^niinaiuili^SWcis prodii, quod ||liin quod audietj iK pnmo concepti
ct^mcioneiuc ferum vocibmn^tHcan- attingi. Careobrem i uens vt iine huiulmo-tc
voaft) ir^uat(.nuau| mirumconim loco Jubffieut Kadobic di conceptu nequit
alctri quidquam ea liqutdem est humani audicasiinc iUo percipere. lumT
intflJtgcmi conditio, vt nihil afleqtacuK^tulatio 'B*|karte autem loqumU
praeter commemoiamm^Tl^ koi coooqitwn alia indem NOTITIA, /iueconecinus,nuem
i^indtci »du»miftrantibus comparetur. Quod igitur in aho
vlunrnumappclUfaOreqairirur. Nisi enim quilpUm proW tcBucrir, quodem
cepitaiiima, linjuu rofc qyencc id ccrtddedaratc non poterit picc mirum, vo rkinaiS
ehimloccfconceptuuin rubror^antufi conceptos eaim vt ob idvenjm, quacanquc (uit
i^ib SIGNIFICANDE, iu^ tinuM pommtufinmence QiMdadcoVerum. Ttfatu ad loquendutn
de re aliqua pnchabuiflenodeiam, ied oportet ut d^^liloq armilla rdc qua
fkfcruiocDgnofcacur. Ninfor fu est de deba . rius eA animo haud Itoct nobi
perctpese, ndt quibus dam CTii'd»Ubua, prafertiin vocibus (ucrit eapreflunr»
l^unc icitur in m^iim conceptus menets vocibus iV gmhcart dicuntur hoc sentu ca
iunt VSVRPANDO, quz de vocibus dtci solcnt, nCmpc qvid d mcmiscoiv ccpius
exprimant, eorundcm qnc notufint, acli^na non ad cum modum, quo Hma remtn cHc
dicuntur, sed quaccnos conceptuum foco Tubrogantur. Hinc auditi voce bene licet
arguere cognitionem Ic^ucn ecquiTpiimcarui forcnttd querem voci rqidigTtiAcario
rc aliqua u. jn. k. nem Ignorans, certum aliqwod vocabulum proferat fr^halxiiC
quod apud alio idctermiato e igiithcationis nc SIGNIFICATIONE, tnne icnutit.
Autem n)X non velutadH«afi50atidumapta>^dutronus quidrrn profcnir
ucauibusquibuldam contingit, dum voces qualdam o^Wnunt, quibus nihil pbnd
SIGNIFICANT, cilm mhi concipiam, teli ARTICVLANS vo- mo, co MS prononcient, quo
mattr^iter tantum voces pro gnol. Icrredicunn. tuc At in audieote nullum
iap^ptam, millamuc noti ri stine quibus amdetj idque ceni de coOTicionis;c i!ur
i fluueor ad rationem quand?m rcJpexit exquafccim {uadcrcnimncun quoniam hac
potitis mmiflerio iiuf^d dum quamUmi etyrroJogiam anlam certum iiiipo vocis, IN
AVDIENTIS [H. P. Grice, RECIPIENT] meme gigni procrcaiique di; luJie «n 4f
ncndinomtnde fumplttiiionaJ raiione millam» led non tgitur hscprzte quduaii
iQa, quippe, qnxvo uuut. i, L. j-.,. T- .it- lt(cnuficaniiscrtwai»,Pcr' Hinc
etiam diuerlis concepubus, voces diversic vart^que respomlemi itari delicet ut
eadem in re, 6 plures inucmanciir rationes, secunduir qaas A: plurei conceptus
Ibrmari queant VOCES mdem plures extern, cum ijs proportionem habenies.
Nccpropre- rca fvnomniz reputanda i huius modi enim ut tint ne duin rem eandem,
Icd litcundum eaudem rationem» eundcmqueconccpuim ftgnincarc debent. AUcsefl
præter cundum, quovl trequencer usii veni- oDcepnt re ToU t, ui alius lu
conceptivex quo Tumitur vox, et iqriblu- alius, ad queinalTuinitur. Primusemm
nominis i»> iiiur araiiufjid qu potius ad itmiplam SIGNIFICANDAM luiJlc
quidem advertens. Numcnfuprfltnum profpicere, ac pronidc- xe, Dei proinde
nomine dignum exiihinamc, non^ quod hoc prorpicientiam>acprouidcntiam,lcd
No* men ipTum, cuius cil prorpiccre ac piouidcrc SIGNIFICARE vellet. ¥( tem
lUud etiam libenter adi)riam, quod »nt voces conceptoum loco fubrogamur ita pro
eorum diUmdio- ne, condhionequc voces distmguumuT. Ali igitur simplices, in
complex que, primae inteHc- coiQ adeoaS hoc etiam vocis se excenda
gni&ario, uc nedum vox polTit ie mentem redttcere, qua alioqum U qui audit
aliquando cognouiile ropponicuri etiam hadlmos prorfus incogniu
iMmifi:uaie,acqi noci are polTic Hatc tamennili rcdldduteme^eRntr facile noi in
ci rorem deducent. Htccrte It absoluid hacintcIlUan tur maxtmd fum i iTritait
remota ciim luud heri poflit, ut AVDIENDO qtiifpiamincdligacuny igno RARA
SIGNIFICATIONE j u nat^t profiuncict altq^u, t sunt parw numero; jtdd
senttrimmus totius orationis l^iiicatumpere re non pot Aitdingularumvo- cum
hgniHcadonc ignorat d oportet enim dc hac voce d no tumpiahabuffic, St ita dc
rciiq4is, uc retn int igot exprclTaoi p integram orationem, M qu?tan n nullo
modo tunc in inAte fdideat, introlpedioncrci proposit yiei si quidcm fiteUe
conhoccnmctiftivcritirenullum habet coraroerciunu, flabit in LOQUENTE, et
AUDIENTE simul ahquam cogni ciim fi prahJcric, quam tamen obiivio delcuerit,
non ruacio. titmcinrequiri, qu^-cuiufmodi fu, explicandum fufulKciat;
fed-opotxc atficiliarum vocum SIGNIFICATA DypKtpcreft. Vtautemi uuniftfiis ad
iiumis^rfpjcita-s nomHc, utS'ocibus tudms vocum in memoriam is lutMii cd.
gredum hietf c videamur, non pigebit in memonam SIGNIFICATIO reccurrat, quod
«ft eorum in habitu noti ccpnMvI. Sed q^ere, cognitionem, (fueconcc^in mentis
in non iimicuLic vltioMtuin/lr ulniiiatudifiribuiiilie sonum vocis tan I Illi;;
n nim, hiercm{igaiiicatan aumgit) illum on. mndnc- ccdanmntam cx pane loqucmis,
qu2m aumcncis, cuique paiaiii efl ) ik apenum i non enim hcct quidquam aup voce
SIGNIFICARE, nisi voce tn ipiaoi nos tbqaoRcs, et auduract iiidcm imclltgamusi
quod ne miiu debet adrpirauoncm ingerere, vorenim e> ip vnum, qua subsiiilum
c^ura in igitur imeUedus cognoicuualkqttitund in quo Vito figit obtutum
tiammbere. icdpociiumco» 4ju%haiKtuco carciJtovtamut Qlibivulc mnurum
maudiouisani- «dKwero opoim. Iu parucrfxp equisptanj umcoRmtio einmducrcj
qoamobrcni perfectcli- VitJum. Mrxioc«tkHK
dodrinaqucaicett05td(lircit>qu2RU7t- gntiicare. cA «idem perh^dam rei
co'4nitiuBcinin;'C‘ ic uno qmro iciuemi quoniam tt/i pniubere notuiaiu-
rcrc:utdar^, quiddintiu4 quefrgindctrej cAcctcla- iS«nut. oportet dc
fiwgulafu/n vocum ftffudcati auodcA tajn grqutddtcaciuaiiiin cuiiUcntlnuiion
ouiianL^ hacfaabiracpgno rc, non taiiicnneceflceit j ine (farr«diAiiiAcquc cn
icci^ ranafVcqua- a Uja- idd^c ('tfn^tdarnmvocam/umiiicieBpcnitusiroo- curfVOcancqnK-nprotvrat
»qiuedarain> peiferfam V9a*do rsc i imde nec a&a, nec habitiulU cogp^cic
t nuita. ue cor; nitioncra non pntheat ptoGsCld rem ii pcrli> wmenexillts
vocibus apud cam£pndcandivmiol daamq(icnocitiatqaflcqiiatur; ille procu!du-
C^tmiantreipil vox nullam SIGNIFICAT adtviinolHmec
biopcrfcClc>diIUiidcquerem ti^itacallc dicetur,
urtloqttonitfk^atidiauisammiiu conuemaiK 0| Voccatamcttuon poliunt
pcilediuifera audienti i luc prolati vo hucincci ligetubimiV.
quimlunottloqucnti, SIGNIFICARE jacque adedpr - AAsalis mcdli es. ut opmor
yqoidde cognitionis bemio nouamrci notinam cura aoJicna res abundo
pcrfn«dumpnrreqQi^per rpcdaooai'ucnt»prati]3rcultnnumcpo :enc rem au« fvi isip^
(tcanoneilyTcd Aad/ica adom i et exercitium lign^ Nec inconiubo |nmcul«m
ajt(.Cbmi raiAitocs» d^m vcchecn» uc eun co£oorcar)'cdmtierinoapoin i^notx>
e^a hic ell fermo: vel per raodumcxcitan- qii diexercitio. Rnamyoxqtnnhrem
prout concepu inlignihcat, tt >n Non fie impedimento ertt> in habitu
nodtia con> igitur perti^lid^quaniipfa concepta tuent jii^n i|. filUus hac
cnimhabitif vokadhdcpotefVattditmch .care poteticjquamobccm ut voccj quod non
concept- Bniiuuin in mX^tun coKiMifi: endi|ebi tantam babim mustiigobSc
noobcec|icanec perfectiuii mr.va-peteepomdediscere) l^autero fi^iiicaciore^di*
rciniiuisi«led^cotKeptumt%niticareliccj4. v'u-cetut ca«quxreuocat
inCiciiiem«qaod aiias/iocum cctcnim luun c conceptui j ijideniquc pru rnu. a
tqoepmpcdbsin fuerat. Dcrci'pondcnc}cuiuImudii^ituxiufum>casquu.^-j.:Hincf
adliqaidem iBceUiges^fktiusqQidpiafliene cHeooercc, loquir qudraltdni Bciretcdm
iliudvechiaro^iprot' £t«rtc^voc«KC(Mcepcuttmfocolubro?amur>n i''«* ”
fcae,vtlprC| Telniemepn*clcrat$fiocautcfttiddat liuiitmcJbgo* curhis mx
pcifcclioms mcnturi k- iiK0^ttx’rei./4iidiemit Bainvo cognitioncith ing> .
ponBere non tkbeamsioco tiqmdem conccpiiisim xaciqud ad Oaun loquimur» cui
uunen nihil lignifi-perf^Ic rcpfxlbicamti fubfVttuta vox impcirc Cic ti*
caxeUctt i ei oOTon^ia pc^pedb tine, aeexdorau ai^abit (^ctmdraodum
lococonccpius rem p;r« Sedhlc noniidulscquirp Umf^upcibituidubium.
KdcxcprxlcmajKiBTot itidem subUuuta pcrtlclc li mpq£ otunufBvnnrepoAitj
utaliquisuceodo uocil^ps Sc gmticabic. Ncqtiemlrum» namrocesomnem lii^ni-
veltmponctidoyVd un|dmpro^iend6 iiias»qwA. hcanfli vim hab^cdictimur.. quatenus
loco conevp- SIGNIFICASSEpoihint rcmperkclius dgttiHca» quano^ xusun
fubfUtuamdr» 'quibus natotd mamitliarc. icait u* ip&mee ct^no&ax .
rcprxfemaxc conuenit d>*"i^S cbnsqmdcmdiAicultxs mamca inen«x parte d
parucc bancueriu temrum in opere conHnnat. ortum ducem ex diverso modo
acraiendi pertedio- Si quis rei conceptum immediate quidem altcnpol ratiT'^
lKmcoerfiriorBB/&e Bdmct{bca4laodint^O) quo fcconendcxetcarcis»cmraani
felutioricrct maio m f«||Voxxei%miic3t no6tiamprxbcrepqtefi{ec(taucera xems-
ct^oremue notitiam rei conceptx ct ua Bliona mnnqngfuppctant j dc
adoftcndcndain fen- maoilmaii conceptus aDcqtu non poflex quam iit e
nuamaifirmaiuem ik ad MmoiJbandim negan- idem conceptus. Hoc nis autem de uocc
dicem im|tarncnc?»r>ediun SIGNIFICATIO vocis sed etiam QOXpcrlcCtiOfrm qujm
m LOQUENTE (H. P. GRICE, UTTERER) notitiam indu per/edbo dpt^catioms dqpc cti
(iquiJem iu»a. ceie poliet.Vndemautem m loqucntc non poHcc.
XRJiomniBinorrmucreitigniiicatxBOtitiamvoKiJia £t ut ingmuc sive arihuc tantum
abc/liutlrcqucnccr cis* mifitifoe icm ipbun percie %oihcaie dicitur, penire usu
soleat aocibosndura pcricciacnnomiam B^rtita rcidefl lUafBtl^tO
>quxmcogniuonOj ini udiencss ammuniiaduci quam m loqmntelk.
%ni/}c4Xioaeq»c'pot^^*ttendi>iicmpecIarias»acqne Qisod Plarodi l^le pcrfpc
umi ac expioraramac- 'ddhiHSiodiuTi ciBriuBjdiiluB^ufoefcs ognolctcur) cepimus
cum de Deo loqueos diceie conlueuiilct* fcppnecas iodexa conerpo^ dum pcopriou
quiddi dt^ile cliopeumi i^udlcCtu peicipcte cioqut ucid impoHibilc. A.W.- u »1
d»tl$ RrntUin^ Dijftriatmet DUUBit^, Skfr»U- 7d am«ni passim cMitingere nobis
com namcA) iit> caTu»mcnucr(>tprotuIcr(t> uodfam aJhaeai 0a
«i^fii|uisenim qui(lpiafn ocuIis vf Drpct« atque adc6in > lert quid piam
fj^nificaiunn (k; cilm concepms attcrv tue« Tttr« haud potcricemif
voQibuireinocicumal» didcocat cuius loooivudIioininesh Qiuiipodtrcmio Mt«acc6
teri pate^icere» qui rem eandem aiueocuida non ha- fubAtiw (blctj quainiMrcm fi
duo lint » qniljabcanc boerit»ruxqucTifionisv aqndcIaramnotkiamnoiu inzquaics
conceptus > ijfdcrotamciivocibusutaj^r» iucrtt coiUecutusi quoniam» ut hoc
pauos perfi/in- coDdcn>qticremK>ncniadhibcaat) a^taliter SIGNIFICAT ftni»
DequiiUQiPCT sed res oocibosea primi buht Vt cntm cadeui de r« conceptus haberi
pofTunt fi|nirican Loqueos Non eotansctiiddico» quasi taoi dtuerCts adinue cmm
videndo claram aeque findam ret notuian\, ntri vam> Icmt conceptus mcnco i
sed c»haitn allero, diuerial imungdpntbcndumaflcnfnminducK. JUeigiturvi»
iDflttutasfuiilcvocrsps nmabilcmdtucrliutcnicon> iusopituJationecoputionem
adipilcitui': alceraite» cepeuum* Non negandum tamen voces ccoKepnbtucI,
fiacionis»n-.cdijs vocibus fkdbem prxMiojrci nottoam-» proportione rdpon^ere »
m quo dariortf sic diflro acqniru Igitur qui foquuor miniflecio vocum nequic
chores quis 4o rcquspiaiuiIiM ^bucrit co ctianu audienti tanipcdrdbmbotiriam
ingerere I quoniam chnutydifiinChust dc aperriu^rctoipram vocibuf bic non eodem
utitur CDCnolccnds modo Iciitca explicare ibieat propriae visionis qmi Ulc ruam
sibi notitiam coiopa Qua autcinvtruas in humana mmisconceptiboi rautiat iocfi»
csdcmipntad ex xcrn et sroc^traasiundicursut usietn- Sed hic aliam veritatem
qccadtare non licet nimi- enhn cognitio verd vel/aUo repnrrentet obieCtum: ita
ingttjvt >}[nlxpe contingere Ut vores pcrlrciiUs rem au;licn>
nxcogiuuo^mexprmicns rem illam nl falso' tifignificenc»quamnou iiiloqoenci
«ocitandolciii- /tgriilkat' Ncqucmltumvoxenimtdt rmi •0^'j^i cec m audiente
cognliioncm in labita conliuutam clt qnontam concepsns loco cadenp de re
rtiblVuat- fieniMt iquttenim reialicuiasc Urani dinhiaamucnodtiai)i tut ita
vcrffigiiiMa^ptopuereaqDdtilocovericon- quioinD filcrit adeptus» poOir. odumea
dc It nibU cc^iunss Geptus; rals6auteui^qtfDnumrd U'C>nceprisloco{ui> M
(k fa>.ilumdeipiaJoqucrta»atidic» quaniuii indiimuma togauir* qiKMi*
vdutiiiuui»inquoeiurdcmtc; notitia admoduniim* 'Vroz>inumcA nequid vcrlus
quidque firasfit Qpij pertecta cfi»AioL'^rai txpexictur utiquccogmtio>
invoabaa»ufenamu>. £amporr6dcno«mnacioncm riacsraunucnr» fiiii'zquc iint»^ mqutr^
notitiam» quam in l'c habeat» induci. fign)ncactoncprobcMCi(or'/qu«
ciiincxhancmis Ji Hoc plausibikihncnuximd rationi con entaneom butaus in
exuinfc quadam detximmatton; coa'N quoniam nedum voci concedenda vis ilia
ingerendi ibt hun modi qu vocibmclK»puuidum Pfoiivlclthounnesootlcnc
xificntemuidemexcita Mipuliuin iQlubicu» quacfi anipUu subccminiidt qua
rignirica aorieQrurpare »nu! pciic Clionc mneat aefuperet stlam qui IeK]uemts
laeausinu-ujOrcdpmuiiunela .itcdpcrlolasciRrin amrrnsmtrirroatur
cuiNcaiprafie^quarnouiiercxcv' finsdcnotmnauOflfts ueruatem auxl^i(atcm amic-
tatttr nulli dubtmu»cum pcrtedlior^ura fit co^m itrcc. Vtcomra*» ri uo>
nihil ItgniliCins ad aliquid no annno qimkm auditmus ingefia qudm ca qux
l|gniitcanduiii aUbnicrctur rchdct mloqueme, Voces y itur prterem c rf i tando
Hax amcmdcnd Mlmtiofico imcUuttuscogmtKK Oenoaii- numtam» inaudiente
pctltiibns» ^tiufqoc rcfn«a ne dcrumiiur >. Ucperconnouuoocm 'ipsaramrcruin
iMtto ex* fi^niHcarc poliunt et cetera- s^mlia pttdt iAam noiitiamnoncx ri vocis
rigo^cMiooifue aj lqaucruatc»lainuu'quccognicioms»cuio>iocovo. da*cmas
notiuamrci aliasigno&nouiicvprocrcandamdedpo. «tsTubrogamor»
dcmmlTiatioventatis» ac fallTcaus CIUS ad rei pratcoemtxvctetcra excittodain
haben . in vodbus er vcM j fehaqoc coghiuone dscctur dio Non enim hxclu,
ruhcardivis adnm per fedilamrci dcTntnpu. Aii cu ni Dom iain gignendam dcteunin
.ell sed penitus inut et fane in audicmisanimotiutlljei signlfica arco-
incmeeogrfi loocm uaam oppolicum tamen e«tet- g^tioncDouiicrgenicaAfcti pri0mitaotrimcxciuti
ms uocibus alfirinac uaut eucma*I^usio tmemo twxadhuc SIGNIFICATIO
aiscifccliniiobu DuilhriSttn conceptui nonconniat Prion ruedo vocalu talla
OicmemaudtciMiscogniuoncm iaduxiJle dicetur JocutroaUlUTUcncisnotmadc nomtnacur
bccundo Hic libenter iubi dam aliquid notatu dignilhniums modo non quoniam
iemu> vocibus cipreliusmcmii aempe si quempiam accidat, au ccrfeChis sit rei
con> coiKeprui, cmm veruni luppommus congrhir hinc ceptus» uti uoeibos
niiiuisper ptofeiTc uocca perfcdiabfiunih te$n^(cruli> cum quaicnusde iplu
longdtaciliusilJa prxeepu-uj of dirigtf. Ier ut aiunt» (altcm perfedierem
significaiuniim ad uadumuriquxdeincnrt$concepcibus»quonnu*oco e«r> couc»
eiuinfiJoquciisnuiiuiiicucooccptujo habuc*, iub(tuutziwu»ihuUtgcndikvo&mu$»(.vr4(/wjiny/tfr/u>
Vnmftf»* r^^f ffnprmctpiat et conclusiones Yniticrfalit dicuntur si
juonijmcHmmat tumbxqufdamYtti'- l«pj'r'ri(» mrffUttmmcidtHmti^edebent. In
complexum aucununmrrfaiccftrcsijuedam simjilcx inconipicio tcrmi- Maltipl« i'
niuerfaledicituT mcaufando, cUquci placiula untuer-Vmueifi. Iklis rfj dtfiu,
mmiam ud plures, ac plures si extendit effectus, iuxta muUilndinim quorum,
prout nimirum u i..com. plMTifpaucior^qMefmS, eaufa tna^it minufue dict fdet
Yniuerfdis. 1'niuerfaUlfmaommimtH caufa prima fleiom. Yt animalis natura tqua
inomnibus animals et Vntutrf bcMinii; omniimi spcasdmucmturt boc sdem dtcitur
et:.:myniutrfait in prsdicandu, quoniam quod in mtdtiseJUe le id fig.
omUisqmifm pradtcaTipottll. £jlautemm figmficando (pmependo seu prædicando
vniversali illud, in cumi simil. Logicus mcumbit X immeritd, cum buiiu.
Artificis omnis eo coUimet imittflria» vi inteOe^ius co. Vcu«c£»* gmtmm
dirigat, iure ihtudmem in tllam inducat I quod prafertim Yniversalism hic medii
traiimioHeconfe- ialm\Timquta ad pradicamentorum notatam sntellKlmtisre Utudini
fsmm opera conferentem tnedsmYtilii ijla y, umV. io^^fod mtuffaria efls
pradicamenta si quidem borum qumaueYnmerfalnm fme prædica et ilium funt tndma-
k« pr«. Tmoiti Meonm quemlibet af^misgeneTioui, mfpeaeiperdtfferetttias Yfquead
Yliima indiuidita dividatufi (p djcaaio. fnprutaUt^ oUrsbuta ifsadnectaniur,
ita Yt in eorb errainattone nihil frequentius Mam haec de quibus loquim ut
l>c q«t> ymmrfaiuttYfwrpentMr.' Tum qniaadfmgsda infirumenta lcgka hac
magno pereconducst notitta et quidtmad iueilaii dtffMitiemts quemau Ynius
cuutfqi res definitio per genus et differentiam: deferiptio per proprium,Yei
per multae afwuuai safmsdfumpta tradcndaffi Jl£ divismemmern
poptcreaqsMin^entiaJabusdmfiwdsus^^^ ftntm JfrrmiM I ataiJnlMii3 fiibirit
MmmacciJ mudiflTiSMwrvIlmilxo y^irms, xnplinmus. M ima Otiakmt, mipiiiutmfiiim
est definitio, veldferntia, u ohniodoffiflimeidefnbitbodimm- ffrmdut
ifiettiamad olt4o VrMtpuatauunYtilitati ob quaerat opera pretium hanc
(r.a^i^toii/m m/iiiHerrj uetfait t^^amiiufouda t
qmmiamYtdapradicamentitdifceptatioadintelleaionmdirigendamcondiKit, qitstenus
ante bw, yitit ociimfeTmnomns smgnnafi spectei, differentiafqne conjlstuit, Yt
fuhindHong melius, atque facilius in du, i*T*^ V peretpertipc bac contemplaiio,quatenus
nuais tamen ab^rabie omnia ad hac qusnqt t^sredigit,
imdle&umdocen^,qMulfitgenHs,qntdfpecies et Cn ut uleriti suas extreere
poGit operatmet m id supg^ttdm proteli, &adtsunent9n. Carlo Renaldini.
Carlo Rinaldini. Rinaldini. Keywords: cimento, cimentare, provando e
riprovando, del Cimento, filosofia naturale, filosofia razionale, Refs.: Luigi
Speranza, “Grice e Rinaldini” – The Swimming-Pool Library.
Luigi Speranza – GRICE
ITALO!; ossia, Grice e Rindaco: la ragione conversazionale o, la setta di
Lucania – Roma – filosofia calabrese -- filosofia italiana – Luigi Speranza (Crotone). Filosofo italiano. Crottone, Calabria.
Lucania. A Pythagorean, cited by Giamblico. Giamblico sometimes spells his name
“Bindaco” (non si veda).
Luigi Speranza – GRICE ITALO!; ossia, Grice e Riondato:
la ragione conversazionale o del metodo dell’etologia filosofica – la scuola di
Padova -- filosofia veneto -- filosofia italiana. Luigi Speranza (Padova). Filosofo padovano. Filosofo veneto.
Filosofo italiano. Padova, Veneto. Studia a Padova sotto STEFANINI, FERRABINO,
PADOVANI, e DIANO. Studia l’Aristotele neo-latino. Uno dei galileiani. Ezio Riondato.
Riondato. Keywords: il metodo dell’etologia, morale, morale classica,
Aristotele neo-latino, Epitteto, l’enuniciazione, dell’interpretazione in
Aristotele, crisi, metafisica e scienza in Aristotele. Refs.: Luigi Speranza,
“Grice e Riondato” – The Swimming-Pool Library.
Commenti
Posta un commento